ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 928 1375163 1374379 2026-06-16T17:51:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375163 wikitext text/x-wiki '''ವಿಜಯ ದಶಮಿ''' - [[ನವರಾತ್ರಿ]] ಉತ್ಸವದ ಕಡೆಯ ದಿನ. ಈ ದಿನದಂದು [[ಪಾಂಡವರು]] ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ದಿನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಇದು ದಶಮಿ - ಹತ್ತನೆಯ ದಿನ ಅಂದರೆ ದಸರಾ ಉತ್ಸವದ ಹತ್ತನೆಯ ದಿನ. 'ದಶ ಅಹರ್' -> ದಶಹರ -> ದಶರಾ -> [[ದಸರಾ]] ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಶಕ್ತಿಪೂಜೆಯ ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿಗಳ ನಂತರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ದಿನ. [[ಚಾಂದ್ರಮಾನ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ [[ಶರದೃತು]]ವಿನ [[ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸ|ಆಶ್ವಯುಜ]] ಮಾಸ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಹತ್ತನೆಯ ದಿನ. 'ದಶಹರ'ದಂದು ದಶಕಂಠ [[ರಾವಣ]]ನನ್ನು ಶ್ರೀರಾಮನು ಸಂಹರಿಸಿದ ವಿಜಯೋತ್ಸವವೆಂದೂ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಉತ್ತರ JJIಭಾರತದ ಕೆಲವೆಡೆ ಈ ದಿನವನ್ನು ಹೊಸವರ್ಷದ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. == ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ == [[ಮಹಾಭಾರತ]]ದಂತೆ ಪಾಂಡವರು, ಮತ್ಸ್ಯದೇಶದ ರಾಜನಾದ [[ವಿರಾಟ|ವಿರಾಟನ]] [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅಜ್ಞಾತವಾಸ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಸಣದ ಶಮೀ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದರಂತೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶಮೀ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಮಾತೆ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯನ್ನು ನಮಿಸಿ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟರಂತೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾದದ್ದರಿಂದ ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿತಂತೆ. ಇಂದಿಗೂ ಗುರುಹಿರಿಯರಿಗೆ ಶಮೀ ಎಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ: ಶಮೀ ಶಮಯತೇ ಪಾಪಂ ಶಮೀ ಶತ್ರುವಿನಾಶಿನೀ | <br /> ಅರ್ಜುನಸ್ಯ ಧನುರ್ಧಾರೀ ರಾಮಸ್ಯ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನೀ ||<br /> ಕರಿಷ್ಯಮಾಣಯಾತ್ರಾಯಾ ಯಥಾಕಾಲಂ ಸುಖಂ ಮಯಾ |<br /> ತತ್ರ ನಿರ್ವಿಘ್ನಕರ್ತ್ರೀ ತ್ವಂ ಭವ ಶ್ರೀರಾಮಪೂಜಿತಾ ||<br /> ಈ ವಿಜಯ ದಶಮಿ ದಿನದ೦ದೇ, 'ದ್ವೈತ ವೇದಾ೦ತ' ಅಥವ 'ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾ೦ತ'ದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾಚಾರ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವ ಗುರು ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು, ಉಡುಪಿಯ ಬಳಿ ಇರುವ "[[ಪಾಜಕ]]" ಎ೦ಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೩೮ರಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ, ವಿಜಯ ದಶಮಿಯ೦ದೇ ಮಧ್ವ ಜಯ೦ತಿಯನ್ನು ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ವಿಜಯದ '''ಶಮೀ''' == * ಜಯವು ಸಿದ್ಧವೆಂದು ನಂಬಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಹಿಂದಿನ ಅರಸರು ದಂಡಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಇನ್ನೂ ರಾಜವಂಶದವರಲ್ಲಿ ಆ ಪದ್ಧತಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ [[ಚತುರಂಗ]] ಸಮೇತವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದಂತೆ ಮಾಡಿ, ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. [[ವಿಜಯನಗರ]]ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ [[ಸೀಮೋಲ್ಲಂಘನ]] ಮೈಸೂರಿನ [[ಒಡೆಯರು|ಒಡೆಯರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. * ಶಮೀವೃಕ್ಷವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[ಬನ್ನಿಮರ]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈಗಲೂ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಒಡೆಯರ ವಂಶಜರು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ [[ಬನ್ನಿಮಂಟಪ]]ಕ್ಕೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸಮೇತ ಹೋಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಬನ್ನಿ ಅಥವಾ ಶಮೀ ಮರವು ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾದ್ದರಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ವಿಜಯ-'''ದಶಮೀ''' ಹಾಗೂ ವಿಜಯದ-'''ಶಮೀ''' ಎಂದು ಕನ್ನಡಿಗರು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾರೆ. * ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿನದ ಜಂಬೂಸವಾರಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದೆಂದರೆ ಪರಮ ಸಂತೋಷ. ರಾಮಲೀಲ ಉತ್ಸವಗಳು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ರಂಭಣೆಯಿಂದ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಕಾಳಿ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಉತ್ಸವ ಸಮೇತವಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸತ್ಯಕ್ಕೇ ಜಯ. ಒಳಿತಿಗೇ ಗೆಲುವು. ಒಳಿತು ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಜಯಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿದುಬಂದಿದೆ. ಒಳಿತು ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಜಯಸಾಧಿಸಿದ ದಿನ ವಿಜಯದಶಮಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [http://www.panditjiusa.com/Dasara_Info.htm#End%20of%20Adnyatwas%20of%20Pandavas ಪಾಂಡವರ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602213925/http://panditjiusa.com/dasara_info.htm#End%20of%20Adnyatwas%20of%20Pandavas |date=2021-06-02 }} * [http://www.mysoredasara.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181105190634/http://www.mysoredasara.com/ |date=2018-11-05 }}]] * [http://www.kamat.com/kalranga/festive/dasara.htm ಕಾಮತ್‌ರವರ ಬರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181105190634/http://www.mysoredasara.com/ |date=2018-11-05 }} * [http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/holydays/navaratri/index.shtml ನವರಾತ್ರಿ - ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ] {{ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ}} {{ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬಗಳು}} {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[de:Dashahara]] [[en:Dasara]] [[gu:દશેરા]] [[hi:दशहरा]] [[ml:ദസ്റ]] [[mr:विजयादशमी]] [[ne:दसैं]] [[nl:Dashera]] [[nn:Vidjayadasjami]] [[no:Vijayadasami]] [[pl:Dasara]] [[uk:Дасара]] scjr7u6f6c7yhjsvl60yllr9ggqmmdi 0 5626 1375194 1342722 2026-06-17T11:21:39Z Shiva Tej Patil 75545 ಕಾಗುಣಿತ ತಿದ್ದಿದೆ 1375194 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = ಕುರುಬನ ರಾಣಿ | ಚಿತ್ರ = | ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = ೧೯೯೮ | ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = ರಾಕ್‍ಲೈನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ | ನಾಯಕ(ರು) = [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]], | ನಾಯಕಿ(ಯರು) = [[ನಗ್ಮಾ]], | ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಹೇಮಾ ಚೌಧರಿ]], [[ಪವಿತ್ರ ಲೋಕೇಶ್]], [[ಸುಮಿತ್ರಾ]] | ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = ಚೈತನ್ಯ | ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = [[ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡ]], [[ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್]] | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ]] , ಪ್ರೀತಿ ಸಿಂಗ್, [[ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್]], [[ಡಾ.ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ಡಾ.ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] | ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಣ = | ನೃತ್ಯ = | ಸಾಹಸ = | ಸಂಕಲನ = | ನಿರ್ದೇಶನ = [[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು]] | ನಿರ್ಮಾಪಕರು = [[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] | ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = | ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = }} '''ಕುರುಬನ ರಾಣಿ''', '''[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು]]''' ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು '''[[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]]''' ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿರುವ '''೧೯೯೮'''ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಚಲನಚ್ರಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ''ಚೈತನ್ಯ'' ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ''[[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ನಗ್ಮಾ]]'' ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== *[[ಶಿವರಾಜಕುಮಾರ್ ]] *[[ನಗ್ಮಾ]] *[[ಹೇಮಾ ಚೌಧರಿ |ಹೇಮಾ ಚೌಧರಿ]] *[[ಲೋಕೇಶ್]] *[[ಸುಮಿತ್ರಾ ]] *[[ಸಿ.ಆರ್.ಸಿಂಹ]] ==ಹಾಡಗಳು== {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ ! ಹಾಡು ! ಗಾಯಕರು |- | 1 | ''ಬಾರೆ ಬಾರೆ '' | [[ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್]] |- | 2 | ''ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ'' | ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್, ಪ್ರೀತಿ ಉತ್ತಮ್ ಸಿಂಗ್ |- | 3 | ''ಮಾಂಗಲ್ಯ ಮಾಂಗಲ್ಯ'' | [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ]] |- | 4 | ''ಬಾರವ್ವ ಭಗೀರಥಿ'' | ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್,ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ |- {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 6z0q8rxsncphc4o2z01o0y6o1efn5gz 1375195 1375194 2026-06-17T11:22:50Z Shiva Tej Patil 75545 ಕಾಗುಣಿತ ತಿದ್ದಿದೆ 1375195 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = ಕುರುಬನ ರಾಣಿ | ಚಿತ್ರ = | ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = ೧೯೯೮ | ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = ರಾಕ್‍ಲೈನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ | ನಾಯಕ(ರು) = [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]], | ನಾಯಕಿ(ಯರು) = [[ನಗ್ಮಾ]], | ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಹೇಮಾ ಚೌಧರಿ]], [[ಪವಿತ್ರ ಲೋಕೇಶ್]], [[ಸುಮಿತ್ರಾ]] | ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = ಚೈತನ್ಯ | ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = [[ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡ]], [[ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್]] | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ]] , ಪ್ರೀತಿ ಸಿಂಗ್, [[ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್]], [[ಡಾ.ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ಡಾ.ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] | ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಣ = | ನೃತ್ಯ = | ಸಾಹಸ = | ಸಂಕಲನ = | ನಿರ್ದೇಶನ = [[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು]] | ನಿರ್ಮಾಪಕರು = [[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] | ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = | ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = }} '''ಕುರುಬನ ರಾಣಿ''', '''[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು]]''' ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು '''[[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]]''' ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿರುವ '''೧೯೯೮'''ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಚಲನಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ''ಚೈತನ್ಯ'' ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ''[[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ನಗ್ಮಾ]]'' ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== *[[ಶಿವರಾಜಕುಮಾರ್ ]] *[[ನಗ್ಮಾ]] *[[ಹೇಮಾ ಚೌಧರಿ |ಹೇಮಾ ಚೌಧರಿ]] *[[ಲೋಕೇಶ್]] *[[ಸುಮಿತ್ರಾ ]] *[[ಸಿ.ಆರ್.ಸಿಂಹ]] ==ಹಾಡಗಳು== {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ ! ಹಾಡು ! ಗಾಯಕರು |- | 1 | ''ಬಾರೆ ಬಾರೆ '' | [[ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್]] |- | 2 | ''ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ'' | ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್, ಪ್ರೀತಿ ಉತ್ತಮ್ ಸಿಂಗ್ |- | 3 | ''ಮಾಂಗಲ್ಯ ಮಾಂಗಲ್ಯ'' | [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ]] |- | 4 | ''ಬಾರವ್ವ ಭಗೀರಥಿ'' | ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್,ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ |- {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] g75agn5t9owls9ikkq8zx8t41kv92nz 0 9844 1375192 1374873 2026-06-17T10:10:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375192 wikitext text/x-wiki {{ಉಲ್ಲೇಖ}} [[ಚಿತ್ರ:Hampana -.JPG|thumb|right |ಸಾಹಿತಿಗಳು-ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು]] {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> |name = ಹಂಪ ನಾಗರಾಜಯ್ಯ – Hampa Nagarajayya |image = |pseudonym = Hampana – ಹಂಪನಾ |birth_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭, ೧೯೩೬ |birth_place = ಹಂಪಸಂದ್ರ, [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕು, [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಕರ್ನಾಟಕ |occupation = ಸಾಹಿತಿ, ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು |nationality = [[ಭಾರತ]] |subject = ಕನ್ನಡ |influenced =[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] |notableworks=ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ|relations=[[ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ]]|awards=[[ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಜಾನಪದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಚಾವುಂಡರಾಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಾವ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ಶಾಸನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, [[ಚಿ.ನ.ಮಂಗಳಾ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ}} '''ಹಂ.ಪ.ನಾಗರಾಜಯ್ಯನವರು''' ಕನ್ನಡ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ '<nowiki/>'''ಹಂಪನಾ'''' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರು. ಇವರು ಇಂದಿನ [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]] ತಾಲೂಕಿನ ಹಂಪಸಂದ್ರ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭, ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  ಇವರ ತಂದೆ ಶಾನುಬೋಗ ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಪದ್ಮಾವತಮ್ಮನವರು. ತಂದೆಯವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಪ್ರವಚನಗಳು ಹಂಪನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಹಂ ಪ ನಾಗರಾಜಯ್ಯನವರು [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]], [[ಮಧುಗಿರಿ]], [[ತುಮಕೂರು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜುವರೆಗಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿದರು. ಆಮೇಲೆ ಮೈಸೂರು [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು]]ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ.(ಆನರ್ಸ್) ಪದವಿ ಪಡೆದು ಎಂ.ಎ. ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿ [[ಕುವೆಂಪು]], [[ತೀ. ನಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ]], [[ಡಿ. ಎಲ್. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯ|ಡಿ. ಎಲ್‌. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್]], [[ಎಸ್. ವಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟ]], [[ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪ]], [[ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ]] ಮುಂತಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಿಗ್ಗಜಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದರು. [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಎಂಎ ಪದವಿಯನ್ನೂ, ''ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ''ಕ್ಕಾಗಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದರು. == ವೃತ್ತಿ == ೧೯೫೯ರಿಂದ ೧೯೭೦ರವರೆಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಣಿ ಕಾಲೇಜು, ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಕಾಲೇಜು, ಮಂಡ್ಯ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಷಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಆಮೇಲೆ ಇವರು ೧೯೭೦ರಿಂದ ೧೯೯೬ರವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪನ ವೃತ್ತಿ ಕೈಗೊಂಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿವಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಕಲಾವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ ದುಡಿದರು. ವಿವಿಧ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೈನ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರ, ಜೈನ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ==ಪ್ರವೃತ್ತಿ== *ನಾಡಿನ ಪರಮೋಚ್ಛ ಸಾಹಿತ್ಯ ದೇಗುಲವಾದ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿ]]ಗೆ ೧೯೭೮ರಿಂದ ೧೯೮೬ರ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಗೆ ಇವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ೧೯೬೬ರಿಂದ ೧೯೭೪ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿಯೂ ದುಡಿದಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಲೇಖಕರ ಸುಮಾರು ಮುನ್ನೂರು ಮೌಲಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಚಿನ್ನದಹಬ್ಬದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು |url=https://kannadasahithyaparishattu.in/ |access-date=27 January 2022 |website=Kannadasahithyaparishattu.in}}</ref> *ಹಾಗೆಯೇ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]]ದವರು ೧೯೭೯ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ವರ್ಷವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಶಿಶುಸಾಹಿತ್ಯದ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ ಭವನ ತಲೆಯೆತ್ತಿತು. *ಹಂಪನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಾಪನ ವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ [[ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮದರಾಸು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಮಧುರೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. *ದೇಶವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹತ್ತಾರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೊರೊಂಟೊ, [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]], ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್, [[ಲಂಡನ್]], [[ನವದೆಹಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. *ಹಂಪನಾ ಅವರು ದೇಶವಿದೇಶಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕನ್ನಡಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜೈನಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಪ್ರತಿಮ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಹಂಚಿದ್ದಾರೆ. ಹಂಪನಾ ಅವರ ಜ್ಞಾನಸಂಪದವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಯಾದಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. <ref>{{cite web |title=Hampanā |url=http://www.jainworld.com/society/speaksch/Hampanāg.htm |access-date=26 June 2007 |website=Jainworld.com}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಇನ್ಸ್‌ಬ್ರುಕ್‌ ಕ್ಲಿನಿಕೆನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಲಿಯೊಬೆನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಈಟ್ವಾಸ್ ಲೊರಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೆನಡಾದ ಟೊರೊಂಟೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಜರ್ಮನಿಯ ಬಾನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ದಿಷ್ಯೂನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಸೊರ್‌ ಬೋನ್ನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯುಎಸ್‌ಎ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಡೇವಿಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲಿಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯುಕೆ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಡರ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಲಂಡನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾ ಸಂಡಲಯ ಮತ್ತು ಸಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಗೆರಿಯ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. *ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು "ನಿಚ್ಚಂ‌ ಪೊಸತು"<ref>{{Cite web |title=ನಿಚ್ಚಂ ಪೊಸತು |url=https://www.youtube.com/watch?v=JcRbzyV2bMg}}</ref> ಎಂಬ ತಮ್ಮದೇ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ಚಾನೆಲ್‌ ಮೂಲಕ ಹಳಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನುಪಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಸಾರ್ಥಕ ಜೀವನ== *ಅವರ ಪತ್ನಿ [[ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ]] ಅವರೂ ಸಾಹಿತ್ಯವೇತ್ತರು, ಉತ್ತಮ ವಾಗ್ಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದವರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗ ಇದ್ದಾರೆ. ಹಂಪನಾ ಅವರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವಿರತವಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದ ಮಹಾನ್ ಶಿಕ್ಷಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದಾಟಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ ಇವರದು. ಯಾವುದೇ ಲಾಬಿಗಳನ್ನು ಒಣಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಎಂದೂ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದವರಲ್ಲ. *ನಾಗೇಂದ್ರಪ್ಪ ದಾಗಿನಕಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಬಾಳೇಶ ಲಕ್ಸೆಟ್ಟಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹಂಪನಾ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಂಪನಾ ಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕಲಬುರ್ಗಿ ವಿವಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಡಾ [[ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರ]] ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಡಾ. ನಾಗಪ್ಪ ಚಲವಾದಿಯವರು ಡಾಕ್ಟರೆಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. *ಹಂಪನಾ ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರು ಶ್ರಮಣ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು [[ಪಾಳಿ ಭಾಷೆ]], [[ಪ್ರಾಕೃತ|ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರಾಚೀನ ಲೋಕದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಒಳಹುನ್ನಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದ್ದ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ತುಂಬಿ ಕೊಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. *ಭಾವಹಿಂಸೆಯೂ ಪಾಪ ಎಂಬ ಪರಂಪರೆಯ ಹಂಪನಾ ಎಂದೂ ಯಾರನ್ನೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿ ನೋಯಿಸಿದವರಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾಡೋಜ ಹಂಪನಾ ಅವರು ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ವಿದ್ವತ್ತು, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಅಪಾರ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಿಣತಿಯೂ ಉಳ್ಳ ಅಪರೂಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ. == ಕೃತಿಗಳು == ಹಂಪನಾ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತೋರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ೧೧೫ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಅವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. # [[ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ]](೬), # [[ಸಂಶೋಧನೆ]](೧೩), # [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ]](ಚಾರುವಸಂತ). ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಜುಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=27 December 2021 |title=Hampana's Charu-Vasantha translated into English |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hampanas-charu-vasantha-translated-into-english/article38044967.ece |access-date=27 January 2022 |website=Thehindu.com}}</ref> # [[ಗ್ರಂಥ ಸಂಪಾದನೆ]](೧೫), # [[ಜಾನಪದ]](೫), # [[ಅನುವಾದ]](೪), # [[ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ]](೮), # [[ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ]](೬), # [[ವಿಮರ್ಶೆ]](೨), # [[ಕಾದಂಬರಿ]](ನಾಗಶ್ರೀ, ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಪಂಪ), # ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನ(೨), # ಪ್ರಚಾರೋಪನ್ಯಾಸ ಮಾಲೆ(೪), # ಸಂಪಾದಿತ (೧೧) ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಇವಿಷ್ಟು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲದೆ ಇವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮೌಲಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. # ಇವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪುಸ್ತಕ Spectrum of Classical Literature in Karnataka<ref>{{Cite web |title=ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸುವ ಕೆಲಸವಾಗಬೇಕು - ಬಿ.ಪಿ. ವೀರಭದ್ರಪ್ಪ |url=https://www.bookbrahma.com/news/nnu-vishwadellede-pasarisuva-kelasavagabeku-b-p-veerabhadrappa |website=www.bookbrahma.com}}</ref> ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಗಳ ಸಿಂಹಾವಲೋಕನವಾಗಿದೆ. ==ಸಂಭಾವನಾ ಗ್ರಂಥಗಳು== {{citation needed}} # ಪಚ್ಚೆತೆನೆ – ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಸಂ: ಟಿ ಕೆ ಮಹಮೂದ್ ಮತ್ತು ಶಾ ಮಂ ಕೃಷ್ಣರಾಯ # ಸಂಕೃತಿ – ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಸಂ: ಡಾ ಎಚ್ ಜೆ ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ ಮತ್ತು ಪ್ರೊ. ಸುಕನ್ಯಾ ಮಾರುತಿ # ಸಂಕರ್ಷಣ – ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಸಂ: ಜೆ ಜ್ಞಾನಾನಂದ ಮತ್ತು ಡಾ. ಸಂಜೀವ ಕೆ ಶೆಟ್ಟಿ # ಬರಹ ಬಾಗಿನ – ೧೯೯೬ ಸಂ: ಎಚ್ ವಿ ನಾಗೇಶ್ # ಹಂಗ್ರಂಥಾವಳಿ – ೧೯೯೭ ಸಂ: ಸ್ಮಿತಾರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳ್ ಸೆಲ್ವಿ # ಹಂಪನಾ ವಾಙ್ಮಯ – ೨೦೦೭ ಸಂ: ಡಾ. ಎಂ ಭೈರೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಬಿ ಆರ್ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== {{citation needed}} ಹಂಪನಾ ಅವರಿಗೆ[[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ [[ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Nadoja for Kinhanna Rai, Sarojini Mahishi, Ham. Pa. Na., two others|url=http://www.hindu.com/2006/11/26/stories/2006112618510100.htm|accessdate=December 15, 2010|newspaper=The Hindu|date=November 26, 2006|archive-date=ಜುಲೈ 7, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070707072331/http://www.hindu.com/2006/11/26/stories/2006112618510100.htm|url-status=deviated}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಅವರನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಅವು, # ೧೯೯೩-೯೪ರ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ೧೯೯೫ರ ಜಾನಪದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ಶಿಶುಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ # ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ [[ಚಾಮುಂಡರಾಯ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] # ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # [[ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ]] ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ [[ಚಿ.ನ.ಮಂಗಳಾ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ಆಚಾರ್ಯ ಕುಂದಕುಂದ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |title=कुन्दकुन्द ज्ञानपीठ, इन्दौर |url=http://www.kundkundgyanpeeth.org/ |website=www.kundkundgyanpeeth.org |access-date=2024-07-03 |archive-date=2023-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528101412/http://www.kundkundgyanpeeth.org/ |url-status=dead }}</ref> # ಶೀಮೊಗ್ಗೆ ನಾಗರಿಕ ಸಮುದಾಯವು ನೀಡಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಸಿಂಧು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಭಾಸ್ಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು. # ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ [[ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref>{{Cite news |date=12 January 2017 |title=Hampa Nagarajaiah bags prestigious Pampa award |website=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/hampa-nagarajaiah-bags-prestigious-pampa-award/articleshow/56492922.cms |access-date=2023-07-21 |url-status=dead |archive-date=2017-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518202501/http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/hampa-nagarajaiah-bags-prestigious-pampa-award/articleshow/56492922.cms }}</ref> # ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮನ್ನಣೆ.<ref>{{Cite web |date=15 August 2019 |title=Hegde, Hampana chosen for President's Certificate |url=https://www.deccanherald.com/state/hegde-hampana-chosen-for-presidents-certificate-754600.html |website=Deccan Herald}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] kvoubi4qpsvuogsqjnwojjpyjc922p5 0 21964 1375155 1371312 2026-06-16T14:16:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375155 wikitext text/x-wiki {{Infobox Television |show_name = Lost |image = [[ಚಿತ್ರ:Lost title card.jpg|250px]] |caption = ''Lost'' title screen |format = [[Serial (radio and television)|Serial drama]] |genre = [[Adventure (genre)|Adventure]]<br />[[Dramatic programming|Drama]]<br />[[Fantasy]]<br />[[Science fiction]]<br />[[Thriller (genre)|Thriller]] |creator = [[Jeffrey Lieber]]<br />[[J.J. Abrams]]<br />[[Damon Lindelof]] |director = [[Jack Bender]]<br />[[Stephen Williams (director)|Stephen Williams]]<br />and others |starring = [[Adewale Akinnuoye-Agbaje]]<br /> [[Naveen Andrews]]<br /> [[Nestor Carbonell]]<br /> [[Henry Ian Cusick]]<br /> [[Jeremy Davies (actor)|Jeremy Davies]]<br /> [[Emilie de Ravin]]<br /> [[Michael Emerson]]<br /> [[Jeff Fahey]]<br />[[Matthew Fox (actor)|Matthew Fox]]<br /> [[Jorge Garcia]]<br /> [[Maggie Grace]]<br /> [[Josh Holloway]]<br /> [[Malcolm David Kelley]]<br /> [[Daniel Dae Kim]]<br /> [[Yunjin Kim]]<br /> [[Ken Leung]]<br /> [[Evangeline Lilly]]<br /> [[Rebecca Mader]]<br /> [[Elizabeth Mitchell]]<br /> [[Dominic Monaghan]]<br /> [[Terry O'Quinn]]<br /> [[Harold Perrineau]]<br /><!-- [[Zuleikha Robinson]]<ref>http://www.tvovermind.com/lost/zuleikha-robinson-becomes-new-lost-regular/12691</ref><br /> --> [[Michelle Rodriguez]]<br /> [[Kiele Sanchez]] <br />[[Rodrigo Santoro]]<br /> [[Ian Somerhalder]]<br /> [[Cynthia Watros]] |composer = [[Michael Giacchino]] |country = United States |language = English |num_seasons = 5 |num_episodes = 103 <!--(as of May 13, 2009)--> |list_episodes = List of Lost episodes |executive_producer = [[J. J. Abrams]]<br />Damon Lindelof<br />[[Bryan Burk]]<br />Jack Bender<br />[[Edward Kitsis]]<br />[[Adam Horowitz]]<br />[[Carlton Cuse]] |location = [[Oahu|Oahu, Hawaii]] |company = [[Bad Robot Productions]]<br />[[ABC Studios]] |camera = |runtime = approx. 42 minutes |network = [[American Broadcasting Company|ABC]] |picture_format = [[480i]] ([[Standard-definition television|SDTV]]) <br /> [[720p]] ([[High-definition television|HDTV]]) ABC HD <br /> [[1080i]] (HDTV) Sky1 HD, Premiere HD, [[Seven HD]] |audio_format = |first_run = |first_aired = September 22, 2004 |last_aired = present |website = http://abc.go.com/primetime/lost/ |production_website = http://www.abcmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=001648&type=lead |bgcolour = #99CCFF }} '''ಲಾಸ್ಟ್''' ಎಂಬುದು ಅಮೆರಿಕದ [[ಟಿವಿ ಸರಣಿ]]ಯ [[ಧಾರಾವಾಹಿ ನಾಟಕ]]ವಾಗಿದೆ. ನಿಗೂಢವಾದ [[ಉಷ್ಣವಲಯ ದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿ [[ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತ]]ಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಬದುಕುಳಿದವರು ಇಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ [[ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ಜೆಟ್‌]]ವೊಂದು ಸಿಡ್ನಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌‍ನ ಮಧ್ಯೆ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದಾಗ [[ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್‌]]ನ ಮಧ್ಯೆ ಎಲ್ಲೋ ಅಪಘಾತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ಕಂತೂ ಕೂಡಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಜೀವನದ ಕಥೆಯ ಎಳೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ [[ಇನ್ನೊಂದು ದೃಷ್ಟಿ]]ಯಿಂದ ದ್ವಿತೀಯ ಕಥೆಯ ಎಳೆಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೀವನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಕೆಲವು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 22, 2004<ref name="Pilot: Part 1">{{cite episode | title = Pilot: Part 1 | episodelink = Pilot (Lost) | series = Lost | credits = [[J. J. Abrams]] | writers = J. J. Abrams, [[Damon Lindelof]] & Jeffrey Lieber (story) and J. J. Abrams & Damon Lindelof, (teleplay) | network = ABC | airdate = 2004-09-22 | season = 1 | number = 1}}</ref> ರಂದು [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಂತ]]ನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಐದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಎಬಿಸಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಈ ಸರಣಿಯು ಪ್ರಸಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ [[ನಟರ ಮೇಳ]]ದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಓವಾಹೊ, ಹವಾಯಿ]] ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ<ref name="ABC About ''Lost'' ">{{Cite web |url=http://abc.go.com/primetime/lost/index?pn=about |title=''Lost'' : About the Show - ABC.com |access-date=2009-12-17 |archive-date=2009-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090728215109/http://abc.go.com/primetime/lost/index?pn=about |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸರಣಿಯು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿನ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚಿನ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url=http://starbulletin.com/2005/01/26/news/story2.html | title=High filming costs force ABC network executives to consider relocating | last=Ryan | first=Tim | date=2005-01-26 | publisher=''[[Honolulu Star-Bulletin]]'' | access-date=2009-12-17 | archive-date=2008-09-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080908022909/http://starbulletin.com/2005/01/26/news/story2.html | url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಡಮನ್ ಲಿಂಡೆಲಾಫ್, ಜೆ.ಜೆ.ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜೆಫ್ರಿ ಲೀಬೆರ್ ಅವರದ್ದಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು [[ಎಬಿಸಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]], [[ಬ್ಯಾಡ್ ರೋಬೋಟ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಗ್ರಾಸ್ ಸ್ಕರ್ಟ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. [[ಮೈಕೆಲ್ ಗಿಯಾಚಿನೋ]] ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಲಿಂಡೆಲಾಫ್, ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್, [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಬರ್ಕ್]], [[ಜ್ಯಾಕ್ ಬೆಂಡರ್]], [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಕಿಟ್ಸಿಸ್]], [[ಆಡಮ್ ಹೊರೊವಿಟ್ಝ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಕ್ಯೂಸ್]] ಅವರು ಸದ್ಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಮರ್ಶಕರ ಶಿಫಾರಸು ಗಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಕಂತಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು 16 ಮಿಲಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ವಿಶೇಷ ಡ್ರಾಮಾ ಸರಣಿ]]ಗಾಗಿನ [[ಎಮ್ಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ,<ref name="Emmys.tv">{{Cite web |url=http://www.emmys.tv/downloads/images/2006emmys/05_06_facts_and_figs.php |title=58ನೇ ಪ್ರೈಮ್‌ಟೈಮ್ ಎಮ್ಮೀ ಅವಾರ್ಡ್ ನಾಮಿನೀಸ್ ಅಂಡ್ ವಿನ್ನರ್ಸ್- ಎಮ್ಮೀಸ್.ಟಿವಿ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2009-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603022109/http://www.emmys.tv/downloads/images/2006emmys/05_06_facts_and_figs.php |url-status=dead }}</ref> [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ನ ಬೆಸ್ಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಫೋರ್ಟ್‌ಆಗಿ 2005ರಲ್ಲಿ, [[ಉತ್ತಮ ಡ್ರಾಮಾ]]ಕ್ಕಾಗಿ [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್‌]]ನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡ್ರಾಮಾ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ತಾರಾಗಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್‌ನ್ನೂ ಸೇರಿ ಇದು ಅನೇಕ ಔದ್ಯಮಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ.<ref name="Emmys.tv"/> ಆರಾಧನೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾ ಈ ಸರಣಿಯು ಕಥೆಯ ಆಧಾರದಿಂದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ [[ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅಂಶಗಳು ಇತರ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ,<ref>{{cite news|title=Your ''Veronica Mars'' Questions Answered!|last=Thomas|first=Rob|url=http://www.tvguide.com/news/Veronica-Mars-Questions-35968.aspx|publisher=TVGuide.com Insider|date=2006-02-01|access-date=2009-12-17|archive-date=2010-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528114254/http://www.tvguide.com/news/Veronica-Mars-Questions-35968.aspx|url-status=dead}}</ref> ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ, [[ಮಕ್ಕಳ ಕಥಾ ಪುಸ್ತಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ,<ref>ಹ್ಯೂಗ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌ಡಮ್ (ಕವರ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್). [http://www.dccomics.com/comics/?cm=4686 ''ಕ್ಯಾಟ್‌ವುಮನ್'', ಇಷ್ಯೂ 51]. ಜನವರಿ 25, 2009</ref> [[ವೆಬ್‌ಕಾಮಿಕ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ, [[ಮಾನವಾಸಕ್ತಿಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ, [[ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗೀತ [[ಸಾಹಿತ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ [[ಕಥಾಜಗತ್ತು]] [[ಕಾದಂಬರಿ]], [[ಬೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ [[ಸಂಬಂಧೀ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಗೇಮ್‌]]ಗಳಾದ ''[[ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಫೀರಿಯನ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಫೈಂಡ್ 815]]'' ಗಳಿಗೆ [[ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗುವ]] ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಆರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ 121ನೇಯ<ref name="blog.zap2it.com">{{Cite web |url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2009/06/lost-will-last-a-little-longer.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-17 |archive-date=2009-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090728055735/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2009/06/lost-will-last-a-little-longer.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಕಂತಿನೊಂದಿಗೆ ಮೇ 2010ರಲ್ಲಿ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.<ref name="May2010">ಅಡಲಿಯನ್, ಝೊಸೆಫ್, (ಮೇ 6, 2007) [http://www.variety.com/article/VR1117964371.html ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸೆಟ್ ಫಾರ್ ಥ್ರೀ ಮೋರ್ ಇಯರ್ಸ್], ''[[ವೆರೈಟಿ]]''. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 16, 2009ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಆರನೇ ಸೀಸನ್ನು ಹದಿನೆಂಟು ಕಂತುಗಳದ್ದಾಗಲಿದೆ.<ref name="17ep">{{cite news |url=http://www.tvguide.com/news/lost-season-5-1000807.aspx |last=Mitovich |first=Matt |title=''Lost'' Fans Will Get an Uninterrupted Season 5 |publisher=[[TV Guide]] |date=2008-12-18 |accessdate=2009-04-12 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019122705/http://www.tvguide.com/news/lost-season-5-1000807.aspx |url-status=dead }}</ref> ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಸೀಸನ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯು [[ಸ್ವಂತ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗದೇ ಇತರೇ ವಾಹಿನಿಗಳಿಂದ ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಾರ]]ವಾಯಿತು. [[ಡಿಸ್ನೆ-ಎಬಿಸಿ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌]]ಗಳಿಂದ ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು [[ಜಿ4]] ಮತ್ತು [[ಸಿಫಿ]] ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.g4tv.com/specials/videos/27294/Lost_in_20__Coming_in_September.html |title=''Lost'' in 2.0 - Coming in September |publisher=[[G4 Media]] |date=2008-07-23 |accessdate=2008-12-04 |archive-date=2018-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180216093047/http://www.g4tv.com/specials/videos/27294/Lost_in_20__Coming_in_September.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.buddytv.com/articles/lost/sci-fi-channel-to-begin-airing-20952.aspx |title=Sci Fi Channel to Begin Airing ''Lost'' Reruns in September |publisher=[[BuddyTV]] |date=2008-07-03 |accessdate=2008-12-04}}</ref> == ನಿರ್ಮಾಣ == === ಕಲ್ಪನೆ === ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮೂಲವಾದ ''[[ಲಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ಲೈಸ್]]'' ಕಾದಂಬರಿ, ''[[ಕಾಸ್ಟ್ ಅವೇ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರ, ''[[ಗಿಲ್ಲಿಗನ್ಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್]]'' ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ''[[ಸರ್ವಾಯ್ವರ್]]'' ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಅಂದಿನ ಎಬಿಸಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ [[ಲಿಯೋಯ್ಡ್ ಬ್ರುವಾನ್‌]]ರವರು [[ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಟೆಲೆವಿಷನ್‌]]ಗೆ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಜನವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಈ ಸರಣಿಯು [[ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. [[ದಿ ನ್ಯೂ ಪೀಪಲ್]] ಎಂಬ ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದಿಂದ ತತ್ತರಿಸುವವರ ಬಗೆಗಿನ ಸಣ್ಣ ಸರಣಿಯನ್ನು 1969ರಲ್ಲಿ ಎಬಿಸಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತ್ತು. [[ರೋಡ್ ಸೆರ್ಲಿಂಗ್‌]]ರು ಆರಂಭಿಕ ಸರಣಿಯ ನೇತಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಗ್ಯಾಡಿ ಪೊಲ್ಲಾಕ್ ಹೇಳುವಂತೆ "''[[ಮಿಸ್ಟ್]]'' ಆಟದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದಾಗಿ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ". [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ]] ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅನುಭವ ಇರುವ ಲೈಬರ್‌‍ ಅವರನ್ನು ''ನೋವೇರ್‌'' ಸರಣಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯ್ತು.<ref>{{cite news|title=Cast Away|last=Bernstein|first=David|url=http://chicagomag.com/Chicago-Magazine/August-2007/Cast-Away/index.php?cp=2&si=1#artanc|publisher=[[Chicago (magazine)|''Chicago'' magazine]]|date=August 2007|access-date=2009-12-17|archive-date=2012-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20121029091018/http://www.chicagomag.com/Chicago-Magazine/August-2007/Cast-Away/index.php?cp=2&si=1#artanc|url-status=dead}}</ref> ಲೈಬರ್‌ ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ಮರುಬರವಣಿಗೆಯಿಂದಲೂ ಸಂತೋಷವಾಗದ ಬ್ರೌನ್‌ರವರು, ಟಚ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಟೆಲೆವಿಷನ್(ಈಗ ಎಬಿಸಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್) ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ''[[ಅಲಿಯಾಸ್]]'' ಟಿವಿ ಸರಣಿಯ ನಿರ್ಮಾತೃವಾಗಿದ್ದ ಜೆ.ಜೆ.ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್‌ರನ್ನು, ಹೊಸದಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ಣಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಈ ಸರಣಿಗೆ [[ನಿಸರ್ಗಾತೀತ]] ಕೋನವಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಶರತ್ತಿನಿಂದ ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್‌ರ ಯೋಜನೆಯು ಚುರುಕಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಡಮೋನ್ ಲಿಂಡೆಲಾಪ್‌ರವರು ಸರಣಿಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದರು.<ref name="DT081405">{{cite news| last=Craig| first=Olga| title=The man who discovered ''Lost''&nbsp;— and found himself out of a job| url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/1496199/The-man-who-discovered-Lost---and-found-himself-out-of-a-job.html| publisher=''[[The Daily Telegraph]]''| date=2005-08-14| access-date=2009-12-17| archive-date=2009-12-17| archive-url=https://web.archive.org/web/20091217020230/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/1496199/The-man-who-discovered-Lost---and-found-himself-out-of-a-job.html| url-status=dead}}</ref> "[[ಬೈಬಲ್]]" ಎಂಬ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲಿಂಡಾಲ್ಪ್ ಜೊತೆಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಯೋಜನಾತ್ಮಕವಾದ ಐದರಿಂದ ಆರು ಸೀಸನ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಮುಖ್ಯ [[ಪೌರಾಣಿಕ]] ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web| last=Jensen| first=Jeff| title=When Stephen King met the ''Lost'' boys...| url=http://www.ew.com/ew/article/0,,1562722,00.html| publisher=EW.com| accessdate=2007-11-24| archive-date=2014-11-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20141102140300/http://www.ew.com/ew/article/0,,1562722,00.html| url-status=dead}}</ref><ref>ಬರ್ಕ್, ಬ್ರಿಯಾನ್, '' ಲಾಸ್ಟ್ ಸೀಸನ್ 1 ಡಿವಿಡಿ'' (ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾಸ್), [[ಬ್ಯುನಾ ವಿಸ್ಟಾ ಹೋಮ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್]], ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2005.</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2004ರ ಸೀಸನ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿದ್ದಂತೆ ಸಣ್ಣದಾದ ಅಂತಿಮ ಅವಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಕಡಿಮೆ ಸಮಯಾವಕಾಶ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ, ನಟರು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸರಣಿಯ ಪಾತ್ರದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸೃಜನಶೀಲ ತಂಡವು ಒಳಗೊಂಡಿತು.<ref name="season1dvd">ಅಬ್ರಮ್ಸ್, ಜೆ.ಜೆ ಮತ್ತು ಲಿಯಾಯ್ಡ್ ಬ್ರೌನ್, ''ಲಾಸ್ಟ್ ಸೀಸನ್ 1 ಡಿವಿಡಿ'' (ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾಸ್), ಬ್ಯುನಾ ವಿಸ್ಟಾ ಹೋಮ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2005.</ref> '' ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ಎರಡು ಭಾಗವಿದ್ದ '''ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಂತುಗಳು ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು'''. ವೆಚ್ಚವು ವರದಿಯಾದಂತೆ [[US$10]] ಮತ್ತು $14ರ ಮಧ್ಯೆ ಇತ್ತು.<ref>{{cite news|title=New series gives Hawaii 3 TV shows in production| last=Ryan|first=Tim|url =http://starbulletin.com/2004/05/17/news/story7.html| publisher=''Honolulu Star-Bulletin''|date=2004-05-17}}</ref> 2005ರ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಸಾರದ ಕಂತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು $4 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="EIDC050405">{{cite press release|url=http://www.eidc.com/EIDC_Press_Release_050405.pdf#search=%22production%20cost%20of%20a%20television%20TV%20pilot%22|publisher=Entertainment Industry Development Corporation|title=EIDC Issues First Overview of Pilot Production Activity and Economic Impact|date=2005-05-04|accessdate=2006-09-18|archive-date=2008-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080624213238/http://www.eidc.com/EIDC_Press_Release_050405.pdf#search=%22production%20cost%20of%20a%20television%20TV%20pilot%22|url-status=dead}}</ref> ಈ ಸರಣಿಯು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 22, 2004ರಂದು ಏಕೈಕ [[2004ರ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಸೀಸನ್]] ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ವೀ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು. [[ಡೆಸ್ಪರೇಟ್ ಹೌಸ್‌ವೈವ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೇಸ್ ಅನಾಟಮಿ]] ಎಂಬ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಸರಣಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಲಾಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯು ಎಬಿಸಿಗೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತಂದುಕೊಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು<ref>{{cite news|last=Bianco|first=Robert|title=A good season, with reason|url =http://www.usatoday.com/life/television/news/2005-04-26-tv-lookback_x.htm| publisher=''[[USA Today]]''|date=2005-04-26}}</ref>''. ಇದು ಪ್ರಸಾರವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ, ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿನ ಕಡಿಮೆ ರೇಟಿಂಗ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಅತೀ ಖರ್ಚಿನ ತ್ರಾಸದಾಯಕ ಯೋಜನೆಗೆ ಬ್ರೌನ್ [[ಹಸಿರುನಿಶಾನೆ]] ತೋರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎಬಿಸಿಯ ಮುಖ್ಯಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ [[ಡಿಸ್ನಿ]]ಯಿಂದ [[ಲಿಯೋಯ್ಡ್ ಬ್ರೌನ್]] [[ಬೈಯ್ಯಿಸಿ]]ಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref name="DT081405"/> ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋದಲ್ಲಿನ [[ಕಾಮಿಕ್-ಕಾನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜುಲೈ 24, 2004ರಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಂತು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.comic-con.org/cci2004/CCI04-ProgSat.shtml |title=ಕಾಮಿಕ್-ಕಾನ್ 2004: ಸ್ಯಾಟರ್ಡೇಸ್ ಪ್ರೊಗ್ರಮಿಂಗ್ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2007-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070209201928/http://www.comic-con.org/cci2004/CCI04-ProgSat.shtml |url-status=dead }}</ref> ವಿಮಾನವನ್ನು ಫ್ಲೈಟ್ 815ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಬೋಯಿಂಗ್ 777-200ERನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್ L-1011 ಟ್ರೈಸ್ಟಾರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದು ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ನವರಿಂದ ಎನ್ 783ಡಿಎಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿತ್ತು.ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು ಎಬಿಸಿ/ಟಚ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ನಿಂದ ಖರೀದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಒಡೆದುಹೋಯಿತು. ವಿಮಾನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಗುರುತುಹಿಡಿದುಬಿಡಬಹುದೆಂಬ ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನಷ್ಟೇ ಬಿಟ್ಟು ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಎಲ್-1011,ಟ್ರೈ-ಜೆಟ್ ಆಗಿತ್ತು. ವಿಮಾನವನ್ನು ಒಡೆದ ನಂತರ ಇದು ಬೋಯಿಂಗ್ 767-400ನಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. === ಸಂಚಿಕೆಯ ಶೈಲಿ: === ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂತುಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಹಿಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಯ ತುಣುಕುಕುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ವಿವರಣೆಯ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ [[ತಕ್ಷಣ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳು]]ವುದರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾತ್ರದ ಕಣ್ಣಿನ ಕ್ಲೋಸ್‌ ಅಪ್‌‍ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಗಾಗ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಟಕೀಯ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ, ತೆರೆಯು ಸಂಪೂಣರ್ಣ ಕಪ್ಪಾಗಿ [[ಗ್ರಾಫಿಕ್]] ತಲೆಬರಹವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ತೆರೆಯಿಂದ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಜೊತೆಮಾಡಿಕೊಂಡು, ವಿಚಿತ್ರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಧ್ವನಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ [[ಆರಂಭಿಕ ಮನ್ನಣೆ]]ಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಕಾರಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. (ಕೆಲವು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆಯು ತಕ್ಷಣದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಹಾಗೂ ತಲೆಬರಹವು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.) ಅದೇ ವೇಳೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ [[ಕಥೆಯ ತಿರುವು]] ಆರಂಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರತೀ ಕಂತೂ ಹಿನ್ನೋಟ ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಮುನ್ನೋಟ]]ದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂತುಗಳು ಕುತೂಹಲಕಾರೀ [[ತಿರುವನ್ನು]] ಅಥವಾ [[ಉಸಿರು ಬಿಗಿಹಿಡಿದಿಡುವ ಪ್ರಸಂಗ]]ದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣುವ ಮುನ್ನ ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ [[ರಭಸ]]ವಾಗಿ ತೆರೆಯು ಕಪ್ಪಿಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಲೆಬರಹದ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇತರರು, ಪ್ಲಾಟ್ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುಃಖಾಂತ್ಯ ಅಥವಾ ಹೃದಯಂಗಮವಾದ ಕೊನೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ತಲೆಬರಹದ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಇದರಿಂದ ಘಟನೆಯ ಪರಣಾಮವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. === ಸಂಗೀತ === {{Main|Lost Original Television Soundtracks}} [[ಹಾಲಿವುಡ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸಿಂಫೋನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]]ದಿಂದ [[ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ]]ವು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮೈಕೆಲ್ ಗಿಯಾಚನೋ ಅವರಿಂದ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ವಿಮಾನದ ಹೊರಮೈ]] ತೇಲಾಡುತ್ತಿರುವ ಚೂರುಗಳಿಂದ ಸಂಗೀತ ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಗಿಯಾಚಿನೋ ಹೊಂದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://abc.go.com/primetime/lost/podcasts/101323.html ಅಫಿಶಿಯಲ್ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್] ಜನವರಿ 9, 2006.</ref> ಮಾರ್ಚ್ 21, 2006ರಂದು ''ಲಾಸ್ಟ್‌'''ನ ಮೊದಲ ಸೆಶನ್‌ಗಾಗಿ''' '' ಮುದ್ರಿತ ಪಟ್ಟಿಯಾದ [[ವರೇಸ್ ಸರಬೇಂಡ್‌]]ನ ನೈಜ ಟೆಲೆವಿಷನ್ [[ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Soundtrack 1">[http://www.amazon.com/dp/B000EHSVDM '''ಲಾಸ್ಟ್'': ಸೀಸನ್ 1 ಒರಿಜಿನಲ್ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರಾಕ್- ಅಮಝಾನ್.ಕಾಂ'' ''' ]</ref>''''' ಸರಣಿ ನಿರ್ಮಾತೃ ಜೆ.ಜೆ.ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್‌ರಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಖ್ಯ ತಲೆಬರಹದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಸೀಸನ್‌ನ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಆಯ್ದ ಪೂರ್ಣ ಆವೃತ್ತಿಯ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Soundtrack 1"/> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 2006ರಂದು ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ವೆರೇಸ್ ಸರಬೇಂಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.''' '' <ref name="Soundtrack 2">[http://www.amazon.com/dp/B000I2IQ9M ಲಾಸ್ಟ್'': ಸೀಸನ್ 2 ಒರಿಜಿನಲ್ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರಾಕ್- ಅಮಝಾನ್.ಕಾಂ'' ]</ref>'' ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯು ಮೇ6, 2008ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯು ಮೇ 11, 2009ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.'' ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮಿತವಾಗಿ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಉಪಕರಣ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಇವು [[ದೃಶ್ಯದ ಭಾವಗಳ]] ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೈಜವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಸಂಬರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹರ್ಲೇಯವರ ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಸಿಡಿ ಪ್ಲೇಯರ್‌ನ ಮೂಲಕ ಹಾಡುಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನುಡಿಸಲಾಯಿತು. (ಆ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬ್ಯಾಟರಿಯು ಖಾಲಿಯಾಗುವತನಕ[[...]][[ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ]]"), ಡೇಮಿಯನ್ ರೈಸ್‌ರವರ "ಡೆಲಿಕೇಟ್", ಅಥವಾ ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲಾಸ್ ಈಲಿಯಟ್‌]]ರ "[[ಮೇಕ್ ಯುವರ್ ಓವ್ನ್ ಕೈಂಡ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]]" ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ [[ಪೆಟುಲಾ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌]]ರ "[[ಡೌನ್‌ಟೌನ್]]"ನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಬಳಸಿದೆ. ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಾರ್ನರ್ ಗಿಟಾರನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಹಾಡಿದ [[ಓಯಾಸಿಸ್]] ಹಾಡಾದ "[[ವಂಡರ್ವಾಲ್]]" ಹಾಡನ್ನು ಚಾರ್ಲೀಯವರು ತೋರಿಸಿದರು. ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಜಾಕ್‌ರು [[ನಿರ್ವಾನಾ]]ರವರ "ಸೆಂಟ್‌ಲೆಸ್ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್"ನ್ನು ಕೇಳಲು ನಗರದಾಚೆಗೆ ಚಲಿಸಿದರು, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಹಾಫ್ಸ್/ಡ್ರಾವ್ಲರ್ ಫ್ಯೂನರಲ್ ಪಾರ್ಲರ್‌ಗೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಪಿಕ್ಸೀಸ್‌]]ರ "[[ಗೋಜ್ ಅವೇ]]"ಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಂದಿದ್ದರು. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ ಎರಡು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಥ್ರೀ ಡಾಗ್ ನೈಟ್‌]]ನ [[ಶಂಬಾಲಾ]]ವನ್ನು ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "[[ಐ ಡೂ]]" ಮತ್ತು "ಐ ಶಲ್ ನಾಟ್ ವಾಕ್ ಅಲೋನ್" ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ [[ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌]]ರ "ಸ್ಲೋಲೀ" ಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಬೆನ್ ಹಾರ್ಪರ್]] ಬರೆದ [[ದಿ ಬ್ಲೈಂಡ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಲಬಾಮಾ]]ರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಡನ್ನು "[[ಕಾನ್ಫಿಡೆನ್ಸ್ ಮ್ಯಾನ್]]" ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವೆರಡೇ ಎರಡು ಪಾಪ್ ಹಡುಗಲನ್ನು ಮೂಲಗಳಿಲ್ಲದೇ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ದೃಶ್ಯಗಳ ಭಾವ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲದೇ) ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಗೀತವು ಕೆಲವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ, [[ಜಪಾನಿ]]ನ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಸೀಸನ್ನಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ [[ಮೂಲ ಹಾಡ]]ನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ [[ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ]]ಯಿಂದ "ಹಿಯರ್ ಐ ಆ‍ಯ್‌ಮ್"ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ [[ಯುನಾ ಇಟೋ]] ಆವರ "[[ಲೋಸಿನ್]]"ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಕೇ]]ಯವರ "ಲೋನ್ಲೀ ಗರ್ಲ್"ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸ್ಥಳ === [[ಚಿತ್ರ:LOSTDock.jpg|right|thumb| "ಜತೆಯಾಗಿ ಜೀವಿಸು, ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಮರಣಹೊಂದು", ಎಂದು ಕಂಡುಬರುವ ಹವಾಯಿಯ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಂದರು.]] ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯನ್ನು [[ಪ್ಯಾನಾವಿಶನ್]] [[35mm]] ಕ್ಯಾಮೆರಾದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ [[ಓವಾಹು]]ವಿನ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಟಿಪ್ ದ್ವೀಪದ ಸಮೀಪ [[Mokulē'ia]]ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ನೈಜ ದ್ವೀಪದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕಂತಿಗಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಜನಪ್ರಿಯ [[ನಾರ್ತ್ ಶೋರ್‌]]ನ ನಿಗದಿತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. 1999ರಲ್ಲಿ [[ನೌಕರರ ಸಮೂಹ ಚಿತ್ರೀಕರಣ]]ವನ್ನು ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಝೆರಾಕ್ಸ್]] ಭಾಗದ ವೇರ್‌ಹೌಸ್‌ಗಲನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ [[ಧ್ವನಿಗ್ರಾಹಕ]]ದ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ನಿನ ಗುಹೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| last=Veitch| first=Kristin| title=''Lost'' Secrets Found!| url=http://www.eonline.com/Gossip/Kristin/Archive2004/041016.html| publisher=[[E! Online]]| date=2004-10-16| access-date=2021-07-16| archive-date=2004-12-08| archive-url=https://web.archive.org/web/20041208152612/http://www.eonline.com/Gossip/Kristin/Archive2004/041016.html| url-status=bot: unknown}}ರಿಟ್ರೈವ್‌ ಫ್ರಂ [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆರ್ಕೈವ್]] ಆನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 8,2004.</ref> ಧ್ವನಿಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು [[ನಿರ್ಮಾಣ]]ದ ಕಛೇರಿಯು ಹವಾಯಿ ಫಿಲಂ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹವಾಯಿ ಫಿಲಂ ಆಫೀಸಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news|last=Nichols|first=Katherine|title=''Lost'' Home|publisher=''Honolulu Star-Bulletin''|url=http://starbulletin.com/2006/05/21/features/story01.html|date=2006-05-21|access-date=2009-12-17|archive-date=2008-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828221750/http://starbulletin.com/2006/05/21/features/story01.html|url-status=dead}}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ "ಸ್ವಾನ್ ಸ್ಟೇಶನ್" ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ "ಹೈಡ್ರಾ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿ"ನ ಒಳಾಂಗಣ ಚಿತ್ರಿಕೆಯು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news|last=Ryan|first=Tim|title=Reel News|url=http://starbulletin.com/2005/08/24/features/ryan.html|publisher=''Honolulu Star-Bulletin''|date=2005-08-24|access-date=2009-12-17|archive-date=2008-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828221739/http://starbulletin.com/2005/08/24/features/ryan.html|url-status=dead}}</ref> [[ಹೊನೊಲೊಲು]]ವಿನ ಒಳ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]], [[ಇಯೋವಾ]], [[ಮಿಯಾಮಿ]], [[ಸೌತ್ ಕೊರಿಯಾ]], [[ಇರಾಕ್]], [[ನೈಜೀರಿಯಾ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]], [[ಥಾಯ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಬರ್ಲಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸಿಡ್ನಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು [[ಹವಾಯಿ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇವೇಳೆ, [[ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಬಂಕರನ್ನು [[ಇರಾಕ್‌ನವರ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಗಾರ್ಡ್‌ನ]] ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜರ್ಮನ್ ವಾಹನಗಳ ಗುರುತನ್ನು ಮತ್ತು ಮಂಜನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಗಳ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಹರಡಿಕೊಂಡು, ಹವಾಯಿಯ ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Godvin|first=Tara|title=Oahu plays the world|publisher=''Honolulu Star-Bulletin''|url=http://starbulletin.com/2005/05/25/features/story4.html|date=2005-05-25|access-date=2009-12-17|archive-date=2008-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080627194904/http://starbulletin.com/2005/05/25/features/story4.html|url-status=dead}}</ref> ಗ್ರೇಸ್ ಅನಾಟಮಿಯಿಂದ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿ, ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಮುಕ್ತಾಯವಾದ "ಥ್ರೂ ದಿ ಲುಕಿಂಗ್ ಗ್ಲಾಸ್‌‍" ಅನ್ನು ಲಾಸ್ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಡ್‌ಮೋರ್‌ನ ಪಾತ್ರಮಾಡುವ [[ಅಲನ್ ಡೇಲ್‌]]ರವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪಾಮಲೋಟ್]] ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಹವಾಯಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್‌ನ ಎರಡು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು [[ಲಂಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.digitalspy.co.uk/tv/a128956/alan-dale-talks-lost-greys.html|title=Alan Dale talks ''Lost'', ''Grey{{'}}s''|author=Wilkes, Neil|date=September 4, 2008|work=[[Digital Spy]]|accessdate=May 4, 2009|archive-date=ಮೇ 26, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090526215424/http://www.digitalspy.co.uk/tv/a128956/alan-dale-talks-lost-greys.html|url-status=dead}}</ref> [http://www.lostvirtualtour.com/ ''ಲಾಸ್ಟ್‌'' ನ ವರ್ಚುವಲ್ ಟೂರ್‌] ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸ್ಥಳದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. === ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿತರಣೆ === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು [[ಉಪಗ್ರಹ ಪ್ರಸಾರ]]ದ ಜೊತೆಗೆ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ಹೊಸ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌‍ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಐಟ್ಯೂನ್]] ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಅಥವಾ [[ಐಪಾಡ್‌]]ಗಾಗಿ [[ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನವರ]] [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಮಳಿಗೆಯ]] ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಾಲ್ ಸರಣಿಯಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005ರವರೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕದ ವೀಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಕಂತುಗಳು, ಎಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಮರುದಿನ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಗಸ್ಟ್ 29, 2007ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಟಿವಿ ಸರಣಿಯು ಲಾಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯಾಯಿತು. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವರೆಗೆ, ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ಕಂತುಗಳು ಭಾನುವಾರದ ನಂತರ ಸೋಮವಾರದಂದು ಸ್ಕಾಯ್ ಒನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite press release|publisher=Apple|date=2007-08-29|url =http://www.apple.com/uk/pr/2007/08/290808_itunes_tvshows.html|title=Apple Announces Hit Television Programming Now Available on the iTunes Store in the UK}}</ref> [[ಜರ್ಮನ್]] [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್]] ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಕೂಡಾ "ಲಾಸ್ಟ್" ಸರಣಿಯು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಟಿವಿ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite article|publisher=heise online|date=2008-04-02|url =http://www.heise.de/newsticker/suche/ergebnis?rm=result;words=Apple%20TV%20Serien;q=apple%20tv-serien;url=/newsticker/meldung/105856/|title=iTunes Deutschland verkauft TV-Serien}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2006ರಲ್ಲಿ, ಎರಡು ತಿಂಗಳಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿತರಣಾ ತಂತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಬಿಸಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ, ಓನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ಲಭ್ಯವೆಂದು [[ಡಿಸ್ನಿ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಮೇ 2006 ರಿಂದ ಜೂನ್‌ನ ವರೆಗೆ ನಡೆದ ಈ ಪ್ರಯೋಗವು, ಜಾಹೀರಾತು ಆದಾಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ ಹೆದರಿದ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲಾಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಒಪ್ಪಂದದಿಂದಾಗಿ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಕಂತನ್ನು ಎಬಿಸಿಯವರ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಿಂದ ಕೇವಲ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite news| first=Joshua| last=Chaffin| coauthor= Aline van Duyn|url= http://www.ft.com/cms/s/341d65ba-c894-11da-b642-0000779e2340,dwp_uuid=f5f96136-709f-11da-89d3-0000779e2340,print=yes.html | title=Disney's ABC to offer TV shows free on web | publisher=''Financial Times''| date=2006-04-10}}</ref><ref>{{cite press release|publisher=DisneyABC TV|date=2006-04-10|url=http://www.disneyabctv.com/datvg_press/dispDNR.html?id=041006_06|title=Disney-ABC Television Group takes ABC Primetime Online|access-date=2009-12-17|archive-date=2007-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20070204002914/http://www.disneyabctv.com/datvg_press/dispDNR.html?id=041006_06|url-status=dead}}</ref> ಮೇ 2008 ರವರೆಗೆ ಎಬಿಸಿ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಸೀಸನ್ ಒಂದರಿಂದ ನಾಲ್ಕರವರೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಂತುಗಳು [[ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಶನ್]] ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ದೃಶ್ಯಗಳಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ಅಥವಾ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸ ಕಂತುಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾದ ಮರಿದಿನದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಕಂತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗಿರುವ 30 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ, ಐದರಿಂದ ಆರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ನೋಡಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಪುಟ್ಟ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯದ ಮೇಲ್ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠ ಗುಣದರ್ಜೆಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. 2009ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ವೀಕ್ಷಕರ ಮೇರೆಗೆ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸರಣಿಯೆಂದು ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿತು. [[ನೀಲ್ಸನ್ ಕಂಪನಿ]]ಯು ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಎಬಿಸಿಯವರ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಕಂತನ್ನು 1.425 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಮೂಹ ವೀಕ್ಷಕರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.tvweek.com/news/2009/02/lost_snl_greys_tops_in_online.php |title=''Lost'', ''SNL'', ''Grey's'' Tops in Online Viewing, Nielsen Says |author=Whitney, Daisy |publisher=''[[TVWeek]]'' |date=February 12, 2009 |accessdate=February 12, 2009 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 13, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113224541/http://www.tvweek.com/news/2009/02/lost_snl_greys_tops_in_online.php |url-status=dead }}</ref> [[ಸೀಸನ್ ಒಂದು]] ಮತ್ತು [[ಸೀಸನ್ ಎರಡರ]] ಕಂತುಗಳು ಯುಕೆಯ [[ಚಾನೆಲ್ 4]] ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಈರೆಗೆ ಅದರ ಅವಧಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.channel4.com/entertainment/tv/microsites/L/lost/vod/index.html |title=''ಲಾಸ್ಟ್'' ಎಪಿಸೋಡ್ಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ - ಚಾನೆಲ್ 4.ಕಾಂ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2009-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091001065841/http://www.channel4.com/entertainment/tv/microsites/L/lost/vod/index.html |url-status=dead }}</ref> ಎರಡೂ ಭಾಗದ ಪೂರ್ವಪ್ರಸಾರದ ಕಂತುಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಮತ್ತು ಪ್ರತೀ ಇತರೆ ಕಂತುಗಳ ವೆಚ್ಚವು [[£]]0.99 ಆಗಲಿದೆ. ಪರವಾನಗಿಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಸೇವೆಯು ಕೇವಲ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ತಮ್ಮ ಟಿವಿ ಚಾಯ್ಸ್ ಆನ್ ಡಿಮಾಂಡ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ [[ವರ್ಜಿನ್ ಮೀಡಿಯಾ]]ವು ''ಲಾಸ್ಟ್‌'' ನ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸೀಸನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ. ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಶನ್ ಅಥವಾ [[ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಸೀಸನ್ನುಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ವರ್ಜಿನ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೇವೆಯ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಂತುಗಳೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ನವೆಂಬರ್‌‍ 25, 2006ರವರೆಗೆ ಸ್ಕೈ ವಿಓಡಿ ಸೇವೆಯ [[ಸ್ಕೈ ಎನಿಟೈಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಕಂತುಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು. ಸರಿಯಾದ ಸ್ಕೈ ಚಂದಾದಾರ ಗ್ರಾಹಕರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಲಾಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಉತ್ತಮವಾದ ಚಾನೆಲ್ 4ರ 4ಓಡಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನ ಸಮಯವು ಮುಗಿದಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಸ್ಕೈ ಚಂದಾದಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಗ್ರಾಹಕರು ಕಂತಿನ ಬಾಡಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೀಪೇಯ್ಡ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮೂಲಕ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇತರ ಓನ್‌ಲೈನ್ ವಿತರಣಾ ತಾಣಗಳು: ಯುಎಸ್‌ಏ ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ <ref>{{cite web|title=ABC Series On Netlix|url=http://news.cnet.com/8301-17938_105-10301737-1.html|access-date=2009-12-17|archive-date=2013-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130825003451/http://news.cnet.com/8301-17938_105-10301737-1.html|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಾನ್ಸ್‌ನ [[ಟಿಎಫ್1]] ತಾಣ,<ref>{{cite web|title=TF1 ''Lost'' Episodes Online (French)|url=http://www.tf1vision.com/liste.php?rub=CAT8&fltCode=182&p=53/?trk=1&e=7|access-date=2021-08-10|archive-date=2007-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20070320113927/http://www.tf1vision.com/liste.php?rub=CAT8|url-status=dead}}</ref> [[ಏಓಎಲ್]] ವೀಡಿಯೋ,<ref>{{cite web| url = http://www.dailytech.com/ABC+to+Offer+Free+Shows+Online+Via+AOL/article9002c.htm| title = ABC to Offer Free Shows Online Via AOL| author = Mick, Jason| date = 2007-09-21| publisher = ''DailyTech''| access-date = 2009-12-17| archive-date = 2011-06-17| archive-url = https://web.archive.org/web/20110617051306/http://www.dailytech.com/ABC+to+Offer+Free+Shows+Online+Via+AOL/article9002c.htm| url-status = dead}}</ref> [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌]]ನ [[ಎಕ್ಸ್‌ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್]]<ref>''ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್'', "[http://www.xbox.com/en-US/marketplace/media/9601d8e7-462f-4a36-bdbb-3e0d24dc4d16/ ಎಕ್ಸ್‌ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಪ್ಲೇಸ್ - ಲಾಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080618075600/http://www.xbox.com/en-US/marketplace/media/9601d8e7-462f-4a36-bdbb-3e0d24dc4d16/ |date=2008-06-18 }}."</ref> ಸರ್ವೀಸ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹಾಟ್]] ವಿ.ಓ.ಡಿ ಸೇವೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. === ಡಿವಿಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ-ರೇ ಡಿಸ್ಕ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ === ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಎರಡು ವಾರ ಮೊದಲು, ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2009ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶಾಲ ಪರದೆ]]ಯ ಸೆವೆನ್-ಡಿಸ್ಕ್ [[ರೀಜನ್]] 1 [[ಡಿವಿಡಿ]] [[ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಗುಚ್ಚ]]ದ ರಿತಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಲಾಸ್ಟ್: ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಸೀಸನ್]]'' ಎಂಬ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ತಲೆಬರಹದಡಿ ಹೊರಬಂದಿತು. ಇದನ್ನು ಬ್ಯುನಾ ವಿಸ್ಟಾ ಹೋಮ್ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ನವರು ವಿತರಿಸಿದರು. ಪ್ರಸಾರವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕಂತುಗಳೂ, ಕಂತಿನ ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆ, ತೆರೆಯ ಹಿಂದಿನ ಫೂಟೇಜ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಜೊತೆಗೆ [[ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ದೃಶ್ಯಗಳು]], ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ಹಿನ್ನೋಟದ ದೃಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಅನಗತ್ಯ]] ರೀಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಈ ಡಿವಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಗುಚ್ಛವು ನವೆಂಬರ್ 30, 2006 ರಂದು [[ರೀಜನ್ ನಾಲ್ಕ]]ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನವರಿ 16,2006ರಂದು [[ರೀಜನ್ ಎರಡ]]ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.{{Citation needed|date=October 2009}}{{Citation needed|date=October 2009}} Region2 ಮಾನದಂಡವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, 2005ರಂದು ಮೊದಲ ಹನ್ನೆರಡು ಕಂತುಗಳ ಒಂದನೇ ಸರಣಿಯು ವಿಶಾಲ ಪರದೆಯ ನಾಲ್ಕು ಡಿಸ್ಕಿನ ರೀಜನ್-2 ಡಿವಿಡಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಗುಚ್ಛವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆ ಉಳಿದ ಹದಿಮೂರು ಸರಣಿಯ ಒಂದನೇ ಸರಣಿಯು ಜನವರಿ 16, 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.{{Citation needed|date=October 2009}} ಡಿವಿಡಿ ಸೌಲಭ್ಯವು ರೀಜನ್ 1 ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗೆಯ ಗುಚ್ಛವಾಗಿ, ಹೋಳಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಎರಡು ಸೀಸನ್ನುಗಳನ್ನು ಜೂನ್ 16, 2009ರಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ [[ಬ್ಲೂ-ರೇ ಡಿಸ್ಕ್‌]]ಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.tvshowsondvd.com/news/Lost-Seasons-1-and-2-on-Blu/11440 |title=Lost DVD news: Seasons 1 and 2 Announced for Blu-ray Disc |author=Lambert, David |publisher=TV Shows on DVD |date=March 6, 2009 |accessdate=March 6, 2009 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 9, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090309235536/http://www.tvshowsondvd.com/news/Lost-Seasons-1-and-2-on-Blu/11440 |url-status=dead }}</ref> ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನು ''[[ಲಾಸ್ಟ್:ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಸೀಸನ್-ದಿ ಎಕ್ಸ್ಟೆಂಡೆಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಪರದೆಯ ಸೆವೆನ್ ಡಿಸ್ಕ್ ರೀಜನ್ ಒಂದನ್ನು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2006ರಂದು ಮತ್ತು ರೀಜನ್ 2 ಡಿವಿಡಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=October 2009}} ಈ ಪ್ರತೀ ಬಿಡುಗಡೆಯೂ ದೃಶ್ಯದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು, ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು "''ಲಾಸ್ಟ್'' ಕನೆಕ್ಷನ್" ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಡಿವಿಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಜೊತೆ ಹೇಗೆ ಅಂತರ್‌ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೊರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news| name=[[Adam-Troy Castro]]| url=http://www.scifi.com/sfw/screen/sfw13617.html| title=''Lost'' Season 2 DVD| publisher=''Sci Fi Weekly''| date=2006-09-13| access-date=2009-12-17| archive-date=2009-05-29| archive-url=https://web.archive.org/web/20090529060335/http://www.scifi.com/sfw/screen/sfw13617.html| url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ,ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ರೀಜನ್ 2ಗಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಚ್ಛದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಹನ್ನೆರಡು ಕಂತುಗಳ ವಿಶಾಲ ಪರದೆಯ ನಾಲ್ಕು-ಡಿಸ್ಕ್‌ನ ಡಿವಿಡಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಗುಚ್ಛವು ಜುಲೈ 17, 2006ರಂದು ಹಾಗೂ ಇನ್ನುಳಿದ ಎರಡನೇ ಸರಣಿಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2006ರಂದು ನಾಲ್ಕು-ಡಿಸ್ಕ್‌ನ ಡಿವಿಡಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಗುಚ್ಛವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಗುಚ್ಛವು ರೀಜನ್ 4ರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.{{Citation needed|date=October 2009}} ''[[ಲಾಸ್ಟ್: ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಥರ್ಡ್ ಸೀಸನ್ - ದಿ ಎನ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್‌ಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನನ್ನು ರೀಜನ್ ಒಂದರ ಡಿವಿಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ-ರೇಯಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2007ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="3DVDBluRay">{{cite news| last=| first=| title=''Lost'': Disney Lowers List Price of ''Lost'' Season 3 on Hi-Definition Blu-Ray Discs| url=http://www.tvshowsondvd.com/news/Lost-Season-3-Bluray-Price-Change/8109| publisher=TV Shows on DVD.com| date=2007-09-19| access-date=2009-12-17| archive-date=2007-12-06| archive-url=https://web.archive.org/web/20071206052911/http://www.tvshowsondvd.com/news/Lost-Season-3-Bluray-Price-Change/8109| url-status=dead}}</ref> ಸೀಸನ್ ಒಂದು ಮತ್ತು ಎರಡರಂತೆಯೇ ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ ಕೂಡಾ ಧ್ವನಿ ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತಾರಾಗಣ, ವಿಶೇಷ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು, ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿದೆ. ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನು ರೀಜನ್ ಎರಡರಲ್ಲಿ, ಡಿವಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22, 2007ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ಸಾರಿ ಹಿಂದಿನಂತಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಚ್ಛವಾಗಿ ಹೊರಬಂತು. ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ನು ''[[ಲಾಸ್ಟ್: ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಫೋರ್ತ್ ಸೀಸನ್-ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪಾಂಡೆಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ತಲೆಬರಹದಡಿ ರೀಜನ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2008ರಂದು ಡಿವಿಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ-ರೇ ಡಿಸ್ಕ್‌ನ ಎರಡೂ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.<ref>ಡಿವಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಟಿವಿ ಶೋವ್ಸ್ (ಏಪ್ರಿಲ್ 22,2008) "[http://www.tvshowsondvd.com/news/Lost-Season-4/9460 ಲಾಸ್ಟ್ ಡಿವಿಡಿ ನ್ಯೂಸ್: ಅನೌನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ ಲಾಸ್ಟ್ - ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಫೋರ್ತ್ ಸೀಸನ್: ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪಾಂಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611072224/http://www.tvshowsondvd.com/news/lost-season-4/9460 |date=2008-06-11 }}." ರಿಟ್ರೈವ್‌ಡ್ ಆನ್ ಜೂನ್ 8, 2008</ref> ಇದು ರೀಜನ್ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಡಿವಿಡಿಯಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20, 2008ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.amazon.co.uk/dp/B001BJARYI Amazon.co.uk]</ref> ಈ ಗುಚ್ಛವು ಧ್ವನಿ ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆ, ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಪ್ಲೂಪರ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.tvshowsondvd.com/news/Lost-Season-4/9460 ಲಾಸ್ಟ್ ಡಿವಿಡಿ ನ್ಯೂಸ್: ಸೀಸನ್ 4 ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611072224/http://www.tvshowsondvd.com/news/lost-season-4/9460 |date=2008-06-11 }}." ರಿಟ್ರೈವ್‌ಡ್ ಆನ್ ಜುಲೈ 2, 2008</ref> ಡಿವಿಡಿಯಾಗಿ ''ಲಾಸ್ಟ್‌'' ನ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸೀಸನ್ನುಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದವು. ಸೀಸನ್ ಒಂದರ ಬಾಕ್ಸ್‌ಸೆಟ್ ಡಿವಿಡಿಯು ಮಾರಾಟ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.<ref>[http://www.tv.com/story/6306.html ''ಲಾಸ್ಟ್'' ರಿಜಿನ್ಸ್ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಆನ್ ಡಿವಿಡಿ - ಟಿವಿ.ಕಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430192311/http://www.tv.com/story/6306.html |date=2009-04-30 }} ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 2006.</ref> ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಸೀಸಸ್ನ್ ಎರಡರ ಬಾಕ್ಸ್‌ಸೆಟ್ ಡಿವಿಡಿಯು ಮಾರಾಟ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಎರಡನೇ ಟಿವಿ-ಡಿವಿಡಿಯು ಎಂದಾದರೂ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪರವೇಶಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.movieweb.com/tv/news/05/14605.php ''ಲಾಸ್ಟ್'' : ಸೀಸನ್ 2 ಟಾಪ್ ದಿಸ್ ವೀಕ್ಸ್ ಡಿವಿಡಿ ಸೇಲ್ಸ್ ಚಾರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921083458/http://www.movieweb.com/tv/news/05/14605.php |date=2008-09-21 }} ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2006.</ref> ಸೀಸನ್ ಎರಡರ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಡಿವಿಡಿಯ ಮೊದಲದಿನ ಗರಿಷ್ಠ 500,000 ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.buddytv.com/articles/lost/lost_season_2_dvd_tops_charts.aspx ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸೀಸನ್ 2 ಡಿವಿಡಿ ಟಪ್ಸ್ ಚಾರ್ಟ್ಸ್] ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2006.</ref> ಸೀಸನ್ ಮೂರರ ಬಾಕ್ಸ್‌ಸೆಟ್‌ನ 1,000,000 ಪ್ರತಿಗಳು ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref>{{Cite web |url=http://the-numbers.com/dvd/charts/weekly/2007/20071230.php |title=ಡಿವಿಡಿ ಸೇಲ್ಸ್ ಚಾರ್ಟ್ - ವೀಕ್ ಎಂಡಿಂಗ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 2007 |access-date=2009-12-17 |archive-date=2009-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090808151643/http://www.the-numbers.com/dvd/charts/weekly/2007/20071230.php |url-status=dead }}</ref> == ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು == {{Main|Characters of Lost}} [[ಚಿತ್ರ:LostS5Cast.jpg|thumb|400px|upright|ಸದ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ: ಬೆನ್, ಡೆಸ್ಮಂಡ್, ಹರ್ಲೀ, ಸಾಯರ್, ಜೂಲಿಯೆಟ್, ಜ್ಯಾಕ್, ಫೆರಾಡೆ, ಸಯೀದ್, ಸನ್, ಕೇಟ್, ಲಾಕ್, ಜಿನ್, ಮತ್ತು ಮೈಲ್ಸ್.]] ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ,[[ಓಶಿಯಾನಿಕ್ ಪ್ಲೈಟ್ 815]]ರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿನ 324 ಜನರಲ್ಲಿ,<ref>[[ಗೊಡ್ಡಾರ್ಡ್, ಡ್ರ್ಯೂ]] (ರೈಟರ್) &amp; [[ವಾಘನ್, ಬ್ರಿಯಾನ್. ಕೆ]] (ರೈಟರ್) &amp; [[ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಸ್ಟೀಫನ್]] (ನಿರ್ದೇಶಕ), "[[ಕನ್‌ಫರ್ಮ್‌ಡ್ ಡೆಡ್]]". ''ಲಾಸ್ಟ್'', [[ಎಬಿಸಿ]]. [[ಕಂತು 2]], [[ಸೀಸನ್ 4]]. ಏರ್ಡ್ ಆನ್ ಫೆಬ್ರುವರಿ 7, 2008.</ref> 71 ಜನ ಬದುಕುಳಿದವರನ್ನು(ಒಂದು ನಾಯಿಯನ್ನೂ) ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಶೋ ''ಡೆಸ್ಪರೇಟ್ ಹೌಸ್‌ವೈವ್ಸ್‌ನ'' ಹಿಂದೆ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾರಾಗಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಆರಂಭಿಕ ಸಿಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ 14 ನಿರಂತರ ಮಾತನಾಡುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಇದ್ದವು. ಇದೇವೇಳೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ತಾರಾಗಣದ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬರಹಗಾರರು ಕಥೆಯ ತೀರ್ಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವುದು ಲಾಭಕರವಾಯಿತು. ಸರಣಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಬರ್ಕ್ ಪ್ರಕಾರ, "ನೀವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ತಿಸಬೇಕು, ಹೆಚ್ಚು ಉಪಕಥೆಗಳು, ಹೆಚ್ಚು [[ತ್ರಿಕೋನ ಪ್ರೇಮ ಕಥೆ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು"<ref>{{cite news|title=TV hits maximum occupancy|publisher=''USA Today''|last=Keveney|first=Bill|url =http://www.usatoday.com/life/television/news/2005-11-08-ensemble-casts_x.htm| date=2005-08-11 }}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಸೀಸನ್ನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ತಾರೆಗಳನ್ನು [[ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು]]. ಮಾಜಿ [[ಇರಾಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಗಾರ್ಡ್]] ಆಗಿರುವ [[ಸಯಿದ್ ಜರಾಹ್‌]] ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ನವೀನ್ ಆ‍ಯ್‌‌೦ಡ್ರ್ಯೂಸ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಗರ್ಭಿಣಿ [[ಕ್ಲಾರೀ ಲಿಟಲ್‌ಟನ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಎಮಿಲೀ ಡೆ ರವಿನ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮತ್ತು ನಾಯಕನಾದ [[ಜೆಕ್ ಶೆಫರ್ಡ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಫಾಕ್ಸ್]] ಮಾಡಿದ್ದರು. ದುರಾದೃಷ್ಟವಂತ ಲಾಟರಿ ವಿಜಯಿ [[ಹ್ಯುಗೋ "ಹುರ್ಲೆ" ರೇಯ್ಸ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಜಾರ್ಜ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮಾಜಿ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾದ [[ಶನೋನ್ ರುದರ್‌ರ್ಫೋರ್ಡ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಮ್ಯಾಗೀ ಗ್ರೇಸ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮೋಸಗಾರ [[ಜೇಮ್ಸ್ "ಸಾಯರ್" ಫೋರ್ಡ್‌]]ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಜೋಶ್ ಹಾಲೋವೇ]]ಯವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. [[ಯುಂಜಿನ್ ಕಿಮ್‌]]ರು, ರೌಡಿಗಳ ಮುಖಂಡ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ಉದ್ಯಮಿಯ ಮಗಳಾದ [[ಸುನ್-ಹ್ವಾ ಕ್ವೊನ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು, ಜೊತೆಗೆ [[ಡೇನಿಯಲ್ ಡಯೇ ಕಿಮ್‌]]ರವರು ಅವಳ ಗಂಡನ ಪಾತ್ರವಾದ [[ಜಿನ್-ಸೂ ಕ್ವೊನ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕೇಟ್ ಆಸ್ಟಿನ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಇವ್ಯಾಂಗಲಿನ್ ಲಿಲ್ಲಿ]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮಾಜಿ ರಾಕ್-ತಾರೆ ಮದ್ಯವ್ಯಸನಿ [[ಚಾರ್ಲೀ ಪೇಸ್]]ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಡಾಮಿನಿಕ್ ಮೊನಾಗನ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಸಾಧಾರಣ [[ಜಾನ್ ಲಾಕ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಟೆರ್ರಿ ಓ ಕ್ವಿನ್]] ಮಾಡಿದ್ದರು. ಕಟ್ಟಡ ಕೆಲಸಗಾರ [[ಮೈಕೆಲ್ ಡವ್ಸನ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನ [[ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಪೆರಿನ್ಯೂ]] ಮತ್ತು ಅದೇ ವೇಳೆ ಇವರ ಪುಟ್ಟ ಮಗ [[ವಾಲ್ಟ್ ಲಿಯೋಯ್ಡ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಾಲನಟ [[ಮಕೋಮ್ ಡೇವಿಡ್ ಕೆಲ್ಲೆ]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮದುವೆ ಉದ್ಯಮದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಚಾಲಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಶನಾನ್‌ನ ಮಲ ಸಹೋದರನಾದ [[ಬೂನ್ ಕಾರ್ಲಿಲೆ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಇಯಾನ್ ಸಮರ್‌ಹ್ಯಾಲ್ಡರ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಎರಡು ಸೀಸನ್ನಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಿಗಾಗಿ ಕೋಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಿಸಲು ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url =http://www.usatoday.com/life/television/news/2005-09-13-lost_x.htm| publisher=''USA Today''|last= Keck|first=William |date=2005-09-13|title=''Lost'' in the face of death}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.comic-con.org/cci/cci06prog_lost.shtml|publisher=Comic Con|title=Interview with Damon Lindelof and Carlton Cuse|quote="Carlton: There will always be new characters that will be joining the cast of Lost. We will try to give the audience a lot of stuff with your favorite characters and introducing new characters and evolving the story is just part of the DNA of the show."|access-date=2009-12-17|archive-date=2007-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070501211257/http://www.comic-con.org/cci/cci06prog_lost.shtml|url-status=dead}}</ref> ಸೀಸನ್ ಒಂದರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬೂನ್ ಕಾರ್ಲೈಲ್ ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ನಿನ ಅಂತ್ಯದ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಪೂರ್ತಿ ಅಪರೂಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ, ವಾಲ್ಟ್ ಅತಿಥಿ ತಾರೆಯಾದರು. ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಶನಾನ್ ಎಂಟು ಕಂತುಗಳ ನಿರ್ಗಮನವು ಹೊಸ ಪಾತ್ರವಾದ ನೈಜಿರಿಯಾದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರವಾದಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಅಪರಾಧಿಯ ಪಾತ್ರ [[ಮಿ.ಎಕೋ]]ವನ್ನು [[ಅಡಿವೇಲ್ ಅಕಿನ್ನೋಯ್-ಆ‍ಯ್‌ಗ್ಬೇಜ್]]; ಮಾಜಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ರಕ್ಷಣಾ ಗಾರ್ಡ್, [[ಅನಾ ಲುಸಿಯಾ ಕೋರ್ಟೆಝ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೈ[[ಕೆಲ್ ರೋಡ್ರಗಿಝ್]] ಮತ್ತು ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶಹೊಂದಿದ [[ಲಿಬ್ಬಿ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಸಿಂಥಿಯಾ ವ್ಯಾಟ್ರಸ್]] ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಕೊನೆಯ ಸರಣಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಅನಾ ಲುಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಿಬ್ಬಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. "[[ಅದರ್ಸ್]]"ನ ಗರಿಷ್ಠ ದರ್ಜೆಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲೊಂದಾದ [[ಬೆನ್ ಲಿನಸ್]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮೈಕೇಲ್ ಎಮರ್ಸನ್]] ಮಾಡಿದಂತೆ ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸೈನಿಕನಾದ [[ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಹ್ಯೂಮ್]] ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೆನ್ರಿ ಇಯಾನ್ ಕ್ಯುಸಿಕ್]] ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಮುರು ಹೊಸ ನಟರು ನಿತ್ಯದ ತಾರಾಗಣದ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರೆಂದರೆ, ವೈದ್ಯೆ ಮತ್ತು "ಅದರ್"ನ [[ಜ್ಯೂಲಿಯೆಟ್ ಬುರ್ಕೆ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಎಲಿಝಬೆತ್ ಮಿಶೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕೀಲೆ ಸ್ಯಾಂಚೆ]] ಹಾಗೂ [[ರೋಡ್ರಿಗೂ ಸಂಟೊರೊ]] ಅವರು ಯಾತನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಜೋಡಿಗಳಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ [[ನಿಕ್ಕಿ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪೌಲೋ]]ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸೀಸನ್ನಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಎಕೊ ಪಾತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಪೌಲೋ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರ ಮೊದಲ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಕಂತಿನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸೀಸನ್ನಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯುತು. ಚಾರ್ಲೀ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದಾದ ಜಿಗುಪ್ಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ [[ಮೈಕೆಲ್ ಡಾವ್ಸನ್]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಪೆರಿನ್ಯೂ ಪುನಹ ಮುಖ್ಯ ತಾರಾಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref>[http://abclocal.go.com/wls/story?section=entertainment&amp;id=5509852 ಎಬಿಸಿ: ಟರ್ನ್‌ಕೋಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ರಿಟರ್ನ್ಸ್ ಟು ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಐಲ್ಯಾಂಡ್]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಎಬಿಸಿ7ಶಿಕಾಗೋ.ಕಾಂ, ಜುಲೈ 25, 2007.</ref> ಪೆರಿನ್ಯೂ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹೊಸ ನಟರಾದ, ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ನರತಜ್ಞ ಡೇನಿಯಲ್ ಫರಡೇಯಾಗಿ [[ಜೆರೆಮಿ ಡೇವಿಯಸ್]], ಕಟುವಾದ ಕ್ರೂರ ಧ್ವನಿಯ [[ಮೈಲ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರಾಮ್]] ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಕೆ[[ನ್ ಲಿಯುಂಗ್]] ಮತ್ತು ಕಟು ಹೃದಯದ ಮತು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಹಾಗೂ ಗರಿಷ್ಠ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಿರುವ [[ಚಾರ್ಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಪಲ್ಸ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಪಾತ್ರವಾಗಿ [[ರೆಬೆಕಾ ಮೇಡರ್]] ತಾರಾಗಣವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web | url = http://www.ew.com/ew/article/0,,20053863,00.html | title = ''Lost'': Five Fresh Faces | last = Jensen | first = Jeff | accessdate = 2007-08-30 | publisher = EW.com | archive-date = 2009-10-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091014201249/http://www.ew.com/ew/article/0,,20053863,00.html | url-status = dead }}</ref> ಸೀಸನ್ನಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಾವಿನಿಂದಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕ್ಲಾರೀ, ಐದನೇ ಸೀಸನ್ನಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಆರನೆಯ ಸೀಸನ್ನಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.eonline.com/uberblog/detail.jsp?contentId=4378 |title = Lost Redux: Promises to Keep, and Miles to Go Before We Sleep |accessdate = 2008-06-05 |author = Godwin, Jennifer |date = 2008-05-30 |publisher = [[E!]]}}</ref> ಮೈಕೆಲ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಕೊನೆಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://seattlepi.nwsource.com/tvguide/365208_tvgif30.html |title = Harold Perrineau Dishes on his Lost Exit (Again) |accessdate = 2008-05-30 |author = Malcom, Shawna |date = 2008-05-30 |publisher = ''TV Guide'' |archive-date = 2008-05-31 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080531033101/http://seattlepi.nwsource.com/tvguide/365208_tvgif30.html |url-status = dead }}</ref> ಐದನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೊಸ ನಟರನ್ನೂ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಸಯೀದ್ ಟಾಗ್ಮೋಯಿ ಮತ್ತ ಝುಲೈಕಾ ರಾಬಿನ್ಸನ್‌ರು ಸೀಸರ್ ಮತ್ತು ಇಲಾನಾ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ತಾರಾಗಣದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಸೀಸನ್ನಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಳಹಂತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.{{Citation needed|date=October 2009}} ಐದನೇ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಬಿಸಿಯು ರೆಬೆಕಾ ಮೆಡೆರ್ ಮತ್ತು ಡೇನಿಯಲ್ ಡೇ ಕಿಮ್‌ರವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web| url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=111708_01| title=ABC Premieres New Lost Music Video Debuting The Fray's New Single, "You Found Me" |publisher= [[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet| date=November 17, 2008| accessdate= November 17, 2008}}</ref> ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಮೇಡರ್‌ನ್ನು ಐದನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಡಮೋನ್ ಲಿಂಡಲ್ಫ್ ಹೇಳುವಂತೆ "ಕಿಮ್ ಈಗಲೂ ಸರಣಿಯ ನಿರಂತರ ಪಾತ್ರ"<ref>{{cite web |url=http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2009/01/lostabctv.html |title=The ''Lost'' brain trust answers burning Season 5 questions |work=[[Chicago Tribune]] |author=Ryan, Maureen |date=January 13, 2009 |accessdate=January 14, 2009 |archive-date=ಜುಲೈ 26, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150726203832/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2009/01/lostabctv.html |url-status=dead }}</ref> ಐದನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ಕಂತಾದ "[[ದಿ ಲಿಟಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್]]"ಗೆ ಕಿಮ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಜೆರೆಮೀ ಡೇವಿಸ್ ಸೀಸನ್ನಿನ ಕೊನೆಯತನಕವೂ ಇರುವಂತೆ ಐದನೇ ಕಂತಿನಲ್ಲಿನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಡರ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಸಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸೀಸನ್ನಿಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಹೊಸ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಿಚರ್ಡ್ ಅಲ್ಪೆರ್ಟ್ ಪತ್ರವಾಗಿ ನೆಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಬೊನೆಲ್‌ರವರು ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ನಂತರ ಪುನಃ ಸೇರಿಕೆಯಾಗಿ ನಿರಂತರ ಪಾತ್ರವಾಗಿ, [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಲ್ಯಾಪಿಡಸ್]] ಪಾತ್ರವಾಗಿ [[ಜೆಫ್ ಫಾಹೆ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://content.usatoday.com/communities/popcandy/post/2009/10/a-lost-qa-damon-lindelof-tackles-your-questions/1 |title=A 'Lost' Q&A: Damon Lindelof answers (most of) your questions! |author=Matheson, Whitney |publisher=''[[USA Today]]'' |date=October 27, 2009 |accessdate=October 27, 2009}}</ref> ಕೆಲವು ಮಾಜಿ ತಾರಾಗಣದ ಸದಸ್ಯರಾದ ಇಯಾನ್ ಸಮರ್‌ಹೆಲ್ಡರ್, ರೆಬೆಕಾ ಮೇಡರ್, ಜೆರೆಮಿ ಡೇವಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಝಬೆತ್ ಮಿಶೆಲ್ ಅವರು ಪುನಃ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮ್ಮತಿನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಕಥಾಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬೆಂಬಲದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವಪ್ರಸಾರದ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಕನಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡ ಇತ್ತೀಚಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೊಂಡ [[ಡೇನಿಯಲ್ ರೋಸಿಯೂ]] ([[ಮಿರಾ ಫರ್ಲೆನ್]]) ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ರೋಸಿಯೋ]] ([[ಟಾನಿಯಾ ರೇಮಂಡ್]])ಆಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವ, ತಮ್ಮ ಮಗಳಿಗಾಗಿ ಇವಳು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ, ಮದುವೆಯಾಗಿರುವ ಜೋಡಿಯಾದ [[ರೋಸ್ ಹೆಂಡರ್‌ಸನ್]]([[ಎಲ್. ಸ್ಕಾಟ್ ಕಾಲ್ಡ್‌ವೆಲ್]]) ಮತ್ತು [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ನ್ಯಾಡ್ಲರ್]]([[ಸ್ಯಾಮ್ ಆ‍ಯ್‌ಂಡರ್‌ಸನ್]])ರವರನ್ನು ದ್ವೀಪದ ಎರಡು ಬದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಅವಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ, ಅವನನ್ನು ವಿಮಾನದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವವರ ಜೊತೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.) ಇವರು ಒಂದಾದ ಮೇಲೆ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಅಯಸ್ಕಾಂತಗಳಾದ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವಿಡ್‌ಮೋರ್]], [[ಅಲನ್ ಡೇಲ್‌]]ರವರು ಬೆನ್ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಮಂಡ್‌ರ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಪಾತ್ರವು [[ಪೆನೆಲೋಪ್ "ಪೆನ್ನಿ" ವಿಡ್‌ಮೋರ್‌]]ನ ಮಗಳಾದ [[ಸೋನ್ಯಾ ವಾಲ್ಗರ್‌]] ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ದ್ವೀಪ ಜೀವಿಗಳಾದ "[[ಅದರ್ಸ್]]"ನ ಪರಿಚಯವು ಈ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: ಅವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಟಾಮ್]] ಅಕಾ ಮಿ. ಫ್ರೆಂಡ್ಲೀ ([[ಎಂ.ಸಿ.ಗೇನೀ]]), [[ಈಥನ್ ರೋಮ್]] ([[ವಿಲಿಯಮ್ ಮಾಪೊಥರ್]]), ಮತ್ತು [[ರಿಸರ್ಡ್ ಅಲ್ಪೆರ್ಟ್]] ([[ನೆಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಬೊನೆಲ್]]). ಈ ಎಲ್ಲ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಾಯಿತು. ಜ್ಯಾಕ್‌ನ ತಂದೆಯಾದ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಶೆಫರ್ಡ್]] ([[ಜಾನ್ ಜೆರ್ರಿ]])ನನ್ನು ಹಲವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ಹಲವು ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ, [[ಕೆವಿನ್ ಡುರಾಂಡ್‌]]ರವರು [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕೀಮೀ]]ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಂಡದ ಮುಖಂಡನಾದ [[ನವೋಮಿ ಡೊರಿಟ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಮಾರ್ಶಾ ಥಾಮ್ಸನ್]] ವಹಿಸಿದ್ದ ಇವರು ಓಸಿಯಾನಿಕ್ 815ರ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದರು. === ತಾರಾಗಣ === ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ನಿನ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಾದ ಜ್ಯಾಕ್ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಸಾರದ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೀಡಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಮೈಕೆಲ್ ಕೀಟನ್]] ಮಾಡುವುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಎಬಿಸಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಜ್ಯಾಕ್ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಸಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಕಠಿಣ ಹೃದಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref name="DVD">{{cite video | title = Before They Were Lost | medium = [[Documentary film|Documentary]] | location = ''[[Lost DVD releases|Lost: The Complete First Season]]'' | publisher = [[Buena Vista Distribution|Buena Vista Home Entertainment]]}}</ref> ಈ ಹಿಂದೆ ಜಾಕ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸಾರದ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಪಘಾತದಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದವರ ಮುಖಂಡನಾಗಿ ಕೇಟ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ರೋಸ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೋಲುವವಳೆಂದು ಅವರನ್ನು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಾಮಿನಿಕ್ ಮೋನಾಗನ್‌ರನ್ನು ಸಾಯರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮುಖವಾಡ ಹಾಕಿರುವ ನಗರದ ಮೋಸಗಾರನಾಗಬಲ್ಲನೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮೋನಾಗನ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿ ಚಾರ್ಲಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಈ ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಾಜಿ ರಾಕ್ ಸ್ಟಾರ್ ಇದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದ್ದರು. ಜಾರ್ಜ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಕೂಡಾ ಸಾಯರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹರ್ಲೀಯ ಭಾಗ ಮಾತ್ರವನ್ನು ಇವರಿಗಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಜೋಶ್ ಹೋಲೋವೇಯವರು ಸಾಯರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಕಳೆಕಟ್ಟಿದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ (ವರದಿಯಾದಂತೆ, ಇವರು ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಮರೆತಾಗ ಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ಒದ್ದರು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ಟಾಗಿದ್ದರು) ಮತ್ತು ಅವರ [[ದಕ್ಷಿಣದ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ]]ಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಹಾಲೋವೇಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಸಾಯರ್‌‍ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಯುಂಜಿನ್ ಕಿಮ್‌ರವರು ಕೇಟ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಇವರನ್ನು ಆ ಪಾತ್ರದ ಮಗನಾದ ಜಿನ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಪಾತ್ರದ ಗಂಡನಾಗಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಡೇ ಕಿಮ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮೂಲ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸಯೀದ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನವೀನ್ ಆ‍ಯ್ಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆಯಲಾಯಿತು. ಹಿಂತಿರುಗುವ ಪಾತ್ರವೆಂದು ಗೃಹಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕ್ಲಾರೀ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎಮಿಲೀ ಡೆ ರೇವಿನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref name="DVD"/> ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ, ಮೈಕೆಲ್ ಎಮರ್ಸನ್‌ರನ್ನು ಮೂರು ಕಂತುಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆನ್("ಹೆನ್ರಿ ಗೇಲ್") ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅವರ ನಟನಾ ಚಾತುರ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎಂಟು ಕಂತುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಪೂರ್ತಿ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಸೀಸನ್ನುಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ugo.com/ugo/html/article/?id=16663|author=Braun, Kyle|title=Michael Emerson, ''Lost'' Interview|publisher=[[UGO Networks]]|accessdate=2008-03-21|archive-date=2008-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409144208/http://www.ugo.com/ugo/html/article/?id=16663|url-status=dead}}</ref> == ಸೀಸನ್ ಮುಖ್ಯಾಂಶ == {{Main|List of Lost episodes}} === ಒಂದನೇ ಸೀಸನ್ (2004-2005) === {{Main|Lost (season 1)}} 25 ಕಂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದನೇ ಸೀಸನ್ನು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 22, 2004ರಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ 8:00ಕ್ಕೆ ಬುಧವಾರದಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಓಸಿಯಾನಿಕ್ ಫ್ಲೈಟ್ 815ರ ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ತೊಂದರೆಗಳು [[ಡೆಸರ್ಟೆಡ್ ಟ್ರೋಪಿಕಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ, ಬದುಕುವುದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಕಷ್ಟಜೀವಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಜನರು ಹಿಮಪ್ರದೇಶದ ಕರಡಿಯಂಥ ನಿಗೂಢ ಜೀವಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಾಧೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಕಾಣದ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪದ ಅಪಾಯಕಾರೀ ಜೀವಿಗಳನ್ನು "ಅದರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ 16 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಒಡೆದಹಡಗಿನಿಂದ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತುಂಡಾಗಿ ಬಿದ್ದ ನಿಗೂಢ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಹಿಳೆಯಾದ ಡೇನಿಯಲ್ ರಸ್ಸೋಯೀಯನ್ನು ಅವರು ಕೊಂದುಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ದೋಣಿಯ ಮೂಲಕ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಘಟನೆಯು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ (2005-2006) === {{Main|Lost (season 2)}} ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬುಧವಾರದಂದು ಸಂಜೆ 9 ಗಂಟೆಗೆ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2005ರಂದು 24 ಕಂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಪಘಾತವಾದ 45 ದಿನಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ, ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಮತ್ತು ಇತರರ ಮಧ್ಯೆ ಬೆಳೆಯುವ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ತೊರಿಸುವ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಕಥೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಅದೇವೇಳೆ ಕೆಲವು ನಿಗೂಢಗಳು ಬಗೆಹರಿದವು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದವು. ವಿಮಾನದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದಿರವ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪದ ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹಲವು ಹಿಂದಿನ, ದ್ವೀಪದ ಪೌರಾಣಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನೋಟಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ವಿಮಾನದ ಬಾಗಿಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು [[ಧರ್ಮಾ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್‌ನ]] ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಇದರ ಆಪದ್ಭಾಂಧವನಾದ [[ಹ್ಯಾನ್ಸೋ ಫೌಂಡೇಶನ್]] ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ನಿಗೂಢ ಅದರ್ಸ್‌ನ ನಿಜವು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದಿಂದ ಉಳಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾದುದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಲಾಯಿತು. === ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ (2006-2007) === {{Main|Lost (season 3)}} ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬುಧವಾರದಂದು ಸಂಜೆ 9 ಗಂಟೆಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2006ರಂದು 23 ಕಂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಣಿಯು ಪೆಬ್ರುವರಿ 7, 2007 ಹಿಂತಿರುಗಿತು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಅಪಘಾತದ 67 ದಿನದ ನಂತರದ ಕಥೆಯು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಅದರ್ಸ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅಪಘಾತದಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಹೊಸಬರು ಮತ್ತು ಅದರ್ಸ್‌ರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಅದರ್ಸ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಜೀವಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೇ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೇ ಅದರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರಾಗಿ ಉಲಿದಿರುವ ಮನುಷ್ಯರು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಅದರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರಾಗು ಉಳಿದಿರುವ ಮನುಷ್ಯರ ಮಧ್ಯೆ ಯುದ್ಧವು ತಲೆದೋರಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಮತ್ತು ಪಾರಾಗು ಉಳಿದಿರುವ ಮನುಷ್ಯರು ರಕ್ಷಣಾ ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ (2008) === {{Main|Lost (season 4)}} ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್‌ಅನ್ನು,ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 31, 2008ರಂದು([[ಅಮೆರಿಕದ ಬರಹಗಾರರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮುಷ್ಕರ]]ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು) ಆರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="s4">ಹರ್ಟ್‌ಮನ್, ಹೋಪ್ &amp; ರವ್ಸ್, ಅಲಿಸನ್ (ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2007) "[http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=121407_01 ಎಬಿಸಿ ಅನ್‌ವೀಲ್ಸ್ ಮಿಡ್‌ಸೀಸನ್ ಪ್ರೈಮ್‌ಟೈಮ್ ಶೆಡ್ಯೂಲ್]," ''ಎಬಿಸಿ ಮೀಡಿಯಾನೆಟ್''. ರಿಟ್ರೈವ್‌ಡ್ ಆನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2007.</ref> ಬರಹಗಾರರ ಮುಷ್ಕರದ ಕಾರಣದಿಂದ 14 ಕಂತುಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಮುಷ್ಕರದ ಮೊದಲಿನ 8 ಕಂತುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಷ್ಕರದ ನಂತರದ 6 ಕಂತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಓಶಿಯಾನಿಕ್ ಸಿಕ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ''ಕಹಾನಾ'' ಹಡಗಿನಿಂದ ಬಂದ ಜನರ ಜೊತೆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಮನುಷ್ಯರು ವ್ಯವಹರಿಸುವದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. (ಅವರ ಪೂರ್ವ ದ್ವೀಪದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು [[ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ಫಾರ್‌ವರ್ಡ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === ಐದನೇ ಸೀಸನ್ (2009) === {{Main|Lost (season 5)}} ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬುಧವಾರದಂದು ಸಂಜೆ 9 ಗಂಟೆಗೆ ಜನವರಿ 21, 2009ರಂದು 17 ಕಂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐದನೇ ಸೀಸನ್ನು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಎರಡು ಸಮಯದ ಸರಣಿಯನ್ನು ಐದನೇ ಸೀಸನ್ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲನೇ ಸರಣಿಯು, 1977ರಲ್ಲಿ [[ಧರ್ಮಾ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್‌]]ಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುವವರೆಗೆ ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವವರು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಓಡಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ಸರಣಿಯು, 2007ರಲ್ಲಿ ಅಜಿರಾ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಫ್ಲೈಟ್ 316ನಲ್ಲಿ ಓಶಿಯಾನಿಕ್ ಸಿಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ದ್ವೀಪದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಸಮಯದ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಆರನೇ ಸೀಸನ್ (2010) === {{Main|Lost (season 6)}} ಮೇ 7, 2007ರಂದು ಎಬಿಸಿ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಟೀಫನ್ ಮೆಕ್ಫೆರ್ಸನ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು 2009-2010 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ಗರಿಷ್ಠ ಕುತೂಹಲಭರಿತ ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಅಂತ್ಯ"ದಿಂದ ಸೀಸನ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.<ref name="Conclusion 2007">[https://web.archive.org/web/20070510030616/http://www.abcmedianet.com/assets/pr%5chtml/050707_01.html ಎಬಿಸಿಯು 48ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಮೂಲ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ''ಲಾಸ್ಟ್'', ಕಲ್ಮಿನೇಟಿಂಗ್ ಇನ್ ಎನ್ ಎಕ್ಸೈಟಿಂಗ್ ಸಿರೀಸ್ ಕನ್‌ಕ್ಲೂಶನ್] ಪೋಸ್ಟಡ್ ಮೇ 7, 2007. ರಿಟ್ರೈವ್‌ಡ್ ಫ್ರಂ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅರ್ಚೀವ್ ಆನ್ ಮೇ 10,2007</ref> "''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಗೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದೇ ದಾರಿಯೆಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಿದ್ದೇವೆ.<ref name="Conclusion 2007"/>" 2007-2008ರ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಸೀಸನ್ನಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತೀ 16 ಕಂತುಗಳ ಮೂರು ಸೀಸನ್ನುಗಳಾಗಿ ಒಟ್ಟು 48 ಕಂತುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ತನ್ನ ಆರನೇ ಸೀಸನ್ನನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಬರಹಗಾರರ ಮುಷ್ಕರದಿಂದಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ನು 14 ಕಂತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಐದನೇ ಸೀಸನ್ನು 17 ಕಂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿಯೂ 17 ಕಂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="17ep"/> 18 ಕಂತುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಜೂನ್ 29ರಂದು ಅಂತಿಮ ಸೀಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="blog.zap2it.com"/> ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಲಿಂಡೆಲಾಫ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಸ್ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ, ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಎಂದಿಗೂ "ಆರಂಭ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ" ಮತ್ತು "ತಾವು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಕಥೆಯ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಬೀತಾಯಿತು.<ref name="Conclusion 2007"/> ಲಿಂಡೆಲಾಫ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ 2010ರ ಸರಣಿಯ ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳು ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರು ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಾಗುರುತ್ತದೆ. ಲಿಂಡೆಲಾಫ್ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ "ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಸರಣಿಯನ್ನು ಎಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ"<ref name="TV Guide 2008-03"/> ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ [[ರಾಕ್ಷಸ ಹೊಗೆ]], [[ಟಾವರೀಟ್‌]]ನ ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳಿನ ಪ್ರತಿಮೆ, ಮೊದಲ ಸರಣಿಯ "[[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೈಸಿಂಗ್ ಸನ್]]" ಕಂತಿನಿಂದ ಆ‍ಯ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಈವ್‌ನ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಮತ್ತು ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾ ನಿಯಮಿತ ಪುನಹ್ಪೂರಣ ಬಿಂದುವಿನ ನಿರಂತರತೆಯ ಕಾರಣದಂತಹ,<ref>{{cite web |url=http://www.sundaymercury.net/entertainment-news/celebrity-news/2009/06/02/lost-masterminds-carlton-cuse-and-damen-lindelof-dop-hints-about-how-abc-hit-drama-will-end-66331-23767193/ |title=Lost masterminds Carlton Cuse and Damen Lindelof drop hints about how ABC hit drama will end |publisher=[[Sunday Mercury]] |date=June 2, 2009 |accessdate=June 2, 2009}}</ref> ವಿಮಾನದ ಹೊರಲುವಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರುವ ನಿಗೂಢಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.slashfilm.com/2009/07/25/comic-con-what-we-learned-about-losts-final-season/ |title=Comic Con: What We Learned About Lost’s Final Season |author=Quigley, Adam |date=July 25, 2009 |publisher=[[/Film]] |accessdate=Oct 4, 2009 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 12, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101112153209/http://www.slashfilm.com/2009/07/25/comic-con-what-we-learned-about-losts-final-season/ |url-status=dead }}</ref> ಅಂತಿಮ ಸೀಸನ್ನಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಫಾಕ್ಸ್ ಹೇಳೀದಂತೆ, ಜ್ಯಾಕ್ ಷೆಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಲಾಕ್ "ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೂ ಮುಖ್ಯರಾಗಲಿದ್ದಾರೆ" ಅಂತಿಮ ಸೀಸನ್ನಿನ ಮೂರನೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಸಮಯದ ಕಥಾನಕಗಳು "ಒಂದರಲ್ಲೇ ಸಮೂಹಗೊಳ್ಳಲಿದೆ" ಮತ್ತು "ಹೆಚ್ಚಿನ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳಿಲ್ಲದೇ ನೇರವಾಗಿರುತ್ತದೆ".<ref>{{cite web |url=http://www.eonline.com/uberblog/watch_with_kristin/b128606_matthew_fox_tells_us_how_lost_ends_how.html |title=Matthew Fox Tells Us How ''Lost'' Ends (and How Season Six Begins) |author=Abdolian, Lisa |publisher=[[E!]] |date=June 10, 2009 |accessdate=August 17, 2009}}</ref> ಸರಣಿಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಪಾತ್ರದ ಸದಸ್ಯರು ಮಾತ್ರ ಅರಿತಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.digitalspy.co.uk/cult/a96650/matthew-fox-keeps-quiet-on-lost-ending.html?rss|title=Matthew Fox keeps quiet on 'Lost' ending|publisher=Digital Spy|author=Ben Rawson-Jones|date=May 29, 2008|accessdate=November 11, 2008|archive-date=ಜುಲೈ 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090721004910/http://www.digitalspy.co.uk/cult/a96650/matthew-fox-keeps-quiet-on-lost-ending.html?rss|url-status=dead}}</ref> ಕ್ಯೂಸ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಎರಡೂ ಸಮಯದ ಕಥಾದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲ್ಯಾಷ್-ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಸೀಸನ್ನುಗಳು ಮುಗಿದಿವೆ ಮತ್ತು ಆರನೇ ಸೀಸನ್ನಿಗಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="ecomiccon">[http://www.eonline.com/uberblog/watch_with_kristin/b135013_everything_you_need_know_from_lost.html?sid=twitterfeed_topstories&amp;utm_source=eonline&amp;utm_medium=twitterfeed&amp;utm_campaign=twitterfeed_topstories ಎವೆರಿಥಿಂಗ್ ಯು ನೀಡ್ ಟು ನೋ ಫ್ರಂ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಅಟ್ ಕಾಮಿಕ್-ಕಾನ್]</ref> == ಪುರಾಣ ಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Mythology of Lost}} ಇದರ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳ ಪರ್ಯಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ, [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗ]]ಳು ಮತ್ತು ಅತಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಅನೇಕ ನಿಗೂಢವಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಕಂತುಗಳು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸರಣಿಯ [[ಪುರಾಣಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನಾಗಿ ಈ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸರಣಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ಅನ್ವಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಫ್ಯಾನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಯುಲೇಶನ್ನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಬೆನ್ಸನ್, ಜಿಂ. [http://www.broadcastingcable.com/article/CA601539.html "ದಿ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಜೆನರೇಶನ್: ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಗೇ ಏರೀ."] ''[[ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ &amp; ಕೇಬಲ್]]'', ಮೇ 16, 2005.</ref> ಪ್ರದರ್ಶನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುವ ಪುರಾಣಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಚಾರಗಳು [["ಮಾನ್ಸ್ಟರ್"]] ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಜೀವಿಗಳು "ದಿ ಅದರ್ಸ್" ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಇವುಗಳು ಒಂದು ನಿಗೂಢ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. [[ಧರ್ಮಾ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೆಲವು [[ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು]] ದ್ವೀಪದಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಹಲವು ಕಥಾತಿರುವುಗಳು ಪಾತ್ರದ್ಕಾರಿಗಳ ಜೀವನದ ಭೂತ ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ಪಾತ್ರಗಳ ಜೊತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧ ಅಥವಾ ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆಯುವಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸರಣಿಯ ಅಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತುವ ರಹಸ್ಯವಾದ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref> {{cite web |url=http://tv.ign.com/articles/745/745595p1.html |title=IGN's Top 50 ''Lost'' Loose Ends: Page 1 |publisher=IGN.com|date=2006-11-13}}</ref> ನಿಗೂಢಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಓನ್‌ಲೈನ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ವೀಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ವಿಮರ್ಶಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂವನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೂಡಾ ''ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ಬ'''ರಹಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾರೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪುರ್ಥಿಯಾಗಿದೆ''' ''. ದ್ವೀಪದ ನೈಸರ್ಗಿಕತೆ, ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು "ಅದರ್ಸ್"ನ ಮೂಲ, ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಕಾಳಜಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2008}} ಓಶಿಯಾನಿಕ್ ಫ್ಲೈಟ್ 815ರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ [[ಶೋಧನಾ]] ಕಾರ್ಯಗಳಂತಹ ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶಗಳ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸರಣಿಯ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಜೆ.ಜೆ.ಅಬ್ರಮ್ಸ್‌ರಿಂದ ಇದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news|last=Fienberg|first=Daniel|title=''Lost'' Team Discusses Upcoming Death and Mysteries|url=http://tv.zap2it.com/tveditorial/tve_main/1,1002,271%7C94107%7C1%7C,00.html|publisher=Zap2It.com|date=2005-03-14|access-date=2009-12-17|archive-date=2007-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071211134955/http://tv.zap2it.com/tveditorial/tve_main/1,1002,271%7C94107%7C1%7C,00.html|url-status=dead}}</ref> ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ [[ಗಗನನೌಕೆ]] ಅಥವಾ [[ಅನ್ಯಗ್ರಹಜೀವಿಗಳ]] ಪ್ರಭಾವದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಕರ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ನೈಜತೆಯು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಲಿಂಡಾಲ್ಫ್ ತಿರಸ್ಕಿರಿಸಿದರು. ದ್ವೀಪವು [[ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟಿವಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾದ ಹಡಗು ಅಥವಾ ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದ ಜೀವಿಗಳು ಸಹಕುಟುಂಬಿಕರಾಗುವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಕ್ಯೂಸ್ ತಿರಸ್ಕಿರಿಸಿದರು<ref>{{cite news|last=Idato |first=Michael |title=Asking for trouble|url=http://www.smh.com.au/news/tv--radio/asking-for-trouble/2005/08/20/1124435180515.html|publisher=Sydney Morning Herald|date=2005-08-22}}</ref> ಮತ್ತು ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್ ಒಂದು [[ನ್ಯಾನೋಬೋಟ್]] ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವು [[ಮೈಕೆಲ್ ಕ್ರಿಚ್ಟನ್‌ರ]] '''[[ಪ್ರೇ]]''' ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮೈಕೆಲ್ ಕ್ರಿಚ್ಟನ್‌ರ ಪ್ರೇ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವದನ್ನು ಲಿಂಡೆಲಾಫ್ ಹಲವು ಬಾರಿ ವಾದಿಸಿದರು.''' '' '''' <ref>{{cite news|last=Wharton|first=David Michael|title=Comicon 2005 news|url=http://www2.cinescape.com/0/editorial.asp?aff_id=0&this_cat=Comics&action=page&obj_id=49194|publisher=Cinescape.com|date=2005-07-17|access-date=2009-12-17|archive-date=2010-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100205014750/http://www2.cinescape.com/0/editorial.asp?aff_id=0&this_cat=Comics&action=page&obj_id=49194|url-status=dead}}</ref>''''' ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಸಾರಿಗೆಯ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಸಂಘಟಿತವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿರುವದು; ಇವುಗಳು ಈ ಹಿಂದೆ ಹಿಂಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದ್ದು,<ref>{{cite news|last=|2=first|title=''Lost'' Answers Are Out There|url=http://www.scifi.com/scifiwire/handheld/30246.html|publisher=SciFi.com|date=2005-01-24|access-date=2009-12-17|archive-date=2009-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090228234352/http://www.scifi.com/scifiwire/handheld/30246.html|url-status=dead}}</ref> ಇನ್ನಿತರ ಹಿಂಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೂ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರಬಹುದು. == ಹಿಂಪಡೆಯುವ ವಿಚಾರಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Pilot2backgammon.jpg|right|thumb| ಪೈಲಟ್ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಲಾಕ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಮನ್ ಕಲ್ಲಿನ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.]] ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ [[ಉಪ ಹಿನ್ನೆಲೆ]] ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕವಾಗಿ ಸರಣಿಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಯೂ ಕಥೆಗೆ ಯಾವ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡದ ಹಲವಾರು ಮರು ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು]] ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ಹೊಂದಿದೆ. ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳ ಮಧ್ಯೆ [[ದ್ವಂದ್ವ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಸೇರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇಟ್ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಎಲ್ಲ ಪಾತ್ರಗಳೂ ದ್ರೋಹ ಬಗೆಯುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಂದೇ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ) [[ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಅಸಮತೋಲನ]]ವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://uk.tv.ign.com/articles/745/745595p4.html|title=IGN's Top 50 ''Lost'' Loose Ends: Page 4|publisher=IGN.com|date=2006-11-13|access-date=2009-12-17|archive-date=2012-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120509214406/http://uk.tv.ign.com/articles/745/745595p4.html|url-status=dead}}</ref> ಅಪೋಕೆಲಿಪ್ಟ್‌ನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಅಂತ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಕ್ಕೆ ಡೆಸ್ಮಂಡ್‌ರ ಗುಂಡಿ ಒತ್ತುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್‌ನ ಗುರಿಯಾದ [[wikia:Lostpedia:Valenzetti Equation|ವ್ಯಾಲಂಝೈಟಿ ಈಕ್ವೇಷನ್‌]]ನ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವರ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>ಲಿಂಡೆಲಾಫ್, ಡಮನ್ ಅಂಡ್ ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಕ್ಯೂಸ್. [http://www.buddytv.com/articles/lost/buddytv-interviews-losts-damon-4766.aspx "ಬಡ್ಡೀ ಟಿವಿ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂಸ್ ''ಲಾಸ್ಟ್ಸ್'' ಡಮನ್ ಲೀಂಡೆಲಾಫ್ ಅಂಡ್ ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಕ್ಯೂಸ್ - ಅಂಡ್ ಗೆಟ್ಸ್ ಆನ್ಸ್ವರ್ಸ್!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716100510/http://www.buddytv.com/articles/lost/buddytv-interviews-losts-damon-4766.aspx |date=2011-07-16 }} ಬುಡ್ಡೀಟಿವಿ.ಕಾಂ, ಮಾರ್ಚ್ 7, 2007.</ref> ನಂಬಿಕೆಯ ಅಥವಾ ಆಕಸ್ಮಿಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಮಿ.ಎಕೋ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಗಳು;<ref>ಲಿಂಡೆಲಾಫ್, ಡಮನ್, ಕಾರ್ಲ್ ಕ್ಯೂಸ್, [[ಜ್ಯಾಕ್ ಬೆಂಡರ್]] ಅಂಡ್ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಬರ್ಕ್. "[[ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್, ಮ್ಯಾನ್ ಅಫ್ ಫೇತ್]]." ''[[ಲಾಸ್ಟ್: ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಸೀಸನ್, ಬ್ಯುನಾ ವಿಸ್ಟಾ ಹೋಮ್]]'' ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2006 [[ಆಡಿಯೋ ಕಾಮೆಂಟರಿ]], ಡಿಸ್ಕ್ 1.</ref> ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮಧ್ಯದ ಘರ್ಷಣೆ, ಜಾಕ್ ಮತ್ತು ಲಾಕ್ ಮಧ್ಯೆ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಗೂಳಿ ಕಾಳಗದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದ ಆಧಾರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="USAToday10042005">{{cite news|last=Oldenburg|first=Ann|title=Is ''Lost'' a literal enigma?| url=http://www.usatoday.com/life/television/news/2005-10-04-lost-literature_x.htm| publisher=''USA Today''|date=October 4, 2005}}</ref> ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞರ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪರೋಕ್ಷ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಜಾನ್ ಲಾಕ್ ([[ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ]]ಯ ನಂತರ), ಮತ್ತು ಇವನ ಅಡ್ಡಹೆಸರಾದ [[ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಮ್]]([[ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ]]ಯ ನಂತರ), [[ಡನಿಯಲ್ ರೊಸ್ಸೋಯೀ]]([[ಜೀನ್ ಜೇಕ್ಸ್ ರಸ್ಸೋಯೀ]] ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯ ನಂತರ), ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ ([[ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್]] ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯ ನಂತರ), ಜೂಲಿಯೆಟ್ ಬುರ್ಕೆ ([[ಎಡ್ಮಂಡ್ ಬುರ್ಕೆ]] ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯ ನಂತರ), [[ಮಿಖೈಲ್ ಬಕುನಿನ್]] ([[ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ]]ಯ ನಂತರ), ಡೇನಿಯಲ್ ಫರಾಡೆ([[ಮೈಕೆಲ್ ಫರಾಡೆ]] ಎಂಬ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯ ನಂತರ), ಎಲೋಯ್ಸ್ ಹಾಕಿಂಗ್ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್‌]] ನಂತರ) ಜಾರ್ಜ್ ಮಿಂಕೋವ್ಸ್ಕಿ (ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಹರ್ಮನ್ ಮಿಂಕೋವ್ಸ್ಕಿ]]ಯ ನಂತರ), [[ರಿಚರ್ಡ್ ಅಲ್ಪೆರ್ಟ್]](ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರು [[ರಾಮ ದಾಸ]]ರ ಜನ್ಮ ನಾಮ) ಮತ್ತು [[ಚಾರ್ಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಪಲ್ಸ್ ಲೂಯಿಸ್]] (ಲೇಖಕ [[ಸಿ.ಎಸ್.ಲೂಯಿಸ್]] ನಂತರ)<ref name="DH110905">{{cite news|last=Franklin|first=Garth|title=Paul Dini Gives ''Lost'' Spoilers|publisher=DarkHorizons.com|url=http://www.darkhorizons.com/news04/041109d.php|date=2005-11-09|access-date=2009-12-17|archive-date=2008-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828174257/http://www.darkhorizons.com/news04/041109d.php|url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರಭಾವ == === ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಅಂದಾಜು (ರೇಟಿಂಗ್ಸ್‌‌) === ಎಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ''ಲಾಸ್ಟ್‌'' ನ ಸೀಸನ್ನಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ದರ್ಜೆಗಳು ([[ಪುನರ್ ಪ್ರಸಾರ]]ವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಪ್ರತೀ ಕಂತಿನ ಸರಾಸರೀ ಒಟ್ಟೂ ವೀಕ್ಷಕರ ಮಾನದಂಡ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ) {| style="text-align:center" class="wikitable" |- ! ಸೀಸನ್ ! ಸಮಯ ಸ್ಥಾನ (EDT) ! ಸೀಸನ್ನಿನ ಪ್ರಥಮಪ್ರದರ್ಶನ ! ಸೀಸನ್ನಿನ ಮುಕ್ತಾಯ ! TV ಸೀಸನ್ ! ಶ್ರೇಣಿ ! ವೀಕ್ಷಕರು<br />(ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ) |- ! '''[[1]]''' | style="text-align:left"| <small>ಬುಧವಾರ 8:00 P.M.(</small><small>ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22, 2004–ಮೇ 25, 2005)</small> | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 22, 2008 | ಮೇ 25, 2005 | 2004–2005 | '''#15''' | '''15.69''' <ref>{{cite web |url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=062105_06 |title= Season Program Rankings from 09/20/04 through 05/19/05 |publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet |date=June 21, 2005 |accessdate=February 3, 2009}}</ref> |- ! '''[[2]]''' | style="text-align:left"| <small>ಬುಧವಾರ 9:00 P.M.(</small><small>ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2005–ಮೇ 24, 2006)</small> | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2009 | ಮೇ 6, 2006 | 2005-2006 | '''#15''' | '''15.50''' <ref>{{cite web |url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=053106_05 |title= Season Program Rankings from 09/15/05 through 05/31/06 |publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet |date=May 31, 2006 |accessdate=February 3, 2009}}</ref> |- ! '''[[3]]''' | style="text-align:left"| <small>ಬುಧವಾರ 9:00 P.M. (</small><small>ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2006–ನವೆಂಬರ್ 8, 2006)</small><br /><small>ಬುಧವಾರ 10:00 P.M. (</small><small>ಫೆಬ್ರುವರಿ 7, 2007–ಮೇ 23, 2007)</small> | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2006 | ಮೇ 16, 2007. | 2006–2007 | '''#14''' | '''15.05''' <ref>{{cite web |url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=061207_04 |title= Season Program Rankings from 09/18/06 through 06/10/07 |publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet |date=June 12, 2007 |accessdate=February 3, 2009}}</ref> |- ! '''[[4]]''' | style="text-align:left"| <small>ಗುರುವಾರ 9:00 P.M. (</small><small>ಜನವರಿ 31, 2008–ಮಾರ್ಚ್ 20, 2008)</small><br /><small>ಗುರುವಾರ 10:00 P.M. (</small><small>ಏಪ್ರಿಲ್ 24, 2008–ಮೇ 29, 2008)</small> | ಜನವರಿ 5, 2008 | ಮೇ 19, 2008 | 2008 | '''#17''' | '''13.40''' <ref>{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=June 17, 2008|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=061708_07|title= Season Program Rankings from 09/24/07 through 06/15/08|accessdate=February 3, 2009}}</ref> |- ! '''[[5]]''' | style="text-align:left"| <small>ಬುಧವಾರ 9:00 P.M. (</small><small>ಜನವರಿ 21, 2009–ಮೇ 13, 2009)</small> | ಜನವರಿ 12, 2009 | ಮೇ 11, 2009 | 2009 | '''#28''' | '''11.05''' <ref>{{cite web |url=http://www.abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052709_07 |title= Season Program Rankings from 09/22/08 through 05/27/09 |publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet |date=May 27, 2009 |accessdate=September 14, 2009}}</ref> |- ! '''[[6]]''' | style="text-align:left"| <small>ಬುಧವಾರ '''ಟಿಬಿಎ''' </small> | ಜನವರಿ 3 | ಟಿಬಿಎ, 2010 | 2010 | '''ಟಿಬಿಎ''' | '''ಟಿಬಿಎ''' |} ತನ್ನ 9/8 ಮಧ್ಯಮ ಸಮಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಸಾರದ ಕಂತು ೧೮.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದೆ ಮತ್ತು ''[[ಹೂ ವಾಂಟ್ಸ್ ಟು ಬಿ ಮಿಲಿಯನೇರ್ ?]]'' 2000ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವವರೆಗೆ ಎಬಿಸಿ ಉತ್ತಮ [[ರೇಟಿಂಗ್ಸ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ''[[ಡೆಸ್ಪರೇಟ್ ಹೌಸ್‌ವೈವ್ಸ್‌]]'' ನ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಸಾರದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತ್ತು. ''ವಿಭಿನ್ನತೆ'' ಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, "ಎಬಿಸಿಯು ನಾಟಕದ ಒಡೆದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ''[[ದಿ ಪ್ರಾಕ್ಟೀ]]'' ಸ್‌ನ ನೈಜ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹದಿನೆಂಟರಿಂದ ನಲವತ್ತೊಂಭತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಕರ 1999ರ ''[[ಒನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಗೇನ್]]'' ಮತ್ತು 1995ರಲ್ಲಿನ ''[[ಮರ್ಡರ್ ಒನ್‌]]'' ನ ಒಟ್ಟೂ ವೀಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿನ ಉತ್ತಮ ಆರಂಭವನ್ನು ಕಂಡಿತು."<ref>{{cite news|first=Rick|last=Kissell|title=ABC, Eye have quite some night|url=http://www.variety.com/article/VR1117910869?categoryid=14&cs=1|publisher=''Variety''|date= 2004-09-25}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:LOST TV show US viewership ratings.svg|right|250px| ಪಟ್ಟಿಯು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಯುಎಸ್ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.]] ಇದರ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ನಿಗೆ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ಸರಾಸರಿ 16 ಮಿಲಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಮುಖ್ಯ ಸಮಯದ]] ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನಾಧರಿಸಿ ಹದನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟರಿಂದ ನಲವತ್ತೊಂಭತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಕರ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಆಧಾದ ಮೇಲೆ ಹದಿನೈದನೆಯದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1000937471|publisher=''[[The Hollywood Reporter]]''|date=2005-05-27|title=Final audience and ratings figures|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051226102306/http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1000937471|archivedate=2005-12-26|access-date=2009-12-17|url-status=live}}</ref> ಇದರ ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ ಕೂಡಾ ಸಮಾನವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಸರಾಸರಿ 15.5 ಮಿಲಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರ ಜೊತೆಗೆ, ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ತನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹದಿನೆಂಟರಿಂದ ನಲವತ್ತೊಂಭತ್ತು ವರ್ಷದವರಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1002576393|publisher=''The Hollywood Reporter''|date=2006-05-26|title=2005–06 primetime wrap|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060529003429/http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1002576393|archivedate=2006-05-29|access-date=2009-12-17|url-status=live}}</ref> ಸರಣಿಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ 23 ಮಿಲಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.digitalspy.co.uk/article/ds24619.html|title=US Ratings: ''Lost'' premiere draws 23 million|first=Neil|last=Wilkes|publisher=Digital Spy (UK)|date=2005-09-23|access-date=2009-12-17|archive-date=2005-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20050924051957/http://www.digitalspy.co.uk/article/ds24619.html|url-status=dead}}</ref> ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದರ್ಶನವು 18.8 ಮಿಲಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಸೀಸನ್ನಿನ ಏಳನೇ ಕಂತು, ಮೂರು ತಿಂಗಳಿನ ಹಿಂಪಡೆತದಿಂದಾಗಿ 14.5ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಹಠಾತ್ ಆರಂಭದ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ, ಸೀಸನ್ನಿನ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ 14 ಮಿಲಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಮರು ಹೊಂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಣಿಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 11 ಮಿಲಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ ಮೊದಲುಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ನೀಲ್ಸನ್]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ [[ಡಿವಿಆರ್]] ಶ್ರೇಣಿಯು ತೋರಿಸುವಂತೆ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಸರಣಿ ಎಂಬುದರಿಂದ ಶ್ರೇಣಿಯ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಭಾಗಶಃ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಶ್ರೇಣಿಯ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ನಿರ್ಣಾಯಕ 18-49ರ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಂದಿಗೂ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ತನ್ನ ಸಮಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಇತರ ಎಲ್ಲ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಸಂಜೆ 10ಗಂಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 18-49 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯು ಗರಿಷ್ಠ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಹಿಂದಿನ ಕಂತಿನ 16.1 ಮಿಲಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/ratings/e3ia68feb4e2d5900e47c15c857a8015761|source=''The Hollywood Reporter''|date=2008-02-02|title=''Lost'' roars back with Thurs. win|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080706194334/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/ratings/e3ia68feb4e2d5900e47c15c857a8015761|archivedate=2008-07-06|access-date=2009-12-17|url-status=live}}</ref> ಆದರೂ ಎಂಟು ಕಂತುಗಳಿಂದ, 11.461 ಮಿಲಿಯನ್ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸರಣಿಯು ಕಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.buddytv.com/articles/lost/lost-season-4-suffers-ratings-17888.aspx?pollid=1001379&answer=1005380#poll1001379 |title=buddytv.com |access-date=2021-09-06 |archive-date=2010-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100315021341/http://www.buddytv.com/articles/lost/lost-season-4-suffers-ratings-17888.aspx?pollid=1001379&answer=1005380#poll1001379 |url-status=dead }}</ref> ಇಪ್ಪತ್ತು ದೇಶಗಳ 2006ರಲ್ಲಿ ''ಇನ್‌ಫೋರ್ಮಾ ಟೆಲೆಕಾಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ'' ಸರ್ವೆಯು ತಿಳಿಸಿದಂತೆ, ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ಈ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತೀ ಜನಪ್ರಿಯ ಟಿವಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ''[[CSI: Miami]]''.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5231334.stm|date=2006-07-31|title=''CSI'' show 'most popular in world'|publisher=BBC}}</ref> === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === {{Main|List of awards and nominations for Lost}} ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ನಿನ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ, ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು [[ಎಮ್ಮೀ ಫಾರ್ ಔಟ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್ ಡ್ರಾಮಾ ಸಿರೀಸ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜೆ.ಜೆ.ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ''ಪೂರ್ವತಯಾರಿ ಸರಣಿಯ'' ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005ರ ಎಮ್ಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ನಾಟಕ ಸರಣಿಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಹ ನಟರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಟೆರ್ರಿ ಓ’ಕ್ವಿನ್ ಮತ್ತು ನವೀನ್ ಆ‍ಯ್‌ಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿದ್ದರು. ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು 2005ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಂಡಿತು, ನಾಟಕೀಯ ಟೆಲೆವಿಶನ್ ಸರಣಿಯ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ವಿಶೇಷ [[ರೈಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ, 2005ರ ಉತ್ತಮ ನಿರ್ಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೊಡುಸರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತಮ ನಾಟಕೀಯ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿಶೇಷ ತಾರಾಗಣಕ್ಕಾಗಿನ [[2005ರ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. (2005-2007) ಮೂರು ಬಾರಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮಾಂಕಿತ ಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಫಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ನವೀನ್ ಆ‍ಯ್‌ಂಡ್ರ್ಯೂಸ್‌ರವರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ನಾಮಾಂಕಿತರಲ್ಲಿ [[ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿ]]ಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಉತ್ತಮ ಸಹನಟ]]ರಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು್ ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಇವ್ಯಾಂಗಲಿನ್ ಲಿಲ್ಲಿಯವರು [[ಟೆಲೆವಿಷನ್ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ನಟಿ]]ಯಾಗಿ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡರು. ಉತ್ತಮ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಯಾತಕ್ಕಾಗಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಫಿಲ್ಮ್ ಮತ್ತು ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ''ಲಾಸ್ಟ್ '' ಸರಣಿಯು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ರೋಡ್ರಿಗೀಜ್ ಅವರು ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಸಹನಟನೆಗಾಗಿ [[ಅಲ್ಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದರು. 2005 ಮತ್ತು 2006 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಸರಣಿಗಾಗಿ [[ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ ಟೆರ್ರಿ ಓ ಕ್ವಿನ್ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಶನಟನೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಫಾಕ್ಸ್ ಉತ್ತಮ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಸೀಸನ್ನಿಗೆ, ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯು ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಅವಾರ್ಡ್‌ನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅದೇ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, 2005 ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶುವಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ಸಹ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆಯಿತು. ಮಾಕೋಮ್ ಡೇವಿಡ್ ಕೆಲ್ಲೆಯು [[ಯುವ ನಟನ ವಾಲ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 2005ರಲ್ಲಿ '''[[ವರ್ಷದ ಮನೋರಂಜನೆ]]''' ಯಾಗಿ [[ಎಂಟರಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ]]ಯು ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯನ್ನು ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೈಸಿಂಗ್ ಸನ್ ಮತ್ತು ದಿ ಮೋತ್, ಪುರ್ವ ತಯಾರಿ ಸರಣಿಯ ಚಾರ್ಲೀಯವರ ಸೌಮ್ಯ ಕಥಾಸಂಚಿಕೆಗಾಗಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಸಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸರಣಿಯು ಪಡೆಯಿತು. ತದನಂತರ, 2007ರಲ್ಲಿ '''ಲಾಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯು ''ರೈಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿತು ಆದರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಜೂನ್ 2007ರಲ್ಲಿ [[ಮಾಂಟೆ ಕಾರ್ಲೋ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಉತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ 20 ನಾಮಾಂಕಿತ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಶೋಗಳನ್ನು ಲಾಸ್ಟ್ ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿತು. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಎಮರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಟೆರ್ರಿ ಓ ಕ್ವಿನ್‌ರವರು ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ [[ವಿಶೇಷ ಸಹನಟರಾಗಿ ಎಮ್ಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಓ ಕ್ವಿನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್]], (ಸಪ್ತಂಬರ್ 16, 2007). [http://www.realitytvworld.com/index/articles/story.php?s=1012950back_to_the_land_of_the_lost/ "ಲಾಸ್ಟ್'' ಸ್ಟಾರ್ ಟೆರ್ರಿ ಓ ಕ್ವಿನ್ ವಿನ್ಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಸಪ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಡ್ರಾಮಾ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ ಎಮ್ಮೀ."'' ] RealityTVWorld.com. 2008ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 6ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು.</ref> '' ''' ''' ''[[ಅರವತ್ತನೆಯ ಪ್ರೈಮ್‌ಟೈಮ್ ಎಮ್ಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ಲಾಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿತು''.''' ''''' ಮೈಕೆಲ್ ಎಮರ್ಸನ್ನರಿಗೆ ನಾಟಕಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ಸಹನಟನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸರಣಿಯು ಏಳು ಇತರ ಎಮ್ಮೀ ನಾಮಾಂಕನವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಡಿದೆ.<ref>[[ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್&amp; ಸೈನ್ಸ್]], (ಜುಲೈ&nbsp;17, 2008) "[http://cdn.emmys.tv/awards/2008pte/60thpte_noms.php ಕಂಪ್ಲೀಟ್ 2008 ನಾಮಿನೇಶನ್ಸ್ ಲಿಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120719130934/http://cdn.emmys.tv/awards/2008pte/60thpte_noms.php |date=2012-07-19 }}". ಜುಲೈ&nbsp;17, 2008ರಂದು ಹಿಂಪಡೆದದ್ದು.</ref> 2009ರಲ್ಲಿ ''ಲಾಸ್ಟ್ '' ಸರಣಿಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಡಿತು. ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ಸಹನಟನಾಗಿ ಮೈಕೆಲ್ ಎಮರ್ಸನ್, [[ಅರವತ್ತೊಂದನೇ ಪ್ರೈಮ್‌ಟೈಮ್ ಎಮ್ಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="09emmynoms">{{cite web |url=http://cdn.emmys.tv/awards/2009ptemmys/61stemmys_noms.php |title=The 61st Primetime Emmy® Awards and 2009 Creative Arts Emmy® Awards Nominees are... |accessdate=2009-07-16 |date=2009-07-16 |publisher=''[[Academy of Television Arts & Sciences]]'' |archive-date=2009-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091114174651/http://cdn.emmys.tv/awards/2009ptemmys/61stemmys_noms.php |url-status=dead }}</ref> === ವಿಮರ್ಶಾ ಪುರಸ್ಕಾರ === ''[[ದಿ ಬಾಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್‌]]'' ನ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್, ''[[ಪೀಪಲ್ ವೀಕ್ಲಿ]]'' ಯ ಟಾಮ್ ಗ್ಲಿಯಾಟೋ, ''[[ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ನ್ಯೂಸ್‌]]'' ನ ಚಾರ್ಲೀ ಮೆಕ್‌ಕೊಲಮ್ ಮತ್ತು ''ಯುಎಸ್‌ಏ ಟುಡೇ'' ಯ ರಾಬರ್ಟ್ ಬಿಯಾಂಕೋ ಪ್ರಕಾರ "2005ರ ಉತ್ತಮ ಟಿವಿ ಕವರೇಜ್: ಕ್ರಿಟಿಕ್ ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ಲಿಸ್ಟ್ಸ್"ನಲ್ಲಿ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="M1">{{cite web |url=http://www.metacritic.com/tv/bests/2005/ |title=Best of 2005 |publisher=Metacritic.com |accessdate=2005-07-12 |archive-date=2010-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100220130849/http://www.metacritic.com/tv/bests/2005/ |url-status=dead }}</ref> ''[[ಟೈಮ್]]'' ಮ್ಯಾಗಝೀನ್‌ನ ಜೇಮ್ಸ್ ಪೋನಿವೊಝಿಕ್ ಹೆಸರಿಸಿದಂತೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹತ್ತು ರಿಟರ್ನಿಂಗ್ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯದಾಗಿದೆ.<ref>ಪೊನೀವೊಝಿಕ್, ಜೇಮ್ಸ್. [http://www.time.com/time/specials/2007/top10/article/0,30583,1686204_1686244_1691400,00.html "ಟಾಪ್ 10 ನ್ಯೂ ಟಿವಿ ಸಿರೀಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090525140318/http://www.time.com/time/specials/2007/top10/article/0,30583,1686204_1686244_1691400,00.html |date=2009-05-25 }} Time.com. 2007ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 23ರಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.</ref> ಜೊತೆಗೆ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ''ಟೈಮ್‌ನ '''೧೦೦ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಶೋಸ್ ಆಫ್ ಆಲ್ ಟೈಮ್‌ ಆಗಿ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸರಣಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದೆ''' ''.<ref>{{cite web|url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1651341_1659192_1652600,00.html|title=The 100 Best TV Shows of All-TIME|author=James Poniewozik|publisher=[[Time Magazine]]|date=2007-10|accessdate=2007-05-03|archive-date=2011-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20111016144835/http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1651341_1659192_1652600,00.html|url-status=dead}}</ref>''' [[ಎಂಪೈರ್ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''ಟಾಪ್ 50 ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಟಿವಿ ಶೋಸ್ ಆಫ್ ಆಲ್ ಟೈಮ್‌ನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ '' ಲಾಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯು ''ಐದನೆಯದಾಗಿದೆ''.<ref>[http://www.empireonline.com/50greatesttv/default.asp?tv=5 ೆಂಪೈರ್: ಫೀಚರ್ಸ್]</ref>''' ''' [[ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]ನ ''ಟೆಲೆವಿಷನ್ ವರದಿಗರರಾದ ಬಿಲ್ ಕಾರ್ಟರ್'' ಲಾಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯನ್ನು ''ವಿವರಿಸಿದಂತೆ'', "''ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕಥಾ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ."'' <ref>ಕಾರ್ಟರ್, ಬಿಲ್. [https://www.nytimes.com/2008/01/30/arts/television/30lost.html "ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಟೀಸರ್: ಲಾಸ್ಟ್'' ಕ್ಲ್ಯೂಸ್ ಡಿಕೋಡೆಡ್."'' ] NYT.com ಮೇ 21, 2008 ರಂದು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ.</ref> ಉತ್ತಮ ಆರಂಭದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ, [[ರಾಯಿಟರ್ಸ್]] ಇದನ್ನು "ಯಶಸ್ವೀ ನಾಟಕ" ಎಂದು ಕರದು, "ರೇಡಿಯೋ ಜಾಹೀರಾತು, ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಎಬಿಸಿಯ ಮೊದಲ ಫಲಕಗಳ ಜಾಹೀರಾತು ಮೇಳವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಎಲ್ಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ತಂತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು."<ref>{{cite news|url=http://www.lost-media.com/modules.php?name=News&file=print&sid=10|title=ABC May Have Found a Hit in 'Lost'|date=October 1, 2004|last=Gorman|first=Steve|publisher=Reuters|access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2009|archive-date=ಜನವರಿ 7, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080107192543/http://www.lost-media.com/modules.php?name=News&file=print&sid=10|url-status=dead}}</ref> ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಮುದಲ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಕಂತುಗಳು, ಅನೇಕ ನಿಗೂಢಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ<ref>ಸಿಮ್ಯುನಿಕ್, ಸ್ಟೀವನ್, (ಮಾರ್ಚ್ 15, 2007) "[http://www.dailycal.org/shabarticle.php?id=23854 ವೈ ಎಬಿಸೀಸ್ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಈಸ್ ಲಾಸಿಂಗ್ ಇಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}," ''[[ದಿ ಡೈಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯನ್]]''. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2007ರಂದು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡದ ಸರಣಿಯೆಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಪೋರ್ಟರ್, ರಿಕ್, (ನವೆಂಬರ್ 8, 2006) "[http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2006/11/lost_yep_thats_.html ''ಲಾಸ್ಟ್'' : ಯೆಪ್, ದಟ್ಸ್ ಎ ಕ್ಲಿಫಾಂಗರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090113181034/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2006/11/lost_yep_thats_.html |date=2009-01-13 }}," ''Zap2It''. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 7, 2007ರಂದು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದೂ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಮಾರ್ಟಿನ್, ಎಡ್, (ಜನವರಿ 31, 2007) "[http://www.mediavillage.com/jmentr/2007/01/31/jmer-lost-01-31-07 ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲ್ಯೂಸಿವ್ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ! ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930185508/http://www.mediavillage.com/jmentr/2007/01/31/jmer-lost-01-31-07 |date=2007-09-30 }}[http://www.mediavillage.com/jmentr/2007/01/31/jmer-lost-01-31-07 ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಪ್ರೊಡ್ಯುಸರ್ಸ್ ಡಮನ್ ಲಿಂಡೆಲಾಫ್ ಅಂಡ್ ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಕ್ಯೂಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930185508/http://www.mediavillage.com/jmentr/2007/01/31/jmer-lost-01-31-07 |date=2007-09-30 }}," ''ಮೀಡಿಯಾವಿಲೇಝ್''. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2007ರಂದು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.</ref> ಲಾಕ್ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಟೆರ್ರಿ ಓಕ್ವಿನ್, ಟಾಮ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅತಿಥಿ ನಟ ಎಂ.ಸಿ.ಗೇನೀಗಿಂತ ಕೇವಲ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚು, ಅಂದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಕಂತುಗಳ ಪೈಕಿ ಹದಿಮೂರು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹೊಸ ಪಾತ್ರಗಳಾದ ಪೌಲೋ ಮತ್ತು ನಿಕಿ ಜೋಡಿಯು ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು, ಲಿಂಡೆಲಾಫ್ ಹಾಗೂ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ "ಜಾಗತಿಕ ತಿರಸ್ಕಾರ"ಕ್ಕೆ ಈ ಜೋಡಿಯು ಒಳಗಾಗಿತ್ತು.<ref>ಜೆನ್ಸನ್, ಜೆಫ್ &amp; ಸ್ನೀರ್ಸಮ್, ಡಾನ್, (ಫೆಬ್ರುವರಿ 8, 2007) "[http://www.ew.com/ew/article/0,,20011203_3,00.html ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಅಂಡ್ ಫೌಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426221058/http://www.ew.com/ew/article/0,,20011203_3,00.html |date=2012-04-26 }}," ''[[ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ]]''. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 16, 2009ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಸೀಸನ್ನನ್ನು ಒಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ,<ref>ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್, ಎರಿಕ್, (ನವೆಂಬರ್ 7, 2007) "[http://uk.tv.ign.com/articles/833/833445p1.html ರೈಟರ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್: ಶುಡ್ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಏರ್ ದಿಸ್ ಸೀಸನ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509232511/http://uk.tv.ign.com/articles/833/833445p1.html |date=2012-05-09 }}," ''[[IGN]]''.ನವೆಂಬರ್ 8, 2007ರಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಬಿರುಕಿನ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕದ ಟೈಮ್‌ಸ್ಲಾಟ್ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಎಂದೂ ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಬ್ರೌನ್‌ಫೀಲ್ಡ್, ರಾಬಿನ್, (ಮಾರ್ಚ್ 28, 2007) "[http://syfyportal.com/news423466.html ನವೀನ್ ಆ‍ಂಡ್ರ್ಯೂಸ್: ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಶುಡ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಅರ್ಲಿಯರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071105085054/http://syfyportal.com/news423466.html |date=2007-11-05 }}," ''[[ಸಿಫಿ ಪೋರ್ಟಲ್]]''. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2007 ರಂದು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕ್ಯೂಸ್ ಹೇಳುವಂತೆ "ಆರು ಕಂತುಗಳ ನಡೆಯಿಂದ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಖುಷಿಯಾಗಿಲ್ಲ"<ref>[[ಆಸಿಯೆಲೋ, ಮೈಕೆಲ್]], (ನವೆಂಬರ್ 7, 2007) "[http://www.tvguide.com/Ask-Ausiello/071107 ಆಸಿಯೆಲ್ಲೋ ಆನ್ ''ಲಾಸ್ಟ್'', ''ಬಫ್ಫೀ'', ''ಹಿರೋಸ್'', ''ಈಆರ್'' ಂಡ್ ಮೋರ್!]," ''ಟಿವಿ ಗೈಡ್''. 19 ನವೆಂಬರ್, 2008ರಂದು ಹಿಂಪಡೆದದ್ದು</ref> ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಪಾತ್ರವರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು<ref>ಲಾಖೋನಿಸ್, ಜಾನ್, (ಜುಲೈ 20, 2007) "[http://www.buddytv.com/articles/lost/lost-when-is-an-emmy-snub-not-8505.aspx ''ಲಾಸ್ಟ್'' &nbsp;– ವೆನ್ ಈಸ್ ಎನ್ ಎಮ್ಮೀ ಸ್ನಬ್ ನಾಟ್ ಎ ಸ್ನಬ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022024807/http://www.buddytv.com/articles/lost/lost-when-is-an-emmy-snub-not-8505.aspx |date=2012-10-22 }}," ''BuddyTV''. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2007 ರಂದು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕಂತಿನ ಎರಡನೇ ಬ್ಲಾಕನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.<ref>ಜೆನ್ಸನ್, ಜೆಫ್, (ಮೇ 29, 2007) "[http://www.ew.com/ew/article/0,,20040589,00.html ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018202146/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C20040589%2C00.html |date=2012-10-18 }}," ''[[ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ]]''. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 7, 2007 ರಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ತರಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು<ref>ಪಿಯರ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್.ಡಿ, (ಮೇ 23, 2007) "[http://deseretnews.com/dn/view/0,1249,660222952,00.html ಈಸ್ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಫೌಂಡ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080725005233/http://deseretnews.com/dn/view/0,1249,660222952,00.html |date=2008-07-25 }}," ''[[ಡೆಸರ್ಟ್ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್]]''. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2007 ರಂದು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಪೌಲ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು [[ಸಾಯಿಸಲಾಯಿತು]].<ref>ಮಾಲ್ಕಮ್, ಶವ್ನಾ, (ಮಾರ್ಚ್ 29, 2007) "[http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Todays-News/Lost-Boss-Explains/800011706 ಲಾಸ್ಟ್ ಬಾಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಲಾಸ್ಟ್ ನೈಟ್ಸ್ ಡಬಲ್ ಡೆಮಿಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403095312/http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Todays-News/Lost-Boss-Explains/800011706 |date=2007-04-03 }}," ''ಟಿವಿ ಗೈಡ್''. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 16, 2009ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಕಥೆಯು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಥೆಗಾರರು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕ್ಯೂಸ್ ಊಹಿಸಿ<ref name="May2010"/> ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ನಂತರ ಮೂರು ಸೀಸನ್ನುಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>ರಿಯಾನ್, ಮಔರೀನ್, (ಜನವರಿ 14, 2007) "[http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2007/01/lost_producers_.html ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಪ್ರಡ್ಯುಸರ್ಸ್ ಟಾಕ್ ಅಬೌಟ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಎನ್ ಎಂಡ್ ಡೇಟ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಮಚ್ ಮೋರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023023731/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2007/01/lost_producers_.html |date=2012-10-23 }}," ''ಶಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್''. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2007 ರಂದು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಬುಡ್ಡಿ ಟಿವಿಯ ಡಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಹೇಳುವಂತೆ "ದಿ ಬಿಗಿನಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಂಡ್" ಕಂತು, ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಮೊದಲ ಕಂತು "ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲ ಭರಿತ ಸೀಸನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್"ಆಗಿದೆ.<ref>ವಿಲಯಮ್ಸ್, ಡಾನ್, (ಜನವರಿ 31, 2008) "[http://www.buddytv.com/articles/lost/lost-episode-41-the-beginning-16266.aspx ''ಲಾಸ್ಟ್'' : ಎಪಿಸೋಡ್ 4.1 'ದಿ ಬಿಗಿನಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಂಡ್ ಲೈವ್ ಥಾಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080201214041/http://www.buddytv.com/articles/lost/lost-episode-41-the-beginning-16266.aspx |date=2008-02-01 }}", BuddyTV. ಜನವರಿ 31, 2008 ರಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.</ref> ''ಟಿವಿ ಗೈಡ್‌'' ನ ಮೈಕೆಲ್ ಆಸಿಯೆಲ್ಲೋರವರು ''ಲಾಸ್ಟ್‌'' ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಅಂತಿಮ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು "ಟೆಲೆವಿಷನ್‌ನ ಎಲ್ಲ ವರ್ಷಗಳ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಕುತೂಹಲ ಭರಿತ 60 ನಿಮಿಷವಾಗಿದೆ".<nowiki></nowiki><ref>ಆಸಿಯೆಲ್ಲೋ, ಮೈಕೆಲ್, (ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 2008) "[http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Ausiello-Scoop-Lostgreys/800037370 ಇಟ್ಸ್ ಆಫಿಶಿಯಲ್: ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಫೈಂಡ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಹವರ್... ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081104100334/http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Ausiello-Scoop-Lostgreys/800037370 |date=2008-11-04 }}[http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Ausiello-Scoop-Lostgreys/800037370 ಬಟ್ ದೆರ್ ಈಸ್ ಎ ಟ್ವಿಸ್ಟ್!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081104100334/http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Ausiello-Scoop-Lostgreys/800037370 |date=2008-11-04 }}", {1ಟಿವಿ ಗೈಡ್{/1}. ಜುಲೈ 8, 2008 ರಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಮೆರಿಕದ ವಿಮರ್ಶಕರು "ದಿ ಬಿಗಿನಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಂಡ್" ಮತ್ತು "ಕನ್‌ಫರ್ಮ್‌ಡ್ ಡೆಡ್" ಸರಣಿಯ ಸ್ಕ್ರೀನರ್ ಡಿವಿಡಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು.<ref>ಗುಡ್‌ಮನ್, ಟಿಮ್, (ಜನವರಿ 30, 2008) "[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2008/01/30/DDAFUO57I.DTL ವಾಂಟ್ ಟು ಗೆಟ್ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509211513/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2008%2F01%2F30%2FDDAFUO57I.DTL |date=2012-05-09 }}[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2008/01/30/DDAFUO57I.DTL ಸೀಸನ್ನು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಮಯವಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509211513/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2008%2F01%2F30%2FDDAFUO57I.DTL |date=2012-05-09 }}", ''[[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಕ್ರಾನಿಕಲ್]]''. 2008ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 6ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು.</ref> 87ರಲ್ಲಿನ ಆರಿಸಿದ ಹನ್ನೆರಡು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ವರದಿಯ ಪರಿಣಾಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ''ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್'' ಮೆಟಾಸ್ಕೋರ‍ನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>[[ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್]], (ಜನವರಿ 31, 2008) "[http://www.metacritic.com/tv/shows/lostseasonfour ''ಲಾಸ್ಟ್'' (ಎಬಿಸಿ): ಸೀಸನ್ 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100224082802/http://www.metacritic.com/tv/shows/lostseasonfour |date=2010-02-24 }}". ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ.</ref> [[ಎಚ್‌ಬಿಓ]]ನ ''[[ದ ವೈರ್‌]]'' ನ [[ಐದನೆಯ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸೀಸನ್ನಿನ]] ನಂತರ [[2007-2008ರ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೇ ಗರಿಷ್ಠ ಮೆಟಾಸ್ಕೋರನ್ನು ಲಾಸ್ಟ್ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್, (ಜನವರಿ 6, 2008) "[http://www.metacritic.com/tv/shows/wireseason5 ''ವೈರ್, ದ'' (ಎಚ್‌ಬಿಓ): ಸೀಸನ್ 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100402110049/http://www.metacritic.com/tv/shows/wireseason5 |date=2010-04-02 }}". ಜುಲೈ 8, 2008 ರಂದು ಹಿಂಪಡೆದದ್ದು.</ref> ವೃತ್ತಿನಿರತ ವಿಮರ್ಶಕರ ''ಟಿವಿವೀಕ್'' ಸಂಘಟಿಸಿದ ಸರ್ವೆಯಲ್ಲಿ "ಬೈ ಎ ವೈಡ್ ಮಾರ್ಜಿನ್" 2008ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವೆಂದು ''ಲಾಸ್ಟ್'' ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತೀ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಮರ್ಪಣೆಯಲ್ಲೂ ಮೊದಲ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು "ನಥಿಂಗ್ ಬಟ್ ಪ್ರೈಸ್‌"ನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ಕ್ರುಕೋವ್ಸ್ಕಿ, ಆಂಡ್ರ್ಯೂ, (ಜುಲೈ 6, 2008) "[http://www.tvweek.com/news/2008/07/favorites_hold_fast.php ಫೇವರೀಟ್ಸ್ ಹೋಲ್ಡ್ ಪಾಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130329094536/http://www.tvweek.com/news/2008/07/favorites_hold_fast.php |date=2013-03-29 }}", ''ಟಿವಿವೀಕ್''. ಜುಲೈ 7, 2008 ರಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮೇ 7, 2007ರಂದು 2010ರ ಸರಣಿಯ ಕೊನೆಯ ದಿನವನ್ನು ಮತ್ತು ಫ್ಲ್ಯಾಷ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌ಗಳ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.<ref>[[ಎಬಿಸಿ]] ಮೀಡಿಯಾನೆಟ್, (ಮೇ 7, 2007) "[http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=050707_01 ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಟು ಕನ್‌ಕ್ಲೂಡ್ ಇನ್ 2009-10 ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಸೀಸನ್]". ಜುಲೈ 31, 2007 ರಂದು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಜೊತೆಗೆ ಸೀಸನ್ನಿನ ಹೊಸ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳನ್ನೂ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಲಾಕೊನಿಸ್, ಜಾನ್ "DocArzt", (ಪೆಬ್ರುವರಿ13, 2008) "[http://www.ugo.com/tv/lost/?cur=rebecca-mader ರೆಬೆಕಾ ಮೇಡರ್''ಲಾಸ್ಟ್'' ಇಂಟವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080320042956/http://www.ugo.com/tv/lost/?cur=rebecca-mader |date=2008-03-20 }}", ಯುಜಿಓ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್. ಮಾರ್ಚ್ 16, 2008 ರಂದು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಅಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ === [[ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿ]]ಯಾಗಿರುವ [[ಲಾಸ್ಟ್]] ಸರಣಿಯು ವಿಶೇಷವಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಅಭಿಮಾನಿ]] ಬಳಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ. ''ಲಾಸ್ಟ್‌'' ನ ಅಭಿಮಾನಗಳು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಲಾಸ್ಟವೇಯ್ಸ್'' <ref>{{cite news|url=http://www.signonsandiego.com/uniontrib/20050207/news_lz1b7lost.html| title=Sites in the news: Lostaways|date=2005-02-07|publisher=''The San Diego Union Tribute''|accessdate=2006-08-29}}</ref> ಅಥವಾ ''ಲಾಸ್ಟಿಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ <ref name="ABCpress20050512">{{cite press release|url=http://abcmedianet.com/pressrel/dispDNR.html?id=051205_03|title=ABC Television and Creation Entertainment bring the Official ''Lost'' Fan Club and Special Events to Cities Around the World|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]]| date=2005-05-12| accessdate=2006-08-29}}</ref> ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಎಬಿಸಿಯ ಕಾಮಿಕ್-ಕಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡಿದ್ದರು.<ref name="ABCpress20050512"/><ref>{{cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,159667,00.html|title=''Lost'' Fans Hold Convention for Show|first=Don|last=Kaplan| date=2005-06-15| publisher=[[FOXNews]]| accessdate=2006-08-29}}</ref> ಆದರೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟುಗಳು, [[ಲಾಸ್ಟ್‌ಪೀಡಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಫೋರಮ್‌ಗಳು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧೀ ರೂಪಗಳೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿವೆ.<ref>{{cite news|url =http://www.sptimes.com/2006/01/10/Floridian/Web_ensnares__Lost__s.shtml| title=Web ensnares ''Lost'' souls|first=Colette|last=Bancroft|date=2006-01-10|publisher=''[[St. Petersburg Times]]''|accessdate=2006-08-29}}</ref><ref>{{cite news|url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/12/03/AR2005120300089.html| title=''Lost'' Fans Find A Niche on the Internet|first=Frank|last=Ahrens|date=2005-12-04|publisher=''[[The Washington Post]]''|accessdate=2006-08-29}}</ref><ref name="StPetersburg20060111">{{cite news|url=http://www.detnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060111/ENT02/601110412/1034|title=Fans find ''Lost'' world on Net|first=Colette|last=Bancroft|date=2006-01-11|publisher=''St. Petersburg Times''|accessdate=2006-08-29}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url =http://seattletimes.nwsource.com/html/artsentertainment/2002730079_lostgame10.html| title=Fans play TV series ''Lost'' like an interactive video game|first=Jennifer|last=Buckendorff| date =2006-01-10| publisher=''[[The Seattle Times]]''|accessdate=2006-08-29}}</ref> ವಿಶೇಷವಾದ ಅಭಿಮಾನಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ [[ಫ್ಯಾನ್ ಫಿಕ್ಷನ್]] ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋಗಳು, ಸಮೀಕರಿಸಿದ ಕಂತಿನ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳು, [[ಹೊರಬರುವ ಮತ್ತು ಸೇರುವ]] ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನೆನಪುಕಾಣಿಕೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವಿಸ್ತಾರದ ಪುರಾಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಇದರ ಅಭಿಮಾನಿ ತಾಣವು ತರ್ಕವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪದ ನಿಗೂಢಗಳನ್ನು ಸೈದ್ಧಾಂತೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು. ವೀಕ್ಷಕರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಎಬಿಸಿಯು ಕ್ರಾಸ್-ಮೀಡಿಯಾವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಉಪಯೋಗಿಸಿತು. ''ಲಾಸ್ಟ್‌'' ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು, ಎಬಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿನ ಒಡಂಬಡಿಕೆ, ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿನ ಒಡಂಬಡಿಕೆ, ''ಲಾಸ್ಟ್‌'' ನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ತಂಡವನ್ನು ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಫೊರಮ್ ("ದಿ ಫ್ಯೂಸ್‌ಲೇಗ್") ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ, ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಂದ "[[ಮಾಬಿಸೋಡ್ಸ್]]"ನ ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್, ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು [[ಪರ್ಯಾಯ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಆಟ]]ವಾದ "ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್"ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗವು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="StPetersburg20060111"/><ref>{{cite news|url =http://www.businessweek.com/magazine/content/06_30/b3994072.htm| title=Network Finds Marketing Paradise with ''Lost''|first=Tom|last=Lowry| date=2006-07-24| publisher=''[[BusinessWeek]]'' Online|accessdate=2006-08-29}}</ref> ಅಧಿಕೃತ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗವು 2005ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು.<ref name="ABCpress20050512"/> ಪ್ರದರ್ಶನದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಸರಣಿಯ ಮತ್ತು ಅದರ ವಸ್ತು ವಿಷಯಗಳಿಂದ [[ವಿಡಂಬನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಇದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ''[[ವೆರೊನಿಕಾ ಮಾರ್ಸ್]]'', ''[[ವಿಲ್ ಅಂಡ್ ಗ್ರೇಸ್]]'', ''[[ಬೋ ಸೆಲೆಕ್ಟಾ]]'', ''[[ದಿ ಸಾರಾ ಸಿಲ್ರ್ಮೆನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್]]'', ''[[ಮೈ ವೈಫ್ ಅಂಡ್ ಕಿಡ್ಸ್]]'', ''[[ಚಕ್]]'', ''[[ಕರ್ಬ್ ಯುವರ್ ಎಂಥೂಸಿಯಾಸ್ಮ್]]'', ''[[ನೋಟ್ಸ್ ಫ್ರಂ ದಿ ಅಂಡರ್ಬೆಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ದಿ ಆಫೀಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಆಫೀಸ್]]'' ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಟೂನ್‌ಗಳಾದ ''[[ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಗಾಯ್]]'', ''[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಡ್ಯಾಡ್!]]'', ''[[ಸೌತ್ ಪಾರ್ಕ್]]'', ''[[ದಿ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ವೆಂಚರ್ ಬ್ರಾಸ್]]'' ಹಾಗೂ [[ಕೆಎಫ್‌ಸಿ]], [[ಹವಾಯಿ]] ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲೂ ಲಾಸ್ಟ್‌ನಪ್ರಭಾವವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಾಗೂ ''[[ರೆಡ್ ವರ್ಸಸ್ ಬ್ಲೂ]]'', ''[[ಕಾಮಿಕ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ]]'' ಯಾದ ಎ ''[[ಮೆಕಿನಿಮ]]'' ದ ಕೊನೆಯ 100 ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸರಣಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ರೆಡ್ ವರ್ಸಸ್ ಬ್ಲೂನ ನಿರ್ಮಾಪಪಕರೂ ಸಹಿತ [[ದಿ ಸ್ಟ್ರೇಂಜರ್‌ಹುಡ್]] ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಇಂಟ್ರೋವನ್ನು ಬಳಸಿ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. [[ವಾಲ್ವ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ನಿನ]] ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ಈಸ್ಟರ್ ಎಗ್‌ ಆಗಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.''[[Half-Life 2: Episode Two]]'' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ನಂಬರುಗಳಾದ 4,8,15 ಮತ್ತು 16ನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ''[[ಸ್ಕೇಟ್]]'' ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಾಗಿ ಲೋಡಿಂಗ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಗುಇರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಿಶೇಷ ಸೇರಿಕೆಯಾಗಿ, ''[[ವರ್ಡ್ ಆಫ್ ವಾರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌]]'' ನಲ್ಲಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಶೋಲೇಝರ್ ಬೇಸಿನ್ ನಂಬರುಗಳಾದ 5,9,16,17,43ನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. (ಈ ಪ್ರತೀ ನಂಬರೂ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ನಂಬರುಗಳಿಗಿಂತ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.) [[ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕ]]ಗಳಾದ ''[[ಕ್ಯಾಟ್‌ವುಮನ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಥಿಂಗ್]]'' ; ನಿತ್ವರದಿಗಳಾದ ''[[ಮಾಂಟಿ]] '' ಮತ್ತು ''[[ಓವರ್ ದಿ ಹೆಡ್ಜ್]]'', ವೆಬ್ ಕಾಮಿಕ್‌ಗಳಾದ ''[[ಪಿಲ್ಲ್‌ಡ್ ಹೈಯರ್ ಅಂಡ್ ಡೀಪರ್]]'' <ref>[http://www.phdcomics.com/comics/archive.php?comicid=766 ''ಪಿಲ್‌ಡ್ ಹೈಯರ್ ಅಂಡ್ ಡೀಪರ್'' : ಪ್ರೀವಿಯಸ್ಲೀ, ಆನ್ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ] ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2006.</ref> ಮತ್ತು ''[[ಪೆನ್ನಿ ಆರ್ಕೇಡ್]]'' ಹಾಗೂ ಹ್ಯೂಮರ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಾದ ''[[ಮ್ಯಾಡ್]]'' : ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಮಾನವಾಗಿ, ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಥೀಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಮೊನೀನ್]] ("ಡೋಂಟ್ ಎವರ್ ಟೆಲ್ ಲಾಕ್ ವಾಟ್ ಹಿ ಕಾಂತ್ ಡು"), [[ಸೆನ್ಸಸ್ ಫೇಲ್]] ("ಲಾಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಫೌಂಡ್" ಮತ್ತು "ಆಲ್ ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಕೌಬಾಯ್ಸ್ ಹೇವ್ ಡ್ಯಾಡಿ ಇಶ್ಯೂಸ್") ಮತ್ತು ಗ್ಯಾ[[ಟ್ಸ್‌ಬಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡ್ರೀಮ್]]("ಯು ಆಲ್ ಎವೆರಿಬಡಿ" ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಶನ್ 5: ದಿ ಪೀಯರ್ಲ್") ಕಂತಿನ ನಂತರ "[[ನಂಬರ್ಸ್‌ನ್ನು]]" ಮಾರ್ಚ್ 2, 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಜನರು ವಿಶೇಷ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ([[4,8,15,23 ಮತ್ತು 42]]) ಲಾಟರಿ ಪ್ರವೇಶ ಮಡಿದರು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ರಿವ್ಯೂ]]'' ನ ಪ್ರಕಾರ ಮೂರು ದಿನದ ಒಳಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಸುಮಾರು 500ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಈ ನಂಬರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url=http://pittsburghlive.com/x/tribune-review/opinion/columnists/whispers/s_345213.html |title=No winning ticket found with ''Lost'' numbers. |publisher=''Pittsburgh Tribune-Review'' |date=2005-06-19 |access-date=2009-12-17 |archive-date=2005-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051227181718/http://pittsburghlive.com/x/tribune-review/opinion/columnists/whispers/s_345213.html |url-status=dead }}</ref> ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಮಿಶಿಗನ್‌]]ನಲ್ಲಿ 200ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು [[ಮೆಗಾ ಮಿಲಿಯನ್]] ಲಾಟರಿಯಲ್ಲಿ<ref>{{cite news |last=Rook |first=Christine |url=http://www.lsj.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20050305/NEWS01/503050331/1001/news |title=''Lost'' numbers come up losers. |publisher=''[[Lansing State Journal]]'' |date=2005-03-05 |access-date=2021-08-10 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307003023/http://www.lsj.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20050305%2FNEWS01%2F503050331%2F1001%2Fnews |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಸಾವಿರ ಜನರು ಬಹುರಾಜ್ಯದ [[ಪವರ್‌ಬಾಲ್]] ಲಾಟರಿಗಾಗಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |last=Serpe |first=Gina |url=http://www.eonline.com/News/Items/0,1,17621,00.html |title=''Lost'' Numbers Lose Millions. |publisher=Eonline.com |date=2005-10-20 |quote=Eva Robelia, spokeswoman for the [[Wisconsin Lottery]], says more than 840 people across five states played the TV-inspired numbers, including 266 hopeful Hurleys in [[New Hampshire Lottery|New Hampshire]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051023005533/http://www.eonline.com/News/Items/0,1,17621,00.html |archivedate=2005-10-23 |access-date=2009-12-17 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=In record Powerball, some to bank on bad luck |last=Weaver |first=Teresa |url=http://columbiamissourian.com/news/story.php?ID=16605 |publisher=''[[Columbia Missourian]]'' |quote=For the Powerball drawing on Oct. 12, 461 people selected the six numbers within Missouri, said Susan Goedde of the [[Missouri Lottery]]. If you add those to the 204 tickets in [[Kansas Lottery|Kansas]], 117 in Louisiana, 134 in [[Iowa Lottery|Iowa]] and the rest of the 25 states included in the Powerball take, you end up with a lot of people sharing the winnings. |date=2005-10-19 |access-date=2009-12-17 |archive-date=2005-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051220102652/http://columbiamissourian.com/news/story.php?ID=16605 |url-status=dead }}</ref> == ಇತರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು == ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಇನ್ನಿತರ ಅಧಿಕೃತ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳಾದ, ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ, ಅಂತರಜಾಲ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿನ ಸಣ್ಣ ವೀಡಿಯೋಗಳಲ್ಲೂ ''ಲಾಸ್ಟ್ '' ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎಬಿಸಿಯ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಡಿಸ್ನಿ]]ಯ [[ಹೇಪ್ರಿಯನ್ ಬುಕ್ಸ್]] ಪ್ರಕಾಶನದಿಂದ ಮುರು [[ಕಾದಂಬರೀಕರಣವು]] ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ''ಎಂಡೇಂಜರ್ಡ್ ಸ್ಪೀಸೀಸ್'' (ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-7868-9090-8)ಮತ್ತು ''ಸೀಕ್ರೇಟ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ'' (ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-7868-9091-6) ಇವೆರಡೂ ಕಾತಿ ಹಾಪ್ಕಾ ಅವರಿಂದ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ಪಾಂಪ್ಸನ್ ಅವರಿಂದ ''ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್'' (ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-7868-9092-4) ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೆಯಾಗಿ, ಓಶಿಯಾನಿಕ್ ಫ್ಲೈಟ್ 815ರಲ್ಲಿ ಎಬಿಸಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕನಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದ ಕಟ್ಟುಕಥೆಯ ಲೇಖಕ "[[ಗ್ಯಾರಿ ಟ್ರೂಪ್]]", [[ಉಪಕಥೆಯಾದ]] ಲಾರೆನ್ಸ್ ಶೇಮ್ಸ್‌ರಿಂದ<ref>{{cite news | last=Zeitchik | first=Steven | url=http://www.variety.com/article/VR1117945504?categoryId=14&cs=1 | title=Inside Move: It's a Shames | publisher=''[[Daily Variety]]'' | date=2006-06-18 | accessdate=2006-06-19}}</ref> ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ''ಬ್ಯಾಡ್ ಟ್ವೈನ್'' (ಐ‌ಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-4013-0276-9) ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೈಪೀರಿಯನ್ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದೆ. ಹಲವು ಅನಧಿಕೃತ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಿಡುಗದೆಯಾದವು. ನಿಕ್ಕಿ ಸ್ಟಫ್ಫೊರ್ಡ್ ಬರೆದ ''ಫೈಂಡಿಂಗ್ ಲಾಸ್ಟ್: ದಿ ಅನ್‌ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಗೈಡ್'' (ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-55022-743-2) ಪುಸ್ತಕವು [[ಇಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಪ್ರೆಸ್‌]]ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೊಸಬರಾದವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ''ವಾಟ್ ಕೆನ್ ಬಿ ಫೌಂಡ್ ಇನ್ ಲಾಸ್ಟ್ ?'' (ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-7369-2121-4) ಜಾನ್ ಅಂಕೆರ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ದಿಲ್ಲೋನ್ ಬುರ್ರೋರಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತಗೊಂಡ ಈ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು. ''ಲಿವಿಂಗ್ ಲಾಸ್ಟ್: ವೈ ವಿ ಆರ್ ಆಲ್ ಸ್ಟಕ್ ಟು ದಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್'' (ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1891053027) ಪುಸ್ತಕವು ಜೆ.ವೂಡ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ<ref>[http://www.gcpress.com/lost/ ವುಡ್, ಜೆ. ''ಲಿವಿಂಗ್ ಲಾಸ್ಟ್: ವಯ್ ವಿ’ವರ್ ಆಲ್ ಸ್ಟಕ್ ಆನ್ ದಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್''. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080804000429/http://www.gcpress.com/lost/ |date=2008-08-04 }}[http://www.gcpress.com/lost/ ಜಿಸಿಪ್ರೆಸ್.ಕಾಮ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080804000429/http://www.gcpress.com/lost/ |date=2008-08-04 }}</ref> ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರೆಟ್ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇದು ಸರಣಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯ ಕೃತಿ. ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಪರ್ಯಾಯ ಅನುಭವಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಂಬಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರವು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ವೀಕ್ಷಕರು ಕಾರ್ಯಪೃವೃತ್ತರಾಗುತ್ತರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಾದಿಸಿತು. [[ಪಾವೆಲ್ಸ್ ಬುಕ್‌]]ಗಾಗಿ ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ನಿನ ಎರಡನೇ ಭಾಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃತಿಕಾರರು ಬ್ಲಾಗ್ ಅಂಕಣವನ್ನೂ<ref>{{Cite web |url=http://www.powells.com/blog/?author=104 |title=''ಲಾಸ್ಟ್ '' ಬ್ಲಾಗ್ ಬೈ ಜೆ. ವುಡ್ - ಪೊವೆಲ್ಸ್.ಕಾಮ್ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2009-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090913044852/http://www.powells.com/blog/?author=104 |url-status=dead }}</ref> ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತೀ ಪೋಸ್ಟ್ ಕೂಡಾ ಹಿಂದಿನ ಕಂತಿನಲ್ಲಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಂತರಜಾಲದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೊದಲನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ, ಸರಣಿಗಾಗಿ ಎಬಿಸಿ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಅನಾಮಿಕನ "ಜಾನೆಲ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಗರ್" ಎಂಬ ಕಥಾ ದಿನಬರಹವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೇರೀತಿ, ಕಥೆ [[ಓಶಿಯಾನಿಕ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌]] ಕಥೆಯ ಅಂತರಜಾಲದ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ನಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಇದು ಕೆಲವು [[ಈಸ್ಟರ್ ಎಗ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಗೆಗಿನ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹ್ಯಾನ್ಸೋ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ "[[ಓರಿಯೆಂಟೇಶನ್]]" ಪ್ರಸಾರವಾದ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂತರಜಾಲ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿನ, ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಥಾನಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ "ಲಾಸ್ಟ್ ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್" ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು [[ಚಾನೆಲ್ 4]]ರ ''ಲಾಸ್ಟ್ '' ಅಂತರಜಾಲದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2005ರವರೆಗೆ ಎಬಿಸಿಯು ಅಧಿಕೃತ [[ಪೋಡ್‌ಕಾಸ್ಟ]]ನ್ನು, ಸರಣಿಯ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಡಮನ್ ಲಿಂಡೆಲಾಫ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಕ್ಯೂಸ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಾರದ ಕಂತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು, ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳೊಡನೆ ಸಂದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಪೋಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref> [http://abc.go.com/primetime/lost/index?pn=podcast ''ಲಾಸ್ಟ್'' :ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ - ಎಬಿಸಿ.ಕಾಮ್]</ref> [[ಸ್ಕೈ ಒನ್]] ಕೂಡ ತನ್ನ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ [[ಇಯಾನ್ ಲೀ]]ಯವರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಾರವಾದ ಪ್ರತೀ ಕಂತಿನ ನಂತರ ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.skyoneonline.co.uk/lost/podcasts.html |title=''ಲಾಸ್ಟ್'' : ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ - ಸ್ಕೈಒನ್‌ಆನ್‌ಲೈನ್.ಕೊ.ಯುಕೆ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2008-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081024010442/http://www.skyoneonline.co.uk/lost/podcasts.html |url-status=dead }}</ref> ''[[ಲಾಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಓನ್‌ಲೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಅಂತರಜಾಲ ಆಧಾರಿತ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಗೇಮ್ ಆಗಿದ್ದು ಚಾನೆಲ್ 7 (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ), ಎಬಿಸಿ (ಅಮೆರಿಕಾ) ಮತ್ತು ಚಾನೆಲ್ 4 (ಯುಕೆ)ಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮೇ 2006ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಈ ಆಟವು ಐದು ಹಂತದ ಪರ್ಯಾಯ ಕಥಾಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನ್ಸೋ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಇದರಲ್ಲಿ ತೊದಗಿಇಸ್ಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url=http://www.disneyabctv.com/datvg_press/dispDNR.html?id=072506_12 | title=Global interactive phenomenon, Lost Experience, to reveal meaning behind mysterious numbers on international hit TV show ''Lost'' | publisher=ABC Press Release (Internet Archive) | date=2006-07-25 | accessdate=2007-02-20 | archive-date=2007-02-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070220211850/http://www.disneyabctv.com/datvg_press/dispDNR.html?id=072506_12 | url-status=bot: unknown }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Jackfigurelost.jpg|right|thumb| ಮೆಕ್ ಫರ್ಲೆನ್ ಟಾಯ್ಸ್‌ನಿಂದ ಜ್ಯಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಫಿಗರ್]] ಸಣ್ಣ ಮಿನಿ ಕಂತುಗಳು ("[[ಮೋಬಿಸೋಡ್ಸ್]]") ''ಲಾಸ್ಟ್ ವೀಡಿಯೋ ಡಯರೀಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ವಿ-ಕ್ಯಾಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ [[ವೆರಿಝನ್ ವೈರ್‌ಲೆಸ್]] ಚಂದಾದಾರರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ತಡವಾಯಿತು.<ref>{{cite news | first=Andrew and Jesse Hiestand | last=Wallenstein | title=ABC, unions reach deal on cell phone TV shows | publisher=[[Reuters]] | date=2006-04-25 | accessdate=2006-04-25}}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.disneyabctv.com/datvg_press/dispDNR.html?id=042406_14 | title=Disney-ABC Television Group's Touchstone Television Finalizes Agreements to Partner with Guilds on "''Lost'' Video Diaries," Original Mini-Episodes Inspired by the Emmy Award-Winning Series for Mobile Distribution | publisher=ABC Press Release (Internet Archive) | date=2006-04-24 | accessdate=2006-10-30 | archive-date=2006-10-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061030135819/http://www.disneyabctv.com/datvg_press/dispDNR.html?id=042406_14 | url-status=bot: unknown }}</ref> ಮೋಬಿಸೋಡ್‌ಗಳು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡು ''[[Lost: Missing Pieces]]'' ನವೆಂಬರ್ 7, 2007ರಿಂದ ಜನವರಿ 28, 2008ರವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವದವು. === ಅನುಮತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾರಾಟ === ಆಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಟಗಳಂತಹ ಇತರ ಸರಣಿ ಮೂಲದ ಪೋಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್‌ಗಳು, ಕಾದಂಬರಿ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇರಿಕೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಅನುಮತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ಗೇಮ್ ಕನ್ಸೋಲ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ<ref> [http://www.ubisoftgroup.com/index.php?p=59&amp;art_id=60&amp;vars=Y29tX2lkPTMyNA%3D%3D ಯುಬಿಸಾಫ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಟಚ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಟೀಮ್ ಅಪ್ ಟು ಕ್ರಿಯೆಟ್ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್."] Ubisoftgroup.com, May 22, 2006. 2007ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 23ರಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಯುಬಿಸಾಫ್ಟ್‌]]ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ''[[Lost: Via Domus]]'' ಸರಾಸರಿ ವಿಮರ್ಶೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. ಇದೇವೇಳೆ [[ಗೇಮ್‌ಲಾಫ್ಟ್]] ಕಂಪನಿಯು [[ಐಪಾಡ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಆಟವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref>[http://wireless.ign.com/articles/725/725598p1.html "ಗೇಮ್‌ಲಾಫ್ಟ್ಸ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಹೌಸ್‌ವೈವ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119054816/http://wireless.ign.com/articles/725/725598p1.html |date=2012-01-19 }} ನಿಸ್ತಂತು ಐಜಿಎನ್.ಕಾಮ್, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪, 2006. 2007ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 23ರಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.</ref> ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಬೋರ್ಡ್ ಆಟವನ್ನು ಅಗಸ್ಟ್ 7, 2006ರಂದು [[ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಗೇಮ್ಸ್]] ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.lostboardgame.com/ |title=''ಲಾಸ್ಟ್'' :ದಿ ಬೋರ್ಡ್ ಗೇಮ್ - ಲಾಸ್ಟ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗೇಮ್.ಕಾಮ್ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2019-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124211137/http://www.lostboardgame.com/ |url-status=dead }}</ref> ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದನ್ನು ಇಟ್ಟ ಕೂಡಲೆ ''ಲಾಸ್ಟ್‌'' ನ ಎಲ್ಲ ಪುರಾಣಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ನಾಲ್ಕು 1000-ಪೀಸ್ ಜಿಗ್ಸಾವ್ ಪಝಲ್ಸನ ಸರಣಿಯನ್ನು("ದಿ ಹ್ಯಾಚ್", "ದಿ ನಂಬರ್ಸ್", "ದಿ ಅದರ್ಸ್" ಮತ್ತು "ಬಿಫೋರ್ ದ ಕ್ರ್ಯಾಶ್") ಟಿಡಿಸಿ ಗೇಮ್ಸ್ ರಚಿಸಿದೆ. ಇಂಕ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಎರಡು ''ಲಾಸ್ಟ್'' [[ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ''ಲಾಸ್ಟ್:ರೆವೆಲೇಶನ್ಸ್'' ಸೆಟೆಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://inkworks.com/products/lost/lost1preview/lost1set.html |title=''ಲಾಸ್ಟ್'' :ಪ್ರಿವ್ಹ್ಯೂ ಸೆಟ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್ - ಇಂಕ್‌ವರ್ಕ್ಸ್.ಕಾಮ್ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2010-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100610075749/http://inkworks.com/products/lost/lost1preview/lost1set.html |url-status=dead }}</ref> ಮೇ, 2006ರಲ್ಲಿ [[ಮೆಕ್ ಫರ್ಲೇನ್ ಟಾಯ್ಸ್]] ಕಂಪನಿಯು ಪಾತ್ರಗಳ [[ಚಲನೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶ]]ಗಳಿಗೆ<ref>{{cite news | first=William | last=Keck | url=http://www.usatoday.com/life/television/news/2006-05-23-lost-toys_x.htm | title=These characters are toying with us | publisher=''USA Today'' | date=2006-05-23 | accessdate=2006-06-20}}</ref> ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಗೆರೆಯ ಮೊದಲ ಸರಣಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಎರಡನೇ ಸರಣಿನನ್ನು ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇನ್ನೂಮುಂದುವರಿದು, ಎಬಿಸಿಯು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಮಾರಾಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಓನ್‌ಲೈನ್ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಆಭರನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಗ್ರಾಹ್ಯಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |url=http://abctvstore.seenon.com/index.php?v=lost |title=ಲಾಸ್ಟ್: ಅಪಿರಿಯಲ್, ಕಲೆಕ್ಟಬಲ್ಸ್, ಜ್ಯುವೆಲ್‌ರಿ, ಗೇಮ್ಸ್ & ಮೋರ್ - ಆಫಿಶಿಯಲ್ ಎಬಿಸಿ ಸ್ಟೋರ್ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2008-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913055717/http://abctvstore.seenon.com/index.php?v=lost |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|:Category:Lost (television programme)|Lost}} {{Spoken Wikipedia-2|2006-08-24|Lost (TV series) Part 1.ogg|Lost (TV series) Part 2.ogg}} {{Portal|Lost|Lost Black Wikipedia.png}} * [http://abc.go.com/primetime/lost/index?pn=index ಅಧಿಕೃತ ಎಬಿಸಿ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080711083405/http://abc.go.com/primetime/lost/index?pn=index |date=2008-07-11 }} * {{imdb title|0411008|Lost}} * {{tv.com|24313|Lost}} * [http://www.oceanicflight815.com/ ಅಧಿಕೃತ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಸೀಸನ್ ಒಂದರ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417032612/http://www.oceanicflight815.com/ |date=2009-04-17 }} * [http://abc.go.com/player/index?pn=index&amp;showId=93372 ಎಬಿಸಿ.ಕಾಂನಲ್ಲಿ ''ಲಾಸ್ಟ್‌'' ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಂತನ್ನು ನೋಡಿರಿ (ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090825035458/http://abc.go.com/player/index?pn=index&showId=93372 |date=2009-08-25 }} * [http://sky1.sky.com/show/lost-2 ಯುಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಕೈನ ಅಧಿಕೃತ ''ಲಾಸ್ಟ್'' ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] * ಜೆ.ಜೆ ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್‌ರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ [http://www.thefuselage.com/ ದಿ ಫ್ಯೂಸ್‌ಲೇಗ್] ಎಂಬ ಫೋರಮ್ === ಅಧಿಕೃತ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಜಾಲತಾಣಗಳು === {{See also|Lost Experience#External links|Find 815#External links}} * [http://www.thehansofoundation.org/ ದಿ ಹ್ಯಾನ್ಸೋ ಫೌಂಡೇಶನ್] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20080229051627/http%3A//www.thehansofoundation.org/ |date=2008-02-29 }}: ಧರ್ಮಾ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಹಿಂದಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಂಟನೆ. * [http://www.oceanic-air.com/ ಓಶಿಯಾನಿಕ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090523091708/http://www.oceanic-air.com/ |date=2009-05-23 }} ಸರಣಿಯ ವಿಷಯ ವಸ್ತುವಾದ ಫ್ಲೈಟ್ 815 ಸಂಬಂಧಿತ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ * [http://www.octagonglobalrecruiting.com/ ಓಕ್ಟಾಗನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ರಿಕ್ರ್ಯೂಟಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518220158/http://www.octagonglobalrecruiting.com/ |date=2011-05-18 }}: [[ಧರ್ಮಾ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್‌]]ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನೇಮಕಾತಿ ವಿಭಾಗ * [http://www.ajiraairways.com/ ಅಜಿರಾ ಏರ್‌ವೇಸ್] ಐದನೆಯ ಸೀಸನ್ನಿನ ಪ್ರಚಾರದ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾದ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಸಂಬಂಧಿತ * [http://lostuniversity.org/ ಲಾಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208214531/http://www.lostuniversity.org/ |date=2010-02-08 }} ಫಿಕ್ಷನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ * [http://damoncarltonandapolarbear.com ಡಮನ್, ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಮತ್ತು ಎ ಪೋಲಾರ್ ಬಿಯರ್:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090815092531/http://damoncarltonandapolarbear.com/ |date=2009-08-15 }} {{LostNav}} {{LostEpisodes}} {{EmmyAward DramaSeries 2001-2025}} {{GoldenGlobeTVDrama 1990-2009}} {{ScreenActorsGuildAwardsTVEnsembleDrama 1994-2009}} {{J. J. Abrams}} {{DEFAULTSORT:Lost (Tv Series)}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2000ದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿ]] [[ವರ್ಗ:2004ರ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯ ನೆಟವರ್ಕ್ ಶೋಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾದಂಬರಿ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಸರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಡ್ ರೋಬೋಟ್ ನಿರ್ಮಾಣ]] [[ವರ್ಗ:ಎಮ್ಮೀ ಅವಾರ್ಡ್ ಪಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಾಸ್ಟ್‌ (TV ಸರಣಿ)]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿಯಲ್ ನಾಟಕ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಸರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕೈ ಒನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬುಯಿನಾ ವಿಸ್ಟಾ ಟೆಲವಿಷನ್‌ನಿಂದ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಸರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟೈಮ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಸರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ವಿಜೇತರು]] gpzf311cw9fini736zq6pwa41e147ax 0 22064 1375170 1365076 2026-06-16T23:17:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375170 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Reagan and Gorbachev hold discussions.jpg|thumb|right|300px|ಯುನೈಟೆದ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಶ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ (ಎಡದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೆವ್‌ 1985 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು.]] {{History Of The Cold War}} '''ಶೀತಲ ಸಮರ''' ವು (1945–1991) [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ(1939–1945) ನಂತರ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್]] ಮತ್ತು ಅದರ [[ಆಶ್ರಿತ ದೇಶಗಳು]], ಹಾಗೂ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿಶ್ವ]]ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಣ ಎಂದೂ ನಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಲೇ ಬಂದ ರಾಜಕೀಯ ಘರ್ಷಣೆ, ಮಿಲಿಟರಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪೈಪೋಟಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ಎಂದೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೇರ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ, ಮಿಲಿಟರಿ ಮೈತ್ರಿಗಳು, ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಇರಿಸುವುದು, [[ಪರಮಾಣು]] [[ಅಸ್ತ್ರ ಪೈಪೋಟಿ]], ಗೂಢಚರ್ಯೆ, [[ಹುಸಿ ಯುದ್ಧಗಳು]], ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು [[ಅಂತರಿಕ್ಷ ಪೈಪೋಟಿ]]ಯೇ ಮೊದಲಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. [[ಆಕ್ಸಿಸ್ ಶಕ್ತಿ]]ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ [[ಮೈತ್ರಿಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್ ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಸಂರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯುರೋಪ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು. ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ತಾನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ [[Eastern Bloc]]ನ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ, ಕೆಲವನ್ನು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌]]ಗಳನ್ನಾಗಿ ಹಾಗೂ ಉಳಿದವನ್ನು ಆಶ್ರಿತ ದೇಶಗಳನ್ನಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು [[ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದ]](1955–1991)ದ ಪ್ರಕಾರ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ [[ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್]] [[ದಮನ]]ವನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯನ್ನಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದದ್ದಲ್ಲದೆ ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ [[NATO]]ನಂತಹ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್ ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ]]ದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವು. ಹಲವಾರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮೈತ್ರಿಗಳ ವಿರೋಧ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದಾಗ ಕೆಲವೆಡೆ ಅವನ್ನು [[ವಾಪಾಸು ತಳ್ಳು]]ವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮಿಶ್ರಫಲ ನೀಡಿದವು. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು NATO ಮತ್ತು ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವಾದರೂ ಆಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬಣಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಶೀತಲ ಸಮರವು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯ ಏರಲು ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು – [[ಬರ್ಲಿನ್ ಮುತ್ತಿಗೆ]] (1948–1949), the [[ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ]] (1950–1953), the [[1961ರ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]], the [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ]] (1959–1975), the [[ಕ್ಯೂಬಾದ ಮಿಸೈಲ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] (1962), the [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯುದ್ಧ]] (1979–1989), ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 1983ರ [[ಏಬಲ್ ಆರ್ಚರ್ 83]] NATO ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು. ನೇರವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರಿಂದ [[ಪರಮಾಣು ಅಸ್ತ್ರ]]ಪ್ರಯೋಗದ ಮುಖಾಂತರ [[ಇಬ್ಬರ ವಿನಾಶವೂ ಖಚಿತ]]ವಾದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಬಣಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಮತ್ತು ನೇರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು [[ಉಪಶಮನ]]ದ ಮಾದರಿಯ ಮೊರೆಹೊಕ್ಕವು. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಈಗಾಗಲೇ [[ವಿಪರೀತ ಆರ್ಥಿಕ ಜಡತೆ]]ಯಿಂದ ನಲುಗಿದ್ದ ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜನೀತಿ, ಮಿಲಿಟರಿ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]] ಅವರು ಈ ಉದಾರವಾದಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು - ''[[ಪೆರೆಸ್ತ್ರೊಯಿಕಾ]]'' ("ಪುನರ್ರಚನೆ", "ಮರುಸಂಘಟನೆ", 1987) and ''[[ಗ್ಲಾಸ್‌ನಾಸ್ತ್]]'' ("ಮುಕ್ತತೆ", ca. 1985). 1991ರ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ಕುಸಿತ]]ದೊಂದಿಗೆ ಶೀತಲ ಸಮರ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ತೇಟ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಮಾಣು ಅಸ್ತ್ರಗಳೆಲ್ಲವೂ [[ರಷ್ಯಾ]]ದ ಪಾಲಾದವು. ಶೀತಲ ಸಮರ ಮತ್ತು ಅದರ ಘಟನೆಗಳು ಇಂದಿನ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೇಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಗಳಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಪದದ ಮೂಲ == ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೈತ್ರಿಗಳ ನಡುವಣ [[ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ|[[ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ]]]] ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವ ''ಶೀತಲ ಸಮರ'' <ref>"“Cold War” – noun . . . (3) (initial capital letters) ಎರಡನೆ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧಾನಂತರ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಶ್ರಿತ ದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರವುಳ್ಳ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಣ ವೈರತ್ವ. ''Dictionary'' , unabridged, based on the Random House Dictionary, 2009</ref> ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯು ಯು.ಎಸ್‌ನ ಫೈನಾನ್ಷಿಯರ್ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸಲಹೆಗಾರನಾದ [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಬರುಚ್‌]]ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=54}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 1947ರಂದು ಸೌಥ್ ಕರೊಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ([[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಬೇಯರ್ಡ್ ಸ್ವೋಪ್]] ನಿಂದ)<ref>{{cite news|first=William|last=Safire|year=2006|url=http://www.iht.com/articles/2006/10/01/news/edsafire.php|title=Islamofascism Anyone?|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|publisher=[[The New York Times Company]]|date=October 1, 2006|accessdate=December 25, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061022172712/http://www.iht.com/articles/2006/10/01/news/edsafire.php|archivedate=October 22, 2006}}</ref>, ಆತನು “ನಾವು ಮೋಸಹೋಗಬಾರದು: ನಾವು ಇಂದು ಶೀತಲ ಸಮರವೊಂದರ ನಡುವೆ ಇದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.<ref>'[http://www.history.com/this-day-in-history.do?action=Article&amp;id=2639 Bernard Baruch coins the term "Cold War"]', history.com, April 16, 1947. ಜುಲೈ 2, 2008ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ದೈನಿಕ ವರದಿಗಾರ ಮತ್ತು ಅಂಕಣಕಾರ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಲಿಪ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ''ಕೋಲ್ಡ್ ವಾರ್'' (1947)ನ ಮೂಲಕ ಈ ಪದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಿದನು.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ydc3AAAAIAAJ&q=walter+lippmann+cold+war&dq=walter+lippmann+cold+war&pgis=1|author=Lippmann, Walter|title=Cold War|accessdate=2008-09-02|publisher=Harper|year=1947}}</ref> ಇದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ, ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್]] ''ಶೀತಲ ಸಮರ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1945ರಂದು ಬ್ರಿಟೀಶ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ''[[ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧ ’ಯು ಎಂಡ್ ದ ಅತಾಮಿಕ್ ಬಾಂಬ್’ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದನು. ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧವೊಂದರ ಭೀತಿಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಬಹುದಾದ ಪ್ರಪಂಚವೊಂದನ್ನು ಊಹಿಸಿದ್ದ ಆತ ನಿರಂತರ ’ಶೀತಲ ಸಮರ’<ref>{{cite book| last=Kort| first =Michael| title= The Columbia Guide to the Cold War|publisher= Columbia University Press| date =2001|pages =3}}</ref> ವೊಂದರ ’ಶಾಂತಿಯಲ್ಲದ ಶಾಂತಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಈ ಯುದ್ಧವು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಘರ್ಷಣೆಯಾಗುವುದೆಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.<ref>{{cite book| last=Geiger| first =Till| title= Britain and the Economic Problem of the Cold War|publisher= Ashgate Publishing| date =2004|pages =7}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 10, 1946ರಂದು ''ದ ಅಬ್ಸರ್ವರ್'' ನಲ್ಲಿ ಆರ್‌ವೆಲ್ ’. . . ಕಳೆದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ಮಾಸ್ಕೋ ಅಧಿವೇಶನದ ನಂತರ, ರಷ್ಯಾವು ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ’ಶೀತಲ ಸಮರ’ ಹೂಡಿತು’ ಎಂದು ಬರೆದನು.<ref>ಆರ್ವೆಲ್, ಜಾರ್ಜ್, ''The Observer'' , ಮಾರ್ಚ್ 10, 1946</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == {{Main|Origins of the Cold War}} {{see|Red Scare}} [[ಚಿತ್ರ:American troops in Vladivostok 1918 HD-SN-99-02013.JPEG|thumb|right|ವ್ಲಾಡಿವೊಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ತುಕಡಿಗಳು, ಆಗಸ್ಟ್ 1918ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ]] ಶೀತಲ ಸಮರದ ಆರಂಭದ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯನ್ನು ಶೀತಲ ಸಮರದ ಆರಂಭದ ಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರೆ, ಇತರರು [[ಮೊದಲನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶೀತಲಸಮರ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ವಾದಿಸುವರಾದರೂ [[ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳ ನಡುವೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಸಮಯದದಿಂದಲೇ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದ್ದಿತು.<ref name="Gaddis" /> 1917ರ ರಷ್ಯಾದ [[ಬೋಲ್‌ಷೆವಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿ]](ಹಾಗೂ [[ಮೊದಲನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುದರಿಂದ)ಯಿಂದಾಗಿ, ಸೋವಿಯೆತ್ ರಷ್ಯಾವು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗುಳಿಯುವಂತಾಯಿತು.<ref name="lee">{{Harvnb|Lee|1999|p=57}}</ref> ನಾಯಕ [[ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್]] ರಷ್ಯಾವು "ಪ್ರತಿಕೂಲ ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ"ದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೆಂದೂ, ತನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ನಿನ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಒಡೆಯಲು ರಾಜನೀತಿಯೇ ಸರಿಯಾದ ಅಸ್ತ್ರವೆಂದೂ, ಇದು ಸೋವಿಯೆತ್ [[ಕೋಮಿಂಟರ್ನ್‌]]ನ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ.<ref name="tucker34">{{Harvnb|Tucker|1992|p=34}}</ref> ಅನಂತರದ ನಾಯಕ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]], ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅನ್ನು ಒಂದು "ಸಮಾಜವಾದಿ ದ್ವೀಪ"ವೆಂದು ಪರಿಭಾವಿಸಿ, ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಈಗಿನ ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ಮುತ್ತಿಗೆಯು ಸಮಾಜವಾದೀ ಆವರಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬೇಕು" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದನು.<ref name="tucker46">{{Harvnb|Tucker|1992|p=46}}</ref> 1925ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ತನಗೆ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯವೆಂದರೆ ಇಬ್ಭಾಗವಾದ ವಿಶ್ವವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದೆಂದೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದದೆಡೆಗೆ ಒಲವುಳ್ಳ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಕಡೆಗೆ ವಾಲುವವು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯೆಡೆಗೆ ಒಲವುಳ್ಳ ದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವವೆಂದೂ, ಇದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚವು "ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ"ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿಯೂ, ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕುಸಿದುಬೀಳುವುದೆಂದೂ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದನು.<ref name="tucker47">{{Harvnb|Tucker|1992|p=47-8}}</ref> ಹಲವಾರು ಘಟನೆಗಳು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ನಡುವೆ ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ಅಪನಂಬಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು: ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗೆ ಬೊಲ್‌ಷೆವಿಕ್‌ರ ಸವಾಲು;<ref name="Halliday">{{Harvnb|Halliday|2001|p=2e}}</ref> 1926ರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಜನರಲ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲವು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು;<ref name="tucker74">{{Harvnb|Tucker|1992|p=74}}</ref> ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯು "ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜತೆ . . . ಭೂತಕಾಲದ ಸಂಗತಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ" ಎಂಬ 1927ರ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆ;<ref name="tucker75">{{Harvnb|Tucker|1992|p=75}}</ref> [[ಶಖ್ತಿ ಶೋ ಟ್ರಯಲ್]]ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ [[ಸರ್ಕಾರಪಲ್ಲಟ]] ಮಾಡುವ ಪಿತೂರಿಯ ಆರೋಪಗಳು;<ref name="tucker98">{{Harvnb|Tucker|1992|p=98}}</ref> ಹಲವಾರು ರಾಜಕೀಯ ದಮನದ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾಟನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಮಹಾ ಶುದ್ಧೀಕರಣ]]ದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಾರಣಹೋಮಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದ ಅರ್ಧ ಮಿಲ್ಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೋವಿಯೆತ್ ಜನತೆ;<ref name="Pipes">Communism: A History (Modern Library Chronicles) by [[ರಿಚರ್ಡ್ ಪೈಪ್ಸ್]], pg 67</ref> ಬ್ರಿಟಿಶ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಜಪಾನೀಯ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಗೂಢಚರ್ಯೆಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಮಾಸ್ಕೋ ಶೋ ವಿಚಾರಣೆಗಳು]];<ref name="christenson308">{{Harvnb|Christenson|1991|p=308}}</ref> [[1932-3ನ ಯುಕ್ರೇನಿಯನ್ ಬರ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಯುಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌]]ನ 6-8 ಮಿಲಿಯ ಜನರ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಸಾವುಗಳು ; [[ರಷ್ಯನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ವ್ಹೈಟ್ ಆರ್ಮಿ]]ಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಬೆಂಬಲ; 1933ರವರೆಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಯು.ಎಸ್‌ನ ನಕಾರ;<ref name="Lefeber 1991">{{Harvnb|Lefeber|Fitzmaurice|Vierdag|1991|p=194–197}}</ref> ಮತ್ತು [[ರಾಪಾಲ್ಲೋ ಒಪ್ಪಂದ]]ದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪ್ರವೇಶ.<ref>{{Harvnb|Leffler|1992|p=21}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಾಯಕರಿಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಕಾಳಜಿಯಾಗುವಂತಾಯಿತು.<ref name="Gaddis">{{Harvnb|Gaddis|1990|p=57}}</ref> == ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (1939–47) == {{Main|Origins of the Cold War}} === ಮೊಲೊಟೋವ್-ರಿಬೆನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದ (1939-41) === {{see|Molotov-Ribbentrop Pact|Nazi-Soviet economic relations}} [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಗಳು ಪೋಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ಭಾಗ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ರಹಸ್ಯ ಕರಾರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಮೊಲೋಟೋವ್-ರಿಬೆನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದಾಗ, ಪಶ್ಚಿಮದ ಜತೆಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಿರುಕು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>ಡೇ, ಅಲನ್ ಜೆ.;ಈಸ್ಟ್, ರಾಜರ್; ಥಾಮಸ್, ರಿಚರ್ಡ್. ''A Political and Economic Dictionary of Eastern Europe'' , pg. 405</ref> ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1939ರಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ಗಳು ಪೋಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಭಾಗಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref>{{Harvnb|Roberts|2006|p=43-82}}</ref><ref name="ckpipe">ಕೆನೆಡಿ-ಪೈಪ್, ಕ್ಯಾರೊಲಿನ್, ''Stalin's Cold War'' , ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ : ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ತರ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1995, ISBN 0-7190-4201-1</ref> ಮುಂದಿನ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ, [[ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ದೇಶಗಳು, ಜರ್ಮನಿಯು [[ಆಪರೇಷನ್ ಬಾರ್ಬರೋಸಾ]]ದ ಮೂಲಕ ಮೊಲೋಟೋವ್-ರಿಬೆನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುರಿದು ಈ ಹಿಂದೆ ತಾವು ವಿಭಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು<ref>{{Harvnb|Ericson|1999|p=1-210}}</ref><ref>{{Harvnb|Shirer|1990|p=598-610}}</ref>.<ref name="stalinswars82">{{Harvnb|Roberts|2006|p=82}}</ref> === ಆಕ್ಸಿಸ್ ವಿರೋಧಿ ಮೈತ್ರಿಗಳು (1941-45) === {{see|Eastern Front (World War II)|Western Front (World War II)|Lend-Lease}} 1941ರ ಜಂಟಿ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಶರು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ನಾಜೀ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಾತ್ರ ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಪಿತೂರಿ ಮಾಡಿರುವರೆಂಬ ಸಂಶಯ ಸೋವಿಯೆತ್‌ಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಈ ನೋಟದ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕೊನೆಯ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತಮಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬೇಕೆಂದೇ ಜರ್ಮನಿ ವಿರುದ್ಧದ ಎರಡನೇ ಹೋರಾಟಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದರು ಎನ್ನಲಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|1990|p=151}}</ref> ಈ ರೀತಿಯಾದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಬಗೆಗಿನ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಬಲವಾದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧದ ಅಲೆ ಏಳುವಂತಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|1990|p=151–153}}</ref> === ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಯುರೋಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಯುದ್ಧಸಮಯದ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|thumb|right|ಯಾಲ್ಟಾ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ "ಬಿಗ್ ಥ್ರೀ", ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್ ಚರ್ಚಿಲ್, ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡಿ. ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ತಾಲಿನ್]] {{see|Tehran Conference|Yalta Conference}} ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಯುರೋಪಿನ ನಕ್ಷೆ ಹೇಗಿರಬೇಕೆನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಗಡಿರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕೆನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು.<ref name="Gaddis13-23">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=13–23}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಣವೂ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಭದ್ರತಾ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಾದೃಶ್ಯವಾದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="Gaddis13-23" /> ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರವನ್ನುಳ್ಳ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿಸುವಂಥ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದೂ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ವೈರತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವಂತಾಗಬೇಕೆಂದೂ ಇಚ್ಚೆಪಟ್ಟವು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|1990|p=156}}</ref> ಪದೇ ಪದೇ ತನ್ನ ಮೇಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅನುಭವ<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=7}}</ref> ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾವುಗಳು (ಅಂದಾಜು 27&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್) ಹಾಗೂ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಾದ ವಿನಾಶ,<ref>"[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4530565.stm Leaders mourn Soviet wartime dead]", BBC ಸುದ್ದಿ, May 9, 2005. ಜುಲೈ 2, 2008ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref> ಇವೆಲ್ಲದರ ಕಾರಣ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ತನ್ನ ಗಡಿಸೀಮೆಗಳಿಗೆ ತಗುಲಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದ ದೇಶಗಳ ಆಂತರಿಕ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು.<ref name="Gaddis13-23" /><ref>{{Harvnb|Gaddis|1990|p=176}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 1945ರಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚಿಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್ ಟ್ರೂಮನ್|ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್. ಟ್ರೂಮನ್]] ಇತರ ಅಂಶಗಳ ಜತೆಗೇ, ಸೋವಿಯೆತ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಸರ್ಕಾರದೊಡನೆ ಹದಗೆಟ್ಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ [[ದೇಶಭ್ರಷ್ಟ ಪಾಲಿಶ್ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಲುಬ್ಲಿನ್ ಸರ್ಕಾರ]]ಕ್ಕೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{Harvnb|Zubok|1996|p=94}}</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 1945ರ [[ಯಾಲ್ಟಾ ಅಧಿವೇಶನ]]ದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಯುರೋಪಿನ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಪುನರ್ವಸತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಮ್ಮತದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಾಳುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಫಲವಾದವು.<ref name="Gaddis21">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=21}}</ref> [[ಮೇ ತಿಂಗಳ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿಜಯ]]ದ ನಂತರ, ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಶಕ್ತಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ, ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪನ್ನು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು<ref name="Gaddis21" />. ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗಳು ತಾವು [[ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಲಯ]]ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡದ್ದಲ್ಲದೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಗಾಗಿ ಚತುರ್ಬಲ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಬಿಡಿಯಾದ ಹಂದರವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=22}}</ref> ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಲ್ಲ ಸೇರಿಕೊಂಡು ವಿಶ್ವಶಾಂತಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಗಾಗಿ [[United Nations]] ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವಾದರೂ, ಅದರ [[ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ಪ್ರವರ್ತನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅದರ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸದಸ್ಯರ [[ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರ]]ವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದಾಗಿ ನಿರರ್ಥಕವಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Bourantonis|1996|p=130}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ UN ತಾರ್ಕಿಕ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾದ ಚಟುವಟಿಕೆರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗುಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದ ಲೋಕವೇದಿಕೆಯೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Garthoff|1994|p=401}}</ref> === ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಆರಂಭ === {{see|Eastern Bloc}} ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗಗಳ ವೇಳೆಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ತನಗೆ ನಾಜೀ ಜರ್ಮನಿಯು ಮೊಲೋಟೋವ್-ರಿಬೆನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಮೊದಲೇ ನೀಡಿದ್ದ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ಸ್‌]]ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು. ಈ ದೇಶಗಳೆಂದರೆ ಪೂರ್ವ [[ಪೋಲಂಡ್]] ([[ಎರಡು ಬೇರೆಬೇರೆ SSR]]ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು),<ref name="stalinswars43">{{Harvnb|Roberts|2006|p=43}}</ref> [[ಲಾತ್ವಿಯಾ]] ([[ಲಾತ್ವಿಯನ್ SSR]] ಆಯಿತು)<ref name="wettig20">{{Harvnb|Wettig|2008|p=21}}</ref>,<ref name="wettig20" /><ref name="senn">ಸೆನ್,ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎರಿಚ್, ''Lithuania 1940 : revolution from above'' , ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,ರೋಡೋಪಿ, 2007 ISBN 978-90-420-2225-6</ref> [[ಈಸ್ಟೋನಿಯಾ]] ([[ಈಸ್ಟೋನಿಯನ್ SSR]] ಆಯಿತು),<ref name="wettig20" /><ref name="senn" /> [[ಲಿಥುವೇನಿಯಾ]] ([[ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ SSR]] ಆಯಿತು),<ref name="wettig20" /><ref name="senn" /> [[ಫಿನ್ಲಂಡ್‌]]ನ ಪೂರ್ವದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು ([[ಕ್ಯಾರೆಲೋ-ಫಿನ್ನಿಶ್ SSR]]ಆಯಿತು)<ref name="ckpipe" /> ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ [[ರೊಮೇನಿಯಾ]] ([[ಮಾಲ್ಡೇವಿಯನ್ SSR]] ಆಯಿತು).<ref name="stalinswars55">{{Harvnb|Roberts|2006|p=55}}</ref><ref name="shirer794">{{Harvnb|Shirer|1990|p=794}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್ ಚರ್ಚಿಲ್]]ರವರು ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸೋವಿಯೆತ್ ಸೈನ್ಯ ಹಾಗೂ ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌]] ಭರವಸೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲವೆಂಬ ಅನಿಸಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಬೆದರಿಕೆಯಿದೆ ಎಂಬ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Telegraph">ಫೆಂಟನ್,ಬೆನ್. "[http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=/archive/1998/10/01/nwar101.html The secret strategy to launch attack on Red Army] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528222149/http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1998%2F10%2F01%2Fnwar101.html |date=2008-05-28 }}", telegraph.co.uk, October 1, 1998. ಜುಲೈ 8, 2008 ರಂದು ಹಿಂಪಡೆದದ್ದು.</ref> 1945ರ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇಯಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಯುದ್ಧ ಮಂತ್ರಾಲಯ]]ದ ಜಾಯಿಂಟ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಫ್ ಕಮಿಟಿಯು [[ಆಪರೇಶನ್ ಅನ್‌ಥಿಂಕಬಲ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ "ರಶ್ಯಾದ ಮೇಲೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ" ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web | last = British War Cabinet, Joint Planning Staff, Public Record Office, CAB 120/691/109040 / 002 | date = 1945-08-11 | url = http://www.history.neu.edu/PRO2/ | title = "Operation Unthinkable: 'Russia: Threat to Western Civilization'" | format = online photocopy | publisher = Department of History, Northeastern University | accessdate = 2008-06-28 | archive-date = 2008-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080706093010/http://www.history.neu.edu/PRO2/ | url-status = dead }}</ref> ಆದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮಿಲಿಟರಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಸಂಭವನೀಯವೆಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿದ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಚೀಫ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ತಾಫ್ ಸಮಿತಿ]]ಯು ಇದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.<ref name="Telegraph" /> === ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನ ಸೋಲು === [[ಚಿತ್ರ:L_to_R,_British_Prime_Minister_Winston_Churchill,_President_Harry_S._Truman,_and_Soviet_leader_Josef_Stalin_in_the..._-_NARA_-_198958.jpg|thumb|ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್ ಚರ್ಚಿಲ್, ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್. ಟ್ರೂಮನ್ ಮತ್ತು ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ.]] {{see|Potsdam Conference|Surrender of Japan}} ಜರ್ಮನಿಯ ಶರಣಾಗತಿಯ ನಂತರದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ [[ಪಾಟ್ಸ್‌ದ್ಯಾಮ್ ಅಧಿವೇಶನ]]ದಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಲವಾದ ವಿರುದ್ಧ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿದವು.<ref name="Byrd">{{cite encyclopedia|author=Byrd, Peter|editor=McLean, Iain; McMillan, Alistair|encyclopedia=The concise Oxford dictionary of politics|title=Cold War (entire chapter)|url=https://books.google.com/books?id=xLbEHQAACAAJ&ei=E45VSJrQO4e4jgGh_oWODA|accessdate=2008-06-16|year=2003|publisher=Oxford University Press|isbn=0192802763}}</ref> ಇದರ ಜತೆಗೇ, ಭಾಗವಹಿಸಿದವರ ನಡುವಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಹೆಚ್ಚಾದ ವೈರತ್ವ ಮತ್ತು ಜಗಳಗಂಟ ಭಾಷೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಬ್ಬರೊಬ್ಬರ ಹಗೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶಯಗಳು ದೃಢಗೊಂಡು ಕಂದಕಗಳು ಮತ್ತೂ ಆಳವಾಗುವಂತಾಯಿತು.<ref>ಅಲನ್ ವುಡ್, p. 62</ref> ಈ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಟ್ರೂಮನ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ನೂತನ ಅಸ್ತ್ರವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.<ref name="Gaddis25" /> ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನಿಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಣು ಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದುದು ಆಗಲೇ ತಿಳಿದಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದಾಗಲೇ ಸೋವಿಯೆತ್ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಆತ ಈ ಸುದ್ದಿಗೆ ತಣ್ಣನೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದನು. ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕನು ತಾನು ಈ ಸುದ್ದಿಯಿಂದ ಹರ್ಷಿತನಾಗಿರುವುದಾಗಿಯೂ, ಈ ಅಸ್ತ್ರವು ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಲ್ಪಡುವುದೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿದನು.<ref name="Gaddis25">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=25–26}}</ref> ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಅಧಿವೇಶನ ಮುಗಿದ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಯು.ಎಸ್ [[ಹಿರೋಶಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಾಸಾಕಿಯ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ]] ಮಾಡಿತು. ಈ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ ಟ್ರೂಮನ್‌ನು [[ಸ್ವಾಧೀನವಾದ ಜಪಾನ್‌]]ನ ಮೇಲೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ಗೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಯು.ಎಸ್.ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಳಿ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು.<ref>{{Harvnb|LaFeber|2002|p=28}}</ref> === ಹೆಚ್ಚಿದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ === {{see|Long Telegram|Iron Curtain|Restatement of Policy on Germany}} 1946ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋದಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲಾದ [[ಜಾರ್ಜ್ ಎಫ್. ಕೆನ್ನನ್‌]]ನ "[[ವಿಸ್ತಾರ ತಂತಿಸಂದೇಶ]]"ವು ಸೋವಿಯೆತ್ ವಿರುದ್ಧ ಯು.ಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಹೆಚ್ಚಿದ ವೈರತ್ವವನ್ನು ಪದಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಸಮರದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಗೆಗಿನ ಯು.ಎಸ್.ರಣನೀತಿಯ ತಳಹದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Kennan|1968|p=292–295}}</ref> ಆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಬಣದ ಕಡೆಯಿಂದ ("ಸಹಲೇಖಕ" ನೂ ಆಗಿದ್ದ) [[ವ್ಯಾಚೆಸ್ಲಾವ್ ಮೊಲೋಟೋವ್‌]]ನಿಂದ ನಿಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ನೋವಿಕೋವ್]] ತಂತಿಸಂದೇಶವನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ರಾಯಭಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಯು.ಎಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್ ಅನ್ನು "ಹೊಸ ಸಮರವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ತಮ್ಮದಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ತಯಾರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು" ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Kydd|2005|p=107}}</ref> 1946ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ [[ಭಾಷಣ]]ದಲ್ಲಿ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಎಫ್. ಬೈರ್ನ್ಸ್]] [[ಮೋರ್ಗೆಂಥಾವ್ ಯೋಜನೆ]]ಯನ್ನು (ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ, ಉದ್ಯಮರಹಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆ) ವರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಾವಧಿಯವರೆಗೂ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿರುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಸೋವಿಯೆತ್‌ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದನು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=30}}</ref> ಬೈರ್ನ್ಸ್ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, "ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಜರ್ಮನ್ ಜನತೆಯ ಮನಗೆಲ್ಲುವುದಾಗಿತ್ತು[...] ಅದು ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ನಡುವೆ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ತುಕೊಂಡು ನಡೆದ ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು&nbsp;[...]" ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.<ref name="Morgan">{{cite web|url=http://www.daz.org/enJamesFByrnes.html|title=Southern Partnership: James F. Byrnes, Lucius D. Clay and Germany, 1945-1947|first=Curtis F.|last=Morgan|accessdate=2008-06-09|publisher=James F. Byrnes Institute|archive-date=2008-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080705193541/http://www.daz.org/enJamesFByrnes.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Morgan"/> "ವಿಸ್ತಾರ ತಂತಿಸಂದೇಶ" ಹೊರಬಂದ ಕೆಲ ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಮಾಜೀ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್ ಚರ್ಚಿಲ್ ಅವರು [[ಫುಲ್ಟನ್, ಮಿಸ್ಸೌರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಖ್ಯಾತ "[[ಐರನ್ ಕರ್ಟನ್]]" ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=94}}</ref> ಈ ಭಾಷಣವು ಸೋವಿಯೆತ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೈತ್ರಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು "ಬಾಲ್ಟಿಕ್‌ನ [[ಸ್ಟೆಟ್ಟಿನ್]]ನಿಂದ ಏಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್‌ನ [[ಟ್ರಿಯೆಸ್ಟ್]]ವರೆಗೂ" ಒಂದು "ಕಬ್ಬಿಣದ ತೆರೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಆಪಾದಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.winstonchurchill.org/i4a/pages/index.cfm?pageid=711|title=Churchill and...Politics: The True Meaning of the Iron Curtain Speech|author=Harriman, Pamela C.|accessdate=2008-06-22|publisher=Winston Churchill Centre|date=Winter 1987–1988|archive-date=2007-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20071015163941/http://winstonchurchill.org/i4a/pages/index.cfm?pageid=711|url-status=dead}}</ref><ref name="Schmitz">{{cite encyclopedia|author=Schmitz, David F.|editor=Whiteclay Chambers, John|encyclopedia=The Oxford Companion to American Military History|title=Cold War (1945–91): Causes [entire chapter]|url=https://books.google.com/books?id=xtMKHgAACAAJ&dq=The+Oxford+Companion+to+American+Military+History|accessdate=2008-06-16|year=1999|publisher=Oxford University Press|isbn=0195071980}}</ref> == ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಣ (1947–53) == {{Main|Cold War (1947–1953)}} === ಸೋವಿಯೆತ್ ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ್ಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:EasternBloc BorderChange38-48.svg|right|thumb|250px|ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ರಚನೆ]] {{see|Eastern Bloc|Cominform}} ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳನ್ನು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌]]ಗಳಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತಲ್ಲದೆ, [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ]],<ref name="wettig96">{{Harvnb|Wettig|2008|p=96-100}}</ref> [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಪೋಲಂಡ್]], [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಹಂಗರಿ]],<ref name="granville">ಗ್ರಾನ್‌ವಿಲ್, ಜೊಹಾನ್ನಾ, ''The First Domino: International Decision Making during the Hungarian Crisis of 1956'' , ಟೆಕ್ಸಾಸ್ A&#x26;M ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2004. ISBN 1-58544-298-4</ref> [[ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕ್ ಸೊಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]],<ref>{{Harvnb|Grenville|2005|p=370-71}}</ref> [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ರೊಮೇನಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ]] ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳನ್ನು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಆಶ್ರಿತ]] ಕೈಗೊಂಬೆಗಳನ್ನಾಗಿ<ref name="Schmitz" /> ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌]]ಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="cook17">{{Harvnb|Cook|2001|p=17}}</ref> ಹೀಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಸೋವಿಯೆತ್ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ [[ಆದೇಶ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳ ಮರುಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ನೈಜ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ವಿರೋಧವನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಲು [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌]] ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸರ ನಿರ್ದಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref name="roht83">{{Harvnb|Roht-Arriaza|1995|p=83}}</ref> ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ [[ಮಂಚೂರಿಯಾ]]ವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ 38ನೇ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೊರಿಯನ್ ಭೂಭಾಗದ ದೊಡ್ಡ ಸುತ್ತುಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=40}}</ref> 1947ರ ಸೆಪ್ಟೇಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರುವ ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಡನೆ ಸೋವಿಯೆತ್ [[ಆಶ್ರಿತರು]]ಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜಕೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್ [[ಕೋಮಿನ್‌ಫಾರ್ಮ್]] ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.<ref name="Gaddis32" /> ಮುಂದಿನ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಟಿಟೋ-ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಒಡಕು]] ಕೋಮಿನ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ಮುಜುಗರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಂದದ್ದಲ್ಲದೆ ಅದರ ಸದಸ್ಯರು ಯುದೋಸ್ಲಾವಿಯಾವನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವಂತೆ ಆಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದರ ನಂತರ ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಮುಂದುವರಿದರೂ [[ತಟಸ್ಥ]] ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು.<ref>{{Harvnb|Carabott|Sfikas|2004|p=66}}</ref> ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಸೋವಿಯೆತ್ ನೀತಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ [[ಲ್ಯಾವ್ರೆಂಟೀ ಬೆರಿಯಾ]] ನೇತೃತ್ವದ [[NKVD]]ಯು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧೀ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ತುಳಿದುಹಾಕುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್-ಶೈಲಿಯ ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡತೊಡಗಿತು.<ref name="Gaddis 2005, p. 34" /> ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಲೆ ತಲೆಯೆತ್ತಿದರೂ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನ ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಯುದ್ಧಪೂರ್ವ ಆಂತರಿಕ ವಿದ್ರೋಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು: ಅಧಿಕಾರ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವುದು, ಬಂಧನದಲ್ಲಿಡುವುದು ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವುದು.<ref name="Gaddis 2005, p. 100">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=100}}</ref> === ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಟ್ರೂಮನ್ ತತ್ವ/ಸಿದ್ಧಾಂತ === [[ಚಿತ್ರ:Cold war europe military alliances map en.png|thumb|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೈತ್ರಿಗಳು]] {{main|Containment|Truman Doctrine}} 1947ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ US ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್. ಟ್ರೂಮನ್‌ರ ಸಲಹೆಗಾರರು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕೂಡಲೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾ, (ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ವಿನಾಶದ ನಡುವೆ) ಯು.ಎಸ್‌ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ವೈರತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸ್ಟಾಲಿನ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ ಇದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಯುದ್ಧವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=27}}</ref> 1947ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸರ್ಕಾರವು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬಂಡುಕೋರರ ವಿರುದ್ಧದ [[ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಗ್ರೀಕ್ ಏಕಾಧಿಪತ್ಯದ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಘೋಷಣೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್‌ನ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ನಿಗ್ರಹ]]ನೀತಿಯನ್ನು<ref name="Gaddis28">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=28–29}}</ref> ಅನುಸರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಟ್ರೂಮನ್ ತನ್ನ ಭಾಷಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಡುವೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು 400 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನೆರವು ನೀಡುವ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತ ಜನತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಆಡಳಿತಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿದ [[ಟ್ರೂಮನ್ ತತ್ವ]]ವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು<ref name="Gaddis28" /> ಈ ಬಂಡುಕೋರರಿಗೆ [[ಜೋಸಿಪ್ ಬ್ರಾಜ್ ಟಿಟೋ]]ನ [[ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾ]]ದ ನೆರವಿದ್ದರು ಕೂಡ,<ref name="Lefeber 1991" /> US ರಾಜನೀತಿಜ್ಞರು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು [[ವಿಸ್ತರಿಸುವ]] ಸಲುವಾಗಿ ಗ್ರೀಕ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಚುಹೂಡಿದ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=38}}</ref> ಟ್ರೂಮನ್ ತತ್ವದ ಘೋಷಣೆಯು ಯು.ಎಸ್‌ನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಆರಂಭದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರು]] ಹಾಗೂ [[ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ಗಳ]] ನಡುವಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಒಪ್ಪಂದವು ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು; ಇದು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡರೂ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ನಿಂತಿತು.<ref>{{Harvnb|Hahn|1993|p=6}}</ref><ref>{{Harvnb|Higgs|2006|p=137}}</ref> ಯುರೋಪಿನ ಮಾಡರೇಟ್ ಮತ್ತು ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಶಿಯಲ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮೈತ್ರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದವು<ref>{{Harvnb|Moschonas|Elliott|2002|p=21}}</ref>; ಆದರೆ [[KGB]]ಯಿಂದ ಹಣಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅದರ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು<ref>{{cite book| last=Andrew| first =Christopher| coauthors=Mitrokhin, Vasili| title= The Sword and the Shield: The Mitrokhin Archive and the Secret History of the KGB|publisher= Basic Books| date =2000|pages =276}}</ref> ಮಾಸ್ಕೋ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ 1956ರ ನಂತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗತೊಡಗಿದವು. ಈ ಒಮ್ಮತದ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧೀ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ]]ರಿಂದ, [[CND]] ಮತ್ತು [[ಪರಮಾಣು ಶೀತಲೀಕರಣ]]ಆಂದೋಲನಗಳಿಂದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Crocker|Hampson|Aall|2007|p=55}}</ref> === ಮಾರ್ಷಲ್ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕ್ ಸರ್ಕಾರ ಪಲ್ಲಟ === [[ಚಿತ್ರ:Marshall Plan.png|right|thumb| ಮಾರ್ಷಲ್ ಯೋಜನೆಯ ನೆರವು ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರ ಪೂರ್ವದ ಶೀತಲ ಸಮರ ಕಾಲದ ನಕ್ಷೆ. ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಗಳು ಪ್ರತಿ ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಪಡೆದ ನೆರವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Cold war europe economic alliances map en.png|thumb|ಯುರೋಪಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಮೈತ್ರಿಗಳು]] {{main|Marshall Plan|Czechoslovak coup d'état of 1948}} 1947ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನೊಡನೆ ಈಗಾಗಲೇ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿವರವಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಯೋಜನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು.<ref name="miller16">{{Harvnb|Miller|2000|p=16}}</ref> 1947ರ ಜೂನ್‍ನಲ್ಲಿ [[ಟ್ರೂಮನ್ ಕರಾರು]] ಪ್ರಕಾರ ಸೋವಿಯೆತ್ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡುವ [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಪ್ಲಾನ್]] ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="miller16" /> ಈ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶವು ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪುನರ್ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪಿನ ಶಕ್ತಿ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚುನಾವಣೆ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯಲು ಹವಣಿಸುವ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು - ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|1990|p=186}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಯುರೋಪಿನ ಸುಭಿಕ್ಷತೆಯು ಜರ್ಮನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,887417,00.html|title=Pas de Pagaille!|work=[[Time (magazine)|Time]]|date=July 28, 1947|accessdate=2008-05-28|archive-date=2013-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828025646/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,887417,00.html|url-status=dead}}</ref> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಟ್ರೂಮನ್ [[1947ರ National Security Act]]ಗೆ ಸಹಿಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ [[Department of Defense]], [[Central Intelligence Agency]] (CIA), ಮತ್ತು [[National Security Council]]ಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು. ಇವುಗಳು ಮುಂದೆ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ರಾಜನೀತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರವರ್ಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸತೊಡಗಿದವು.<ref name="Karabell">{{Harvnb|Karabell|1999|p=916}}</ref> ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದೊಂದಿಗಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಏಕೀಕರಣವು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಆಚೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದೆಂದೂ, ಯು.ಎಸ್. ತನ್ನ ಪರವಾದ ಯುರೋಪ್ ಪುನರ್ರಚನೆಯನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದೂ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Gaddis32">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=32}}</ref> ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ದೇಶಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಷಲ್ ಯೋಜನೆಯ ನೆರವು ಪಡೆಯದಂತೆ ತಡೆಹಿಡಿದರು.<ref name="Gaddis32" /> ಮಾರ್ಷಲ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ತನ್ನ ಆಶ್ರಿತ ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವಂತೆ [[ಮೊಲೋಟೋವ್ ಯೋಜನೆ]]ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು (ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂದೆ 1949ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[Comecon]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರೂಪ ನೀಡಲಾಯಿತು).<ref name="Lefeber 1991" /> ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪುನರ್ರಚಿತ ಜರ್ಮನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಭೀತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಏಕೆಂದರೆ ಆತನ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‌ಗೆ ಮುಂದೆ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಮರುಶಸ್ತ್ರೀಕರಣದ ಯೋಜನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=105–106}}</ref> 1948ರ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ "ಪ್ರತಿಕೂಲ ಅಂಶ"ಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದ ವರದಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದ [[ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ [[1948ರ ಸರ್ಕಾರಪಲ್ಲಟ]]ವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು.<ref name="wettig86">{{Harvnb|Wettig|2008|p=86}}</ref><ref>{{Harvnb|Patterson|1997|p=132}}</ref> ಈ ಪಲ್ಲಟದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಮಾನುಷತೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆಂದೂ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಹುಟ್ಟಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಾರ್ಷಲ್ ಯೋಜನೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವಿರೋಧಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನೂ ಅಳಿಸಿಹಾಕಿತು.<ref name="miller19">{{Harvnb|Miller|2000|p=19}}</ref> ಟ್ರೂಮನ್ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಷಲ್ ಯೋಜನೆಯ ಅವಳೀ ನೀತಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್, ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಗೆ ಬಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಧನರಾಶಿಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ನೆರವು ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಯು.ಎಸ್‌ನ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಗ್ರೀಕ್ ಮಿಲಿಟರಿಯು ತನ್ನ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತು,<ref name="Karabell" /> ಇಟಲಿಯನ್ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್]]ಗಳು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್]]-[[ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್]] ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು [[1948ರ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=162}}</ref> ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೂಢಚರ್ಯೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಪಕ್ಷಾಂತರಗಳು]] ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರೀ ಉಚ್ಚಾಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬರತೊಡಗಿತು.<ref>{{Harvnb|Cowley|1996|p=157}}</ref> === ಬರ್ಲಿನ್ ಮುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್ === [[ಚಿತ್ರ:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ನಿನ ಟೆಂಪೆಲ್‌ಹಾಫ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ C-47ಗಳು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಇಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] {{main|Berlin Blockade}} ಯುನೈಟೆದ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ವಲಯಗಳನ್ನು [["ಬೈಜೋನಿಯಾ"]]ದೊಳಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದವು (ಮುಂದೆ ಇದು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ವಲಯದ ವಿಲೀನದೊಂದಿಗೆ "ಟ್ರೈಜೋನಿಯಾ" ಆಯಿತು).<ref name="miller13">{{Harvnb|Miller|2000|p=13}}</ref> ಜರ್ಮನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮರುರಚನೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ 1948ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಂದು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref name="miller18">{{Harvnb|Miller|2000|p=18}}</ref> ಇದರ ಜತೆಗೇ [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಯೋಜನೆ]]ಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅವರು ಜರ್ಮನ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನರುದ್ಯಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪುನರ್ರಚನೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟಲಾರಂಭಿಸಿದರು; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‍ನಿಂದ ಅಧಃಪತನಕ್ಕೀಡಾಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಕರೆನ್ಸಿಯಾದ [[ರೀಶ್‌ಮಾರ್ಕ್]] ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಹೊಸ ಕರೆನ್ಸಿಯಾದ [[ಡ್ಯೂಶ್ ಮಾರ್ಕ್]] ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="miller31">{{Harvnb|Miller|2000|p=31}}</ref> ಇದಾದ ಕೆಲಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ [[ಬರ್ಲಿನ್ ಮುತ್ತಿಗೆ]]ಯು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್]]ಗೆ ಬಂದಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಹಾರ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜುಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=33}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ "ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್" ಎಂದರೆ ಬರ್ಲಿನ್ ವಾಯುಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡತೊಡಗಿದವು.<ref>{{Harvnb|Miller|2000|p=65-70}}</ref> ರಾಜನೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು 1948ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ತಡೆಯುಂಟುಮಾಡಿ ಅಪಾರ ನಷ್ಟವುಂತಾಗಲು ಕಾರಣರಾದರು,<ref>ಟರ್ನರ್, ಹೆನ್ರಿ ಆಶ್‌ಬೀ, ''The Two Germanies Since 1945: East and West'' , ಯೇಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1987, ISBN 0-300-03865-8, page 29</ref> 300,000 ಬರ್ಲಿನ್ ಪೌರರು ಮೆರವಣಿಗೆ, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ್‍ಲಿಫ್ಟ್ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು,<ref>ಫ್ರಿಶ್-ಬೋರ್ನಜೆಲ್, ರೆನಾಟಾ, ''Confronting the German Question: Germans on the East-West Divide'' , ಬರ್ಗ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್, 1990, ISBN 0-85496-684-6, page 143</ref> ಇದರಿಂದ ಯು.ಎಸ್ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಜರ್ಮನ್ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಿಹಿಕ್ಯಾಂಡಿ ವಿತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಾದ "Operation Vittles" ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="miller26">{{Harvnb|Miller|2000|p=26}}</ref> 1949ರ ಮೇಯಲ್ಲ ಹಿಂದೆಗೆದ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದನು.<ref name="Gaddis 2005, p. 34">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=34}}</ref><ref>{{Harvnb|Miller|2000|p=180-81}}</ref> === NATO ಆರಂಭ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಮುಕ್ತ ಯುರೋಪ್ === {{main|NATO|Radio Free Europe/Radio Liberty|Eastern Bloc information dissemination}} [[ಚಿತ್ರ:Truman_signing_National_Security_Act_Amendment_of_1949.jpg|right|thumb| ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರೂಮನ್ ಓವಲ್ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಗಳ ಜತೆ 1949ರ National Security Act Amendmentಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು.]] 1949ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಂಟು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳು [[North Atlantic Treaty]]ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ [[North Atlantic Treaty Organization]] (NATO)ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದವು.<ref name="Gaddis 2005, p. 34" /> ಅದೇ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪ್ರಥಮ ಸೋವಿಯೆತ್ ಅಣುಸಾಧನವನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು.<ref name="Lefeber 1991" /> 1948ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಆರಂಭಿಸಿದ ಜರ್ಮನ್ ಪುನರ್ರಚನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸೋವಿಯೆತ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ<ref name="miller18" /><ref name="turner23">{{Harvnb|Turner|1987|p=23}}</ref> US, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ರಚನೆಯನ್ನು [[ಮೂರು ಸ್ವಾಧೀನವಾದ ವಲಯ]]ಗಳಿಂದ ಮೇ 1949ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದವು.<ref name="Byrd" /> ಅದೇ ವರುಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯು ಇನ್ನುಮುಂದೆ [[ಜರ್ಮನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="Byrd" /> [[ಈಸ್ತರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಮಾಧ್ಯಮವು [[ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು,ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವೂ, ಪಕ್ಷದ ಆಜ್ಞಾನುವರ್ತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಿತು]]. ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನಗಳು ಸರ್ಕಾರೀ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮವು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ, ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="oneil15">{{cite book|last=O'Neil|first=Patrick|title=Post-communism and the Media in Eastern Europe|publisher=Routledge|year=1997|isbn=0714647659|p=15-25}}</ref> ಸೋವಿಯೆತ್ ಪ್ರಚಾರಕ್ರಮವು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಪರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇವೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು.<ref>ಜೇಮ್ಸ್ ವುಡ್, p. 111</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ]] ಮತ್ತು [[ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ]]ಗಳ ಪ್ರಸಾರದ ಜತೆಗೇ<ref>{{Harvnb|Puddington|2003|p=131}}</ref>, 1949ರಲ್ಲಿ [[ರೇಡಿಯೋ ಮುಕ್ತ ಯುರೋಪ್/ರೇಡಿಯೋ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಎಂಬ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕಿನ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್]]ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವು ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Puddington9" /> ರೇಡಿಯೋ ಮುಕ್ತ ಯುರೋಪ್ ತನ್ನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷ ಒಡೆತನದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮುದ್ರಣಾಲಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಹೋಮ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿನಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Puddington9">{{Harvnb|Puddington|2003|p=9}}</ref> ರೇಡಿಯೋ ಫ್ರೀ ಯುರೋಪ್ ಜಾರ್ಜ್ ಎಫ್. ಕೆನ್ನನ್‌ರಂತಹ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಶೀತಲ ಸಮರವನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ನಂಬುವವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Puddington7">{{Harvnb|Puddington|2003|p=7}}</ref> ಕೆನ್ನನ್ ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಡಲ್ಸ್]]ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಅಮೆರಿಕನ್ ರಾಜನೀತಿಜ್ಞರು ಶೀತಲ ಸಮರವು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಮರವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="Puddington7" /> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ CIAಯ ಮುಖಾಂತರ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿತು.<ref>{{Harvnb|Puddington|2003|p=10}}</ref> 1950ರ ದಶಕದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ US ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಮರುಶಸ್ತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, 1955ರಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ NATOನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Byrd" /> 1953ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಆಗ ಸರ್ಕಾರೀ ಹುದ್ದೆಯೊಂದರಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆರಿಯಾ, NATOಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಲೀನವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತಟಸ್ಥ ಜರ್ಮನಿಯ ಮರು-ಏಕೀಕರಣ ಮಾಡುವ ವಿಫಲ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=105}}</ref> === ಚೀನೀ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು SEATO === {{see|Chinese Revolution|Southeast Asia Treaty Organization}} 1949ರಲ್ಲಿ [[ಮಾವೋನ]] ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಚೀನಾದ US-ಬೆಂಬಲಿತ [[ಕ್ಯುವೋಮಿನ್‌ಟಾಂಗ್]] (KMT) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದಾಗ ಸೋವಿಯೆತ್ ಆಕೂಡಲೇ ನೂತನವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾದ ಜತೆ ಮೈತ್ರಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=39}}</ref> [[ಚೀನೀ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಮತ್ತು 1949ರಲ್ಲಿ USನ ಅಣು ಏಕಾಧಿಪತ್ಯವು ಕೊನೆಗೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಟ್ರೂಮನ್ ಆಡಳಿತವು ಬಹುಬೇಗನೆ [[ನಿಗ್ರಹ]] ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿಸಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Lefeber 1991" /> 1950ರ ರಹಸ್ಯ ದಾಖಲೆಯಾದ [[NSC-68]]ರಲ್ಲಿ<ref name="Gaddis 2005, p. 164">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=164}}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ-ಪರ ಮೈತ್ರಿಗಳ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು ಏರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Lefeber 1991" /> ಇದಾದ ನಂತರ ಯು.ಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಏಷ್ಯಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗ್ರಹನೀತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್ ಬೆಂಬಲದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳ ನೇತೃತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಆಂದೋಲನಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆ ಯುರೋಪಿನ ಮರುವಸಾಹತೀಕರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Gaddis 2005, p. 212">{{Harvnb|Gaddis|2005|p= 212}}</ref> 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ (ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "[[ಪ್ಯಾಕ್ಟೋಮೇನಿಯಾ]]" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ) US with ಜಪಾನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ಗಳ ಜತೆ ಸರಣಿಯಂತೆ ಹಲವಾರು ಮೈತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ANZUS]] ಮತ್ತು [[SEATO]]), ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಕೆಲವು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಿಲಿಟರಿ ತಳಪಾಯಗಳನ್ನು ಖಚಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Byrd" /> === ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ === {{main|Korean War}} ನಿಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ [[ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ]]ದ ಆರಂಭ. 1950ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕಿಮ್ ಇಲ್ ಸುಂಗ್]]ರ [[ನಾರ್ಥ್ ಕೊರಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990">{{cite book |title= A Short History of the Korean War|last=Stokesbury |first= James L|year= 1990|publisher=Harper Perennial |location= New York|isbn= 0688095135|pg=14}}</ref> ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತೆ,<ref name="Lefeber 1991" /> ಸೋವಿಯೆತ್ ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾ]]ದ ಬದಲಾಗಿ [[ತೈವಾನ್]]ಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, UN ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸುರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>{{Harvnb|Malkasian|2001|p=16}}</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]],[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]], [[ಟರ್ಕಿ]], [[ಕೆನಡಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], [[ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ UN ಪಡೆಯು ಆಕ್ರಮಣವನ್ನೆದುರಿಸಲು ಸನ್ನದ್ಧವಾಯಿತು.<ref>ಫೆಹ್ರೆನ್‌ಬಾಕ್, ಟಿ. ಆರ್., ''This Kind of War: The Classic Korean War History'' , ಬ್ರಾಸೀಸ್, 2001, ISBN 1-57488-334-8, ಪುಟ 305</ref> ಬೇರೆ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಜತೆಗೇ ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧವು [[NATO]]ವನ್ನು ಒಂದು ಮಿಲಿಟರಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref>{{Harvnb|Isby|Kamps|1985|p=13–14}}</ref> ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಮತವು ಯುದ್ಧದ ಪರ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಸರ್ [[ಹಾರ್ಟ್ಲೀ ಶಾಕ್ರಾಸ್]] ಯುದ್ಧವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೀಗಳೆಯುತ್ತಾ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು:<ref>ಅಂಕಣ [[ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಬೋರ್ನೆಮನ್]], ''[[Harper's Magazine]]'' , ಮೇ 1951</ref> {{quote|I know there are some who think that the horror and devastation of a world war now would be so frightful, whoever won, and the damage to civilization so lasting, that it would be better to submit to Communist domination. I understand that view–but I reject it.}} ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಯುದ್ಧದಿಂದ ನಿತ್ರಾಣಗೊಂಡು 1952ರ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿದ್ದರೂ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಅವರು ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲೇಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1953ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನ ಮರಣದ ನಂತರವೇ ಅವರಿಗೆ ಯುದ್ಧವಿರಾಮದ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Byrd" /> ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಿಮ್ ಇಲ್ ಸುಂಗ್ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಯವಾದ [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ತನಗೆ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ದುರ್ದಮ್ಯವಾದ [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು.<ref>ಓಬರ್‌ಡಾರ್ಫರ್, ಡಾನ್, ''The Two Koreas: A Contemporary History'' , ಬೇಸಿಕ್ ಬುಕ್ಸ್, 2001, ISBN 0-465-05162-6, page 10-11</ref><ref>ನೋ, ಕಮ್-ಸಾಕ್ ಮತ್ತು ಜೆ. ರಾಜರ್ ಆಸ್ಟರ್‌ಹೋಮ್, ''A MiG-15 to Freedom: Memoir of the Wartime North Korean Defector who First Delivered the Secret Fighter Jet to the Americans in 1953'' , ಮಕ್‌ಫಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, 1996, ISBN 0-7864-0210-5</ref> == ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಏರಿಕೆ (1953–62) == {{Main|Cold War (1953–1962)}} === ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್, ಐಸೆನ್‌ಹಾವರ್ ಮತ್ತು ಡಿ-ಸ್ಟಾಲಿನೀಕರಣ === 1953ರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನೇತೃತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಶೀತಲ ಸಮರದ ಗತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು.<ref name="Karabell">ಕ್ಯಾರಬೆಲ್, p. 916</ref> ಆ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ [[ಡ್ವೈಟ್ ಐಸೆನ್‌ಹಾವರ್]]ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಟ್ರೂಮನ್ ಆಡಳಿತದ ಕೊನೆಯ 18&nbsp;ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ USನ ಭದ್ರತಾ ಬಜೆಟ್ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ತು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಐಸೆನ್‌ಹಾವರ್ ಶೀತಲ ಸಮರವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾದುವುದರ ಜತೆಗೇ ಅದರಮ ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಳಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.<ref name="Lefeber 1991" /> ಮಾರ್ಚಿನಲ್ಲಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]ನ ಮರಣದ ನಂತರ [[ಲ್ಯಾವ್ರೆಂಟೀ ಬೆರಿಯಾ]]ನ ಉಚ್ಚಾಟನೆ ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆ ಹಾಗೂ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ [[ಜಾರ್ಜೀ ಮಾಲೆಂಕೋವ್]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾಚೆಸ್ಲಾವ್ ಮೊಲೋಟೋವ್]]ರನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿಯಾದಮೇಲೆ [[ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್]] ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. 1956ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25ರಂದು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ 20ನ್ಲ್ಲೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿ ಹೀಗಳೆಯುವುದರ]] ಮೂಲಕ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಹಾಜರಿದ್ದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=107}}</ref> [[ಡಿ-ಸ್ಟಾಲಿನೀಕರಣ]] ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆತ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನ ನೀತಿಯಿಂದ ದೂರ ಸಾಗಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಇರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ದಾರಿಯೆಂದರೆ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಲಾದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು - ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="Karabell" /> 1956ರ ನವೆಂಬರ್ 18ರಂದು, ಮಾಸ್ಕೋನ ಪಾಲಿಷ್ ದೂತಾವಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ತನ್ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮಾತುಗಳಾದ "ನೀವು ಬಯಸುತ್ತೀರೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಇತಿಹಾಸ ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿದೆ. ನಾವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೂತುಹಾಕುತ್ತೇವೆ" - ಎಂದು ಹೇಳಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ದಂಗುಬಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>"[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,867329,00.html We Will Bury You!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824033318/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,867329,00.html |date=2013-08-24 }}", ''[[Time magazine]]'' , November 26, 1956. ಜೂನ್ 8, 2008ರಂದು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref> ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನು ಸಮಜಾಯಿಷಿ ನೀಡುತ್ತ ತಾನು ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ತಾನು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಮೇಲೆ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್‌ನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಿಜಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=84}}</ref> 1961ರಲ್ಲಿ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ - USSR ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿರಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ ಸರಿಯೆ, ಒಂದು ದಶಕದೊಳಗಾಗಿ ಅದರ ವಸತಿಯ ತೊಂದರೆಗಳು ಮಾಯವಾಗುವುವೆಂದೂ, ಗ್ರಾಹಕ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವುವೆಂದೂ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸುಭಿಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೆಂದೂ, ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು "ಎಂಥಾ ಎತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪುವುದೆಂದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಪ್ರಮುಖ ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಸಾಟಿಯಾಗಲಾರದು" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{Harvnb|Taubman|2004|p=427 & 511}}</ref> ಐಸೆನ್‌ಹಾವರ್‌ನ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಡಲ್ಸ್ [[ನಿಯಂತ್ರಣ]] ನೀತಿಗೆ "[[ಹೊಸ ನೋಟ]]"ವೊಂದರ ಅನಾವರಣ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ನ ವೈರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="Karabell" /> ಯಾವುದೇ ಸೋವಿಯೆತ್ ಆಕ್ರಮಣವಾದರೂ ಸರಿಯೆ, ಯು.ಎಸ್ ಅದಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವುದೆಂದು ಸಾರಿದ ಡಲ್ಸ್, "ಭಾರೀ ಪ್ರತೀಕಾರ"ದ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಪಡೆದಿದ್ದರಿಂದ ಐಸೆನ್‌ಹಾವರ್‌ ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದಲ್ಲಿನ ಸೊವಿಯೆತ್ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನೆದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1956ರ [[ಸುಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿ]]ನ ನಡುವೆ ಅವರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.<ref name="Lefeber 1991" /> === ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿ === {{main|Warsaw Pact|Hungarian Revolution of 1956}} [[ಚಿತ್ರ:Location Warsaw Pakt.svg|thumb|right|300px|ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಕ್ಷೆ]] 1953ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟಾಲಿನ್‌]]ನ ಮರಣಾನಂತರ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ, ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಯುದ್ಧವಿರಾಮದ ಸಂದಿಗ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದ್ದಿತು.<ref name="Palmowski">{{Harvnb|Palmowski|year=2004}}</ref> 1949ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸೋವಿಯೆತ್<ref>ಫೆಲ್ಡ್‌ಬ್ರುಜ್, p. 818</ref>, 1955ರಲ್ಲಿ [[ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತವಾದ ಮೈತ್ರಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="Byrd" /> ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಹಂಗರಿಯ ಸ್ಟಾಲಿನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕ [[ಮಟ್ಯಾಸ್ ರಾಕೋಸಿ]]ಯ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ನಂತರ [[1956ರ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/4/newsid_2739000/2739039.stm|title=Soviet troops overrun Hungary|publisher=BBC News|date=November 4, 1956|accessdate=2008-06-11}}</ref> ಈ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ<ref>'''ವಿಡಿಯೋ''' : ಹಂಗರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ{{[http://files.osa.ceu.hu/holdings/selection/rip/4/av/1956-44.html] Narrator: [[Walter Cronkite]], producer: CBS (1956) - Fonds 306, Audiovisual Materials Relating to the 1956 Hungarian Revolution, OSA Archivum, Budapest, Hungary ID number: HU OSA 306-0-1:40}}</ref> ಹೊಸ ಆಡಳಿತವು [[ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್]] ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರದ್ದುಮಾಡಿ, [[ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದ]]ದಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆಯುವ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿ ಮುಕ್ತ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಪಣತೊಟ್ಟಿತು. ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ [[ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯ]]ವು ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="troops">UN ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ''ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿ ಹಂಗರಿಯ ತೊಂದರೆಯ ಬಗ್ಗೆ'' (1957) {{PDF|[http://mek.oszk.hu/01200/01274/01274.pdf Chapter IV. E (Logistical deployment of new Soviet troops), para 181 (p. 56)]|1.47&nbsp;[[Mebibyte|MiB]]<!-- application/pdf, 1548737 bytes -->}}</ref> ಸಾವಿರಾರು ಹಂಗೇರಿಯನ್ನರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು, ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು<ref>{{cite web | title = Report by Soviet Deputy Interior Minister M. N. Holodkov to Interior Minister N. P. Dudorov (15 November 1956) | work = The 1956 Hungarian Revolution, A History in Documents | publisher = George Washington University: The National Security Archive | date = 4 November 2002 | url = http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB76/doc8.pdf | format = PDF | accessdate = 2006-09-02}}</ref>; ಅಂದಾಜು 200,000 ಹಂಗೇರಿಯನ್ನರು ಈ ಗೊಂದಲದ ನಡುವೆ ತಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="Cseresneyes">{{cite journal | last = Cseresnyés | first = Ferenc | title = The '56 Exodus to Austria | journal = The Hungarian Quarterly | volume = XL | issue = 154 | pages = 86–101 | publisher = Society of the Hungarian Quarterly | url = http://www.hungarianquarterly.com/no154/086.html | date = Summer 1999 | accessdate = 2006-10-09 | archive-date = 2004-11-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20041127172402/http://www.hungarianquarterly.com/no154/086.html | url-status = dead }}</ref> ರಹಸ್ಯ ವಿಚಾರಣೆಗಳ ನಂತರ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ನಾಯಕ [[ಇಮ್ರೆ ನ್ಯಾಜಿ]] ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="BBCJune16">[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/16/ "ಈ ದಿನ 16ನೇ ಜೂನ್ 1989: ಹಂಗರಿಯು ಮರಣಹೊಂದಿದ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಇಮ್ರೆ ನ್ಯಾಗಿಯ ಮರುಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ"] British Broadcasting Corporation (BBC) ನ್ಯಾಗಿಯ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಮರುಸಂಸ್ಕಾರದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ. (13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006ರಂದು ನೋಡಲಾಯಿತು)</ref> 1957ರಿಂದ 1961ರವರೆಗೆ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪರಮಾಣು ವಿನಾಶದ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಸೈಲ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನವಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಯೆಂದೂ, ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಥವಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ನಗರವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಶಕ್ತಿಯಿದೆಯೆಂದು ಆತ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನ ಯುದ್ಧವು ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್, "ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆ"ಯೇ ತನ್ನ ನೂತನ ಗುರಿಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=70}}</ref> ಈ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವರ್ಗ ಸಂಘರ್ಷ]]ವೆಂದರೆ ಎರಡು ಬಣಗಳ ಅನಿವಾರ್ಯ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಕ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್‌ನ ಗೆಲುವು ಎಂಬ ಸೋವಿಯೆತ್ ನಿಲುವು ಬದಲಾಯಿತು; ಈಗ ಶಾಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯು ತನ್ನಿಂತಾನೇ ಕುಸಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು<ref>{{Harvnb|Perlmutter|1997|p=145}}</ref>, ಇದರಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು<ref>{{Harvnb|Njolstad|2004|p=136}}</ref>. ಈ ಕ್ರಮವು ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ತನ್ನ "ಹೊಸ ಚಿಂತನೆ"ಗಳ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯು ವರ್ಗಸಂಘರ್ಷ ದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಲ್ಲ, ಅದು ವರ್ಗಸಂಘರ್ಷದ ನಿಜವಾದ ಅಂತ್ಯ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವವರೆಗೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿತು.<ref>ಬ್ರೆಸ್ಲಾಯರ್, p. 72</ref> USನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉದಾರ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು.<ref>ಜಾಶೆಲ್, p. 128</ref> 1960ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೆನಡಿ ಹೇಳಿದಂತಹ ಎರಡು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥಾ ಕ್ರಮಗಳ ನಡುವಿನ "ಮನುಷ್ಯರ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುದ್ಧ"ವು ಹೆಚ್ಚಿನಪಕ್ಷ ಮುಗಿದುಹೋಗಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆನಂತರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಘರ್ಷಣೆಗಳಾಗುವುದರ ಬದಲು ಜಿಯೋಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಉದ್ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದುವಾಗಿದ್ದವು.<ref>ರೈಕ್ರಾಫ್ಟ್, p. 7</ref> === ಬರ್ಲಿನ್ ತೀರ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಏಕೀಕರಣ === 1958ರ ನವೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ, ಮಿಲಿಟರಿರಹಿತ, "ಮುಕ್ತ ನಗರ"ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿದ್ದ ತಮ್ಮ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರು ತಿಂಗಳ ಗಡುವನ್ನು ನೀಡಿ, ಇದಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ತಾನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಸ್ವಾಧೀನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದನು. ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ [[ಮಾವೋ-ತ್ಸೆ-ತುಂಗ್‌]]ಗೆ "ಬರ್ಲಿನ್ ಪಶ್ಚಿಮದ ವೃಷಣಗಳಂತೆ. ನನಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಿರುಚಾಡಬೇಕೆಂದು ಅನ್ನಿಸಿದಾಗೆಲ್ಲ ನಾನು ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅನ್ನು ಹಿಂಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದ.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=71}}</ref> NATO ಈ ಗಡುವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಡು-ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಜರ್ಮನ್ ಸವಾಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಈ ಗಡುವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡನು.<ref>ಗ್ಲೀಸ್, pp. 126–27</ref> ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, 1950ರ ದಶಕದ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಏಕೀಕರಣ]]ದ ಆರಂಭ — ಇದು ಶೀತಲ ಸಮರದ ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಟ್ರೂಮನ್ ಮತ್ತು ಐಸೆನ್‌ಹಾವರ್ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವರ್ತನೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಯುರೋಪ್ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಬೇರೊಂದು ಅಡ್ಡಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಒಡಕು ಉಲ್ಬಣಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಭೀತಿಯಿಂದ ನಂತರದ ಆಡಳಿತಗಳು ಇದನ್ನು ದ್ವಂದ್ವಪೂರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಲಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref>{0/ಹಾನ್ಹಿಮಾಕಿ, p. 312–13</ref> === ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪೈಪೋಟಿ === [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]], [[ಇರಾನ್]], [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋಚೈನಾ]]ದಂತಹ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಆಂದೋಲನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮೈತ್ರಿಯುಳ್ಳಂಥ ದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Karabell" /> ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್ 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ನಿರ್ವಸಾಹತೀಕರಣ]]ವು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=121–124}}</ref> ತೃತೀಯ ವಿಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿದವು; ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಗಳ ಮುಂದುವರಿದ ಸೋಲುಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಗೆಲುವಿನ ತಳಹದಿಯೆಂಬಂತೆ ಕಾಣತೊಡಗಿತು.<ref>ಈಡೆಲ್‌ಹೀಟ್, p. 382</ref> ಯು.ಎಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪರವಾಗಿರದ ತೃತೀಯ ವಿಶ್ವದ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದಪೂರ್ಣ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು [[CIA]]ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Karabell" /> ಯು.ಎಸ್ ಸರ್ಕಾರವು CIAಯನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್-ಪರ ಒಲವು ಹೊಂದಿರುವುವೆಂದು ಸಂಶಯವಿರುವ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1953ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಮೊಸಾದೆಕ್]] ನೇತೃತ್ವದ ಇರಾನಿನ ಪ್ರಥಮ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರ (''ನೋಡಿ [[1953 ಇರಾನಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರಪಲ್ಲಟ]]'' ) ಮತ್ತು 1954ರಲ್ಲಿ ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾದ ಗಣತಂತ್ರ ಚುನಾಯಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಯಾಕೋಬೋ ಆರ್‌ಬೆಂಜ್ ಗುಜ್‌ಮಾನ್]] in (''ನೋಡಿ [[1954 ಗ್ವಾಟೆಮಾಲನ್ ಸರ್ಕಾರಪಲ್ಲಟ]]'' ).<ref name="Gaddis 2005, p. 164" /> 1954 ಮತ್ತು 1961ರ ನಡುವೆ ಯು.ಎಸ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌ನ]] ಪಶ್ಚಿಮ-ಪರ ಆಡಳಿತವು ಕುಸಿಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು.<ref name="Lefeber 1991" /> ಏಷ್ಯಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳು ಈ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಣವನ್ನು ಸೇರಲು ಹೇರಲಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದವು. 1955ರಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಬಾಂಡುಂಗ್ ಅಧಿವೇಶನ]]ದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯ ವಿಶ್ವದ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ದೇಶಗಳು ಶೀತಲ ಸಮರದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=126}}</ref> ಬಾಂಡುಂಗ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಒಮ್ಮತದ ನಿರ್ಧಾರವು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ 1961ರ [[ಆಲಿಪ್ತ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ರೂಪ ತಾಳಿತು.<ref name="Karabell" /> ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಮಾಸ್ಕೋನ ರಾಜನೀತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ತಟಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜತೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸತೊಡಗಿದರು. ತೃತೀಯ ವಿಶ್ವದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಗಳು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಹುಮುಖಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು; ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಸಾಹತೀಕರಣಗೊಂಡ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಗಳ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾಷ್ತ್ರೀಯತೆಗಳು ಕಂಡುಬರತೊಡಗಿದವು.<ref name="Lefeber 1991" /> === ಸೈನೋ-ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಡಕು, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಓಟ, ICBMಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Space_Race_1957-1975.jpg|thumb|right| ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಓಟದ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪರಮಾಣು ಬೆದರಿಕೆಗಳು]] {{main|Sino-Soviet split|Space Race}} 1956ರ ನಂತರದ ದಿನಗಳು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೈನೋ-ಸೋವಿಯೆತ್ ಬಿರುಕಿನ]] ಆರಂಭದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾದ ಸೈನೋ-ಸೋವಿಯೆತ್ ಮೈತ್ರಿಯ ಒಡಕು ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದುದಾಗಿದೆ. 1956ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನ ಮರಣಾನಂತರ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಆತನ ಮೇಲೆ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಭವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಮಾವೋ]] ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಹೊಸ ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕನನ್ನು ದಿಢೀರನೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪೊಳ್ಳುವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಮಾವೋ ಆತ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮನೋಭಾವನೆಯನ್ನು ಮರೆತುಹೋಗಿರುವನೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Gaddis142" /> ಇದಾದ ನಂತರ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಸೈನೋ-ಸೋವಿಯೆತ್ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೋಡಿಸಲು ಹಲವಾರು ಹತಾಶ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವೆಲ್ಲ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾವೋ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref name="Gaddis142">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=142}}</ref> ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದವರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಚಾರದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧವನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>ಜೇಕಬ್ಸ್, p. 120</ref> ತದನಂತರ ಸೋವಿಯೆತ್ ಜಾಗತಿಕ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಂದೋಲನದ ನೇತೃತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಮಾವೋನ ಚೀನಾದ ಜತೆ ಕಹಿದ್ವೇಷವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರೆಡೆ ಗಮನಹರಿಸಿತು<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=140–142}}</ref> ಮತ್ತು ಈ ಎರಡೂ ಶಕ್ತಿಗಳು 1969ರಲ್ಲಿ ನೇರವಾದ [[ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷ]]ಕ್ಕಿಳಿದವು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=149}}</ref> [[ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್‌ಗಳು ಪರಮಾಣು ಮರುಶಸ್ತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ವಿರೋಧೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದೀರ್ಘವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Byrd" /> 1957ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ [[intercontinental ballistic missile]]ಗಳನ್ನು (ICBM)<ref>ಲ್ಯಾಕೀ, p. 49</ref> ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಅದೇ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹವಾದ [[ಸ್ಪುತ್ನಿಕ್]] ಅನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/4/newsid_2685000/2685115.stm|title=Sputnik satellite blasts into space|publisher=BBC News|date=October 4, 1957|accessdate=2008-06-11}}</ref> ಸ್ಪುತ್ನಿಕ್‌ನ ಉಡಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಅಂತರಿಕ್ಷ ಪೈಪೋಟಿ]] ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ICBMಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನದ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ [[ಅಪೋಲೋ ಚಂದ್ರ ಯಾತ್ರೆ]]ಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಗಗನಯಾತ್ರಿ [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಬೋರ್ಮನ್]] "ಶೀತಲ ಸಮರದ ಒಂದು ಕದನ ಮಾತ್ರ"<ref>{{cite web| title = To Boldly Go|author=Klesius, Michael| publisher = ''Air & Space''| url = http://www.airspacemag.com/space-exploration/To-Boldly-Go.html|accessdate=2009-01-07|date=2008-12-19}}</ref> ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. === 1961ರ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು === [[ಚಿತ್ರ:Checkpoint Charlie 1961-10-27.jpg|thumb|1961ರ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 27 ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಂದು ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀಯಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನೆದುರಿಸಿ ನಿಂತ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳು.]] {{main|Berlin Crisis of 1961|Berlin Wall|Eastern Bloc emigration and defection}} [[1961ರ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಶೀತಲಸಮರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧನಂತರದ ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಸೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅನುಸಂಧಾನ]]ವನ್ನು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌]]ನ ಇತರ ದೇಶಗಳೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="dowty114">{{Harvnb|Dowty|1989|p=114}}</ref> ನೂರಾರು ಸಾವಿರ [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು]] ಪ್ರತಿ ವರುಷವೂ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ [[ಬರ್ಲಿನ್]] ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಾಲ್ಕು ಶಕ್ತಿಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ "ಒಳಕಿಂಡಿ"ಯೊಂದರ ಮುಖಾಂತರ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಾ ಇದ್ದರು.<ref name="harrison99">{{Harvnb|Harrison|2003|p=99}}</ref> ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಯುವ, ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ವೃತ್ತಿಪರರ ಈ ಬೃಹತ್ "ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನ"ವು ಯಾವ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿತೆಂದರೆ 1961ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾ 20ರಷ್ಟು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆಹೋಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref name="dowty122">{{Harvnb|Dowty|1989|p=122}}</ref> ಆ ವರುಷ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು [[ಮಿತ್ರ]]ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೇನೆಗಳು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌]]ನಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕೆಂಬ ಹೊಸ [[ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ]]ಯೊಂದನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=114}}</ref> ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯು ತನ್ನ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ತಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈ ತಡೆಯು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ]]ಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲಕ ಒಳಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಂಡಿತು.<ref name="pearson75">{{Harvnb|Pearson|1998|p=75}}</ref> === ಕ್ಯೂಬಾದ ಮಿಸೈಲ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಉಚ್ಚಾಟನೆ === {{main|Cuban Missile Crisis}} 1959ರ [[ಕ್ಯೂಬಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ನಂತರ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು [[ಫಿಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋ]] ನೇತೃತ್ವದ [[ಕ್ಯೂಬಾ]]ದ ಜತೆಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=76}}</ref> 1962ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ]]ಯವರು ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಮಿಸೈಲ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ನೌಕಾ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ಹೇರಿದರು. [[ಕ್ಯೂಬನ್ ಮಿಸೈಲ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ವಿಶ್ವವನ್ನು ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆಂದೂ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=82}}</ref> ಇದರಿಂದ ಎರಡೂ ಪರಮಾಣು ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳೂ ಕೂಡ ಪರಮಾಣು ಪ್ರತೀಕಾರದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಶದ ಭೀತಿಯಿಂದ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ [[ಪರಸ್ಪರ ಖಚಿತವಾದ ವಿನಾಶ]]ದ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ರುಜುವಾತು ದೊರಕಿದಂತಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=80}}</ref> 1961ರಲ್ಲಿಯೇ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಒಪ್ಪಂದವಾದ [[ಅಂಟಾರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದವು]] ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಂತರ [[ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪೈಪೋಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಪರಮಾಣು ನಿಶ್ಶಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು<ref name="Palmowski" />.<ref>National Research Council Committee on Antarctic Policy and Science, p. 33</ref> 1964ರಲ್ಲಿ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‌ನ ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ [[ಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿ]]ದರಾದರೂ ಆತ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು.<ref name="Gaddis119">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=119–120}}</ref> ಉದ್ಧಟತನ ಮತ್ತು ಅನರ್ಹತೆಯ ಆರೋಪ ಹೊತ್ತ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‌ನ ಮೇಲೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಕೃಷಿಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧದ ಅಂಚಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಆಪಾದನೆಗಳೂ ಇದ್ದವು.<ref name="Gaddis119" /> ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಜುಗರದ ಪಟ್ಟ ಪಡೆದಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್-ಲೆನಿನಿಸಮ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮುಖಭಂಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದರು.<ref name="Gaddis119" /> == ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ ಮುಖಾಮುಖಿ (1962–79) == {{Main|Cold War (1962–1979)}} [[ಚಿತ್ರ:Aldrin Apollo 11.jpg|right|thumb| 1969ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚಂದ್ರನನ್ನು ತಲುಪಿತು-ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಯಿತು.]] [[ಚಿತ್ರ:F-4B VF-151 CV-41 TU-95.jpg|right|thumb| 1970ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನೌಕಾದಳದ F-4 Phantom II ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ Tupolev Tu-95 D ವಿಮಾನವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು.]] 1960 ಮತ್ತು '70ರ ದಶಕಗಳ ವೇಳೆಗೆ ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು ಒಂದು ಹೊಸ, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಾದರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು - ಈ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚವು ಮೊದಲಿದ್ದಂತೆ ಎರಡು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಬಣಗಳಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Karabell" /> ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಿಂದ ಉಂತಾದ ವಿನಾಶದಿಂದ ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಮ್ಡ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ 1950 ಮತ್ತು '60ರ ದಶಕದ ವೇಳೆಗೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿದವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ [[ತಲಾ]] [[GDP]]ಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಷ್ಟೇ ಕಂಡುಬರಲಾರಂಭಿಸಿತು; ಆದರೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು]].<ref name="Karabell" /><ref name="hardt16">{{Harvnb|Hardt|Kaufman|1995|p=16}}</ref> [[1973 ತೈಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ವಿಶ್ವದ [[Organization of Petroleum Exporting Countries]] (OPEC) ಹಾಗೂ [[Non-Aligned Movement]]ನಂತಹ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಫಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ದೇಶಗಳು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳ ಒತ್ತಡದೆದುರು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು.<ref name="Gaddis 2005, p. 212" /> ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಮಾಸ್ಕೋ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ತನ್ನ ಆಳವಾದ ಆಂತರಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು.<ref name="Karabell" /> ಈ ವೇಳೆಗೆ [[ಅಲೆಕ್ಸೀ ಕೊಸಿಗಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿಯೋನಿಡ್ ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್]] ಮುಂತಾದ ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕರು [[détente-ಸಹಕಾರ]] ನೀತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರೆಡೆಗೆ ಒಲವು ತೋರಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Karabell" /> === NATOದಿಂದ ಡಾಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಿಂದೆಗೆತ === {{main|United States invasion of the Dominican Republic}} ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಿಂಡನ್ ಬಿ. ಜಾನ್ಸನ್]] ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಬಾ ಶೈಲಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ಈ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನೆದುರಿಸಲು [[ಆಪರೇಷನ್ ಪವರ್ ಪ್ಯಾಕ್]] ನ ಮುಖಾಂತರ [[ಡೊಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]]ನಲ್ಲಿ 22,000 ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿದನು.<ref name="Lefeber 1991" /> [[NATO]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಯಾವುದೇ ಸೋವಿಯೆತ್ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲ್]], 1966ರಲ್ಲಿ NATO's ಸೇನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಿಂದ NATO ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದನು.<ref>ಮ್ಯುರಾವ್‌ಚಿಕ್, p. 62</ref> === ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ === {{main|Prague Spring|Warsaw Pact invasion of Czechoslovakia}} 1968ರ [[ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ]]ದ ರಾಜಕೀಯ ಮುಕ್ತತೆಯ ಕಾಲಘಟ್ಟವಾದ [[ಪ್ರಾಗ್ ವಸಂತ]]ವು ಹಲವಾರು ಮುಕ್ತತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ "[[ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್]]" ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಇದರಡಿ ಪ್ರೆಸ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಲನಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆಯ ಜತೆಗೇ [[ಗ್ರಾಹಕರ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ, ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ, ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್‌ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು <ref>ಎಲ್ಲೋ(ed.), ಪಾಲ್ (ಏಪ್ರಿಲ್ 1968). ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಿತಿ, "Action Plan of the Communist Party of Czechoslovakia (ಪ್ರಾಗ್, ಏಪ್ರಿಲ್ 1968)" in ''Dubcek’s Blueprint for Freedom: ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳು.'' ವಿಲಿಯನ್ ಕಿಂಬರ್ ಎಂಡ್ ಕಂಪನಿ, 1968, pp 32, 54</ref><ref>{{cite web | last = Von Geldern | first = James | last2 = Siegelbaum | first2 = Lewis| publisher = Soviethistory.org| title = The Soviet-led Intervention in Czechoslovakia| url = http://soviethistory.org/index.php?action=L2&SubjectID=1968czechoslovakia&Year=1968| accessdate = 2008-03-07 }}</ref> ಮತ್ತು ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆಯುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Gaddis 2005, p. 150">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=150}}</ref> ತಮ್ಮ ಹಲವಾರು ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಿತ್ರದೇಶಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ [[ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯ]]ವು [[ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ]] ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/21/newsid_2781000/2781867.stm|title=Russia brings winter to Prague Spring|publisher=BBC News|date=August 21, 1968|accessdate=2008-06-10}}</ref> ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ವಲಸೆಯ ದೊಡ್ಡ ಅಲೆಯೊಂದು ಏಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಮೊದಲ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 70,000 ಜೆಕ್ ಜನರು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರೆ ಕೊನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 300,000ವನ್ನು ತಲುಪಿತು.<ref>{{cite web | last = Čulík| first = Jan| title = Den, kdy tanky zlikvidovaly české sny Pražského jara| url = http://www.britskelisty.cz/9808/19980821h.html| publisher = Britské Listy| accessdate = 2008-01-23 }}</ref> ಈ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾ, ರೊಮೇನಿಯಾ, ಚೀನಾ ಹಾಗೂ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದವು.<ref name="Gaddis 2005, p. 154">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=154}}</ref> === ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್ ತತ್ವ === [[ಚಿತ್ರ:Leonid Brezhnev and Richard Nixon talks in 1973.png|left|thumb| ನಿಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್, 1973ರ ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್‌ರ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ; ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ತೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ನಡುವಿನ de'tenteಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.]] {{main|Brezhnev Doctrine}} [[ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ ಆಕ್ರಮಣ]]ದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, 1968ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ [[ಪಾಲಿಶ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಐದನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್ [[ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್ ಡಾಕ್ಟ್ರಿನ್‌]]ನ ಹಂದರವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಲೆನಿನಿಸಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವ ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಭಂಗಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ:<ref name="Gaddis 2005, p. 150" /> {{quote|When forces that are hostile to socialism try to turn the development of some socialist country towards capitalism, it becomes not only a problem of the country concerned, but a common problem and concern of all socialist countries.}} ಈ ತತ್ವವು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌ಗಳ ಸುಭಿಕ್ಷತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪೋಲಂಡ್, ಹಂಗರಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯೇ ಮೊದಲಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ [[ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್-ಲೆನಿನಿಸಮ್‌]]ನ ಸೋಲುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=153}}</ref> === ತೃತೀಯ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು === {{main|Vietnam War|Operation Condor|Yom Kippur War}} ಯು.ಎಸ್ ತನ್ನ ಜತೆ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯಿಂದಿದ್ದ ತೃತೀಯ ವಿಶ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಪಾರ ಧನರಾಶಿಯನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅಂಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ - ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=133}}</ref> ಜಾನ್ಸನ್ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫ್ರಂಟ್ ಫಾರ್ ದ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆಫ್ ಸೌಥ್ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್]] (NLF) ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ತರ ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ 575,000 ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿದನಾದರೂ ಆತನ ದುಬಾರಿ ರಾಜನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 1975ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಬಡರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯು ಅವಮಾನಕರ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು.<ref name="Lefeber 1991" /> ಇದರ ಜತೆಗೇ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಡಪಂಥೀಯ ವಿರೋಧವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಬಳಸಿದ [[ಆಪರೇಶನ್ ಕೋಂಡೋರ್]]ಗೆ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ, ಈ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಸೊವಿಯೆತ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯೂಬನ್ ಬೆಂಬಲವಿದೆ ಎಂದು(ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸರಿಯಾಗಿ) ಸಂಶಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಮಕ್‌ಶೆರಿ, p. 13</ref> ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್ ದುಬಾರಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚಗಳಿಂದಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು.<ref name="Lefeber 1991" /> ಇದಲ್ಲದೆ, ಮಧ್ಯಪೂರ್ವವೂ ಕೂಡ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಬಹಳ ತ್ರಾಸದಾಯಕ ಗ್ರಾಹಕನಾಗಿದ್ದು, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ USನ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದ ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿರುದ್ಧದ 1967ರ [[ಆರು ದಿನಗಳ ಯುದ್ದ]] (ಸಲಹೆಗಾರರು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞರೊಡನೆ) ಮತ್ತು[[ವಾರ್ ಆಫ್ ಅಟ್ರಿಶನ್]]ಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ)ನೆರವು ನೀಡಬೇಕಾಯುತು;<ref>ಸ್ಟೋನ್, p. 230</ref> ಅನಂತರ ಸಿರಿಯಾ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು (ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ) [[PLO]] ಕೂಡ ದೊರಕಿದವು.<ref>ಫ್ರೀಡ್‌ಮ್ಯಾನ್, p. 330</ref> 1973ರ [[ಯಾಮ್ ಕಿಪ್ಪುರ್ ಯುದ್ಧ]]ದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ನರ ಕಡೆಯಿಂದ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಬೃಹತ್ ಯುದ್ಧಸನ್ನದ್ಧತೆಯೊಂದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದೆಂಬ ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಉಪಶಮನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನೊಡ್ಡಿದವು;<ref>ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ, p. 127</ref> ಇದು ಯು.ಎಸ್. ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವೊಂದರೊಡನೆ ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್‌ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಘರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ತೃತೀಯ ವಿಶ್ವದ ಹೊಸ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಕ್ರಿಯತೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ತನ್ನ ಹೊಸ ರಣನೀತಿಯ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿತು.<ref>ಪೋರ್ಟರ್, p. 113</ref> === ಸೈನೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಬಂಧಗಳು === {{main|1972 Nixon visit to China}} [[ಸೈನೋ-ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಡಕು]] ಚೀನೀ-ಸೋವಿಯೆತ್ ಗಡಿಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯು 1969ರಲ್ಲಿ [[ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಿತು]] ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್]] ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಧಿಕರಣದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ವಾಲಿಸಲು ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.<ref>ಡ್ಯಾಲೆಕ್, ರಾಬರ್ಟ್ (2007), p. 144.</ref> ಸೋವಿಯೆತ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ಚೀನೀಯರು ಯು.ಎಸ್‌ನ ಜತೆಗಿನ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸತೊಡಗಿದರು. 1972ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಕ್ಸನ್ ಬೀಜಿಂಗ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ [[ಮಾವೋ ಜೆಡಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಝೌ ಎನ್‌ಲೈ]] ರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿ ಮಾವೋನ ಚೀನಾ<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=149–152}}</ref> ದ ಜತೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಮರುಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಜತೆ ಸಮಾನ ಪದವಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು ಆದರೆ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ]]ವು ತೃತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಪ್ರಭಾವ ಕ್ಷೀಣಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನೊಡನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ತಣ್ಣಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು).<ref>ಬುಕಾನನ್, pp. 168–169</ref> ಶೀತಲ ಸಮರದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಣ ಪರೋಕ್ಷರೂಪದ ಸಂಘರ್ಷಗಳು 1960ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಹಾಗೂ 1970ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದರೂ, ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗಿದವು.<ref name="Palmowski" /> === ನಿಕ್ಸನ್, ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್ ಮತ್ತು ಉಪಶಮನ(de'tente) === [[ಚಿತ್ರ:Carter Brezhnev sign SALT II.jpg|thumb|right| ಜೂನ್ 18, 1979ರಂದು ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ SALT II ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿರುವ ಲಿಯೋನಿಡ್ ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್ ಮತ್ತು ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್.]] {{main|Strategic Arms Limitation Talks|Helsinki Accords|Organization for Security and Co-operation in Europe}} ತನ್ನ ಚೀನಾ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ನಿಕ್ಸನ್ ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್‌ರನ್ನೊಳಗೊಂದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದರು.<ref name="bbc-nb">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/22/newsid_4373000/4373149.stm|title=President Nixon arrives in Moscow|publisher=BBC News|date=May 22, 1972|accessdate=2008-06-10}}</ref> ಈ [[Strategic Arms Limitation Talks]] ನಿಂದಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಒಪ್ಪಂದಗಳು: ಎರಡೂ ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳೂ ಸಹಿಹಾಕಿದ ಪ್ರಥಮ ಕ್ರೋಢೀಕೃತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕರಾರಾದ [[SALT I]],<ref>{{cite web|url=http://www.nixonlibrary.gov/thelife/apolitician/thepresident/index.php|title=The President|accessdate=2009-03-27|publisher=Richard Nixon Presidential Library|archive-date=2009-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827045220/http://www.nixonlibrary.gov/thelife/apolitician/thepresident/index.php|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಪರವೇಶಿಸುವ ಮಿಸೈಲುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವ [[Anti-Ballistic Missile Treaty]]. ಇವು ದುಬಾರಿಯಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ-ವಿರೋಧೀ ಮಿಸೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಮಿಸೈಲುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="Karabell" /> ನಿಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್ "ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆ"ಯ ನೂತನ ಯುಗದ ಆರಂಭದ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಎರಡೂ ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ''[[détente]]'' (ಉಪಶಮನ ಅಥವಾ ಸಹಕಾರ) ಎಂಬ ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನೀತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1972 ಮತ್ತು 1974ರ ನಡುವೆ ಎರಡೂ ಬಣಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು <ref name="Lefeber 1991" /> ಬಲಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಈ ಭೇಟಿಗಳ ಫಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಶೀತಲಸಮರದ ವೈರುಧ್ಯಗಳ ಬದಲಾಗಿ ''ಸಹಕಾರ'' ವುಂಟಾಗಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯಿಂದ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಆಗುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref name="bbc-nb" /> ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ [[ವಿಲ್ಲೀ ಬ್ರಾಂಟ್]] "[[Ostpolitik]]" ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು.<ref name="Gaddis 2005, p. 154" /> ಯುರೋಪಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿಗೊಳಿಸಲು ಮಾಡಲಾದ ಹಲವಾರು ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡು, 1975ರಲ್ಲಿ [[Conference on Security and Co-operation in Europe]]ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ ಒಪ್ಪಂದ]]ದಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=188}}</ref> === 1970ರ ಕೊನೆಗೆ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಿಳಿದ ಸಂಬಂಧಗಳು === 1970ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಯೂರಿ ಆಂದ್ರೋಪೋವ್‌]]ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[KGB]]ಯು ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂದ್ರ್ ಸೊಲ್‌ಝೆನಿತ್ಸಿನ್]], [[ಆಂದ್ರೆಯ್ ಸಖಾರೋವ್]] ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪೌರರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=186}}</ref> ಉಪಶಮನದ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮೂರನೇ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, [[ಚಿಲಿ]], [[ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಗೋಲಾ]].<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=178}}</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್]] 1979ರ [[SALT II]] ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/18/newsid_4508000/4508409.stm|title=Leaders agree arms reduction treaty|publisher=BBC News|date=June 18, 2008|accessdate=2008-06-10}}</ref> ಆತನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಆ ವರ್ಷವೇ ನಡೆದ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳಿಂದ ವಿಫಲಗೊಂಡವು. ಅವೆಂದರೆ, ಯು.ಎಸ್-ಪರ ಆಡಳಿತಗಳನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿದ [[ಇರಾನಿಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಮತ್ತು [[ನಿಕರಾಗುವನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗೆ ಆತನ ಪ್ರತೀಕಾರ.<ref name="Lefeber 1991" /> == ಎರಡನೇ ಶೀತಲ ಸಮರ (1979–85) == [[ಚಿತ್ರ:Cold War Map 1980.svg|thumb|right| ಈ ನಕ್ಷೆಯು 1980 ಶೀತಲ ಸಮರದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ಬಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ - ಯು.ಎಸ್ ಅನ್ನು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನಕ್ಷೆಯ ಮೇಲಿರುವ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿರಿ.]] {{Main|Cold War (1979–1985)}} ''ಎರಡನೇ ಶೀತಲ ಸಮರ'' ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಶೀತಲ ಸಮರಗಳ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮತ್ತೆ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ 1970ರ ದಶಕದ ಕೊನೆ ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಬಣಗಳು ತಮ್ಮ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೇ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಿದವು.<ref name="Halliday" /> === ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ಯುದ್ಧ === {{main|Soviet war in Afghanistan}} 1979ರ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ, ಅಂದಾಜು 75,000 ಸೋವಿಯೆತ್ ತುಕಡಿಗಳು ಅದೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಕ್ಷದ ಎದುರಾಳಿಯೊಬ್ಬನಿಂದ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾಗಿದ್ದ ಮಾಜೀ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ನೂರ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ತರಕಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲೆ [[ದಾಳಿಮಾಡಿದವು]].<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=210}}</ref> ಇದರ ಫಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿ US ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್]] [[ಸೆನೇಟ್‌]]ನಿಂದ [[SALT II]] ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹಿತೆಗೆದುಕೊಂಡು, USSRನ ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನೌಕಾಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿ, ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಏರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ [[1980ರ ಮಾಸ್ಕೋ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು "ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಶಾಂತಿಗೆ ಉಂಟಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬೆದರಿಕೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=211}}</ref> === ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಥ್ಯಾಚರ್ === 1980ರ ಯು.ಎಸ್ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಅನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್]] ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=189}}</ref> ರಾಗನ್ ಮತ್ತು ನೂತನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್]]- ಇಬ್ಬರೂ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಹಾಗೂ [[ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ರೇಗನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಒಂದು "[[ದುಷ್ಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]"ವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್ "[[ಇತಿಹಾಸದ ಬೂದಿರಾಶಿ]]"ಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂಬ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದನು.<ref name="Gaddis 2005, p. 197">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=197}}</ref> === ಪಾಲಿಶ್ ಐಕ್ಯಮತ ಚಳುವಳಿ === {{main|Solidarity (Polish trade union)|Martial law in Poland}} [[ಎರಡನೇ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್]] ಅವರು 1979ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿನಾಡಾದ ಪೋಲಂಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ [[ಐಕ್ಯತಾ ಆಂದೋಲನ]]ವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]]ಯ ಮರುಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಿರೋಧವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿ [[ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್-ವಿರೋಧ]]ಕ್ಕೆ ನೈತಿಕ ಆಯಾಮವೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದುದು ಎರಡು ವರುಷಗಳ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿನ [[ಹತ್ಯಾ ಪ್ರಯತ್ನ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಸ್ಮಿತ್, p. 182</ref> ಐಕ್ಯಮತ್ಯದ ಮೇಲಿನ [[ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ]]ಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ರೇಗನ್ ಕೂಡ ಪೋಲಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ದಿಗ್ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಹೇರಿದನು.<ref name="Gaddis219" /> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದ [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಸುಸ್ಲೋವ್]] ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕರಿಗೆ ಪೋಲಂಡ್ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವವರ ವಶವಾದರೆ ಆ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅಡ್ಡಿಮಾಡಬಾರದೆಂದೂ, ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಆರ್ಥಿಕ ದಿಗ್ಬಂಧನಗಳ್ ಭಾರದಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿನಾಶವಾಗಬಹುದೆಂದೂ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು.<ref name="Gaddis219">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=219–222}}</ref> === ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್ ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿವಾದಾಂಶಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:US and USSR nuclear stockpiles.svg|thumb|right|ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್/ರಷ್ಯನ್ ಪರಮಾಣು ಅಸ್ತ್ರಗಳ ದಾಸ್ತಾನುಗಳು, 1945–2006]] {{see|Brezhnev stagnation|Strategic Defense Initiative|RSD-10 Pioneer|MGM-31 Pershing}} ಮಾಸ್ಕೋ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಮಿಲಿಟರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಶೇಕಡಾ 25 ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು [[ಗ್ರಾಹಕರ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತು]]ಗಳ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಖರ್ಚುಗಳ ಬದಲಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="LaFeber 2002, p. 332">{{Harvnb|LaFeber|2002|p=332}}</ref> ಸೋವಿಯೆತ್‌ [[ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪೈಪೋಟಿ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಬದ್ಧತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಣ ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಸೋವಿಯೆತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ್ದು ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್‌ನ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೂ [[ಒಂದು ದಶಕದಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಜಡತೆ]]ಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಭದ್ರತಾ ವಿಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಸೋವಿಯೆತ್ ಹೂಡಿಕೆಯು ಮಿಲಿಟರಿ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದ [[ಬೃಹತ್ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಬೂರ್ಜ್ವಾ]]ಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿದ್ದಿತು.<ref>{{Harvnb|LaFeber|2002|p=335}}</ref> [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೇನೆಗಳು]]ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆ, ವಿವಿಧ ರೀತಿ, ಹೊಂದಿರುವ ತುಕಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಮಿಲಿಟರಿ-ಔದ್ಯಮಿಕ ತಳಹದಿ]]ಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲೀ ಸೇನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.<ref name="Odom">{{Harvnb|Odom|2000|p=1}}</ref> ಆದರೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿಯ ಈ ರೀತಿಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯು ಪಶ್ಚಿಮದೊಡನೆ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಅನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|LaFeber|2002|p=340}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:USSR stamp S.Smith 1985 5k.jpg|thumb|120px|right| ಹತ್ತು ವರುಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮಂತಾ ಸ್ಮಿತ್ ಯೂರಿ ಆಂದ್ರೋಪೊವ್‌ಗೆ ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ತನಗಿದ್ದ ಭೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದಾಗ ಆಂದ್ರೋಪೋವ್ ಸ್ಮಿತ್‌ಳನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು.]] ಯುಎಸ್.ಎಸ್ ಆರ್ 1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು US ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಉನ್ನತದರ್ಜೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದು ಈಗ ಆ ಅಂತರವೂ ಕಿರಿದಾಗತೊಡಗಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.heritage.org/Research/RussiaandEurasia/EM27.cfm|title=New Evidence of Moscow's Military Threat|accessdate= 2007-05-13|author=Hamm, Manfred R.|date=June 23, 1983|publisher=The Heritage Foundation}}</ref> ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನಲಂಕರಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿಯ ಬಲವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡುಕೇಳಿರದಂತಹ ಶಾಂತಿಕಾಲದ ಬೃಹತ್ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|work=The Boston Globe|publisher=Encyclopedia.com|accessdate=2008-06-21|date=March 29, 2006|title=Caspar W. Weinberger, 88; Architect of Massive Pentagon Buildup|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1P2-7946374.html|author=Feeney, Mark}}</ref> 1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟರ್ ಆಡಳಿತವು ನಿಲುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದ [[B-1 Lancer]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮರುಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ ರೇಗನ್, [[LGM-118 Peacekeeper]]ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ<ref>{{cite web|url=http://www.fas.org/nuke/guide/usa/icbm/lgm-118.htm|title=LGM-118A Peacekeeper|accessdate=2007-04-10|date=August 15, 2000|publisher=Federation of American Scientists|archive-date=2020-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516205937/https://fas.org/nuke/guide/usa/icbm/lgm-118.htm|url-status=dead}}</ref> US ಕ್ರೂಸ್ ಮಿಸೈಲುಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮಾಧ್ಯಮವು ’ಸ್ಟಾರ್‌ವಾರ್ಸ್’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟ, ಮಿಸೈಲುಗಳನ್ನು ಪಯಣದ ನಡುಮಧ್ಯೆಯೇ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ [[Strategic Defence Initiative]] ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ದತೆ ಹೆಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="ShieldSpace?">ಲ್ಯಾಕಾಫ್, p. 263</ref> ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯೆತ್ [[RSD-10 Pioneer]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ [[ಕ್ಷಿಪಣಿಯುಕ್ತ ಮಿಸೈಲ್]]ಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಥಾಪಿಸತೊಡಗಿದಾಗ, ಕಾರ್ಟರ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಪ್ರಭಾವದಡಿಯಲ್ಲಿ NATO ಕೂಡ [[MGM-31 Pershing]] ಎಂಬ ಕ್ರೂಸ್ ಮಿಸೈಲುಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=202}}</ref> ಈ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು ಕಾರ್ಯಗತವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋದಿಂದ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ದಾಳಿಯ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮಿಸೈಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>ಗಾರ್ಟ್‌ಹಾಫ್, p. 88</ref> ರೇಗನ್‌ರ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ತನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಲವನ್ನು ಮತ್ತೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೇನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ<ref>{{cite news|url= http://www.businessweek.com/magazine/content/04_25/b3888038_mz011.htm|title=The Cowboy who Roped in Russia|date=June 21, 2004|work=Business Week|author=Barnathan, Joyce|accessdate=2008-03-17}}</ref>; ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಅಪರಿಮಿತ ಭದ್ರತಾ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಥ [[ಯೋಜಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ]] ಹಾಗೂ[[ಕ್ರೋಢೀಕೃತ ಬೇಸಾಯಪದ್ಧತಿ]]ಗಳು ಆಗಲೇ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗೆ ಭಾರೀ ತ್ರಾಸವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ್ದವು.<ref name="Gaidar, Yegor" /> ಇದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಇತರ non-OPEC ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ರೇಗನ್ [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಓಲೈಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.iet.ru/files/persona/gaidar/un_en.htm|title=Public Expectations and Trust towards the Government: Post-Revolution Stabilization and its Discontents|accessdate=2008-03-15|author=Gaidar, Yegor|publisher=The Institute for the Economy in Transition}}</ref><ref name="EIA">"[http://www.eia.doe.gov/emeu/international/contents.html Official Energy Statistics of the US Government]", EIA&nbsp;— International Energy Data and Analysis. ಜುಲೈ 8, 2008 ರಂದು ಹಿಂಪಡೆದದ್ದು.</ref> ಈ ರೀತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು [[1980ರ ದಶಕದ ತೈಲ ಹೆಚ್ಚಳ]]ವುಂಟಾಗಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿ, ಸೋವಿಯೆತ್‌ ಅನ್ನು ತೊಂದರೆಗೀಡುಮಾಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ತೈಲವು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ರಫ್ತು ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು.<ref name="LaFeber 2002, p. 332" /><ref name="Gaidar, Yegor" /> [[ಆದೇಶ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯೊಂದಿಗಿನ ತೊಡಕುಗಳಿಂದಾಗಿ<ref name="hardt1">{{Harvnb|Hardt|Kaufman|1995|p=1}}</ref> ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಕುಸಿದುಹೋಗಿ, ದೈತ್ಯ ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚಗಳಿಂದಾಗಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜಡತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವಂತಾಯಿತು.<ref name="Gaidar, Yegor">ಗೈಡರ್ 2007 pp. 190–205</ref> 1983 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಮನ್ [[ಲ್ಯಾರಿ ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನಾಲ್ಡ್]]ರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ 269 ಜನರು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಬೋಯಿಂಗ್ 747]] ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದ [[ಕೊರಿಯನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ನ ಫ್ಲೈಟ್ 007]] [[ಸಖಾಲಿನ್ ದ್ವೀಪ]]ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ವಾಯುಸೀಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಚವೇ ಮೀರಿದಾಗ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿ—ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ರೇಗನ್ "ಮಾರಣಹೋಮ"ವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿಯ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆತು, ಅದನ್ನು ರೇಗನ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆಯುವವರೆಗೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದಿತು.<ref name="DoernerFive">{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926169-5,00.html|title=Atrocity in the skies|work=Time|date=September 12, 1983|accessdate=2008-06-08|archive-date=2008-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080612215754/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926169-5,00.html|url-status=dead}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 1983ರ ನೈಜರೀತಿಯ NATO ಪರಮಾಣು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕೃತಕ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನುಳ್ಳ [[ಏಬಲ್ ಆರ್ಚರ್ 83]] ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕ್ಯೂಬನ್ ಮಿಸೈಲ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಆತಂಕಕಾರೀ ಘಳಿಗೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕರು ಇನ್ನುಮೇಲೆ ಪರಮಾಣು ದಾಳಿಯಾಗುವುದು ಖಚಿತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=228}}</ref> ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯಾದಂದಿನಿಂದ ವಿದೇಶೀ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆತೂರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಶಂಕೆಗಳು ಮೂಡಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದವು.<ref name="LaFeber323">{{Harvnb|LaFeber|2002|p=323}}</ref> ರೇಗನ್ ಆಡಳಿತವು ವಿದೇಶೀ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತೀವ್ರಗತಿಯ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ [[ದಂಗೆ ನಿರೋಧಕ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು.<ref name="LaFeber323" /> 1983ರಲ್ಲಿ ರೇಗನ್ ಆಡಳಿತವು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ [[ಲೆಬನೀಸ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದ ನಡುವೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, [[ಗ್ರೆನಾಡಾ]] ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ, [[ಲಿಬಿಯಾ]] ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದ [[ಕಾಂಟ್ರಾಸ್]] ಎಂಬ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿ ಪ್ಯಾರಾಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಿಕರಾಗುವಾದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಲವುಳ್ಳ [[ಸ್ಯಾಂಡಿನಿಸ್ತಾ]] ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು.<ref name="Gaddis 2005, p. 212" /> ರೇಗನ್‌ರ ಗ್ರೆನಾಡಾ ಮತ್ತು ಲಿಬಿಯಾದ ವಿರುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವಾದರೂ ಆತ ಕಾಂಟ್ರಾ ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದು [[ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಯಿತು]].<ref name="Reagan">{{cite book|author=Reagan, Ronald|editor=Foner, Eric; Garraty, John Arthur|title=The Reader's companion to American history|url=https://books.google.com/books?id=KrWDw-_devcC|accessdate=2008-06-16|year=1991|publisher=Houghton Mifflin Books|isbn=0395513723}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ತನ್ನ ವಿದೇಶೀ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಯಿತು. 1979ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯುದ್ಧ]]ವು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯದ್ದಾಗಿರುವುದೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರೂ ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳ ನೆರವು ಪಡೆದ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಗೆರಿಲ್ಲಾಗಳು, ಈ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧ ಉಗ್ರವಾದ ಪ್ರತೊರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡಿದರು.<ref name="LaFeber314">{{Harvnb|LaFeber|2002|p=314}}</ref> ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿದ್ದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸುಮಾರು 100,000 ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದಾಗ ಹಲವಾರು ಹೊರಗಿನ ನಿರೀಕ್ಷಕರು ಈ ಯುದ್ಧವನ್ನು "ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name="LaFeber314" /> ಆದರೆ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಮಾಸ್ಕೋನ ದುರವಸ್ಥೆಯು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಅನುಭವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಭರವಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸಂಘರ್ಷದ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಸೋವಿಯೆತ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಂತರಿಕ ಶೈಥಿಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶೀ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದ ಜತೆ ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. [[US ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್]]ನ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ 1980ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಈ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಭವಿಷ್ಯನುಡಿದಿದ್ದು, ಈ ಆಕ್ರಮಣವು "ಸೋವಿಯೆತ್‌ನೊಳಗಿನ ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಫಲವಾಗಿದೆ{{nowrap|system. ... It}}, ಬಹುಶಃ ಸೋವಿಯೆತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು thermodynamic law of [[entropy]]{{nowrap|has ... caught}}ಯ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿರಬೇಕು, ಈಗ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತನ್ನನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲಾಗಿ ಬರೇ ತನ್ನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಹುಶಃ ನಾವು ಆಂತರಿಕ ಶೈಥಿಲ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ವಿದೇಶೀ ಸಂಚಲನೆಯನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನು.<ref name=" Dobrynin">{{Harvnb|Dobrynin|2001|p=438–439}}</ref><ref>{{Harvnb|Maynes|1980|p=1–2}}</ref> ಇದರ ಜತೆಗೇ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಮುಪ್ಪಡರಿದ ಮತ್ತು ರೋಗಿಷ್ಟ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನ ಕಾಣಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ: ಬ್ರೆಝ್ನೇವ್ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದು ಆತನ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆಂದ್ರೋಪೋವ್ ಮತ್ತು ಚೆರ್ನೆಂಕೋ ಕೂಡ ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಚೆರ್ನೆಂಕೋನ ನಿಧನದ ನಂತರ ರೇಗನ್‌ರನ್ನು ಆತ ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಏಕೆ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ರೇಗನ್, "ಅವರು ನನ್ನೆದುರಿಗೆ ಸಾಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಚಟಾಕಿ ಹಾರಿಸಿದರು.<ref>ಕರಾಗ್ಯಾಕ್, p. 67</ref> == ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯ (1985–91) == {{Main|Cold War (1985–1991)}} [[ಚಿತ್ರ:Reagan and Gorbachev signing.jpg|thumb|right| 1987 ರಲ್ಲಿ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ಮತ್ತು ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ವ್ಹೈಟ್ ಹೌಸಿನಲ್ಲಿ INF ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು.]] === ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು === {{see|Mikhail Gorbachev|perestroika|glasnost}} ಇತರರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಸಾಹಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]] 1985ರಲ್ಲಿ [[ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ]]ಯಾಗುವ ವೇಳೆಗೆ,<ref name="Gaddis 2005, p. 197" /> ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಜಡವಾಗಿಹೋಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ 1980ರ ದಶಕದ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳ ಕುಸಿತದ ಕಾರಣ ವಿದೇಶೀ ಹಣಕಾಸು ಗಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಇಳಿಕೆಯುಂಟಾಯಿತು.<ref name="LaFeber331" /> ಈ ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳಿಂದಾಗಿ ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ದೇಶದ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.<ref name="LaFeber331">{{Harvnb|LaFeber|2002|p=331–333}}</ref> ಆರಂಭದ ನಿಷ್ಫಲತೆಯಿಂದಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಅರಿತ ಗೋರ್ಬಚೇವ್ 1987ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ''[[ಪೆರೆಸ್ತ್ರೊಯಿಕಾ]]'' (ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Gaddis231">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=231–233}}</ref> ಪೆರೆಸ್ತ್ರೊಯಿಕಾ [[ಉತ್ಪಾದನಾ ಪಾಲು]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿ ಉದ್ಯಮಗಳ ಖಾಸಗೀ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶೀ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ದೇಶದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಶೀತಲ ಸಮರದ ಮಿಲಿಟರಿ ಬದ್ಧತೆಗಳ ವಿಪರೀತ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚಗಳೆಡೆಯಿಂದ ನಾಗರಿಕ ವಲಯದ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಡೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="Gaddis231" /> ಮೊದಮೊದಲು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಲಯದಿಂದ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದರೂ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಹೊಸ ನಾಯಕ ಪಶ್ಚಿಮದ ಜತೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದರ ಬದಲಾಗಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹದಗೆಡುತ್ತಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಬದ್ಧನಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬರಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Palmowski" /><ref name="LaFeber2002">{{Harvnb|LaFeber|2002|p=300–340}}</ref> ಇದರ ಜತೆಗೇ, ತನ್ನ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬಹುದಾದ ವಿರೋಧವನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕಲು ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ''[[ಗ್ಲಾಸ್‌ನಾಸ್ತ್]]'' (ಮುಕ್ತತೆ) ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು; ಇದು ಪ್ರೆಸ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಸರ್ಕಾರೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Harvnb|Gibbs|1999|p=7}}</ref> ''ಗ್ಲಾಸ್‌ನಾಸ್ತ್'' [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]]ದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಭ್ರಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ಮತ್ತು [[ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿ]]ಯ ಅಧಿಕಾರದ ದುರ್ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಧ್ಯೇಯ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Gibbs|1999|p=33}}</ref> ಗ್ಲಾಸ್‌ನಾಸ್ತ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿಶ್ವದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ [[ಉಪಶಮನ]]ವು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾಗಲು ಸಹಕಾರ ನೀಡಿತು.<ref>{{Harvnb|Gibbs|1999|p=61}}</ref> === ಸುಧಾರಿಸಿದ ಸಂಬಂಧಗಳು === {{see|Reykjavík Summit|Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty|START I|Treaty on the Final Settlement with Respect to Germany}} ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್‌ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೇಗನ್ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಸುತ್ತಿನ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದನು.<ref name="Gaddis229">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=229–230}}</ref> ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಮಾತುಕತೆಯು 1985ರ ನವೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ [[ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="Gaddis229" /> ಈ ಮಾತುಕತೆಯ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಅನುವಾದಕನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಜತೆಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ ಇಬ್ಬರೂ ನಾಯಕರು ಒಂದು ಸೂತ್ರದಂತೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತಗಳನ್ನು ಶೇಕಡಾ 50ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/21/newsid_2549000/2549897.stm 1985: "Superpowers aim for 'safer world'"], BBC News, November 21, 1985. ಜುಲೈ 8, 2008 ರಂದು ಹಿಂಪಡೆದದ್ದು.</ref> thumb|left| 1988ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಮರಳುತ್ತಿರುವುದು.ಎರಡನೇ [[ರೇಜಾವಿಕ್ ಶಿಖರಸಮ್ಮೇಳನ]]ವನ್ನು [[ಐಸ್‌ಲಂಡ್]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತುಕತೆಯ ವೇಳೆಗೆ ರೇಗನ್‍ ಮಂಡಿಸಿದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಭದ್ರತಾ ಉಪಕ್ರಮದ ವಿಷಯ ಬಂದಾಗ ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬಯಸಿದರೆ ರೇಗನ್ ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE0DA1F3BF93AA15756C0A96E948260|title=Toward the Summit; Previous Reagan-Gorbachev Summits|work=The New York Times|accessdate=2008-06-21|date=May 29, 1988}}</ref> ಈ ಸಂಧಾನದ ಮಾತುಕತೆಗಳು ವಿಫಲವಾದವು, ಆದರೂ 1987ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶಿಖರಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ [[ಇಂಟರ್‌ಮೀಡಿಯೆಟ್-ರೇಂಜ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫೋರ್ಸಸ್ ಟ್ರೀಟಿ]](INF)ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲೊಂದನ್ನು ತಲುಪಿದಂತಾಯಿತು . INF ಒಪ್ಪಂದವು ಎಲ್ಲಾ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಪೃಥಕ್ಕರಿಸಲಾಗುವ 500ರಿಂದ 5,500 ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳ (300ರಿಂದ 3,400 ಮೈಲುಗಳು) ಪರಿಮಿತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಟನ ಮಿಸೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ವರ್ಜಿಸುವಂತೆ ನಿಯಮಿಸಿತು.<ref name="fas">{{cite web|url=http://www.fas.org/nuke/control/inf/index.html|title=Intermediate-Range Nuclear Forces|accessdate=2008-06-21|publisher=Federation of American Scientists|archive-date=2008-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080724134840/http://www.fas.org/nuke/control/inf/index.html|url-status=dead}}</ref> 1980ರ ದಶಕದ ನಡುವಿನಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ದತೆಗಳು 1989ರ ಮಾಸ್ಕೋನ ಕೊನೆಯ ಶಿಖರಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ ಎಚ್.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಶ್]] ಇಬ್ಬರೂ [[START I]] ಎಂಬ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡವು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=255}}</ref> ಮುಂದಿನ ವರುಷದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ಗೆ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸಹಾಯಧನಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಸೇನಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಸೋರಿಕೆಯುಂಟಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಅರಿವಾಯಿತು.<ref name="Shearman76" /> ಇದರ ಜತೆಗೇ ತಡೆವಲಯವೊಂದರ ಭದ್ರತಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಅಪ್ರಯೋಜಕವೆಂದು ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನ ಮಿತ್ರದೇಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಗು ತೂರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಸೋವಿಯೆತ್ [[ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು]].<ref name="Gaddis248">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=248}}</ref> 1989ರಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯೆತ್ ಸೇನೆಗಳು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ<ref name="Gaddis 2005, pp. 235–236">{{Harvnb|Gaddis|2005|p=235–236}}</ref> ದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದವು ಮತ್ತು 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ತಿಯನನ್ಮೆನ್]] ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ವಿಕಲ್ಪಗಳಿಲ್ಲದುದರಿಂದ ಗೋರ್ಬಚೇವ್ [[ಜರ್ಮನ್ ಪುನರ್ಏಕೀಕರಣ]]ಕ್ಕೆ,<ref name="Shearman76">{{Harvnb|Shearman|1995|p=76}}</ref> [[ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡಿ]]ದರು.<ref>{{Harvnb|Shearman|1995|p=74}}</ref> ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯು ಕೆಳಗುರುಳಿದಾಗ ಗೋರ್ಬಚೇವ‌ರ "[[ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮನೆ]]"ಯ ಕಲ್ಪನೆಯು ರೂಪ ತಳೆಯತೊಡಗಿತು.<ref>{{cite web| url=http://www.ena.lu/?doc=11160| title=Address given by Mikhail Gorbachev to the Council of Europe| publisher=[[European NAvigator|Centre Virtuel de la Connaissance sur l'Europe]]| date=1989-07-06| accessdate=2007-02-11| archive-date=2007-09-27| archive-url=https://web.archive.org/web/20070927220033/http://www.ena.lu/?doc=11160| url-status=dead}}</ref> 1989ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ಮತ್ತು ರೇಗನ್‌ರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಜಾರ್ಜ್ ಎಚ್.ಡಬ್ಲ್ಯು.ಬುಶ್]], [[ಮಾಲ್ಟಾ ಶಿಖರಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ]] ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು;<ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/3/newsid_4119000/4119950.stm Malta summit ends Cold War], BBC News, December 3, 1989. ಜೂನ್ 8, 2008ರಂದು ಹಿಂಪಡೆದದ್ದು</ref> ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಈ ಎರಡು ಮಾಜೀ ವೈರಿಗಳು [[ಗಲ್ಫ್ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಬಹಳಕಾಲದವರೆಗೂ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಇರಾಕ್‌]]ನ ವಿರುದ್ಧ ಜತೆಸೇರಿಕೊಂಡವು.<ref>ಗುಡ್‌ಬೀ, p. 26</ref> === ಎಡವಲಾರಂಭಿಸಿದ ಸೋವಿಯೆತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === {{see|Economy of the Soviet Union|Revolutions of 1989|Baltic Way}} 1989ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮೈತ್ರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕುಸಿತದ ಕೊನೆಯ ಘಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ [[ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ದೇಶಗಳ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರ [[ಅಧಿಕಾರಬಲ ಕ್ಷೀಣವಾಗತೊಡಗಿತ್ತು]].<ref name="Gaddis 2005, pp. 235–236" /> ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಗ್ಲಾಸ್‌ನಾಸ್ತ್'' ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದ್ದ ಎಳೆಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು<ref name="Gaddis248" /> ಮತ್ತು 1990ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯ ವೇಳೆಗೆ USSRನ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನೆರಳಿನಡಿ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯು ತನ್ನ 72 ವರ್ಷಗಳ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref>ಗೋರ್ಬಚೆವ್, pp. 287, 290, 292</ref> ''ಗ್ಲಾಸ್‍ನಾಸ್ಟ್'' ಮಾನ್ಯಮಾಡಿದ ಪ್ರೆಸ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಸಮ್ಮತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಬಣಿಸತೊಡಗಿದ್ದ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳ ಸವಾಲು"ಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾಸ್ಕೋದಿಂದ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾದವು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=253}}</ref> ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ [[1989ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅಲೆ]]ಯು ಪೋಲಂಡ್, ಹಂಗರಿ, ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ ಮತ್ತು ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ<ref>{{Harvnb|Lefeber|Fitzmaurice|Vierdag|1991|p=221}}</ref> ವೇ ಮುಂತಾದ ಸೋವಿಯೆತ್-ಶೈಲಿಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರೊಮಾನಿಯಾ ಮಾತ್ರ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನುರುಳಿಸಿ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕಿನ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=247}}</ref> === ಸೋವಿಯೆತ್ ವಿಸರ್ಜನೆ === {{see|January 1991 events in Latvia|1991 Soviet coup d'état attempt|History of the Soviet Union (1985–1991)}} ಗೋರ್ಬಚೇವ್‌ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನೆಡೆಗೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಅನುಮೋದಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಮೊದಮೊದಲು ಸೋವಿಯೆತ್ ಪ್ರದೇಶದವರೆಗೂ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ; ಸ್ನೇಹಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವತ್ತ ಒಲವು ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಬುಶ್ ಕೂಡ ಜನವರಿ 1991ರ [[ಲಾತ್ವಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಲಿಥುವೇನಿಯಾ]]ದ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಈ ಹಿಂಸೆಯು ಮುಂದುವರಿದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದೆಂಬ ಖಾಸಗೀ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿದನು.<ref>ಗೋಲ್ಡ್‌ಗೇಯರ್, p. 27</ref> [[ವಿಫಲವಾದ ಸರ್ಕಾರಪಲ್ಲಟ ಪ್ರಯತ್ನ]]ವೊಂದರಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿದ್ದ ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್‌ಗೆ ಆಗಲೇ ತಲೆಯೆತ್ತತೊಡಗಿದ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಗಣತಂತ್ರಗಳು]], ಅದರಲ್ಲಿಯೂ [[ರಷ್ಯಾ]]ದಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಯುಂಟಾಗಿದ್ದರಿಂದ 1991ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25ರಂದು ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್.ಆರ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=256–257}}</ref> == ಪರಂಪರೆ == [[ಚಿತ್ರ:CIS-Map.png|right|thumb|300px| ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ನಿನ ಅಧಿಕೃತ ಕೊನೆಯಾದ CISನ ರಚನೆ.]] 1991ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಅನ್ನು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ರಷ್ಯಾದ ನಾಯಕರ ಪ್ರಕಾರ ಅದರ ಉದ್ದೇಶವು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಗಣತಂತ್ರಗಳ]] ನಡುವೆ "ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ವಿಚ್ಚೇದನವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸು"ವುದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಂದು ಬಿಡಿಯಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೂಟ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://rferl.org/featuresarticle/2006/12/14b6b499-9eb2-4dee-b96c-784ec918969a.html Soviet Leaders Recall ‘Inevitable’ Breakup Of Soviet Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080615120212/http://rferl.org/featuresarticle/2006/12/14b6b499-9eb2-4dee-b96c-784ec918969a.html |date=2008-06-15 }}, [[Radio Free Europe/Radio Liberty]], December 8, 2006. 2007ರ ಮೇ 8ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು.</ref> ಶೀತಲ ಸಮರದ ನಂತರ ರಷ್ಯಾ ತನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಕಡಿತ ಮಾಡಿದರೂ ಈ ಮೊದಲಿನ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರತೀ ಐದು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು<ref name="Aslund">ಆಸ್ಲುಂದ್, p. 49</ref> ಮಿಲಿಟರಿ-ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳಾದುದರಿಂದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಬಹಳ ಪ್ರಯಾಸದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Aslund" /> 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾವು ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರೂ ಕೂಡ ಅದು [[ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟ]]ನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಗಳು [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್]]ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="Nolan">ನೋಲನ್, pp. 17–18</ref> 1999ರ ನಂತರ ರಷ್ಯನ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಶೀತಲ ಸಮರದ ನಂತರದ ವರುಷಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಜೀವನಮಟ್ಟವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Nolan" /> ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಪಂಚದ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಇದ್ದೇ ಇದೆ.<ref name="Halliday" /> [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ಮಹಾಶಕ್ತಿ ಯು.ಎಸ್. ಮಾತ್ರವಾದ್ದರಿಂದ ಶೀತಲ ಸಮರ-ಪೂರ್ವ ವಿಶ್ವವನ್ನು [[ಏಕಧ್ರುವ]] ವಿಶ್ವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1217752.stm Country profile: United States of America]. BBC ವಾರ್ತೆಗಳು. ಮಾರ್ಚ್ 16, 2008 ರಂದು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>ನೈ, p. 157</ref><ref>{{Harvnb|Blum|2006|p=87}}</ref> ಶೀತಲ ಸಮರವು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧಾನಂತರದಲ್ಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು: 1989ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯು.ಎಸ್ 50&nbsp;ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜತೆಗೆ ಸೇನಾ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತಲ್ಲದೆ, ಅದರ 1.5&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ತುಕಡಿಗಳು 117&nbsp;ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದವು.<ref name="Calhoun" /> ಶೀತಲ ಸಮರವು ಬೃಹತ್ ಹಾಗೂ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಶಾಂತಿಕಾಲದ [[ಮಿಲಿಟರಿ-ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಹೂಡಿಕೆ]]ಗಳ ಸಾಂಸ್ಥೀಕರಣದೆಡೆ ಜಾಗತಿಕ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.<ref name="Calhoun">{{cite encyclopedia|author=Calhoun, Craig|encyclopedia=Dictionary of the Social Sciences|title=Cold War (entire chapter)|url=https://books.google.com/books?id=SvSZHgAACAAJ&dq=Dictionary+of+the+Social+Sciences|accessdate=2008-06-16|year=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=0195123719}}</ref> ಶೀತಲ ಸಮರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ನ ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವು $8&nbsp;ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟಾಗಿತ್ತೆಂದೂ, [[ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ]]ಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100,000&nbsp;ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಾವಿಗೀಡಾದರೆಂದೂ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Harvnb|LaFeber|2002|p=1}}</ref> ಸೋವಿಯೆತ್ ಸೈನಿಕರ ಸಾವುನೋವಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವುದು ಕಷ್ತಕರವಾದರೂ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ವೆಚ್ಚದ ಪ್ರಮಾಣವು ಯು.ಎಸ್.ಗಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದುದು ಖಚಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=213}}</ref> ಸೇನೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಉಂಟಾದ ಸಾವುನೋವುಗಳ ಜತೆಗೇ ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಜಾಗತಿಕ [[ಪರೋಕ್ಷ ಯುದ್ಧ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ಸಾವಿಗೀಡಾದರು.<ref>{{Harvnb|Gaddis|2005|p=266}}</ref> ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪರೋಕ್ಷ ಯುದ್ಧಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದ್ದ ಸಂಘರ್ಷಗಳೂ ಕೂಡ ಕೊನೆಗೊಂಡವು; ಅಂತರ್ರಾಜ್ಯ ಯುದ್ಧಗಳು, ಜನಾಂಗೀಯ ಯುದ್ಧಗಳು, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಯುದ್ಧಗಳ ಜತೆಗೇ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾದ ಜನರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಕೂಡ ಶೀತಲ ಸಮರಾನಂತರದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ.<ref name="Marshall">[http://www.systemicpeace.org/PC2005.pdf Monty G. Marshall and Ted Gurr, ''Peace and Conflict 2005'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080624210152/http://www.systemicpeace.org/PC2005.pdf |date=2008-06-24 }} (PDF), Center for Systemic Peace (2006). ಜೂನ್ 8, 2008ರಂದು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref> ಶೀತಲ ಸಮರಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವಿಶೇಷ [[ಪ್ರಚಾರ ಪದಕ]]ವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ; 1998ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಕೋಲ್ಡ್ ವಾರ್ ರೆಕಗ್ನಿಶನ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು "ಶೀತಲ ಸಮರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಎಂದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 1945 ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 26, 1991ರವರೆಗಿನ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಗೌರವ, ನಿಷ್ಠೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನಾ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಗ್ಯ ಪೌರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ" ಕೊಡಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url= https://www.hrc.army.mil/site/active/tagd/coldwar/default.htm| title=Cold War Certificate Program| accessdate=2009-10-17|format=PDF}}</ref> ಶೀತಲ ಸಮರದ ಸಂಘರ್ಷದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲಾಗದು, ಏಕೆಂದರೆ ಮೂರನೇ ವಿಶ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಗೊಳಿಸಿ ದುರ್ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಉಂಟುಮಾಡಲಾದ ಹಲವಾರು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ.<ref name="Halliday" /> ಹಿಂದೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅದೂ ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಕಲಹಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.<ref name="Halliday" /> ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶೀತಲ ಸಮರದ ನಂತರ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಉದಾರ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರಗಳ]] ಹೊಸ ಯುಗವೊಂದು ಆರಂಭವಾದರೆ, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಂತಹ ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು [[ರಾಜ್ಯದ ಸೋಲು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಂಡಿತು.<ref name="Halliday" /> == ಇತಿಹಾಸಾಧ್ಯಯನ == {{main|Historiography of the Cold War}} "ಶೀತಲ ಸಮರ" ಎಂಬ ಪದವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಜನಬಳಕೆಯ ಪದ ಮಾತ್ರವಾಗಿರದೆ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಸಂಘರ್ಷದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪಥದ ಬಗೆಗಿನ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು, ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪತ್ರಕರ್ತರ ನಡುವೆ ಬಿರುಸಾದ ತಕರಾರುಗಳು ನಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref name="Nashel">{{cite encyclopedia|author= Nashel, Jonathan|editor=Whiteclay Chambers, John|encyclopedia=The Oxford Companion to American Military History|title=Cold War (1945–91): Changing Interpretations (entire chapter)|url=https://books.google.com/books?id=xtMKHgAACAAJ&dq=The+Oxford+Companion+to+American+Military+History|accessdate=2008-06-16|year=1999|publisher=Oxford University Press|isbn=0195071980}}</ref> ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸೋವಿಯೆತ್-ಯು.ಎಸ್ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬಿರುಕಿಗೆ ಯಾರು ಕಾರಣ; ಹಾಗೂ ಈ ಎರಡು ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತೆ, ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತೆ ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Brinkley">ಬ್ರಿಂಕ್‌ಲೀ, pp. 798–799</ref> ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ನಿಜವಾಗಿ ಶೀತಲ ಸಮರ ಏನಾಗಿತ್ತು, ಈ ಸಂಘರ್ಷದ ಮೂಲಗಳಾವುವಾಗಿದ್ದುವು, ಎರಡೂ ಬಣಗಳ ನಡುವಿನ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿ ಹರಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳ ಬಗೆಗೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Halliday" /> ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ವಿವರಣೆಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವೂ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯವೂ ಆಗಿರುವುವಾದರೂ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪಂಥಗಳು ಅಥವಾ ತತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಶೀತಲ ಸಮರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ: "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ" ಉಲ್ಲೇಖಗಳು, "ಪರಿಷ್ಕರಣ", ಮತ್ತು "ಮರು-ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆ".<ref name="Calhoun" /> "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ" ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಶೀತಲ ಸಮರವು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನೆಡೆಗೆ ಅದರ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Calhoun" /> "ಪರಿಷ್ಕರಣಾ" ಲೇಖಕರು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಒಡೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧವು ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಹಾಗೂ ಎದುರಿಸಲು ಯು.ಎಸ್ ಮಾಡಿದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Calhoun" /> "ಪರಿಷ್ಕರಣೋತ್ತರ" ಅಧ್ಯಯನಕಾರರು ಶೀತಲ ಸಮರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದಲ್ಲದೆ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏನಾಯಿತೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮತೋಲನದ ಮನೋಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂಥವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="Calhoun" /> ಶೀತಲ ಸಮರದ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚರಿತ್ರಲೇಖನವು ಈ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಮೂರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಹೆಣೆದುನೋಡುತ್ತದೆ.<ref name="Byrd" /> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == * [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] * [[ಶೀತಲ ಸಮರದ ಸಮಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * [[ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧ]] * [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಬೆಲೆಯೇರಿಕೆ]] * [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] * [[ಶೀತಲ ಸಮರದ ಘಟನೆಗಳ ಸಮಯಪಟ್ಟಿ]] * [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದ್ರೋಹ]] * [[ಮೂರನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]] == ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|3}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{cite book| author=[[Christopher Andrew|Andrew, Christopher]]| coauthors=[[Vasili Mitrokhin|Mitrokhin, Vasili]]| title= The Sword and the Shield: The Mitrokhin Archive and the Secret History of the KGB|publisher= Basic Books| year=2000|isbn=0585418284}} * {{cite encyclopedia|author=[[Anders Åslund|Åslund, Anders]]|editor=[[Henry Rowen|Rowen, Henry S.]]; Wolf, Charles Jr.|encyclopedia=The Impoverished Superpower: Perestroika and the Soviet Military Burden''|title=How small is the Soviet National Income?|year=1990|publisher=California Institute for Contemporary Studies|isbn=1558150668}} * {{Harvard reference|last=Blum|first=William|coauthors=Evriviades, Marios|title=Rogue State: A Guide to the World's Only Superpower|publisher=Zed Books| year=2006|isbn=1842778277}} * {{Harvard reference|last=Bourantonis| first =Dimitris| coauthors=Evriviades, Marios|title= A United Nations for the Twenty-first Century: Peace, Security, and Development|publisher= Martinus Nijhoff Publishers| year=1996|isbn=9041103120}} * {{cite book| last=Breslauer| first =George| title= Gorbachev and Yeltsin as Leaders|publisher= Cambridge University Press| year=2002|isbn=0521892449}} * {{cite book|title=American History: A Survey|author=[[Alan Brinkley|Brinkley, Alan]]|year=1995|publisher=McGraw-Hill|isbn=0079121195}} * {{cite book| last=Buchanan| first = Tom| title= Europe's Troubled Peace, 1945-2000|publisher= Blackwell Publishing| year = 2005|isbn=0631221638}} * {{cite encyclopedia|author=Byrd, Peter|editor= Iain McLean & Alistair McMillan|encyclopedia=The Concise Oxford Dictionary of Politics|title=Cold War|year=2003|publisher=Oxford University Press|isbn=0192802763}} * {{cite book|last=Calhoun|first=Craig|title=Dictionary of the Social Sciences|year=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=0195123719}} * {{Harvard reference|last1=Carabott|first1=Philip|last2=Sfikas|first2=Thanasis| title= The Greek Civil War: Essays on a Conflict of Exceptionalism and Silences|publisher= Ashgate Publishing, Ltd.| year=2004|isbn=0754641317}} * {{cite book|last=Christenson|first=Ron |title=Political trials in history: from antiquity to the present|year=1991|publisher=Transaction Publishers|isbn=0887384064}} * {{Harvard reference|last=Cowley| first =Robert| title= The Reader's Companion to Military History|publisher= Houghton Mifflin Books| year=1996|isbn=0618127429}} * {{Harvard reference|last1=Crocker|first1=Chester|last2=Hampson|first2=Fen|last3=Aall|first3=Pamela| title= Leashing the Dogs of War: Conflict Management in a Divided World|publisher= US Institute of Peace Press|isbn=192922396X| year=2007}} * {{Harvard reference|last=Dowty|first=Alan|title=Closed Borders: The Contemporary Assault on Freedom of Movement|publisher=Yale University Press|year=1989|isbn=0300044984}} * {{Harvard reference|last=Dobrynin|first=Anatoly|title=In Confidence: Moscow's Ambassador to Six Cold War Presidents|publisher=University of Washington Press| year=2001|isbn=0295980818}} * {{cite book| last=Edelheit| first =Hershel and Abraham| title= A World in Turmoil: An Integrated Chronology of the Holocaust and World War II|publisher= Greenwood Publishing Group| year=1991|isbn=0313282188}} * {{Harvard reference|last=Ericson|first=Edward E.|title=Feeding the German Eagle: Soviet Economic Aid to Nazi Germany, 1933–1941 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=1999 |isbn=0275963373}} * {{cite book| last=Feldbrugge| first =Joseph|coauthors= van den Berg, Gerard; Simons, William| title= Encyclopedia of Soviet Law|publisher= BRILL| year=1985|isbn=9024730759}} * {{cite book| last=Friedman| first = Norman| title= The Fifty-Year War: Conflict and Strategy in the Cold War|publisher= Naval Institute Press| year=2007| isbn=1591142873}} * {{Harvard reference|title=Russia, the Soviet Union and the United States. An Interpretative History|last=Gaddis|first=John Lewis|year=1990|publisher=McGraw-Hill|isbn=0075572583}} * {{cite book|title=We Now Know: Rethinking Cold War History|author=[[John Lewis Gaddis|Gaddis, John Lewis]]|year=1997|publisher=Oxford University Press|isbn=0198780702}} * {{Harvard reference|title=The Cold War: A New History|last=Gaddis|first=John Lewis|year=2005|publisher=Penguin Press|isbn=1594200629}} * {{cite book|author=[[Yegor Gaidar|Gaidar, Yegor]]|title=Collapse of an Empire: Lessons for Modern Russia|publisher=Brookings Institution Press|year=2007|isbn=5824307598|language=Russian}} * {{Harvard reference|last=Garthoff|first=Raymond|title=Détente and Confrontation: American-Soviet Relations from Nixon to Reagan|year=1994|publisher=Brookings Institution Press|isbn=0815730411}} * {{Harvard reference|last=Gibbs|first=Joseph|title=Gorbachev's Glasnost|year=1999|publisher=Texas University Press|isbn=0890968926}} * {{cite book| last=Glees| first =Anthony| title= Reinventing Germany: German Political Development Since 1945|publisher= Berg Publishers| year=1996|isbn=1859731856}} * {{cite book| last=Goldgeier| first =James| coauthors= McFaul, Michael| title= Power and Purpose: US Policy toward Russia after the Cold War|publisher= Brookings Institution Press| year=2003|isbn=0815731744}} * {{cite book| last=Goodby| first = James| coauthors=Morel, Benoit| title= The Limited Partnership: Building a Russian-US Security Community|publisher= Oxford University Press| year=1993|isbn=0198291612}} * {{cite book| author=[[Mikhail Gorbachev|Gorbechev, Mikhail]]| title=Memoirs|publisher=Doubleday|year=1996|isbn=0385480199}} * {{Harvard reference|last=Hahn| first = Walter| coauthors= Maître, Joachim| title= Paying the Premium: A Military Insurance Policy for Peace and Freedom|publisher= Greenwood Publishing Group| year=1993|isbn=0313288496}} * {{Harvard reference|last=Halliday|first=Fred|editor=Krieger, Joel & Crahan, Margaret E.|encyclopedia=The Oxford Companion to the Politics of the World|title=Cold War|year=2001|publisher=Oxford University Press|isbn=0195117395}} * {{cite book| last=Hanhimaki| first =Jussi| coauthors= Westad, Odd Arne| title= The Cold War: A History in Documents and Eyewitness Accounts|publisher= Oxford University Press| year=2003|isbn=0199272808}} * {{Harvard reference|last=Harrison|first=Hope Millard|title=Driving the Soviets Up the Wall: Soviet-East German Relations, 1953-1961|publisher=Princeton University Press|year=2003|isbn=0691096783}} * {{Harvard reference|last1=Hardt|first1=John Pearce|last2=Kaufman|first2=Richard F.|title=East-Central European Economies in Transition|publisher=M.E. Sharpe|year=1995|isbn=1563246120}} * {{Harvard reference|last= Higgs| first = Robert| title= Depression, War, and Cold War: Studies in Political Economy|publisher= Oxford University Press US| year=2006|isbn=0195182928}} * {{cite book|author=[[Eric Hobsbawm|Hobsbawn, Eric]]|title=[[The Age of Extremes|The Age of Extremes: A History of the World, 1914-1991]]|year=1996|publisher=Vintage Books|isbn=0679730052}} * {{Harvard reference|last2=Kamps|first2=Charles Jr||title=Armies of NATO's Central Front|last1=Isby|first1=David C.|year=1985|publisher=Jane's Publishing Company Ltd|isbn=071060341X}} * {{cite book| last=Jacobs| first =Dale| title= World Book: Focus on Terrorism|publisher= World Book| year=2002|isbn=071661295X}} * {{cite book| last=Joshel| first =Sandra| title= Imperial Projections: Ancient Rome in Modern Popular Culture|publisher= JHU Press| year=2005|isbn=0801882680}} * {{Harvard reference|last=Karabell|first=Zachary|editor-last=Chambers|editor-first=John Whiteclas|title=The Oxford Companion to American Military History|title=Cold War (1945–91): External Course|year=1999|publisher=Oxford University Press |isbn=0195071980}} * {{cite book| last=Karaagac| first =John| title= Between Promise and Policy: Ronald Reagan and Conservative Reformism|publisher= Lexington Books| year=2000|isbn=0739102966}} * {{Harvard reference|last=Kennan|first=George F.|title=Memoirs, 1925-1950|year=1968|publisher=Hutchinson|isbn=009085800X}} * {{cite book|last=Kolb|first=Richard K.|title=Cold War Clashes: Confronting Communism, 1945-1991|year=2004|publisher=Veterans of Foreign Wars of the United States|isbn=0974364312}} * {{cite book| last=Kumaraswamy| first = P. R.| coauthors=Karsh, Efraim| title= Revisiting the Yom Kippur War|publisher= Routledge| year=2000| isbn=0714650072}} * {{Harvard reference|last=Kydd|first=Andrew| title= Trust and Mistrust in International Relations|publisher= Princeton University Press| year=2005|isbn=0691121702}} * {{cite book|author=Lackey, Douglas P.|title=Moral principles and nuclear weapons|publisher=Rowman & Allanheld|location=Totowa, N.J|year=1984|isbn=084767116x}} * {{Harvard reference|last1=LaFeber|first1=Walter|editor1-last=Foner|editor1-first=Eric|editor2-last=Garraty|editor2-first=John Arthur|title=The Reader's companion to American history|year=2002|publisher=Houghton Mifflin Books|isbn=0395513723}} * {{cite book|last=Lakoff| first=Sanford|title= A Shield in Space?|publisher= University of California Press|year=1989|isbn=0585043795}} * {{cite book|last=Lee|first=Stephen J.|title=Stalin and the Soviet Union |publisher= Routledge|year=1999|isbn=0415185734}} * {{Harvard reference|last1=Lefeber|first1=R|last2=Fitzmaurice|first2=M.|last3=Vierdag|first3=E. W.|title=The Changing Political Structure of Europe|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=1991|isbn=0792313798}} * {{Harvard reference|last=Leffler| first = Melvyn| title= A Preponderance of Power: National Security, the Truman Administration, and the Cold War|publisher= Stanford University Press| year=1992|isbn=0804722188}} * {{cite book|last=Link|first=William A.|title=American Epoch: A History of the United States|year=1993|publisher=McGraw-Hill|isbn=0070379513}} * {{cite book|author=[[Geir Lundestad|Lundestad, Geir]]|title=East, West, North, South: Major Developments in International Politics since 1945|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=1412907489}} * {{cite book|ast=McMahon|first=Robert|title=The Cold War: A Very Short Introduction|lyear=2003|publisher=Oxford University Press|isbn=0192801783}} * {{Harvard reference|last=Malkasian|first=Carter| title= The Korean War: Essential Histories|publisher= Osprey Publishing| year=2001|isbn=1841762822}} * {{Harvard reference|last=Maynes|first=Williams C.|title=The world in 1980|publisher= Dept. of State|year=1980}} * {{cite book| last=McSherry| first = Patrice| title= Predatory States: Operation Condor and Covert War in Latin America|publisher= Rowman & Littlefield| year=2005|isbn=0742536874}} * {{Harvard reference|last=Miller|first=Roger Gene|title=To Save a City: The Berlin Airlift, 1948-1949|publisher=Texas A&M University Press|year=2000|isbn=0890969671}} * {{Harvard reference|last1=Moschonas|first1=Gerassimos|last2=Elliott|first2=Gregory|title= In the Name of Social Democracy: The Great Transformation, 1945 to the Present|publisher= Verso| year=2002|isbn=1859843468}} * {{cite book| last=Muravchik| first=Joshua| title= The Imperative of American Leadership: A Challenge to Neo-Isolationism|publisher= American Enterprise Institute| year=1996|isbn=0844739588}} * {{cite encyclopedia|last=Nashel|first=Jonathan|editor=John Whiteclay Chambers|encyclopedia=The Oxford Companion to American Military History|title=Cold War (1945–91): Changing Interpretations|year=1999|publisher=Oxford University Press |isbn=0195071980}} * {{cite book| last=National Research Council Committee on Antarctic Policy and Science| title= Science and Stewardship in the Antarctic|publisher= National Academies Press| year=1993|isbn=0309049474}} * {{Harvard reference|last=Njolstad|first=Olav| title= The Last Decade of the Cold War|publisher= Routledge| year=2004|isbn=071468371X}} * {{cite book|last=Nolan|first=Peter|title=China's Rise, Russia's Fall|year=1995|publisher=St. Martin's Press|isbn=0312127146}} * {{cite book|author=[[Joseph Nye|Nye, Joseph S.]]|title=The Paradox of American Power: Why the World's Only Superpower Can't Go It Alone|year=2003|publisher=Oxford University Press|isbn=0195161106}} * {{Harvard reference|last=Odom|first=William E.|title=The Collapse of the Soviet Military|year=2000|publisher=Yale University Press|isbn=0300082711}} * {{Harvard reference|last=Palmowski|first=Jan|title=A Dictionary of Contemporary World History|year=2004|publisher=Oxford University Press|isbn=0198608756}} * {{Harvard reference|last=Patterson| first =James| title= Grand Expectations: The United States, 1945-1974|publisher= Oxford University Press US| year=1997|isbn=0585362505}} * {{Harvard reference|last=Pearson|first=Raymond|title=The Rise and Fall of the Soviet Empire|publisher=Macmillan|year=1998|isbn=0312174071}} * {{Harvard reference|last=Perlmutter| first =Amos| title= Making the World Safe for Democracy|publisher= University of North Carolina Press| year=1997|isbn=0807823651}} * {{cite book| last=Porter| first = Bruce| coauthors=Karsh, Efraim| title= The USSR in Third World Conflicts: Soviet Arms and Diplomacy in Local Wars|publisher= Cambridge University Press| year=1984|isbn=0521310644}} * {{Harvard reference|last=Puddington|first=Arch| title= Broadcasting Freedom: The Cold War Triumph of Radio Free Europe and Radio Liberty|publisher= University Press of Kentucky|year= 2003|isbn=0813190452}} * {{cite encyclopedia|author=[[Ronald Reagan|Reagan, Ronald]]|editor=Foner, Eric & Garraty, John Arthur|encyclopedia=The Reader's companion to American history|title=Cold War|publisher=Houghton Mifflin Books|isbn=0395513723}} * {{Harvard reference|last=Roberts|first=Geoffrey |title=Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953 |publisher=Yale University Press |year=2006 |isbn=0300112041}} * {{Harvard reference|last=Roht-Arriaza|first=Naomi|title=Impunity and human rights in international law and practice|publisher=Oxford University Press|year=1995|isbn=0195081366}} * {{cite book| last=Rycroft| first =Michael| title= Beyond the International Space Station: The Future of Human Spaceflight|publisher= Johns Hopkins University Press| year=2002|isbn=1402009623}} * {{cite encyclopedia|last=Schmitz|first=David F.|editor=John Whiteclay Chambers|encyclopedia=The Oxford Companion to American Military History|title=Cold War (1945–91): Causes|year=1999|publisher=Oxford University Press |isbn=0195071980}} * {{Harvard reference|last=Shearman| first = Peter| title= Russian Foreign Policy Since 1990|publisher= Westview Pess| year =1995|isbn = 0813326338}} * {{Harvard reference|last=Shirer|first=William L.|title=The Rise and Fall of the Third Reich: A History of Nazi Germany|publisher=Simon and Schuster|year=1990|isbn=0671728687}} * {{cite book|last=Smith|first=Joseph| coauthors= Davis, Simon| title= The A to Z of the Cold War|publisher= Scarecrow Press| year=2005|isbn=0810853841}} * {{cite book| last=Stone| first = David| title= A Military History of Russia: From Ivan the Terrible to the War in Chechnya|publisher= Greenwood Publishing Group| year=2006| isbn=0275985024}} * {{Harvard reference|last=Taubman|first=William|title=Khrushchev: The Man and His Era|year=2004|publisher=W. W. Norton & Company|isbn=0393324842}} * {{Harvard reference|last=Tucker|first=Robert C.|title=Stalin in Power: The Revolution from Above, 1928-1941 |publisher=W. W. Norton & Company|year=1992|isbn=0393308693}} * {{cite book|last=Walker|first=Martin|title=The Cold War: A History|year=1995|publisher=H. Holt|isbn=0805031901}} * {{cite book|last=Williams|first=Andrew|title=D-Day to Berlin|year=2004|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|isbn=0340833971}} * {{Harvard reference|last=Wettig|first=Gerhard|title=Stalin and the Cold War in Europe|publisher=Rowman & Littlefield|year=2008|isbn=0742555429}} * {{cite book|last=Wood|first=Alan|title= Stalin and Stalinism|publisher= Routledge| year=2005|isbn=0415307325}} * {{cite book|last=Wood|first=James|title= History of International Broadcasting|publisher= Institution of Electrical Engineers| year=1999|isbn=0852969201}} * {{Harvard reference|last=Zubok| first = Vladislav| coauthors=Pleshakov, Constantine| title= Inside the Kremlin's Cold War: From Stalin to Khrushchev|publisher= Harvard University Press| year=1996|isbn=0674455312}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == {{Main|List of primary and secondary sources on the Cold War}} == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == {{sisterlinks|Cold War}} ;ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ * [http://www.osaarchivum.org/guide/ Open Society Archives, Budapest (Hungary), one of the biggest history of communism and cold war archives in the world] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511130424/http://www.osaarchivum.org/guide/ |date=2011-05-11 }} * [http://www.cybertrn.demon.co.uk An archive of UK civil defence material] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081222065026/http://www.cybertrn.demon.co.uk/ |date=2008-12-22 }} * [http://www.conelrad.com/ CONELRAD Cold War Pop Culture Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200729202943/http://www.conelrad.com/ |date=2020-07-29 }} * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-71-274/conflict_war/cold_war/ CBC Digital Archives{{ndash}} Cold War Culture: The Nuclear Fear of the 1950s and 1960s] * [http://www.cwihp.org The Cold War International History Project (CWIHP)] * [http://coldwarfiles.org The Cold War Files] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080918203432/http://coldwarfiles.org/ |date=2008-09-18 }} * [http://www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/ CNN Cold War Knowledge Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217154418/http://www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/ |date=2008-12-17 }} 1945 ಮತ್ತು 1991ರ ನಡುವಿನ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಪ್ರೆಸ್‌ಗಳ ಶೀತಲ ಸಮರ ಕುರಿತ ವಿಚಾರಗಳ ತುಲನೆ * [http://community.theblackvault.com/articles/entry/The-CAESAR-POLO-and-ESAU-Papers- The CAESAR, POLO, and ESAU Papers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308224947/http://community.theblackvault.com/articles/entry/The-CAESAR-POLO-and-ESAU-Papers- |date=2012-03-08 }}–This collection of declassified analytic monographs and reference aids, designated within the Central Intelligence Agency (CIA) Directorate of Intelligence (DI) as the CAESAR, ESAU, and POLO series, highlights the CIA's efforts from the 1950s through the mid-1970s to pursue in-depth research on Soviet and Chinese internal politics and Sino-Soviet relations. The documents reflect the views of seasoned analysts who had followed closely their special areas of research and whose views were shaped in often heated debate. ;ಗ್ರಂಥವಿವರಣ ಪಟ್ಟಿ * [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=issues/Arms+Race Annotated bibliography for the arms race from the Alsos Digital Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060203121815/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=issues%2FArms+Race |date=2006-02-03 }} * [http://en.citizendium.org/wiki/Cold_War%2C_Bibliography Annotated bibliography from ''Citizendium'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822044939/http://en.citizendium.org/wiki/Cold_War%2C_Bibliography |date=2009-08-22 }} ;NA * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/themes/world_politics/cold_war/default.stm Video and audio news reports from during the cold war] ;ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು * [http://www.nps.gov/history/NR/twhp/wwwlps/lessons/128mimi/ ''Minuteman Missile National Historic Site: Protecting a Legacy of the Cold War ,'' a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan] {{Cold War}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:ಶೀತಲ ಸಮರ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘರ್ಷ]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಯುದ್ಧಗಳು]] c028xcd6k5r2xz3r9lkgttt8m3wsapo 0 22397 1375161 1374375 2026-06-16T16:13:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375161 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:WWW logo by Robert Cailliau.svg|thumb|ರಾಬರ್ಟ್‌ ಕೈಲಿಯುವಿನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೆಬ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿಹ್ನೆ]] '''ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌''' ಎಂಬುದನ್ನು '''WWW''' ಮತ್ತು '''W3''' ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''''ದಿ ವೆಬ್''' ‌' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌, [[ಅಂತರಜಾಲ]] ಮಾಧ್ಯಮವು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕಿತ [[ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌]]ನ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. [[ವೆಬ್‌ ಪುಟ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿರುವ [[ಪಠ್ಯ]], [[ಚಿತ್ರ]]ಗಳು, [[ವಿಡಿಯೋ]], ಮತ್ತು ಇತರ [[ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ]] ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು [[ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌]] ಒಂದರ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಓರ್ವರು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು [[ಹೈಪರ್‌ಲಿಂಕು]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಆಕಡೆಯಿಂದ ಈಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಈಗ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ]]ನ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿರುವ [[ಸರ್‌ ಟಿಮ್‌ ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀ]] ಎಂಬ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]] ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯು ಹಿಂದಿದ್ದ ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, 1989ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇದೇ ಮುಂದೆ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | title = Tim Berners Lee - Time 100 People of the Century | url = http://www.yachtingnet.com/time/time100/scientist/profile/bernerslee.html | publisher = ''[[Time Magazine]]'' | accessdate = | quote = He wove the World Wide Web and created a mass medium for the 21st century. The World Wide Web is Berners-Lee's alone. He designed it. He loosed it on the world. And he more than anyone else has fought to keep it open, nonproprietary and free. .}}</ref> [[ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌]]ನ [[ಜಿನೇವಾ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[CERN]] ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಈತನೊಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಕೈಲಿಯು]] ಎಂಬ ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನಿಯು ನಂತರ ಈತನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ. 1990ರಲ್ಲಿ, "ಘಟಕಗಳ ಒಂದು ಜಾಲದಂತೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ನ್ನು [...]" ಬಳಸುವುದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದರು[5] ಮತ್ತು ಸದರಿ ವೆಬ್‌ನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|author=Berners-Lee, Tim|title=Pre-W3C Web and Internet Background|url=http://www.w3.org/2004/Talks/w3c10-HowItAllStarted/?n=15|publisher=World Wide Web Consortium|accessdate=April 21, 2009}}</ref> "ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ನ್ನು (W3) ಮಾನವ ಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ಭಂಡಾರವನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ದೂರದ ಯಾವುದೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸಹಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಏಕರೂಪದ ಯೋಜನೆಯೊಂದರ ಎಲ್ಲಾ ಮಗ್ಗಲುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು." <ref>ವಾರ್‌ಡ್ರಿಪ್‌-ಫ್ರೂಯಿನ್‌, ನೋವಾ ಮತ್ತು ನಿಕ್‌ ಮಾಂಟ್‌ಫೋರ್ಟ್‌, ಸಂಪಾದಿತ (2003). ದಿ ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ ರೀಡರ್‌ ವಿಭಾಗ 54. ದಿ MIT ಪ್ರೆಸ್‌. ISBN 0-262-23227-8.</ref> ಒಂದು ವೇಳೆ ಎರಡು ಯೋಜನೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡರೆ, ಮಧ್ಯದ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಬದಲಿಗೆ, ಎರಡರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಲೆಹಾಕಿದ ಒಂದು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ಕಾರ್ಯನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of the World Wide Web}} 1980ರಲ್ಲಿ ತಾನೇ ರೂಪಿಸಿದ್ದ [[ENQUIRE]] ಎಂಬ ಒಂದು ದತ್ತಾಂಶ ಸпрацгн (ಡೇಟಾ ಬೇಸ್‌) ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಾಂಶ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೊಂದನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/History/1989/proposal.html |month=March |year=1989 |title=Information Management: A Proposal |accessdate=July 27, 2009}}</ref> [[ಟಿಮ್‌ ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀ]] 1989ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾಹಿತಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ. [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಕೈಲಿಯು]] ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಔಪಚಾರಿಕವಾದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೊಂದನ್ನು (1990ರ ನವೆಂಬರ್ 12ರಂದು) ಆತ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. [[ಕ್ಲೈಂಟ್‌-ಸರ್ವರ್‌]] ವಿನ್ಯಾಸವೊಂದನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಲತಾಣದ "[[ವೀಕ್ಷಕರು]]" (ಬ್ರೌಸರುಗಳು) ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ "[[ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌]] ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳ" ಒಂದು "ಜಾಲ"ವಾಗಿ "WorldWideWeb" (ಒಂದೇ ಪದ, "W3" ಕೂಡಾ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ "ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಯೋಜನೆ"ಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲೆಂದು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="W90"/> ಓದಲು-ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶವಿರುವ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದೆಂದು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಅಂದಾಜಿಸಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, "ಓದುಗರಿಂದ ಹೊಸ ಕೊಂಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವಿಕೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವುದನ್ನು, [ತನ್ಮೂಲಕ] ಬರಹಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿಸುವುದನ್ನು, ಮತ್ತು "ಓದುಗನ/ಓದುಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಲಭ್ಯವಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ಅದರ ಕುರಿತಾದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದನ್ನು" ಸಾಧಿಸಲು ಇದು ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಅಂದಾಜಿಸಿತು. ಪಕ್ವವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬರಲು ಸಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ [[Web 2.0]] ಮತ್ತು [[RSS]]/[[Atom]] ಅನ್ನೂ ನೋಡಿ. ಬ್ರೌನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಇನ್‌ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಷಿಪ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಉಪೋತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಬುಕ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ ಬಂದ [[ಡೈನಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌]] [[SGML]] ರೀಡರ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. CERNನಿಂದ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಡೈನಟೆಕ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು, [[HyTime]] ಅನ್ವಯಿಕ ಭಾಷೆಯೊಳಗೇ SGML ISO 8879:1986ವನ್ನು ಹೈಪರ್‌ಮೀಡಿಯಾಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅದು ತೀರಾ ದುಬಾರಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರತಿ ದಸ್ತಾವೇಜಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದ ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ದಸ್ತಾವೇಜನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದ ಶುಲ್ಕದಂಥ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಉನ್ನತ ಶಕ್ತಿ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಪರವಾನಗಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಇದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ವಿಶ್ವದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್‌]]ನ ರೂಪದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, 1990ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌]] ಆದ [[WorldWideWeb]]ನ್ನು ಬರೆಯಲೂ ಸಹ ಒಂದು [[NeXT ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ನ್ನು ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀ ಬಳಸಿದ. [[ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]] (ಅದು ಒಂದು ವೆಬ್‌ ಎಡಿಟರ್ ಕೂಡಾ ಆಗಿತ್ತು), ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್, ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ವೆಬ್‌ ಪುಟಗಳಂಥ<ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/History/19921103-hypertext/hypertext/WWW/TheProject.html |title=First Web pages |publisher=W3.org |date= |accessdate=July 27, 2009}}</ref> ಒಂದು ಕಾರ್ಯನಿರತ ವೆಬ್‌ಗೆ<ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/People/Berners-Lee/WorldWideWeb |title=Tim Berners-Lee: WorldWideWeb, the first web client |publisher=W3.org |date= |accessdate=July 27, 2009}}</ref> ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನೂ 1990ರ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀ ರೂಪಿಸಿದ. ಯೋಜನೆಯೇನೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ವತಃ ಇವೇ ವಿವರಿಸಿದವು. 1991ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 6ರಂದು ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ನ ಒಂದು ಕಿರು ಸಾರಾಂಶವನ್ನು <tt>alt.hypertext</tt> [[ನ್ಯೂಸ್‌ಗ್ರೂಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref>{{cite web|url=http://groups.google.com/group/alt.hypertext/msg/395f282a67a1916c |title=Short summary of the World Wide Web project |publisher=Groups.google.com |date=August 6, 1991 |accessdate=July 27, 2009}}</ref> ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೇವೆಯಾಗಿ ವೆಬ್‌ನ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶವೂ ಸಹ ಇದೇ ದಿನಾಂಕದಂದು ಆಯಿತು. ಯುರೋಪ್‌ ಆಚೆಗಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸರ್ವರ್‌ನ್ನು 1991ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[SLAC]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|author=Jean Marie Deken |url=http://www.slac.stanford.edu/history/earlyweb/history.shtml |title=The Early World Wide Web at SLAC: Early Chronology and Documents |publisher=Slac.stanford.edu |date= |accessdate=July 27, 2009}}</ref> ಬ್ರೌನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ [[ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌]] ಎಡಿಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂನಂಥ (HES), 1960ರ ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ನ ಆಧಾರರೂಪದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದ ಇನ್ನಿತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಟೆಡ್‌ ನೆಲ್ಸನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಂಡ್ರೀಸ್‌ ವ್ಯಾನ್‌ ಡ್ಯಾಮ್]]‌--- [[ಟೆಡ್‌ ನೆಲ್ಸನ್‌]]ನ [[Project Xanadu]] ಮತ್ತು [[ಡೋಗ್ಲಸ್‌ ಎಂಜಲ್‌ಬರ್ಟ್‌]]ನ [[oN-Line System]] (NLS). 1945ರಲ್ಲಿ ಬಂದ "[[As We May Think]]" ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, [[ವಾನ್ನೆವರ್ ಬುಷ್‌]]ನ [[ಮೈಕ್ರೋಫಿಲ್ಮ್‌]]-ಆಧರಿತ "[[ಮೆಮೆಕ್ಸ್]]‌"ನಿಂದ ನೆಲ್ಸನ್‌ ಹಾಗೂ ಎಂಜೆಲ್‌ಬರ್ಟ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. {{Citation needed|date=August 2009}} ಅಂತರಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿದ್ದು ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿ. ಎರಡು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಜತೆಗೂಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಾಂಗತ್ಯವು ''ಎರಡೂ'' ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಾನು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಆತನ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ತಾನೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು ಎಂದು ''ವೀವಿಂಗ್‌ ದಿ ವೆಬ್‌'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಆತ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ವೆಬ್‌ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಆಕರಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗುರುತುಕಾರಕಗಳ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ: [[ಯೂನಿಫಾರ್ಮ್‌ ರಿಸೋರ್ಸ್‌ ಲೊಕೇಟರ್‌]] (URL) ಎಂದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಯೂನಿಫಾರ್ಮ್‌ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌ ಐಡೆಂಟಿಫೈಯರ್‌ (UDI) ಮತ್ತು [[ಯೂನಿಫಾರ್ಮ್‌ ರಿಸೋರ್ಸ್‌ ಐಡೆಂಟಿಫೈಯರ್‌]] (URI); ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಭಾಷೆಯಾದ [[ಹೈಪರ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಮಾರ್ಕಪ್‌ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌]] (HTML); ಮತ್ತು [[ಹೈಪರ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಪ್ರೋಟಕಾಲ್‌]] (HTTP) ಇವು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|title=Inventor of the Week Archive: The World Wide Web|url=http://web.mit.edu/invent/iow/berners-lee.html|publisher=[[Massachusetts Institute of Technology]]: MIT School of Engineering|accessdate=July 23, 2009}}</ref> ಆಗ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಇತರ ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ನಡುವೆ ಅಗಾಧವಾದ ಅಂತರವಿತ್ತು. ದ್ವಿದಿಕ್ಕಿನ ಕೊಂಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಕೇವಲ ಏಕದಿಕ್ಕಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ವೆಬ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಮತ್ತೊಂದು ಆಕರವನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕನ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದನ್ನು ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಕಷ್ಟವನ್ನೂ (ಹಿಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ) ಸಹ ಇದು ತಗ್ಗಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ [[ಸಂಪರ್ಕದ ಹಠಾತ್ ಕುಸಿತ]]ದ ತೀವ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. [[HyperCard]]ನಂಥ ತನ್ನ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌, ಮಾಲೀಕತನದ್ದಲ್ಲದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಪರವಾನಗಿಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಬಾಕಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಯಾರಿಗೇ ಆದರೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ಉಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು [[CERN]] 1993ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 30ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Welcome.html |title=Ten Years Public Domain for the Original Web Software |publisher=Tenyears-www.web.cern.ch |date=April 30, 2003 |accessdate=July 27, 2009 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090813032723/http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Welcome.html |url-status=dead }}</ref> [[ಗೋಫರ್]] ಪ್ರೋಟಕಾಲ್‌ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಉಚಿತ ಬಳಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಬಂದ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಗೋಫರ್‌ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವರೆಲ್ಲ ವೆಬ್‌ನ ಕಡೆಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ [[ViolaWWW]] ಎಂಬ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ [[HyperCard]]ನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. 1993ರಲ್ಲಿ [[ಮೊಸಾಯಿಕ್‌]] ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ<ref>{{cite web|url=http://www.totic.org/nscp/demodoc/demo.html |title=NCSA Mosaic - September 10, 1993 Demo |publisher=Totic.org |date= |accessdate=July 27, 2009}}</ref> ಪರಿಚಯವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ<ref>{{cite web|url=http://www.livinginternet.com/w/wi_mosaic.htm |title=Mosaic Web Browser History - NCSA, Marc Andreessen, Eric Bina |publisher=Livinginternet.com |date= |accessdate=July 27, 2009}}</ref> ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. [[ಮಾರ್ಕ್‌ ಆಂಡ್ರೀಸ್ಸೆನ್‌]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಬನಾ-ಚ್ಯಾಂಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇಲಿನೋಯ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿನ (NCSA-UIUC) [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತಂಡದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ ಇದಾಗಿತ್ತು. U.S. ''ಹೈ-ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಇನಿಷಿಯೆಟೀವ್‌'' ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಾಗಿ ಧನಸಹಾಯವು ಸಿಕ್ಕಿತು. ''[[1991ರ ಹೈ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್‌ ಕಾಯಿದೆ]]'' ಯಿಂದ ಪ್ರವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಯೋಜನೆಯು, U.S. ಸೆನೆಟರ್‌ [[ಆಲ್‌ ಗೋರ್‌]] ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ, [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು]] ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cs.washington.edu/homes/lazowska/faculty.lecture/innovation/gore.html |title=Vice President Al Gore's ENIAC Anniversary Speech |publisher=Cs.washington.edu |date=February 14, 1996 |accessdate=July 27, 2009}}</ref> ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಗೂ ಮೊದಲು, ವೆಬ್‌ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲದ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಗೋಫರ್‌]] ಹಾಗೂ [[ವೈಡ್‌ ಏರಿಯಾ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್‌ ಸರ್ವರ್‌]]ಗಳಂಥ (WAIS) ಹಳತಾದ ಪ್ರೋಟಕಾಲ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು. ವೆಬ್‌ ಎಂಬುದು ಇದುವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಂತರಜಾಲ ಪ್ರೋಟಕಾಲ್‌ ಆಗುವಲ್ಲಿ ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಯೂಸರ್‌ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. 1994ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಿಮ್‌ ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀಯು ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐರೋಪ್ಯ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ([[CERN]]) ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂನ್ನು (W3C) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] ಲ್ಯಾಬರೇಟರಿ ಫಾರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ (MIT/LCS) ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಅಂತರಜಾಲ]] ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕನೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ [[ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ]] (DARPA) ಮತ್ತು [[ಐರೋಪ್ಯ ಆಯೋಗ]]ದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಇದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸದ್ಯದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇನ್ನೂ ಶೈಶವಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾಗ, ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಗಮನಾರ್ಹ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು]] ಆಗಲೇ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಇಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮುನ್ಸೂಚಕಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರಜಾಲದಿಂದ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಇತರ [[ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌]]ಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟು [[ಡೊಮೈನ್‌ ಹೆಸರು]] ಹಾಗೂ [[HTML]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ, ವೆಬ್‌ ಮಾನದಂಡಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀಯು ಒಂದು ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ (ವೆಬ್‌ ಪುಟಗಳು ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಮಾರ್ಕ್‌-ಅಪ್‌ ಭಾಷೆ]]ಗಳಂಥವು), ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಬ್ದಾರ್ಥದ ವೆಬ್‌]] ಒಂದರ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಆತ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಬಳಕೆಗೆ ಸುಲಭವಾದ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೊಂದುವಂತಿರುವ ಸ್ವರೂಪದ ಮೂಲಕ [[ಅಂತರಜಾಲ]]ದಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ಅಂತರಜಾಲದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://legal-dictionary.thefreedictionary.com/Internet |title=Internet legal definition of Internet |publisher=Free Online Law Dictionary |date=July 15, 2009 |work=West's Encyclopedia of American Law, edition 2 |accessdate=November 25, 2008}}</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ''ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌'' ಹಾಗೂ ''ಅಂತರಜಾಲ'' ಎಂಬ ಪದಗಳೆರಡನ್ನೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ]]ಯಾದರೂ, ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ಎಂಬುದು ಅಂತರಜಾಲ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ [[ಸಮಾನಾರ್ಥಕ]]ವಾದುದಲ್ಲ ಎನ್ನಬೇಕು.<ref>{{cite web|url=http://www.techterms.com/definition/www |title=WWW (World Wide Web) Definition |publisher=TechTerms |accessdate=July 27, 2009}}</ref> ವೆಬ್‌ ಎಂಬುದು ಅಂತರಜಾಲದ ತುದಿಯ ಅಥವಾ ಅದರ ಹತೋಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಒಂದು ಅನ್ವಯಿಕೆಯಾಗಿದೆ. == ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ == ಅಂತರಜಾಲ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯದ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೇದ-ಪರಿಗಣನೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೂ, ಅಂತರಜಾಲ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಅಂತರಜಾಲ ಎಂಬುದು ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕಿತ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಜಾಲಗಳ]] ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ವೆಬ್‌ ಎಂಬುದು ಅಂತರಜಾಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕಿತ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಕರಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು, ಹೈಪರ್‌ಲಿಂಕುಗಳು ಮತ್ತು URLಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ವೆಬ್‌ ಎಂಬುದು ಅಂತರಜಾಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಒಂದು [[ಅನ್ವಯಿಕೆ]].<ref>{{cite web|title=The W3C Technology Stack|url=http://www.w3.org/Consortium/technology|publisher=World Wide Web Consortium|accessdate=April 21, 2009}}</ref> ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ನ ಮೇಲೆ ಒಂದು [[ವೆಬ್‌ ಪುಟ]]ವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯವು, [[ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌]] ಒಂದರೊಳಗೆ ಸದರಿ ವೆಬ್‌ ಪುಟದ [[URL]]ನ್ನು ಅಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಆ ಪುಟ ಅಥವಾ ಮೂಲಕ್ಕಿರುವ [[ಹೈಪರ್‌ಲಿಂಕ್‌]]ನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಹೊತ್ತುತಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಆಗ ಸಂವಹನಾ ಸಂದೇಶಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ತೆರೆಯ ಹಿಂದೆ ಸದರಿ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ ಶುರುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, [[ಡೊಮೈನ್‌ ಹೆಸರಿನ ಪದ್ಧತಿ]] ಅಥವಾ, DNS ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಾಗತಿಕವಾದ, ಹಂಚಿಕೆಗೊಳಗಾದ [[ಅಂತರಜಾಲ]] ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು URLನ ಸರ್ವರ್‌-ಹೆಸರಿನ ಭಾಗವು ಒಂದು [[IP ವಿಳಾಸ]]ವಾಗಿ ವಿಘಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್‌]]ನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಈ IP ವಿಳಾಸವು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಆಗ, ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿರುವ ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಒಂದು [[HTTP]] ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಕಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೂಲವನ್ನು ಬ್ರೌಸರ್‌ ಕೋರುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಒಂದು ವೆಬ್‌ ಪುಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪುಟದ [[HTML]] ಪಠ್ಯದ ಕುರಿತು ಮೊದಲು ಕೋರಿಕೆಯ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ನಿಂದ [[ಪದಾನ್ವಯವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು]], ಪುಟದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಾವುದೇ ಕಡತಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಒಂದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '[[ಪುಟದ-ವೀಕ್ಷಣೆ]]ಗಳು' ಅಥವಾ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸರ್ವರ್‌ '[[ಭೇಟಿಗಳು]]' (ಕಡತದ ಕೋರಿಕೆಗಳು)- ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತವೆ. ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಂದ ಈ ಕಡತಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ, ಪುಟದ HTML, [[CSS]], ಮತ್ತು ಇತರ ವೆಬ್‌ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು ಪುಟವನ್ನು ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ [[ಮೂಡಿಸಲು]] ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರನು ನೋಡುವ ತೆರೆಯ-ಮೇಲಿನ ವೆಬ್‌ ಪುಟವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ವೆಬ್‌ ಪುಟಗಳು ಇತರ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೈಪರ್‌ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳು, ಮೂಲ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವೆಬ್‌ ಆಕರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಹೈಪರ್‌ಲಿಂಕ್‌]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯಶಃ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ, ಸಂಬಂಧಿತ ಆಕರಗಳ ಇಂಥ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಕೊಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಹೊಂದುವುದರ ಮೂಲಕ, ಈಗ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಸಲಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಒಂದು "ಜಾಲ" ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಇದನ್ನು ಅಂತರಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ [[ಟಿಂ ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀ]], 1990ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ '''WorldWideWeb''' (ಮೂಲದಲ್ಲಿ [[CamelCase]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು) ಎಂದು ಕರೆದ.<ref name="W90"/> === W3 ಎಂದರೇನು? === W3, ಅಥವಾ www ಎಂಬುದು ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ: * ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳೂ ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಅದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸೀಮೆಯಿಲ್ಲದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ; * ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರೋಟಕಾಲ್‌ಗಳು ಇರುವಾಗಲೂ, ಈ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಲು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಲು, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದ ವಿಳಾಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (URI); * ಅನ್ಯಥಾ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ದೇಶೀಯ W3 ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಂದ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ಒಂದು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಪ್ರೋಟಕಾಲ್‌ (HTTP); * ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ W3 ಗ್ರಾಹಕನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ, ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ, ಸೌಕರ್ಯಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಲದಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಸರಳವಾದ ಆನ್‌-ಲೈನ್‌ ನೆರವಿನ ಮಾಹಿತಿಯಂಥ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳ ರವಾನೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಕ್‌-ಅಪ್‌ ಭಾಷೆ (HTML); * ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಥವಾ ಕೆಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಂತರಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ದತ್ತಾಂಶದ ಮೊತ್ತ. <ref># ^ ವಾರ್‌ಡ್ರಿಪ್‌-ಫ್ರೂಯಿನ್‌, ನೋವಾ ಮತ್ತು ನಿಕ್‌ ಮಾಂಟ್‌ಫೋರ್ಟ್‌, ಸಂಪಾದಿತ (2003). ದಿ ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ ರೀಡರ್‌. ದಿ MIT ಪ್ರೆಸ್‌. ISBN 0-262-23227-8.</ref> === ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:WorldWideWebAroundWikipedia.png|thumb|ಹೈಪರ್‌ಲಿಂಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ WWWನ ಒಂದು ಕಿರುತುಣುಕಿನ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ ಪ್ರತಿಕೃತಿ.]] ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಹೈಪರ್‌ಲಿಂಕ್‌ಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗುವ, ಹೊಸ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವ, ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ವಸ್ತು-ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ವೆಬ್‌ ಆಕರಗಳು ಗಮನಸೆಳೆದವು. ಕೆಲವೊಂದು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು "[[ಸಂಪರ್ಕದ ಹಠಾತ್-ಕುಸಿತ]]" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಹೈಪರ್‌ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ "[[ಮೃತ ಕೊಂಡಿಗಳು]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೆಬ್‌ನ ಈ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪವು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ. 1996ರಿಂದಲೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ [[ಅಂತರಜಾಲ ದಾಖಲಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. === Ajax ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು === {{Main|Ajax (programming)}} [[JavaScript]] ಎಂಬುದೊಂದು [[ಬರಹಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, [[ಬ್ರೆಂಡನ್‌ ಐಚ್‌]] ಎಂಬಾತ 1995ರಲ್ಲಿ [[ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌]] ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ. ವೆಬ್‌ ಪುಟಗಳೊಳಗಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಇದು ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Hamilton">{{cite web|author=Hamilton, Naomi|title=The A-Z of Programming Languages: JavaScript|url=http://www.computerworld.com.au/article/255293/-z_programming_languages_javascript|date=July 31, 2008|work=Computerworld|publisher=IDG|accessdate=May 12, 2009}}</ref> [[ECMAScript]] ಎಂಬುದು ಇದರ ಪ್ರಮಾಣಕ ಆವೃತ್ತಿ.<ref name="Hamilton"/> ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲಾದ ಪುಟ-ಪುಟದ ಮಾದರಿಯ ಕೆಲವಷ್ಟು ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು, ಕೆಲವೊಂದು ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು [[Ajax]]ನ್ನು ಕೂಡಾ ಬಳಸುತ್ತವೆ ([[ಅಸಮಕಾಲಿಕ]]ವಾದ JavaScript ಮತ್ತು [[XML]]). ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ HTTP ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಲ್ಲ ಪುಟದೊಂದಿಗೆ JavaScript ಹೊರಗೆಡಹಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾಡುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಮೌಸ್‌-ಕ್ಲಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯಾಗಿ, ಅಥವಾ ಜಾರಿಹೋದ ಸಮಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯೊಂದಿಗೂ ಹೊಸತೊಂದು ಪುಟವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಹಾಲಿ ಇರುವ ಪುಟವನ್ನೇ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಸರ್ವರ್‌ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಸೀಮಿತವಾದ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸರ್ವರ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಾನಾರೀತಿಯ Ajax ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಶೇಖರಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಬಳಕೆದಾರರು ಪುಟವೊಂದರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನೆ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯು ಲಭ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಲು ಕೆಲವೊಂದು ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ನಿಗದಿತವಾಗಿ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ [[ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ]]ಯನ್ನು ಕಳಿಸುವುದುಂಟು.<ref>{{cite web |url=http://buntin.org/2008/sep/23/jquery-polling-plugin/ |title=jQuery Polling plugin |date=23 September 2008 |last=Buntin |first=Seth |accessdate=2009-08-22 |archive-date=2009-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090813184848/http://buntin.org/2008/sep/23/jquery-polling-plugin/ |url-status=dead }}</ref> === WWW ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ === ಅನೇಕ [[ವೆಬ್‌ ವಿಳಾಸ]]ಗಳು ''www'' ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ತಾವು ಒದಗಿಸುವ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅಂತರಜಾಲದ ಆಶ್ರಯದಾತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (ಸರ್ವರ್‌ಗಳನ್ನು) ಹೆಸರಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವು ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಆದ್ದರಿಂದ, [[ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್‌]] ಒಂದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಆಶ್ರಯದಾತನ ಹೆಸರು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ''www'' ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಂದು [[FTP ಸರ್ವರ್‌]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ''ftp'' ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು [[USENET]] [[ಸುದ್ದಿ ಸರ್ವರ್‌]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ''news'' ಅಥವಾ ''nntp'' ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಶ್ರಯದಾತ ಹೆಸರುಗಳು ನಂತರ "www.example.com"ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ [[DNS]] [[ಸಬ್‌ಡೊಮೈನ್‌]] ಹೆಸರುಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸಬ್‌ಡೊಮೈನ್‌ ಹೆಸರುಗಳ ಬಳಕೆಯು ಹೀಗೆಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಯಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಕವು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇರಿಲ್ಲ; ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್‌ನ್ನು "nxoc01.cern.ch"<ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/People/Berners-Lee/FAQ.html |title=Frequently asked questions by the Press - Tim Berners-Lee |publisher=W3.org |date= |accessdate=July 27, 2009}}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್‌ಗಳು ಒಂದು ''www'' ಸಬ್‌ಡೊಮೈನ್‌ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯವಿಲ್ಲದೆಯೇ, ಅಥವಾ "www2", "secure" ಇತ್ಯಾದಿಯಂಥ ಕೆಲವು ಇತರ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯದೊಂದಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಸಬ್‌ಡೊಮೈನ್‌ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ; ಅವು ಕೇವಲ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ವತಃ ಡೊಮೈನ್‌ ಹೆಸರು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, example.com) ಮತ್ತು ''www'' ಸಬ್‌ಡೊಮೈನ್‌ ಹೆಸರುಗಳೆರಡೂ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, www.example.com) ಅದೇ ಸೈಟ್‌ನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇತರ ಬಗೆಗಳಿಗೆ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದ ಅಗತ್ಯ ಬರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್‌ಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅವು ರೂಪಿಸಬಹುದು. ವಿಳಾಸವನ್ನು ಅಚ್ಚಿಸುವ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಏಕ ಪದವನ್ನು ಅಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು [[ವಾಪಸಾತಿ]]ಯ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ, ಕೆಲವೊಂದು ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು ತಾವೇತಾವಾಗಿ ಸದರಿ ಪದದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ "www."ನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ".com", ".org" and ".net" ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 'apple' ಎಂದು ಅಚ್ಚಿಸಿ ’enter’ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ, ''<nowiki>http://www.apple.com/</nowiki>'' ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು 'openoffice' ಎಂದು ಅಚ್ಚಿಸಿ ’enter’ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ, ''<nowiki>http://www.openoffice.org</nowiki>'' ಎಂಬ ವಿಳಾಸವು ವಿಳಾಸದ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು, 2003ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ Mozilla [[Firefox]]ನ ಆರಂಭಿಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಮೂಲಕ (ಅದು ಇನ್ನೂ 'Firebird' ಎಂಬ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ), ಒಂದು ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://forums.mozillazine.org/viewtopic.php?f=9&t=10980 |title=automatically adding www.___.com |publisher=mozillaZine |date=May 16th, 2003 |accessdate=May 27, 2009 }}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ Microsoft ಕಂಪನಿಯು 2008ರಲ್ಲಿ US ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅದು ಕೇವಲ ಮೊಬೈಲ್‌ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.techdirt.com/articles/20080626/0203581527.shtml |title=Microsoft Patents Adding 'www.' And '.com' To Text |publisher=Techdirt |last=Masnick |first=Mike |date=July 7th 2008 |accessdate=May 27, 2009 }}</ref> ವೆಬ್‌ ವಿಳಾಸದ '<nowiki>http://</nowiki>' ಅಥವಾ '<nowiki>https://</nowiki>' ಭಾಗವು ''ತನ್ನದೇ'' ಆದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಅವು [[Hypertext Transfer Protocol]] ಮತ್ತು [[HTTP Secure]] ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಪುಟಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರೆಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹಾಗೂ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸಂವಹನೆಯ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಅವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತವೆ. HTTP ಜಾಲದ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ನಿರೂಪಣೆಯು ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ‌ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ರೀತಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು HTTPSನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ ಅಂಶವು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದರವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಸಂಕೇತಪದಗಳು (ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌) ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಿವರಗಳಂಥ ಗೋಪ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಸದರಿ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ ಪದರವು ನೆರವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇದು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದರೆ, ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು ಈ "ಯೋಜನೆ"ಯ ಭಾಗವನ್ನು URLಗಳಿಗೂ ಸಹ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರ ನಡುವೆಯೂ, ಎರಡು ’ಮುಂಗೀಟುಗಳು’ (//) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ ಎಂದು ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾರೆ, ವೆಬ್‌ URLಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂದು RFC 2396ಯು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ: <scheme>://<authority><path>?<query>#<fragment>. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಲ್ಲಿ <authority> ಎಂಬುದು (www.example.comನಂತೆ) ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್‌ ಆಗಿದೆ, ಮತ್ತು <path> ಎಂಬುದು ವೆಬ್‌ ಪುಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. <query> ಎಂಬುದನ್ನು ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ‍್ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ (ಇದು ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿರುವ ದತ್ತಾಂಶವಾಗಿರಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶೋಧಕ ಎಂಜಿನ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲಾದ ಪದಗಳು), ಮತ್ತು ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬರುವ ಪುಟ ಇದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ, <fragment> ಎಂಬುದು ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಕಳಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರೌಸರ್‌ ಮೊದಲು ತೋರಿಸುವ ಪುಟದ ಭಾಗವನ್ನು ಇದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ''www'' ನಲ್ಲಿನ ಅಕ್ಷರಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲಕ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[wwwನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ]] (''double-u double-u double-u'' ). ಕೆಲವೊಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಇದನ್ನು ''dub-dub-dub'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರಾದರೂ, ಅದಿನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿಲ್ಲ. [[ಡೋಗ್ಲಸ್‌ ಆಡಮ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಲೇಖಕ [[ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಭಾನುವಾರದ ಸಂಚಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ (1999) ಒಮ್ಮೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, "ಯಾವ ಮೂಲ ಪದಗುಚ್ಛದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವಾಗ, ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಂಡಿತೋ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದದ ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪದಗುಚ್ಛವೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಪ್ರಕಾರ World Wide Web ಮಾತ್ರ" ಎಂಬ ವ್ಯಂಗ್ಯೋಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಫ್ರೈ ಎಂಬಾತ ನಂತರ ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್‌ಗಳ "ಪಾಡ್‌ಗ್ರಾಮ್ಸ್‌" ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ "wuh wuh wuh" ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ. ಮ್ಯಾಂಡರೀನ್‌ ಎಂಬ [[ಚೀನಾದ]] ಅಧಿಕೃತ ಆಡುನುಡಿಯಲ್ಲಿ, ''wàn wéi wǎng'' {{lang|zh|[[wikt:万维网|万维网]]}} ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛಕ್ಕೆ ಹೋಲುವಂತಿರುವ ಒಂದು [[ಧ್ವನ್ಯಾತ್ಮಕ-ಶಬ್ದಾರ್ಥದ ಹೋಲಿಕೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ''ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌'' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದು ''www'' ನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಷರಶಃ "ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಆಯಾಮದ ಜಾಲ"<ref>{{cite web |url=http://us.mdbg.net/chindict/chindict.php?page=translate&trst=0&trqs=World+Wide+Web&trlang=&wddmtm=0 |title=MDBG Chinese-English dictionary - Translate |accessdate=July 27, 2009}}</ref> ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಷಾಂತರವು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹಾಗೂ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಟಿಮ್‌ ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀಯ ವೆಬ್‌-ಸ್ಪೇಸ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ''World Wide Web'' ಎಂಬುದನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪದಗಳಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪದದ ಮೊದಲಕ್ಷರವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ದೊಡ್ಡಕ್ಷರವಾಗಿದ್ದು, ಪದಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಗೆರೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/People/Berners-Lee/FAQ.html |title=Frequently asked questions by the Press - Tim BL |publisher=W3.org |date= |accessdate=July 27, 2009}}</ref> == ಗೌಪ್ಯತೆ == ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಹಾಗೂ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಬಳಕೆದಾರರು, ವೆಬ್‌ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, [[ರಹಸ್ಯ ಪಾಲನೆ]]ಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಬಹುದು.<ref name="Bits">{{cite book|author=Hal Abelson, Ken Ledeen and Harry Lewis|title=Blown to Bits: Your Life, Liberty, and Happiness After the Digital Explosion|url=http://www.bitsbook.com/|date=April 14, 2008|isbn=0-13-713559-9|chapter=1–2|publisher=Addison Wesley|accessdate=November 6, 2008|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807152219/https://www.bitsbook.com/|url-status=dead}}</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅರ್ಧ-ಶತಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಜಾಲ]]ವೊಂದನ್ನು<ref>{{cite press release|title=Social Networking Explodes Worldwide as Sites Increase their Focus on Cultural Relevance|url=http://www.comscore.com/press/release.asp?press=2396|publisher=comScore|date=August 12, 2008|accessdate=November 9, 2008|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090204212650/http://www.comscore.com/press/release.asp?press=2396|url-status=dead}}</ref> ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ನೊಂದಿಗೇ ಬೆಳೆಯುವ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪೈಕಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗದ ಜನರು ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು<ref>{{cite web|author=Amanda Lenhart and Mary Madden|title=Teens, Privacy & Online Social Networks|url=http://www.pewinternet.org/pdfs/PIP_Teens_Privacy_SNS_Report_Final.pdf|date=April 18, 2007|format=PDF|publisher=Pew Internet & American Life Project|accessdate=November 9, 2008|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070421100102/http://www.pewinternet.org/pdfs/PIP_Teens_Privacy_SNS_Report_Final.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ರೂಢಿಯ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರಬಹುದಾದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite video|people=Schmidt, Eric (Google)|date=October 20, 2008|title=Eric Schmidt at Bloomberg on the Future of Technology|url=https://www.youtube.com/watch?v=rD_x9LW5QRg|publisher=YouTube|location=New York, New York|accessdate=November 9, 2008|time=16:30}}</ref><ref>{{cite news|author=Nussbaum, Emily|title=Say Everything|url=http://nymag.com/news/features/27341/|date=February 12, 2007|work=New York|publisher=New York Media|accessdate=November 9, 2008}}</ref> U.S. ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ U.S.ಗೆ ಸೇರದ 70%ನಷ್ಟು ಶ್ರೋತೃವೃಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಪಾಲನೆಯ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲೆಂದು ರೂಪಿಸಲಾದ "ಪರಿವರ್ತನಾ ಸಾಧನಗಳ"<ref>{{cite news|author=Wortham, Jenna|title=Facebook Will Give Users More Control Over Who Sees What|url=http://bits.blogs.nytimes.com/2009/07/01/facebook-will-give-users-more-control-over-who-sees-what/|publisher=The New York Times Company|date=July 1, 2009|accessdate=July 1, 2009}}</ref> (transition tools) ಒಂದು ಬೀಟಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಒಡಮೂಡಿದ [[Facebook]] ಅಂದಾಜಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅದರ ಸದಸ್ಯರ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ 20%ನಷ್ಟು ಜನರು ಖಾಸಗಿ ಸ್ಥಾಪನಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|author=Stone, Brad|title=Is Facebook Growing Up Too Fast?|url=https://www.nytimes.com/2009/03/29/technology/internet/29face.html?pagewanted=all|date=March 28, 2009|publisher=The New York Times}} ಮತ್ತು {{cite web|author=Lee Byron (Facebook)|title=The Road to 200 Million|url=https://www.nytimes.com/imagepages/2009/03/29/business/29face.graf01.ready.html|publisher=The New York Times|date=March 28, 2009|accessdate=April 2, 2009}}</ref> ವೆಬ್‌ನ್ನು ಬಳಸುವ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಪ್ರಾಪ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿರುವ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಜಾಲಗಳ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳಿಗಾಗಿರುವ, ಉದ್ಯಮದ ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನವಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು 60 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಗೌಪ್ಯತಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು.<ref name="conference">{{cite press release|title=30th International Conference of Data Protection and Privacy Commissioners|url=http://www.privacyconference2008.org/pdf/press_final_en.pdf|format=PDF|date=October 17, 2008|accessdate=November 8, 2008|archive-date=ಜುಲೈ 4, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090704101757/http://www.privacyconference2008.org/pdf/press_final_en.pdf|url-status=dead}}</ref> [[ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡಬಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿ]]ಗಾಗಿರುವ ದತ್ತಾಂಶದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು, ಆ ಮಾಹಿತಿಯ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="conference"/> ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೀಕ್ಷಣಾ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಯೇ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು [[ಕುಕಿಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಜಾಹೀರಾತಿನ ಜಾಲ]]ಗಳನ್ನು<ref>{{cite web|author=Cooper, Alissa|title=Browser Privacy Features: A Work In Progress|url=http://www.cdt.org/privacy/20081022_browser_priv.pdf|format=PDF|publisher=Center for Democracy and Technology|date=October 2008|accessdate=November 8, 2008}}</ref> ತಡೆಹಿಡಿಯಲು, ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಮೊರೆಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಅವರು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ [[ಸರ್ವರ್‌ ಲಾಗ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ವೆಬ್‌ ಸಂಕೇತ ಕೇಂದ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|author=Joshua Gomez, Travis Pinnick, and Ashkan Soltani|title=KnowPrivacy|pages=8–9|date=June 1, 2009|url=http://www.knowprivacy.org/report/KnowPrivacy_Final_Report.pdf|format=PDF|publisher=University of California, Berkeley, School of Information|accessdate=June 2, 2009}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಅರಿವಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯ ದಾಖಲಿಸುವಿಕೆ, ಸಮರ್ಥನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ವೆಬ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸೂಕ್ತ ಅಥವಾ ಯಥೋಚಿತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತೂ ಅವರಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ.<ref name="Weitzner">{{cite web|author=Daniel J. Weitzner, Harold Abelson, Tim Berners-Lee, Joan Feigenbaum, James Hendler, Gerald Jay Sussman|title=Information Accountability|url=http://hdl.handle.net/1721.1/37600|date=June 13, 2007|publisher=MIT Computer Science and Artificial Intelligence Laboratory|accessdate=November 6, 2008}}</ref> [[ಜಾಹೀರಾತಿನ]] ಮೂಲಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ ಸೇವಾದಾರರ ಪೈಕಿ [[Yahoo!]] ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಬಳಕೆದಾರರ ಕುರಿತಾದ ಬಹುತೇಕ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಅದರ ಸೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜಾಹಿರಾತುದಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಜಾಲದ ಸೈಟ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರತಿತಿಂಗಳೂ ಸುಮಾರು 2,500 ಬಿಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. Yahoo!ನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ [[MySpace]] ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, [[AOL]]–[[TimeWarner]], Google, [[Facebook]], [[Microsoft]], ಮತ್ತು [[eBay]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite news|author=Story, Louise and comScore|title=They Know More Than You Think|url=https://www.nytimes.com/imagepages/2008/03/10/technology/20080310_PRIVACY_GRAPHIC.html|format=JPEG|date=March 10, 2008}} ಇದರಲ್ಲಿ {{cite news|author=Story, Louise|title=To Aim Ads, Web Is Keeping Closer Eye on You|url=https://www.nytimes.com/2008/03/10/technology/10privacy.html|work=The New York Times|publisher=The New York Times Company|date=March 10, 2008|accessdate=March 9, 2008}}</ref> == ಭದ್ರತೆ == ವೆಬ್‌ ಮಾಧ್ಯಮವು [[ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಸರಕನ್ನು]] ಹರಡಲು ಅಪರಾಧಿಗಳು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಪಥವಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. [[ಚಹರೆಯ ಕಳ್ಳತನ]], ಮೋಸಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹದಂಥ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳು, ವೆಬ್‌ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸೈಬರ್‌ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Ben-Itzhak" /> ವೆಬ್‌-ಆಧರಿತ ಇಂಥ ಘಾಸಿಕೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಈಗ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳನ್ನು<ref>{{cite web|author=Christey, Steve and Martin, Robert A.|title=Vulnerability Type Distributions in CVE (version 1.1)|url=http://cwe.mitre.org/documents/vuln-trends/index.html|date=May 22, 2007|publisher=[[MITRE Corporation]]|accessdate=June 7, 2008}}</ref><ref>{{cite web|title=Symantec Internet Security Threat Report: Trends for July-December 2007 (Executive Summary)|publisher=Symantec Corp.|volume=XIII|pages=1–2|date=April 2008|url=http://eval.symantec.com/mktginfo/enterprise/white_papers/b-whitepaper_exec_summary_internet_security_threat_report_xiii_04-2008.en-us.pdf|format=PDF|accessdate=May 11, 2008|archive-date=ಜೂನ್ 25, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080625065121/http://eval.symantec.com/mktginfo/enterprise/white_papers/b-whitepaper_exec_summary_internet_security_threat_report_xiii_04-2008.en-us.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮೀರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕುರಿತು [[ಗೂಗಲ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡಿರುವ ಅಂಕಿ-ಅಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಹತ್ತು ವೆಬ್‌ ಪುಟಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಪುಟವು ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Google searches web's dark side|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6645895.stm|date=May 11, 2007|publisher=BBC News|accessdate=April 26, 2008}}</ref> ಬಹುಪಾಲು ವೆಬ್‌-ಆಧರಿತ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು [[ಸೋಫೊಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡಿರುವ ಅಂಕಿ-ಅಂಶದ ಅನುಸಾರ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="Sophos-Q1-2008">{{cite web|title=Security Threat Report|url=http://www.sophos.com/sophos/docs/eng/marketing_material/sophos-threat-report-Q108.pdf|format=PDF|date=Q1 2008|publisher=Sophos|accessdate=April 24, 2008}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಬೆದರಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ [[SQL ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌]] ದಾಳಿಗಳು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Security threat report|url=http://www.sophos.com/sophos/docs/eng/papers/sophos-security-report-jul08-srna.pdf|format=PDF|date=July 2008|publisher=Sophos|accessdate=August 24, 2008}}</ref> HTML ಮತ್ತು URIಗಳ ಮೂಲಕ [[ಕ್ರಾಸ್‌-ಸೈಟ್‌ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್‌]]ನಂಥ (XSS) ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ವೆಬ್‌ ಮಾಧ್ಯಮವು ಈಡಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಇವು JavaScriptನ<ref name="FGHR">{{cite book|author=Fogie, Seth, Jeremiah Grossman, Robert Hansen, and Anton Rager|title=Cross Site Scripting Attacks: XSS Exploits and Defense|pages=68–69, 127|publisher=Syngress, Elsevier Science & Technology|url=http://www.syngress.com/book_catalog//SAMPLE_1597491543.pdf|format=PDF|date=2007|isbn=1597491543|accessdate=June 6, 2008}}</ref> ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದವು ಹಾಗೂ ಇಂಥ ಲಿಪಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವೆಬ್‌ 2.0 ಮತ್ತು Ajax [[ವೆಬ್‌ ಡಿಸೈನ್‌]]ನಂಥವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ದಾಳಿಗಳು ಒಂದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾದವು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref>{{cite web|author=O'Reilly, Tim|title=What Is Web 2.0|url=http://www.oreillynet.com/pub/a/oreilly/tim/news/2005/09/30/what-is-web-20.html|pages=4–5|date=September 30, 2005|publisher=O'Reilly Media|accessdate=June 4, 2008}} and AJAX web applications can introduce security vulnerabilities like "client-side security controls, increased attack surfaces, and new possibilities for Cross-Site Scripting (XSS)", in {{cite journal|author=Ritchie, Paul|title=The security risks of AJAX/web 2.0 applications|url=http://www.infosecurity-magazine.com/research/Sep07_Ajax.pdf|format=PDF|date=March 2007|journal=Infosecurity|publisher=Elsevier|accessdate=June 6, 2008|archive-date=ಜೂನ್ 25, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080625065122/http://www.infosecurity-magazine.com/research/Sep07_Ajax.pdf|url-status=dead}} which cites {{cite news|author=Hayre, Jaswinder S. and Kelath, Jayasankar|title=Ajax Security Basics|url=http://www.securityfocus.com/infocus/1868|publisher=SecurityFocus|date=June 22, 2006|accessdate=June 6, 2008|archive-date=ಮೇ 15, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080515114747/http://www.securityfocus.com/infocus/1868|url-status=dead}}</ref> ಇಂದು ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಅನುಸಾರ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಎಲ್ಲ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು XSS ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news|author=Berinato, Scott|title=Software Vulnerability Disclosure: The Chilling Effect|url=http://www.csoonline.com/article/221113|work=CSO|page=7|publisher=CXO Media|date=January 1, 2007|accessdate=June 7, 2008|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080418072230/http://www.csoonline.com/article/221113|url-status=dead}}</ref> ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು ಅತಿ ಎನ್ನಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗಿವೆ. 9/11ರ ಅವಘಡದ ನಂತರದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು<ref>{{cite news|author=Prince, Brian|title=McAfee Governance, Risk and Compliance Business Unit|url=http://www.eweek.com/c/a/Security/McAfee-Governance-Risk-and-Compliance-Business-Unit/|work=eWEEK|publisher=Ziff Davis Enterprise Holdings|date=April 9, 2008|accessdate=April 25, 2008|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240421053243/https://www.eweek.com/security/mcafee-governance-risk-and-compliance-business-unit/|url-status=dead}}</ref> ಈಡೇರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[McAfee]]ಯಂಥ ಬೃಹತ್ ಭದ್ರತಾ ಸೇವಾ-ಮಾರಾಟಗಾರ ಕಂಪನಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹಾಗೂ ಅನುಸರಣೆಯ ತಂಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ ಮತ್ತು [[Finjan]]ನಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಕಂಪನಿಗಳು, ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತು-ವಿಷಯದ ಮೂಲವು ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ, ಅವುಗಳ ಕುರಿತಾದ ನಿಜಾವಧಿಯ ಸಕ್ರಿಯ ತನಿಖೆಯ ಕುರಿತು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿವೆ.<ref name="Ben-Itzhak">{{cite news|author=Ben-Itzhak, Yuval|title=Infosecurity 2008 - New defence strategy in battle against e-crime|url=http://www.computerweekly.com/Articles/2008/04/18/230345/infosecurity-2008-new-defence-strategy-in-battle-against.htm|work=ComputerWeekly|publisher=Reed Business Information|date=April 18, 2008|accessdate=April 20, 2008}}</ref> ಉದ್ಯಮಗಳು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒಂದು ವೆಚ್ಚದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ<ref>{{cite news|author=Preston, Rob|title=Down To Business: It's Past Time To Elevate The Infosec Conversation|url=http://www.informationweek.com/news/security/client/showArticle.jhtml?articleID=207100989|work=InformationWeek|publisher=United Business Media|date=April 12, 2008|accessdate=April 25, 2008|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080414031843/http://www.informationweek.com/news/security/client/showArticle.jhtml?articleID=207100989|url-status=dead}}</ref> ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ವ್ಯವಹಾರದ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಜಾರಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ "ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಸರ್ವತ್ರತೆಯನ್ನು" ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಜಾಲಗಳನ್ನು ಇಂದು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ನೂರಾರು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.<ref>{{cite news|author=Claburn, Thomas|title=RSA's Coviello Predicts Security Consolidation|url=http://www.informationweek.com/news/security/showArticle.jhtml?articleID=197003826|work=InformationWeek|publisher=United Business Media|date=February 6, 2007|accessdate=April 25, 2008|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207091418/http://www.informationweek.com/news/security/showArticle.jhtml?articleID=197003826|url-status=dead}}</ref> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಬಳಕೆದಾರರು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಉತ್ತಮ ಎಂದು [[ಜೋನಾಥನ್‌ ಝಿಟ್ರೈನ್‌]] ಎಂಬಾತ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|first= Carolyn|last= Duffy Marsan|title= How the iPhone is killing the 'Net|url= http://www.networkworld.com/news/2008/040908-zittrain.html|work= Network World|publisher= IDG|date= April 9, 2008|accessdate= April 17, 2008|archive-date= ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2008|archive-url= https://web.archive.org/web/20080414043829/http://www.networkworld.com/news/2008/040908-zittrain.html|url-status= dead}}</ref> == ಮಾನದಂಡಗಳು == {{Main|Web standards}} ಅನೇಕ ಔಪಚಾರಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌, ಅಂತರಜಾಲ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯದ ವಿಭಿನ್ನ ಮಗ್ಗುಲುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಬಹುತೇಕ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀ ನೇತೃತ್ವದ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ]]ನಿಂದ (W3C) ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವೊಂದು ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಟಾಸ್ಕ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌]] (IETF) ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವೆಬ್‌ ಮಾನದಂಡಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * [[ಮಾರ್ಕ್‌-ಅಪ್‌ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿ]], ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[HTML]] ಮತ್ತು [[XHTML]]ಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ W3Cಯಿಂದ ಪಡೆದಿರುವ ಶಿಫಾರಸುಗಳು. ಇವು [[ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌]] ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳ ಸಂರಚನೆ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. * [[ಶೈಲಿಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗಾಗಿ]] (stylesheets), ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[CSS]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ W3Cಯಿಂದ ಪಡೆದಿರುವ ಶಿಫಾರಸುಗಳು. * [[ಎಕ್ಮಾ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪಡೆದಿರುವ, [[ECMAScript]] ಕುರಿತಾಗಿರುವ ಮಾನದಂಡಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[JavaScript]]ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ). * [[ದಸ್ತಾವೇಜು ಉದ್ದೇಶದ ಮಾದರಿ]]ಯ ಕುರಿತು W3Cಯು ನೀಡಿರುವ ಶಿಫಾರಸುಗಳು. ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ಗಾಗಿರುವ ಇತರ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡ, ಆದರೆ ಇವಷ್ಟಕ್ಕೇ ಸೀಮಿತವಲ್ಲದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ: * Uniform Resource Identifier (URI): ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳಂಥ ಆಕರಗಳನ್ನು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇರುವ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದು. URLಗಳೆಂದೂ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ URIಗಳು, IETFಯ RFC 3986 / STD 66ನಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: ''Uniform Resource Identifier (URI): Generic Syntax'' ಮತ್ತು ಅದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ [[URI ಯೋಜನಾ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು]]-ವಿವರಿಸುವ [[RFCಗಳು]]; * ''ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಪ್ರೋಟಕಾಲ್‌ (HTTP)'', ವಿಶೇಷವಾಗಿ RFC 2616ಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ: ''HTTP/1.1'' ಮತ್ತು RFC 2617: ಬ್ರೌಸರ್‌ ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ''HTTP Authentication'' ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸುತ್ತದೆ. == ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಿಕೆ == {{Main|Web accessibility}} ದೃಷ್ಟಿಯ, ಶ್ರವಣದ, ದೈಹಿಕ, ಮಾತಿನ, ಅರಿವಿನ, ಅಥವಾ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯಾವುದೇ ದೈಹಿಕ [[ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ]]ಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವೆಬ್‌ಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕೈ ಮುರಿತದಂಥ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರರಿಗೆ ಅಥವಾ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ವೃದ್ಧಜೀವಿಗಳಿಗೂ ವೆಬ್‌ನ ಪ್ರವೇಶ್ಯತೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="WAI">{{cite web|title=Web Accessibility Initiative (WAI)|url=http://www.w3.org/WAI/l|publisher=World Wide Web Consortium|accessdate=April 7, 2009}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಸಂಹವನ ನಡೆಸುವ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ವೆಬ್‌ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಶದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೀಡಾಗಿರುವ ಜನರಿಗೂ ಸಮಾನ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು [[ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವ]]ನ್ನು ವೆಬ್‌ ಮಾಧ್ಯಮವು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Developing a Web Accessibility Business Case for Your Organization: Overview|url=http://www.w3.org/WAI/bcase/Overviewl|publisher=World Wide Web Consortium|accessdate=April 7, 2009}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಟಿಮ್‌ ಬರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀ ಈ ಕುರಿತು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ವೆಬ್‌ನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅದರ ಶಕ್ತಿ ಅಡಗಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ದೈಹಿಕ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ವೆಬ್‌ನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ.<ref name="WAI" /> ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ವೆಬ್‌ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆ]]ಯನ್ನು ಒಂದು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಮಾಡಿವೆ.<ref>{{cite web|title=Legal and Policy Factors in Developing a Web Accessibility Business Case for Your Organization|url=http://www.w3.org/WAI/bcase/pol|publisher=World Wide Web Consortium|accessdate=April 7, 2009}}</ref> W3Cಯ [[ವೆಬ್‌ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯ ಉಪಕ್ರಮ]]ದಲ್ಲಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವು ಸರಳವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ನೆರವಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ವೊಂದನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಥವಾ ಬಳಸದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವೆಬ್‌ನ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯು ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಈ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ವೆಬ್‌ ವಸ್ತು-ವಿಷಯದ ಬರಹಗಾರರು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="WAI" /><ref>{{cite web|title=Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) Overview|url=http://www.w3.org/WAI/intro/wcag.php|publisher=World Wide Web Consortium|accessdate=April 7, 2009}}</ref> == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ == ವೆಬ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳು, ಲಿಪಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ ಎಂದು W3Cಯ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ]]ದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Internationalization (I18n) Activity|url=http://www.w3.org/International/|publisher=World Wide Web Consortium|accessdate=April 10, 2009}}</ref> 2004 ಅಥವಾ 2005ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ [[ಯೂನಿಕೋಡ್‌]] (Unicode), ಭದ್ರವಾದ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ASCII]] ಹಾಗೂ Western European ಶೈಲಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ದಾಟಿಕೊಂಡು, ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೆಬ್‌ ಮಾಧ್ಯಮದ [[ಅಕ್ಷರ ಸಂಕೇತೀಕರಣ]] ಶೈಲಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>{{cite news|author=Davis, Mark|title=Moving to Unicode 5.1|url=http://googleblog.blogspot.com/2008/05/moving-to-unicode-51.html|date=April 5, 2008|publisher=Google|accessdate=April 10, 2009}}</ref> RFC 3986ಯು ಮೂಲತಃ US-ASCIIನ ಒಂದು ಉಪವರ್ಗದಲ್ಲಿನ [[URI]]ನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವಂತಾಗಲು ಆಕರಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. RFC 3987 ಸ್ವರೂಪವು ಹೆಚ್ಚು ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ -[[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಕ್ಷರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿನ]] (ಯೂನಿವರ್ಸಲ್‌ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್‌ ಸೆಟ್‌) ಯಾವುದೇ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ- ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಒಂದು ಆಕರವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ [[IRI]]ನಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite press release|title=World Wide Web Consortium Supports the IETF URI Standard and IRI Proposed Standard|url=http://www.w3.org/2004/11/uri-iri-pressrelease.html|date=January 26, 2005|publisher=World Wide Web Consortium|accessdate=April 10, 2009}}</ref> == ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು == 2001ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ವೆಬ್‌ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ್ದು ಎನ್ನಬಹುದಾದ 550 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅಗೋಚರವಾದ ವೆಬ್‌ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ [[ಆಳವಾದ ವೆಬ್‌ ಸ್ವರೂಪ]]ದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.brightplanet.com/resources/details/deepweb.html |title=The 'Deep' Web: Surfacing Hidden Value |publisher=Brightplanet.com |date= |accessdate=July 27, 2009 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080404044203/http://www.brightplanet.com/resources/details/deepweb.html |url-status=dead }}</ref> 2,024 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ವೆಬ್‌ ಪುಟಗಳಿಗೆ<ref>{{cite web|url=http://www.netz-tipp.de/languages.html |title=Distribution of languages on the Internet |publisher=Netz-tipp.de |date= |accessdate=July 27, 2009}}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿ 2002ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ನಿರ್ಣಯಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇದುವರೆಗಿನ ಬಹುಪಾಲು ವೆಬ್‌ ವಸ್ತು-ವಿಷಯವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು ಅದರ ಪಾಲು 56.4%ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳು ಜರ್ಮನ್‌ (7.7%), ಫ್ರೆಂಚ್‌ (5.6%), ಮತ್ತು ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ (4.9%) ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ವೆಬ್‌ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 75 ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ ಶೋಧಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, 2005ರ ಜನವರಿ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವೆಬ್‌]]ನಲ್ಲಿನ 11.5 ಶತಕೋಟಿಗೂ ಮೀರಿದ ವೆಬ್‌ ಪುಟಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |author=Alessio Signorini |url=http://www.cs.uiowa.edu/~asignori/web-size/ |title=Indexable Web Size |publisher=Cs.uiowa.edu |date= |accessdate=July 27, 2009 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 13, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090413074501/http://www.cs.uiowa.edu/~asignori/web-size/ |url-status=dead }}</ref> {{As of|2009|3}}ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವೆಬ್‌ ಕಡೇಪಕ್ಷ 25.21 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.worldwidewebsize.com/ |title=The size of the World Wide Web |publisher=Worldwidewebsize.com |date= |accessdate=July 27, 2009}}</ref> 2008ರ ಜುಲೈ 25ರಂದು, ಗೂಗಲ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಾದ ಜೆಸ್ಸೆ ಆಲ್ಪರ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ನಿಸಾನ್‌ ಹಜಾಜ್‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, [[ಗೂಗಲ್‌ ಶೋಧಕಾರ್ಯ]]ವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ 109.5 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ{{As of|2009|5}} ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ URLಗಳನ್ನು<ref>{{cite web |url=http://googleblog.blogspot.com/2008/07/we-knew-web-was-big.html |title=We knew the web was big... |accessdate= |last=Alpert |first=Jesse |coauthors=Hajaj, Nissan |date=July 25, 2008 |work=The Official Google Blog |publisher=}}</ref> ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="NI">{{cite web|title=Domain Counts & Internet Statistics|url=http://www.domaintools.com/internet-statistics/|publisher=Name Intelligence|accessdate=May 17, 2009|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 1, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091101200248/http://www.domaintools.com/internet-statistics/|url-status=dead}}</ref> ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ 74%ನಷ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಅಥವಾ ಇತರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, <code>.com</code> [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಡೊಮೈನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="NI"/> == ವೇಗದ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚಾವಿಷಯಗಳು == [[ಅಂತರಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿನ [[ದಟ್ಟಣೆ]]ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ [[ಅವ್ಯಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿ]]ಯು ಒಂದು ನಿಕೃಷ್ಟಾರ್ಥದ ಪದದ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. World Wide Webನ್ನು ''World Wide Wait'' ಎಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=World Wide Wait|url=http://www.techweb.com/encyclopedia/defineterm.jhtml?term=world+wide+wait|work=TechEncyclopedia|publisher=United Business Media|accessdate=April 10, 2009|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410010101/http://www.techweb.com/encyclopedia/defineterm.jhtml?term=world+wide+wait|url-status=dead}}</ref> ಅಂತರಜಾಲದ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವಿಷಯವು, ಉನ್ನತವರ್ಗದ [[ಸಮಾನಸ್ಕಂದ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು [[QoS]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ನಿರಂತರ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದೆ. [[World Wide Wait]]ನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳನ್ನು [[W3C]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>{{cite web|author=Khare, Rohit and Jacobs, Ian|title=W3C Recommendations Reduce 'World Wide Wait'|url=http://www.w3.org/Protocols/NL-PerfNote.html|date=1999|publisher=World Wide Web Consortium|accessdate=April 10, 2009}}</ref> ವೆಬ್‌ ಹೊಂದಿರಬೇಕಾದ ಮಾದರಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನಾ ಕಾಲಾವಧಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಮಾಣಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * 0.1 ಸೆಕೆಂಡ್‌ (ಸೆಕೆಂಡೊಂದರ ಹತ್ತನೇ ಒಂದು ಭಾಗ). ಮಾದರಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನಾ ಕಾಲಾವಧಿ. ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯು ಬಳಕೆದಾರನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. * 1 ಸೆಕೆಂಡ್‌. ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಗರಿಷ್ಠ ಸಮಯ. 1 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಸಮಯವನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗೆ ಅದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಬಳಕೆದಾರನು ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. * 10 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳು. ಒಪ್ಪಲಾಗದ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನಾ ಕಾಲಾವಧಿ. ಬಳಕೆದಾರನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರನು ಸದರಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ್ನು ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. == ಕ್ಯಾಷಿಂಗ್‌(Caching) == ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಳಕೆದಾರನೊಬ್ಬನು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪ ವಿರಾಮದ ನಂತರ ವೆಬ್‌ ಪುಟವೊಂದಕ್ಕೆ ಮರುಭೇಟಿಯಿತ್ತರೆ, ಪುಟದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಮೂಲ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ನಿಂದಲೇ ಮರು-ಗಳಿಸಬೇಕು ಎಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಬಹುಪಾಲು ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗಳಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಳಳೀಯ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮರೆಮಾಡಿಡು]]ತ್ತವೆ. ಬ್ರೌಸರ್‌ ಒಂದರಿಂದ ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ HTTP ಕೋರಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡೆಯ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ನ ನಂತರದ ಬದಲಾದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಾರ್ಡ್‌ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರೆಮಾಡಿಟ್ಟಿರುವ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳು ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂತರಜಾಲದ ಮೇಲಿನ ವೆಬ್‌ ದಟ್ಟಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಮರೆಮಾಡಿಡುವ ಅಥವಾ "ಕ್ಯಾಷಿಂಗ್‌" ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರತಿ ಕಡತಕ್ಕೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವಿಕೆಯ ಕುರಿತು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಡತವು ಚಿತ್ರ, [[ಶೈಲಿಸಂಗ್ರಹ]], [[JavaScript]], HTML, ಅಥವಾ ಸದರಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಒದಗಿಸುವ ಇತರ ವಸ್ತು-ವಿಷಯದ ಪೈಕಿ ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಶೀಲ ವಸ್ತುವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮೂಲ ಆಕರಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರವಾಗಿ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. CSS ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು JavaScriptನಂಥ ಆಕರಗಳನ್ನು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಕಡತಗಳಿಗೆ ಸಂಕಲಿಸುವುದನ್ನು ಒಂದು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕ್ರಮ ಎಂದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮರೆಮಾಡಿಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಟದ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ವೆಬ್‌ ವಸ್ತು-ವಿಷಯವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿಡಬಲ್ಲ ಅಂತರಜಾಲದ ಇತರ ಘಟಕಗಳೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಒಬ್ಬನಿಂದ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ವೆಬ್‌ ಆಕರಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ [[ಫೈರ್‌ವಾಲ್‌ಗಳು]] ಆಗಾಗ ಮರೆಮಾಡಿಡುತ್ತವೆ. (ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ಕ್ಯಾಷಿಂಗ್‌ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಸರ್ವರ್]]‌). Google ಅಥವಾ [[Yahoo!]]ಗಳಂಥ ಕೆಲವೊಂದು [[ಶೋಧಕ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು]] ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಅಂತರ್ಗತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಕಡತಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಮರು-ಕಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಲ್ಲ ವೆಬ್‌ ಸರ್ವರ್‌ನೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಚಲನಶೀಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ವೆಬ್‌ ಪುಟಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು, ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವಾಪಸ್‌ ಕಳಿಸಲಾದ HTTP ಹೆಡರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಂಥ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆಯ ಪುಟಗಳು ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. [[ಅಂತರಜಾಲದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ತಾಣಗಳು ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಬಳಸುತ್ತವೆ. [[HTTP]] 'GET' ಎಂಬ ಸ್ವರೂಪವೊಂದರ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದತ್ತಾಂಶವು, ಒಂದು ವೇಳೆ ಇತರ ಷರತ್ತುಗಳು ಈಡೇರಿದಲ್ಲಿ ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ; 'POST' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯಲ್ಲಿನ ದತ್ತಾಂಶವು POSTedಗೆ ಈಡಾದ ದತ್ತಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Internet|Crystal_Clear_app_browser.png}} {{colbegin|colwidth=30em}} * [[ಡೀಪ್‌ ವೆಬ್‌]] * [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌]] * [[ವೆಬ್‌ಸೈಟುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್‌ ಮೀಡಿಯಾ]] * [[Web 1.0]] * [[Web 2.0]] * [[ವೆಬ್‌ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ]] * [[ವೆಬ್‌ ದಾಖಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] * [[ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌]] * [[ವೆಬ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಕೆ]] * [[ವೆಬ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ]] * [[ವೆಬ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ವೆಬ್‌ ಶೋಧಕ ಎಂಜಿನು]] * [[ವೆಬ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] * [[ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸ]] {{colend}} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಆಕರಗಳು == * {{cite paper | author=Fielding, R.; Gettys, J.; Mogul, J.; Frystyk, H.; Masinter, L.; Leach, P.; Berners-Lee, T. | title=Hypertext Transfer Protocol — HTTP/1.1 | publisher=Information Sciences Institute | date=June 1999 | version=Request For Comments 2616 | url=ftp://ftp.isi.edu/in-notes/rfc2616.txt | access-date=2010-01-28 | archive-date=2009-11-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091122170612/ftp://ftp.isi.edu/in-notes/rfc2616.txt | url-status=dead }} * {{cite paper | author=Berners-Lee, Tim; Bray, Tim; Connolly, Dan; Cotton, Paul; Fielding, Roy; Jeckle, Mario; Lilley, Chris; Mendelsohn, Noah; Orchard, David; Walsh, Norman; Williams, Stuart | title=Architecture of the World Wide Web, Volume One | publisher=W3C | date=December 15, 2004 | version=Version 20041215 | url=http://www.w3.org/TR/webarch/}} * {{cite web | author=Polo, Luciano | title=World Wide Web Technology Architecture: A Conceptual Analysis | publisher= | year=2003 | work=New Devices | url=http://newdevices.com/publicaciones/www/ | dateformat=mdy | accessdate=July 31, 2005 | archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2005 | archive-url=https://web.archive.org/web/20050826212532/http://newdevices.com/publicaciones/www/ | url-status=dead }} * {{cite web | author=Skau, H.O. | title=The World Wide Web and Health Information | publisher= | year=March 1990 | work=New Devices | url=http://newdevices.com/publicaciones/www/ | dateformat=mdy | accessdate=1989 | archive-date=2005-08-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20050826212532/http://newdevices.com/publicaciones/www/ | url-status=dead }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikibooks|Nets, Webs and the Information Infrastructure}} * [http://www.w3.org/History/19921103-hypertext/hypertext/WWW/ ಮೊದಲ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ದಾಖಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] * [http://www.mit.edu/people/mkgray/net/ ಅಂತರಜಾಲದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು: ವೆಬ್‌ ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226054950/http://www.mit.edu/people/mkgray/net/ |date=2009-02-26 }} * [http://www.livinginternet.com/w/w.htm ಲಿವಿಂಗ್‌ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌] ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಅಂತರಜಾಲದ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಇತಿಹಾಸ. * {{dmoz|Computers/Internet/Web_Design_and_Development|Web Design and Development}} * [http://www.w3.org/ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ] * [http://www.worldwidewebsize.com/ World Wide Web Size] ದಿನಂಪ್ರತಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ನ ಗಾತ್ರ. * [http://tofocus.info/english-internet-population.php ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಅಂತರಜಾಲ ಬಳಕೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101201124939/http://tofocus.info/english-internet-population.php |date=2010-12-01 }} ` {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೈಪರ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನವ-ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ನಡುವಿನ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ಯುಗ]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಗ್ರ ಭೂಮಿ]] [[ವರ್ಗ:1989ರ ಪರಿಚಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಹೊಸ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಪಾಂಡಿತ್ಯ]] dszo5jrrwl5qxl1itvzb0w2xccblco8 0 23588 1375168 1364785 2026-06-16T22:21:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375168 wikitext text/x-wiki '''ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆ''' ಎಂಬುದು ಒಂದು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ರಾಶಿಯಿಂದ ಒಂದು ತಂಪಾದ ರಾಶಿಗೆ ಆಗುವ [[ಉಷ್ಣದ ಶಕ್ತಿ]]ಯ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ವಸ್ತುವೊಂದು ತನ್ನ [[ಪರಿಸರ]]ದಿಂದ ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ [[ತಾಪ]]ದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ''ಶಾಖದ ಹರಿವು'' ಅಥವಾ ''ಶಾಖದ ವಿನಿಮಯ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ''ಉಷ್ಣದ ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆ'' ಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಸದರಿ ಕಾಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಸರವು [[ಉಷ್ಣದ ಸಮತೋಲನ]] ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವುದರಿಂದ, ಅವು ಒಂದೇ ತಾಪದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಎರಡನೇ ನಿಯಮ]] ಅಥವಾ [[ಕ್ಲೌಷಿಯಸ್‌]] ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ, ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಉನ್ನತ-ತಾಪದ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಂಪಾದ-ತಾಪದ ವಸ್ತುವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ತಾಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದಾಗ, ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೇವಲ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. == ವಹನ == {{Main|Heat conduction}} ವಹನ ಎಂಬುದು ಭೌತದ್ರವ್ಯದ ಕಣಗಳ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಾಗುವ ಶಾಖದ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಡೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಮುಕ್ತ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ವಿಸರಣದಿಂದ ಆಗಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿರೋಧಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ [[ಫೋನಾನ್‌ ಕಂಪನ]]ದಿಂದ ನಡೆಯಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಅಣುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಕಂಪಿಸಿದಾಗ, ಅಥವಾ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಒಂದು ಅಣುವಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿದಂತೆ, ವಹನದ ಮೂಲಕ ಶಾಖವು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಘನ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಹನವು ಅತೀವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅಣುಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧಗಳ ಒಂದು ಜಾಲವು, ಕಂಪನದ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಇರದಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥವೊಂದರೊಳಗೆ ಕಣಗಳ ವಿಸರಣವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಶಾಖ ವಹನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಈ ಬಗೆಯ ಶಾಖ ವಿಸರಣವು ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ವಿಸರಣದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಘನ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಭವಿಸಬಹುದೋ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ರಾಶಿ ವಿಸರಣವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಲೋಹಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಾಮ್ರ, ಪ್ಲಾಟಿನಂ, ಬಂಗಾರ, ಕಬ್ಬಿಣ, ಇತ್ಯಾದಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣದ ಶಕ್ತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[ವಾಹಕಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ]]. ಲೋಹಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿಧಾನವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ: [[ಲೋಹೀಯ ಬಂಧಗಳು]] ([[ಸಹವೇಲನ್ಸಿಯ]] ಅಥವಾ [[ಅಯಾನಿನ ಬಂಧಗಳಿಗೆ]] ಪ್ರತಿಯಾಗಿರುವಂತೆ) ಮುಕ್ತವಾಗಿ-ಚಲಿಸುವ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಲೋಹದ ಮೂಲಕ ಉಷ್ಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. [[ಸಾಂದ್ರತೆ]]ಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ವಹನವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳು (ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನಿಲಗಳು) ಕಡಿಮೆ ವಹನೀಯವಾಗಿವೆ. ಅನಿಲವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಅಣುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಬೃಹತ್‌‌ ಅಂತರವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ: ಅಣುಗಳ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಇವೆಯೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ವಹನವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ಅನಿಲಗಳ ವಾಹಕತೆಯು ತಾಪದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತಡದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ವಾಹಕತೆಯು, ನಿರ್ವಾತದಿಂದ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬಿಂದುವಿನವರೆಗೆ ಬಂದು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಅನಿಲದ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ, ಅನಿಲದ ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳು ಒಂದು ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಶಾಖವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಅವು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಪರಸ್ಪರ ಘರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಬಿಂದುವಿನ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ವಾಹಕತೆಯು ಕೊಂಚವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಅನಿರ್ಬಂಧತೆ ಅಥವಾ ಸರಾಗತೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಧ್ಯಮವು ವಹಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಅನಿರ್ಬಂಧತೆಯನ್ನು ಪರಿಮಾಣಿಸಲು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ''ಉಷ್ಣದ ವಾಹಕತೆ'' ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ''ವಾಹಕತೆಯ ನಿಯತಾಂಕ'' ಅಥವಾ ''ವಹನ ಗುಣಾಂಕ'', ''k'' ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. [[ಉಷ್ಣದ ವಾಹಕತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ''k'' ಎಂಬುದು ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ "(ΔT) ಎಂಬ ಒಂದು ತಾಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, (A) ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲ್ಮೈಯೊಂದಕ್ಕೆ ಎಂದಿನಂತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, (L) ಎಂಬ ಒಂದು ದಪ್ಪದ ಮೂಲಕ (t) ಎಂಬ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಹವನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ Q ಎಂಬ ಶಾಖದ ಪರಿಮಾಣ [...]." ಉಷ್ಣದ ವಾಹಕತೆಯು ಒಂದು ಭೌತದ್ರವ್ಯ ''[[ಗುಣ]]'' ವಾಗಿದ್ದು, ಮಾಧ್ಯಮದ [[ಅವಸ್ಥೆ]], ತಾಪ, ಸಾಂದ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಬಂಧಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಅದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು [[ಶಾಖ ಕೊಳವೆ]]ಯು ಒಂದು ಅಪ್ರವರ್ತಕ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಉಷ್ಣದ ವಾಹಕತೆಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆಯೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ಅದು ವರ್ತಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ;ಸ್ಥಿರ-ಸ್ಥಿತಿಯ ವಹನಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಅಸ್ಥಿರ ವಹನ * '''ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯ ವಹನ''' ವು ವಹನದ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ವಹನವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿರುವ ತಾಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಸ್ಥಿರಾಂಕವಾಗಿದ್ದಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಸರಿದೂಗುವಿಕೆ ಸಮಯದ ನಂತರ, ವಹನ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿನ ತಾಪಗಳ (ತಾಪ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಪ್ರದೇಶದ ವಿತರಣೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಸಲಾಕೆಯು ಒಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಲಾಕೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ತಾಪಗಳ ಪ್ರವಣತೆಯು ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಲಾಕೆಯ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ತಾಪವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ತಾಪವು ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ರೇಖೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯ ವಹನದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಾಖದ ಮೊತ್ತವು, ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವ ಶಾಖದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯ ವಹನದಲ್ಲಿ, ನೇರ ಪ್ರವಾಹದ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ವಹನದ ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು "ಶಾಖ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ" ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಇಂಥ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, "ಉಷ್ಣದ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳು" ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳಿಗೆ ಸದೃಶಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ತಾಪವು ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ಶಾಖವು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಪ್ರವಾಹದ ಸದೃಶಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. * '''ಅಸ್ಥಿರ ವಹನ''' ದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲದ- ಸ್ಥಿತಿಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಬಿಸಿಯಾದ ತಾಮ್ರ ಚೆಂಡನ್ನು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ತಾಪದಲ್ಲಿರುವ ತೈಲದೊಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದಾಗ ಆಗುವಂತೆಯೇ, ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ತಾಪದ ಕುಸಿತ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಳವು ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನೊಳಗಿನ ತಾಪದ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಮಯದ ಒಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನೊಳಗಿನ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ತಾಪದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಖ ವಹನದ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ''ಅಸ್ಥಿರ ವಹನ'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು (ಸರಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಿಂದ ಆಗಬೇಕಿರುವ ಅಂದಾಜು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಅನ್ವಯಿಕೆ, ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಗತ್ಯವು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಧಾನವೊಂದು [[ಹೀಸ್ಲರ್‌ ಕೋಷ್ಟಕ]]ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ;ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ''[[ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]'' ಯು ಅಸ್ಥಿರ ವಹನದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂದಾಜಾಗಿದೆ. ವಸ್ತುವೊಂದರೊಳಗಿನ ಶಾಖ ವಹನವು, ವಸ್ತುವಿನ ಗಡಿರೇಖೆಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಶಾಖ ವಹನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಂದಾಜಿನ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅಸ್ಥಿರ ವಹನ ಪದ್ಧತಿಯ ಒಂದು ಮಗ್ಗುಲನ್ನು (ಅಂದರೆ ವಸ್ತುವಿನೊಳಗಡೆ ಇರುವುದನ್ನು) ಒಂದು ಸಮನಾದ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪದ್ಧತಿಗೆ (ಅಂದರೆ, ವಸ್ತುವಿನೊಳಗಿನ ತಾಪದ ಮೌಲ್ಯವು ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರಬಹುದಾದರೂ, ವಸ್ತುವಿನೊಳಗಿನ ತಾಪವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಏಕರೂಪದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ) ಇದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, [[ಬಯೋಟ್‌ ಸಂಖ್ಯೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ತಾಪದ ಒಂದು ಏಕರೂಪದ ತೊಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗಿನ ವಸ್ತುವಿನ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ವಸ್ತುವಿನೊಳಗಿನ ವಹನೀಯ ಶಾಖ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಒಡ್ಡಲಾಗುವ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಅನುಪಾತ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬಯೋಟ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವಿನೊಳಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ಶಾಖಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಲಾದ ಉಷ್ಣದ ಪ್ರತಿರೋಧವು, ವಸ್ತುವಿನೊಳಗಡೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಶಾಖಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಲಾದ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಬಯೋಟ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಬಯೋಟ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ''ವಸ್ತುವಿನೊಳಗಡೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಏಕರೂಪವಾಗಿರುವ ತಾಪ'' ದ ಅಂದಾಜನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ, ವಸ್ತುವಿನೊಳಗಡೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ಶಾಖವು ಸ್ವತಃ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲ್ಪಡಲು ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಶಾಖಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಸ್ವತಃ ಹೀಗೆ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲ್ಪಡುವಾಗಿನ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಯೋಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ-ನಿಖರವಾದ ಅಂದಾಜು ಹಾಗೂ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಬಯೋಟ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 0.1ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪದ್ಧತಿಯ ಅಂದಾಜಿಗೆ ಇರುವ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಪರಿಹಾರವು, ಕೆಳಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿರುವ ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಶೀತಕ ನಿಯಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಈ ವಿಧಾನವು, ಮಾನವರ ಮರಣದ ಸಮಯವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಅಥವಾ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜೀವನಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಸಂಭವಿಸುವ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಲು ಇದನ್ನು [[HVAC]]ಗೂ (heating, ventilating and air-conditioning) ಅಂದರೆ, ಬಿಸಿಮಾಡುವಿಕೆ, ಗಾಳಿ-ಬೆಳಕು ನೀಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡ ವಾತಾವರಣ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ - ಎ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್‌ ಅಪ್ರೋಚ್‌ ಬೈ ''ಯುಗ್ನಸ್‌ A ಸೆಂಗೆಲ್‌''</ref> == ಸಂವಹನ == {{Main|convection}} {{Cleanup-section|date=March 2009}} {{Copyedit|section|date=March 2009}} ಸಂವಹನ ಎಂಬುದು ಭೌತದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳ ಚಲನೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಉಷ್ಣದ ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ಚಲನೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಸಂವಾಹಕ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ಬೃಹತ್‌ ಚಲನೆಯ ಇರುವಿಕೆಯು, ಘನ ಮೇಲ್ಮೈ ಹಾಗೂ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ನಡುವಿನ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಯುಗ್ನಸ್‌ A ಸೆಂಗೆಲ್ (2003), “ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌-ಎ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್‌ ಅಪ್ರೋಚ್‌” 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಪ್ರಕಾಶಕ: ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ ಹಿಲ್‌ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್‌, ಪುಟ 26 ಇಂದ: ISBN 0-07-245893-3, 9780072458930, ಗೂಗಲ್‌ ಪುಸ್ತಕ ಶೋಧ. 20-04-09ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಸಂವಾಹಕ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ: * ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂವಹನ: ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿನ ತಾಪದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ಲಾವಕತೆಯ ಬಲಗಳ ಮೂಲಕ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥ ಚಲನೆಯು ಪರಿಣಮಿಸಿದಾಗ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂವಹನವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಾಹ್ಯ ಮೂಲವೊಂದರ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ರಾಶಿಯು ಒಂದು ಬಿಸಿ ಮೇಲ್ಮೈನ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅದರ ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚೆದುರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ರಾಶಿಯು ಕಡಿಮೆ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥವು ಲಂಬವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಡ್ಡಲಾಗಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ತಂಪಾದ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥವು ದಟ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥವು ಮುಳುಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ರಾಶಿಯು ಶಾಖವನ್ನು ಆ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ತಂಪಾದ ರಾಶಿಯೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>http://biocab.org/Heat_Transfer.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100821004350/http://biocab.org/Heat_Transfer.html |date=2010-08-21 }} ಬಯಾಲಜಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌, ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2006, “ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌”, 20/04/09ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> * ಬಲವಂತದ ಸಂವಹನ: ಪಂಖಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಪುಗಳಂಥ ಬಾಹ್ಯ ಮೂಲದಿಂದಾಗಿ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥವು ಮೇಲ್ಮೈನ ಮೇಲೆ ಹರಿಯಲು ಬಲವಂತಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗ, ಒಂದು ಕೃತಕವಾಗಿ ಚೋದಿಸಿದ ಸಂವಹನ ಪ್ರವಾಹವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಲವಂತದ ಸಂವಹನ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>http://www.engineersedge.com/heat_transfer/convection.htm Engineers Edge‌, 2009, “ಕನ್ವೆಕ್ಷನ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌”, 20/04/09ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಹರಿವು ಕೂಡಾ ಸಂವಹನವನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಲ್ಲವು. ಕೊಳವೆಯೊಂದರ ಮೂಲಕದ ಒಂದು ಹರಿವಿನಂಥ ಒಂದು ಘನ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥವು ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಆಂತರಿಕ ಹರಿವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಘನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಎದುರಿಸದೆಯೇ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಾಗ ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಹರಿವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಸಂವಹನಗಳು, ಅದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂವಹನವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಲವಂತದ ಸಂವಹನವಾಗಿರಬಹುದು, ಪರಸ್ಪರ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಅವಲಂಬಿಸಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವು ಆಂತರಿಕ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ಸಂವಹನೆಗಳಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.{{Citation needed|date=April 2010}} ಸಂವಾಹಕ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಈ ಸಮೀಕರಣದಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ:<ref>‌ಲೂಯಿಸ್ C. ಬರ್ಮೀಸ್ಟರ್‌‌, (1993) “ಕನ್ವೆಕ್ಟಿವ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌‌”, 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶಕ: ವೈಲೆ-ಇಂಟರ್‌ಸೈನ್ಸ್‌, ಪುಟ 107 ISBN 0-471-57709-X, 9780471577096, ಗೂಗಲ್‌ ಪುಸ್ತಕ ಶೋಧ. 20-03-09ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> :<math>q = hA(T_s - T_b)</math> A ಎಂಬುದು ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ''T'' <sub>''s'' </sub> ಎಂಬುದು ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ''T'' <sub>''b'' </sub> ಎಂಬುದು ಬೃಹತ್‌ ತಾಪದಲ್ಲಿರುವ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ತಾಪವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ''T'' <sub>''b'' </sub> ಎಂಬುದು ಪ್ರತಿ ಸನ್ನಿವೇಶದೊಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ "ತುಂಬಾ" ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ತಾಪವಾಗಿದೆ. ''h'' ಎಂಬುದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣಾ ಗುಣಾಂಕವಾಗಿದ್ದು, ತಾಪದಂಥ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನವು ಸಂಭವಿಸುವ ಭೌತಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಮೇಲೆ ಅದು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೊಳಗಾಗುವ ಪ್ರತಿ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಗುಣಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವಿಶಿಷ್ಟ ರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಹಾಗೂ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲು ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧವಾಗಿರದೆ ಸೀದಾಹರಿಯುವ ಹರಿವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಗುಣಾಂಕವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಹರಿವುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ; ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಹರಿವುಗಳು ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ, ತೆಳುವಾದ ಹರಿಯದೇ ನಿಂತ ಒಂದು ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥ ಪೊರೆ ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.<ref>http://www.engineersedge.com/heat_transfer/convection.htm Engineers Edge, 2009, “ಕನ್ವೆಕ್ಷನ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌‌”, 20/03/09ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> == ವಿಕಿರಣ == {{Main|Thermal radiation}} ವಿಕಿರಣ ಎಂಬುದು ಶೂನ್ಯ ಅವಕಾಶದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಶಾಖ ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ನಿರಪೇಕ್ಷ ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ತಾಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ವಸ್ತುಗಳು ಒಂದು [[ಕಪ್ಪು ಕಾಯ]]ವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಗುಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವುಗಳ [[ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆ]]ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುವ ಒಂದು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ವಿಕಿರಣವು [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಅಲೆಗಳ]] ಮೂಲಕ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದರಿಂದ, ವಿಕಿರಣವು ಸಂಭವಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಒಂದು ನಿಖರವಾದ [[ನಿರ್ವಾತ]]ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾತದ ಮೂಲಕವೂ ವಿಕಿರಣವು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬರುವ ಶಕ್ತಿಯು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ನಿರ್ವಾತದ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕಾಯಗಳ ''ಪ್ರತಿಫಲನಶೀಲತೆ'' ಮತ್ತು ''ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆ'' ಗಳೆರಡೂ ತರಂಗಾಂತರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್‌ನ [[ಕಪ್ಪು-ಕಾಯ ವಿಕಿರಣ]]ದ ನಿಯಮದಿಂದ [[ತೀವ್ರತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ, ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣದ ತರಂಗಾಂತರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ತಾಪವು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪ್ರತಿಫಲನಶೀಲತೆಯು ಒಳಬರುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣದ ತರಂಗಾಂತರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಕಿರಣದ ಮೂಲದ ತಾಪವಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಯು ತರಂಗಾಂತರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವತಃ ಕಾಯದ ತಾಪವಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಬೆಳಕಿಗೆ ಅತೀವವಾಗಿ ಪ್ರತಿಫಲನಾಶೀಲವಾಗಿರುವ (ಪ್ರತಿಫಲನಶೀಲತೆಯು ಸುಮಾರು 0.90ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ) ತಾಜಾ ಮಂಜು ಬೆಳ್ಳಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 0.5 ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರುಗಳಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಶಕ್ತಿಯ ತರಂಗಾಂತರದೊಂದಿಗಿನ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಅದು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುಮಾರು -5&nbsp;°Cನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ತಾಪದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 12 ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರುಗಳಷ್ಟಿರುವ ಉನ್ನತ ಶಕ್ತಿಯ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಯು 0.99ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನಿಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ತರಂಗಾಂತರ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿಲಗಳು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು [[ಹೀರು]]ತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಹೊರಸೂಸು]]ತ್ತವೆ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಬೆಳಕು, ಅವರೋಹಿತ ವಿಕಿರಣಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಮೊಟಕಾದ ತರಂಗಾಂತರದೊಂದಿಗಿನ (ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಕಂಪನಾಂಕವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ) ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣದ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸಹಜವಲ್ಲದ ತಾಪಗಳಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಿಕಿರಣದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು, ಕಂಪನಾಂಕ ಮತ್ತು ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20ರಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ; ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಎರಡು ವಿಧಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣದ ಕೇವಲ ವಿಭಿನ್ನ "ಬಣ್ಣಗಳಾಗಿವೆ". === ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಹೊದಿಕೆ ಹೊದಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸುವಿಕೆ, ಹಾಗೂ ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ವರ್ಗಾವಣೆ === ಲಘುವಾಗಿರುವ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣಗಳು ಹಾಗೂ ಲೋಹೀಯ ವಸ್ತುಗಳು ಸಹ, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಕಾಶ ಬೀರುವ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೀರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಹಾಗಿಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಬಣ್ಣವು, ಪ್ರತಿದಿನದ ತಾಪಗಳಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪುಟ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಬಲವಾದ ತರಂಗಾಂತರಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ತರಂಗ ಸಮುದಾಯದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ದೂರದ ಅವರೋಹಿತದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆ ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿನ ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಗಳು ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಗಳೊಂದಿಗೆ (ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಬಣ್ಣಗಳು) ಅಲ್ಪ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ದೂರದ ಅವರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ವಸ್ತುಗಳು ಉನ್ನತವಾದ ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಹೊದಿಕೆ ಹೊದಿಸುವಿಕೆಯ ಬಣ್ಣವು ಬೆಚ್ಚಗಿರುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮನೆಗಳ ಪೈಂಟ್‌ ಬಣ್ಣವು, ಪೈಂಟ್‌ ಮಾಡಲಾದ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಬಿಸಿಲು ಬಿದ್ದಿರುವಾಗಿನದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬೆಚ್ಚಗಿರುವಿಕೆಗೆ ಅಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊಳೆಯುವ ಲೋಹದ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಅಪವಾದಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ತರಂಗಾಂತರಗಳು ಹಾಗೂ ದೂರದ ಅವರೋಹಿತಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಇಂಥ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ; ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗೆ ಅವಾಹಕ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಬಹು-ಪದರ ನಿರೋಧನ]]ವು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿನ [[ಕಡಿಮೆ-ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆ]]ಯ ಕಿಟಕಿಗಳು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಂಡ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಬೆಳಕಿಗೆ ಅವು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರ ಜೊತೆಗೇ, ಉಷ್ಣದ ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಭೌತಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆ == ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ತಂಪಾಗಿರುವ ವಸ್ತುವಿನ ಭೌತಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಶಾಖವನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಒಂದು ಸೀಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ನೀರನ್ನು ಇರಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡುವಷ್ಟೇ ಅಥವಾ ಒಂದು ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಿ ಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವಷ್ಟೇ ಇದು ಸರಳವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. == ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಶೀತಕ ನಿಯಮ == ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ತತ್ತ್ವವಾದ '''ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಶೀತಕ ನಿಯಮ''' ವು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ''ಕಾಯವೊಂದರ ಶಾಖ ನಷ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣವು, ಸದರಿ ಕಾಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ತಾಪಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.'' ಸದರಿ ನಿಯಮವು ಭೇದಾತ್ಮಕ ಸಮೀಕರಣವಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: :<math> \frac{d Q}{d t} = h \cdot A( T_{\text{env}}- T(t)) = - h \cdot A \Delta T(t)\quad </math> :<math>Q=</math> [[ಜೌಲ್‌‌]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣದ ಶಕ್ತಿ ::<math>h=</math> [[ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಗುಣಾಂಕ]] :::<math>A=</math> ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಶಾಖದ ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ::::<math>T =</math> ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಒಳಾವರಣದ ತಾಪ (ಈ ಅಂದಾಜಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ) :::::<math>T_{\text{env}} = </math> ವಾತಾವರಣದ ತಾಪ ::::::<math>\Delta T(t)= T(t) - T_{\text{env}} </math> ಎಂಬುದು ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ವಸ್ತುವಿನ ನಡುವಿನ ಸಮಯ-ಅವಲಂಬಿತ ಉಷ್ಣದ ಪ್ರವಣತೆಯಾಗಿದೆ ಶಾಖ ನಷ್ಟ ತತ್ತ್ವದ ಈ ಸ್ವರೂಪವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಒಂದು ಏಕರೂಪದ್ದಲ್ಲದ, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ವಹನೀಯವಾಗಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ (ಅಸ್ಥಿರ) ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆ ಸಮೀಕರಣದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿತವಾಗಿರುವ ಶಾಖದ ಹರಿವಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಒಂದು ನಿಖರವಾದ ಸೂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು. [[ಫೌರಿಯರ್‌ನ ನಿಯಮ]]ವು ನಿರಂತರ ಪ್ರವಣತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಸದೃಶಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸರಳೀಕರಣಕ್ಕೆ (ಇದು ''ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪದ್ಧತಿ ಉಷ್ಣದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಎಲ್ಲಿಯ ತನಕ [[ಬಯೋಟ್‌ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಯಿಂದ ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯುವುದು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಕಾಯವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಒಳಾವರಣ ಉಷ್ಣದ ವಾಹಕತೆಗೆ ಮೇಲ್ಮೈ ವಾಹಕತೆಯನ್ನು ಬಯೋಟ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಅನುಪಾತವು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೆ, ಕಾಯವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉನ್ನತವಾದ ಆಂತರಿಕ ವಾಹಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಾಯವು ಹೊರಗಿನಿಂದ ತಂಪುಗೊಂಡಂತೆ ಈ ತಾಪವು ಬದಲಾದಾಗಲೂ ಸಹ, ಸಮಗ್ರ ಕಾಯವು (ಉತ್ತಮ ಅಂದಾಜಿಗೆ) ಮೊದಲಿನಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅದೇ ಏಕರೂಪದ ತಾಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇದು ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಾದರೆ, ಈ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕಾಯವೊಂದರ ತಾಪದ ಸಮಯದೊಂದಿಗಿನ [[ಘಾತೀಯ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆ]]ಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮಗ್ರ ಕಾಯವು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧಾರಣಶಕ್ತಿಯ ಶಾಖ ಭಂಡಾರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಶಾಖದ ಒಟ್ಟು ಅಂಶವು, [[ಶಾಖ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ]]ವಾದ '''C''' ಮತ್ತು ಕಾಯದ ತಾಪವಾದ '''T''' ಯ ಸರಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ '''Q = C T''' ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಖದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾದ '''C''' ಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ '''C = ''dQ/dT'' ''' ಎಂಬ ಸಂಬಂಧವು ಬರುತ್ತದೆ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ವಿಕಲನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ಈ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ (ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿನ ತಾಪಗಳು ಏಕರೂಪದ್ದಾಗಿರುವವರೆಗೆ ಇದು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ): ''' ''dQ/dt '' = C (''dT/dt'' )'''. ಮೇಲಿರುವ ಈ ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿನ ''' ''dQ/dt'' ''' ಎಂಬುದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಈ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಆಗ, ಒಂದು ವೇಳೆ '''T(t)''' ಎಂಬುದು '''t''' ಎಂಬ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಇಂಥ ಒಂದು ಕಾಯದ ತಾಪವಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು '''T<sub>env</sub>''' ಎಂಬುದು ಕಾಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ವಾತಾವರಣದ ತಾಪವಾಗಿದ್ದರೆ: :<math> \frac{d T(t)}{d t} = - r (T(t) - T_{\mathrm{env}}) = - r \Delta T(t)\quad </math> ಇದರಲ್ಲಿ '''''r'' ''' = '''hA/C''' ಎಂಬುದು ಪದ್ಧತಿಯ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿರಾಂಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು '''1/ಸಮಯ''' ದ ಏಕಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಸಮಯ ಸ್ಥಿರಾಂಕ]]ವಾದ '''t<sub>0</sub>''' ಎಂಬುದರ ಪರಿಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: '''''r'' ''' = '''1/t<sub>0</sub>''' =''' ΔT/[''dT(t)/dt'' ]'''. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಉಷ್ಣದ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ, '''t<sub>0</sub>''' = '''C/hA.''' (ಪದ್ಧತಿಯೊಂದರ ಒಟ್ಟು [[ಶಾಖ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ]]ವಾದ '''C''' ಯು, ಅದರ ರಾಶಿ-[[ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ]]ವಾದ '''c<sub>p</sub>''' ಎಂಬುದನ್ನು ಅದರ ರಾಶಿಯಾದ '''m''' ಎಂಬುದರಿಂದ ಗುಣಿಸಲ್ಪಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಯ ಸ್ಥಿರಾಂಕವಾದ '''t<sub>0</sub>''' ಎಂಬುದು ಕೂಡಾ '''mc<sub>p</sub>/hA''' ಎಂಬುದರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆಯೂ ಬರೆಯಬಹುದು: :<math> \frac{d T(t)}{d t} = - \frac{1}{t_0} \Delta T(t)\quad </math> ಗಡಿರೇಖೆ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಅನುಕಲನ ಹಾಗೂ ಪರ್ಯಾಯ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ, ಈ ಭೇದಾತ್ಮಕ ಸಮೀಕರಣದ ಪರಿಹಾರವು, ಇದನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: : <math> T(t) = T_{\mathrm{env}} + (T(0) - T_{\mathrm{env}}) \ e^{-r t}. \quad </math> ಇಲ್ಲಿ, '''''T'' ''' ('''''t'' ''' ) ಎಂಬುದು '''''t'' ''' ಎಂಬ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ತಾಪವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು '''T(0)''' ಎಂಬುದು ಶೂನ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ತಾಪವಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ '''''t'' ''' = 0 ಆಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ: : <math> \Delta T(t) \quad </math> ಎಂಬುದು : <math> T(t) - T_{\mathrm{env}} \, \quad </math> ಎಂಬಂತೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅಲ್ಲಿ <math> \Delta T(0)\quad </math> ಎಂಬುದು 0 ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ತಾಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆಗ ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಪರಿಹಾರವು ಈ ರೀತಿ ಬರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: : <math> \Delta T(t) = \Delta T(0) \ e^{-r t} = \Delta T(0) \ e^{-t/t_0}. \quad </math> '''ಉಪಯೋಗಗಳು:''' ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸರಳೀಕೃತ [[ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿ]]ಗಳು ವಾಯುಮಂಡಲದ ತಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ (ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದುಬಾರಿಯಾದ) ವಿಕಿರಣ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಬಳಸುವ ಬದಲು ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಶೀತಕವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. == ಉಷ್ಣದ ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಆಯಾಮದ ಅನ್ವಯಿಕೆ == ಉಷ್ಣದ ಮಂಡಲಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಉಷ್ಣದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯು, ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ರೋಧಕವಾಗಿತ್ತೇನೋ ಎಂಬಂತಿರುವ ಒಂದು ಉಷ್ಣದ ಮಂಡಲವು, ಶಾಖದ ಹರಿವಿಗೆ ಒಡ್ಡಲಾದ ಪ್ರತಿರೋಧದ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದೆ. ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ಶಾಖವು ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುವಂತಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣದ ಪ್ರತಿರೋಧವು ವಿದ್ಯುತ್‌‌ ರೋಧಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಷ್ಣದ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಸಮೀಕರಣಗಳ ಛೇದಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನಗಳ ಉಷ್ಣದ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳನ್ನು, ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಸಂಯೋಜಿತ ವಿಧಾನಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾದ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಮೂರು ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉಷ್ಣದ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು, ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾರಸಂಗ್ರಹದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉಷ್ಣದ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮೀಕರಣಗಳು. |- !ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವಿಧಾನ !ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಮೊತ್ತ !ಉಷ್ಣದ ಪ್ರತಿರೋಧ |- | ವಹನ | <math>Q=\frac{T_1-T_2}{\frac{L}{kA}}</math> | <math>\frac{L}{kA}</math> |- | ಸಂವಹನ | <math>Q=\frac{T_{surf}-T_{envr}}{\frac{1}{h_{conv}A_{surf}}}</math> | <math>\frac{1}{h_{conv}A_{surf}}</math> |- | ವಿಕಿರಣ | <math>Q=\frac{T_{surf}-T_{surr}}{\frac{1}{h_rA_{surf}}}</math> | <math>\frac{1}{h_rA}</math><br /><math>h_r=a\sigma A_{surf}(T_{surf}+T_{surr})(T_{surf}^2+T_{surr}^2)</math> |- |} ವಿಭಿನ್ನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ವಸ್ತುವಿನ ಮೂಲಕ) ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ನಡೆಯುವ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮನಾದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಎಂಬುದು ಸಂಯೋಜಿತ ವಸ್ತುವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಘಟಕಗಳ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳ ಮೊತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ಪ್ರತಿರೋಧ ಎಂಬುದು ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳ ಮೊತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣದ ಮಂಡಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ಶಾಖದ ಮೊತ್ತವು ತಾಪ ಬದಲಾವಣೆಯ ಭಾಗಲಬ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಒಟ್ಟು ಉಷ್ಣದ ಪ್ರತಿರೋಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, A ಎಂಬ ಅಡ್ಡ-ಕೊಯ್ತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ. ಸದರಿ ಸಂಯೋಜಿತ ವಸ್ತುವು k<sub>1</sub> ಎಂಬ ಒಂದು ಉಷ್ಣದ ಗುಣಾಂಕದೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು L<sub>1</sub> ಎಂಬ ಉದ್ದದ ಸಿಮೆಂಟ್‌ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ಮತ್ತು k<sub>2</sub> ಎಂಬ ಉಷ್ಣದ ಗುಣಾಂಕದೊಂದಿಗಿನ L<sub>2</sub> ಎಂಬ ಉದ್ದದ ಫೈಬರ್‌ ಗಾಜಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗೋಡೆಯ ಎಡಭಾಗದ ಮೇಲ್ಮೈಯು T<sub>i</sub> ಎಂಬಲ್ಲಿದ್ದು, h<sub>i</sub> ಎಂಬ ಒಂದು ಸಂವಾಹಕ ಗುಣಾಂಕದೊಂದಿಗಿನ ಗಾಳಿಗೆ ಅದು ಒಡ್ಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗೋಡೆಯ ಬಲಭಾಗದ ಮೇಲ್ಮೈಯು T<sub>o</sub> ಎಂಬಲ್ಲಿದ್ದು, h<sub>o</sub> ಎಂಬ ಒಂದು ಸಂವಾಹಕ ಗುಣಾಂಕದೊಂದಿಗಿನ ಗಾಳಿಗೆ ಅದು ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Thermal Circuits2.jpg|thumb|center|600px]] ಉಷ್ಣದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಂಯೋಜಿತ ವಸ್ತುವಿನ ಮೂಲಕದ ಶಾಖದ ಹರಿವು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ: <math>Q=\frac{T_i-T_o}{R_i+R_1+R_2+R_o}=\frac{T_i-T_1}{R_i}=\frac{T_i-T_2}{R_i+R_1}=\frac{T_i-T_3}{R_i+R_1+R_2}=\frac{T_1-T_2}{R_1}=\frac{T_3-T_o}{R_0}</math> ಇದರಲ್ಲಿ <math>R_i=\frac{1}{h_iA}, R_o=\frac{1}{h_oA}, R_1=\frac{L_1}{k_1A}, R_2=\frac{L_2}{k_2A}</math> == ನಿರೋಧನ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ತಡೆಗೋಡೆಗಳು == {{Main|Thermal insulation|Radiant barrier}} [[ಉಷ್ಣದ ನಿರೋಧಕಗಳು]] ಭೌತದ್ರವ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ವಹನ, ಸಂವಹನ, ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹರಿವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅವು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. [[ವಿಕಿರಣ ತಡೆಗೋಡೆಗಳು]] ವಿಕಿರಣವನ್ನು [[ಪ್ರತಿಫಲಿಸು]]ವ ಭೌತದ್ರವ್ಯಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ವಿಕಿರಣ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುವ ಶಾಖದ ಹರಿವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ತಮವಾದ ನಿರೋಧಕಗಳು ಉತ್ತಮವಾದ ವಿಕಿರಣ ತಡೆಗೋಡೆಗಳಾಗಿರಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾದ ವಿಕಿರಣ ತಡೆಗೋಡೆಗಳು ಉತ್ತಮವಾದ ನಿರೋಧಕಗಳಾಗಿರಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲೋಹವು ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಪ್ರತಿಫಲಕ ಹಾಗೂ ಕಳಪೆ ನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ. ನಿರೋಧಕವೊಂದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಅದರ '''R-''' (ಪ್ರತಿರೋಧ) '''ಮೌಲ್ಯ''' ದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಭೌತದ್ರವ್ಯವೊಂದರ [[R-ಮೌಲ್ಯ]]ವು ನಿರೋಧಕದ ದಪ್ಪದಿಂದ (''d'' ) ಗುಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಹನ ಗುಣಾಂಕದ (''k'' ) [[ವಿಲೋಮ]]ವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿರೋಧ ಮೌಲ್ಯದ ಏಕಮಾನಗಳು [[SI ಏಕಮಾನಗಳಲ್ಲಿವೆ]]: (''K·m²/W'' ) <math>{R} = {d \over k}</math> <math>{C} = {Q \over m \Delta T}</math> ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿರೋಧನ ಭೌತದ್ರವ್ಯವಾದ ಬಿರುಸಾದ ಫೈಬರ್‌ಗಾಜು, ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ 4ರಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು R-ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಕಳಪೆ ನಿರೋಧಕವಾದ ಸುರಿದ ಕಾಂಕ್ರೀಟು, ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ 0.08ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು R-ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಎರಡು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು: [http://www.e-star.com/ecalcs/table_rvalues.html E-star] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012150655/http://e-star.com/ecalcs/table_rvalues.html |date=2007-10-12 }} ಮತ್ತು [http://coloradoenergy.org/procorner/stuff/r-values.htm ಬಣ್ಣadoಶಕ್ತಿ]</ref> ವಿಕಿರಣ ತಡೆಗೋಡೆಯೊಂದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಅದರ '''ಪ್ರತಿಫಲನಶೀಲತೆ''' ಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸದರಿ ಪ್ರತಿಫಲನಶೀಲತೆಯು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಕಿರಣದ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉನ್ನತವಾದ ಪ್ರತಿಫಲನಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಭೌತದ್ರವ್ಯವೊಂದು (ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ) ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಯನ್ನು (ಅದೇ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ವಿಪರ್ಯಾಯವಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದೆ (ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ, '''ಪ್ರತಿಫಲನಶೀಲತೆ''' = 1 - '''ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆ''' ). ಒಂದು ಮಾದರಿ ವಿಕಿರಣ ತಡೆಗೋಡೆಯು 1ರಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರತಿಫಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಒಳಬರುವ ವಿಕಿರಣದ 100%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ವಾತ ಸೀಸೆಗಳು (ಎರಡು ಮೈಗಳ ಸೀಸೆಗಳು) ಈ ಗುಣವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಲು 'ರಜತ ಲೇಪಿತ'ವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ, ಉಪಗ್ರಹಗಳು [[ಬಹು-ಪದರ ನಿರೋಧನ]]ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ವಿಕಿರಣ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಅತೀವವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಉಪಗ್ರಹ ತಾಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ಈ ಬಹು-ಪದರ ನಿರೋಧನವು ಅಲ್ಯುಮಿನೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (ಹೊಳೆಯುವ) ಮಿಲಾರ್‌‌ನ ಅನೇಕ ಪದರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. == ನಿರ್ಣಾಯಕ ನಿರೋಧನದ ದಪ್ಪ == {{Cleanup-section|date=March 2009}} {{Copyedit|section|date=March 2009}} ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣದ ವಾಹಕತೆಯ (''k'' ) ಭೌತದ್ರವ್ಯಗಳು ಶಾಖ ಪ್ರಸರಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ. ''k'' ಮೌಲ್ಯವು ಚಿಕ್ಕದಾದಷ್ಟೂ, ಅನುಗುಣವಾದ ಉಷ್ಣದ ಪ್ರತಿರೋಧ (''R'' ) ಮೌಲ್ಯವು ಬೃಹತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆ. <br /> ಉಷ್ಣದ ವಾಹಕತೆಯ(k) ಏಕಮಾನಗಳು W·m<sup>−1</sup>·K<sup>−1</sup> ([[ವ್ಯಾಟ್‌‌]]ಗಳು ಪ್ರತಿ ಮೀಟರ್‌ಗೆ‌ ಪ್ರತಿ [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌‌]]ಗೆ) ಆಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರೋಧನದ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಗಲವು (''x'' ಮೀಟರ್‌‌ಗಳು) ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ''k'' ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಹನ ಪಥದೊಂದಿಗೆ (''x'' ) ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತರ್ಕವನ್ನು ಇದು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿರೋಧನದ ಈ ಪದರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದೂ ಸಹ ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಷ್ಣದ ಸಂವಹನ ಪ್ರದೇಶವೂ (''A'' ) ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉರುಳೆಯಂಥ ಕೊಳವೆಯು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ: * ನಿರೋಧನವು ದಪ್ಪಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಹೊರಗಿನ ತ್ರಿಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. * ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ನಿರೋಧನ ಅಗಲದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಲ್ಪಡುವ ಬಿಂದುವಿಗೆ '''ನಿರ್ಣಾಯಕ ನಿರೋಧನ ದಪ್ಪ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಳ ಉರುಳೆಯಂಥ ಕೊಳವೆಗಳಲ್ಲಿ:<ref>http://mechatronics.atilim.edu.tr/courses/mece310/ch9mechatronics.ppt {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110410085525/http://mechatronics.atilim.edu.tr/courses/mece310/ch9mechatronics.ppt |date=2011-04-10 }}. ಡಾ. ಸಾಝಿಯೆ ಬಾಲ್ಕು: ನೋಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಕ್ಲೂಡಿಂಗ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್‌ ಇನ್ಸುಲೇಷನ್‌ ಥಿಕ್‌ನೆಸ್‌ ಆಸ್‌ ಅಟ್‌ 26/03/09</ref> :<math>{R_{critical}} = {k \over h}</math> ಒಂದು ಉರುಳೆಯಂಥ ಕೊಳವೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರೇಖಾಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನೋಡಿ: ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ: [http://www.cheresources.com/insulationzz.shtml ನಿರ್ಣಾಯಕ ನಿರೋಧನ ದಪ್ಪ ರೇಖಾಕೃತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100602121511/http://www.cheresources.com/insulationzz.shtml |date=2010-06-02 }}, 26/03/09ರಂದು ಇದ್ದಂತೆ == ತಾಪ ವಿನಿಮಯಕಾರಕಗಳು == {{Main|Heat exchanger}} ಒಂದು ''ಶಾಖದ ವಿನಿಮಯಕಾರಕ'' ವು ಒಂದು ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಸಮ್ಮಿಶ್ರವಾಗದಂತಿರಲು ಒಂದು ಘನ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಶಾಖದ ವಿನಿಮಯಕಾರಕಗಳನ್ನು [[ಶೈತ್ಯೀಕರಣ]], [[ಹವಾ ನಿಯಂತ್ರಣ]], [[ಆವರಣ ಬಿಸಿಮಾಡುವಿಕೆ]], [[ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆ]], ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ರೇಡಿಯೇಟರು ಶಾಖದ ವಿನಿಮಯಕಾರಕವೊಂದರ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿನ ಬಿಸಿಯಾದ ರೇಡಿಯೇಟರು ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥವು ರೇಡಿಯೇಟರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲಿಂದ ಬರುವ ಗಾಳಿಯ ಹರಿವಿನಿಂದ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಖದ ವಿನಿಮಯಕಾರಕ ಹರಿವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಂತರ ಹರಿವು, ಪ್ರತಿ ಹರಿವು, ಮತ್ತು ಅಡ್ಡ ಹರಿವು ಸೇರಿವೆ. ಸಮಾನಾಂತರ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ, ಶಾಖವು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಎರಡೂ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ; ಪ್ರತಿ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು [[ಬಲಭಾಗದ ಕೋನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಶಾಖದ ವಿನಿಮಯಕಾರಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕವಚ ಮತ್ತು ಕೊಳವೆ, ಜೋಡಿ ಕೊಳವೆ, ಹೊರಚಾಚಿಕೊಂಡ ರೆಕ್ಕೆಯನ್ನುಳ್ಳ ಕೊಳವೆ, ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ರೆಕ್ಕೆ ಕೊಳವೆ, u-ಕೊಳವೆ, ಹಾಗೂ ಪೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಟ್ಟೆ ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಶಾಖದ ವಿನಿಮಯಕಾರಕವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಊಹಾತ್ಮಕ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕುವಾಗ, ಎರಡು ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇರಕ ತಾಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಅವರು ಒತ್ತಿಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಳ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲು [[ದಾಖಲೆಯ ಸರಾಸರಿ ತಾಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸ]]ವನ್ನು (ಲಾಗ್‌ ಮೀನ್‌ ಟೆಂಪರೇಚರ್‌ ಡಿಫರೆನ್ಸ್‌-LMTD) ಅನೇಕವೇಳೆ ಒಂದು 'ಸರಾಸರಿ' ತಾಪವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ, LMTDಯ ನೇರ ಜ್ಞಾನವು ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ [[ವರ್ಗಾವಣೆ ಏಕಮಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಯ (ನಂಬರ್‌ ಆಫ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಯುನಿಟ್ಸ್‌-NTU) ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. == ಕುದಿಯುವ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆ == {{See also|boiling|critical heat flux}} ಕುದಿಯುವ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿನ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದುದಾದರೂ, ಪರಿಗಣನೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಾಖ ಪ್ರಸರವನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಒಂದು s-ಆಕಾರದ ವಕ್ರಾಕೃತಿಯಿಂದ ಇದು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ನೋಡಿ: ಸೇ ಕೇ &amp; ನೆಡರ್‌ಮನ್‌ 'ಫ್ಲೂಯಿಡ್‌ ಮೆಕಾನಿಕ್ಸ್‌ &amp; ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಪ್ರೊಸೆಸಸ್‌', CUP, 1985, ಪುಟ 529). ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರೇರಕ ತಾಪಗಳಲ್ಲಿ, ಕುದಿಯುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಾಡಿಕೆಯ ಏಕ-ಅವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕುದಿಯುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆವಿಯ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಬೀಜೀಕರಿಸಿ, ಸುತ್ತಲಿನ ತಂಪಾದ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕುಸಿಯುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ಬೀಜೀಕರಿಸುವ ಕುದಿಯುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಉನ್ನತವಾದ ಗುಳ್ಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಶಾಖ ಪ್ರಸರವು ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆಂದೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ (ಇದು ಬೀಜೀಕರಿಸುವ ಕುದಿಯುವ [[DNB]]ಯಿಂದ ಆಗುವ ನಿರ್ಗಮನವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಇನ್ನೂ ಉನ್ನತ ತಾಪಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಖ ಪ್ರಸರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವು ತಲುಪಲ್ಪಡುತ್ತದೆ (ಇದು [[ನಿರ್ಣಾಯಕ ಶಾಖ ಪ್ರಸರ]] ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ). ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬೀಜೀಕರಿಸುವುದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ ಕುದಿಯುವುದರ ಪರ್ಯಾಯ ಅವಧಿಗಳಿಂದ ಇದು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಪಕದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲಿನ ಅನಿಲ ಅವಸ್ಥೆಯ {ಗುಳ್ಳೆಗಳ} ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಬೀಜೀಕರಿಸುವ ಕುದಿಯುವಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಿಂದೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದಂತೆ, ಅನಿಲ ಅವಸ್ಥೆಯ ಉಷ್ಣದ ವಾಹಕತೆಯು ದ್ರವ ಅವಸ್ಥೆಯ ಉಷ್ಣದ ವಾಹಕತೆಗಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಫಲಿತಾಂಶವು ಒಂದು ವಿಧದ "ಅನಿಲ ಉಷ್ಣದ ತಡೆಗೋಡೆ"ಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಉನ್ನತವಾದ ತಾಪಗಳಲ್ಲಿ, ಪೊರೆ ಕುದಿಯುವಿಕೆಯ ದ್ರವಬಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ಸೌಮ್ಯ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ತಲುಪಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರವಾದ ಆವಿ ಪದರಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಶಾಖ ಪ್ರಸರಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ತಾಪದೊಂದಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೇಲೇರುತ್ತವೆ. ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಮೈ ನಡುವಿನ ಯಾವುದೇ ಸಂಪರ್ಕವು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾಯಶಃ ಒಂದು ತಾಜಾ ಆವಿ ಪದರದ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೀಜೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ('ಅಸಂಕಲ್ಪಿತ [[ಬೀಜೀಕರಣ]]'). == ಹನೀಕರಣ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆ == ಆವಿಯೊಂದು ತಣ್ಣಗಾದಾಗ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಅವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಂದು ದ್ರವಕ್ಕೆ ಅದು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಾಗ [[ಹನೀಕರಣ]]ವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಕುದಿಯುವಿಕೆಯಂತೆಯೇ ಹನೀಕರಣದ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹನೀಕರಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಆವೀಕರಣದ ಗುಪ್ತೋಷ್ಣ]]ವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿನ ಆವೀಕರಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೀರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಶಾಖದಷ್ಟೇ ಶಾಖದ ಮೊತ್ತವು ಇರುತ್ತದೆ. ಹನೀಕರಣದ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ: * ಏಕರೂಪವಾದ ಹನೀಕರಣ (ದಟ್ಟ ಮಂಜಿನ ಒಂದು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ). * ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ದ್ರವದೊಂದಿಗಿನ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿನ ಹನೀಕರಣ. * ಶಾಖದ ವಿನಿಮಯಕಾರಕವೊಂದರ ಒಂದು ಶೀತಕ ಗೋಡೆಯೊಂದಿಗಿನ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೇಲಿನ ಹನೀಕರಣ- ಇದು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ: ** ಪೊರೆಯಾಗಿರುವ ಹನೀಕರಣ (ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ಮೇಲ್ಮೈನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ದ್ರವ ಪೊರೆಯು ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ, ದ್ರವವು ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಒದ್ದೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ). ** ಹನಿಹನಿಯಾಗಿರುವ ಹನೀಕರಣ (ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ಮೇಲ್ಮೈನ ಮೇಲೆ ದ್ರವದ ಹನಿಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ, ದ್ರವವು ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಒದ್ದೆಯಾಗಿಸದಿದ್ದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ). ಹನಿಹನಿಯಾಗಿರುವ ಹನೀಕರಣವನ್ನು ವಿಶ್ವಸನೀಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಧಾರವಾಗಿ ಹೊಂದುವುದು ಕಷ್ಟ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಪೊರೆಯಾಗಿರುವ ಹನೀಕರಣ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿನ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆ == ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌]] ಅಥವಾ [[ಯಂತ್ರ ರಚನೆಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌]] ಪಠ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಯಮಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವ್ಯಾಸಂಗ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ [[ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನ]]ವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು [[wikt:prerequisite|ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತ]] ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆ]], [[ಉಷ್ಣದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] ಮತ್ತು [[ರಾಶಿ ವರ್ಗಾವಣೆ]] ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆ ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಇತರ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಷಯಗಳ ಪೈಕಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: * [[ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌]] * [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉಷ್ಣಧಾರಕ ನಿರ್ವಹಣೆ]] * [[HVAC]] * [[ನಿರೋಧನ]] * [[ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]] * [[ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸ್ಥಾವರ]]ದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌ == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಶಾಖ]] * [[ಉಷ್ಣದ ಸಂಪರ್ಕ ವಹನ]] * [[ಉಷ್ಣದ ನಿರೋಧನ]] * [[ಉಷ್ಣದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನದಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣದ ರೋಧ]] * [[ಉಷ್ಣದ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಶಾಖ ವಿನಿಮಯಕಾರ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == {{refbegin}} * [http://mechanical.njit.edu/people/chen.php ಕ್ಲಾಸ್‌ ನೋಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡಾ.ರೊಂಗ್‌-ಯಾವ್‌ ಚೆನ್‌, ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌, NJIT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706004836/http://mechanical.njit.edu/people/chen.php |date=2010-07-06 }} ;ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು * [http://www.tandf.co.uk/journals/titles/01457632.asp ''ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌'' ] * [http://www.tandf.co.uk/journals/titles/08916152.asp ''ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಲ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌'' ] * [http://www.sciencedirect.com/science/journal/00179310 ''ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಹೀಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಾಸ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌‌'' ] * [http://scitation.aip.org/dbt/dbt.jsp?KEY=JHTRAO ''ASME ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090119215056/http://scitation.aip.org/dbt/dbt.jsp?KEY=JHTRAO |date=2009-01-19 }} * [http://www.tandf.co.uk/journals/titles/10407782.asp ''ನ್ಯೂಮರಿಕಲ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ A'' ] * [http://www.tandf.co.uk/journals/titles/10407790.asp ''ನ್ಯೂಮರಿಕಲ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ B'' ] * [http://www.tandf.co.uk/journals/titles/15567265.asp ''ನ್ಯಾನೋಸ್ಕೇಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೇಲ್‌ ಥರ್ಮೋಫಿಸಿಕಲ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌'' ] * [http://www.begellhouse.com/journals/4c8f5faa331b09ea.html ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಎನ್‌ಹಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌‌'' ] {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.comsol.com/products/ht/ COMSOL ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008100242/http://www.comsol.com/products/ht/ |date=2007-10-08 }} - ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನುಕರಿಸುವ CAD ತಂತ್ರಾಂಶ. * '''[http://www.spiraxsarco.com/resources/steam-engineering-tutorials/steam-engineering-principles-and-heat-transfer/heat-transfer.asp ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಟ್ಯುಟೋರಿಯಲ್‌]''' ಮಾಧ್ಯಮದೊಳಗಿನ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ನಡುವಿನ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು (ವಹನ, ಸಂವಹನ, ವಿಕಿರಣ) ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪೈರಾಕ್ಸ್‌ ಸಾರ್ಕೋ - ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ತಡೆಗೋಡೆಗಳಂಥ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವಾದಾಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ * [http://webcast.berkeley.edu/courses/archive.php?seriesid=1906978353 ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ - ಅರುಣ್‌ ಮಜುಂದಾರ್‌‌ - ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌ - ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಬರ್ಕ್‌ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060914123237/http://webcast.berkeley.edu/courses/archive.php?seriesid=1906978353 |date=2006-09-14 }} * [http://www.cheresources.com/heat_transfer_basics.shtml ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಬೇಸಿಕ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100603032147/http://www.cheresources.com/heat_transfer_basics.shtml |date=2010-06-03 }} - ಸ್ಥೂಲನೋಟ * [http://web.mit.edu/lienhard/www/ahtt.html ಎ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಬುಕ್‌] - ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ (ಉಚಿತ) * [http://web.mit.edu/16.unified/www/FALL/thermodynamics/notes/node118.html ಥರ್ಮಲ್‌ ರೆಸಿಸ್ಟನ್ಸ್‌ ಸಕ್ಯೂಟ್ಸ್‌] - ಸ್ಥೂಲನೋಟ * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/thermo/heatra.html ಹೈಪರ್‌‌ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ ಆರ್ಟಿಕಲ್‌‌ ಆನ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌] - ಸ್ಥೂಲನೋಟ * [http://www.icax.co.uk/thermalbank.html ಇಂಟರ್‌ಸೀಸನಲ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌] - ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸದೆಯೇ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡಲು ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಉದಾಹರಣೆ. * [http://www.hrs-spiratube.com/en/resources/heat_transfer_fundamentals_01_05.aspx ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ತ್ವಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517051749/http://www.hrs-spiratube.com/en/resources/heat_transfer_fundamentals_01_05.aspx |date=2008-05-17 }} * [http://www.mne.psu.edu/webb/Book_WEB.HTML ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎನ್‌ಹಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ - ಪುಸ್ತಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100502085546/http://www.mne.psu.edu/webb/Book_WEB.HTML |date=2010-05-02 }} * [http://www.msm.cam.ac.uk/phase-trans/2007/HT/heat_transfer.html ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೀಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414102216/http://www.msm.cam.ac.uk/phase-trans/2007/HT/heat_transfer.html |date=2016-04-14 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಗಣೆಯ ವಿದ್ಯಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆ]] 9jaqpzhvjpqyapv76axj9fqy7d3szos 0 23599 1375165 1364346 2026-06-16T20:59:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375165 wikitext text/x-wiki {{about|the country}} {{Infobox Country |native_name = ''Cymru'' |conventional_long_name = ವೇಲ್ಸ್ |common_name = ವೇಲ್ಸ್ |image_flag = Flag of Wales (1959–present).svg |national_motto = {{lang|cy|''Cymru am byth ''}}<br /><small>([[ಆಂಗ್ಲ|English]] "Wales forever")</small> |national_anthem = {{lang|cy|"''[[Hen Wlad Fy Nhadau]]''"}} <br /><small>([[ಆಂಗ್ಲ|English]] "Land of my fathers")</small> |image_map = Europe location WAL2.png |map_width = 250px |map_caption = {{map_caption|location=inset – orange)<br />in the United Kingdom (camel|region=[[Europe|the European continent]]|region_color=white}} |capital = [[Cardiff|Cardiff, ''Caerdydd'']] |image_Capital of Wales = Cardiff123.jpg |latd= 51|latm=29 |latNS= N|longd=3 |longm=11|longEW=W |largest_city = capital |image_caption = Southeast Cardiff Skyline |languages_type = [[National language]]s |languages = [[Welsh language|Welsh]] <small>(indigenous)</small>, [[ಆಂಗ್ಲ|English]] <small>(most widely used)</small> |demonym = [[Welsh people|Welsh, ''Cymry'']] |government_type = [[Devolution|Devolved Government]] in a [[Constitutional monarchy]] |leader_title2 = [[First Minister of Wales]] ([[Welsh Assembly Government|Head of Welsh Assembly Government]]) |leader_name2 = [[Carwyn Jones]] [[Members of the National Assembly for Wales|AM]] |leader_title3 = [[Deputy First Minister for Wales]] |leader_name3 = [[Ieuan Wyn Jones]] [[Members of the National Assembly for Wales|AM]] |leader_title4 = [[Prime Minister of the United Kingdom]] |leader_name4 = [[Gordon Brown]] [[MPs elected in the United Kingdom general election, 2005|MP]] |leader_title5 = [[Secretary of State for Wales|Secretary of State]] (in the [[UK government]]) |leader_name5 = [[Peter Hain]] [[MPs elected in the United Kingdom general election, 2005|MP]] |leader_title1 = [[British monarchy|Monarch]] |leader_name1 = [[Charles III]] |legislature = [[Parliament of the United Kingdom|UK Parliament]]<br />[[National Assembly for Wales]] |sovereignty_type = [[History of Wales#Wales and the Normans: 1067–1283|Unification]] |sovereignty_note = |established_event1 = {{nowrap|by [[Gruffydd ap Llywelyn]]}}<ref name="Wales Hist 1">{{cite book|last=Davies|first=John|authorlink =John Davies (historian)|title=A History of Wales|publisher=Penguin|year=1994|location=London|pages=100|isbn = 0-14-01-4581-8}}</ref> |established_date1 = 1056 |area_rank = |area_magnitude = 1 E10 |area_km2 = 20,779 |area_sq_mi = 8,022 |percent_water = |population_estimate = 3,004,600<sup>1</sup> |population_estimate_rank = |population_estimate_year = 2008 |population_census = 2,903,085 |population_census_year = 2001 |population_density_km2 = 140 |population_density_sq_mi = 361 |population_density_rank = |GDP_PPP = [[US$]]85.4 billion |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2006 (for national statistics) |GDP_PPP_per_capita = [[US$]]30,546 |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = |GDP_nominal_per_capita = |GDP_nominal_per_capita_rank = |HDI = |HDI_rank = |HDI_year = |HDI_category = |currency = [[Pound sterling]] |currency_code = GBP |time_zone = GMT |utc_offset = 0 |time_zone_DST = BST |DST_note = |utc_offset_DST = +1 |cctld = [[.uk]]<sup>2</sup> |calling_code = 44 |patron_saint = [[Saint David|David, ''Dewi'']] |footnote1 = Office for National Statistics – [http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?ID=6 UK population grows to more than 60 million] |footnote2 = Also [[.eu]], as part of the [[European Union]]. [[ISO 3166-1]] is [[Great Britain|GB]], but [[.gb]] is unused. }} '''ವೇಲ್ಸ್''' {{Audio-IPA|en-us-Wales.ogg|/ˈweɪlz/}} ({{lang-cy|Cymru<!---* NOTE* : Standard Wiki style is that non-English alternative names for articles are in italics rather than bold. This doesn't change for country names — see the articles on Germany or Italy for example.--->}};<ref>ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ "ಜಿಮ್ರು", "ಎನ್ಗಮ್ರು" ಅಥವಾ "ಚಿಮ್ರು" ಎಂದು ಸಹ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯು ಪ್ರಾರಂಭದ ಸ್ವರ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ನೋಡಿ ವೆಲ್ಷ್ [[ಶಬ್ದರೂಪ ರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ]] </ref> ಉಚ್ಚಾರಣೆ {{IPA-cy|ˈkəmrɨ|}} {{Audio-IPA|Cymru.ogg|}}), [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ನ <ref>[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20020329130655/http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp ದಿ ಕಂಟ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ UK] statistics.gov.uk, 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> [[ಭಾಗವಾದ]] ಒಂದು [[ದೇಶ]]. ಇದು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ನ್ನು ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]] ಹಾಗು [[ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರ]]ದ [[ಗಡಿ]]ಹೊಂದಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ದೇಶವು ಮೂರು ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ದೇಶವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ದ್ವಿಭಾಷಿ]] ಯಾಗಿದೆ; [[ವೆಲ್ಷ್]] ಹಾಗು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳು ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ದ್ವಿಭಾಷೀಯ ಸಂಕೇತಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕ ಜನರಿಗೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಒಂದೇ ಏಕೈಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಸಹ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 20% ಜನರು ಪ್ರಸಕ್ತ ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.byig-wlb.org.uk/English/welshlanguage/Pages/WhoaretheWelshspeakersWheredotheylive.aspx |title=ವೆಲ್ಷ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಬೋರ್ಡ್ - ನಂಬರ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಕರ್ಸ್ |access-date=2010-06-10 |archive-date=2010-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100524010505/http://www.byig-wlb.org.uk/English/welshlanguage/Pages/WhoaretheWelshspeakersWheredotheylive.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.britannia.com/celtic/wales/language.html ಬ್ರಿಟಾನಿಯ - ಗೋ ಬ್ರಿಟಾನಿಯ! ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100921104325/http://britannia.com/celtic/wales/language.html |date=2010-09-21 }}[http://www.britannia.com/celtic/wales/language.html ಗೈಡ್ ಟು ವೇಲ್ಸ್ - ವೆಲ್ಷ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಗೈಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100921104325/http://britannia.com/celtic/wales/language.html |date=2010-09-21 }}</ref> [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುಗ]] ಹಾಗು ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್]] [[ಬ್ರಿಟನ್ನರು]] ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. 5ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್ನರು ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ ನಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಾಗ]] ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ವೆಲ್ಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ]]ವು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ವೇಲ್ಸ್ ಇಂದಿನ ಒಂದು ನವೀನ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ದೇಶ]] ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Welshorigions">[[ಡೇವಿಸ್, ಜಾನ್]], ''ಏ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್'' , ಪೆಂಗ್ವಿನ್, 1994, "ವೆಲ್ಷ್ ಆರಿಜಿನ್ಸ್", ಪುಟ. 54, ISBN 0-14-014581-8</ref><ref name="WAG 1.1">{{cite web|url=http://new.wales.gov.uk/news/archivepress/enterprisepress/einpress2002/749669/?lang=en|title=Welsh Assembly Government: Minister promotes Wales’ status as a Celtic nation|accessdate=2010-01-03|publisher=[[Welsh Assembly Government]]|date=2002-09-16|work=Welsh Assembly Government website}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Amgueddfa DNA">{{cite web|title=Who were the Celts? ... Rhagor|url=http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/1939/|accessdate=2009-10-14|publisher=[[National Museum Cardiff|Amgueddfa Cymru – National Museum Wales]]|date=2007-05-04|work=Amgueddfa Cymru – National Museum Wales website|archive-date=2009-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090917180311/http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/1939/|url-status=dead}}</ref> ಕಳೆದ 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ I]] ನಿಂದ [[ಲೇವೆಲ್ಯನ್]] ಪರಾಭವದಿಂದಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್ ಮೇಲೆ [[ಆಂಗ್ಲೋ-ನಾರ್ಮನ್]] ವಿಜಯಯಾತ್ರೆಯು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತಂದಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ ತರುವಾಯ [[ಲಾಸ್ ಇನ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ಸ್ 1535–1542]]ರ ಅನುಸಾರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಕಾನೂನು ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಇಂದು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ವೆಲ್ಷ್ ರಾಜಕೀಯ]] ವು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಜೊತೆಗೆ 1881ರ [[ವೆಲ್ಷ್ ಸಂಡೇ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್ ಆಕ್ಟ್]] ವೇಲ್ಸ್ ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಶಾಸನವಾಯಿತು. ಕಳೆದ 1955ರಲ್ಲಿ, [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ನ್ನು [[ರಾಜಧಾನಿ]] ಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ 1999ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಫಾರ್ ವೇಲ್ಸ್]] ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದು [[ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಂಡ ವಿಷಯ]]ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜಧಾನಿ [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]], ({{lang-cy|Caerdydd}}) 317,500 ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ. ಕೆಲ ಅವಧಿಗೆ ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು <ref name="BBC News">{{cite web|title=BBC NEWS|Wales|Coal Exchange to 'stock exchange'|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/6586105.stm|accessdate=2008-10-11|publisher=BBC Wales|date=2007-04-26|work=BBC News Wales website}}</ref> ಹಾಗು, [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ I]] ಗೆ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆ, ಇದು ಲಂಡನ್ ಅಥವಾ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Rhagor 1">{{cite web|title=Rhagor|2=Cardiff - Coal and Shipping Metropolis of the World|url=http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/?article_id=50|accessdate=2008-10-11|publisher=Amgueddfa Cymru - National Museum Wales|date=2007-04-18|work=Amgueddfa Cymru - National Museum Wales|archive-date=2012-05-30|archive-url=https://archive.today/20120530052329/http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/?article_id=50|url-status=dead}}</ref> ಮೂರನೇ-ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು ವೆಲ್ಷ್ ನ ಜನರು [[ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಪೂರ್ವದ [[ನಾರ್ತ್ ವೇಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. "ವನ್ಯ....ಹಾಗು ಚಿತ್ರಸದೃಶವಾದ [[ಭೂದೃಶ್ಯ]]ಗಳಿಂದ ವೇಲ್ಸ್ ಹಲವು [[ಪ್ರವಾಸಿಗ]]ರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>''The ವೆಲ್ಷ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ '' , ಕಾರ್ಡಿಫ್: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2008. p.448.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.industry.visitwales.co.uk/server.php?show=nav.00700b00700e |title=ಫಾಸ್ಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್: ಹೋಂ: ವಿಸಿಟ್ ವೇಲ್ಸ್- ದಿ ವೆಲ್ಶ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್'ಸ್ ಟೂರಿಸಂ ಟೀಮ್ |access-date=2010-06-10 |archive-date=2006-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061008031952/http://www.industry.visitwales.co.uk/server.php?show=nav.00700b00700e |url-status=dead }}</ref> ಕಳೆದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ, ವೇಲ್ಸ್ "ಕವಿತೆಗಳ ಭೂಮಿ" ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಇದು ''[[ಐಸ್ಟೆದ್ ಫಾಡ್]]'' ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.<ref name="Encyclopaedia of Wales">ದಿ ವೆಲ್ಷ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್. ಕಾರ್ಡಿಫ್: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2008</ref> ನಟರು, ಹಾಡುಗಾರರು ಹಾಗು ಇತರ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಇಂದು ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/5056236.stm ವೈ ದಿ ವೆಲ್ಷ್ ವಾಯ್ಸ್ ಇಸ್ ಸೊ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್], ''BBC ನ್ಯೂಸ್'' , 8 ಜೂನ್ 2006. 17 ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಲಂಡನ್]] ನ ಹೊರತಾಗಿ UKಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿಫ್ [[ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರ]] ವಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/7060486.stm ಟಂಗ್ ಟೈಡ್], ''BBC ನ್ಯೂಸ್'' . 17 ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> [[ಲೈವೆಲಿನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್]] 1216ರಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ. [[ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಕಾಂಕ್ವೆಸ್ಟ್]] ನ ಕೇವಲ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಒವೈನ್ ಗ್ಲೈಂಡ್‌‌ವರ್]] ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಆಧುನಿಕ ವೇಲ್ಸ್ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.<ref name="Gwynfor 1">{{cite book |last=Gwynfor |first=Evans |title=Land of my Fathers |publisher=Y Lolfa Cyf., Talybont |year=1974 |isbn=0 86243 265 0 |pages=240 & 241}}</ref><ref name="Gwynfor 2">{{cite book |last=Gwynfor |first=Evans |title=The Fight for Welsh Freedom |publisher=Y Lolfa Cyf., Talybont |year=2000 |isbn=0 86243 515 32 |pages=87}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜ ಮನೆತನ]]ವು "[[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]]" ಎಂಬ [[ಮರ್ಯಾದೆ ಬಿರುದನ್ನು]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜನ [[ಪ್ರಧಾನ ವಾರಸುದಾರ]] ನಿಗೆ ನೀಡಿತು. ವೇಲ್ಸ್ ನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ "ವೇಲ್ಸ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾನ", ಅಥವಾ ಕೇವಲ "[[ಸಂಸ್ಥಾನ]]" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="RDEOGB1999">{{cite book |title=Illustrated Encyclopedia of Britain |page=459 |publisher=Reader's Digest |year=1999 |location=London |isbn=0-276-42412-3 |quote=A country and principality within the mainland of Britain ... about half a million}}</ref><ref>{{cite book |title=The Oxford Illustrated Dictionary |page=949 |publisher=Oxford University Press |year=1976 |origyear=1975 |location=Great Britain |quote=Wales (-lz). Principality occupying extreme W. of central southern portion of Gt Britain}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನೂತನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. == ಪದಮೂಲ == === ವೇಲ್ಸ್ === ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರಾದ '''''ವೇಲ್ಸ್'' ''' ಎಂಬುದು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಪದಗಳಾದ ''[[ವಲ್ಹ್]]'' (ಏಕವಚನ) ಹಾಗು ''ವಾಲ್ಹ'' (ಬಹುವಚನ)ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು "ವಿದೇಶಿ" ಅಥವಾ "ಅಪರಿಚಿತ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. [[Ænglisc]]-ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್]] ಜನರು ''ವಯೆಲಿಸ್ಕ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್]] [[ಬ್ರಿಟನ್ಸ್]] ರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ''ವೀಲಾಸ್'' ಎಂದು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದೇ ಶಬ್ದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ''ವಾಲ್ನಟ್'' (ಅರ್ಥ "ವಿದೇಶಿ(ರೋಮನ್)ಬೀಜ") ಹಾಗು [[ಕಾರ್ನ್ ವಾಲ್]] ಹಾಗು [[ವಾಲ್ಲೋನಿಯ]] ಎಂಬ ಪದಗಳಲ್ಲಿರುವ ''ವಾಲ್'' ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. [[ಓಲ್ಡ್ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್]] ಸಹ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪದವನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ವಾಲ್ಲಚಿಯ]] ಹಾಗು ಅದರ ಜನರು [[ವ್ಲಚ್ಸ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="Wales Hist 2">{{cite book|last =Davies|first=John|authorlink =John Davies (historian)|title = A History of Wales|publisher =Penguin|year =1994|location =London| pages =71|isbn =0-14-01-4581-8}}</ref><ref name="Tolkein 1">{{cite book|last=Tolkien|first=John Ronald Reuel|authorlink =J. R. R. Tolkien|title=Angles and Britons: O'Donnell Lectures|publisher=University of Wales Press|year=1963|location=Cardiff|pages=English and Welsh, an O'Donnell Lecture delivered at Oxford on Oct. 21, 1955|nopp=true}}</ref><ref name="Gilleland">{{cite web| last = Gilleland| first = Michael| title = Laudator Temporis Acti: More on the Etymology of Walden| work = Laudator Temporis Acti website| publisher = Michael Gilleland| date = 2007-12-12| url = http://laudatortemporisacti.blogspot.com/2007/12/more-on-etymology-of-walden.html| accessdate = 2008-10-29}}</ref> === ಸಿಮ್ರು === ಅವರಿಗಿರುವ ನೂತನ ವೆಲ್ಷ್ ಹೆಸರು ಸಿಮ್ರಿ, ಹಾಗು ಸಿಮ್ರು ಎಂಬುದು ವೆಲ್ಷ್ ನ "ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಮ್ರಿ" ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಸಿಮ್ರಿ ಎಂಬ [[ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ]]ಯು [[ಬ್ರಯ್ತೊನಿಕ್]] ಪದ ''ಕಂಬ್ರೋಗಿ'' ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದಿದೆ (ಪುನರ್ರಚನೆ). ಇದು "ದೇಶಬಾಂಧವ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಸಹ ಸ್ವದೇಶಿಗಳು" ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Davies-etym">{{Citation |last=Davies |first=John |author-link=John Davies (historian) |year=1990 |contribution= |title=A History of Wales |edition=First |publisher=Penguin Group |publication-date=1993 |publication-place=London |page=71 |isbn=0-713-99098-8 }},''ಏ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್'' , 400–800.</ref> ''ಸಿಮ್ರಿ'' ಎಂಬ ಸ್ವ-ನಿಯುಕ್ತ ಪದವು, [[ರೋಮನ್ ಶಕೆಯ-ತರುವಾಯ]] ಉತ್ತರ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ ಬ್ರಯ್ತೊನಿಕ್-ಮಾತನಾಡುವ ಜನರ ಜೊತೆಗಿನ ವೆಲ್ಷ್ ನ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ,ಇವರು ''[[ಯರ್ ಹೆನ್ ಒಗ್ಲೆಡ್]]'' ನ ಜನರು.({{lang-en|The Old North}}) ಅದರ ಮೂಲ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಇತರೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ವೆಲ್ಷ್ ಹಾಗು "ಉತ್ತರದ ಜನರು" ಒಂದೇ ಜನರು ಎಂಬ ಸ್ವಯಂ-ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |last=Lloyd |first=John Edward |author-link=John Edward Lloyd |year=1911 |contribution=Note to Chapter VI, the Name "Cymry" |contribution-url=https://books.google.com/books?id=NYwNAAAAIAAJ&pg=PA191 |title=A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest |volume=I |edition=Second |publisher=Longmans, Green, and Co. |publication-date=1912 |publication-place=London |pages=191 – 192 |url= }}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಈ ಪದವು ವೆಲ್ಷ್ ಹಾಗು ಉತ್ತರದ ಜನರು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸದೃಶವಾದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹಾಗು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಕಾರ್ನಿಶ್]] ಅಥವಾ [[ಬ್ರೆಟನ್]] ಜನರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪದವು ಬಹುಶಃ 7ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸ್ವ-ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Citation |last=Phillimore |first=Egerton |author-link= |year=1891 |editor-last=Phillimore |editor-first=Egerton |editor-link= |contribution=Note (a) to The Settlement of Brittany |contribution-url=https://books.google.com/books?id=M35QO0vor-EC&pg=PA97 |title=Y Cymmrodor |volume=XI |publisher=Honourable Society of Cymmrodorion |publication-date=1892 |publication-place=London |pages=97 – 101 |url= }}</ref> ಇದನ್ನು [[ಕಾಡ್ವಾಲ್ಲೊನ್ ಅಪ್ ಕಾಡ್ಫ್ಯಾನ್]] ನ ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡಿ ಬರೆದ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಬರಹ c. 633.<ref>{{Citation |last=Davies |first=John |author-link=John Davies (historian) |year=1990 |contribution= |title=A History of Wales |edition=First |publisher=Penguin Group |publication-date=1993 |publication-place=London |page=71 |isbn=0-713-99098-8 }}, ''ಏ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್'' , 400–800. 'ಅರ್ ವಯ್ನೆಪ್ ಕೈಮ್ರಿ ಕಾಡ್ವಲ್ಲಾವ್ನ್ ವಾಸ್' ಎಂಬ ಪದ್ಯದ ಸಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.</ref> [[ವೆಲ್ಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]] ದಲ್ಲಿ ''ಸಿಮ್ರಿ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು, ವೆಲ್ಷ್ ನ್ನು ವಿವರಿಸಲು [[ಮಧ್ಯ ಯುಗ]]ದವರೆಗೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಆದರೆ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ''ಬ್ರಯ್ತೋನಿಏಡ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು [[ಬ್ರಿಟೊನ್ನಿಕ್ ಜನ]]ರನ್ನು (ವೆಲ್ಷ್ ರನ್ನು ಸೇರಿ) ಬಣ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪದವಾಗಿ, c. 1100ವರೆಗೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ತರುವಾಯ ''ಸಿಮ್ರಿ'' ವೆಲ್ಷ್ ನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 1560ರ ತನಕವೂ ''ಸಿಮ್ರಿ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮನಸೋಇಚ್ಛೆಯಿಂದ (ಸಿಮ್ರಿ)ಜನರನ್ನು ಕರೆಯಲು ಅಥವಾ ಅವರ ತಾಯ್ನಾಡನ್ನು(ಸಿಮ್ರು) ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Davies-etym" /> [[ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯಾ]] ಎಂಬುದು ಹೆಸರಿನ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ರೂಪಾಂತರ. ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹೊರಭಾಗದ [[ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪಾಂತರವು [[ಕಂಬ್ರಿಯಾ]] ಎಂದು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ''ಯರ್ ಹೆನ್ ಒಗ್ಲೆಡ್'' ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು [[ಭೂವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ [[ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಧಿ]]ಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ([[ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್]] ಅವಧಿ) ಹಾಗು ವಿಕಸನದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಉದಯಿಸಿದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ([[ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಸ್ಫೋಟನ]]) ಈ ರೂಪಾಂತರವು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದೆಂದರೆ [[ಜಿಯೋಫ್ಫ್ರಿ ಆಫ್ ಮಾನ್ಮೌತ್]] ನ [[ಹುಸಿಇತಿಹಾಸ]]ವಾದ ''[[ಹಿಸ್ಟೋರಿಯಾ ರೆಗುಂ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಯೆ]]'' . ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ [[ಕ್ಯಾಂಬರ್]] ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಿಮ್ರುವಿನ ನಾಮಸೂಚಕ ರಾಜ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗತಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸದ ಆಧಾರಗಳು ಹಾಗು ಕೆಲವು ನವೀನ ಬರಹಗಾರರು ಇಬ್ಬರೂ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಮ್ರಿ 2ನೇ ಶತಮಾನ BCಯ [[ಸಿಂಬ್ರಿ]] ಅಥವಾ 7ನೇ ಶತಮಾನ BCಯ [[ಸಿಮ್ಮೆರಿಯನ್ಸ್]] ಗೆ, ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸದೃಶವಿರುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಪಂಡಿತರು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಾಗು ಇತರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Citation |last=Hubert |first=Henri |author-link=Henri Hubert |last2=Mauss |first2=Marcel |author2-link=Marcel Mauss |year=1934 |contribution=What the Celts Were |title=The Rise of the Celts |publisher=K. Paul, Trench, Trubner |publication-date=1934 |publication-place=London |page=25 – 26 |isbn=0-8196-0183-7 }}</ref><ref>{{Citation |year=2005 |last= |first= |contribution=Cimbri and Teutones |editor-last=Koch |editor-first=John T. |editor-link= |title=Celtic Culture: A Historical Encyclopedia |publisher=ABL-CLIO |publication-date=2006 |publication-place= |page=437 |isbn=9781851094400 }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವದ ಉಗಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:BrynCelliDdu3.jpg|right|thumb|250px|ಬ್ರಯನ್ ಸೆಲ್ಲಿ ಡ್ದು, ಆಂಗ್ಲೆಸೆಯ್ ನಲ್ಲಿರುವ ನೀಅಲಿತಿಕ್ ಯುಗದ ನಂತರದ ಅರೆಯುಳ್ಳ ಒಂದು ಗೋರಿ.]] ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ 29,000 ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ಆಧುನಿಕ ಮಾನವರು]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="C4 Science 1">{{cite web|title=Channel 4 - News - Red Lady skeleton 29,000 years old|url=http://www.channel4.com/news/articles/science_technology/red+lady+skeleton+29000+years+old/979762|accessdate=2008-10-30 : ''see'' [[Red Lady of Paviland]]|publisher=Channel 4 - News|date=2007-10-30|work=Channel 4 website|archive-date=2009-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20091219161548/http://www.channel4.com/news/articles/science_technology/red+lady+skeleton+29000+years+old/979762|url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಳೆದ [[ಹಿಮಯುಗ]]ದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಿಂದಲೂ ಮಾನವರ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಅಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ ( 12,000 ಹಾಗು 10,000ದ ನಡುವೆ [[ಬಿಫೋರ್ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್]] (BP)). ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್]] ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ [[ಮೆಸೋಲಿಥಿಕ್]] (ಮಧ್ಯಶಿಲಾಯುಗ)ನ [[ಬೇಟೆಯನ್ನು-ಸಂಗ್ರಹಿಸುವವರು]] [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] ಗೆ [[ವಲಸೆ]] ಹೋದರು. ವೇಲ್ಸ್ 10,250 BPಯ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ಹಿಮನದಿ]]ಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ 7,000 ದಿಂದ 6,000 BPಯವರೆಗೂ ಜನರು [[ಯೂರೋಪಿನ ಭೂಖಂಡ]]ದಿಂದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ವರೆಗೂ ನಡೆದು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇದೆಲ್ಲವೂ ನಂತರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಹಿಮಗಡ್ಡೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಂದು ದ್ವೀಪವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು [[ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರ]]ವು ವೇಲ್ಸ್ ಹಾಗು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಉಗಮವಾಯಿತು.<ref name="Wales Hist 10">{{cite book|last=Davies|first=John|authorlink =John Davies (historian)|title=A History of Wales|publisher=Penguin|year=1994|location=London|pages=4&nbsp;-&nbsp;6|isbn = 0-14-01-4581-8}}</ref><ref name="BBCHistory-P1">{{cite web|title=Overview: From Neolithic to Bronze Age, 8000–800 BC (Page 1 of 6)|url=http://www.bbc.co.uk/history/ancient/british_prehistory/overview_british_prehistory_01.shtml|accessdate=2008-08-05|publisher=BBC|date=2006-09-05|work=BBC History website}}</ref> [[ಜಾನ್ ಡೇವಿಸ್]] [[ಕ್ಯಾಂಟ್ರೆ'ರ್ ಗ್ವಯೆಲೋಡ್]] ನ ಮುಳುಗಡೆ ಹಾಗು [[ಮಬಿನೋಗಿಯನ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ವೇಲ್ಸ್ ಹಾಗು [[ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನಡುವಿನ ನದಿಯು ಕಿರಿದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು ಕಡಿಮೆ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರ ಬಗೆಗಿನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಕಥೆಗಳು ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ದೂರದ ಜಾನಪದ ಸ್ಮರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="Wales Hist 10" /> ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಡು ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಜನಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತಿತ್ತು. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಜನರು [[ಐಬೇರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ]]ದಿಂದ ಕೂಡ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="BBCNews-Genes">{{cite web|title=Genes link Celts to Basques|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/1256894.stm|accessdate=2008-08-05|publisher=BBC|date=2001-04-03|work=BBC News website}}</ref> ಈ [[ನವಶಿಲಾಯುಗ]] ದ [[ವಸಾಹತುಗಾರರು]] ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಬೇಟೆ ಹಾಗು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ತಮ್ಮ ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಒಕ್ಕಲುತನಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು- [[ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಕ್ರಾಂತಿ]].<ref name="Wales Hist 10" /><ref name="GGAT 72">{{cite web|title=GGAT 72 Overviews|url=http://www.ggat.org.uk/cadw/cadw_reports/pdfs/GGAT%2072%20Overviews.pdf|3=PDF|4=p. 47|accessdate=2008-12-30|publisher=Glamorgan-Gwent Archaeological Trust|year=2003|work=A Report for Cadw by Edith Evans BA PhD MIFA and Richard Lewis BA|archive-date=2023-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201003802/http://www.ggat.org.uk/cadw/cadw_reports/pdfs/GGAT%2072%20Overviews.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹಾಗು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಕಾಡನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗು ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಮುಂತಾದ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು [[ಕ್ರಾಮ್ಲೆಕ್]](ಲಂಬವಾಗಿ ನೆಟ್ಟ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಟ್ಟವಾಗಿ ಹಾಸಿದ ಚಪ್ಪಟೆಯ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳುಳ್ಳ ಸಮಾಧಿ) ಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪೆನ್ಟ್ರೆ ಇಫಾನ್]], [[ಬ್ರಯನ್ ಸೆಲ್ಲಿ ಡ್ಡು]] ಹಾಗು [[ಪಾರ್ಕ್ ಕುಯೆಮ್ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಗುಡ್ಡೆ]] ಗಳನ್ನು 5500 BP ಹಾಗು [[6000 BP]]ಯ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು [[ಸ್ಟೋನ್ಹೆಂಜ್]] ಅಥವಾ ದಿ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ [[ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಫ್ ಗಿಜ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ 1,000 ದಿಂದ 1,500 ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="Stonepages 1">{{cite web|title=Stones of Wales - Pentre Ifan Dolmen|url=http://www.stonepages.com/wales/pentreifan.html|accessdate=2008-11-17|publisher=Paola Arosio/Diego Meozzi|year=2003|work=Stone Pages website}}</ref><ref name="Stonepages 2">{{cite web|title=Stones of Wales - Bryn Celli Ddu Burial chamber|url=http://www.stonepages.com/wales/bryncelliddu.html|accessdate=2008-11-17|publisher=Paola Arosio/Diego Meozzi|year=2003|work=Stone Pages website}}</ref><ref name="Coflein1">{{cite web|title=Parc le Breos Burial Chamber; Parc CWM Long Cairn|url=http://www.coflein.gov.uk/pls/portal/coflein.w_details?inumlink=6052756|accessdate=2008-10-24|publisher=Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales|year=2006|work=The Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales website|archive-date=2012-12-23|archive-url=https://archive.today/20121223145706/http://www.coflein.gov.uk/pls/portal/coflein.w_details?inumlink=6052756|url-status=dead}}</ref><ref name="BBC Wales History">{{cite web|title=BBC Wales - History - Themes Prehistoric Wales: The Stone Age|url=http://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/periods/prehistoric02.shtml|accessdate=2008-10-24|publisher=BBC|year=2008|work=BBC Wales website}}</ref><ref name="Stonehenge">{{cite web|title=Your guide to Stonehenge, the World's Favourite Megalithic Stone Circle|url=http://www.stonehenge.co.uk/history.htm|accessdate=2008-08-05|publisher=Longplayer SRS Ltd (trading as www.stonehenge.co.uk)|year=2008|work=Stonehenge.co.uk website|archive-date=2012-10-02|archive-url=https://www.webcitation.org/6B70K7lNJ?url=http://www.stonehenge.co.uk/history.php|url-status=dead}}</ref> ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಾದ್ಯಂತ ವಾಸ ಮಾಡುವ ಜನರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಶತಮಾನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ವೇಲ್ಸ್‌ ಎಂದು ಹೆಸರಿನ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರು ವಲಸಿಗರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, [[ಕಂಚಿನ ಯುಗ]] ಹಾಗು [[ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ]]ದ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. [[ಬ್ರಿಟನ್ ರ ರೋಮನ್ ಆಕ್ರಮಣ]]ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನವೀನ ವೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಡೆಸೆಆಂಗ್ಲಿ]], [[ಒರ್ಡೋವೈಸೆಸ್]], [[ಕಾರ್ನೋವೀ]], [[ಡೆಮೇತೆ]] ಹಾಗು [[ಸಿಲುರೆಸ್]] ಮುಂತಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಶತಮಾನಗಳ ತನಕ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದರು.<ref name="Wales Hist 17">{{cite book|last=Davies|first=John|authorlink =John Davies (historian)|title=A History of Wales|publisher=Penguin|year=1994|location=London|page=17|isbn = 0-14-01-4581-8}}</ref> === ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪನೆ === AD 48ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆಗ್ನೇಯ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಸಿಲ್ಯೂರೆಸ್‌ಗಳ ದಾಳಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, AD 47 ಹಾಗು 48ರಲ್ಲಿ, [[ರೋಮನ್]] ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ [[ಟಾಸಿಟಸ್]], [[ಬ್ರಿಟಾನಿಯ]] ದ ಹೊಸ ರೋಮನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ಈಶಾನ್ಯ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ "ಡೆಸೆಆಂಗ್ಲಿಯ ಅಧೀನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾಗಿ" ದಾಖಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="Wales Hist 26">{{cite book|last=Davies|first=John|authorlink =John Davies (historian)|title=A History of Wales|publisher=Penguin|year=1994|location=London|pages=26&nbsp;&&nbsp;27|isbn = 0-14-01-4581-8}}</ref> ಈಗಿನ [[ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ [[ರೋಮನ್ ಕೋಟೆ]]ಗಳ ಒಂದು ಸಾಲನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಕಾರ್ಮರ್ಥೆನ್]](''ಕೇರ್ಫಿರ್ಡಿನ್'' ;{{lang-la|Maridunum}}) ವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ಹಾಗು [[ಕಾರ್ಮಾರ್ಥೆನ್ ಶೈರ್]] ನ [[ಡೊಲೌಕೊತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರೋಮನ್ನರು ಪಶ್ಚಿಮದಾಚೆಗೂ ಸಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿದೆ. ಅವರು [[ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯ]]ದ ಕೋಟೆಯನ್ನು [[ಕಾಯೇರ್ಲೆಯೋನ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ [[ವರ್ತುಲ ರಂಗಸ್ಥಳ]] ವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೋಮನ್ನರು ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯೋದ್ಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗು ಮಧ್ಯಯುಗದ ವೆಲ್ಷ್ ಕಥೆ ''ಬ್ರಯುಡ್ವಿಡ್ ಮಕ್ಸೇನ್ ವ್ಲೆಡಿಗ್'' (ಮಕ್ಸೇನ್ ವ್ಲೆಡಿಗ್ ನ ಕನಸು) ನಲ್ಲಿ, [[ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್ ಮಾಕ್ಸಿಮಸ್]] (''ಮಕ್ಸೇನ್ ವ್ಲೆಡಿಗ್'' ), ಕಡೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ [[ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ, [[ಸೇಗೊಂಟಿಯಂ]] ನ ವೆಲ್ಷ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಮಗಳಾದ ಎಲೆನ್ ಅಥವಾ ಹೆಲೆನ್‌ಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ. ಇದೇ ಇಂದಿನ [[ಕಾಯೇರ್ನರ್ಫಾನ್]].<ref>ಮಧ್ಯಯುಗದ ಮೂಲ ವೆಲ್ಷ್ ಬರಹಕ್ಕಾಗಿ ನೋಡಿ, ಐಫಾರ್ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್ (ed.), ''ಬ್ರೆಯುಡ್‌ವಿಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸೆನ್'' (ಬಂಗೊರ್, 1920). ಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಹಾಗು ಅದರ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು M.P. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವರ್ತ್, ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ (ಗ್ರೆಗಿನಾಗ್ ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್ ಸರಣಿ, 1948, 1949). </ref> ರೋಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ 4ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] ವನ್ನು ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. [[ಬ್ರಿಟನ್ ನಿಂದ ರೋಮನ್ನರ ವಾಪಸಾತಿ]] ನಂತರ 410ರಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ [[ಜರ್ಮನಿಯ ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಜನಾಂಗದವರು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>[http://news.nationalgeographic.com/news/2006/07/060721-england.html ಏನ್ಷಿಯಂಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಹ್ಯಾಡ್ ಅಪಾರ್ಟ್ಹೇಡ್-ಲೈಕ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಸ್ಟಡಿ ಸಜೆಸ್ಟ್ಸ್]. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ನ್ಯೂಸ್. ಜುಲೈ 21, 2006.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಗ್ವಯ್ನೆಡ್]], [[ಪೌಯಿಸ್]], [[ಡೈಫೆಡ್ ಹಾಗು ಸಿಸಿಲ್ಗ್]], [[ಮೊರ್ಗನ್ನ್ವಗ್]], ಹಾಗು [[ಗ್ವೆಂಟ್]] ಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ವೆಲ್ಷ್ [[ವಾರಸುದಾರ ರಾಜ್ಯ]] ಗಳಾಗಿ ಉಗಮ ಹೊಂದಿದವು. ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳಾದ ಒಳಪ್ರದೇಶ, ಪರ್ವತಗಳು, ಹಾಗು ನದಿಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ರೋಮನ್ [[ನಾಗರಿಕತೆ]]ಯ ಅಂತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪತನಗೊಳ್ಳದ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತತ್ವ ಸಮಾಜದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳ ಆಂಶಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ [[ರೋಮನ್-ಬ್ರಿಟನ್ಸ್]] ಹಾಗು ಅವರ ವಂಶಜರ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಸ್ಥಿರ ಉಳಿವು, ವೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈಗಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು. ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಮರ್ಸಿಯ]] ಹಾಗು [[ನಾರ್ತ್ಉಂಬ್ರಿಯಾ]], ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ವೆಸ್ಸೆಕ್ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪೌಯಿಸ್, ಗ್ವೆಂಟ್, ಹಾಗು ಗ್ವಯ್ನೆಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜೊತೆ ಸೆಣೆಸಾಟ ನಡೆಸಿದವು. ಆರನೇ ಮತ್ತು ಏಳನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಈಗಿನ [[ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು [[ಮರ್ಸಿಯ]] ಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ನಂತರ, ಏಳನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬಂದ ಪೌಯಿಸ್ ಮರ್ಸಿಯನ್ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡಿತು. [[ಮರ್ಸಿಯದ ಯೇಥೆಲ್ ಬಾಲ್ಡ್]], ಆಗ ತಾನೇ ಹೊಂದಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ [[ವಾಟ್'ಸ್ ಡೈಕ್]] ನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಜಾನ್ ಡೇವಿಸ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ಪೌಯಿಸ್ ರಾಜ [[ಎಲಿಸೆಡ್ ಅಪ ಗ್ವಯ್ಲಾಗ್]] ನೊಟ್ಟಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಗಡಿಯು, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ರಿವರ್ ಸೇವೆರ್ನ್]] ನ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಡೀ ನದೀಮುಖವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, [[ಒಸ್ವೆಸ್ಟ್ರಿ]] ಯನ್ನು ({{lang-cy|Croesoswallt}}) ಪೌಯಿಸ್‌ಗೆ ನೀಡಿತು.<ref name="Wales Hist 65">{{cite book|last =Davies|first =John|authorlink =John Davies (historian)|title = A History of Wales|publisher = Penguin|year = 1993|location = London|pages = 65–66| isbn = 0-14-01-4581-8}}</ref> ರಾಜ [[ಆಫಾ ಆಫ್ ಮರ್ಸಿಯಾ]] [[ಆಫಾ'ಸ್ ಡೈಕ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಲು ಮುಂದಾದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ (ವೆಲ್ಷ್ : ''ಕ್ಲಾವ್ಡ್ ಆಫಾ'' ). [[ಆಫಾ'ಸ್ ಡೈಕ್]] ಬಗ್ಗೆ [[ಸಿರಿಲ್ ಫಾಕ್ಸ್]] ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗ್ಗೆ ಡೇವಿಸ್ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ: {{quotation|In the planning of it, there was a degree of consultation with the kings of Powys and Gwent. On the Long Mountain near Trelystan, the dyke veers to the east, leaving the fertile slopes in the hands of the Welsh; near Rhiwabon, it was designed to ensure that Cadell ap Brochwel retained possession of the Fortress of Penygadden." And for Gwent Offa had the dyke built "on the eastern crest of the gorge, clearly with the intention of recognizing that the [[River Wye]] and its traffic belonged to the kingdom of Gwent.<ref name="Wales Hist 65"/>}} ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡೈಕ್ ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉದ್ದೇಶ ಹಾಗು ಅದರ ಉದ್ದ ಎರಡರ ಕುರಿತು ಫಾಕ್ಸ್‌ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿವೆ.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಹಿಲ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ವರ್ತಿಂಗ್ಟನ್, ''ಆಫಾ'ಸ್ ಡೈಕ್: ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಗೈಡ್'' , ಟೆಂಪಸ್, ISBN 0-7524-1958-7 </ref> ಆಫಾ'ಸ್ ಡೈಕ್ ವೆಲ್ಷ್ ಹಾಗು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರ ನಡುವೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಡಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ [[ಪರ್ಫೆಡ್‌ಲ್ಯಾಡ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಡೀ]] ಹಾಗು ಕಾನ್ವಿ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವೆಲ್ಷ್ 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ, [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್]] ರು ಒಳಗೊಂಡ ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಭಾಗವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಳೆದ 722ರ [[ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್]] ಹಾಗು 865ರ [[ಬ್ರಿಟಾನಿ]] ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ [[ವೈಕಿಂಗ್ಸ್]] ಜೊತೆ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ವೇಲ್ಸ್ ನ್ನು ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಸ್]] ಆಫ್ [[ಮರ್ಸಿಯಾ]] ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟನ್ಸ್‌ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ನೋರ್ಸೆಮ್ಯಾನ್‌ಗೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. AD 878ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಮರ್ಸಿಯನ್ನರ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಜೊತೆ ಒಂದಾಯಿತು. 722ರ ಕಾರ್ನ್ವಲ್ ನಂತೆಯೇ, ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ರ ಈ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸೋಲಿನಿಂದಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ, ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ತನಕ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಕಳೆದ 1063ರಲ್ಲಿ, ವೆಲ್ಷ್ ನ ರಾಜಕುಮಾರ [[ಗ್ರುಫ್ಫ್ಯಡ್ ಅಪ್ ಲೈವೆಲಿನ್]] ಮರ್ಸಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಇದು AD 878ರಷ್ಟೇ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮರ್ಸಿಯಾದ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ನರು ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದರು. ಕಾರ್ನ್ವಲ್ ಹಾಗು [[ಬ್ರಿಟಾನಿ]] ಯಂತೆ, ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್/ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ವೈಕಿಂಗ್ ನ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯಿಂದ ಆಂಗ್ಲೊ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಸ್/ಫ್ರಾಂಕರು ತಮ್ಮ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್]] ನೆರೆ ದೇಶದವರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಯಾವದೇ ಅವಕಾಶ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. === ಮಧ್ಯಯುಗದ ವೇಲ್ಸ್ === [[ಚಿತ್ರ:Northwales2.JPG|thumb|right|280px|ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾನ 1267–1276.]] ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗು ಉತ್ತರದ ಭಾಗಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಸಾಹತಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು ವೆಲ್ಷ್ ನಲ್ಲಿ ''ಲ್ಲೊಯೆಗಯ್ರ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು (ನೂತನ ವೆಲ್ಷ್ ''ಲ್ಲೊಯೆಗ್ರ'' ). ಇದು ಮೂಲದಲ್ಲಿ [[ಮರ್ಸಿಯಾ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಹಾಗು ಸಂಪೂರ್ಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಲೊಯೆಜಿರ್ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು 10ನೇ ಶತಮಾನ ಪ್ರಾರಂಭದ ಪ್ರವಾದಿಯ ಪದ್ಯ ''[[ಆರ್ಮೆಸ್ ಪ್ರಯ್ಡಿನ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರಾಗಿ ತುಂಬಾ ತಡವಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಬಹುವಚನ [[ಲೊಯೇಗ್ರಿಯ್ಸ್]], "ಲ್ಲೋಯೇಜರ್‌ ಜನರು", ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷರನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಒಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವವೆಂದು ಪೂರ್ವದ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು (''ಸೆಸನ್'' , ಇದು ಕರೆಯುವಂತೆ) ಆದರೆ ಕೇವಲ ''ಇಂಗ್ಲ್'' (ಏಂಜಲ್ಸ್), ''ಐವಿಸ್'' (ವೆಸೆಕ್ಸ್-ಜನ), ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಲ್ಲೋಯೇಜರ್ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಸನ್ ಎಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಮೇಲೆ ಕರೆಯುವುದು ರೂಢಿಯಾಯಿತು. ಅದರ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ,ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇದು ಕೇವಲ ಮರ್ಸಿಯಾವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ - ಆ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ಬಲಶಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ವೆಲ್ಷ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ವೈರಿ. ಇದನ್ನು ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಹೊಸ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು (ಉದಾಹರಣೆ [[ರಚೆಲ್ ಬ್ರೊಂವಿಚ್]] (ed.), ''[[ಟ್ರಿಯೋಎಡ್ಡ್ ವೈನೈಸ್ ಪ್ರಯ್ಡಿನ್]]'' , ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರಸಸ್, 1987). "ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್" ಹಾಗು ಇತರ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅರ್ಥಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಜಿಯೋಫ್ಫ್ರಿ ಆಫ್ ಮಾನ್ ಮೌತ್]] ನ ರಾಜ [[ಲೋಕ್ರಿನು]] ಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. (ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ, ಲೇಖನ 40)</ref> ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈಗ ಪ್ರಬಲರಾದ ಜರ್ಮನಿಯ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರನ್ನು ಏಕರೂಪವಾಗಿ ''ಸೆಸೋನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು., ಇದರರ್ಥ "[[ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಸ್]]". [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್]] ರು [[ರೊಮನೊ-ಬ್ರಿಟಿಶ್]] ರನ್ನು ವಾಲ್ಹ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು 'ರೋಮನೀಕರಣಗೊಂಡ ವಿದೇಶಿ' ಅಥವಾ 'ಅಪರಿಚಿತ' ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Wales Hist 2" /> ವೆಲ್ಷ್ ಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ''ಬ್ರೈತೋನಿಏಡ್'' (ಬ್ರೈತನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟನ್ಸ್) ''ಮಧ್ಯಯುಗ'' ದ ವರೆಗೂ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗೂ ''ಸಿಮ್ರು'' ಹಾಗು ''ವೈ ಸಿಮ್ರಿ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿನ ಬಳಕೆಯು [[ಗೊಡೋಡಿನ್]] ಆಫ್ [[ಅನೆಯಿರಿನ್]] ನಲ್ಲಿ 633ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು 930ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ [[ಅರ್ಮೆಸ್ ಪ್ರೈಡೈನ್]] ನಲ್ಲಿ, ''ಸಿಮ್ರಿ'' ಹಾಗು ''ಸಿಮ್ರೋ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ 15 ಬಾರಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸುಮಾರು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ, ಬರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ''ಬ್ರೈತೋನಿಯೇಡ್'' ನ ಬದಲಾಗಿ ''ಸಿಮ್ರಿ'' ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Dolwyddelan Castle2.jpg|thumb|left|250px|ಡೋಲಿಡ್ಲಾನ್ ಕೋಟೆ, ಇದನ್ನು 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲೈವೆಲಿನ್ ಅಬ್ ಲೋರ್‌ವರ್ತ್, ಗ್ವೈನೆಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಕಣಿವೆಯ ಮಾರ್ಗವೊಂದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಟ್ಟಿಸಿದ.]] ವರ್ಷ 800ರ ತರುವಾಯ, ಸಾಲಾಗಿ ನಡೆದ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಮದುವೆಗಳು, [[ರೋದ್ರಿ ಮಾವ್ರ್]] (ಆಳ್ವಿಕೆ. 844–877)ಗೆ [[ಗ್ವಯ್ನೆಡ್]] ಹಾಗು [[ಪೌಯಿಸ್]] ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿತು. ಅವನ ಮಕ್ಕಳು, ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಮನೆತನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.( ಗ್ವಯ್ನೆಡ್ ಗೆ [[ಅಬೇರ್‌ಫ್ರಾ]] ನನ್ನು, [[ದೆಹೆಯುಬರ್ಥ್]] ಗೆ [[ದಿನೇಫವ್ರ್]], ಹಾಗು ಪೌಯಿಸ್ ಗೆ [[ಮಾತ್ರಫಾಲ್]]). ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ [[ಆಧಿಪತ್ಯ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಇತರರ ವಿರುದ್ಧ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿದರು. ರೋದ್ರಿಯ ಮೊಮ್ಮಗ [[ಹೈವೆಲ್ ಡಾ]] (ಆಳ್ವಿಕೆ. 900-950) ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಹಾಗು ತಂದೆಯ ಕಡೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಬಂದ [[ಡೈಫೆದ್]] ಹಾಗು [[ಸಿಸಿಲ್ವಗ್]]ನಿಂದ ದೆಹೆಯುಬರ್ಥ್ ನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ. ಗ್ವಯ್ನೆಡ್ ಹಾಗು ಪೌಯಿಸ್‌ನಿಂದ [[ಅಬೇರ್‌ಫ್ರಾ]] ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಿಗೊಳಿಸಿದ. ಜೊತೆಗೆ [[ವೆಲ್ಷ್ ಕಾನೂನು]]930ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ರೋಮ್]] ಗೆ [[ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ]] ಕೈಗೊಂಡ (ಹಾಗು ಈ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ [[ಪೋಪ್]] ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನೆಂಬ ಆಪಾದನೆಯೂ ಇದೆ). ದೆಹೆಯುಬರ್ಥ್ [[ಮರೆದುದ್ದ್ ಅಬ್ ಒವೈನ್]](ಹೈವೆಲ್ ನ ಮೊಮ್ಮಗ) (ಆಳ್ವಿಕೆ. 986-999) ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ (ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ) ಗ್ವಯ್ನೆಡ್ ಹಾಗು ಪೌಯಿಸ್ ಮೇಲಿನ ಅಬೆರ್‌ಫ್ರಾನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಮರೆದುದ್ದ್‌ನ ಮರಿ-ಮಗ (ಅವನ ಮಗಳು ರಾಜಕುಮಾರಿ [[ಅಂಗ್ಹರದ್]] ಳ ಮೂಲಕ) [[ಗ್ರುಫಿಡ್ ಅಪ್ ಲೈವೆಲಿನ್]] (ಆಳ್ವಿಕೆ. 1039-1063) ತನ್ನ ನೆಲೆಯಾದ ಪೌಯಿಸ್‌ನಿಂದ ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಒಳಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ. ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ [[ಜಾನ್ ಡೇವಿಸ್]]ರ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರುಫಿಡ್''"ಸಮಸ್ತ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ ಏಕೈಕ ವೆಲ್ಷ್ ದೊರೆ...'' ''ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಸುಮಾರು 1057 ರಿಂದ 1063 ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಾಯುವ ತನಕ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್ ಗ್ರುಫುಡ್ ಅಪ್ ಲೈವೆಲಿನ್ ದೊರೆತನಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. '' ''ಸುಮಾರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ, ವೇಲ್ಸ್ ಒಂದೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ, ಒಂದೇ ದೊರೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಅವನ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ."'' <ref name="Wales Hist 100">{{cite book|last =Davies|first =John|authorlink =John Davies (historian)|title = A History of Wales|publisher = Penguin|year = 1993|location = London|pages = 100| isbn = 0-14-01-4581-8}}</ref> ಅಬೆರ್‌ಫ್ರಾ ಸಂತತಿಯ [[ಒವೈನ್ ಗ್ವೈನೆಡ್]](1100–1170) ''ಪ್ರಿನ್ಸೆಪ್ಸ್ ವಾಲ್ಲೆನ್ಷಿಯಂ'' (ವೆಲ್ಷ್ ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ವೆಲ್ಷ್ ರಾಜ. ಜಾನ್ ಡೇವಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಮಹತ್ವವಾದ ಬಿರುದನ್ನು [[ಬರ್ವಿನ್ ಮೌನ್ಟನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ದೊರೆತ ವಿಜಯದಿಂದಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Wales Hist 128">{{cite book|last =Davies|first =John|authorlink =John Davies (historian)|title = A History of Wales|publisher = Penguin|year = 1993|location = London|pages = 128| isbn = 0-14-01-4581-8}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Owain Glyndŵr at Cardiff City Hall.jpg|right|thumb|180px|ಒವೈನ್ ಗ್ಲಯ್ನಡ್ವರ್ ನ ಪ್ರತಿಮೆ (c. 1354 or 1359 – c. 1416), ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊತ್ತ ಕಡೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ವೆಲ್ಷ್ ವ್ಯಕ್ತಿ.]] ಅಬೆರ್‌ಫ್ರಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಔನ್ನತ್ಯವು ಒವೈನ್ ಗ್ವೈನೆಡ್ ಮೊಮ್ಮಗ [[ಲ್ಲಿವೆಲಿನ್ ಫಾರ್]] (ದಿ ಗ್ರೇಟ್) (ಬಿ.1173–1240)ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡಿತು. 1215ರ [[ಮ್ಯಾಗ್ನ ಕಾರ್ಟ]](ಮಹಾಸ್ವಾತಂತ್ರ ಶಾಸನ)ದಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಸೆಣೆಸಾಟ ನಡೆಸಿದ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 1216ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಅಬೇರ್ಡೈಫಿ]] ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ವೆಲ್ಷ್ ದೊರೆಗಳಿಂದ [[ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಮೊದಲ [[ವೇಲ್ಸ್ ರಾಜ]]ನಾದ. ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ ''[[ಲೈವೆಲಿನ್ II]]'' ಸಹ ''[[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು, 1267ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಮೊಂಟ್ಗೋಮೆರಿ]] ಯಲ್ಲಿ [[ಹೆನ್ರಿ III]] ಯಿಂದ ಪಡೆದ. ಆದಾಗ್ಯೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಸಾಲಾಗಿ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಸಿಮೊನ್ ಡೆ ಮೊಂಟ್ಫೋರ್ಟ್]] ನ ಮಗಳು ಹಾಗು ಲಿವೆಲೈನ್‌ನ ಪತ್ನಿ [[ಎಲೆಯನೋರ್]] ಳ ಬಂಧನದಿಂದಾಗಿ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ I]] ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಆಕ್ರಮಣದೊಂದಿಗೆ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Caernarfon Castle 1994.jpg|thumb|left|ಕಾಯೇರ್ನರ್ಫಾನ್ ಕೋಟೆ]] ಸೇನೆಯು ಸೋತ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 1277ರ [[ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಅಬೇರ್ಕಾನ್ವಿ]] ಪ್ರಕಾರ ಲಿವೆಲೈನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಬೇಕಿತ್ತು. ಕೆಲ ಕಾಲದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶಾಂತಿಯು ನೆಲೆಸಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ 1282ರ [[ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಆಕ್ರಮಣ]] ದಿಂದಾಗಿ, ವೆಲ್ಷ್ ರಾಜರುಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಲೈವೆಲಿನ್ ನಿಧನ ಹಾಗು ಅವನ ಸಹೋದರ ದೊರೆ [[ಡಾಫಿಡ್]]ನನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದ ನಂತರ, ಉಳಿದಿದ್ದ ಕೆಲವು [[ವೆಲ್ಷ್ ದೊರೆಗಳು]] ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಗಳಿಗಾಗಿ[[ಎಡ್ವರ್ಡ್ I]]ಗೆ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಲೈವೆಲಿನ್‌ನ ತಲೆಯನ್ನು ಒಂದು ಈಟಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲಾಯಿತು; ಅವನ ಪುಟ್ಟ ಮಗಳಾದ [[ಗ್ವೆನ್ಲ್ಲಿಯನ್]] ಳನ್ನು [[ಸೆಂಪ್ರಿಂಗಾಮ್]]ನ [[ಪ್ರಿಯರಿ]] ಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಹಾಕಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವವರೆಗೆ ಐವತ್ತ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದಳು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/786625.stm "ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ಲಾಸ್ಟ್ ವೆಲ್ಷ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ಸ್",bbc.co.uk] ದಿನಾಂಕ 12 ಜೂನ್ 2000, URL 5 ಮಾರ್ಚ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಭಾರಿ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ [[ಕೋಟೆ]]ಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. [[ಬೆಯುಮರಿಸ್]], [[ಕಾಯೇರ್ನರ್ಫಾನ್]] ಹಾಗು [[ಕಾನ್ವಿ]] ಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೆಲ್ಷ್ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಹಾಗು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿದ್ದ [[ಗರ್ಥ್ ಸೆಲಿನ್]], ಗ್ವೈನೆಡ್‌ನ ಉತ್ತರ ಕಡಲ ತೀರಕ್ಕಿದ್ದ [[ಅಬೇರ್ ಗರ್ಥ್ ಸೆಲಿನ್]] ನ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಎಂದು[[ಪೆನ್ಮಚ್ನೋ ದಾಖಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಮಡೋಗ್ ಅಪ್ ಲೈವೆಲಿನ್]] 1294-5ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ವಿಫಲ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರ [[ಒವೈನ್ ಗ್ಲಿಂಡ್‌ವರ್]] [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆನ್ರಿ IV]] ನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೇಳುವ ತನಕವೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ದಂಗೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಸ್ಪೇನ್ ಹಾಗು ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒವೈನ್ ನನ್ನು 1404ರಲ್ಲಿ ಜನಜನಿತವಾಗಿರುವಂತೆ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆತ [[ಮಾಚಿನ್‌ಲೆಥ್]]ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವು ವೆಲ್ಷ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸದೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಕನ ವಿರುದ್ಧವೇ ಬಂಡಾಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಒವೈನ್ 1412ರಲ್ಲಿ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ 1415ರಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ ಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದ್ದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1284ರಲ್ಲಿ [[ರುಡ್ಲಾನ್ ಶಾಸನ]]ದ ಅನುಸಾರ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ವಿರುದ್ಧದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣವು ನಡೆಯಿತಾದರೂ, 1536ರ ತನಕ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸಂಘಟನೆಯು ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ,<ref name="RDEOGB1999" />. ಇದಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡ ವೆಲ್ಷ್ ಕಾನೂನು ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. [[ಲಾಸ್ ಇನ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ಸ್ 1535-1542]]ರ ಅನುಸಾರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು ಇದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ === [[ಚಿತ್ರ:cymdeithas-logo.svg|thumb|150px|right|ಸಿಂಡೈತಾಸ್ ಯರ್ ಇಯಿತ್ ಜಿಮ್ರೆಗ್‌ನ ಲಾಂಛನ]] 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ವೇಲ್ಸ್ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ಕಂಡಿತು. UKಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಹಾಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ಪ್ಲೇಯಿಡ್ ಸಿಮ್ರು]]ವನ್ನು 1925ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್]] ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ[[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ನ್ನು ವೇಲ್ಸ್‌ [[ರಾಜಧಾನಿ]] ಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾಷೆಯು ಬೇಗನೆ ಅವನತಿ ಹೊಂದಬಹುದೆಂಬ ಅಂಜಿಕೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ [[ಸಿಮ್‌ಡೈಥಾಸ್ ಯರ್ ಲೇಥ್ ಜಿಮ್ರಾಗ್]] ನ್ನು{{lang-en|The Welsh Language Society}} 1962ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1965ರಲ್ಲಿ [[ಟ್ರೈವರಿನ್ ಕಣಿವೆ]] ಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು [[ಜಲಾಶಯ]]ವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಅದರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಗರವಾದ [[ಲಿವರ್ ಪೂಲ್]] ಗೆ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. 36 ವೆಲ್ಷ್ [[ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]] (MPs) ನ ಪೈಕಿ 35 ಜನರು ವಿಧೇಯಕಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮತಹಾಕಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸದಿದ್ದರೂ, ಸಂಸತ್ತು ವಿಧೇಯಕಕ್ಕೆ ಅಂಗೀಕಾರ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಕ್ಯಾಪೆಲ್ ಸೆಲಿನ್]] ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಷ್ಟು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಬಲಹೀನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ MPಗಳು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯಾ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="BBC Tryweryn">{{cite web|title=BBC - Liverpool - Features - Flooding Apology|url=http://www.bbc.co.uk/liverpool/content/articles/2005/10/17/feature_welsh_reservoir_feature.shtml|accessdate=2008-10-18|publisher=BBC Wales|date=2005-10-19|work=BBC website}}</ref> ಕಳೆದ 1966ರಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಮರ್ಥೆನ್]] ನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸೀಟನ್ನು[[ಗ್ವಿನ್‌ಫಾರ್ ಈವಾನ್ಸ್]] ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಸಿಮ್ರು ನ ಮೊದಲ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಸೀಟ್ ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Gwynfor">{{cite book |last=Gwynfor |first=Evans |authorlink =Gwynfor Evans |title=The Fight for Welsh Freedom |publisher=Y Lolfa Cyf., Talybont |year=2000 |isbn=0 86243 515 32 |pages=152}} </ref> ಟ್ರೈವೆರಿನ್ ನಾಶದ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಫ್ರೀ ವೇಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ]] ಹಾಗು [[ಮುದಿಯದ್ ಆಮ್ಡಿಫಿನ್ ಸಿಮ್ರು]](MAC){{lang-en|Welsh Defence Movement}}ಎರಡೂ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ,<ref name="MAC & FWA">{{cite book |last=Clews |first=Roy |title=To Dream of Freedom - The story of MAC and the Free Wales Army |publisher=Y Lolfa Cyf., Talybont |year=1980 |isbn=0 86243 586 2 |pages=15, 21 & 26–31}}</ref> 1963ರಿಂದಲೂ ಆಂದೋಳನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು. ಕಳೆದ 1969ರಲ್ಲಿ [[ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್]] ರನ್ನು [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ವರ್ಷದ ವರೆಗೂ, ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಹಲವು ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು - ನೀರಿನ ಪೈಪುಗಳನ್ನು, ತೆರಿಗೆ ಹಾಗು ಇತರ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೆ [[ಮಾಂಟ್ಗೋಮೆರಿಶೈರ್]] ನ [[ಕ್ಲವ್ವೆಡಾಗ್]], ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲಿತ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ್ದವು.<ref name="MAC & FWA"/> ಕಳೆದ 1967ರಲ್ಲಿ, [[ವೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬರ್ವಿಕ್ ಆಕ್ಟ್ 1746]] ನ್ನು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ರದ್ದು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್ ಗೆ ಒಂದು ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಜೊತೆಗಿನ ಗಡಿಗೆರೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Cofiwch Dryweryn.jpg|left|thumb|300px|ಕಾಪೆಲ್ ಸೆಲಿನ್ ನ ಅನಧಿಕೃತ ಗ್ರಾಫ್ಫಿತಿ ಸ್ಮಾರಕ, ಲಾನ್ರಿಸ್ಟಡ್ ಟ್ರವರಿನ್ನಲ್ಲಿ, ಅಬೇರಿಸ್ಟ್‌ವಿತ್ ನ ಸಮೀಪ <ref name="BBC Er Cof"/>]] ಕಳೆದ 1979ರಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ ಗೆ ಒಂದು ಶಾಸನ ಸಭೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು (ನೋಡಿ [[ವೇಲ್ಸ್ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹ, 1979]]). ಇದರ "ನಕಾರಾತ್ಮಕ"ಮತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಹುಮತ ಬಂದಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಳೆದ 1997ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಿಚಾರವಾಗಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಬಹುಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ "ಒಪ್ಪಿಗೆ" ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಫಾರ್ ವೇಲ್ಸ್]] (''ಸಿನುಲ್ಲಿಯದ್ ಸೆನೆದ್ಲೆತೋಲ್ ಸಿಮ್ರು'' ) ನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು ([[ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 1998]]ನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ). ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಹೇಗೆ ಖರ್ಚು ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ (ಆದರೂ UK ಸಂಸತ್ತು, ವೆಲ್ಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮಿತಿಯನ್ನು ಒಡ್ಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ). ಕಳೆದ 1998ರ ಕಾಯಿದೆಗೆ [[ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 2006]] ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದಿತು. ಇದು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತಲ್ಲದೆ, [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು]] ಹಾಗು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಕಳೆದ 2007ರ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, [[ಒನ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಸರ್ಕಾರವನ್ನು [[ಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಸಿಮ್ರು]] ಹಾಗು [[ವೆಲ್ಷ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]] ಯ ನಡುವೆ ಮೈತ್ರಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕಾನೂನು ಹಾಗು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ವೆಲ್ಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾನೂನು-ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಒಂದು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು "ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಅವಧಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ (2011ರಲ್ಲಿ), ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು". ಎರಡೂ ಪಕ್ಷದವರು "ಒಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಭಿಯಾನ ಮಾಡಿ ಈ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಸಲು" ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6246428.stm BBC ನ್ಯೂಸ್| ವೇಲ್ಸ್ | ಡೀಟೈಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೇಬರ್-ಪ್ಲೈಡ್ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್]</ref> == ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == [[ಚಿತ್ರ:Royal Badge of Wales (2008).svg|left|100px|thumb|ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜ ಲಾಂಛನ.]] [[File:Cynhadledd i'r Wasg Press Conference 14.05.21.jpg|thumb|[[ವೆಲ್ಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]] ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಮಾರ್ಕ್ ಡ್ರೇಕ್ಫೋರ್ಡ್; ಮೇ 2021]] ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ''[[ಡೆ ಜೂರ್]]'' ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದೇ [[ಪರಮಾಧಿಕಾರ]]ವುಳ್ಳ [[ಸಂಸತ್ತು]] ಹಾಗು [[ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್]] ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು [[ಏಕೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ವಾಗಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ಹಾಗು ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ 1997ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೀಮಿತ ರೂಪದ [[ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ]] ವನ್ನು ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 1998]] ನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ]] ದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಫಾರ್ ವೇಲ್ಸ್]] ನ ({{lang|cy|''Cynulliad Cenedlaethol Cymru''}})ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.<ref name="Westminster 1">{{cite web|title=UK Parliament -Parliament's role|url=http://www.parliament.uk/about/how/role.cfm|accessdate=2009-09-01|publisher=[[Parliament of the United Kingdom|United Kingdom Parliament]]|date=2009-06-29|work=United Kingdom Parliament website}}</ref> [[ವೇಲ್ಸ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು 1 ಜುಲೈ 1999ರಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂಗಡ ಪತ್ರವು ವಿಕೇಂದ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿ ವ್ಯಯ ಮಾಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಿತು.<ref name="WAG 1">{{cite web|title=Welsh Assembly Government:Devolution timeline|url=http://wales.gov.uk/about/10years/timeline/?lang=en|accessdate=2009-08-31|publisher=[[Welsh Assembly Government]]|year=2009|work=Welsh Assembly Government website}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಂಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವಸತಿ, ಉದ್ಯಮ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಸಾರಿಗೆ ಹಾಗು ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ [[ಮುಖ್ಯ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ]] ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಇದನ್ನು ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸರಕಾರವು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ 2007ರಲ್ಲಿ [[ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 2006]] ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಶಾಸನವನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರಮ]]ಗಳೆಂದು ಅಂಗೀಕಾರ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಕೋರಬಹುದು.<ref name="WAG 1" /> ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ UK ಸಂಸತ್ತು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಫಾರ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ರದ್ದುಪಡಿಸಲೂಬಹುದು. [[ಚಿತ್ರ:Senedd.JPG|250px|thumb|right|The Senedd (Welsh Assembly Building)|ದಿ ಸೇನೆಡ್ ಕಟ್ಟಡ.]] ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು 60 ಜನ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಇವರನ್ನು "ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಮೆಂಬರ್ಸ್ (AM)" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಲವತ್ತು ಜನ AMಗಳನ್ನು [[ಫಸ್ಟ್ ಪಾಸ್ಟ್ ದಿ ಪೋಸ್ಟ್]] ವಿಧಾನದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ 20 ಜನರನ್ನು 5 ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ [[ಅಡಿಷನಲ್ ಮೆಂಬರ್ ಸಿಸ್ಟಂ]] ನ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವು [[ಫಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವರು ಸರಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೆಲ್ಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]] ವಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್‌ಗೆ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. [[ಲಾರ್ಡ್ ರೋಜರ್ಸ್]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೊಸ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬತ್ II [[St ಡೇವಿಡ್'ಸ್ ಡೇ]] ಯಂದು (1 ಮಾರ್ಚ್) 2006ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. 60ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 26ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ[[ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯು [[ಕಾರ್ವಿನ್ ಜೋನ್ಸ್]] ವೇಲ್ಸ್ ನ ಮೊದಲ ಸಚಿವ (2009 ರಿಂದ).<ref>{{cite web |url=http://www.walesonline.co.uk/news/welsh-politics/welsh-politics-news/2009/12/09/carwyn-jones-officially-nominated-as-first-minister-91466-25357282/|title=WalesOnline - News - Politics - Politics News - Carwyn Jones officially nominated as First Minister|publisher= Welsh Media Ltd|date=2009-12-09|accessdate=2009-12-09|work=WalesOnline website}}</ref> [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಫಾರ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚುನಾವಣೆ, 2007]]ರ ನಂತರ, ವೆಲ್ಷ್ ಲೇಬರ್ ಹಾಗು [[ಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಸಿಮ್ರು; ದಿ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವೆಲ್ಷ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರವನ್ನು ಬಯಸುವ ಈ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಸರಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ "ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ" [[ಒನ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು [[ಮೈತ್ರಿ]] ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ 60 ರಲ್ಲಿ 14 ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ''ಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಸಿಮ್ರು'' ಪಕ್ಷವನ್ನು [[ಲಿಯನ್ ವಯ್ನ್ ಜೋನೆಸ್]] ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು [[ವೇಲ್ಸ್ ನ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಫಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್]]. ಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಸಿಮ್ರು ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯ [[ಲಾರ್ಡ್ ಎಲಿಸ್-ಥಾಮಸ್]] ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ [[ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳೆಂದರೆ [[ಕನ್ಸರ್ವಟಿವ್ ಪಾರ್ಟಿ]], ಹಾಲಿ 13 ಸೀಟುಗಳೊಂದಿಗೆ [[ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ]] ವಾಗಿದೆ, ಹಾಗು [[ಲಿಬಿರಲ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ಸ್]] ಆರು ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. "ಲಿಬ್ಡೆಮ್ಸ್" ಮೊದಲ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಜೊತೆ ಮುಂಚೆ ಒಂದು ಮೈತ್ರಿ ಸರಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಸಹ ಇದ್ದಾರೆ. [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್]] - UK ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಕೆಳ ಮನೆ- [[ವೆಲ್ಷ್‌ನ ಚುನಾವಣಾಕ್ಷೇತ್ರ]]ಗಳಿಂದ ವೇಲ್ಸ್ ನ್ನು (646ರಲ್ಲಿ) 40 [[MPಗಳು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯು 40 ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿ 29ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಲಿಬಿರಲ್ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್ಸ್ ನಾಲ್ಕು ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಸಿಮ್ರು ಹಾಗು ಕನ್ಸರ್ವಟಿವ್ ಗಳು ತಲಾ ಮೂರು ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/shared/vote2005/html/region_10.stm ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್: ವೇಲ್ಸ್ ] BBC ನ್ಯೂಸ್ ಜೂನ್, 2005</ref> [[ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಫಾರ್ ವೇಲ್ಸ್]] UK ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೂರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಇವರು ವೇಲ್ಸ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತ [[ವೇಲ್ಸ್ ಕಚೇರಿ]]ಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸರಕಾರದ ಒಂದು ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. [[ಪಾಲ್ ಮರ್ಫಿ]] ವೇಲ್ಸ್ ನ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು 24 ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಪೀಟರ್ ಹೈನ್]] ನ ಬದಲಿಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಹೈನ್ ತಮ್ಮ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ ಉಪನಾಯಕನ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿರದ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಆರೋಪದ ತನಿಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಹೇನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ವೇಲ್ಸ್ UK [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಚುನಾಯಿತರ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ [[ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ]] 4 ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Cardiff tower.jpg|thumb|150px|ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ನ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್.]] ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ 22 ಮಂಡಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ "[[ಏಕೀಕೃತ ಅಧಿಕೃತ ಮಂಡಳಿ]]"ಯು ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>[http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?lang=en ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530004428/http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?lang=en |date=2014-05-30 }} ವೆಲ್ಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಸರಕಾರ/ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು</ref> ಏಕೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಕ್ಷೆ {| class="wikitable" |- valign="top" | [[ಚಿತ್ರ:Wales Administrative Map 2009.png|thumb|600px]] | | * [[ಮರ್ತೈರ್ ಟೈಡ್ಫಿಲ್]](''ಮರ್ತೈರ್ ಟುಡ್ಫುಲ್'' )† * [[ಕಾಯೇರ್ಫಿಲ್ಲಿ]] (''ಕಾಯೇರ್ಫಿಲ್ಲಿ'' )† * [[ಬ್ಲೆನು ಗ್ವೆಂಟ್]]† * [[ಟಾರ್ಫಾರ್ಯೇನ್]](''ಟಾರ್-ಫಾಎನ್'' )† * [[ಮಾನ್ಮೌತ್ ಷೈರ್]](''ಸರ್ ಫಿನ್‌ವೈ'' ) * [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್]] (''ಕಾಸ್ನೆವಿಡ್'' )* * [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] (''ಕಾಯೇರ್ಡಿಡ್ '' )* * [[ವೇಲ್ ಆಫ್ ಗ್ಲಮೋರ್ಗನ್]] (''ಬ್ರೋ ಮೋರ್ಗನ್ನ್ವಗ್'' ) † * [[ಬ್ರಿಡ್ಜ್ಎಂಡ್]]( ''ಪೆನ್-ವೈ-ಬೊಂಟ್ ಅರ್ ಒಗ್ವರ್'' )† * [[ರೋಂಡಾ ಸೈನೋನ್ ಟಫ್]] † * [[ನೀತ್ ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬೊಟ್]](''ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲ್-ನೆಡ್ ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬೊಟ್'' )† * [[ಸ್ವಾನ್ಸೀ]] (''ಅಬರ್ಟಾವೆ'' ) * * [[ಕಾರ್ಮರ್ಥನ್ ಶೈರ್]](''ಸರ್ ಗೇರ್‌ಫಿರಿದ್ದೀನ್'' ) * [[ಸೆರೆಡಿಜಿಯೋನ್]] * [[ಪೌಯಿಸ್]] * [[ವ್ರೆಕ್ಸ್ ಹಾಮ್]](''ವ್ರೆಕ್ಸಾಮ್'' )† * [[ಫ್ಲಿಂಟ್ಶೈರ್]](''ಸರ್ ವೈ ಫ್ಲಿಂಟ್'' ) * [[ದೆನ್ಬಿಗ್ಹ್ ಶೈರ್]] (''ಸರ್ ದ್ದೀನ್ಬಿಚ್'' ) * [[ಕಾನ್ವಿ]]† * [[ಗ್ವಯ್ನೆಡ್]] * [[ಐಲ್ ಆಫ್ ಏಂಜಲ್‌ಸೆ]] (''ವೈನ್ಸ್ ಮಾನ್'' ) * [[ಪೆಮ್ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್]] (''ಸರ್ ಬೆನ್ ಫ್ರೋ'' ) |} ''* ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತುಪಡಿಸದ ವಿನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೌಂಟಿ ಎಂದು ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ † (ಇದು ಕೌಂಟಿ ಬರೋಸ್). '' ''ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ [[ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷಾ]] ರೂಪಗಳನ್ನು ಆವರಣ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.'' . ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಐದು ನಗರಗಳಿವೆ: [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]], [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್]] ಹಾಗು ಸ್ವಾನ್ಸೀ ನಗರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, [[ಬಂಗೊರ್]] ಹಾಗು [[St ಡೇವಿಡ್'ಸ್]] ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೂ [[ನಗರಗಳೆಂದು ಮನ್ನಣೆ]]ನೀಡಲಾಗಿದೆ. == ಕಾನೂನು == ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, [[ಕಿಂಗ್ ಹೆನ್ರಿ VIII]] ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ''ಲಾಸ್ ಇನ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 1535'' ಅನುಸಾರ ವೇಲ್ಸ್ ನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 15ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ನಡೆದ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ ನೇರವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳ ಪಡದಿದ್ದ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ [[ವೆಲ್ಷ್ ಕಾನೂನು]] ''ಡಿ ಫಾಕ್ಟೋ'' ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. [[ವೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬರ್ವಿಕ್ ಆಕ್ಟ್ 1746]] ನ ಪ್ರಕಾರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಕಾನೂನುಗಳು ತಾನೇತಾನಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್ ಗೆ ಕೂಡ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ( ಹಾಗು [[ಬರ್ವಿಕ್-ಅಪಾನ್ -ಟ್ವೀಡ್]], ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ). ಇದು ಕಾನೂನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಶದಪಡಿಸದ ಹೊರತಾಗಿ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು, ವೇಲ್ಸ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ, 1967ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವೇಲ್ಸ್ ಹಾಗು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಏಕೈಕ ಕಾನೂನು ಮುಖ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಸಮಾನವಾದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ - ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು]] ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಕಾನೂನಾಗಿದೆ. (''ನೋಡಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ವೇಲ್ಸ್]]'' .) ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನನ್ನು ಒಂದು [[ಸರ್ವಸಮಾನ ಕಾನೂನು]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾನೂನಿನ [[ಸಂಹಿತೆರಚನೆ]]ಯಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಕಾನೂನಿನ [[ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನ]]ಗಳಿಗೆ ಬದ್ಥತೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ವಿರೋಧವಿದೆ. ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹಾಗು ಸಿವಿಲ್ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ಉನ್ನತ ಕೋರ್ಟ್ ಎನಿಸಿದೆ.ದಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜ್ಯೂಡಿಕೇಚರ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ವೇಲ್ಸ್ ಒಂದು ಉನ್ನತವಾದ [[ವಿಚಾರಣೆಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಹಾಗು [[ಅಪೀಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ವಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳೆಂದರೆ [[ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಪೀಲ್]]; [[ಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್]] ಹಾಗು [[ಕ್ರೌನ್ ಕೋರ್ಟ್]]. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು [[ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್' ಕೋರ್ಟ್]] ಅಥವಾ [[ಕೌಂಟಿ ಕೋರ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 2006ರ [[ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ]] ದ ನಂತರ, [[ವೆಲ್ಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯು UK [[ಸಂಸತ್ತಿನ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗೆ, ವೇಲ್ಸ್ ನ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾನೂನು ಕರಡುಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಎಲ್ಲ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರು ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಹಾಗು [[ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಕಾಂಪಿಟೆನ್ಸಿ ಆರ್ಡರ್]] ನೀಡಿದ ಅಧಿಕಾರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಅದು [[ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಮೆಷರ್ಸ್]] ಹೆಸರಿನ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣದಂತಹ [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರ]] ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಮೆಷರ್ಸ್ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಸನ]]ದ ಒಂದು ಅಧೀನ ರೂಪವಾಗಿದೆ. UKಯ-ವ್ಯಾಪಕ [[ಆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]] ಗಿರುವಷ್ಟು ಅವಕಾಶದ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ 'ಕಾಯ್ದೆ' ಯನ್ನು UK ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ರಾಯಲ್ ಅಸ್ಸೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಸನದ ಮೂಲಕ, [[ವೆಲ್ಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್]] ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ [[ದ್ವಿತೀಯಕ ಕಾನೂನಿನ]] ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಜೊತೆಗೆ, ಪುರಾತನವಾದ ಹಾಗು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ ವೇಲ್ಸ್ ಹಾಗು ಚೆಸ್ಟರ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನ್ನು(ಸಂಚಾರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ) ಸಹ ರದ್ದು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ವೆಲ್ಷ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನ್ನು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಮೆಷರ್ಸ್ ಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Map of Wales.svg|thumb|300px|ವೇಲ್ಸ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳ ನಕ್ಷೆ.]] ವೇಲ್ಸ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್-ವೆಸ್ಟ್ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] ನ ಒಂದು [[ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ]] ದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿದೆ. ಅದರ [[ಭೂಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ]]ಯು {{convert|20779|km2|sqmi|0|abbr=on}}ರಷ್ಟಿದೆ - ಇದರ ಗಾತ್ರವು [[ಮ್ಯಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]], [[ಸ್ಲೊವೇನಿಯ]] ಅಥವಾ [[ಎಲ್-ಸಾಲ್ವಡೋರ್]] ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟಿದೆ. ಇದರ [[ಉತ್ತರ]]-[[ದಕ್ಷಿಣ]] ಭಾಗ {{convert|274|km|mi|0|abbr=on}}ದಷ್ಟಿದೆ ಹಾಗು [[ಪೂರ್ವ]]-[[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಭಾಗ {{convert|97|km|mi|0|abbr=on}} ದಷ್ಟಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಹಾಗು ಇತರ ಮೂರು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿದೆ: ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಮೋರ್ ಹಫ್ರೆನ್]] (ಬ್ರಿಸ್ಟೊಲ್ ಕಾಲುವೆ), ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ]] ಹಾಗು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರ]]ವಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ {{convert|1200|km|mi|0|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಕಡಲಂಚುಗಳಿವೆ. ವೆಲ್ಷ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಭಾಗದ ಆಚೆಗೆ ಹಲವಾರು [[ದ್ವೀಪ]] ಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ [[ವೈನ್ಯಸ್ ಮಾನ್]] (ಅಂಗ್ಲೇಸೇಯ್) ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವೆನಿಸಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Snowdon from Llyn Llydaw.jpg|thumb|left|ಸ್ನೌಡಾನ್ (ಯರ್ ವಿಡ್‌ಫಾ), ಗ್ವಯ್ನೆಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ]] ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾನಾವಿಧದ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಬೆಟ್ಟದಾಕಾರವಾಗಿವೆ, ಉತ್ತರ ಹಾಗು ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪರ್ವತಗಳು ಕಳೆದ [[ಹಿಮಯುಗ]], [[ಡೆವೆನೆಸಿಯನ್ ಹಿಮೀಕರಣ]] ದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ವೇಲ್ಸ್ ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳು [[ಸ್ನೌಡೋನಿಯ]] ನಲ್ಲಿದೆ (''ಏರಿರೀ'' ). ಇದು [[ಸ್ನೌಡಾನ್]] (''ಯರ್ ವೈಡಾಫಾ'' )ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{convert|1085|m|ft|0|abbr=on}} ರಷ್ಟು ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. 14 (ಅಥವಾ 15 ಇರಬಹುದು) {{convert|3000|ft|m|0}}ರಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿರುವ ವೆಲ್ಷ್ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ [[ವೆಲ್ಷ್ 3000ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇವುಗಳು ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. 3000ಸ್ ಗಳ ಹೊರಗೆ ಸ್ನೌಡೋನಿಯದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ [[ಆರನ್ ಪಾವ್‌ಡ್ವಿ]] 905ಮೀಟರ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ (2,969&nbsp;ft) ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. [[ಬ್ರೆಕಾನ್ ಬೆಅಕಾನ್ಸ್]](''ಬನ್ನೂ ಬ್ರಯ್ಚೆನಿಯಾಗ್'' ) ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ (ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಶೃಂಗ [[ಪೆನ್-ವೈ-ಫ್ಯಾನ್]]{{convert|886|m|ft|0|abbr=on|disp=s}}, ಹಾಗು ಇವುಗಳನ್ನು [[ಮಧ್ಯ ವೇಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಪರ್ವತ]] ಗಳು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎರಡನೇಯದನ್ನು [[ಪಾಲೆಯೋಜೊಯಿಕ್]] ಶಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಾಲಾವಧಿ, [[ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್]] ನ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಗಳಾದ [[ರೋಡೆರಿಕ್ ಮುರ್ಚಿಸನ್]] ಹಾಗು [[ಆಡಂ ಸೆಡ್ವಿಕ್]], ವೇಲ್ಸ್ ನ [[ಭೂವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು [[ಸ್ತರವಿಜ್ಞಾನ]] ಹಾಗು [[ಪ್ರಾಗ್ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಕೆಲವು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೆಲವು ತಕರಾರುಗಳ ನಂತರ, ಪೆಲಿಯೋಜೊಯಿಕ್ ಶಕೆಯ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳಾದ [[ಆರ್ಡೋವಿಸಿಯನ್]]ಹಾಗು [[ಸಿಲುರಿಯನ್]] ಶಕೆಗಳನ್ನು, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್]] ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಬಂಡೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಹುದುಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು [[ಪ್ರಿ-ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ]]ಗಳಿವೆ: ಸ್ನೌಡೋನಿಯ, ಬ್ರೆಕಾನ್, ಬೇಕನ್ಸ್ ಹಾಗು [[ಪೆಮ್‌ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್ ಕೋಸ್ಟ್]] ನಾಲ್ಕು [[ಏರಿಯಾಸ್ ಆಫ್ ಔಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಬ್ಯೂಟಿ]] (ಮಹೋನ್ನತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು) ಸಹ ಇವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಂಗ್ಲೇಸೇಯ್, [[ಕ್ಲ್ವಿಡಿಯನ್ ರೇಂಜ್]], [[ಗೊವೆರ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲ]] ಹಾಗು [[ವಯೆ ವ್ಯಾಲಿ]] ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗೊವೆರ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 1956ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಮೊದಲ ಏರಿಯ ಆಫ್ ಔಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಬ್ಯೂಟಿ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:ThreeCliffsBay.jos.500pix.jpg|thumb|ಟಾರ್ ಬೇ ಹಾಗು ತ್ರೀ ಕ್ಲಿಫ್ಸ್ ಬೇ, ಗೋವರ್( (ಗ್ವಯ್ರ್), ಸ್ವಾನ್ಸೀ.]] ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡಲಂಚುಗಳನ್ನು [[ಹೆರಿಟೇಜ್ ಕೋಸ್ಟ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ಲಮೋರ್ಗನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಕೋಸ್ಟ್, ಗೊವೆರ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ,[[ಪೆಮ್ಬ್ರೋಕ್ ಶೈರ್]], [[ಕಾರ್ಮರ್ಥೆನ್‌ಶೈರ್]], ಹಾಗು [[ಸೆರೆಡಿಜಿಯೊನ್]] ಕಡಲಂಚುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ. ಗೊವೆರ್, ಕಾರ್ಮರ್ಥೆನ್‌ಶೈರ್, ಪೆಮ್‌ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್ ಹಾಗು [[ಕಾರ್ಡಿಗನ್ ಬೇ]] ಎಲ್ಲವು ಸ್ವಚ್ಚವಾದ ನೀಲಿ ನೀರು, ಬಿಳಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕಡಲದಂಡೆ ಹಾಗು ಮನಮೋಹಕ ಕಡಲ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇಂತಹ ದೃಶ್ಯ ವೈಭವವನ್ನು ಹೊತ್ತ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಕಡಲಿಗೆ ಒಂದು ಕರಾಳ ಮುಖವೂ ಸಹ ಇದೆ; ವೇಲ್ಸ್ ನ ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಕಡಲುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಐರಿಶ್ ಹಾಗು ಕಾರ್ನಿಶ್ ಕಡಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾದ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್]] ಸಾಗರದಿಂದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿ]]/ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯು ವರ್ಷಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿವೆ ಹಾಗೂ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಸವಿ 1859 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25ರ ರಾತ್ರಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ಚಂಡಮಾರುತವು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ 114 ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿತು; ಆ ರಾತ್ರಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ನೌಕಾಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್ ಹಾಗು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹಲವರು ಅದರ ಕಡಲಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್, ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗು [[ಬ್ರಿಟಾನಿ]] ಯ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಅಸೂಯೆಹುಟ್ಟದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ನೌಕಾಘಾತ]]ದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದುರ ಮೈಲಿಗೆ ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನೌಕಾಘಾತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಕೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಗೆ ಹೊರಟ ಹಡಗುಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಚಂಡಮಾರುತದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡವು ಹಾಗು "ಕ್ರೂರ ಸಮುದ್ರ" ಜನರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Stgileswrexham.jpg|thumb|left|ವ್ರೆಕ್ಷ್ಹಾಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ St ಗಿಲೆಸ್'ಸ್ ಚರ್ಚ್ ನ ಎತ್ತರವಾದ ಚೂಪು ಗೋಪುರ.]] ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್, ಬ್ರಿಟಾನಿ ಹಾಗು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಂತೆ, ನೈಋತ್ಯ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಗೊವೆರ್, ಪೆಮ್ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್ ಹಾಗು ಕಾರ್ಡಿಗನ್ ಬೇಯ ಸ್ವಚ್ಚವಾದ ಶುದ್ಧ ನೀರು ಕಡಲ ಜೀವಿಗಳಾದ [[ಬಾಸ್ಕಿಂಗ್ ಷಾರ್ಕ್]] ಗಳು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ [[ಕಂದು ನೀರುನಾಯಿ]], ದಪ್ಪ ತೊಗಲಿನಂತಹ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳ [[ಕಡಲಾಮೆಗಳು]], [[ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಗಳು]], [[ಕಡಲ ಹಂದಿಗಳು]], [[ಜೆಲ್ಲಿ ಮೀನು]], [[ಏಡಿಗಳು]] ಹಾಗು [[ಕಡಲೇಡಿ]] ಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಪೆಮ್‌ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್ ಹಾಗು ಸೆರೆಡಿಜಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬಾಟಲ್ ನೋಸ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್]] ಗಳಿಗಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. ಕಾರ್ಡಿಗನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ನ್ಯೂ ಕುಅಯ್]] ಸಂಪೂರ್ಣ U.K.ಯಲ್ಲಿ ಬಾಟಲ್ ನೋಸ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳ ಬೇಸಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ಹಾಗು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವಿನ ನೂತನ ಗಡಿಯನ್ನು, [[ಮಧ್ಯಯುಗ]]ದ [[ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ]] ಗಡಿಗೆರೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗಡಿ ರೇಖೆಯು (ಇದು [[ಆಫಾ'ಸ್ ಡೈಕ್]] ನ್ನು ಉತ್ತರದ ಕಡಲಿನವರೆಗೆ {{convert|40|mi|km|0|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ) [[ನೈಟನ್]] ನ್ನು ಅದರ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಷರಶಃ [[ಚರ್ಚ್ ಸ್ಟೋಕ್]] ನ್ನು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ತುಂಡರಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು[[ಲ್ಯಾನಿಮೈನೆಚ್]] ಹಳ್ಳಿಯ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಇಬ್ಬಾಗಿಸುತ್ತದೆ (ಅಲ್ಲಿರುವ ಪಬ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಆಚೆ ಈಚೆ ಹರಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ). [[ಚಿತ್ರ:Llyn y Fan Fawr.jpg|thumb|right|ಲಿನ್ ವೈ ಫ್ಯಾನ್ ಫಾರ್, ಬ್ರೆಕಾನ್ ಬೇಕನ್ಸ್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದೊಳಗಿನ ಲಿನ್ ವೈ ಫ್ಯಾನ್ ಫಾಚ್ ಸಮೀಪದ ಕಾರ್ಮರ್ಥೆನ್‌ಶೈರ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Hollywell.jpg|thumb|left|St ವೈನ್ ಫ್ರೈಡೆ'ಸ್ ವೆಲ್, ವೇಲ್ಸ್ ನ ಏಳು ಅದ್ಬುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] ''[[ಸೆವೆನ್ ವಂಡರ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]]'' ಎಂಬುದು [[ಡಾಗರಲ್]] (ಕ್ರಮಬದ್ದವಲ್ಲದ ಕವಿತೆ) ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಏಳು ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಾಗು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗೊಂಡು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರಬಹುದು.<ref>{0/ನೋಡಿ ಮಇಕ್ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ (ed.), {1}ಕಂಪಾನ್ಯನ್ ಟು ವೆಲ್ಷ್ ಲಿಟರೇಚರ್. ಕ್ರಮಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಪದ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಬಹುಶಃ [[ಆಫಾ'ಸ್ ಡೈಕ್]] ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.</ref> ಈ ಎಲ್ಲ ಅದ್ಬುತಗಳು ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿವೆ: ಸ್ನೌಡಾನ್ (ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ), [[ಗ್ರೆಸ್ಫೋರ್ಡ್]] ಗಂಟೆಗಳು ( [[ಗ್ರೆಸ್ಫೋರ್ಡ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಆಲ್ ಸೈಂಟ್ಸ್]] ಎಂಬ [[ಮಧ್ಯಯುಗ]]ದ ಚರ್ಚ್ ನ ಘಂಟಾಮಾಲೆ), [[ಲ್ಲಾನ್ಗೊಲ್ಲೇನ್]] ಸೇತುವೆ( ''ಅಫಾನ್ ಡೈಫರ್ಡ್ವಯ್'' ನಲ್ಲಿರುವ [[ಡೀ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲೆ 1347ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು), [[St ವಿನೇಫ್ರೈಡ್'ಸ್ ವೆಲ್]] ( [[ಫ್ಲಿಂಟ್ಶೈರ್]] ನ ''ಟ್ರೆಫ್ಫಿನ್ನೋನ್'' ನ[[ಹೋಲಿವೆಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ), ವ್ರೆಕ್ಸ್ ಹಾಮ್(''ವ್ರೆಕ್ಸಾಮ್'' ) [[ಎತ್ತರವಾದ ಚೂಪು ಗೋಪುರ]](16ನೇ ಶತಮಾನದ ವ್ರೆಕ್ಸ್ ಹಾಮ್ ನ [[St. ಗೈಲ್ಸ್]] ಚರ್ಚಿನ ಗೋಪುರ), [[ಓವರ್ ಟನ್]] ನ [[ಯೂ]] ಮರಗಳು (ಓವರ್ ಟನ್-ಆನ್-ಡೀ ಯಲ್ಲಿರುವ [[St. ಮೇರೀಸ್]] ಚರ್ಚಿನ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಯೂ ಮರಗಳು) ಹಾಗು {{convert|240|ft|m|abbr=on}} ನಲ್ಲಿರುವ [[ಪಿಸ್ಟೈಲ್ ರಹೆಡರ್]] - ಒಂದು ಎತ್ತರದ [[ಜಲಪಾತ]] ಈ ಎಲ್ಲ ಅದ್ಭುತಗಳು ಕವಿತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ : :''ಪಿಸ್ಟಿಲ್ ರೀಡರ್ ಎಂಡ್ ವ್ರೆಕ್ಸ್‌ಹಾಮ್ ಸ್ಟೀಪಲ್,'' ::''ಸ್ನೋಡೌನ್`ಸ್ ಮೌಂಟೇನ್ ವಿತೌಟ್ ಇಟ್ಸ್ ಪೀಪಲ್'' :::''ಓವರ್‌ಟನ್ ಯಿವ್ ಟ್ರೀಸ್,ಸೇಂಟ್ ವಿನ್‌ಫ್ರೈಡ್`ಸ್ ವೆಲ್ಸ್'' ::::''ಲಾಂಗಲೋನ್ ಬ್ರಿಜ್ ಎಂಡ್ ಗ್ರೆಸ್‌ಪೋರ್ಡ್ ಬೆಲ್ಸ್'' === ಹವಾಮಾನ === * ಅತ್ಯಧಿಕ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ: {{convert|35.2|C|F}}ರಷ್ಟು [[ಹಾವರ್ಡೆನ್ ಬ್ರಿಜ್]], [[ಫ್ಲಿಂಟ್ ಶೈರ್]] ನಲ್ಲಿ 2 ಆಗಸ್ಟ್ 1990. * ಅತಿಕಡಿಮೆ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ: {{convert|-23.3|C|F}}ರಷ್ಟು [[ರಹಯದೆರ್]], [[ರದ್ನೋರ್ಶೈರ್]] ನಲ್ಲಿ (ಈಗ [[ಪೌಯಿಸ್]]) 21 ಜನವರಿ 1940ರಲ್ಲಿ.<ref>[http://www.metoffice.com/climate/uk/location/wales/#temperature metoffice.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060207012733/http://www.metoffice.com/climate/uk/location/wales/#temperature |date=2006-02-07 }} – ತಾಪಮಾನ</ref> * ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಬಿಸಿಲಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಗಂಟೆಗಳು: ಜುಲೈ 1955ನಲ್ಲಿ [[ಪೆಮ್ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್]] ನ [[ಡೇಲ್ ಫೋರ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಬಿಸಿಲಿನ ಅವಧಿ 354.3 ಗಂಟೆಗಳು.<ref name="Met Haul 1">{{cite web|url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/wl/|title=Met Office:Regional Climate: Wales|year=2009|publisher=[[Met Office]]|accessdate=2009-10-06|work=Met Office website|archive-date=2012-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120113130422/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/wl/|url-status=dead}}</ref> * ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಬಿಸಿಲಿನ ಕನಿಷ್ಠ ಅವಧಿ: ಜನವರಿ 1962ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಕ್ನಾಕ್‌ಶೈರ್, ಲಿವಿನಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಬಿಸಿಲಿನ ಅವಧಿ 2.7 ಗಂಟೆಗಳು.<ref>[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20070108145245/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/location/wales/index.html#sunshine metoffice.gov.uk] – ಬಿಸಿಲು</ref> * ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಳೆ (0900 UTC – 0900 UTC): {{convert|211|mm|in|0}}[[ಗ್ಲಮೋರ್ಗನ್]], [[ರೋಂಡ]] ನಲ್ಲಿ (ಈಗ [[ರೋಂಡ ಸೈನೋನ್ ಟಾಫ್]]), 11 ನವೆಂಬರ್ 1929ರಲ್ಲಿ.<ref>[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20070108145245/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/location/wales/index.html#rainfall metoffice.gov.uk] – ಮಳೆ</ref> * ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶ - ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು {{convert|4473|mm|in|0}}ರಷ್ಟು ಮಳೆ [[ಸ್ನೌಡೊನಿಯ]] ದ [[ಕ್ರಿಬ್ ಗೊಚ್]] ನಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಗ್ವೈನೆಡ್ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ).<ref>{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/property/3354276/The-wetter-the-better.html|title=The wetter, the better|publisher=[[The Independent]]|last=Clark|first=Ross|date=2006-10-28|accessdate=2009-09-02|archive-date=2013-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227090204/http://www.telegraph.co.uk/property/3354276/The-wetter-the-better.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=40 die as one year's rain falls in a day|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article548749.ece|publisher=[[The Times]]|last=Philip|first=Catherine|date=2005-07-28|accessdate=2009-09-02|location=London|archive-date=2010-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601123910/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article548749.ece|url-status=dead}}</ref> == ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:Cardiff University main building.jpg|thumb|right|240px|ಕಾರ್ಡಿಫ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ಕಟ್ಟಡ.]] ವೇಲ್ಸ್ ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು 18ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಹಾಗು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ [[ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ]]ಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ. [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]], [[ತಾಮ್ರ]], [[ಕಬ್ಬಿಣ]], [[ಬೆಳ್ಳಿ]], [[ಸೀಸ]], ಹಾಗು [[ಚಿನ್ನ]] ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು [[ಸ್ಲೇಟು ಕಲ್ಲನ್ನು]] ಗಣಿಯಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ಹಾಗು [[ಲೋಹವಿಜ್ಞಾನ]] ವು ವೆಲ್ಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗು ಈಶಾನ್ಯ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ [[ಭೂದೃಶ್ಯ]] ಹಾಗು [[ಸಮಾಜ]] ದ ರೂಪವನ್ನು ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿತು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ 1980ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೂ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹಾಗು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ರಫ್ತು ವೆಲ್ಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದವು. ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು <ref name="BBC News" /> ಹಾಗು, ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ I ಗೆ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆ, ಇದು ಲಂಡನ್ ಅಥವಾ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್‌ಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Rhagor 1" /> ಕಳೆದ 1970ರ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ, ವೆಲ್ಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುನರ್ರಚನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಬೃಹತ್-ಕೈಗಾರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಲಘು ಕೈಗಾರಿಕೆ]]ಗಳು ಹಾಗು [[ಸೇವೆಗಳಿಗೆ]] ಬದಲಾದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್, UKನಲ್ಲಿ [[ಫಾರಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್]] (FDI) ನಿಂದ ಸಾಧಾರಣ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಷೇರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆ ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ 'ಬ್ರಾಂಚ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ' ಮಾದರಿಯಂತಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಯತಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಸಭೆ]] ಯು ಕಡಿಮೆ [[ಕೌಶಲ್ಯ]] ಹೊಂದಿದ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ನ್ನು, 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅದನ್ನು [[HBOS]] ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು [[ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]] ಮುಂತಾದ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಮೌಲ್ಯ ವರ್ಧಿತ]] ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತನ್ನೆಡೆ ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಶ್ರಮ ವಹಿಸಿತು.ಭಾಗಶಃ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ ತರುವ ಜನರ ಕೊರತೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ(ಉದಾಹರಣೆ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]) - ವೇಲ್ಸ್ ಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಕೊರತೆಯಿದೆ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹೊರತಾಗಿ, ಇಡೀ ದೇಶವು ವಿರಳ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. UKಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ [[ಸಂಪಾದನೆ]]ಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯ ವರ್ಧಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಕೊರತೆಯು ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ. - ಕಳೆದ 2002ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ಸರಾಸರಿ]] EU25ನ 90%ನಷ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗು UK ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 80%ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ವೇಲ್ಸ್ ಹಾಗೂ UKಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮೃದ್ಧ ಭಾಗಗಳ ನಡುವಿನ ವಾಸ್ತವಿಕ [[ಜೀವನ ಮಟ್ಟ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ಕಳೆದ 2008ರಲ್ಲಿ, ವೇಲ್ಸ್ ಫೇರ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://wales.gov.uk/about/cabinet/cabinetstatements/2008/wft/?lang=en |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-10 |archive-date=2010-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100122150728/http://wales.gov.uk/about/cabinet/cabinetstatements/2008/wft/?lang=en |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Uk1pnd2000.jpg|thumb|left|ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನ ಒಂದು ಪೌಂಡ್ ನಾಣ್ಯ (ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ), ವೆಲ್ಷ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ಚಿತ್ರ .]] ಕಳೆದ 2002ರಲ್ಲಿ, ವೇಲ್ಸ್ ನ ಗ್ರಾಸ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ (ನಿವ್ವಳ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ)(GDP) ಕೇವಲ £26 ಶತಕೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು ($48 ಶತಕೋಟಿ). ಇದು ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ £12,651 ನಷ್ಟು GDPಯನ್ನು ನೀಡಿತು ($19,546). ವೇಲ್ಸ್ ನ 2006ರ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಮಾಣವು 5.7% ನಷ್ಟಿತ್ತು - ಇದು UKಯ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ EU ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಂತೆ, ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್]] ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಇದನ್ನು '''[[£]]''' ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ನ್ನು, ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಕೇಂದ್ರಬ್ಯಾಂಕ್]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ( ವೇಲ್ಸ್ ಕೂಡ ಭಾಗಿಯಾಗಿದೆ). ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ಕರೆನ್ಸಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. [[ರಾಯಲ್ ಮಿಂಟ್]] ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವ [[ನಾಣ್ಯಗಳು]] ಸಂಪೂರ್ಣ UKಯಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು 1980ರಿಂದಲೂ ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್ ನ [[ಲ್ಲಂಟ್ರಿಸಂಟ್]] ನ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 1968ರಿಂದಲೂ [[ಲಂಡನ್]] ನ [[ಟವರ್ ಹಿಲ್]] ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="royal mint 1">{{cite web |title=www.royalmint.gov.uk |url=http://www.royalmint.gov.uk/Corporate/AboutUs/History/Llantrisant.aspx |accessdate=2008-09-02 |publisher=Royal Mint |date=2008-08-01 |work=Royal Mint website |archive-date=2007-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014154808/http://www.royalmint.gov.uk/Corporate/AboutUs/History/Llantrisant.aspx |url-status=dead }}</ref> ಕಳೆದ 1971ರ [[ದಶಮಾಂಶೀಕರಣ]]ದಿಂದಲೂ, ಕಡೇಪಕ್ಷ UKಯಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಾಗುವ ಒಂದು ನಾಣ್ಯದಲ್ಲಾದರೂ ವೆಲ್ಷ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1995 ಹಾಗು 2000 ದ ಒಂದು ಪೌಂಡ್ ನಾಣ್ಯ (ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ). ಆದಾಗ್ಯೂ, ಟಂಕಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹೆಸರಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="royal mint 2">{{cite web|title=The New Designs Revealed|url=http://www.royalmint.com/newdesigns/designsRevealed.aspx|accessdate=2008-10-11|publisher=Royal Mint|date=2008-09-30|work=Royal Mint website|archive-date=2008-05-22|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080522150734/http://www.royalmint.com/newdesigns/designsRevealed.aspx|url-status=dead}}</ref> ಕಡಿಮೆ-ಗುಣಮಟ್ಟದ [[ಮಣ್ಣಿನಿಂದಾಗಿ]], ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ಬೆಳೆ]]- ಬೆಳೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ, ಹಾಗು [[ಜಾನುವಾರು]]ಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲಿನ ಗಮನವಾಗಿದೆ. ವೆಲ್ಷ್ [[ಭೂದೃಶ್ಯ]] (ಮೂರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ]] ಗಳು ಇದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿವೆ) ಹಾಗು 42 [[ಬ್ಲೂ ಫ್ಲಾಗ್ ಬೀಚ್]] ಗಳು ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್ ನ ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಪ್ರವಾಸಿಗ]]ರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಳ್ಳಿ ಗಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [http://new.wales.gov.uk/docrepos/40382/4038231141/403821124154/888061/891533/recreational-holidays-wales?lang=en ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನೋಡಿ [[ಟೂರಿಸಂ ಇನ್ ವೇಲ್ಸ್]] == ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:NHS logo in Wales.png|thumb|right|NHS ವೇಲ್ಸ್ ಲಾಂಛನ.]] ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು NHS ವೇಲ್ಸ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ({{lang-cy|GIG Cymru}}), ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್]] ನ NHS ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಆಕ್ಟ್ 1946]] ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ 1969ರಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ NHS ನ ಅಧಿಕಾರವು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಂಡಿತು<ref>[http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?pid=11595&amp;orgid=452 ಇಂಟ್ರೋಡಕ್ಷನ್ ಟು NHS ವೇಲ್ಸ್ 1960'ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090707175543/http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?orgid=452&pid=11595 |date=2009-07-07 }} www.wales.nhs.uk</ref>. ನಂತರ, NHS ವೇಲ್ಸ್ ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವೆಲ್ಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಗೆ ಹಾಗು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ 1999ರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಅನುಸಾರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. NHS ವೇಲ್ಸ್, ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗು 90,000 ಜನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?pid=11590&amp;orgid=452 ಇಂಟ್ರೋಡಕ್ಷನ್ ಟು NHS ವೇಲ್ಸ್ - ಸ್ಟ್ಯಾಫ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090707180613/http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?orgid=452&pid=11590 |date=2009-07-07 }} www.wales.nhs.uk</ref> ವೆಲ್ಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಶಾಸನಸಭೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮಂತ್ರಿ, ವೇಲ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಪುಟ ದರ್ಜೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Swansea from kilvey hill.jpg|thumb|ಸ್ವಾನ್ಸೀ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗು ಸ್ವಾನ್ಸೀ ಕೊಲ್ಲಿ.ಸ್ವಾನ್ಸೀ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ನಗರ]] ಕಳೆದ [[2001ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ವೇಲ್ಸ್ ನ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯು 2,903,085ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು 2005ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 2,958,876ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] (''ಕಾಯೇರ್ಡಿಡ್'' ), [[ಸ್ವಾನ್ಸೀ]] (''ಅಬರ್ತಾವೆ'' ) ಹಾಗು [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್]] (''ಕಾಸ್ನೆವಯ್ಡ್'' )ಹಾಗು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು [[ವ್ರೆಕ್ಸ್‌ಹ್ಯಾಮ್]] (''ವ್ರೆಕ್ಸಾಮ್'' )ನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 2001ರ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, 96%ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯ ಬ್ರಿಟೀಷ]] ರಾಗಿದ್ದರು, ಹಾಗು 2.1% ಶ್ವೇತ ವರ್ಣೀಯರಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದರು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಏಶಿಯನ್]] ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದರು).<ref>[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=451 ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆನ್ಲೈನ್]</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶ್ವೇತ ವರ್ಣೀಯರಲ್ಲದ ಗುಂಪುಗಳು ದಕ್ಷಿಣದ ಬಂದರು ನಗರಗಳಾದ [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]], [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್]] ಹಾಗು [[ಸ್ವಾನ್ಸೀ]] ಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದವು. ವೆಲ್ಷ್ ಏಶಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II]] ನ ನಂತರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಲಸೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದವು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಪೋಲಂಡ್]] ನಂತಹ [[EU ಅಂಗೀಕಾರ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಲಸಿಗರು ನೆಲೆಯೂರುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ - ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಪೋಲಂಡ್ ಜನರು ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II ನ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Roald Dahl Plass - Cardiff.jpg|thumb|right|ರೋಲ್ದ್ ದಹ್ಲ್ ಪ್ಲಾಸ್ಸ್, ಕಾರ್ಡಿಫ್.]] ಕಳೆದ 2001ರ ಲೇಬರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸರ್ವೇಯ ಪ್ರಕಾರ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ 72% ಜನರು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೆಲ್ಷ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಮಿಕ್ಕ 7% ಜನ ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವೆಲ್ಷ್ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ (ವೆಲ್ಷ್ ಹಾಗು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು). ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ವೆಲ್ಷ್ ಜನರಲ್ಲಿ 35% ವೆಲ್ಷ್ ನ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿನ ವಂಶನಾಮವನ್ನು ಇರಿಸಿ ಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ (5.4% ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹಾಗು 1.6% ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಜನರು ಸಹ 'ವೆಲ್ಷ್' ಹೆಸರನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ).<ref>[http://new.wales.gov.uk/docrepos/40382/40382313/293077/40382322021/res-welshdiaspora.pdf?lang=en wales.gov.uk]</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಗ್ರೀನಾವೇ'). ಇದು ವೆಲ್ಷ್ ನ ಪದ 'ಗೊರೋನ್ ವೇ' ಯ ಅಶುದ್ಧ ರೂಪವಾಗಿರಬಹುದು. ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಬರುವ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳೆಂದರೆ, 'ರಿಚರ್ಡ್ಸ್'. ಈ ಹೆಸರು ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಕಳೆದ 2002ರಲ್ಲಿ, BBC "ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹಾಗು ವೆಲ್ಷ್ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ವಂಶವಾಹಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಬಳಸಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/2076470.stm "ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಂಡ್ ವೆಲ್ಷ್ ಆರ್ ರೇಸಸ್ ಅಪಾರ್ಟ್"], ''[[BBC]]'' , 30 ಜೂನ್ 2002</ref> [[ಬ್ರಯಾನ್ ಸೈಕ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಒಪೇನ್‌ಹೈಮೆರ್]]ಮುಂತಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧಕರು, ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹಾಗು ವೆಲ್ಷ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಜನರು, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸಿಗರಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ [[ಮೆಸೋಲಿತಿಕ್]] ಹಾಗು [[ನೀಅಲಿತಿಕ್]] ಕಾಲಾವಧಿಗಳ ಜನರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ವಂಶಪರಂಪರೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ವೇಲ್ಸ್]] ಈ ವಂಶವಾಹಿ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು "ಅಸಂಭಾವ್ಯ" ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Amgueddfa DNA" /> ಕಳೆದ 2001ರಲ್ಲಿ, ವೆಲ್ಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ವೇಲ್ಸ್‌ನಿಂದಾಚೆ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ; 3% ಜನರು UKಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜನರ ಪ್ರಮಾಣವು ದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣ [[ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ವ್ಯಾಲೀಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರೆ, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣ [[ಮಧ್ಯ ವೇಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಈಶಾನ್ಯದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. [[ಫ್ಲಿಂಟ್‌ಶೈರ್]] ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 51% ಹಾಗು [[ಪೌಯಿಸ್]] ನಲ್ಲಿ 56% ಜನರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, [[ಬ್ಲೆನು ಗ್ವೆಂಟ್]] ಹಾಗು [[ಮೆರ್ತ್ಯರ್ ಟೈಡ್ಫಿಲ್]] ಎರಡರಲ್ಲೂ, 92% ಜನರು ವೆಲ್ಷ್-ಹುಟ್ಟಿನವರು.<ref>[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=445 ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆನ್ಲೈನ್]</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತಹ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವು ಗಡಿಯಾಚೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು{{Citation needed|date=July 2008}}. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ 1.75 ದಶಲಕ್ಷ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಾವು [[ವೆಲ್ಷ್]] ಹುಟ್ಟಿನವರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರೆ<ref>2006 ಸೆನ್ಸಸ್({{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-state=dt&-context=dt&-reg=DEC_2000_SF4_U_PCT001:001|547;&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-TABLE_NAMEX=&-ci_type=A&-mt_name=ACS_2006_EST_G2000_B04003&-CONTEXT=dt&-tree_id=4001&-all_geo_types=N&-redoLog=true&-geo_id=01000US&-search_results=01000US&-format=&-_lang=en|title=U.S. Census Bureau 2006 Census Fact Sheet|access-date=2010-06-10|archive-date=2020-02-12|archive-url=https://archive.today/20200212033636/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-state=dt&-context=dt&-reg=DEC_2000_SF4_U_PCT001:001|url-status=dead}})</ref>, ಕೆನಡಾದ 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 467,000 ಕೆನೆಡಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವೆಲ್ಷ್ ಸಂತತಿಗೆ ಸೇರಿದವರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>[88] ^ಎಥ್‌ನಿಕ್ ಆರಿಜಿನ್ಸ್ 2006 ಕೌಂಟ್ಸ್, ಫಾರ್ ಕೆನಡ, ಪ್ರೊವಿನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆರಿಟರಿಸ್ - 20% ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಡಾಟಾ. ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕೆನಡಾ.</ref> === ಭಾಷೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:National Eisteddfod Maes 2007.jpg|200px|right|thumb|ವೆಲ್ಷ್ ನಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ, ವೆಲ್ಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಐಸ್ಟೆದ್ ವಾಡ್ ಉತ್ಸವ.]] [[ವೆಲ್ಷ್]] ಹಾಗು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಎರಡನ್ನು ಸಮಾನಾಂತರ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು [[ವೆಲ್ಷ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆಕ್ಟ್ 1993]] ಹಾಗು [[ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 1998]] ರ ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, UKಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಒಂದೇ ''ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೋ'' ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ನೋಡಿ [[ಲಾಂಗ್ವೇಜಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]]) ಹಾಗು ಇದು [[ಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಸಿಮ್ರು]] ನಂತಹ ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪುಗಳು, ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯ ಉಳಿವಿಗೆ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಇಂತಹ ಶಾಸನಗಳು ಸಾಕೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.plaidcymru.org/content.php?nID=173;lID=1 ಏ ಬೈಲಿಂಗ್ವಲ್ ವೇಲ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210023219/http://www.plaidcymru.org/content.php?nID=173;lID=1 |date=2009-02-10 }}, 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಇದರಿಂದಾಗಿ ''ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೋ'' ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ (ನೋಡಿ [[ವೇಲ್ಸ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್]]) ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉತ್ತರ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆಯಾಗಿಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ನು ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಲಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 21.7% ವೆಲ್ಷ್ ಜನರು ಕೆಲ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಓದುತ್ತಾರೆ (2001ರ ಜನಗಣತಿ ಆಧಾರಿತ), ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೇವಲ 16% ಜನರು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಲು, ಓದಲು ಹಾಗು ಬರೆಯಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ,<ref name="RDEOGB1999" /> [[ಇದು ಆಡುಮಾತಿನ ಹಾಗು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ವೆಲ್ಷ್ ನ ನಡುವಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯತಾಸ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಭಾಷಾ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 21.7% ಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನರು ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.bwrdd-yr-iaith.org.uk/cynnwys.php?langID=2&amp;nID=2122&amp;pID=109 2004 ವೆಲ್ಷ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಸರ್ವೇ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319102507/http://www.bwrdd-yr-iaith.org.uk/cynnwys.php?pID=109&nID=2122&langID=2 |date=2008-03-19 }}, www.bwrdd-yr-iaith.org.uk, 28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ಇಂದು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ವೆಲ್ಷ್ [[ಏಕಭಾಷಿ]] ಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗೆ, ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಹ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ನಿರರ್ಗಳತೆ ಹೊಂದುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತುಂಬಾ ವಿರಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅಂದರೆ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೂ ಹಲವು ಏಕಭಾಷಿಕರು ಇದ್ದರು.<ref>41,155 (1951 ಸೆನ್ಸಸ್: ವೇಲ್ಸ್ ಟೋಟಲ್ ಮೋನೋ ಗ್ಲೋಟ್ಸ್)</ref> ವೇಲ್ಸ್ ನ ರಸ್ತೆಯ ಸೂಚನಾ ಫಲಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹಾಗು ವೆಲ್ಷ್ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ [[ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳು]] ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೋ, ಅಂತಹ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾರ್ಡಿಫ್" ಹಾಗು "ಕಾಎರ್ಡೈಡ್"), [[ಯಾವುದನ್ನು ಮೊದಲು ಸೂಚಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು]] ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಥವಾ ವೇಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳಿದ್ದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬೆಂಗಾಲಿ]] ಅಥವಾ [[ಕ್ಯಾಂಟೋನೀಸ್]]. ವಲಸೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇವರುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದರು. ಈ ರೀತಿಯಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಇಟಲಿಸರ್ಕಾರವು ಇಟಲಿಯನ್ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೆಲ್ಷ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹಾಗು ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಗಿರುವಂತಹ ಕಾನೂನು ಸಮಾನತೆಯಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಹಸ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಈ ವಿಧಾನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಕೋಡ್-ಸ್ವಿಚಿಂಗ್]] ವೇಲ್ಸ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಾಗು ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ವೆಂಗ್ಲಿಶ್" ಅಥವಾ ([[ಕಾಯೇರ್ನ್‌ಅರ್ಫಾನ್]] ನಲ್ಲಿ) "ಕೋಫಿ". === ಧರ್ಮ === [[ಚಿತ್ರ:StDavidsCathedral Tower&SouthTransept.JPG|170px|thumb|right|ಪೆಮ್ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್ ನಲ್ಲಿರುವ St. ಡೇವಿಡ್‌ನ ಕೆತೆಡ್ರಲ್]] ವೇಲ್ಸ್ ದೇಶದ ದೊಡ್ಡ [[ಧರ್ಮ]]ವೆಂದರೆ [[ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ]]. 2001 ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 72% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕ್ರೈಸ್ತರೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ-ಪಂಥವಾಗಿದೆ, ಇದು 18ನೇ ಶತಮಾನದ [[ವೆಲ್ಷ್ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಪುನಶ್ಚೇತನ]] ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಜೊತೆಗೆ 1811ರಲ್ಲಿ [[ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಇದರ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಹಾಗು [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಮ್ಯೂನಿಯನ್]]ನ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗು [[ವೆಲ್ಷ್ ಚರ್ಚ್ ಆಕ್ಟ್ 1914]]ರ ಅನುಸಾರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸರ್ಕಾರವು ಇದರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ತೆಗೆಯಿತು. (ಕಾಯ್ದೆಯು 1920ರವರೆಗೂ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ). [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]] 3% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥವಾಗಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವಲ್ಲದ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 1.5% ನಷ್ಟಿದೆ. 18% ಜನರು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಲ್ಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸ್ವಾನ್ಸೀನಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳು. [[ಸೈಂಟ್ ಡೇವಿಡ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸಂತ (ವೆಲ್ಷ್: ಡೆವಿ ಸಂತ್|ಸೈಂಟ್ ಡೇವಿಡ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ''ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸಂತ'' (ವೆಲ್ಷ್: [[ಡೆವಿ ಸಂತ್]]]]). ಜೊತೆಗೆ [[St ಡೇವಿಡ್'ಸ್ ಡೇ ಯನ್ನು (ವೆಲ್ಷ್: ಡೈಯ್ಡ್ ಗ್ವಿಲ್ ಡೆವಿ ಸಂತ್|St ಡೇವಿಡ್'ಸ್ ಡೇ ಯನ್ನು (ವೆಲ್ಷ್: ''ಡೈಯ್ಡ್ ಗ್ವಿಲ್ ಡೆವಿ ಸಂತ್'']]) ಮಾರ್ಚ್ 1ರಂದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 1904ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟಾಯಿತು (ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು [[1904-1905 ರ ಧರ್ಮ ಜಾಗೃತಿ]] ಅಥವಾ 1904ರ ಧರ್ಮ ಜಾಗೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ಇದು [[ಇವಾನ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್]] ನ ಇವ್ಯಾನ್ಜಲಿಸಂ(ಸುವಾರ್ತೆಯ ಭೋದನೆ)ನ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಿರುಗಾಳಿಯಂತೆ ಹಬ್ಬಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರು ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ [[ನಾನ್ ಕನ್ಫಾರ್ಮಿಸ್ಟ್]](ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಅಧಿಕೃತ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚನ್ನು ಒಪ್ಪದ ಪಂಥ) ಹಾಗು [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್]] [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] ಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತಾಂತರ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದವು. ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂದಿನ ಹಲವು [[ಪೆನ್ಟಿಕಾಸ್ಟಲ್]](ಪೆನ್ಟಿಕಾಸ್ಟ್ ಪಂಥ)ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ. [[ಇಸ್ಲಾಮ್]] ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೇತರ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. 2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 30,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಸ್ಲಿಮರು ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್ ನ ನಗರಗಳಾದ [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್]], [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ಹಾಗು [[ಸ್ವಾನ್ಸೀ]] ನಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದೂಗಳು]] ಹಾಗು [[ಸಿಖ್]] ಸಮುದಾಯಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ನಡುವೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾದ [[ಸೆರೆಡಿಜಿಯೋನ್]] ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯರು]] ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಜೂಡೇಇಸಮ್]] ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮೇತರ ಮತವಾಗಿದೆ (ಪ್ರಿ-ರೋಮನ್ ಅನಿಮಿಸಮ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಆದಾಗ್ಯೂ 2001ನೇ ಇಸವಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೇವಲ 2,000 ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ಸಮುದಾಯವು ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.bbc.co.uk/wales/religion/sites/timeline/pages/religion_in_wales_15.shtml BBC - ವೇಲ್ಸ್ - ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ : ಮಲ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ವೇಲ್ಸ್ ]</ref> [[ಪೇಗನಿಸಂ]] ಹಾಗು [[ವಿಕ್ಕಾ]] ತತ್ವಗಳು ಸಹ ವೇಲ್ಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಳೆದ 2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 7,000 ವಿಕ್ಕನ್ಸ್ ಹಾಗು 31,000 ಪೇಗನ್ಸ್ ಇದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=954 ರಿಲೀಜಸ್ ಪಾಪ್ಯುಲೆಷನ್ಸ್- ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆನ್ಲೈನ್]</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:NationalLibraryOfWales.jpg|thumb|left|ಅಬೆರಿಸ್ಟ್‌ವಿತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] ವೇಲ್ಸ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಭಾಷೆ, ಪದ್ಧತಿಗಳು, ರಜಾದಿನಗಳು ಹಾಗು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಕೆಂಪು [[ವೆಲ್ಷ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್]] ನ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನಗಳು [[ಲೀಕ್]] ಹಾಗು [[ಡ್ಯಾಫಡಿಲ್]] ಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ವೆಲ್ಷ್ ನಲ್ಲಿ ಲೀಕ್ಸ್ ನ್ನು (ಸೆನ್ನಿನ್) ಹಾಗು ಡ್ಯಾಫಡಿಲ್ ಗಳನ್ನು (ಸೆನ್ನಿನ್ ಪೆದ್ರ್, ಲಿಟ್. ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ "(ಸೈಂಟ್) ಪೀಟರ್'ಸ್ ಲೀಕ್ಸ್") ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಬದಲಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ತಪ್ಪುತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ಸಂಭವವಿದೆ. ಆದರೆ ಮೊದಲು ಯಾವುದು ಬಳಕೆ ಬಂತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. === ಕಲೆ === ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಕಲೆ]] ಯ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/1938/ |title=ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ಇನ್ ಐರನ್ ಏಜ್ ವೇಲ್ಸ್, NMOW |access-date=2010-06-10 |archive-date=2010-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113023922/http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/1938 |url-status=dead }}</ref> [[ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯಯುಗ]] ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವೇಲ್ಸ್ ನ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವು]], ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಐಲ್ಸ್ ನ [[ಇನ್ಸ್ಯುಲರ್ ಆರ್ಟ್]] (ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ರೀತಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕೈಬರಹ) ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು ಹಾಗು [[:ವರ್ಗ:Illuminated manuscripts of Welsh origin|ಬಹುಶಃ ವೆಲ್ಷ್ ಹುಟ್ಟಿನ]][[ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ]]ಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇದರಲ್ಲಿ 8ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಹಿಯರ್ ಫೋರ್ಡ್ ಗಾಸ್ಪಲ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಲಿಚ್ಫೀಲ್ಡ್ ಗಾಸ್ಪಲ್ಸ್]] ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 11ನೇ ಶತಮಾನದ [[ರೈಸ್ಮಾರ್ಚ್ ಪಸಾಲ್ಟರ್]] (ಈಗ [[ಡಬ್ಲಿನ್]] ನಲ್ಲಿದೆ) [[St ಡೇವಿಡ್'ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಒಂದು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾದ ವೆಲ್ಷ್ ಕೃತಿ. ಇದು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ವೈಕಿಂಗ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚಿನ ಇನ್ಸ್ಯುಲರ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 16-18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೆಲ್ಷ್ ಕಲಾವಿದರು ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದರು. ಆದರೆ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಲೆ]] ಯನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದ [[ಭೂದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಣದ ಕಲೆ]]ಯು, ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತವರಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ವೆಲ್ಷ್‌ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಕಲಾವಿದರ ಮಹಾಪೂರವೇ ಹರಿದುಬಂತು. ವೆಲ್ಷ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ [[ರಿಚರ್ಡ್ ವಿಲ್ಸನ್]] (1714–1782) ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಭೂದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಗಾರನೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈತ ವೇಲ್ಸ್ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಲಂಡನ್ ಗೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತಾಗ ಹಲವು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.museumwales.ac.uk/en/2261/ |title=NMOW, ವೆಲ್ಷ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ 18th ಸೆಂಚುರಿ |access-date=2010-06-10 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125090429/http://www.museumwales.ac.uk/en/2261/ |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Thomas Jones - The Bard (1774).jpg|thumb|350px|ಥಾಮಸ್ ಜೋನ್ಸ್ ನ ದಿ ಬಾರ್ಡ್, 1774, (1742–1803)]] ಕಳೆದ 20ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ವೆಲ್ಷ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆಯಿಡಲು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಳೆದ 1857ರ [[ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಂದು ಕಾಯ್ದೆ]] ಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಕಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು, ಹಾಗು 1865ರಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕಲಾ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರವೂ ಪದವೀಧರ ಕಲಾವಿದರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ್ನು ತೊರೆಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು, ಆದರೆ [[ಬೆಟ್ವ್ಸ್-ವೈ-ಕೋಎದ್]] ಕಲಾವಿದರ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು ಹಾಗು ಕಲಾವಿದರ ಸಮೂಹವು [[ರಾಯಲ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ]] ಯನ್ನು 1881ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.rcaconwy.org/our_history-5.aspx |title=ರಾಯಲ್ ಕ್ಯಾಮ್ಬ್ರಿಯನ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ |access-date=2010-06-10 |archive-date=2011-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110523004755/http://www.rcaconwy.org/our_history-5.aspx |url-status=dead }}</ref> ಶಿಲ್ಪಿ ಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ [[ಗೋಸ್ಕೊಂಬೆ ಜಾನ್]], ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದರೂ ಸಹ ವೆಲ್ಷ್ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್]], ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಆತನ ಕೃತಿಗಳು ವೆಲ್ಷ್‌ನೆಡೆಗಿನ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು. [[ಥಾಮಸ್ ಎ. ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ವಿಕಾರಿ]] ಭಾವಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಗು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಸರ್ [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಬ್ರಾಂಗ್ವಯನ್]] ವೆಲ್ಷ್ ಹುಟ್ಟಿನವರಾದರೂ, ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದರು. ಜನಪ್ರಿಯ ವೆಲ್ಷ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರಾದ, [[ಅಗಸ್ಟಸ್ ಜಾನ್]] ಹಾಗು ಆತನ ಸಹೋದರಿ [[ಗ್ವೆನ್ ಜಾನ್]], ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಲಂಡನ್ ಹಾಗು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಭೂದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಗಾರ ಸರ್ [[ಕಯ್ಫಿನ್ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್]] ಹಾಗು ಪೀಟರ್ ಪ್ರೆನ್ಡರ್ಗಾಸ್ಟ್, ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಕಲಾ ಪ್ರಪಂಚದ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. [[ಸೆರಿ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್]] ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನಲ್ಲಿ ವೆಲ್ಷ್ ಭೂದೃಶ್ಯ ಕಲೆಯ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ಲಂಡನ್ ಗೆ ಸ್ಥಳಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರವೂ; [[ಸರಿಅಲಿಸಂ]](ಅತಿ ವಾಸ್ತವಿಕತಾ ವಾದ- ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತರ್ಕರಹಿತವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸುವ ಕಲಾಪ್ರಕಾರ) ನ ಒಳಗೊಂಡ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯ ಒಬ್ಬ ಸಾಂಕೇತಿಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ. ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರು ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಇವರಲ್ಲಿ [[ಎರಿಕ್ ಗಿಲ್]], ಲಂಡನ್-ಹುಟ್ಟಿನ ವೆಲ್ಷ್ ಕಲಾವಿದ [[ಡೇವಿಡ್ ಜೋನ್ಸ್]], ಹಾಗು ಶಿಲ್ಪಿ [[ಜೋನ ಜೋನ್ಸ್]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. [[ದಿ ಕಾರ್ಡೋಮ ಗ್ಯಾಂಗ್]] ಕವಿ [[ಡೈಲನ್ ಥಾಮಸ್]]ಹಾಗೂ ಸ್ವಾನ್ಸೀಯ ಕವಿ ಹಾಗು ಕಲಾವಿದ [[ವೆರ್ನೋನ್ ವಾಟ್ಕಿನ್ಸ್]]ನ ಸುತ್ತ ಗಮನಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಬಳಗವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ [[ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಜೇನ್ಸ್]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಂತೆ ಮಹಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಶೈಲಿಗಳ ಕಲೆಯು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 18 ಹಾಗು 19ನೇ ಶತಮಾನ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ಹಲವಾರು ಗಮನಾರ್ಹ [[ಕುಂಬಾರಿಕೆ]] ಗಳಿವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಪಾಟರಿ (1764–1870, "[[ಸ್ವಾನ್ಸೀ]] ಪಾಟರಿ" ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತ) ಹಾಗು ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಹತ್ತಿರದ [[ನಂಟ್ಗಾರ್ವ್ ಪಾಟರಿ]], ಇದು 1813ರಿಂದ 1822ರವರೆಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶುದ್ಧ [[ಪೋರ್ಸೆಲಿನ್]] ನನ್ನು ತಯಾರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ 1920ರ ತನಕ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತ್ತು. [[ಪೋರ್ಟ್ಮೇರಿಯನ್ ಪಾಟರಿ]] (1961ರಿಂದ) ವಾಸ್ತವಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. === ಕ್ರೀಡೆ === [[ಚಿತ್ರ:Millennium Stadium, Cardiff, Wales.jpg|thumb|ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲ್ಲೇನಿಯಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ.]] [[ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್]] ಹಾಗು [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳು. ವೇಲ್ಸ್, ಇತರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ದೇಶಗಳಂತೆ, [[ಫಿಫಾ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್]], [[ರಗ್ಬಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್]] ಹಾಗು [[ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]] ಗಳಂತಹ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ವಹಿಸಿದೆ (ಆದಾಗ್ಯೂ [[ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] ನ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ). ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನಂತೆ, ರಗ್ಬಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಕ್ಯತೆಯ ತಿರುಳಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ [[ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ರಗ್ಬಿ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಳಿಯಿದೆ [[ವೆಲ್ಷ್ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್]] ಹಾಗು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗೆ [[ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] (ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಥೆ) ಹಾಗು ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೂ ಸಹ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಳಿಗಳಿವೆ. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಹಲವು ಅಗ್ರ ಅಥ್ಲಿಟ್‌ಗಳು, ಪುರುಷ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಹಾಗು ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ವೇಲ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್]] ಹಾಗು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಡೋರ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ನಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆಲೋಡ್ರೋಮ್]] ಹಾಗು ಸ್ವಾನ್ಸೀ ನಲ್ಲಿರುವ [[ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೂಲ್]] ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ದಿ ವೆಲ್ಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ತಂಡ]] ವು ವಾರ್ಷಿಕ ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಲ್ಸ್ [[ರಗ್ಬಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್]] ನ ಎಲ್ಲ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ [[1999]]ರ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಆತಿಥೇಯ ನೀಡಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿತು. ವೆಲ್ಷ್ ತಂಡಗಳು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹೈನೆಕೆನ್ ಕಪ್]] ಹಾಗು [[ಮ್ಯಾಗ್ನರ್ಸ್ ಲೀಗ್]] (ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್) ನಲ್ಲಿ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗು ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಆಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, [[EDF ಎನರ್ಜಿ ಕಪ್]] ಹಾಗು ಯುರೋಪಿಯನ್ [[ಹೈನೆಕೆನ್ ಕಪ್]] ನ್ನು ಸಹ ಆಡುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ಲಬ್ ತಂಡಗಳನ್ನು, 2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಂಡಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದವು. ಇದನ್ನು ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರದೇಶದ ತಂಡಗಳಾದ [[ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ಸ್]], [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಬ್ಲೂಸ್]], [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಗ್ವೆಂಟ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಓಸ್ಪ್ರೆಯ್ಸ್]] 2004ರಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದವು. ಮಾಜಿ ಕ್ಲಬ್ ತಂಡಗಳು ಈಗ ಅರೆ-ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಲೀಗ್‌ನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್]] ನಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಗಾರೆಥ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್]], [[J.P.R. ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಡೇವಿಸ್]] ಇವರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ರಗ್ಬಿ ಕ್ಲಬ್ 1963ರ 'ಅಜೇಯ' [[ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಗ್ಬಿ ತಂಡ]]ವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಈ ನಡುವೆ [[ಲನೆಲ್ಲಿ ರಗ್ಬಿ ಕ್ಲಬ್]] ಆಲ್ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1972ರಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿ ಜಯ ದಾಖಲಿಸಿತು. ವೇಲ್ಸ್ ತನ್ನದೇ ಆದ [[ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] ನ್ನು 1992ರಿಂದಲೂ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ಎರಡು ವೆಲ್ಷ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ([[ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಸಿಟಿ]], ಹಾಗು [[ಸ್ವಾನ್ಸೀ ಸಿಟಿ]])[[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕು ವೆಲ್ಷ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಅದರ ಪೂರಕ ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ([[ವ್ರೆಕ್ಸ್ಹಾಮ್]], [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಕೌಂಟಿ]], [[ಮೆರ್ತಿರ್ ಟೈಡ್ಫಿಲ್]], ಹಾಗು [[ಕಾಲ್ವಿನ್ ಬೇ]]). ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್]] ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಂಡಗಳು ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.rleague.com/db/article.php?id=35540 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-10 |archive-date=2010-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100313041336/http://www.rleague.com/db/article.php?id=35540 |url-status=dead }}</ref> [[ವೇಲ್ಸ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ತಂಡ]] ವನ್ನು 1907ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಹಳೆಯ ತಂಡವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಕಳೆದ 1975ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಹಾಗು 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ[[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ತಂಡ]] ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ತಂಡವು [[1975]], [[1995]] ಹಾಗು [[2000ದ ಸ್ಪರ್ಧೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್ಸ್ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ [[2008ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಲಭ್ಯ ಸ್ಥಾನ|2008ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ[[ಯಲ್ಲಿ [[ಹತ್ತು ಲಭ್ಯ ಸ್ಥಾನ]]]]]]ಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಜ್‌ಎಂಡ್ ಮೂಲದ ವೃತ್ತಿಪರ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ಕ್ಲಬ್ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಕ್ರುಸೆಡರ್ಸ್]] 2006ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ಟು]] ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತು. ತಂಡವನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ಒನ್]] ಗೆ ಭಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ 2009ರಿಂದ ತಂಡವು [[ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಕ್ರುಸೆಡರ್ಸ್ [[ವ್ರೆಕ್ಸ್ಹಾಮ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ರೇಸ್ ಕೋರ್ಸ್ ಗ್ರೌಂಡ್]] ಗೆ 2010ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಕ್ರುಸೆಡರ್ಸ್ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್]] ಎಂದು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವೇಲ್ಸ್ ಈಗ ನೀತ್‌‍ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿರುವ ಎರಡನೇ ವೃತ್ತಿಪರ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ಕ್ಲಬ್ ಆದ [[ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯನ್ಸ್]] ಗೆ ತವರೂರಾಗಿದೆ. ಕ್ಲಬ್ [[ನೀತ್]] ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇವರು 2010ರ [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಒನ್]] ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಲಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಿಜ್ ಎಂಡ್ ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸ್ತವಾಗಿರುವ ಕ್ರುಸೆಡರ್ಸ್ ಕೊಲ್ಟ್ಸ್, [[ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್]] ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಕಳೆದ 2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ವೆಲ್ಷ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಡಿವಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ತಂಡಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. [[ಬ್ರಿಜ್ ಎಂಡ್ ಬ್ಲೂ ಬುಲ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಡೆಮಾನ್ಸ್]] ತಂಡಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವೀ ತಂಡಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್ ಒಂದೇ ತಂಡವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೋರ್ಡ್]] (ECB) ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ [[ವೇಲ್ಸ್ ತಂಡ]] ವಿದೆ, ಇದು ಸಾಂದರ್ಬಿಕವಾಗಿ ಸೀಮಿತ-ಓವರ್‌ಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಏಕೈಕ ವೆಲ್ಷ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಯೆಂದರೆ [[ಗ್ಲಾಮೋರ್ಗನ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್]]. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಮೈನರ್ ಕೌನ್ಟೀಸ್]]ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇಲ್ಸ್ ತಂಡವು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ವೆಲ್ಷ್ ಆಟಗಾರರು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸೈಮನ್ ಜೋನ್ಸ್]]) ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡಬೇಕೇ ಹೊರತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ. ಬ್ಯಾಟ್ ಹಾಗು ಬಾಲ್ ನಿಂದ ಆಡುವ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದರೆ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]]. ಈ ಆಟವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ಹಾಗು [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್]] ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ನಗರಗಳು ದೀರ್ಘವಾದ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಆಟವು ವೆಲ್ಷ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಐಲ್ ಆಫ್ [[ಆಂಗ್ಲೇಸೇಯ್]]/ ವೈನಯ್ಸ್ ಮಾನ್ [[ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]] ನ ಒಂದು ಸದಸ್ಯ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 2005ರಲ್ಲಿ ಶೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಐಲ್ ಆಫ್ ಆಂಗ್ಲೇಸೇಯ್/ವೈನಯ್ಸ್ ಮಾನ್ 4 ಚಿನ್ನ, 2 ಬೆಳ್ಳಿ ಹಾಗು 2 ಕಂಚಿನ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಪದಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 11ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. [[File:WalesPNGRL.JPG|thumb|left|250px|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕುಮುಲ್ಸ್ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ ಪಪುವ ನ್ಯೂ ಜಿನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿತು. ಪಂದ್ಯವು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಪರವಾಗಿ 50-10 ಅಂಕಗಳಿಂದ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.]] ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ [[ಸ್ನೂಕರ್]] ಆಟಗಾರರರಿದ್ದಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರೇಯ್ ರೆರ್ಡನ್]], [[ಟೆರ್ರಿ ಗ್ರಿಫ್ಫಿಥ್ಸ್]], [[ಮಾರ್ಕ್ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್]], [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ರಯಾನ್ ಡೇ]]. ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇಶದ ಒರಟಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ರಾಲಿ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ರಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್]] ನ ಅಂತಿಮ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದೆ. [[ಗ್ಲಮೋರ್ಗನ್]] ಕೌಂಟರಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಡೆವಿಲ್ಸ್]] ಬ್ರಿಟಿಶ್ [[ಐಸ್ ಹಾಕಿ]] ಯ ಒಂದು ಬಲಶಾಲಿ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು. ವೇಲ್ಸ್ ಹಲವಾರು ಅಥ್ಲೆಟ್ ಗಳನ್ನೂ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ 110 ಮೀ ಹರ್ಡಲ್ಸ್ ಓಟಗಾರ [[ಕೋಲಿನ್ ಜಾಕ್ಸನ್]] ಸೇರಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಮಾಜಿ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಒಲಂಪಿಕ್, ವಿಶ್ವ ಹಾಗು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಜೊತೆಗೆ [[ಟನ್ನಿ ಗ್ರೆಯ್-ಥಾಂಪ್ಸನ್]] ಪ್ಯಾರಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ವೇಲ್ಸ್ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ [[ಬಾಕ್ಸರ್]] ಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. [[ಜೋ ಕಾಲ್ಜಾಗೆ]], ಅರೆ-ವೆಲ್ಷ್, ಅರೆ-ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಾಕ್ಸರ್ 1997ರಿಂದಲೂ [[WBO]]ವರ್ಲ್ಡ್ ಸುಪರ್-ಮಿಡಲ್ ವೆಯಿಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ WBA, WBC ಹಾಗು ರಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಸುಪರ್ ಮಿಡಲ್ ವೆಯಿಟ್ ಹಾಗು ರಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಲೈಟ್-ಹೆವಿವೆಯಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಾಜಿ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಗಳಲ್ಲಿ [[ಎನ್ಜೊ ಮ್ಯಾಕರಿನೆಲ್ಲಿ]], [[ಗಾವಿನ್ ರೀಸ್]], [[ಕೋಲಿನ್ ಜೋನ್ಸ್]], [[ಹೊವರ್ಡ್ ವಿನ್ಸ್ಟೋನ್]], [[ಪರ್ಸಿ ಜೋನ್ಸ್]], [[ಜಿಮ್ಮಿ ವೈಲ್ಡೆ]], [[ಸ್ಟೀವ್ ರೋಬಿನ್ಸನ್]] ಹಾಗು [[ರಾಬಿ ರೇಗನ್]] ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇಬ್ಬರು ವೆಲ್ಷ್ ಚಾಲಕರು [[ಫಾರ್ಮ್ಯುಲಾ ಒನ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲನೆಯವರು [[ಅಲನ್ ರೀಸ್]] [[1967ರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]]. ಈತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಜೇತರಾದ [[ಜಿಮ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] ಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಅಂಕ ಹಿಂದಿದ್ದರು. ಈ ಇಬ್ಬರು ಚಾಲಕರಲ್ಲಿ [[ಟಾಮ್ ಪ್ರೈಸ್]] ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು [[1975ರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಪೋಲ್ ಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ (ಮೋಟಾರ್ ರೇಸ್ ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಸ್ಥಾನ) ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಮಾರ್ಷಲ್ [[ಜಾನ್ಸೇನ್ ವ್ಯಾನ್ ವುರೆನ್]] ಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು ಇಬ್ಬರೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದಾಗ ಪ್ರೈಸ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಮೊಟಕಾಯಿತು. ಫಾರ್ಮ್ಯುಲಾ ಒನ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ, ವೇಲ್ಸ್ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ರಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇಬ್ಬರು ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ವಿಜೇತ ಸಹ-ಚಾಲಕರನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಿದೆ, [[ನಿಕ್ಕಿ ಗ್ರಿಸ್ಟ್]], ಈತ [[ಕಾಲಿನ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೆ]] ಗೆ 1995ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಹಾಗು [[ಫಿಲ್ ಮಿಲ್ಲ್ಸ್]], 2003ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ [[ಪೀಟರ್ ಸೋಲ್ಬರ್ಗ್]] ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ. ವೇಲ್ಸ್, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಹಾಗು ವಿಶ್ವ ರಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ [[ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನ]] ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಆತಿಥೇಯ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. [[ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್]] ವಿಶ್ವ [[ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್ ಸ್ಪೀಡ್‌ವೇ]]ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ - [[1950]]ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು [[1953]]ರಲ್ಲಿ - ಹಾಗು ದೇಶವು ಒಂದು ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ಪೀಡ್‌ವೇ ತಂಡ [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ವಾಸ್ಪ್ಸ್]] ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ನ [[ಮಿಲ್ಲೇನಿಯಂ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] ವಾರ್ಷಿಕ ಬ್ರಿಟಿಶ್ [[ಸ್ಪೀಡ್ ವೇ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]]ನ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸುತ್ತಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ವೆಲ್ಷ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ 11 ಬಾರಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದ [[ಪ್ಯಾರಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ಅಥ್ಲೆಟ್ [[ಟನ್ನಿ ಗ್ರೆಯ್-ಥಾಂಪ್ಸನ್]], ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ [[ರಯಾನ್ ಗಿಗ್ಸ್]]- ಈತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್]] ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಆಡುತ್ತಾನೆ, BDO ವಿಶ್ವ [[ಡಾರ್ಟ್ಸ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ [[ರಿಚಿ ಬರ್ನೆಟ್]] ಹಾಗು ಮಾರ್ಕ್ ವೆಬ್ಸ್ಟರ್, [[ಬೀಜಿಂಗ್ 2008 ಒಲಂಪಿಕ್]] [[ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರು]] ಹಾಗು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರಾದ [[ನಿಕೋಲ್ ಕುಕ್]] ([[ರೋಡ್ ರೇಸ್]]), ಈಕೆ 2006 ಹಾಗು 2007ರ [[ಗ್ರಾಂಡೆ ಬೌಕ್ಲೆ]] - ಮಹಿಳೆಯರ [[ಟೂರ್ ಡಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ನ ವಿಜೇತೆ. ಹಾಗು [[ಗೆರೈಂಟ್ ಥಾಮಸ್]] ([[ಟೀಮ್ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್]]), ಈತ [[2007ರ ಟೂರ್ ಡಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ. [[ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಶೂಟಿಂಗ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಹಾಗು ಕಂಚಿನ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾದ [[ಡೇವ್ ಫೆಲ್ಪ್ಸ್]], [[ಬೀಜಿಂಗ್ 2008 ಒಲಂಪಿಕ್]] ರಜತ ಪದಕ ವಿಜೇತ ([[10 ಕಿಮೀ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]])ಹಾಗು ಅಥೆನ್ಸ್ 2004 ಒಲಂಪಿಕ್ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ವಿಜೇತ ([[1500 ಮೀ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೈಲ್]]) ಈಜುಪಟು [[ಡೇವಿಡ್ ಡೇವಿಸ್]], ಸೈಕ್ಲಿಸ್ಟ್ [[ಸೈಮನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್]], [[2008ರ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತ(1 ಕಿಮೀ/೩ ಕಿಮೀ ಟೈಮ್ ಟ್ರಯಲ್) ಮುಂತಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.{1/}|2008ರ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತ(1 ಕಿಮೀ/೩ ಕಿಮೀ ಟೈಮ್ ಟ್ರಯಲ್) ಮುಂತಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.{1/}<ref name="BBC 2">[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/disability_sport/latest_results/default.stm BBC ಸ್ಪೋರ್ಟ್ - ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್- ಮಂಗಳವಾರ 9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]. 9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref>]] ಕಳೆದ 2006ರಿಂದ, ವೇಲ್ಸ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಗಾಲ್ಫ್]] ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಟೂರ್. ವೆಲ್ಷ್ ನ ಗಮನಾರ್ಹ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರೆಂದರೆ [[ಬ್ರಿಯನ್ ಹಗ್ಗೆಟ್]], [[ಐಯಾನ್ ವೂಸ್ನಾಮ್]], [[ಬ್ರಾಡ್ಲೆ ಡ್ರೆಡ್ಜ್]] ಹಾಗು [[ಫಿಲಿಪ್ ಪ್ರೈಸ್]]. [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಮ್ಯಾನರ್]] 2010ರ [[ರೈಡರ್ ಕಪ್]] ಗೆ ಆತಿಥೇಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವೇಲ್ಸ್ [[ಪರ್ವತಾರೋಹಣ]]ಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನ್ನು [[ಸರ್ಫಿಂಗ್]] ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಮೊದಲ ದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Surfing In Wales">[http://surf.transworld.net/2009/05/28/go-there-wales-united-kingdom/ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಇನ್ ವೇಲ್ಸ್ ]</ref> === ಸಮ‌ೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ === ವೆಲ್ಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಡಿಫ್ ತವರೂರೆನಿಸಿದೆ. [[BBC ವೇಲ್ಸ್]] ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಲಾನ್ಡಫ್ಫ್]] ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿದೆ. ಇದು [[BBC ಒನ್]] ಹಾಗು [[BBC ಟು]] ವಾಹಿನಿಗಳಿಗೆ ವೆಲ್ಷ್-ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. BBC 2W, BBC ಟು ನ ವೆಲ್ಷ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ವಾರ ರಾತ್ರಿ 8.30pm ಹಾಗು 10pmವರೆಗೂ ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. [[ITV]] UKಯ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಸರಣಾ ವಾಹಿನಿಯು ವೆಲ್ಷ್-ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ITV ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಕಲ್ವರ್ ಹೌಸ್ ಕ್ರಾಸ್]] ನಲ್ಲಿ ವಾಹಿನಿಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋ‌ಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನ [[ಲಾನಿಶೆನ್]] ನಲ್ಲಿ [[S4C]] ವಾಹಿನಿಯು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒತ್ತಡದ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಚಾನೆಲ್ 4]] ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ''S4C ಡಿಜಿಡೋಲ್'' (S4C ಡಿಜಿಟಲ್), ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೆಲ್ಷ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೇ ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಚ್ಯಾನಲ್ 4 ಹಾಗು ಚ್ಯಾನಲ್ 5 ಇದೀಗ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಹಾಗು ಉಪಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. [[BBC ರೇಡಿಯೋ ವೇಲ್ಸ್]], ವೇಲ್ಸ್ ನ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷಾ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[BBC ರೇಡಿಯೋ ಸಿಮ್ರು]] ವೇಲ್ಸ್ ನುದ್ದಕ್ಕೂ ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ರೆಡ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ FM]], [[ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಡಿಫ್]], [[ದಿ ವೇವ್]], [[ಸ್ವಾನ್ಸೀ ಸೌಂಡ್]], [[ಹಾರ್ಟ್ ಚೆಶೈರ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ತ್ ಈಸ್ಟ್ ವೇಲ್ಸ್]], [[ಹಾರ್ಟ್ ನಾರ್ತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕೋಸ್ಟ್]], [[ನೇಶನ್ ರೇಡಿಯೋ]], [[102.5 ರೇಡಿಯೋ ಪೆಮ್ಬ್ರೋಕೆಶೈರ್]], [[97.1 ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಮಾರ್ಥನ್ಶೈರ್]], [[ಹಾರ್ಟ್ ಸಿಮ್ರು]], [[ರೇಡಿಯೋ ಸೆರೆಡಿಜಿಯೋನ್]] ಹಾಗು [[ರಿಯಲ್ ರೇಡಿಯೋ]] ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಹಾಗು ಓದಲ್ಪಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳೇ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಓದಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮೂಲದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿ ಮರುಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೇಲ್ಸ್-ಮೂಲದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ: ''[[ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಎಕೋ]]'' , ''[[ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆರ್ಗಸ್]]'' , ''[[ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಇವಿನಿಂಗ್ ಪೋಸ್ಟ್]]'' , ''[[ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಡೈಲಿ ಪೋಸ್ಟ್]]'' (ವೆಲ್ಷ್ ಆವೃತ್ತಿ), ಹಾಗು ''[[ವೈ ಸಿಮ್ರೋ]]'' , ಒಂದು ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷಾ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ''[[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಮೇಲ್]]'' , ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ''ವೇಲ್ಸ್ ಆನ್ ಸಂಡೇ'' ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾನುವಾರದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಎರಡೂ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು UKಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದಿನಪತ್ರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಮಿರ್ರರ್]] ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ''ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಮೇಲ್'' ಹಾಗು ''ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಎಕೋ'' ಗಳು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ]] ದ ಥಾಮ್ಸನ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ''[[ವೈ ಬಿಡ್]]'' 3 ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/6768879.stm |title=Welsh language paper is unveiled |accessdate=2007-08-27 |date=20 June 2007 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ, ''ವೈ ಬಿಡ್'' ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/mid/7245774.stm |title=Daily Welsh newspaper abandoned| publisher=[[BBC News Online]]|date=15 February 2008}}</ref>. ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ, ಹಲವಾರು ವೆಲ್ಷ್-ಭಾಷಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಮುದ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 500-600 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.aber.ac.uk/~merwww/english/lang/ವೆಲ್ಷ್{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} .htm</ref>{{Failed verification|date=February 2009}} ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಸರಣಿಯ ಮರುರೂಪ ''[[ಡಾಕ್ಟರ್ ಹೂ]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ (BBC ವೇಲ್ಸ್) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಸಂಚಿಕೆಗಳು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಹಾಗು ನಿರ್ಮಾಣವು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಅತ್ಯಾಶ್ಚರಕರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗ ''[[ಟಾರ್ಚ್ ವುಡ್]]'' ನ್ನು [[ಜಾನ್ ಬರ್ರೌಮ್ಯಾನ್]] ಒದಗಿಸಿದರು. ಡಾಕ್ಟರ್ ಹೂ ಜೊತೆಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಇದನ್ನೂ ಸಹ ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ === ವೇಲ್ಸ್ 80% ರಷ್ಟು ಭೂ ಪ್ರದೇಶವು ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವು ಮಾತ್ರ [[ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ]]ವಾದ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ; ಉಳಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಭೂಮಿಯು ಸ್ಥಿರವಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲನ್ನು ಅಥವಾ ಕುರಿ ಹಾಗು ಹಸುಗಳು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿಂಡಿಗೆ ಮೇಯಲು ಇರುವ ಒರಟಾದ ನೆಲವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ [[ಮಾಂಸದ ಹಸು]]ಗಳು ಹಾಗು [[ಹೈನು ದನ]]ಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕಾರ್ಮರ್ಥೆನ್‌ಶೈರ್]] ಹಾಗು [[ಪೆಮ್ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್]]ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೇಲ್ಸ್ [[ಕುರಿ]] ಸಾಕಣೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ವೆಲ್ಷ್ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ [[ಕುರಿಮರಿ]] ಯ [[ಮಾಂಸ]]ವನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಲಾವೆರ್ ಬ್ರೆಡ್]] ([[ಸಮುದ್ರದ ಜೊಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದಂತಹದು), [[ಬಾರ ಬ್ರಿತ್]] (ಹಣ್ಣಿನ ಬ್ರೆಡ್), [[ಕಾವ್ಲ್]]( ಕುರಿಮರಿಯ [[ಮಾಂಸದ ಭಕ್ಷ್ಯ]]) ಹಾಗು [[ಕಾವ್ಲ್ ಸೆನ್ನಿನ್]] ([[ಲೀಕ್ ಸೂಪ್]]), [[ವೆಲ್ಷ್ ಕೇಕು]]ಗಳು ಹಾಗು ವೆಲ್ಷ್ [[ಲ್ಯಾಂಬ್]] ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದ ತುಂಡಿನ ಜೊತೆಗೆ [[ಕಾಕಲ್]] ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [https://web.archive.org/web/20041228223132/http://www.bbc.co.uk/wales/overnightsuccess/customercare/food/breakfastchoices.shtml] ಕಳೆದ 2005ರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯೂಲಿನರಿ ಟೀಮ್ಸ್(ಪಾಕಶಾಲೆಯ ತಂಡಗಳು) ಲಕ್ಸಂಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಡುಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಲಿನರಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದವು. ತಂಡಗಳು ಎಂಟು ಚಿನ್ನ, 15 ಬೆಳ್ಳಿ ಹಾಗು ಏಳು ಕಂಚಿನ ಪದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 7ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು.{{Citation needed|date=August 2007}} === ಸಂಗೀತ === [[ಚಿತ್ರ:Gwyneth Jones.JPG|thumb|190px|left|Welsh soprano Gwyneth Jones (soprano)|ವೆಲ್ಷ್ ಸಪ್ರಾನೋ ಗ್ವೈನೆತ್ ಜೋನ್ಸ್]] ''[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಐಸ್ಟೆದ್ ವಾಡ್]]'' ವೆಲ್ಷ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾವ್ಯ ಹಾಗು ಸಂಗೀತದ ಉತ್ಸವ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ವಿವಿಧ ಪಟ್ಟಣ ಅಥವಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಲ್ಲಾನ್ಗೊಲ್ಲೇನ್ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಸ್ಟೆಡ್ ಫಾಡ್]]'' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಸ್ಟೆಡ್ ಫಾಡ್‌ ಅನುಕರಣೆಯೇ ಆದರೂ ವಿಶ್ವದ ಗಾಯಕರು ಹಾಗು ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಗೀತೆಯ ಭೂಮಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಹಾರ್ಪ್]] ವಾದಕರು, [[ಪುರುಷ ಗಾಯನ ಮೇಳ]] ಗಳು, ಹಾಗು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ [[ಸರ್ ಗೆರೈಂಟ್ ಇವಾನ್ಸ್]], [[ಡೇಮ್ ಗ್ವಯ್ನೆತ್ ಜೋನ್ಸ್]], [[ಡೇಮ್ ಆನ್ನೆ ಇವಾನ್ಸ್]], [[ಡೇಮ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಪ್ರೈಸ್]], [[ಐವೊರ್ ನೋವೆಲ್ಲೋ]], [[ಜಾನ್ ಕಾಲೆ]], [[ಸರ್ ಟಾಮ್ ಜೋನ್ಸ್]], [[ಚಾರ್ಲೆಟ್ ಚರ್ಚ್]], [[ಬೋನ್ನಿ ಟೈಲರ್]], [[ಬ್ರಯ್ನ್ ಟರ್ಫೆಲ್]], [[ಡೊನ್ನ ಲೆವಿಸ್]], [[ಮೇರಿ ಹಾಪ್ಕಿನ್]], [[ಕ್ಯಾಥೆರಿನ್ ಜೆಂಕಿನ್ಸ್]], [[ಮೆಯಿಕ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್]], [[ಡೇಮ್ ಶಿರ್ಲೆಯ್ ಬಸ್ಸೇಯ್]], [[ಡಫ್ಫಿ]], [[ಜೆಮ್]] ಹಾಗು [[ಅಲೆಡ್ ಜೋನ್ಸ್]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ 1990ರ [[ಇಂಡಿ]] ವಾದ್ಯ ಮೇಳಗಳಾದ [[ಮಾನಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಪ್ರೀಚರ್ಸ್]], [[ಕ್ಯಾಟಟೋನಿಯ]], [[ಸ್ಟೀರಿಯೋಫೋನಿಕ್ಸ್]], [[ಫೀಡರ್]], [[ಸುಪರ್ ಫರ್ರಿ ಅನಿಮಲ್ಸ್]], ಹಾಗು [[ಗಾರ್ಕಿ'ಸ್ ಜೈಗೋಟಿಕ್ ಮಿನ್ಸಿ]], ಹಾಗು ನಂತರದ [[ಗೋಲ್ಡಿ ಲುಕಿನ್' ಚೈನ್]], [[ಮ್ಯಾಕ್ ಲಸ್ಕಿ]], [[ದಿ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್]], [[ಸ್ಟೀವ್ಲೆಸ್]] ಹಾಗು [[ಲಾಸ್ ಕಾಂಪೆಸಿನೋಸ್!]] ಇವೆಲ್ಲವೂ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇತರ, ಕೆಳ ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳೂ ಸಹ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸ್ಕಿನ್ ಡ್ರೆಡ್]], [[ದಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಔಟ್]], [[ಲಾಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಫೆಟ್ಸ್]], [[ಕಿಡ್ಸ್ ಇನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಹೌಸಸ್]], [[ಬುಲ್ಲೆಟ್ ಫಾರ್ ಮೈ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್]], [[ಫ್ಯೂನರಲ್ ಫಾರ್ ಏ ಫ್ರೆಂಡ್]] ಮುಂತಾದವುಗಳು 1970ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾನ್]] ವಾದ್ಯತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಬಂದವು. ಬೀಟಲ್ಸ್-ಪೋಷಿತ ಪವರ್ ಪಾಪ್ ತಂಡ ಬ್ಯಾಡ್ ಫಿಂಗರ್ ಸಹ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪಕ ಪೀಟರ್ ಹಾಮ್ ಹಾಗು ಡ್ರಂ ವಾದಕ ಮೈಕ್ ಗಿಬ್ಬಿನ್ಸ್ ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ವಾನ್ಸೀ ನಗರದವರು). ಜನಪ್ರಿಯ [[ನ್ಯೂ ವೇವ್]]/[[ಸಿಂಥ್ ಪಾಪ್]] ತಂಡ [[ಸ್ಕ್ರಿಟ್ಟಿ ಪೋಲಿಟ್ಟಿ]], ಗಾಯಕ/ಹಾಡುಬರಹಗಾರ ಹಾಗು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ನ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಗ್ರೀನ್ ಗಾರ್ಟ್ ಸೈಡ್]] ಗೆ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Crasdant-anoriant2008.png|thumb|190px|right|ಕ್ರಾಸ್ಡನ್ಟ್, ವೆಲ್ಷ್‌ನ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ವಾದ್ಯ ತಂಡ.]] [[ಚಿತ್ರ:sianjames anoriant.jpg|left|thumb|200px|ಇಂಟರ್ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಡೆ ಲೋರಿಯೆಂಟ್ ನ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೆಲ್ಷ್ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕ ಹಾಗು ಹಾರ್ಪ್ ವಾದಕ ಸಿಯನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ನೇರಪ್ರದರ್ಶನದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ವೆಲ್ಷ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗು [[ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]] ದ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪ್ರದರ್ಶಕರು ಹಾಗು ವಾದ್ಯ ತಂಡಗಳಾದ [[ಕ್ರಾಸ್ಡನ್ಟ್]], [[ಕಾರ್ರೆಗ್ ಲಫಾರ್]], [[ಫರ್ನ್ ಹಿಲ್]], [[ಸಿಯಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್]], [[ರಾಬಿನ್ ಹುವ್ ಬೋವೆನ್]], ಹಾಗು [[ದಿ ಹೆನ್ನೆಸ್ಸಿ]]ಸ್ ಮುಂತಾದವರಿಂದ ಮರು ಜೀವಂತಿಕೆ ಪಡೆದಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಹಾಗು ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿವೆ. ವೆಲ್ಷ್ ಫೋಕ್ ಸಾಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಸೈಮ್ಡೈತಾಸ್ ಅಲವೊನ್ ಗ್ವೆರಿನ್ ಸಿಮ್ರು) ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳ ಹಾಗು ರಾಗಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದೆ. ವೆಲ್ಷ್ ಫೋಕ್ ಡಾನ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಸೈಮ್ಡೈತಾಸ್ ಡಾನ್ಸ್ ವೆರಿನ್ ಸಿಮ್ರು) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವ್ಯಾಸಿ ನೃತ್ಯ ತಂಡಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ವಿಷಯಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಕ್ಲಿಯರ್, ವಾದ್ಯಗಳಾದ ಹಾರ್ಪ್, ''ಟೆಲ್ಯಿನ್ ಡೈರೆಸ್'' ([[ಮೂರು ಹಾರ್ಪ್]] ಗಳು), ಫಿಡಲ್ (ಪಿಟೀಲನ್ನು ಹೋಲುವ ಒಂದು ವಾದ್ಯ), [[ಕ್ರ್ವಥ್]], ''ಪಿಬ್ಗಾರ್ನ್'' (ಹಾರ್ನ್ ಪೈಪ್) ಹಾಗು ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಮ್ಮಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸೆರ್ಡ್ ದಾಂಟ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅದರ ವಿಶೇಷ ಹಾಡಿನ ಕಲೆಯನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕ ಒಂದು-ದಿನದ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾದ ಟ್ರಕ್, ವೇಲ್ಸ್‌ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುಖಾಂತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತದ ಪರವಾಗಿ ಸಮರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವೆಲ್ಷ್ [[ಸ್ತೋತ್ರ]] ರಚನೆಗಾಗಿ, ಇತಿಹಾಸದ ವಾಚನಕ್ಕಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಐ ಸ್ಟೆದ್ ವಾಡ್(ವೆಲ್ಷ್ ಉತ್ಸವ) ಗಳಿಗೆ, ಇತಿಹಾಸದ ವಾಚನಕ್ಕೆ, ಹಾಗು ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. {{fixbunching|beg}} [[ಚಿತ್ರ:John Cale (2006).jpg|thumb|190px|right|2006ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಕಾಲೇ.]] {{fixbunching|mid}} [[ಚಿತ್ರ:Russell1907-2.jpg|thumb|190px|right|ಬರ್ಟ್ರಂಡ್ ರಸೆಲ್, ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ 1950 ನೋಬಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು]] {{fixbunching|end}} ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ 'ಸಿನ್ ರಾಕ್ ಜಿಮ್ರಾಗ್'(ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷಾ ರಾಕ್ ಶೈಲಿ) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರಾಕ್ ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸ್ನೌಡೋನಿಯ]] ಡ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಡೋಲ್ಗೆಲ್ಲು]] 1992ರಿಂದಲೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಸೇಸಿವ್ನ್ ಫಾವ್ರ್ (ದೊಡ್ಡ ಸಭೆ) ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ವೆಲ್ಷ್-ಭಾಷಾ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. [[BBC ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತ [[ವೆಲ್ಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಪರ]], ಈಗ ತನ್ನ ಶಾಶ್ವತವಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಬೇ]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ವೇಲ್ಸ್ ಮಿಲ್ಲೇನಿಯಂ ಸೆಂಟರ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂತ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ನಂತಹ ಮಾದರಿಯು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮೊದಲನೇಯದಾಗಿದೆ. === ಸಾಹಿತ್ಯ === == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:Second Severn crossing.jpg|thumb|right|M4 ಮೋಟರ್‌ವೇ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಸೆಕೆಂಡ್ ಸೇವೆರ್ನ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್]] ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿ ಹಾಗು [[ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಕರಾವಳಿಯ ಇತರ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ [[M4 ಮೋಟಾರ್ ವೇ]] ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಲಂಡನ್]] ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ವೆಲ್ಷ್ ಪ್ರದೇಶದ [[ಮೋಟಾರು ಮಾರ್ಗ]]ವನ್ನು [[ವೆಲ್ಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಸೆಕೆಂಡ್ ಸೇವೆರ್ನ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್]] ನಿಂದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವೇಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಪೊಂಟ್ ಅಬ್ರಹಂ]] ವರೆಗೂ ಹಾದು ಹೋಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]], [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್]] ಹಾಗು [[ಸ್ವಾನ್ಸೀ]] ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[A55 ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ವೇ]], ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಇದೇ ರೀತಿಯಾದ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು [[ಹೋಲಿ ಹೆಡ್]] ಹಾಗು [[ಬಂಗೊರ್]] ನಗರಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ವ್ರೆಕ್ಸಾಮ್]] ಹಾಗು [[ಫ್ಲಿಂಟ್‌ಶೈರ್]] ನಗರಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಚೆಸ್ಟರ್]] ಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. [[A470]] ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್ ಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿ. ಇದು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ನಿಂದ [[ಲಾನ್ಡುಡ್ನೋ]] ವರೆಗೂ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ]] ದ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ {{convert|12|mi|km}}, [[ವೇಲ್ ಆಫ್ ಗ್ಲಮೋರ್ಗನ್]] ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿದೆ. ಕಳೆದ ಮೇ 2007ರಿಂದ, ಒಂದು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಏರ್ ವೇಸ್, ಅಂಗ್ಲೇಸೇಯ್ (ವ್ಯಾಲಿ) ಹಾಗು ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನಡುವೆ ಆಂತರಿಕ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:BR Class 175 at Llandudno Junction.jpg|thumb|left|190px|ಲ್ಯಾಂಡುಡ್ನೊ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಆನ್ ಅರ್ರಿವ ಟ್ರೈನ್ಸ್ ವೇಲ್ಸ್ ಸೇವೆ]] ದೇಶವು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ [[ರೈಲ್ವೇ]] ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ವೆಲ್ಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹಳೆ ರೈಲ್ವೇ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಜೊತೆಗೆ ರೈಲಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್]] ಹಾಗು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ಅತ್ಯಂತ ನಿಬಿಡವಾದ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 1960ರ [[ಬೀಚಿಂಗ್ ಕಟ್ಸ್]] ಎಂದರೆ ಉಳಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಲವು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಬರಲು ಅಥವಾ ಹೋಗಲು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ [[ಚೆಸ್ಟರ್]] ಹಾಗು [[ಶ್ರೂಸ್ ಬರಿ]] ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ವ್ಯಾಲಿ ಲೈನ್ಸ್]] ಸೇವೆಗಳು[[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ನಿಂದ, [[ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿಸ್]] ಹಾಗು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಅರೈವ ಟ್ರೈನ್ಸ್ ವೇಲ್ಸ್]] ವೇಲ್ಸ್ ಒಳಗೆ ರೈಲು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ವಾಹಕ. ಇದು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಒಳಗಡೆಯೇ [[ಕ್ರೀವ್]], [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]], [[ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹಾಮ್]] ಹಾಗು [[ಚೆಲ್ಟೆನ್ಹಾಮ್]] ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. [[ವರ್ಜಿನ್ ಟ್ರೈನ್ಸ್]] [[ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ]] ಭಾಗವಾಗಿ [[ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್]] ನಿಂದ [[ಲಂಡನ್]] ವರೆಗೂ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಫಸ್ಟ್ ಗ್ರೇಟ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್]] ಲಂಡನ್ನಿಂದ ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಾಗು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿ ಅರ್ಧಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಾನ್ಸೀಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಹಾಗು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ನಗರಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕ್ರಾಸ್ಸ್ ಕಂಟ್ರಿ]] ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನಿಂದ [[ನಾಟಿಂಗ್ಹಾಮ್]] ವರೆಗೂ ಹಾಗು [[ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಸಲ್ ಅಪಾನ್ ಟೈನೆ]] ಮೂಲಕ [[ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], [[ಈಸ್ಟ್ ಮಿಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್]] ಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗೆ ನಿಯತವಾದ [[ದೋಣಿ]] ಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಗಳು [[ಹೋಲಿ ಹೆಡ್]] ಹಾಗು [[ಫಿಶ್ ಗಾರ್ಡ್]] ನಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಾನ್ಸೀ ನಿಂದ [[ಕಾರ್ಕ್]] ವರೆಗಿನ ಸೇವೆಯು ಮಾರ್ಚ್ 2010ರಿಂದ ಪುನರಾರಂಭಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="BBC Ferry">{{cite web|title=BBC News - Wales - South West Wales - Ferry relaunch delayed until 2010|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/8035237.stm|accessdate=2009-06-21|publisher=BBC News|date=2009-05-06|work=BBC News website}}</ref> . == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನಗಳು == [[ಫ್ಲಾಗ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]][[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಕಾಡ್ವಾಲದರ್]] ನ [[ಕೆಂಪು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್]] (ವೈ ಡಡ್ರೈಗ್ ಗೊಚ್) ನ ಜೊತೆಗೆ [[ಟ್ಯೂಡರ್]] ನ ಹಸಿರು ಹಾಗು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1485ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಬೋಸ್ ವರ್ತ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಹೆನ್ರಿ VII]] ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ. ಇದನ್ನು ನಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಮರ್ಯಾದೆಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್'ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್]] ಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಕೆಂಪು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ್ನು ನಂತರ ವೆಲ್ಷ್ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಟ್ಯೂಡರ್ ರಾಜನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 1959ರಲ್ಲಿ ವೆಲ್ಷ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜವೆಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಶ್ [[ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲಾಗ್]](ಒಕ್ಕೂಟ ಧ್ವಜ) ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಧ್ವಜಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿದೆ ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವೆಲ್ಷ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಫ್ಲಾಗ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಕ್ರಮಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್ ನ್ನು 1535ರ ಲಾಸ್ ಇನ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಡ್ಯಾಫೋಡಿಲ್]] ಹಾಗು [[ಲೀಕ್]] ಸಹ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಲಾಂಛನಗಳಾಗಿವೆ. ಲೀಕ್ ಲಾಂಛನವು 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡ್ಯಾಫೋಡಿಲ್ [[ಡೇವಿಡ್ ಲಾಯ್ಡ್-ಜಾರ್ಜ್]] ನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ವೆಲ್ಷ್ ಲೀಕ್ (ಸೆನ್ ಹಿನೆನ್) ನ ಲಾಂಛನಕ್ಕೆ ಹಾಗು ಡ್ಯಾಫೋಡಿಲ್ (ಸೆನ್ ಹಿನೆನ್ ಬೆದ್ರ್ ಅಥವಾ St. ಪೀಟರ್ಸ್ ಲೀಕ್) ನ ಲಾಂಛನದ ನಡುವೆ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 1916ರ ಒಂದು ವರದಿಯು ಲೀಕ್‌ಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ £1 ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref>ದಿ ವೆಲ್ಷ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೆಡಿಯ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ pp189</ref> "''ಹೆನ್ ವ್ಲಾದ್ ಫೈ ನಹದು'' " (ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಮೈ ಫಾದರ್ಸ್"), [[ವೇಲ್ಸ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ]]ಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವೇಲ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ರಗ್ಬಿ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ವೆಲ್ಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಇತರ ಅಧಿಕೃತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸೈಂಟ್ ಡೇವಿಡ್'ಸ್ ಡೇ]], 1 ಮಾರ್ಚ್, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ]] ವಾಗಿದೆ, == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ವೇಲ್ಸ್ ನ ರಾಜಧಾನಿ]] * [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್]] * [[ಪ್ಲಾಯಿಡ್‌ ಸಿಮ್ರು]] * [[ವೇಲ್ಸ್–ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗಡಿ]] * [[ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆ]] {{clear}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.wales.gov.uk ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820032137/http://www.wales.gov.uk/ |date=2008-08-20 }} * [http://www.bbc.co.uk/wales/ BBC ವೇಲ್ಸ್ ] * {{dmoz|Regional/Europe/United_Kingdom/Wales}} * [http://www.visitwales.com VisitWales.com] ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ತಂಗಲು ಹಾಗು ಮಾಡಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧಿಕೃತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ. * ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಗಲು ಹಾಗು ಮಾಡಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾದ UK ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ. * [http://www.wales.com ವೇಲ್ಸ್- ಅಫಿಷಿಯಲ್ ಗೇಟ್ ವೇ ಟು ವೇಲ್ಸ್ ] * [http://www.gtj.org.uk ಗ್ಯಾದರಿಂಗ್ ದಿ ಜ್ಯೂವೆಲ್ಸ್ - ವೆಲ್ಷ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಅಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ ] {{Template group |title = Articles Related to Wales |list = {{Wales topics}} {{British Isles}} {{United Kingdom topics}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೇಲ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಶ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌]] [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] qnuqsrv9kzsgephrngdgydp0c79hk9h 0 23870 1375186 1368386 2026-06-17T09:24:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375186 wikitext text/x-wiki {{Otheruses}} [[File:Heathscotta2005-02-15.jpg|thumb|right|300px|2005ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಆರ್ಮಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್ ಸೈನಿಕರು ಇರಾಕ್‌ನ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಸಮೀಪ ಅವರ ಫೈರಿಂಗ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಿಫರ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ಮನ್‌ಶಿಪ್ ಅಭ್ಯಾಸ.]] [[File:USMC Sniper M24.jpg|thumb|right|2004ರಲ್ಲಿ M24 ಸ್ನಿಫರ್ ಆಯುಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪೆಷಲ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಟೀಮ್.]] [[File:TE_2REI_Afghanistan.jpg|thumb|ಫ್ರೆಂಚ್ ಫಾರೆನ್ ಲೆಜಿಯಾನ್ ಸ್ನಿಫರ್‌ಗಳು ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಕೇಟ್ II ಬಳಸಿದರು.]] ಬಂದೂಕು ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಾಧ್ಯ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆನ್ನಬಹುದಾದ ದೂರದಿಂದ ಹಾಗೂ ಗುಪ್ತಸ್ಥಳದಿಂದ ಇಟ್ಟ ಗುರಿ ತಪ್ಪದಂತೆ [[ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ|ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ]] '''ಗುರಿಕಾರ''' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ತಜ್ಞತೆ ಪಡೆದ ಈ ಗುರಿಗಾರರು [[ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿರುವ ಬಂದೂಕು|ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿರುವ ಬಂದೂಕುಗಳ]] ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಮಿಲಿಟರಿ ಗುರಿಗಾರರಂತೂ ಗುರಿಗಾರತ್ವದೊಂದಿಗೆ [[ಮರೆಯಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸುವುದು]], [[ಬಹುಕಾಲ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವುದು]], [[ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆ]], [[ಯುದ್ಧ ರಂಗದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸುವುದು]] ಹಾಗೂ ವಿಚೀಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://science.howstuffworks.com/sniper1.htm |publisher=[[Howstuffworks]] |title=How Military Snipers Work - What Does a Sniper Really Do? |last=Valdes |first=Robert |accessdate=2008-03-24}}</ref> [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಮರ|[[ನಗರ ಪ್ರದೇಶ|ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯುವ ಸಮರ]] ಹಾಗೂ ಹಾಗೂ [[ದಟ್ಟ ಕಾನನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಸಮರ|ದಟ್ಟ ಕಾನನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಸಮರಗಳಲ್ಲೂ]] ಇವರ ತಜ್ಞತೆಗೆ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ==ಶಬ್ದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ’''ಸ್ನೈಪರ್'' ’(ಗುರಿಗಾರ) ಪದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ೧೮೨೪ರಲ್ಲಿ ಅದೂ ’ಶಾರ್ಪ್‌ ಶೂಟರ್’ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ.<ref name="etymology" /> ಇದರ ಕ್ರಿಯಾಪದವಾದ “to snipe” ೧೭೭೦ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಭಾರತ|ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಬಂದು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ’[[ಸ್ನೈಪ್]]‌’ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೇಟೆಗಾರನನ್ನು ’ಸ್ನೈಪರ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಈ ಶಬ್ದ ಹುಟ್ಟಿತು ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="etymology">{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?l=s&p=29 |title=Online Etymology Dictionary - Snipe |accessdate=2007-09-27}}</ref> [[ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸಿದ್ದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸಿದ್ದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ’[[ಸ್ಕಿರ್ಮಿಶರ್]]’ ಅಥವಾ ’ಗಲಭೆಕೋರ’ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಶಬ್ದ ನಂತರ ಮಿಲಿಟರಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಟದಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ವೈರಿಗಳ ವ್ಯೂಹ ಭೇದಿಸಲು ಹಾಗೂ ವೈರಿ ಪಡೆಯ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ’ಸ್ಕಿರ್ಮಿಶರ್’ ಅಥವಾ ಗಲಭೆಕೋರರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.<ref name="civilwar" /> ವೈರಿ ಸೈನ್ಯದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಅರಿತುಕೊಂಡು ಮಟ್ಟಹಾಕುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಸೈನ್ಯದ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಕಿರ್ಮಿಶರ್‌ಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ’ಸ್ಕಿರ್ಮಿಶ್‌’(ಚಕಮಕಿ) ಎಂಬ ಶಬ್ದ ’ಎರಡು ಸೈನ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಚಿಕ್ಕ ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕ” ಎಂಬರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/skirmisher |title=Definition of 'skirmisher' |publisher=[[The Free Dictionary|Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia]] |accessdate=2008-03-24 |year=2003}}</ref> ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಸ್ಕಿರ್ಮಿಶ್ ಎಂದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಟ್ಟದ ಯುದ್ಧ ಆದರೆ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಪಡೆ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="civilwar">{{cite web |url=http://www.civilwarhome.com/terms.htm |title=Definitions of Civil War Terms |date=January 4, 2007 |accessdate=2008-03-24 |archive-date=2011-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111209173938/http://www.civilwarhome.com/terms.htm |url-status=dead }}</ref> ಸ್ನೈಪರ್ ಶಬ್ದ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ. ==ಸಂಗ್ರಾಮ== [[File:Marksman in Afghanistan.jpg|thumb|right|ಜಲಾಲಾಬಾದ್ ಪ್ರೊವೆನ್ಶಿಯಲ್ ರಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಟೀಮ್ (ಪಿಆರ್‌ಟಿ)ಯಿಂದ ಸೈನ್ಯದ ಸ್ನಿಫರ್‌ಗಳು ದೂರ್ ಬಾಬಾ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಶತ್ರುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಗಾಲವೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು,ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ನವೆಂಬರ್ 2006.]] ತಮ್ಮ ಪಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು, [[ಸೈನ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಹಾಗೂ [[ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ|ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು]] ಆಧರಿಸಿ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ [[ಮಿಲಿಟರಿ ಧ್ಯೇಯ|ಮಿಲಿಟರಿ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ [[ಯುದ್ಧ]] ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ ವೈರಿ ಪಡೆಯ ಕುರಿತು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸಿ, ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ತೆಗೆಯುವುದು, ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಿದ್ದರೆ, ತಮ್ಮ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮೆರೆದು ವೈರಿ ಪಡೆಯ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವುದು (ಅದರಲ್ಲೂ ಮೇಲ್‌ಸ್ಥರದ [[ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು]], ಸಂವಹನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನಿತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು) ಆ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮೇಣ ಅವರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನೇ ಆಹುತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.<ref name="Plaster p. ">{{harvnb|Plaster|2007|p=}}</ref><ref name="Plaster 1993 p. ">{{harvnb|Plaster|1993|p=}}</ref> [[ಸೋವಿಯತ್]]‌‌ ರಷ್ಯಾ [[ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌-ಸ್ಥರ|ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌-ಸ್ಥರಗಳಲ್ಲಿ]] ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಿಲಿಟರಿ [[ತತ್ವ|ತತ್ವವನ್ನು]] ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ’[[ಸೋವಿಯತ್‌ ಸ್ನೈಪರ್]]’ ಲೇಖನದೆಡೆಗೊಮ್ಮೆ ಗಮನಹರಿಸಿ. ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮಿಲಿಟರಿ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಮೆರಿಕ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೈಪರ್ ಹಾಗೂ [[ಸ್ಪಾಟರ್]] ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ [[ಸ್ನೈಪರ್ ತಂಡ|ಸ್ನೈಪರ್ ತಂಡವನ್ನು]] ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="Senich p. ">{{harvnb|Senich|1988|p=}}</ref> ಕಣ್ಣಿನ [[ಆಯಾಸ|ಆಯಾಸವನ್ನು]] ತಪ್ಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಸರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಸಹಜ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> [[ಇರಾಕ್‌ನ ಫಲ್ಲುಜಾ]]‌ನಂಥ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಂಡಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೌಪ್ಯತೆಗೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮಿಲಿಟರಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಸ್ನೈಪರ್ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಗಾಧ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮುಸುಕು ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ [[ಅಡಗಿ ಕುಳಿತು ನೋಡು|ಅಡಗಿ ಕುಳಿತು ನೋಡುವುದು]] ಹಾಗೂ ವಿಚಿಕ್ಷಣೆ)<ref name="Senich 1982 p. ">{{harvnb|Senich|1982|p=}}</ref><ref name="Shore p. 316">{{harvnb|Shore|1988|p=316}}</ref><ref>{{cite video | people = Freigegeben ab 12 Jahren | date = January 2, 2008 | title = "Snipers during the First and Second World Wars": info taken from: ''Zeitgeschichte - Spezialeinheiten im Zweiten Weltkrieg: Scharfschützen'' | url = | format = | medium = Documentary film | language = German | publisher = EMS GmbH | location = | archiveurl = | archivedate = | accessdate = | time = 57mins | id = [[European Article Number|EAN]]: 4020974153959 | isbn = | oclc = | quote = | ref = }}</ref> ಸ್ನೈಪರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ]] ಹಾಗೂ [[ಕಣ್ಗಾವಲು]], ವಾಯುದಾಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಗಮ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಎದುರಾಳಿ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು, [[ಕಮಾಂಡರ್‌ಗ|ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು]] ಹತ್ಯೆಗೈಯುವುದು, ಅವಕಾಶ ಸಾಕಷ್ಟಿರುವ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು, [[ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನಾಶಗೈಯಲು ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಂದೂಕು|ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನಾಶಗೈಯಲು ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, .[[50 BMG]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ [[ಬ್ಯಾರೆಟ್‌ M82]], [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್‌ ಟ್ಯಾಕ್‌-50]], ಹಾಗೂ [[ಡೆನೆಲ್‌ NTW-20]] ಬಂದೂಕುಗಳು.<ref name="Plaster 1993 p. " /> [[ಇರಾಕ್‌ನಂಥ ನಿಗೂಢ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕದನ|ಇರಾಕ್‌ನಂಥ ನಿಗೂಢ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕದನಕ್ಕಿಳಿದ]] ಅಮೆರಿಕ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪದಾತಿದಳದ ಸುರಕ್ಷೆಗೋಸ್ಕರ ಅದರಲ್ಲೂ [[ನಗರ]] ಪ್ರದೇಶಗಳ [[ಯುದ್ಧ ಬೆಂಬಲ|ಯುದ್ಧ ಬೆಂಬಲದಲ್ಲಿ]] ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಯೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಎರಡನೇ ಬೊಯೆರ್ ಕದನ=== [[File:Burnham in africa close up.jpg|right|thumb|ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ರುಸೆಲ್ ಬರ್ನ್‌ಬ್ಯಾಮ್.]] ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿದ್ದು [[ಲೊವಾಟ್‌ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ. [[ಎರಡನೇ ಬೊಯೆರ್ ಕದನ|ಎರಡನೇ ಬೊಯೆರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ]] (೧೮೯೯-೧೯೦೨) ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ ಅದು.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಈ ಪಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ [[ಲಾರ್ಡ್‌ ಲೊವಾಟ್‌]] ನಂತರ ಅದನ್ನು [[ಲಾರ್ಡ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್]]‌ ಕೆಳಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇನಾ ಬೇಹುಗಾರ ಪಡೆ (ಸ್ಕೌಟ್ಸ್‌)ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಅಮೆರಿಕ ಮೂಲದ ಮೇಜರ್ [[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ರಸ್ಸೆಲ್‌ ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್]]‌ ಅವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಈ ಬೇಹುಗಾರ ಪಡೆಯನ್ನು ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ “ಅರ್ಧ ತೋಳ ಹಾಗೂ ಅರ್ಧ ಹೆಮ್ಮೊಲ‌” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು.<ref name="Plaster p. 5">{{harvnb|Plaster|2007|p=5}}</ref> ಅವರ ಬೊಯೆರ್ ವೈರಿಗಳಂತೆಯೇ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವರು [[ಭೂಯುದ್ಧ ಜಾಣ್ಮೆ]] ಹಾಗೂ [[ಮಿಲಿಟರಿ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ|ಮಿಲಿಟರಿ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಮೇಲ್ಮೈ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಘಿಲ್ಲೀ ಸ್ಯೂಟ್‌]] ಧರಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Pegler p. ">{{harvnb|Pegler|2006|p=}}</ref> ಅವಶ್ಯಕತೆ ಎದುರಾದರೆ [[ಗಿರಿಜನ|ಗಿರಿಜನರಂತೆ]] ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬದುಕಲು ತಯಾರಿದ್ದ ಅವರು “ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಲಾಯನಗೈಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಗುಂಡು ಹೊಡೆಯಲು ಜೀವಂತವಾಗಿರಲು” ಎಂಬ ವಿವೇಚನೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಸುತ್ತಿರುವವರು ಇವರು. ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಈ ಪಡೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು ಆ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆಯಾಗಿ, ’''ಶಾರ್ಪ್‌ ಶೂಟರ್'' ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಗೊಂಡಿತು.<ref name="Plaster p. 5" /> ===ಒಂದನೇ ಹಾಗೂ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧಗಳು=== ====ಒಂದನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ==== [[ಒಂದನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ|ಒಂದನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಶಾರ್ಪ್‌ಶೂಟರ್‌ಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಜರ್ಮನಿ]] ಮಾತ್ರ ಇಂಥದ್ದೊಂದು ಶಾರ್ಪ್‌ಶೂಟರ್‌ಗಳ ಪಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಪಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಶಾರ್ಪ್‌ಶೂಟರ್‌ಗಳಿದ್ದರೂ ಜರ್ಮನಿ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಪಡೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಸ್ಕೋಪ್‌ ಇದ್ದ ಸ್ನೈಪರ್ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ತಲೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮೇಲಕ್ಕಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಡಗಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಿದ್ದ ವೈರಿ ಸೈನಿಕರನ್ನ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Senich 1982 p. " /> ಜರ್ಮನ್‌ ಸೈನಿಕರ ಬಳಿ ಇಂಥ ಅಸ್ತ್ರ ಪತ್ತೆಯಾಗುವ ತನಕ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನಿಕರು ಮೊದಮೊದಲಿಗೆ ಇದನ್ನು ಕಾಕತಾಳೀಯ ಹೊಡೆತವೆಂದೇ ಬಗೆದಿದ್ದರು.<ref name="Senich 1982 p. " /> ಜರ್ಮನರು ಮಾತ್ರ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ ಉಚ್ಛಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಸೂರಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‌ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ದಾಳಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂದರೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಾಗಲಾರದು.<ref name="Senich 1982 p. " /> [[File:Periscope rifle Gallipoli 1915.jpg|thumb|left|1915ರಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಪೊಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸ್ನಿಫರ್‌ಗಳು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ ಬಂದೂಕಿನ ಗುರಿ ಇಟ್ಟರು.ಅವನ ಸ್ವಂತ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಬೇಹುಗಾರ ಅವನಿಗೆ ಗುರಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ನೆರವು ನೀಡಿದ.ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌ರಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]] ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನ್ಯ ವಿಶೇಷ ಸ್ನೈಪರ್ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪರಿಣತಿ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ನೈಪರ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ ಮೇಜರ್ [[ಹೆಸ್ಕೆತ್ ಹೆಸ್ಕೆತ್‌- ಪ್ರಿಚರ್ಡ್]]‌ ಆ ಮೂಲಕ ೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ [[ಲಿಂಘೆಮ್‌|ಲಿಂಘೆಮ್‌ನಲ್ಲಿನ]] ಸ್ನೈಪಿಂಗ್‌, ವಿಚೀಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸೈನಿಕ]] ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು.<ref name="Parker pp. 211-212">{{harvnb|Parker|1924|pp=211-212}}</ref> ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಲೇಖಕರು ಮೇಜರ್ ಅವರು ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ತಮ್ಮ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಅನುಭವಗಳ ದಾಖಲಾತಿ ’''[[ಸ್ನೈಪಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್]]'' ‌’ ಕೃತಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Gilbert p. 45">{{harvnb|Gilbert|1996|p=45}}</ref><ref name="Brookesmith p. 77">{{harvnb|Brookesmith|2007|p=77}}</ref> ವೀಕ್ಷಣಾ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ [[ಕಿಮ್ಸ್‌ ಗೇಮ್]]‌ನ ಬಳಕೆ, ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಸ್ಕೋಪ್‌ಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಬಗೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಸ್ಕೆತ್‌-ಪ್ರಿಚರ್ಡ್‌ ಸ್ನೈಪಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Prichard-Vernon pp. 10,19">{{harvnb|Prichard|Vernon|2004| pp=10,19}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನ್‌ ಸ್ನೈಪರ್ ತಂಡಗಳು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೈಪರ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಾಟರ್ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅತ್ತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ರಷ್ಯಾ]] ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ಶಾರ್ಪ್‌ಶೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆ ಮೂಲಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಸರಾಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೈರಿಪಡೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.<ref name="Senich 1982 p. " /> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನಿಕರು ಸೈನಿಕರ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಆ ಮೂಲಕ ವಿರೋಧಿ ಪಡೆಯ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಬ್ಬರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಸಿಗರೇಟು ಸೇದುತ್ತಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಹೊಗೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಆ ’ಡಮ್ಮಿ’ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ನೈಜತೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಬ್ಬರ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗೆ ಬಿದ್ದ ವೈರಿ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳ ಗುಂಡುಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ಇರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ತಿರುಗಿ [[ಕ್ಷಿಪಣಿ]] ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ====ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ==== =====ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ರಂಗಭೂಮಿ ===== [[File:Pav-Stamp.jpg|right|thumb|ಅಂಚೆಚೀಟಿಯಲ್ಲಿ 1944ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಸ್ನಿಫರ್.]] [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಂತೂ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯುದ್ಧರಂಗದ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂತು. [[ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮ|ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮದ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಈ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದ್ದವು. ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಘನತೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯೇ ತಮ್ಮ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆಯನ್ನು ಬರಕಾಸ್ತುಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ನೈಪರ್ ಪ್ರತಿಭೆ ತನ್ನ ರುದ್ರ ನರ್ತನಗೈದಿತ್ತು. ೧೯೩೦ರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ [[ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಮಾತ್ರ. ಶಾರ್ಪ್‌ಶೂಟರ್‌ಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ವೈರಿಗಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಸಾಧಿಸುವ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳ ತರಬೇತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ’ಸಹಜ’ ಕದನವನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ೧೯೪೦ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಯುದ್ಧರಂಗಕ್ಕಿಳಿದಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಹದ್ದುಬಸ್ತಲ್ಲಿಡುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದು ಅಡಗುದಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಿಳಿದಿದ್ದ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಡಂಕಿರ್ಕ್]]‌ ಕಡೆ ದಾಪುಗಾಲಿಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೆ ತಡೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪಡೆಯ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು. ಇದರಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆಗಳ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸಲು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಬಾರಿಯಂತೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆಗಳು ಸುತ್ತಣ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ಬೆರೆತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಕಲೆಯನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಿದ್ದರೆ ವಿಶೇಷ ಹೆಲ್ಮೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮನ್ನ ತಾವು ಅಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇನೆ ಈ ಸ್ನೈಪರ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ನಿಯೋಜಿತವಲ್ಲದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಕುಂದಿಸಿದ್ದು ನಿಜ. [[File:Bundesarchiv Bild 169-0526, Russland, Scharfschütze in Stellung.jpg|thumb|left|ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಸ್ನಿಫರ್,ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್]] [[File:Bundesarchiv Bild 101I-297-1728-37, Im Westen, Scharfschütze.jpg|thumb|ಜರ್ಮನ್ ಸ್ನಿಫರ್ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ/ಫ್ರಾನ್ಸ್ (1944)]] ಜರ್ಮನರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೈಪರ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಸಲು ಕಾರಣವಾದ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕದನವೆಂದರೆ [[ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಯುದ್ಧ]]. ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಎದುರಿಸಿದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಯಾವ ಮಟ್ಟಿಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಇಡೀ ನಗರ ಕೇವಲ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದಲೇ ತುಂಬಿಹೋಗಿತ್ತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಪಡೆ ವೆರ್ಮ್ಯಾಷ್ಟ್‌ ಮೇಲೆ ಭೀಕರವಾಗಿ ಮುಗಿಬಿದ್ದದ್ದ ಸೋವಿಯತ್‌ ಪಡೆಯ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಿತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು ತೀರಾ ತ್ರಾಸದಾಯಕವಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ [[ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ|ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೇ]] ಕುಂದತೊಡಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ವಾಸಿಲಿ ಝೆಟ್ಸೆವ್‌]] ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು. ಇವರ ಕುರಿತು ಈಗಾಗಲೇ ’[[ವಾರ್ ಆಫ್‌ ದ ‌ರ್ಯಾಟ್ಸ್]]‌’ ಕಾದಂಬರಿ ಹಾಗೂ ’[[ಎನಿಮಿ ಅಟ್‌ ದ ಗೇಟ್]]‌’ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದ್ದು ವಾಸಿಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ದಂತಕತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜರ್ಮನ್‌ ಶಾರ್ಪ್‌ಶೂಟರ್‌ಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ದೋಚಿದ ಸ್ಕೋಪ್‌ ಸಹಿತದ ಮೊಸಿನ್‌-ನಾಗಾಂಟ್‌ ಬಂದೂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದರೂ ಜರ್ಮನಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ನೈಪಿಂಗ್‌ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಜರ್ಮನಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯುನಿಟ್‌ನಲ್ಲೂ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ವೈರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಹಾಗೂ ಅಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರದಂತೆ ಅವರ ಮೇಲೆರಗಲು, ಅವರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಗಿರಲು ಹಾಗೂ ಇದೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆ, [[ಅನ್ಯವೇಷ|ಅನ್ಯವೇಷದಲ್ಲಿ]] ಅವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮಣ್ಣೆರಚಲೆಂದೇ ಜರ್ಮನಿ ತನ್ನ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ದೂರದಿಂದ ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುವ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಜರ್ಮನಿ ಪ್ರಕೃತಿ ನಿರ್ಮಿತ ಅನ್ಯವೇಷಗಳು (ಮರದ ರೆಂಬೆಗಳ ಬಳಕೆ) ಹಾಗೂ ತಾನೇ ವಿಭಿನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅನ್ಯವೇಷಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವೈರಿಗಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮಣ್ಣೆರಚುವಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸತೊಡಗಿತು. ತಾವಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಗುತಾಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜರ್ಮನಿ ತನ್ನ ಸ್ನೈಪರ್ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಲಿಕೆ, ಚಾಕುಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳ ಪತ್ತೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಹಲವು ಸುತ್ತು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಪಲಾಯನಗೈಯುತ್ತಿದ್ದರು. [[ವಿಂಟರ್ ಕದನ|ವಿಂಟರ್ ಕದನದ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌|ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ]] ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು [[ಮೊಸಿನ್‌-ನಾಗಾಂಟ್‌|ಮೊಸಿನ್‌-ನಾಗಾಂಟ್‌ನ]] ಫಿನ್ನಿಷ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ’[[ಸಿಮೊ ಹಾಯ್ಹಾ]]’ ೫೦೫ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ್ದ [[ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನ್ಯ|ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನ್ಯದ]] ನಡು ಮುರಿದಿದ್ದರು.<ref name="snipercentral.com">{{Cite web |url=http://www.snipercentral.com/snipers.htm#WWII |title=ದ ಸ್ನಿಫರ್ ಲಾಗ್ ಬುಕ್—ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II |access-date=2010-07-02 |archive-date=2010-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100502040822/http://www.snipercentral.com/snipers.htm#WWII |url-status=dead }}</ref><ref name="Telegraph">{{cite news | author=Rayment, Sean | title=The long view | work=[[The Daily Telegraph]] | url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1517044/The-long-view.html | accessdate=30 March 2009 | location=London | date=2006-04-30}}</ref> [[File:Pte. L. V. Hughes, Canadian Military, WW2.jpg|thumb|right|ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ II ರಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಸ್ನಿಫರ್]] ಅಮೆರಿಕದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ನೈಪರ್ ತರಬೇತಿ ತೀರಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು. ದೂರದ ಗುರಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವುದರ ಮಟ್ಟಿಗಷ್ಟೇ ಅದು ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ದೇಹಕ್ಕೆ ೪೦೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ತಲೆಗೆ ೨೦೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತು ಕಾದಾಡುವ ಕುರಿತು ಅಷ್ಟೊಂದು ಕಾಳಜಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಸ್ನೈಪರ್ ತರಬೇತಿಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅಗಾಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[ನಾರ್ಮಾಂಡಿ ಆಕ್ರಮಣ|ನಾರ್ಮಾಂಡಿ ಆಕ್ರಮಣದವರೆಗೆ]] ಸೈನಿಕರ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಅಧಿಕ ದೂರದಿಂದ ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಹೊರತಾಗಿಸಿ ತನ್ನ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲಿಲ್ಲ. [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಹಾಗೂ [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕದನ ನಡೆದಿದ್ದು ಬಂಜರು ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ನಾರ್ಮಾಂಡಿ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತ ಜರ್ಮನ್‌ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ದುಬಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.<ref name="Senich 1982 p. " /> ನಾರ್ಮಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತ ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಪಡೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಅಷ್ಟದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಗುಂಡಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಸತೊಡಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಅಸಾಧ್ಯ ದೂರದಿಂದಲೂ ಗುರಿ ತಪ್ಪದಂತೆ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್‌ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆಗೆ ವೈರಿ ಪಡೆಗಳಾದ ಅಮೆರಿಕ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯೋಧರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಿಕತರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸೈನಿಕರು ಎಸಗಿದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾದವೆಂದರೆ ಜರ್ಮನ್‌ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳ ಬಂದೂಕುಗಳು ತಮ್ಮೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದ್ದು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಂಗಾತ ಮಲಗಿ ಪ್ರತಿದಾಳಿಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದು.<ref name="Senich 1982 p. " /> ಇದರಿಂದ ಜರ್ಮನ್‌ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲಾವಕಾಶ ದೊರಕಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅಲೈಡ್‌ ಲೈನ್‌ಗೆ ನುಸುಳುತ್ತಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್‌ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಮುಂದಿನ ಸಾಲು ಮುಂದುವರಿದ ಮೇಲೂ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಗಿಕುಳಿತು ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜರ್ಮನ್‌ ಸ್ನೈಪರ್ ತರಬೇತಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref name="Senich 1982 p. " /> =====ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ರಣರಂಗ ===== [[ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಯುದ್ಧ|ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] [[ಜಪಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಪಳಗಿಸಿತ್ತು. ಏಷ್ಯಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿದ್ದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದರೊಳಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌, ಅಮೆರಿಕ, ಕೆನಡಾ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಪಡೆಗಳು ಹೈರಾಣಾಗಿದ್ದವು. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಜಪಾನ್‌ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಭಾರೀ ತರಬೇತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಿದ್ಧಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮರಗಳ ತೊಗಟೆ ಹಾಗೂ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಮವಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಧರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿ ತೋಡಿ ತಮ್ಮ ಅಡಗುದಾಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆ ಅಡಗುದಾಣಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಕಂದಕಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ನೂರು ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿಯೇ ಯುದ್ಧ ಜರುಗುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಖರತೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ವೈರಿ ಪಡೆಗಾಗಿ ಎಷ್ಟೇ ದೀರ್ಘ ಕಾಲಾವಧಿಯವರೆಗಾದರೂ ಕಾದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಜಪಾನಿ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಹನೆಗೆ ಹಾಗೂ ತಾಳ್ಮೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಒಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಅಡಗುತಾಣವನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತುಕೊಂಡರೆ ಅವರು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಅಡಗುದಾಣ ಬಿಟ್ಟು ಕದಲುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ಒಬ್ಬ ಸ್ನೈಪರ್ ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತನ್ನ ಅಡಗುದಾಣವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತನೆಂದರೆ ಆತ ಅಲ್ಲಿರುವುದು ಆತ ಹಲವು ಸುತ್ತು ಗುಂಡು ಹೊಡೆದ ಮೇಲೆಯೇ ಸಾಬೀತಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ನಂತರ ಮಿತ್ರಕೂಟಗಳು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾದಳ|ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾದಳದಲ್ಲಿ]] [[M1903 ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಬಂದೂಕು|M1903 ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡವು. ====ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಬಂದೂಕುಗಳು==== [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಕೆಲವೊಂದು ಸಾಧಾರಣವಾದ ಸ್ನೈಪರ್ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ : ಸೋವಿಯತ್‌ M೧೮೯೧/೩೦ [[ಮೊಸಿನ್‌ ನಾಗಾಂಟ್‌]] ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[SVT-40]]; ಜರ್ಮನ್‌ [[ಮೌಸೆರ್]] [[ಕರಬಿನರ್ 98k]] ಹಾಗೂ [[ಗೆವೆರ್ 43]]; ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಲೀ ಎನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ನಂ.4]]; ಜಪಾನ್‌ನ [[ಅರಿಸಾಕಾ 97]]; ಅಮೆರಿಕದ [[M1903 ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್]]‌ ಹಾಗೂ [[M1 ಗರಾಂಡ್]]; ಸ್ನೈಪರ್ ಬಂದೂಕಿನ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಇಟಲಿ ಸೈನಿಕರು ಸ್ಕೋಪ್‌ ಹೊಂದಿದ [[ಕಾರ್ಕಾನೊ ಮಾಡೆಲ್ 1891]] ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ===ವ್ಯಾಪ್ತಿ=== ====ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಿಂದಾದ ದಾಖಲೆ ಕೊಲೆಗಳು ==== {{Main|Longest recorded sniper kills}} ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸ್ನೈಪರ್ ಕೊಲೆ {{convert|2475|m|yd|0|abbr=on}} ಆಗಿದ್ದು, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನ್ಯದ]] ಹೌಸ್‌ [[ಹೋಲ್ಡ್‌ ಕ್ಯಾವಲ್ರಿ|ಹೋಲ್ಡ್‌ ಕ್ಯಾವಲ್ರಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ನೈಪರ್ [[ಸಿಒಎಚ್]]‌ [[ಕ್ರೈಗ್‌ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌]] ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ [[ಹೆಲ್ಮಂಡ್‌ ಪ್ರಾಂತ|ಹೆಲ್ಮಂಡ್‌ ಪ್ರಾಂತದ]] [[ಮೌಸಾ ಕಲಾ|ಮೌಸಾ ಕಲಾದಲ್ಲಿ]] ೨೦೦೯ರ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಒಎಚ್‌ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ [[ಅಕ್ಯುರೆಸಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್]]‌ [[L115A3 ಎಂಬ ಅತ್ಯಧಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ರೈಫಲ್]] [[.338 ಲಾಪುವಾ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್]]‌ ಕಾಡತೂಸುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಂದೂಕನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇಬ್ಬರು ಸ್ಥಿರ [[ತಾಲಿಬಾನ್]]‌ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಬಂದೂಕುಧಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Smith p. ">{{harvnb|Smith|2010|p=}}</ref><ref name="Chandler p. ">{{harvnb|Chandler|2010|p=}}</ref> <ref name="Alpert p. ">{{harvnb|Alpert|2010|p=}}</ref><ref name="Drury p. ">{{harvnb|Drury|2010|p=}}</ref> ಜೆಬಿಎಂ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಾರ<ref>[http://www.jbmballistics.com/index.shtml ಜೆಬಿಎಂ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಫ್ರೀವೇರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ಯುಲೇಟರ್]</ref>, ಲೊಪುವಾ ಹೊಂದಿರುವ [[ಡ್ರ್ಯಾಗ್‌ ಕೊಎಫಿಷಿಯಂಟ್]]‌ಗಳು (Cd) [[ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡ|ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ]] ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ([[ವಾಯು ಸಾಂದ್ರತೆ]] ρ= ೧.೨೨೫ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ/ಮೀ೩) ಹಾಗೂ ಮುಸಾ ಕಾಲಾದಂಥ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು {{convert|1043|m|ft|0|abbr=on}} ರ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ {{convert|1548|m|yd|0|abbr=on}} (ವಾಯು ಸಾಂದ್ರತೆ ρ = ೧.೧೦೬೯ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ/ಮೀ೩) L೧೧೫A೩ ಸಬ್‌-ಸಾನಿಕ್‌ ([[ಶಬ್ದದ ವೇಗ]]= ೩೨೯.೩ ಮೀ/ಸೆಂ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೇಗೆ ಬಂದೂಕಿನ ಕಾಡತೂಸುಗಳ ವೇಗದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಇದರಿಂದ ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ [[ಬಾಹ್ಯ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್]]‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳಂತೆ ೧೬.೨ ಗ್ರಾಂ (೨೫೦ ಗ್ರಾಂ) ಲಾಪುವಾ ಲಾಕ್‌ಬೇಸ್‌ B೪೦೮ ಬಳಸುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದ .೩೩೮ ಲಾಪುವಾ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್ ಕಾಡತೂಸುಗಳು {{convert|1043|m|ft|0|abbr=on}}ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ (ವಾಯು ಸಾಂದ್ರತೆ ρ = ೧.೧೦೬೯ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ/ಮೀ೩) ೩೨೯ ಮೀ/ಸೆಂ (೩,೦೭೧ ಅಡಿ/ಸೆಂ.) ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂದಾಜು ೬.೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾಟ್‌ ಫೈಟ್‌ ಸನ್ನಿವೇಶ ಹಾಗೂ ಶೂನ್ಯ ಆಗಮನವಿದೆಯೆಂದುಕೊಂಡರೆ ೨೫೧.೮ ಮೀ/ಸೆಂ. (೮೨೬ ಅಡಿ/ಸೆಂ.) ವೇಗದ ಯುದ್ಧವಿಮಾನವೊಂದು ೪೮.೯ ಮಿಲಿರಾಡಿಯನ್‌ (೧೬೮ MOA) ಅನ್ನು ತನ್ನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಬಲ್ಲದು. ಸಿಒಎಚ್‌ ಕ್ರೈಗ್‌ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ವರದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅತ್ಯಧಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶೂಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದವು. ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡವಿರಲಿಲಲ್ಲ, ಹಿತವಾದ ವಾತಾವರಣ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಗೋಚರತೆ ಹೀಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿತ್ತು. “೧,೫೦೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗೂ (೧,೬೪೦ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು) ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇಂದಿಗೂ ನಿಖರವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೃಷ್ಟದ ಆಟವನ್ನೂ ನಾವು ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, [[ಅಕ್ಯುರೆಸಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್]]‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ L೧೧೫A೩ ಬಂದೂಕಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ತಯಾರಕರಾದ ಟಾಮ್‌ ಇರ್ವಿನ್‌. ವೈರುದ್ಧ್ಯಗಳೆಂದರೆ, [[ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ|ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ]] ಪೂರಕವಾಗಿ ನಡೆದ [[ಅಮೆರಿಕ]] [[ಮೈತ್ರಿಕೂಟ|ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ]] ನಗರ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸ್ನೈಪಿಂಗ್ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ೨೦೦೩ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೩ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು. [[L96]] ಸ್ನೈಪರ್ ಬಂದೂಕು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ರಾಯಲ್‌ ಮೆರೈನ್ಸ್]]‌ನ ಕಾರ್ಪೊರಲ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾಟ್‌ ಹಾಗೂ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಹ್ಯೂಸ್‌ {{convert|860|m|yd|0}} ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಷ್ಟು ದೂರ ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಥೇಚ್ಛ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡವಿದ್ದು, ಗುಂಡನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು“ಗುರಿಯ ಎಡಬದಿಗೆ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ೧೭ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (೫೬ ಅಡಿ) ದೂರಕ್ಕೆ ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸಬೇಕಾಯಿತು” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Matt's Shot in a Million |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article158181.ece |first=Nick |last=Parker |work=[[The Sun (newspaper)|The Sun]] |date=2003-04-05 |accessdate=2008-06-13 |archive-date=2007-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071009171453/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article158181.ece |url-status=dead }}</ref> ==ಪೊಲೀಸ್‌ == [[ಕಾನೂನು ಸಂರಕ್ಷಣೆ|ಕಾನೂನು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ]] ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಪೊಲೀಸ್‌ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪೊಲೀಸ್ ಹಾಗೂ ಸೇನಾ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡುವ ಕರ್ತವ್ಯ. ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಹಾಗೂ ಅವರು ರೂಪಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಪೊಲೀಸ್‌ ಶಾರ್ಪ್‌ಶೂಟರ್‌ಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳು ಅಮಾಯಕರನ್ನು [[ಒತ್ತೆಯಾಳಾಗಿ|ಒತ್ತೆಯಾಳಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ]] ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಪೊಲೀಸ್‌]] ಶಾರ್ಪ್‌ಶೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯದ ಒಂದಂಗವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಸೇನಾ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಿಗೂ ಪೊಲೀಸ್ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಿಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದು. ಕೆಲವು ಬಾರಿ [[SWAT]] (ವಿಶೇಷ ಆಯುಧಗಳು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ) ತಂಡದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪೊಲೀಸ್‌ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಬದಿಯ ಸಂಧಾನಕಾರರು/ ಸಮಾಲೋಚಕರನ್ನಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ [[ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಳಗ|ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ]] ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ದಾಳಿಕೋರ ತಂಡವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೊಲೀಸ್‌ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಿ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಒದಗಿದಾಗಲಷ್ಟೇ ಬಂದೂಕು ಬಳಸಲು ಅವರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಪೊಲೀಸ್‌ ಶಾರ್ಪ್‌ಶೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವರದ್ದೇ ಆದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಿಯಮವೊಂದಿದೆ. ಅದೆಂದರೆ: “ಒಂದು ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಿ.”<ref name="cbssniper" /> ಪೊಲೀಸ್‌ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಸೇನಾ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ {{convert|100|m|yd|0|spell=us}} ಕೆಳಗಿನ ಅಥವಾ {{convert|50|m|yd|0|spell=us}}ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಗುಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹೆಣವನ್ನುರುಳಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[File:Secret Service on White House roof.jpg|thumb|left|ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಯುಎಸ್ ಸಿಕ್ರೇಟ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಸ್ನಿಫರ್]] ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನುಭವ ಸಾಲದ ಪೊಲೀಸ್‌ ಪಡೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬದ್ಧ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ SWAT ಪಡೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="cbssniper">{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/stories/2001/01/25/60II/main267184.shtml |title=The Sniper, SWAT Teams Grow In Number |publisher=[[CBS News]] |accessdate=2008-05-04 |archive-date=2012-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104001301/http://www.cbsnews.com/stories/2001/01/25/60ii/main267184.shtml |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವು ಪೊಲೀಸ್‌ ಸ್ನೈಪರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಸೇನಾ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cityofgastonia.com/city_serv/police/teams/SniperPage.cfm|title=Gastonia Police Department - Sniper School|accessdate=2008-05-04|archiveurl=https://archive.is/20120722032415/http://www.cityofgastonia.com/city_serv/police/teams/SniperPage.cfm|archivedate=2012-07-22|url-status=live}}</ref> ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್‌ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳನ್ನು ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಂಥ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/photos/2007/09/06/2025679.htm |title=Police sniper watches from roof, Sydney |publisher=Australian Broadcasting Corporation |accessdate=2008-05-04 |date= September 6, 2007}}</ref> ಇಂಥದ್ದೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂದರ್ಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಸ್‌, ಒಹಿಓನ [[SWAT]] ಪಡೆಯ ಸ್ನೈಪರ್ ಮೈಕ್‌ ಪ್ಲಂಬ್‌ ಎಂಬುವವರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಂದೂಕಿಗೆ ಗುರಿ ಇಟ್ಟು ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.<ref name="nasta">{{cite web|ref = harv|date = 2010|year = 2010|url = http://www.google.com/url?sa=t&source=web&ct=res&cd=1&ved=0CBIQFjAA&url=http%3A%2F%2Fwww.nasta.ws%2FNew_Folder%2FTactical%2520Edge%2520Article.doc&rct=j&q=mike+plumb+sniper+1994&ei=3aHkS6OoFtCHkQXfsqn_Dw&usg=AFQjCNFW94nnZ9rkvS7bDROAA-RbCQRzGA|title = The Columbus Ohio Police|format = |publisher = The Columbus Ohio Police|accessdate = May 7, 2010|last = Scanlon|first = James J.|quote = }} - [http://gizmodo.com/gadgets/cold_blooded/badass-sniper-cleanly-shoots-the-gun-out-of-a-crazy-mans-hand-291329.php?autoplay=true ನ್ಯೂಸ್ ಫೂಟೇಜ್ ಫಾ ಸ್ನಿಫರ್ ಶೂಟಿಂಗ್ ಗನ್ ಆಫ್ ಎ ಪರ್ಸನ್ಸ್ ಹ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110623075252/http://gizmodo.com/gadgets/cold_blooded/badass-sniper-cleanly-shoots-the-gun-out-of-a-crazy-mans-hand-291329.php?autoplay=true |date=2011-06-23 }}</ref> ಪೊಲೀಸ್‌ ಶಾರ್ಪ್‌ಶೂಟರ್ ಗಳಿಗೆ ಸ್ನೈಪರ್ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದರ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದದ್ದು ೧೯೭೨ರ ಮ್ಯೂನಿಷ್‌ ನರಮೇಧದಲ್ಲಿ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಪೊಲೀಸರ ಬಳಿ ಪರಿಣತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೆಯೇ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತೂ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಇಸ್ರೇಲಿ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳು ಕೂಡ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‌ ಪೊಲೀಸರ ಬಳಿ ಇದ್ದದ್ದು ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಹವ್ಯಾಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು. {{Citation needed|date=May 2008}} ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿಯೇ ಜರ್ಮನಿ ತನ್ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತಾದರೂ ಅವರನ್ನು ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಾರದು ಎಂಬ [[ಜರ್ಮನಿಯ ಸಂವಿಧಾನ|ಜರ್ಮನಿಯ ಸಂವಿಧಾನದ]] ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ತದನಂತರ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ವಿರೋಧಿ ಪಡೆ [[GSG 9]] ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ತರಬೇತಿ== [[File:Rackandchamber.jpg|thumb|ಒಂದು ಯುಎಸ್ ಪಡೆಯ ಯೋಧನೊಬ್ಬ ಕ್ಯಾಟ್ರಿಡ್ಜ್ ಕೇಸಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ತನ್ನ M40A3 ಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು.]] [[ವೇಷಮರೆಸಿಕೊಂಡಾಗ]], [[ಕಳ್ಳತನದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸು|ಕಳ್ಳತನದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವಾಗ]], [[ವೀಕ್ಷಣೆ|ವೀಕ್ಷಣೆಗಿಳಿದಾಗ]], ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಹಾಗೂ ಅನಿವಾರ್ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವುದು ಈ ಸೇನಾ ಸ್ನೈಪರ್ ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ. ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ವರೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಸುತ್ತು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ತಾವು ಹಿಡಿದ ಬಂದೂಕು ಜಾರಿ ಹೋಗದಂತೆ ಬಂದೂಕಿನ ಕುದುರೆ (ಟ್ರಿಗ್ಗರ್) ಎಳೆಯುವ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಭಂಗಿ ಎಂದರೆ [[ಮರಳಿನ ಚೀಲ|ಮರಳಿನ ಚೀಲವನ್ನು]] ಬಂದೂಕಿನ ಹಿಡಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಬಂದೂಕಿನ ಹಿಡಿಯನ್ನು ಕೆನ್ನೆಗೆ ಒತ್ತಿಕೊಂಡು [[ಅಂಗಾತ ಮಲಗುವುದು]].<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಂದೂಕಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಅಡ್ಡಣಿಗೆಯನ್ನೂ([[bipod]]) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಮರಳು ಚೀಲದ ಸ್ಥಳಾಂತರವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು [[ಜೋಲು ಬಟ್ಟೆ|ಜೋಲು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು]] ದುರ್ಬಲ ಕೈಗೆ ಸುತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಕೆಲವು ಯುದ್ಧ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುವ ಮುನ್ನ ಸ್ನೈಪರ್ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ತನ್ನ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶ|ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳನ್ನು]] ಖಾಲಿಯಾಗಿಟ್ಟಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ, ಬಂದೂಕಿನ ಕೋವಿ ಅಲುಗಾಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಹೃದಯ ಬಡಿತಗಳ ನಡುವಿನ ವಿರಾಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಭೋದಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ===ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ=== [[File:Security overwatch.jpg|right|thumb| ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಗಾವಲು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಒಬ್ಬ ಸ್ನಿಫರ್ ತನ್ನ ಗುರಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲು ಸಹಾಯವಾಗಲು MK.14 EBR ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ನಿಖರತೆಯೇ ಸ್ನೈಪಿಂಗ್‌ಗೆ ಆಧಾರ, ಅದು ಬಳಸುವ ಶಸ್ತ್ರಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಕಾರನಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಂಜಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಆ ಆಯುಧಕ್ಕಿರಬೇಕು.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಬದಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುಧದ ಸೂಕ್ತ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗೆ ಇರಬೇಕು.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಬಂದೂಕಿನ ನಳಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ಗುಂಡಿನ ಪಥದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಂಗತಿಗಳ ಕುರಿತು, ಅಂದರೆ ಗುರಿಗೆ ಇರುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕು, ವಾಯು ವೇಗ, ಸ್ನೈಪರ್ ಇರುವ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶದ ತಾಪಮಾನ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಕುರಿತೂ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ಊಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗೆ ಇರಬೇಕು. ಗುರಿಯ ದೂರವನ್ನು, ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಎಡವಿದರೂ ಸಾಕು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಹಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಶಾಟ್‌ ಗುರಿತಪ್ಪಬಹುದು.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ರಣರಂಗದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಗುರಿಯೆಡೆಗೆ ಸ್ನೈಪರ್ ತನ್ನ ಬಂದೂಕನ್ನು [[ತಿರುಗಿಸು|ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೆ]]. ಸ್ಕೋಪ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿನ ಮೊನೆಯನ್ನು ಗುರಿಯೆಡೆಗೆ ಇಡಬಹುದು (ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬದಿಯ-ನವಿರು).<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಗುರಿಯೆಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದ ಬಂದೂಕು ಹಾಗೂ ಸ್ಕೋಪ್‌ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಮಯ, ಎಂಥದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಆ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದಾದ ಗುರಿಭಂಗವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಒಂದು [[ಮರಳು ಚೀಲ]] ಸ್ನೈಪರ್ ಶೂಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ವೇದಿಕಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡಬಹುದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಯಾವುದೇ ಮೃದು ಹೊರಮೈ ಹೊಂದಿರುವ [[ಬೆನ್ನು ಚೀಲ|ಬೆನ್ನು ಚೀಲದಂತಹ]] ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವೂ ಸ್ನೈಪರ್ ಬಂದೂಕು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಮಗ್ನತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಬೋರಲು ಮಲಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಾಗ [[ಅಡ್ಡಣಿಕೆ|ಅಡ್ಡಣಿಕೆಗಳು]] ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೆ ಗುರಿ ಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಕುಳಿತು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವ ಭಂಗಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪೊಲೀಸ್‌ ಹಾಗೂ ಸೈನಿಕ ಸ್ನೈಪರ್ ಬಂದೂಕುಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಡ್ಡಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಮರದ ರೆಂಬೆಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಸ್ಕೈ ಪೋಲ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ನಿಖರತೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಬಳಸಲಾಗುವ ಕಾಡತೂಸುಗಳನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ: {| class="wikitable" !ತೋಟಾ !ಗರಿಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮದ ಶ್ರೇಣಿ<ref name="smallcalpdf">[https://web.archive.org/web/20050513095858/http://www.atk.com/ammo_PDFs/smallcaliber.pdf ATK.com]</ref> |- | [[5.56x45mm NATO]] | 300–500 m |- | 7.62x51mm ([[.308 ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್‌]]) | 800–1,000 m |- | [[7.62x54mmR]] | 800–1,000 m |- | [[7 mm ರೇಮಿಂಗ್‌‍ಟನ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್‌]] | 900–1,100 m |- | [[.300 ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್‌]] | 900–1,200 m |- | [[.338 ಲಪುವಾ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್‌]] | 1,300–1,600 m |- | [[.50 BMG]] (12.7x99mm NATO) | |- | [[12.7x108mm]] (ರಷ್ಯನ್) | 1,500–2,000 m |- | [[14.5x114mm]] | 1,900–2,300 m |- | [[.408 ಚೇ ಟಾಕ್]] | > 2,400 m |} ===ಯು.ಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆ === ಸ್ನೈಪರ್ ತರಬೇತಿಗೆ ಸ್ವ- ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬರುವ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು [[ವಾಯುದಾಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸು|ವಾಯುದಾಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ]] ’[[ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಏರ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್]]’(ಎಫ್‌ಎಸಿ) ಗಳಂತೆ ಹಾಗೂ [[ಕ್ಷಿಪಣಿ]] ಅಥವಾ [[ಫಿರಂಗಿ ದಾಳಿ|ಫಿರಂಗಿ ದಾಳಿಗಳನ್ನು]] ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ’[[ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಅಬ್ಸರ್ವರ್ಸ್‌]]’ ಅಂತೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="Gaijinass">{{cite web |ref=harv|date= May 6, 2010|year= 2010|url = http://gaijinass.wordpress.com/2010/05/06/1655/|title = The way of the Gun: USMC S/S|format = |publisher = [http://gaijinass.wordpress.com Gaijinass]| accessdate = May 6, 2010 | last=Gaijinass| first= |quote=}}</ref> ==ಗುರಿ ಇಡುವುದು== ಗಮ್ಯಕ್ಕೆ ಇರುವ ದೂರವನ್ನು ಆಯಾ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಮ್ಯ ತೀರ ದೂರವಾಗಿದ್ದಾಗ ಅದರ ದೂರವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ, ಬಂದೂಕಿನ ಗುಂಡು ಯಾವಾಗಲೂ [[ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಕ್ರಮಿಸು|ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆಯಾದ]] ಕಾರಣ ಸ್ನೈಪರ್ ಅದನ್ನು ಗಮ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಭಾರೀ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಗುರಿ ಇಡುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಗಮ್ಯದ ದೂರದ ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಅಂದಾಜು ಸ್ನೈಪರ್ ಗೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಂತರವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಗುಂಡಿನ ಪಥ ಒಂದೋ ತೀರಾ ಎತ್ತರಕ್ಕಾಗುವ ಇಲ್ಲವೇ ತೀರಾ ಕೆಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[7.62x51mm NATO]] (.೩೦೮ ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್) ರೀತಿಯ ಸೈನ್ಯದ ಸ್ನೈಪಿಂಗ್ ಕಾಡತೂಸು M೧೧೮ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಬಾಲ್ ಈ ಅಂತರವನ್ನು {{convert|700|to(-)|800|m|yd|spell=us}}[101] ದಿಂದ {{convert|200|mm}}[102] ವರೆಗೆ ಬಳಸಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ನೈಪರ್ ೮೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ೭೦೦ ಮೀಟರ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾದರೆ ಆಗ ಆತ ಹೊಡೆಯುವ ಗುಂಡು ಅಪೇಕ್ಷಿತ ದೂರಕ್ಕಿಂತ ೨೦೦ ಮಿಲಿ ಮೀಟರ್ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> [[ಲೇಸರ್ ರೇಂಜ್‌ಫೈಂಡರ್]] ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ರವಾನೆಗಾರ ಹಾಗೂ ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅದು ಗೋಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಮಾದರಿ ಎಂದರೆ, ಗುರಿಯ ಎತ್ತರವನ್ನು (ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು) ಮಿಲ್ ಡಾಟ್ ಸ್ಕೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಅದರ ಗ್ರಾತ್ರದೊಡನೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಅಥವಾ ಗೊತ್ತಿರುವ ದೂರವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂತರವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು (ಪ್ರಮಾಣದ ಕಂಬ, ಬೇಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಗಳು) ಅನುಸರಿಸುವುದು. ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ತಲೆಯ ಅಗಲ {{convert|150|mm|sp=us}}[104] ಇದ್ದೀತು ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನ ಸರಾಸರಿ ಭುಜದ ಸುತ್ತಳತೆ {{convert|500|mm|sp=us}}[105] ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದಿಂದ ಆತನ ಶಿರಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಅಂತರ{{convert|1000|mm|sp=us}}[106] ಇರಬಹುದು. [[File:A1C Kristin Ferris at Eielson AFB, Alaska 8 August 2006.JPG|right|thumb| ಅಲಾಸ್ಕದ ಏಲ್ಸನ್ ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್ ವಾಯುಪಡೆ ವಿಮಾನಯೋಧೆಯೊಬ್ಬಳು ಅಡಗಿಕುಳಿತಿರುವುದು.]] ಲೇಸರ್ ರೇಂಜ್ ಫೀಲ್ಡರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸದೇ ಒಂದು ಗುರಿಯ ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಅಂತರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸ್ನೈಪರ್ ತಮ್ಮ ದರ್ಶಕದ ಮೇಲೆ [[ಮಿಲ್]] ಡಾಟ್ [[ಜಾಲಿಕೆ|ಜಾಲಿಕೆಯನ್ನು]] ಬಳಸಬಹುದು. ಗುರಿಯ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮಿಲ್ ಡಾಟ್ ಗಳನ್ನು [[ಜಾರು ಪದ್ಧತಿ|ಜಾರು ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಒಮ್ಮೆ ಎತ್ತರ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದರೆ ಅದರ ಅಂತರವನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಗುರಿಯ ಎತ್ತರವನ್ನು (ಗಜಗಳಲ್ಲಿ) ×೧೦೦೦, ಗುರಿಯ ಎತ್ತರವನ್ನು (ಮಿಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ) ಭಾಗಿಸಿದರೆ ಗಜದ ನಿಖರ ಅಂತರ ತಿಳಿದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂದಾಜು ಮಾತ್ರ, ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡೂ ಮಸೂರಗಳ ವರ್ಧಿತ ರೂಪ(೭×, ೪೦×) ತಿಳಿದು ಹಾಗೂ ಮಿಲ್ ಡಾಟ್ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. UUS USMC ಪ್ರಮಾಣವೆಂದರೆ ೧ಮಿಲ್ (ಅಂದರೆ, ೧ ಮಿಲಿರೇಡಿಯನ್) ೩.೪೩೮ MOA ([[ಕಂಸದ ಕ್ಷಣ]] ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಕೋನದ ಕ್ಷಣ) ಕ್ಕೆ ಸಮ, ಅಮೆರಿಕ ಸೈನ್ಯದ ಮಾನದಂಡ ೩.೬ ಓಆ, ಅದನ್ನು ೧೦೦೦ ಗಜಗಳ ಅಂತರಕ್ಕೆ ೧ ಗಜದ ವ್ಯಾಸ (ಅಥವಾ ೧ ಕಿ.ಮೀ. ಅಂತರಕ್ಕೆ ೧ ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸ) ಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ತಯಾರಕರು ಕೆಲಸವನ್ನು ಸುಲಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ೩.೫ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> <blockquote> '' ವಿವರಣೆ: ೧ MIL = ೧ ಮಿಲಿ ರೇಡಿಯಾನ್, ಅಂದರೆ ೧ MIL = ೧x೧೦^-೩ ರೇಡಿಯಾನ್. '' '' ಅಂದರೆ ೧ MIL = ೧x೧೦^-೩ ರೇಡಿಯಾನ್. '' '' ಆದರೆ, ೧೦^-೩ rad x (೩೬೦ deg/ (೨ x Pi) ರೇಡಿಯಾನ್ ಗಳು) = ೦.೦೫೭೩ ಡಿಗ್ರಿಗಳು '' '' ಈಗ, ೧ MOA = ೧/೬೦ ಡಿಗ್ರಿ = ೦.೦೧೬೬೭ ಡಿಗ್ರಿಗಳು. '' '' ಆದ್ದರಿಂದ ೦.೦೫೭೩/೦.೦೧೬೬೭=೩.೪೩೭೭೫ MOA per ಮಿಲ್, ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲಿ MIL ಅನ್ನು ಮಿಲಿ ರೆಡಿಯಾನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '' '' ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮಿಲ್-ಡಾಟ್ ಅನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲ್-ಡಾಟ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು {{convert|1000|yd|m|-3}}[109]ರಲ್ಲಿ {{convert|1|yd|m|0|sing=on}}[108] ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸಬೇಕು ಅಂದರೆ, ೩.೬ MOA ಸೇನೆಯ ಅಂದಾಜು ಮಿಲ್-ಡಾಟ್.'' </blockquote> [[ಆಂಗುಲಾರ್ ಮಿಲ್]] (''ಮಿಲ್'' ) [[ಮಿಲಿರೇಡಿಯಾನ್‌|ಮಿಲಿರೇಡಿಯಾನ್‌ನ]] ಒಂದು ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತವೆಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಹಾಗೂ, ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು [[ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಂದಾಜು|ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗುರಿಯ ಅಂತರ ತೀರಾ ದೊಡ್ಡದಿದ್ದಾಗ ಬುಲೆಟ್ ಡ್ರಾಪ್ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಬಂದೂಕಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಚಾರ್ಟ್ ಮುಖೇನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು, ಕೆಲವು [[ಬುಲೆಟ್ ಡ್ರಾಪ್ ಕಾಂಪನ್ಸೇಟರ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಸೂರಗಳು ಬಂದಿವೆಯಾದರೂ ಗುರಿಯ ಅಂತರವನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇವೆಲ್ಲಾ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಬಂದೂಕಿನ ವರ್ಗ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಆಯುಧಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಂಡಿನ ಮಾದರಿ ಹಾಗೂ ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು ಭಿನ್ನ [[ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್]] ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. .೩೦೮ ಫೆಡರಲ್ ೧೭೫ ಕೋವಿ ಮದ್ದು (೧೧.೩ ಗ್ರಾಂ.ಗಳು) BTHP ಜೊತೆ ಸೇರಿದರೆ ೨,೬೦೦ ಅಡಿ/ಸೆಂ. ದೂರ ಚಲಿಸಬಲ್ಲದು. {{convert|100|yd|m|-2}}[111] ಕಡೆ ಗುರಿ ಇಟ್ಟಿರುವಾಗ {{convert|600|yd|m|-2}}[112] ಅನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ೧೬.೨ MOA ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅದೇ ಗುಂಡನ್ನು ೧೬೮ ಮದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ(೧೦.೯ ಗ್ರಾಂ) ಉಡಾಯಿಸಿದರೆ ೧೭.೧ MOA ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಗುಂಡು ಹೊಡೆಯುವುದು ಕೆಲವರ ಪಾಲಿಗೆ ತುಸು ಗೊಂದಲದಾಯಕ, ಏಕೆಂದರೆ, ಕ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಗುಂಡಿಗೆ [[ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ]] ಲಂಬವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ತನ್ನ [[ಸದಿಶ]] ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕಯಾಗಬೇಕು. ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ತುಣುಕು ಸಿಡಿತದ ಕೋನದ [[ಕೊಸೈನ್]] ಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಗುಂಡಿನ ಪಥದುದ್ದಕ್ಕೂ ವೇಗದಲ್ಲಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಅದರ ಬೀಳುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಸೂಕ್ತ ಗುರಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಸ್ನೈಪರ್ ಗುರಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬಂತೆ ಅದರ ನೈಜ ಅಂತರವನ್ನು ವಿಭಾಗ ಹಾಗೂ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಗಜದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೫೦೦ ಮೀಟರ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗುರಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ನೈಪರ್ ಒಬ್ಬ ೪೫ ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದಾಗ ಆತ ಅದರ ಗಮ್ಯ ದೂರವನ್ನು ೪೫ ಡಿಗ್ರಿ ಕೌಸಿನ್ ಇಂದ ಗುಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಂದರೆ ೦.೭೦೭. ಆಗ ದೊರೆಯುವ ಅಂತರ ೩೫೩ ಮೀಟರ್ ಗಳು. ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಗುರಿಗಿರುವ ಮಟ್ಟಸವಾದ ಅಂತರದ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಮೌಲ್ಯಗಳೂ ಅಂದರೆ, ಅನಿಲಾವಕಾಶ, ಗುರಿ ಹಿಡಿಯಲು ಬೇಕಾದ ಸಮಯ, ಪರಿಣಾಮದ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ೫೦೦ ಮೀಟರ್ ಗಳ ಖಚಿತ ಗಮ್ಯದೂರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೊಸೀನ್ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ ಎಂಬ ಸಾಧನವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು [[ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ದೂರದರ್ಶಕ|ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ದೂರದರ್ಶಕಕ್ಕೆ]] ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಂದೂಕನ್ನು ಗುರಿಯಡೆಗೆ ಮೇಲೆ-ಕೆಳಗೆ ಹಿಡಿದಾದ ಈ ಉಪಕರಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಗಮ್ಯದೂರಕ್ಕಿರುವ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಅಂತರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲು ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಿಲಾವಕಾಶ ಕೂಡ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಸಿಡಿಗುಂಡಿನ ಪರಿಣಾಮ ಹಾಗೂ ಅಂತರ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಿ ಗೋಚರಿಸುವ ವಾಯುವಿನ ಲಂಬಗಮನವನ್ನು ಅಡ್ಡಗಾಳಿಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಗಮ್ಯದೆಡೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರಿಯಿಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗಮ್ಯದೂರ, ಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಗುರಿವಸ್ತುವಿನೆಡೆಗೆ ಗುರಿ ಇಡುವ ಮೂಲಕ ಆಚರಿಸಬಹುದು, ಅದನ್ನು [[ಕೆಂಟುಕಿ ಅನಿಲಾವಕಾಶ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿವಂತೆ ಗುರಿಯ ತುದಿ ಬದಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಪ್ ಅಥವಾ ಮಸೂರವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಬಹುದು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ “ಡೈಯಲಿಂಗ್ ಇನ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕೋಪ್ ಅನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ವಿವೇಕ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವ ಗುರಿಗಾರನಿಗಿರಬೇಕು. ಸ್ಕೋಪ್ ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸುವುದರಿಂದ ನಿಖರ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಈ ಬಗೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಗಮ್ಯದೂರದ ‘ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್’ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರಿಗಾರ ಅರಿತಿರಬೇಕು.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳಾದರೆ ಗುರಿಯ ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕಿಂತ ತುಸು ಮುಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ‘ಲೀಡಿಂಗ್’ ದ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಇದರ ‘ಲೀಡ್’ನ ಪ್ರಮಾಣ ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಲನೆಯ ವೇಗ, ಕೋನ ಹಾಗೂ ಅಂತರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗೆ ‘ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಓವರ್’ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಮಾದರಿ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> ಸರಿಯಾದ ಗುಂಡು ಚಲಾವಣೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಯದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಊಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ.<ref name="Plaster 1993 p. " /> == ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅಡಗಿಸುವ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳು == [[File:Camouflaged-sniper.jpg|thumb|right|ಸ್ನಿಫರ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರಲು ಗಿಲ್ಲಿ ಸೂಟ್ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.]] ಸ್ನೈಪರ್ ಹಾಗೂ ಆತನ ತಂಡ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುವ ಅಥವಾ ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ವೈರಿಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ ಮರೆಮಾಚುವುದನ್ನೇ “ಸ್ಥಳ ಅಡಗಿಸು” ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಡಗುದಾಣದಿಂದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ ಈ ಗುರಿಗಾರನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಲುಕುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ವೈರಿಯ ಪ್ರತಿದಾಳಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ಅನ್ಯವೇಷ ಧರಿಸಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತಿರಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಅಡಗುದಾಣಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಬಂದೂಕು ಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೊರರೂಪವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ==ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳು == [[File:061019-A-7603F-151.jpg|right|thumb|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19 2006ರಲ್ಲಿ M24 SWS ಜೊತೆಗೆ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಸ್ನಿಫರ್ ತಂಡ ಒಂದು ಕೋಣೆ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು.]] ===ಗುಂಡೇಟು ನಿಯೋಜನೆ=== ಸ್ನೈಪರ್ ಚರ್ಚಿಸಿದ ರೀತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಗುಂಡೇಟು ನಿಯೋಜನೆ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ೩೦೦ ಮೀಟರ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಯವಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದ ಸೇನಾ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಎದೆಗೆ ಗುರಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ, ಈ ಬಗೆಯ ಹೊಡೆತಗಳು ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಭಗ್ನಗೊಳಿಸುವುದು, ದೈಹಿಕ ಹಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ [[ರಕ್ತನಷ್ಟ|ರಕ್ತನಷ್ಟದ]] ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ತಂತ್ರವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿ ಕೂತಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಕ್ಕ ಅಂತರದಿಂದ ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿ ನಡೆಸುವ ಪೊಲೀಸ್ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ದೇಹದ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ: ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ [[ಮಾರ್ಸಿಲ್ಲೆ|ಮಾರ್ಸಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಘಟನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ [[GIPN]] ಸ್ನೈಪರ್ {{convert|80|m|yd|abbr=on}}[120] ಅಂತರದಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಅನುವಾಗಿದ್ದ ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬನ ರಿವಾಲ್ವಾರ್ ಗೆ ಗುರಿ ಇಟ್ಟು ಗುಂಡು ಹೊಡೆದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.<ref name="www.laprovence.com">{{cite web |ref=harv|date= August 2, 2007|year= 2007|url = http://www.laprovence.com/article/region/jai-fait-mouche-sur-son-arme-a-80-metres-pour-le-sauver|title =J'ai fait mouche sur son arme à 80 mètres pour le sauver (ENG:I hit his weapon at 80 meters to save him)|format = |publisher = laprovence.com| accessdate = May 14, 2010 | last=Pardini| first= Sèverine |quote=}}</ref> ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು (ಕೈಗೆ ಅಥವಾ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ) ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಅವರ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅಮಾಯಕರನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಳಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಂಥ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲು ತಲೆಗೆ ಗುರಿ ಇಟ್ಟು ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ಮೆದುಳಿನ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ, ಮನುಷ್ಯನ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ‘ಎಪ್ರಿಕೋಟ್’ ಅಥವಾ ‘[[ಮೆಡ್ಯುಲಾ ಅಬ್ಲಾಂಗೇಟಾ]]’ ಎಂಬ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಎರಡನೇ ಸರ್ವಿಕಲ್ ವರ್ಟೆಬ್ರಾ]] ಕೆಳಗಿರುವ [[ಬೆನ್ನುಹುರಿ|ಬೆನ್ನುಹುರಿಗೆ]] ಧಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕೂಡ ಮನುಷ್ಯನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು [[ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಜ್ಞರು]] ಹಾಗೂ [[ನರಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಜ್ಞಾನಿ|ನರಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] ತಮ್ಮ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಬಗೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳು ಕೇವಲ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಕ್ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2008}} ===ಗುರಿಗಳು=== [[File:Marine sniper ghillie suit.JPG|right|thumb|ಯುಎಸ್ ಮರಿನ್ ಸ್ನಿಫರ್‌ಗಿಲ್ಲಿ ಸೂಟ್ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.]] ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ [[ವಸ್ತುಗಳನ್ನು]] ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ನಷ್ಟವುಂಟು ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ವೈರಿ ಪಡೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ವಿಶೇಷ ತಜ್ಞರು ರೀತಿಯ ವೈರಿ ಪಡೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂವಹನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು) ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳ ತಲಾಷೆಯೆಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವ ನಾಯಿಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡು ಮಾಡಬಲ್ಲಂಥಹ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವುದು ಇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿಯ ನಿಲುವು, ಹುದ್ಧೆ, [[ರೇಡಿಯೋ ನಿರ್ವಾಹಕ|ರೇಡಿಯೋ ನಿರ್ವಾಹಕರೊಂದಿಗೆ]] ಆತ ಮಾತನಾಡುವ ರೀತಿ, ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ, ಆತನ ಹಿಂದಿರುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವಕರು, ಆತನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ದೂರದರ್ಶಕ/ನಕ್ಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆತ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಆತ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂದು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಸ್ನೈಪರ್ ಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕರೆ, [[ಹುದ್ದೆ|ಹುದ್ದೆಯ]] ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ವೈರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನಾಗಿಯೇ ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸ್ಥಾನಮಾನ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ ಸಂವಹನವನ್ನು ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲಾದರೂ ಸ್ನೈಪರ್ ಗುಂಡು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಿ ಪಡೆಯವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು [[ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಒದಗಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ|ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಒದಗಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೇ]] ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ಶತ್ರುವಿನ ಸ್ಥಳಾನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ತುಂಬಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಏರೋಬಿಕ್ ಕಂಡೀಷನಿಂಗ್, ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆಯ ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಬಹುದೂರ ವೀಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲ ಉಪಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಶತ್ರುವಿನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಗಾವಲು ಇರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅವರ ಬಳಿ ಸಾರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲೆಯನ್ನೂ ಅವರು ಚಾಚೂ ತಪ್ಪದೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ, [[ಮುಖಾಮುಖಿಯ ಅಘೋಷಿತ ನೀತಿ|ಮುಖಾಮುಖಿಯ ಅಘೋಷಿತ ನೀತಿಗಳಂತೆ]] ಅವಕಾಶದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. [[ಡೆನೆಲ್ NTW-20]] ರೀತಿಯ ಕೆಲವು ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ [[ಸರಕು- ಸರಂಜಾಮು|ಸರಕು- ಸರಂಜಾಮುಗಳ]] (AM ) ವಿರುದ್ಧದ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿಂತ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳ ಟರ್ಬೈನ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದು, ಕ್ಷಿಪಣಿ ನಿರ್ದೇಶನ ಪ್ಯಾಕೇಜ್, ದುಬಾರಿ ಮಸೂರಗಳು, ಯಂತ್ರಗಳು, ಟ್ಯೂಬ್ ಗಳು ಹಾಗೂ [[ರಾಡಾರ್]] ಸೆಟ್ ಗಳು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಸ್ನೈಪರ್ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಬಂದೂಕಿನ ಜೊತೆಗೆ ಗುರಿ ರಾಡಾರ್ ಡಿಷ್ ಗಳು, ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು, ವಾಹನಗಳ ಯಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಲಕ್ಷ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಬಾರೆಟ್]] ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಕ್ ಮಿಲನ್ ತಯಾರಿಸಿದ .೫೦ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ರೀತಿಯ ಇನ್ನಿತರ ಬಂದೂಕುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ AM ಬಂದೂಕುಗಳ ರೀತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ AM ಬಂದೂಕುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹಗುರಾದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ AM ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಗಳಿಗೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಗಮ್ಯದೂರ ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೆ ಅವುಗಳನ್ನೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಇತರ ಕ್ಯಾಲಿಬರ್ ಗಳಾದ, .೪೦೮ ಚೆಯೆನ್ನೆ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಹಾಗೂ .೩೩೮ ಲಾಪುವಾ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್ ಗಳನ್ನು ಪರಿಮಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಳಗೆ AM ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಗಳಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅವು ಆಂಟಿ-ಪರ್ಸನಲ್ ಬಂದೂಕುಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ಮಾತ್ರ ಲಾಯಕ್ಕಾದವುಗಳು. ===ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ=== ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುರಿಗಳಿದ್ದಾಗ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಲವು ಸುತ್ತಿನ ಗುಂಡೇಟಿನ ಬಳಿಕ ವೈರಿ ಪಡೆ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ, ವೈರಿ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಆಗಾಗ ಬಳಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ವಿಂಡ್ ಅನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲೂ ಈ ಸ್ಥಳಾಂತರವನ್ನು ಸ್ನೈಪರ್ ಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ===ಸೌಂಡ್ ಮಾಸ್ಕಿಂಗ್ === [[ಸ್ನೈಫರ್ ಬಂದೂಕು|ಸ್ನೈಫರ್ ಬಂದೂಕುಗಳು]] ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ನೈಫರ್ ಗಳು ಸೌಂಡ್ ಮಾಸ್ಕಿಂಗ್ ರೀತಿಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಪರಿಣತ [[ಶಾರ್ಪಶೂಟರ್]] ಕೈಯಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ತಂತ್ರವಾಗಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗಬಲ್ಲದು. ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಸಿಡಿತ ಅಥವಾ ಸಿಡಿಲುಗಳಂಥ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಿವಿಗಡಚಿಕ್ಕುವ ಶಬ್ದಗಳು ಸ್ನೈಪರ್ ಬಂದೂಕುಗಳ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ. ಈ ಬಗೆಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಗೌಪ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು]], [[ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆ ತಂತ್ರಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ|ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಾಮ=== ಸ್ನೈಪರ್ ಹೊಡೆಯುವಿಕೆಯ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗುರಿಯಿರಿಸಿದ ಗುಂಡಿನ ಅಧಿಕ ಘಾತಕತೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಹತಾಶೆ ಮತ್ತು ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳ ಆಕ್ರಮಣ, ಸ್ನೈಪರ್‌ ತಂತ್ರಗಳು ಸ್ಥೈರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸ್ನೈಪರ್‌ ತಂತ್ರಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಶತ್ರುಪಡೆಯ ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಪ್ರೇರಿಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯುದ್ಧ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಯಾರೇ ಆದರೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಹಲವಾರು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ನಿರಂತರ ಭಯ, "ಪ್ರತಿ ಘಟನೆಯ" ಅಧಿಕ ಘಾತಕತೆ, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವಿಕೆ) ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಿಂದ ಹೊರಿಸಲಾದ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಅತೀ ಸಾಮೀಪ್ಯವಿರುವ [[ಭೂಗಣಿಗಾರಿಕೆ]], [[ಬೂಬಿ-ಟ್ರ್ಯಾಪ್]] ಮತ್ತು [[ಐಇಡಿ|ಐಇಡಿಗಳು]]. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾದ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ [[ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸ|ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು]]. ಇದು [[ಮೊದಲನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾ ಯುದ್ಧದ]]<ref name="firstworldwar.com">{{cite web |ref=harv|date= August 22, 2009 |year= 2009|url = http://www.firstworldwar.com/atoz/snipers.htm|title = Encyclopedia - Snipers|format = |publisher = firstworldwar.com| accessdate = May 10, 2010 | last=Duffy| first= Michael |quote=}}</ref> ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾ ಯುದ್ಧದ]]<ref name="theregister.co.uk.2008.11.28">{{cite web |ref=harv|date= November 28, 2008|year= 2008|url = http://www.theregister.co.uk/2008/11/28/sniper_feature/page2.html|title = Snipers - Cowardly assassins, or surgical soldiers?|format = |publisher = [[The Register]]| accessdate = May 10, 2010 | last=Page | first= Lewis |quote=}}</ref> ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ನೈಪರ್‌ನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು ಸನ್ನಿಹಿತ ಅಪಾಯವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಆತನು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ನೈಪರ್‌ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾದ ಸ್ನೈಪರ್‍ಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವಿಕೆಯು ತೊಂದರೆಯನ್ನು ’ಸ್ನೈಪರ್‌ ಅಂಡ್ ಕೌಂಟರ್ ಸ್ನೈಪರ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ಸ್, ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ಸ” ಎಂದು ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಫ್.ಎಮ್ ೩-೦೬೦.೧೧ ದಾಖಲೆಯ ೬ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶದವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ: {{quote|Historically, units that suffered heavy and continual casualties from urban sniper fire and were frustrated by their inability to strike back effectively often have become enraged. Such units may overreact and violate the laws of land warfare concerning the treatment of captured snipers. This tendency is magnified if the unit has been under the intense stress of urban combat for an extended time. It is vital that commanders and leaders at all levels understand the law of land warfare and also understand the psychological pressures of urban warfare. It requires strong leadership and great moral strength to prevent soldiers from releasing their anger and frustration on captured snipers or civilians suspected of sniping at them.<ref name="http://www.globalsecurity.org.countersniper">{{cite web |ref=harv|date=April 27, 2005|year= 2005|url = http://www.globalsecurity.org/military/library/policy/army/fm/3-06-11/ch6.htm|title = Sniper and countersniper tactics, techniques, and procedures|format = |publisher = [[GlobalSecurity.org]]| accessdate = May 10, 2010 | last=[[GlobalSecurity.org]]| first= |quote=}}</ref>|}} ಸ್ನೈಪರ್‌‌ಗಳ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯು ಅಮೇರಿಕಾದ "ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿಗಳು" ಉದ್ಧೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಗುರಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿಚ್ಚೇದವು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸೇನೆಯಿಂದ ಅನಾಗರಿಕವಾದುದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ [[ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಷ್ಟು]] ಹಳೆಯದು (ಯಾವಾಗ [[ಬೆನಡಿಕ್ಟ್ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್]] ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಮತ್ತು ಆಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆರೋಪಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆತನ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಜನರಲ್ ಆದ [[ಸಿಮೋನ್ ಫ್ರೇಸರ್‌|ಸಿಮೋನ್ ಫ್ರೇಸರ್‌ನನ್ನು]] ಗರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದನೊ ಆ [[ಸರಟೊಗಾ ಕದನದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯು ಬಲಗೊಂಡಿತು).<ref name="Senich p. " /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ವಿಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಗುರಿಕಾರರನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಜರ್ಮನ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Senich p. " /> ಶತ್ರು ಪಡೆಯನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಲು ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಮುನ್ಸೂಚಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಿತ್ತು. [[ಕಬ್ಬನ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕಬ್ಬನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ]] [[ಜುಲೈ 26ರ ಚಳುವಳಿ|ಜುಲೈ 26ರ ಚಳುವಳಿಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಪೀಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟೋ|ಪೀಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟೋನಿಂದ]] ಮುನ್ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಬತಿಸ್ತಾ|ಬತಿಸ್ತಾನ]] ಸೈನಿಕರ ಗುಂಪಿನ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು.{{Verify source|date=October 2008}} ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸೈನಿಕ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿತ್ತು. ಇದು ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ದಂಗೆಕೋರರ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಸೇನೆಯ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಿತು. ಈ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲಿ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಯಾರೂ ಮುಂಚೂಣಿ "ನಾಯಕನನ್ನು" ಅನುಸರಿಸದಂತೆ ಮಾಡಲು ಅಡ್ಡಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎರಡನೆ ಸೈನಿಕನನ್ನ ಕೊಲ್ಲುವುದು. "ಒಂದು ಗುರಿ, ಒಂದು ಸಾವು" ಎಂಬ ಗಾದೆಯು [[ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ]] "ಸ್ನೈಪರ್‌ ವೃತ್ತಿ-ಕೌಶಲ್ಯ"ವನ್ನು ದಿವ್ಯತೆಗೇರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟಹೆಸರನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಗಾದೆಯು ಸ್ನೈಪರ್‌‌ಗಳ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯವಾದ ಚಲನವಲನ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಗುಂಡುಹಾರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಯಲು ಕೇವಲ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಈ ಪದವು ಕೊಡುವ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ (ಸ್ನೈಪರ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಂಡುಹಾರಿಸುವಿಕೆಯು ಶತ್ರುವಿಗೆ ಸ್ನೈಪರ್ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ). ಹಾಗಾಗಿ, ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಂಡನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸನೇಕು. ಗಾದೆಯು ನಿಜವಾಗಿ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದೋ ಇಲ್ಲವೂ ಎಂಬುದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ==ಸ್ನೈಪರ್ ಎದುರಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳು== {{Main|Counter-sniper tactics}} ಸ್ನೈಪರ್ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ನೈಪರ್‌ ಎದುರಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳೂ ಕೂಡ ಆಧುನಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಇದು ಸೈನ್ಯದ ಹೋರಾಟದ ಯೋಗ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಗೆ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ/ಅಡಗಿಸಿಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಣಿ ಸೇನಾ ಪಡೆಗೆ ಆಗಬಹುದಾದ ಹಾನಿಯ ಗಂಡಾಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇನೆಗಳು ಯುದ್ದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು [[ಬಿ.ಡಿ.ಯು]] ಮೇಲಿನ ಬಿರುದು ಬಾವಲಿಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಓದುವುದು ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮುಕಾಂತರ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನಿಪ್ಪಿಂಗ್‌ ಉಮೇದುವಾರ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿನ್ನ ಮುನ್ನ ಅಧಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶತ್ರು ಸ್ನೈಪರ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸ್ನೇಹಭಾವದ ಸ್ನೈಪರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಪಡೆಯು ನೇರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಇದು ತ್ರಿಕೋಣಾಕಾರ‍ದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗುಂಡಿನ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವುದಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಸ್ನೈಪರ್‌‌ಗಳ ತ್ರಿಕೋಣಾಕಾರ‍ದ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಮಾನುಷ್ಯಕವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ರಾಡರ್-ಮೂಲದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರದೇಶವು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವವರು ತನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ನೈಪರ್‌‌ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸೇನಾಪಡೆಯು ಸ್ನೈಪರ್‌ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೇಸರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೆನ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ರೆಡೊವ್ಲ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.boston.com/business/technology/articles/2005/10/04/robotic_vacuum_maker_bu_team_up_on_antisniper_device/ ರೊಬೊಟಿಕ್-ವಾಕ್ಯೂಮ್ ಮೇಕರ್, ಬಿಯು ಟೀಮ್ ಅಪ್ ಆನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸ್ನಿಫರ್ ಡಿವೈಸ್ - ದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್]</ref> ಸ್ನೈಪರ್‌‌ಗಳು ಅಧಿಕ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದಂತೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಆತನ ಅಡಗು ತಾಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಿರಶ್ರಾಣವನ್ನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. [[ವಿಂಟರ್ ಯುದ್ಧ|ವಿಂಟರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] "ಕಿಲ್ಮಾ-ಕಲ್ಲೆ" (ಕೋಲ್ಡ್ ಚಾರ್ಲಿ) ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಫಿನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>ಪೆಟ್ರಿ ಸರ್ಜಾನೆನ್ (೧೯೯೮). Valkoinen kuolema: Talvisodan legendaarisen tarkka-ampujan Simo Häyhän tarina. ISBN ೦-೭೯೨೨-೭೩೯೧-೫.</ref> ಅವರು ಅಧಿಕಾರಿಯ ತೆರನ ಮನುಷ್ಯಾಕೃತಿಯ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಇತರ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ತೊಡಿಸಿದ್ದ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಆಮಿಷ ಒಡ್ಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಜಾರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಈ ಆಮಿಷ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಸಾವಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋವಿಯ ಒಳವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[Lahti L-39]] "Norsupyssy" ("ಎಲಿಫೆಂಟ್‌ ರೈಫಲ್‍") ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ಟ್ಯಾಂಕ್‌ ಕೋವಿಗಳನ್ನು ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಲು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಗುರಿಯಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಂಕಿತ ಸ್ನಪರ್‌ಗಳಿರುವ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ತಂತ್ರವೆಂದರೆ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಧೂಮಪಟ್ವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಟ್ರಿಪ್‌ವೈರ್-ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳು, ಸ್ಫೋಟಕಗಳು, ಅಥವಾ ಇತರ ಬಲೆಗಳನ್ನು ಶಂಕಿತ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಧಾಳಿ ಮಾಡುವುದು. ಸ್ನೈಪರ್‌‌ನ ನಡಿಗೆಗೆ ತೊಂದರೆಯೊಡ್ಡಲು ಸುಳ್ಳು ಟ್ರಿಪ್-ವೈರುಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಕಟ್ಟಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭೂ ಸ್ಪೋಟಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಜಾಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು ಟ್ರಿಪ್-ವೈರುಗಳನ್ನು ಹ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ರೆನೇಡ್, ಸ್ಮೋಕ್ ಗ್ರೆನೇಡ್ ಅಥವಾ ಉರಿಯುವ ಸಾಧನಗಳ ಜೊತೆ ಕಟ್ಟಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವು ಸ್ನೈಪರ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವನು ಇರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಬಲೆ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸ್ನೈಪರ್‌ನ ಅಡಗುದಾಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇಡಬೇಕು ಅಥವಾ ಆತನ ನಡೆದಾಡುವ ಅಥವಾ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿಡಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ನೈಪರ್‌ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರ ಜ್ಞಾನವು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ನೈಪರ್‌-ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಯೋಗದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಂತ್ರವೆಂದರೆ ಒಂದು ಅಪಾಯದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಪೊದೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಂದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಬಿಡುವುದು. ಆ ಚಿಂದಿ ಬಟ್ಟೆ ಗಾಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಾಡುವ ಮೂಲಕ ವಿಚಿತ್ರ ಚಲನೆ ಮಾಡುತ್ತ ಸ್ನೈಪರ್‌ನಿಗೆ ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುಣವೆಂದರೆ ಇದು ಬಳಸಲು ಸುಲಭ; ಆದರೂ, ಒಬ್ಬ ಪರಿಣತ ಸ್ನೈಪರ್‌ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯುವುದೇನೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅದು ತನ್ನ ಗುರಿಯ ಹತ್ತಿರ ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತನಿಗೆ ಅದು ಸಹಾಯವನ್ನು ಸಹಾ ಮಾಡಬಲ್ಲುದು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ವಿಯೇಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಫಲ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ನಾಯಿಯು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೈಪರ್ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದಾಗ ಅದು ಬಂದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲದ್ದಾಗಿದ್ದು ಅದು ಆ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆ ತಲೆ ಹಾಕಿ ಮಲಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಗುಂಡು ಹಾರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==ಅನಿಯಮಿತ ಮತ್ತು ಸಮಸೂತ್ರವಿಲ್ಲದ ಯುದ್ಧ== {{Main|Asymmetric warfare}} [[File:Georgian_sniper_during_South_Ossetia_war.jpg|right|thumb|ಜಾರ್ಜೀಯನ್- ಒಸೆಟೀಯನ್‌ ಕದನನಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜೀಯನ್ ಸ್ನಿಫರ್ (2004).]] ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸುದ್ಧಿಯಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಗಾಗಿ ಸ್ನಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವುದು) ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ೧೯೬೬ರ [[ಆಸ್ಟಿನ್ ಸ್ನೈಪರ್‌‌]] ಘಟನೆ, [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಕೊಲೆ]], ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರ ಕೊನೆಯ [[ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ ಸ್ನೈಪರ್‌‌ ದಾಳಿಗಳು]] ಸೇರಿವೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ದೂರ ಮತ್ತು ಚಾಣಾಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸ್ನೈಪರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಮೂರೂ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನ್ಯದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಾದರೂ ಅವರು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (ತಪ್ಪಾಗಿ) ಯಾವುದೇ ರೈಫಲ್‌ನಿಂದ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿದ ಘಟನೆಯಿದ್ದರೂ ಸ್ನೈಪರ್‌‌ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=March 2008}} ಸ್ನಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸಮಸೂತ್ರವಿಲ್ಲದ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ]] [[ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಅತ್ಯಂತ ರಕ್ತಪಾತದ ವರ್ಷವಾದ ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನಿಕರು ಹೀಗೆ ಅಡಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ [[IRA]] ರೈಫಲ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದರು.<ref name="Taylor p. 132">{{harvnb|Taylor|1997|p=132}} - " ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಐಆರ್‌ಎ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ನಲವತ್ತೇರಡು ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದರು. ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಅರವತ್ಕಾಲ್ಕು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಸ್ನಿಫರ್‌ಗಳಿಂಗಲೇ ಸತ್ತರು."</ref> ೧೯೯೦ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸೈನಿಕರನ್ನೂ ಸಹಾ ಮತ್ತು [[RUC]] ಪಡೆಯನ್ನೂ .೫೦ ಕ್ಯಾಲಿಬರ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್ ರೈಫಲ್‌ಗಳಿಂದ [[ಸೌತ್ ಆರ್ಮ್‌ಘಾ ಸ್ನೈಪರ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ನೈಪರ್‌ ತಂಡಗಳು ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿದವು.<ref>ಜಾಕ್ಸನ್,ಮೈಕ್ (೨೦೦೬). ''[http://www.vilaweb.cat/media/attach/vwedts/docs/op_banner_analysis_released.pdf ಆಪರೇಶನ್ ಬ್ಯಾನರ್: ಉತ್ತರ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಪರೇಶನ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]'' . [[ಎಂಒಡಿ]], ಸೈನ್ಯದ ಸಂಖ್ಯೆ ೭೧೮೪೨</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ, ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲದೇ, ಸ್ನೈಪರ್‌ನೆಡೆಗೆ ಛೂಬಿಡುವಂತಹ "ಕಂ-ಆನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನೈಪರ್‌ನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಸ್ನೈಪರ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಗೆ ಹೊಂಚುಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.{{Citation needed|date=February 2010}} ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅನಾನುಕೂಲತೆಯಿದ್ದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸ್ನೈಪರ್‌ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ.{{Citation needed|date=March 2008}} ಒಂದು ಎಚ್ಚರದ ಸ್ನಿಪ್ಪಿಂಗ್‌ ನಡೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಜನ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸೈನ್ಯದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಣಿಸಿದಾಗ, ಸ್ನಿಪ್ಪಿಂಗ್‌ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತುಂಬ ಬೃಹತ್ತಾದ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತವಾದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು — ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟೇ ಇರಲಿ - ಹೆದರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸ್ನಿಪ್ಪಿಂಗ್‌, ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಒಂದು ಮಾನಸಿಕ ದಾಳಿಯಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದೆನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ (ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ನೋಡಿ). ೧೯೯೦ ರ ಪ್ರಾರಂಭದ [[ಬೋಸ್ನಿಯಾದ ಮುಸ್ಲೀಮರು]], ಕ್ರೋವೇಷ್ಯಾದ ಸೈನ್ಯ, ಮತ್ತು [[ಬೋಸ್ನಿಯನ್ ‍ಸರ್ಬ|ಬೋಸ್ನಿಯನ್ ‍ಸರ್ಬರ]] ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ , ಎಲ್ಲರೂ (ಕ್ರೋವೇಷ್ಯನ್ನರು‌‍, ಮುಸ್ಲೀಮರು ಮತ್ತು ಸರ್ಬರು) ಮಿಲಿಟರಿ, ನಾಗರೀಕ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳು ಯಾರಾದರೂ ಸರಿ ಸಿಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕವರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತಾ ಸ್ನಿಪ್ಪಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಲ್ಲದವರ ಮೇಲೂ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಒಂದು ವೇಳೆ ಶತ್ರುಗಳ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ತೀರಾ ಕಮ್ಮಿ.<ref name="theregister.co.uk.2008.11.28" /> ಇದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥನೆಯೆಂದರೆ ಸೈನಿಕರು ಎದುರಾಳಿ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ಸಮಾನವಾದ ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾರಾದರೆ, ಈ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯದ ಭಯವಿಲ್ಲದೇ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನೇ ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಅಡಗಿಕೊಂಡು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ===ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ=== {{Main|Iraq War}} ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್-ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತ ಬಹುರಾಷ್ಟೀಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತವಾದ ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ ಗುಂಪುಗಳು ಇರಾಕ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನದೆಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಇರಾಕ್‌ನ ಬಂಡಾಯದ ಜೊತೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸುನ್ನಿ ಮತ್ತು ಶಿಯಾ ಇರಾಕಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧದ ಜೊತೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ ದಳಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪಂಥೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಅಸಮತೆ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ರ ಮುಖಾಂತರ, ಯಾವಾಗ ಪೆಂಟಗಾನ್ ಒಂದು ಗುರಿಕಾರ ದೈವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತೋ, ಆಗ ಸೈನ್ಯವು ಯು.ಎಸ್.ನ ೨,೧೦೦ ರ ೨೮ ಮರಣಗಳನ್ನು ಶತ್ರು ಗುರಿಕಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="iniraq">{{cite web |url=http://www.usatoday.com/news/washington/2006-07-27-insurgent-sniper_x.htm |title=Insurgent snipers sent after troops |publisher=[[USA Today]] |first=John |last=Diamond |accessdate=2008-03-21 |date=July 27, 2006}}</ref> ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, ೨೦೦೬ ರ ತರುವಾಯದಿಂದ, "[[ಜುಬಾ]]"ದಂತಹ ಬಂಡಾಯಗಾರ ಗುರಿಕಾರರು ಅಮೇರಿಕಾದ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೂಬಾಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬ ರವರೆಗೆ ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೭ ಅಮೇರಿಕದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Rueters">{{cite web |url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/PAR929648.htm |title=U.S. military probes sniper threat in Baghdad |first=Paul |last=Holmes |publisher=Reuters news service |date=October 29, 2006 |accessdate=2008-03-21 |archive-date=2010-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100822100250/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/PAR929648.htm |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್.ಗುಪ್ತಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ತರಬೇತಿ ಸಲಕರಣೆಗಳು, ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಗುರಿಕಾರರು ಏಕೈಕ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲಿನ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು, ವೈದ್ಯರು, ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಗಳು, ಅವರುಗಳ ಅವಘಡಗಳು ಪೂರ್ತಿ ಶತ್ರುಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಿಸ್ಸತ್ವಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.pensitoreview.com/2006/10/25/iraqi-insurgent-snipers-target-us-medics-engineers-and-chaplains/ |title=Iraqi Insurgent Snipers Target U.S. Medics, Engineers and Chaplains |publisher=Pensito Review |date=October 25, 2006 |accessdate=2008-03-21 |first=Jon |last=Ponder |archive-date=2015-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016035152/http://www.pensitoreview.com/2006/10/25/iraqi-insurgent-snipers-target-us-medics-engineers-and-chaplains/ |url-status=dead }}</ref> ತರಬೇತಿ ಸಲಕರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ಬಂಡಾಯಗಾರ ಗುರಿಕಾರರ ತರಬೇತಿ ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂದಿತ್ತು, ಅದು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಯು.ಎಸ್. ಗುಂಪುಗಇಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಇದರ ಸೂಚನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ವೈದ್ಯರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಒಂದು ಸಾಧನ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ."<ref name="iniraq" /> ==ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== [[File:Sergeant H.A. Marshall of the Sniper Section, The Calgary Highlanders.jpg|thumb|right|ಕಾಲ್ಗರಿ ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌ನ ಸರ್ಜೆಂಟ್ ಎಚ್.ಎ.ಮಾರ್ಶಲ್ಎರಡನೇಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಸ್ನಿಫರ್‌ಗಳು ಕೂಡ ತರಬೇತುಗೊಂಡ ಗುಪ್ತಚಾರರಾಗಿದ್ದರು.ವಿಶೇಷವಾದ ಸಾಮಾನುಸರಂಜಾಮುಗಳು ಲೀ ಎನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಖ್ಯೆ 4 Mk I(ಟಿ) ಬಂದೂಕು ಮತ್ತು ಗುರಿಯ ಸಂಯೋಗ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮಣ್ಣೆರೆಚುವ ಡೆನಿಸನ್ ಹೊರ ಅಂಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.ಕೆನ್ ಬೆಲ್‌ರಿಂದ ಪಿಎಸಿ ಚಿತ್ರ, (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1944).]] [[ಫೈರ್‌‍ಆರ್ಮ್‌|ಫೈರ್‌‍ಆರ್ಮ್‌ಗಳು]] ದೊರೆಯುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೂ ಕೂಡ, [[ಆರ್ಚರ್ಸ್‌|ಆರ್ಚರ್ಸ್‌ಗಳಂತಹ]] ಸೈನಿಕರು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗಣ್ಯ ಗುರಿಕಾರರಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ===೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ=== * [[ನಿಂಜಾ]] ಅಥವಾ [[ಶಿನೋಬಿ]] (೧೬ನೇ ಶತಮಾನ ಜಪಾನ್) - [[ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿರುವ]] ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಗುಟ್ಟಾದ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ವಿಷದಿಂದ ತೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಗನ್‌ನ ಜೊತೆ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.{{Citation needed|date=April 2008}} ಜಪಾನಿನ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸೇನಾನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ಟಕೇಡಾ ಶಿಂಗನ್‌|ಟಕೇಡಾ ಶಿಂಗನ್‌ನು]] ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಗುರಿಕಾರನಿಂದ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref>{{cite web |url=http://www.samurai-archives.com/shingen.html |title=Takeda Shingen (1521 - 1573) - The Takeda expand |date=August 16, 2004 |accessdate=2008-04-03 |publisher=The Samurai Archives |quote=Shingen was either wounded by a sniper or fell sick (possibly with TB); a point modern scholars are divided on. |archive-date=2010-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100227075454/http://www.samurai-archives.com/shingen.html |url-status=deviated |archivedate=2010-02-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100227075454/http://www.samurai-archives.com/shingen.html }}</ref> * [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸೈನಿಕಯುದ್ಧ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸೈನಿಕಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] [[ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯ|ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ [[ಲೊರ್ಡ್ ಬ್ರೂಕ್‌|ಲೊರ್ಡ್ ಬ್ರೂಕ್‌ನು]] ಮೊದಲು ಬಲಿಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗುರಿಕಾರ.{{Citation needed|date=December 2007}} * [[ಟಿಮೋಥಿ ಮರ್ಫಿ]] ([[ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧ]]) - ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರಲ್ [[ಸೈಮನ್ ಫ್ರೇಸರ್‌|ಸೈಮನ್ ಫ್ರೇಸರ್‌ನನ್ನು]] ಪ್ರಧಾನವಾದ [[ಸರಾಟೋಗಾ ಯುದ್ಧ|ಸರಾಟೋಗಾ ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊಂದನು, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದನು.<ref name="Senich p. " /> * [[ಪೆಟ್ರಿಕ್ ಫರ್ಗ್‌ಸನ್]] ([[ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧ]]) - ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಬಂದೂಕಿನ ತೂತಿನ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನ-ಹೊಂದಿದ ಸೈನಿಕ ರೈಫಲ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರ (ಅದು ಗುರಿಕಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು), ಅವನು ತನ್ನ ರೈಫಲ್‌ಮನ್‌ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಜೊತೆ (೬ನೆಯ ಮತ್ತು ೧೪ನೆಯ ಫೂಟ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ) [[ಬ್ರಾಂಡಿವೈನ್ ಯುದ್ಧ|ಬ್ರಾಂಡಿವೈನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಹೋರಾಡಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ರಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದನು.<ref name="Plaster pp. 39-45, 53-55">{{harvnb|Plaster|2007|pp=39-45, 53-55.}}</ref> * [[ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳು]] - ನೌಕಾಪಡೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ಸಂಬಂಧಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಬಂದೂಕುಗಾರರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಟ್ರಫಲ್‌ಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ನೆಲ್ಸನ್‌ರ ಮರಣವು ಫ್ರೆಂಚ್ ತೀಕ್ಷ್ಣಬಂದೂಕುಗಾರರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ನಿರ್ದೇಶಿತ ಗುಂಡು ಸಿಡಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು (ಸುದೃಢವಾದ ಯುನೇಮ್ಡ್ ಗುಂಡುಗಳ ಸುರಿಮಳೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ) ಮತ್ತು ರೈಫಲ್ ಸೈನಿಕಪಡೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ೯೫ನೆಯ ಮತ್ತು ೬೦ನೆಯ ಸೈನಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೆಂಪು ಕೋಟ್‌ಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಹಸಿರು ಜಾಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದರು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಮಂಚೂಣಿಯ ಸೈನಿಕನಂತೆ ಹೋರಾಡುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಅರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟಿತು, ಅವರು ಪೆನಿನ್‌ಸುಲರ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಫ್ರೆಂಚರ ನಡುವೆ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. * ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರೈಫಲ್‌ಮನ್ ಥೊಮಸ್ ಪ್ಲಂಕೆಟ್]] ([[ಪೆನಿನ್‌ಸುಲರ್ ಯುದ್ಧ]]) - ಫ್ರೆಂಚ್ ಜನರಲ್ [[ಕೊಲ್‌ಬರ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಅವನ ಬೆಂಬಲಗಳು ಒಂದು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ {{convert|200|m|yd|0}} ಮತ್ತು {{convert|600|m|yd|0}} ಒಂದು [[ಬೇಕರ್ ರೈಫಲ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಡಾವೇ ''[http://www.napoleon-series.org/research/biographies/c_plunkett.html ಬಂದೂಕುದಾರಿ ಥಾಮಸ್ ಪ್ಲಂಕೇಟ್: 'ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಾದರಿ.']''</ref> * ಕಲ್‌ನೆಲ್ [[ಹಿರಾಮ್ ಬೆರ್ಡನ್]] ([[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧ]]) - ೧st ಮತ್ತು ೨ನೆಯ ಯು.ಎಸ್. ತೀಕ್ಷ್ಣಬಂದೂಕುಗಾರರ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತು, ಅವರು ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು .೫೨ ಕ್ಯಾಲಿಬರ್ [[ತೀಕ್ಷ್ಣ ರೈಫಲ್‌|ತೀಕ್ಷ್ಣ ರೈಫಲ್‌ಗಳಿಂದ]] ಯೂನಿಯನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ಮೆನ್ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿದ್ದರು. [[ಯೂನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯ|ಯೂನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಬೆರ್ಡನ್‌ನ ತುಕಡಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಇತರ ತುಕಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Senich p. " /> * ಎಸ್‌ಜಿಟಿ. ಬೆನ್ ಪೊವೆಲ್ (ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧ) - ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ [[ಜೊನ್ ಸೆಡ್ಗ್‌ವಿಕ್‌|ಜೊನ್ ಸೆಡ್ಗ್‌ವಿಕ್‌ಗೆ]] ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿಯಾದ {{convert|730|m|yd|0}}{{Citation needed|date=September 2009}} ದೂರದಿಂದ [[ಸ್ಪೊಟ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಕೋರ್ಟ್ ಹೌಸ್ ಯುದ್ಧ|ಸ್ಪೊಟ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಕೋರ್ಟ್ ಹೌಸ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಮರೆಯಿಂದ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು, ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ವಿಟ್‌ವರ್ಥ್]] ಗುರಿಯ ರೈಫಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಅದು ನಂತರ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸೆಡ್ಗ್‌ವಿಕ್ ಸುತ್ತುವರಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕದೆಗಾಣಿಸಿದನು, [[ಅರ್ಬನ್ ಲೆಜೆಂಡ್‌|ಅರ್ಬನ್ ಲೆಜೆಂಡ್‌ನ]] ಪ್ರಕಾರ ಅವನ ಕೊನೆಯ ಮಾತುಗಳು ಹೀಗಿವೆ, ಯಾವ ದೂರದಿಂದ ಅವನು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನೋ "ಅವರು ಈ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆನೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ-". ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref name="Senich p. " /> * ಮೇಜರ್ [[ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ರುಸೆಲ್ ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌|ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ರುಸೆಲ್ ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನು]] ಮ್ಲಿಮೋ,[[ಡೆಬೆಲೆ|ಡೆಬೆಲೆಯ]] ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡನನ್ನು, ಅವನ ಗುಹೆ [[ಮಟೊಬೊ ಹಿಲ್ಸ್]], [[ರೊಡೆಷಿಯಾ|ರೊಡೆಷಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಕೊಲೆಮಾಡಿದನು, ಇದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ [[ಎರಡನೆಯ ಮಾಟಾಬಲೆ ಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಾಟಾಬಲೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು]] ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿತು (೧೮೯೬).<ref name="nyt25jun1896">{{cite journal| author =| date=June 25, 1896| title=Killed the Matabele God: Burnham, the American scout, may end uprising| journal=[[New York Times]]| volume=| issue=| issn=0093-1179}}</ref> ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನು ಒಂದು [[ದನಕಾಯುವ ಹುಡುಗ|ದನಕಾಯುವ ಹುಡುಗನಂತೆ]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಹಳೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ|ಅಮೇರಿಕಾದ ಹಳೆಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ]] ಭಾರತದ ಅನ್ವೇಷಕನಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದನು, ಆದರೆ ಅವನು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗೂಢಚಾರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು ಮತ್ತು [[ಎರಡನೆಯ ಬೋಯರ್ ಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಬೋಯರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಮಿ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಲು ಹೊರಟು ಹೋದನು. ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಕೂಡ, ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು, ''ಅವನು-ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ-ಕೂಡ-ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು'' ,<ref name="jameswest">{{cite book | last =West | first =James E. | authorlink =James E. West (Scouting) | coauthors =Peter O. Lamb; illustrated by [[Robert Baden-Powell, 1st Baron Baden-Powell|Lord Baden-Powell]] | title =He-who-sees-in-the-dark; the boys' story of Frederick Burnham, the American scout | publisher =Brewer, Warren and Putnam | year =1932 | location = | pages = | url = | doi = | id = }}</ref> ಆದರೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ''ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಬೇಹುಗಾರ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref name="nyt1901">{{cite journal| author =| date=May 5, 1901| title=England's American Scout| journal=[[New York Times]] (London Chronicle)| volume=| issue=| issn=0362-4331| url=| format=}}</ref> ===೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನ=== * ಫಿನ್ನಿಷ್ ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಕೊರ್ಪೊರಲ್ [[ಸಿಮೋ ಹಾಯಾ]], ಅಕಾ "ವಾಲ್ಕೋನೆನ್ ಕೊಲೆಮಾ" (ವೈಟ್ ಮರಣ) [[ವಿಂಟರ್ ಯುದ್ಧ|ವಿಂಟರ್ ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗುರಿಕಾರನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಯುದ್ಧಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಗುರಿಕಾರ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಜನರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು, ಅವನು ಸುಮಾರು ೫೪೨ [[ಸೋವಿಯತ್]] ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒಂದು [[SAKO]] m/೨೮-೩೦ (ಪೈಸ್ಟಿಕೋರ್ವಾ) ಮತ್ತು [[ಕಬ್ಬಿಣದ ವೀಕ್ಷಣ|ಕಬ್ಬಿಣದ ವೀಕ್ಷಣಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೊಲ್ಲುವುದರ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಅವನ ಗುರಿಕಾರ ಕೌಶಲಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಹಾಯಾ ಸುಮಾರು ಎರಡು ನೂರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದು [[ಸುವೋಮಿ KP/-31]] [[ಸಬ್‌ಮಷಿನ್ ಗನ್‌|ಸಬ್‌ಮಷಿನ್ ಗನ್‌ನ]] <ref name="MTV3">{{citeweb|url=http://www.mtv3.fi/uutiset/arkisto.shtml/arkistot/kotimaa/2007/11/584680|title=Sotasankarit-äänestyksen voitti tarkka-ampuja Simo Häyhä|accessdate=2010-03-19}}</ref> ಜೊತೆ ಮಾಡಿರುವುದರ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇವು ಅವನ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ೭೦೫ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುತ್ತವೆ. * ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ [[ಲ್ಯೂಡ್ಮಿಲಾ ಪಾವ್ಲಿಶೆಂಕೋ]] (IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ) - ೩೦೯ ನಿರ್ಧರಿತ ಕೊಲೆಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಮಹಿಳಾ ಸೋವಿಯತ್ ಗುರಿಕಾರ, ಇವು ಅವಳನ್ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮಹಿಳಾ ಗುರಿಕಾರಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Sakaida-Hook pp. 31-32">{{harvnb|Sakaida|Hook|2003| pp=31-32}}</ref> * [[ಬಿಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್]] ([[Iನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]) - [[ಗ್ಯಾಲ್ಲಿಪೋಲಿ ಧಾಳಿ|ಗ್ಯಾಲ್ಲಿಪೋಲಿ ಧಾಳಿಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ನಿರ್ಧರಿತ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುವ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ಗುರಿಕಾರ; ಅವನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಕೊಲೆಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು.<ref name="Hamilton2008">ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್, ಜೆ. ಸಿ. ಎಂ. (೨೦೦೮): ''ಗಲ್ಲಿಪೊಲಿ ಸ್ನಿಫರ್ಸ್: ದ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಬಿಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್'' . ಸಿಡ್ನಿ: ಪಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೯೭೮-೧-೪೨೫೯-೧೧೯೮-೦</ref> * [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಪೆಗಾಹ್ಮಗಬೋ]] ([[Iನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]) - [[ಕೆನಡಾ ಮೂಲದ]] ೩೭೮ ಕೊಲೆಗಳ ಜೊತೆ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಗುರಿಕಾರ. * ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ [[ವೇಸಿಲಿ ಜೇಟ್‌ಸೀವ್]] ([[IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]) - [[ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ರಡ್ ಯುದ್ಧ|ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ರಡ್ ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ೨೨೫ ಜರ್ಮನ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ,<ref name="bioru">{{Ru icon}}[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=481 ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ] ಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯುನಿಯನ್ ಮತ್ತು ರಷಿಯಾ ಹಿರೋಗಳ ಮೇಲೆ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್</ref> ಅವನು ''[[ಎನಿಮಿ ಎಟ್ ದ ಗೇಟ್ಸ್]]'' ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ''[[ವಾರ್ ಆಫ್ ದ ರಾಟ್ಸ್ ]]'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಎರಡು ಕೂಡ ಹೇಗಾದರೂ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. * ಮಿಹೈಲ್ ಸುರ್ಕೋವ್ ಇವನು ೭೦೨ ಶತ್ರು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಯುದ್ಧದ-ನಂತರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು [[ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರಚಾರ|ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು]] ಅತಿಶಯಮಾಡುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿತು.<ref name="ussr_snip">{{citeweb|url=http://wio.ru/galgrnd/sniper/sniper.htm|title=top WWII snipers|accessdate=2008-10-13}}</ref> * ಸೆಮೆನ್ ನೊಮೊಕೊನೊವ್ ಒಬ್ಬ ಜರಲ್‌ನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೇವಲ ೩೬೭ ಜನರನ್ನು ಕೊಂದ ಗುರಿಕಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref name="ussr_snip" /> * ಜೆಫ್ರೀಟರ್ (ಖಾಸಗಿ) [[ಮ್ಯಾಥೂಸ್ ಹೆಟ್‌ಜೀನರ್]] (IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ) - [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ]] ಗುರಿಕಾರ, ಅವನು ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು [[ಜರ್ಮನಿಯ ಸೇನೆ|ಜರ್ಮನಿಯ ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿ ಗುರಿಕಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. * ಒಬೆರ್ಜ್‌ಫ್ರೀಟರ್ (ಖಾಸಗಿ ಮೊದಲನೇ ದರ್ಜೆ) [[ಜೋಸೆಫ್ ’ಸೆಪ್’ ಅಲ್ಲರ್‌ಬರ್ಜರ್]] (IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ) - ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ೨೫೭ ಕೊಲೆಗಳಿಂದ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ]] ಗುರಿಕಾರ. * [[ಝ್ಹಾಂಗ್ ಟೋಫಾಂಗ್]] (ಚೈನೀಸ್: 张桃芳; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೈನೀಸ್:张桃芳; ವೇಡ್ ಗಿಲ್ಸ್: ಝ್ಹಾಂಗ್ ಟೋ-ಫಾಂಗ್) ಅವನು ಕೋರಿಯಾದ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಸೈನಿಕನಾಗಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಗುರಿಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು. ಅವನು ೩೨ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರಿಕಾರಕ ವರ್ಧಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ೨೧೪ ನಿರ್ಧರಿತ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. * [[ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಹಲ್ಮ್]] ಇವನು [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕ್ರಾಸ್‌|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕ್ರಾಸ್‌ನ]] ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ವೀಕರ್ತ, ಮುಖದಲ್ಲಿನ ಶತ್ರುವಿನ ಬಗೆಗಿನ ಶೌರ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಯುತವಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಬಲಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಕ್ರೇಟ್ ಯುದ್ಧ|ಕ್ರೇಟ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಅವನು ಜರ್ಮನ್ ಗುರಿಕಾರರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲುವ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. * [[ಗನ್ನೇರಿ ಸರ್ಜಿಯಂಟ್]] [[ಕರ್ಲೋಸ್ ಹಾಥ್‌ಕೋಕ್]] ([[ವಿಯೇಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ]]) - ೯೩ ನಿರ್ಧರಿತ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು ಆದರೆ ಅನಿರ್ಧಾರಿತ ೨೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವನು ಅತಿ ದೀರ್ಘವಾದ ನಿರ್ಧಾರಿತ {{convert|2286|m|yd|abbr=on}} ಅಂತರದ (ಒಂದು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ [[M2 ಬ್ರೌನಿಂಗ್ ಮಷಿನ್ ಗನ್‌|M2 ಬ್ರೌನಿಂಗ್ ಮಷಿನ್ ಗನ್‌ನ]] ಜೊತೆ ಮಾಡಿದ)ರ ೨೦೦೨ ವರೆಗೆ ೩೫ ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಮಾಡಿದನು.<ref name="Hathcockshot">{{cite web |quote=...famous Hathcock shot that killed an enemy from more than {{convert|2500|yd|m}} away... |publisher=Marine Corps News |3= |accessdate=2008-03-24 |date=March 29, 2007 |title=Range complex named after famous Vietnam sniper |url=http://www.marines.mil/marinelink/mcn2000.nsf/lookupstoryref/2007329115513 |author=Lance Cpl. George J. Papastrat }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Hathcockshota">{{cite web |quote=When a 24-year old Marine sharpshooter named Carlos Norman Hathcock II chalked up the farthest recorded kill in the history of sniping - 2,500 yards (1.42 miles, a distance greater than 22 football fields) in February 1967 he fired a [[Browning M2]] .50 Cal. Machine Gun. |url=http://www.globalsecurity.org/military/systems/ground/sniper.htm |title=Sniper Rifles |publisher=[[GlobalSecurity]] |accessdate=2008-03-24}}</ref><ref name="Hathcockshotb">{{cite web |quote=Viet Cong shot dead by a round fired from a scope-mounted Browning M-2 .50 caliber machine gun at the unbelievable range of {{convert|2500|yd|m}}. |title=Marine Corps Sniper Carlos N. Hathcock II |author=Sgt. Grit |year=೨೦೦೬ |accessdate=೨೦೦೮-೦೩-೨೪ |url=http://www.grunt.com/scuttlebutt/corps-stories/heroes/carloshathcock.asp |archive-date=2011-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101111432/http://grunt.com/scuttlebutt/corps-stories/heroes/carloshathcock.asp |url-status=dead }}</ref> * [[ಚುಕ್ ಮಾಹಿನ್ನೇಯ್]] ([[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ]]) - ೧೦೩ ನಿರ್ಧರಿತ ಮತ್ತು ೨೧೬ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕೊಲೆಗಳು. * [[ಅಡೆಲ್‌ಬರ್ಟ್ ಎಫ್. ]][[ವಾಲ್‌ಡ್ರೋನ್]] ([[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ]]) - ೧೦೯ ನಿರ್ಧರಿತ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾದಿದನು. * ಮಾಸ್ಟರ್ ಎಸ್‌ಜಿಟಿ. [[ಗ್ಯಾರಿ ಗೋರ್ಡನ್]] ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಜಿಟಿ. ಮೊದಲನೇ ಶ್ರೇಣಿಯ [[ರಾಂಡಿ ಶುಘರ್ಟ್]] - [[ಆಪರೇಷನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸೆರ್ಪೆಂಟ್]] - [[ಡೆಲ್ಟಾ ಫೋರ್ಸ್]] ಗುರಿಕಾರರು [[ಮೊಗಾದಿಶು ಯುದ್ಧ|ಮೊಗಾದಿಶು ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಕ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಬಿದ್ದು ಗಾಯಗೊಂಡ ಗುಂಪನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ [[ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಹೊನರ್‌]] ಅನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟರು. ''[[ಬ್ಲಾಕ್ ಹಾಕ್ ಡೌನ್]]'' ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ನಾಟಕೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ===೨೧ನೇ ಶತಮಾನ=== * ಬ್ರಿಟಿಷ ಸೈನ್ಯ [[ಸಿಓಎಚ್]] [[ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ ಕೇವಲ್ರಿ|ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ ಕೇವಲ್ರಿಯ]] [[ಕ್ರೇಗ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]] ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎರಡು [[ತಾಲಿಬಾನ್]] [[ಮುಸಾ ಕಾಲಾ|ಮುಸಾ ಕಾಲಾದ]]‍ ಮಷಿನ್ ಗನ್ನರ್‌ಗಳನ್ನು [[ಹೆಲ್ಮಂಡ್ ಪ್ರಾಂತ|ಹೆಲ್ಮಂಡ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ]] ಅಫ್‌ಘಾನಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ, {{convert|2475|m|yd|0|abbr=on}} ಒಂದು [[L115A3 ದೀರ್ಘ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ರೈಫಲ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ರೈಫಲ್ [[.338 ಲಪುವಾ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್‌]] ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇವುಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ [[ದೀರ್ಘವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧರಿತ ಗುರಿಕಾರ ಕೊಲೆ|ದೀರ್ಘವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧರಿತ ಗುರಿಕಾರ ಕೊಲೆಗಳಾಗಿವೆ]].<ref name="Smith p. " /><ref name="Chandler p. " /><ref name="Alpert p. " /><ref name="Drury p. " /> * ಕೆನಡಾದ [[ಕೊರೊಪಲ್]] [[ರೊಬ್ ಫುರ್‌ಲೋಂಗ್]], ಮೊದಲಿಗೆ [[PPCLI]] ([[ಆಪರೇಷನ್ ಅನಕೊಂಡಾ]], [[ಅಫ್‌ಘಾನಿಸ್ಥಾನ್]]) - ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ [[.50 caliber]] (೧೨.೭&nbsp;mm) [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್‌ TAC-50]] ರೈಫಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು {{convert|2430|m|yd|0|abbr=on}} ಒಂದು ನಿರ್ಧರಿತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Maclean.Furlong">{{cite web|ref = harv|date = May 15, 2006|year = 2006|url = http://www.macleans.ca/canada/national/article.jsp?content=20060515_126689_126689|title = We were abandoned|format = |publisher = [[Maclean's]]|accessdate = May 3, 2010|last = Friscolanti|first = Michael|quote = |archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 21, 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20100821203727/http://www.macleans.ca/canada/national/article.jsp?content=20060515_126689_126689|url-status = dead}}</ref> * ಕೆನಡಾದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಕೊರೊಪಲ್]] [[ಅರ್ರೋನ್ ಪೆರಿ]], ಮೊದಲಿಗೆ [[PPCLI]] ([[ಆಪರೇಷನ್ ಅನಕೊಂಡಾ]] [[ಅಫ್‌ಘಾನಿಸ್ಥಾನ್]]) - ಯಾವತ್ತೂ ದಾಖಲಿಸದ ದೀರ್ಘವಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ [[ಯುಎಸ್ ಹಡಗಿನ]] ನಾಶದ ನಂತರ {{convert|2310|m|yd|0|abbr=on}} ಗಳಲ್ಲಿ ಗುರಿಕಾರ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಗನ್ನೇರಿ ಸರ್‌ಜೀಯಂಟ್ ಕರ್ಲೋಸ್ ಹಾಥೊಕ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಪೆರ್ರಿಯು ಒಂದು [[.50 ಕ್ಯಾಲಿಬರ್]] (೧೨.೭&nbsp;mm) [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್‌ TAC-50]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿದನು.<ref name="Maclean.Furlong" /> * ಯು.ಎಸ್.ಸೈನ್ಯದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸರ್‌ಜಿಯಂಟ್ ಟಿಮೋಥಿ ಎಲ್. ಕೆಲ್ಲರ್ - ಯು.ಎಸ್. ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವನು [[ಆಪರೇಷನ್ ಇರಾಕಿ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ|ಆಪರೇಷನ್ ಇರಾಕಿ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ೭೮ ನಿರ್ಧರಿತ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೈಟಿಯಲ್ಲಿ ೩ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="snipercentral.com.Iraq">{{cite web|ref = harv|date = 2010|year = 2010|url = http://www.snipercentral.com/snipers.htm#IRAQI|title = The Sniper Log Book|format = |publisher = snipercentral.com|accessdate = May 9, 2010|last = |first = |quote = |archive-date = ಮೇ 2, 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20100502040822/http://www.snipercentral.com/snipers.htm#IRAQI|url-status = dead}}</ref> *ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೈನ್ಯದ ಗುರಿಕಾರ, ಕೊರೊಪಲ್ ಐ.ಆರ್. ಪ್ರೆಮಸಿರಿ ಅಲಿಯಾಸ್ ’ನೆರೋ’, ಗಜಬಾ ಸೈನಿಕಪಡೆಯ ೫ನೆಯ ಬ್ಯಾಟಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ೮೦ [[L.T.T.E.]] ಕೇಡರ್‌ಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಟಿಸ್ಸಾ ರವಿಂದ್ರಾ ಪೆರೆರಾರಿಂದ [http://www.nation.lk/2009/05/03/defence.html ಸೈನ್ಯ ಹೇಳಿದೆ ಭಾರಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲ , ಪ್ರಭಾ ಇಲ್ಲ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090615052613/http://www.nation.lk/2009/05/03/defence.html |date=2009-06-15 }} . ೨೦೧೦-೦೧-೨೨ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> * ಇರಾಕಿನ ಬಂಡಯಗಾರ [[ಜ್ಯೂಬಾ]], ಹಲವಾರು ಪ್ರಚಾರ ವೀಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಬ್ಬ ಗುರಿಕಾರ. ಜ್ಯೂಬಾವು ೩೭ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಜ್ಯೂಬಾವು ಒಂದು ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೌದೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅವನು ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಂಡಾಯಗಾರ ಗುರಿಕಾರರ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="alertnet.org.Juba">{{cite web|ref = harv|date = October 29, 2006|year = 2006|url = http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/PAR929648.htm|title = U.S. military probes sniper threat in Baghdad|work = alertnet.org|publisher = [[Reuters]]|accessdate = May 9, 2010|last = [[Reuters]]|first = |quote = |archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20100822100250/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/PAR929648.htm|url-status = dead}}</ref> * ೩ನೆಯ ಬ್ಯಾಟಲಿಯನ್‌ನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ಕೊರ್ಪೊರಲ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ರೇನೊಲ್ಡ್ಸ್ [[ಸ್ಕೊಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರೊಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್]], [[ಬ್ಲಾಕ್ ವಾಚ್]], ಅವನು ಒಬ್ಬ ತಾಲಿಬಾನ್ ಕಮಾಂಡರ್‌ನನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ {{convert|1853|m|yd|0|abbr=on}} .೩೩೮ ಲಪುವಾ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್ (೮.೬&nbsp;mm) [[L115A3]] ರೈಫಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಕೊಂದನು.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/worldnews/article-1206553/British-sniper-tells-moment-shot-Taliban-commander--TWO-KILOMETRES-away.html ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸ್ನಿಫರ್ ಒಂದು ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು......... ಎರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಿಂದ ತಾಲಿಬಾನ್ ಕಮಾಂಡರ್‌ನನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ್ದೆನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ]. ೨೦೧೦-೦೧-೨೨ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{Wiktionary|sniper}} * [[AmericanSnipers.org (ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಸ್ನೈಪರ್‌‌ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ)]] * [[ಟ್ಯಾಂಕ್ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಬಂದೂಕು]] * [[ನಿಯೋಜನೆಗೊಂಡ ಗುರಿಕಾರ]] * [[ಜಗರ್ (ಮಿಲಿಟರಿ)]] * [[ಆಪರೇಶನ್ ಫಾಕ್ಸ್ಲಿಯ್]] -[[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್]] ನನ್ನು ಸ್ನಿಫರ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೊಲ್ಲವ ಯೋಜನೆ * [[ಬೇಹುಗಾರ ಸ್ನಿಫರ್]] * [[ಮುಂಗಾವಲು ಸೈನಿಕ]] * [[ಸ್ನಿಫರ್ ಹಾದಿ]] * [[ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ನಿಫರ್‌ಗಳು]] * [[ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳು]] * ಮಿಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೊಯಾ http://static.scribd.com/docs/d2ke2aetnlp77.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115021042/http://static.scribd.com/docs/d2ke2aetnlp77.pdf |date=2016-01-15 }} ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== ;ಲೇಖನಗಳು {{reflist|2}} ;ಉಲ್ಲೇಖಗಳು *{{cite web|ref = harv|date = May 2, 2010|year = 2010|url = http://www.nypost.com/p/news/international/sniper_kills_qaeda_from_mi_away_sTm0xFUmJNal3HgWlmEgRL|title = Sniper kills Qaeda-from 1½ mi. away|format = |publisher = [[New York Post]]|accessdate = May 3, 2010|last = Alpert|first = Lukas|quote = |archive-date = ಮೇ 6, 2010|archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20100506032250/http://www.nypost.com/p/news/international/sniper_kills_qaeda_from_mi_away_sTm0xFUmJNal3HgWlmEgRL|url-status = deviated|archivedate = ಮೇ 6, 2010|archiveurl = https://wayback.archive-it.org/all/20100506032250/http://www.nypost.com/p/news/international/sniper_kills_qaeda_from_mi_away_sTm0xFUmJNal3HgWlmEgRL}} * {{cite web | title=Sniper Tactics: Going for the Gun | url=http://www.policeone.com/suicide-by-cop/articles/98620/ | author=Bartlett, Derrick | date=April 12, 2005 | accessdate=January 26, 2006 | archive-date=ಜೂನ್ 16, 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190616184907/https://www.policeone.com/suicide-by-cop/articles/98620/ | url-status=dead }} *{{cite book |ref=harv|last=Brookesmith|first=Peter | authorlink = | title = Sniper: training, techniques and weapons|edition=2007|year=2007| publisher = [[St. Martin's Press]]| isbn= 9780312362904 }} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೧೯೨ </small> *{{cite web |ref=harv|date= May 2, 2010 |year=2010|url = http://www.dailystar.co.uk/news/view/133379/Sniper-s-Taliban-shots-earn-him-place-in-military-record-books/|title = Sniper's Taliban shots earn him place in military record books|format = |publisher = [[Daily Star (United Kingdom)|The Daily Star]]| accessdate = May 3, 2010 | last=Chandler| first= Neil |quote=}} *{{cite web |ref=harv|date= May 2, 2010|year=2010|url = http://www.dailymail.co.uk/news/article-1270414/British-sniper-sets-new-sharpshooting-record-1-54-mile-double-Taliban-kill.html|title = The super sniper: Hero picks off two Taliban from a mile and a half away|format = |publisher = [[Daily Mail]]| accessdate = May 3, 2010 | last=Drury| first= Ian |quote=}} *{{cite book |ref=harv|last=Gilbert|first=Adrian | authorlink = | title = Sniper: The Skills, the Weapons, and the Experiences|edition=1996|year=1996| publisher = [[St. Martin's Press|St. Martin's Paperbacks]]| isbn= 9780312957667 }} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೩೫೨ </small> * {{cite book | author=[[Clive M. Law|Law, Clive M.]] | title=Without Warning: Canadian Sniper Equipment of the 20th Century | publisher=[[Service Publications]] | year=2005 | isbn=1-894581-16-4}} *{{cite book |ref=harv|last=Pegler|first=Martin | authorlink = | title = Out of Nowhere: A History of the Military Sniper|edition=2006|year=2006| publisher = [[Osprey Publishing]]| isbn= 9781846031403}} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೩೫೨ </small> *{{cite book |ref=harv|last=Parker|first=Eric | authorlink = | title = Hesketh Prichard, D.S.O., M.C.: hunter: explorer: naturalist: cricketer: author: soldier; a memoir|edition=1924|year=1924| publisher = T. F. Unwin ltd.| isbn= }} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೨೬೧ </small> *{{cite book |ref=harv|last=Plaster|first=Maj. John L. | authorlink = John Plaster| title = [[The Ultimate Sniper|The ultimate sniper: an advanced training manual for military & police snipers]]|edition=1993|year=1993| publisher = [[Paladin Press]]| isbn= 9780873647045 }} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೪೫೩ </small> *{{cite book |ref=harv|last=Plaster|first=Maj. John L.| authorlink = John Plaster| title = The History of Sniping and Sharpshooting|edition=2007|year=2007| publisher = [[Paladin Press]]| isbn= 9781581606324 }} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೭೦೪ </small> *{{cite book |ref=harv|last=Prichard|first=Hesketh | authorlink = |last2=Vernon|first2=Hesketh| title = Sniping in France 1914-18: With Notes on the Scientific Training of Scouts, Observers, and Snipers|edition=2004|year=2004| publisher = Helion & Company Limited| isbn= 9781874622475 }} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೧೪೩ </small> *{{cite book |ref=harv|last=Sakaida|first=Henry | authorlink = |last2=Hook|first2=Christa | title = Heroines of the Soviet Union 1941-45|edition=2003|year=2003| publisher = [[Osprey Publishing]]| isbn= 9781841765983 }} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೬೪ </small> *{{cite book |ref=harv|last=Senich|first=Peter R.| authorlink = | title = The German sniper, 1914-1945|edition=1982|year=1982| publisher = [[Paladin Press]]| isbn=9780873642231}} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೪೪೫ </small> *{{cite book |ref=harv|last=Senich|first=Peter R.| authorlink = | title = The Complete Book of U.S. Sniping|edition=1988|year=1988| publisher = [[Paladin Press]]| isbn= 9780873644600 }} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೨೮೦ </small> *{{cite book |ref=harv|last=Shore|first=C.| authorlink = | title = With British Snipers to the Reich|edition=1988|year=1988| publisher = Desert Pubns| isbn= 9780879471224 }} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೩೫೧ </small> *{{cite web|ref = harv|date = May 2, 2010|year = 2010|url = http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/afghanistan/article7113916.ece|title = Hotshot sniper in one-and-a-half mile double kill|format = |publisher = [[The Sunday Times]]|accessdate = May 3, 2010|last = Smith|first = Michael|quote = |archive-date = ಮೇ 28, 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20100528030419/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/afghanistan/article7113916.ece|url-status = dead}} *{{cite book |ref=harv|last=Taylor|first=Peter| authorlink = Peter Taylor (journalist)| title = Behind the mask: the IRA and Sinn Fein|edition=1997|year=1997| publisher = TV Books| isbn= 9781575000619 }} <small>- ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು: ೪೩೧ </small> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commons|Sniper}} * [http://francotiradores.es ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ II ರ ಸಮಯದ ಸ್ನಿಫರ್ ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212230246/http://www.francotiradores.es/ |date=2009-12-12 }} * [http://www.thedarkpaladin.com/russiansnipers.htm ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಈಗರ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಇತಿಹಾಸಕಾರನಿಂದ ಗ್ರೇಟ್ ಪೆಟ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ವಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೆಲುವು ಒಳಗೊಂಡ ರಷಿಯನ್ ಸ್ನಿಫರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310210955/http://www.thedarkpaladin.com/russiansnipers.htm |date=2007-03-10 }} * [http://www.allworldwars.com/Sniping%20in%20France%20by%20Major%20Hesketh-Prichard.html ಮೇಜರ್ ಎಚ್.ಹೇಸ್ಕೇತ್-ಪ್ರಿಚಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಸ್ನಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಇನ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್] * [http://video.google.com/videoplay?docid=-4521572679299554649 ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ II - ಜರ್ಮನ್ ಸ್ನಿಫ್ರ್‌ಗಳ ತರಬೇತಿ ಚಿತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100122092451/http://video.google.com/videoplay?docid=-4521572679299554649 |date=2010-01-22 }} * [http://www.everyspec.com/ARMY/FM+-+Field+Manual/FM_23-10_14421/ ಆರ್ಮಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯನುಯ್ಯಲ್ 23-10, ಸ್ನಿಫರ್ ಟ್ರೇನಿಂಗ್ (17 ಅಗಸ್ಟ್ 1994)] ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕೈಪಿಡಿಯು ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಿಫರ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ಆಪರೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಅವಶ್ಯಕ ನೆರವಿನ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ನಿಫರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕದನ ವೃತ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ನಿಫರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ನಿಫರ್ ಹೋರಾಟ]] [[da:Finskytte#Snigskytte]] 9kyuukjlvk5898tb85bve8xh36nmfgn 0 25683 1375172 1366502 2026-06-17T03:25:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375172 wikitext text/x-wiki [[File:Common clownfish curves dnsmpl.jpg|thumb|250px|right|ಸಹಜೀವನದ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ಲೌನ್ ಮೀನು ಸಣ್ಣ ಅಕಶೇರುಕಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇವುಗಳು ಕಡಲ ಹೂಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಕ್ಲೌನ್ ಮೀನಿನ ಅಮೇಧ್ಯವು ಕಡಲ ಹೂಗಳಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.]] '''ಸಹಜೀವನ''' ವೆಂಬುದು (ಗ್ರೀಕ್ ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ: σύν ''ಸಿನ್'' "ಜೊತೆಗೆ" ಹಾಗು βίωσις ''ಬಿಯೋಸಿಸ್'' "ಜೀವಿಸುವುದು") ವಿವಿಧ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ [[ಜಾತಿ|ಜೀವಿಗಳ]] ನಡುವೆ ಇರುವ ನಿಕಟ ಹಾಗು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ. 1877ರಲ್ಲಿ, ಬೆನೆಟ್, ಸಹಜೀವನ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು (ಈ ಪದವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೀವಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.) ಕಲ್ಲು ಹೂಗಳಲ್ಲಿರುವ(ಶೀಲೀಂಧ್ರಗಳ) ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಿದರು<ref>ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ, ಸಹಜೀವನ.</ref>. 1879ರಲ್ಲಿ, [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನ್]] ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹೆಯಿನ್ರಿಚ್ ಆಂಟನ್ ಡೆ ಬಾರಿ, ಇದನ್ನು "ಜೀವಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬದುಕುವುದು" ಎಂದು ಅರ್ಥನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Wilkinson 2001">{{Harvnb|Wilkinson|2001}}</ref><ref>{{Harvnb|Douglas|1994|p=1}}</ref> ಸಹಜೀವನದ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು, ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಯೋಜಕವಾದ ಸಹಜೀವನ, ಸಹಜೀವಿ, ಅಥವಾ ಸ್ವಭಾವತಃ ಪರಾವಲಂಬಿ ಎಂದು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="Dethlefsen et al.">{{Citation|author=Dethlefsen L, McFall-Ngai M, Relman DA|year= 2007|title=An ecological and evolutionary perspective on human-microbe mutualism and disease|journal=Nature|volume=449|pages=811–808|pmid=17943117 | doi = 10.1038/nature06245|issue=7164|postscript=.}}</ref><ref name="Paszkowski">{{Citation|author=Paszkowski U.|year=2006|title=Mutualism and parasitism: the yin and yang of plant symbioses|journal=Curr Opin Plant Biol|volume=9|pages=364–370|pmid=16713732 | doi = 10.1016/j.pbi.2006.05.008|issue=4|postscript=.}}</ref> ಸಹಜೀವನದ ಕೆಲವು ಸಂಬಂಧಗಳು ನಿರ್ಬಂಧಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬರು ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಲವು ಕಲ್ಲುಹೂಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಹಾಗು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಸಹಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವು ಬದುಕಲಾರವು.<ref name="Wilkinson 2001" /><ref>{{Harvnb|Isaac|1992|p=266}}</ref><ref>{{Harvnb|Saffo|1993}}</ref><ref>{{Citation |title= The symbiotic habit|last= Douglas|first= Angela E.|year= 2010|publisher= Princeton University Press|location= New Jersey|isbn= 978-0-691-11341-8|page= 4}}</ref> ಇತರವುಗಳು ಐಚ್ಚಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೂ ಇತರ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಜೀವಿಯು ಮತ್ತೊಂದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗುವ ಸಂಬಂಧವೂ ಸೇರಿದೆ. (ಎಕ್ಟೋಸಿಂಬಿಯೋಸಿಸ್, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಿಸಲ್ಟೋ(ಸೇಬು ಮೊದಲಾದ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಬದನಿಕೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ, ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ, ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಸ್ಯ), ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಸಹಭಾಗಿಯು ಮತ್ತೊಂದರೊಳಗೆ ಜೀವಿಸುವುದು. ಎನ್ಡೋಸಿಂಬಿಯೋಸಿಸ್, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಬಸಿಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಅಥವಾ ಹವಳಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜೂಕ್ಸಾನ್ತೆಲ್ಲೆಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಿರ್ಬಂಧಕವಾಗಿರಬಹುದು, ಅದೆಂದರೆ, ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಒಂದರ ಉಳಿವು ಅವಶ್ಯಕ, ಅಥವಾ [[wikt:facultative|ಐಚ್ಚಿಕ]]ವಾಗಿರಬಹುದು, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಜೀವಿಗಳ ಉಳಿವಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Moran 2006">{{Harvnb|Moran|2006}}</ref><ref name="ReferenceA">{{Harvnb|Ahmadjian|Paracer|2000|p=12}}</ref> == ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಭೌತಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ == [[File:An alder root nodule gall.JPG|left|120px|thumb|ಆಲ್ಡರ್ ಮರದ ಬೇರಿನ ಗಂಟು]] ಎನ್ಡೋಸಿಂಬಿಯೋಸಿಸ್ ಎಂಬುದು ಸಹಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಹಜೀವಿಯು ಮತ್ತೊಂದರ ಕೋಶದೊಳಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಂತರ್ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="ReferenceA" /><ref>{{Harvnb|Sapp|1994|p=142}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ರೈಜೋಬಿಯ, ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯದ ಬೇರುಗಳ ಗಂಟಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ;ಆಕ್ಟಿನೋಮೈಸೇಟ್ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ''ಫ್ರಾಂಕಿಯ'' ಎಂಬ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ, ಇವುಗಳು ಆಲ್ಡರ್ ಮರದ ಬೇರು ಗಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ; ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಹವಳಗಳ ಒಳಗೆ ಏಕಕೋಶಗಳಾದ ಪಾಚಿ; ಹಾಗು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಎನ್ಡೋಸಿಂಬಿಯೋಸಿಸ್ 10%–15%ನಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ ಪೌಷ್ಟಿಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎಕ್ಟೋಸಿಂಬಿಯೋಸಿಸ್ ಅನ್ನು ''ಎಕ್ಸೋಸಿಂಬಿಯೋಸಿಸ್'' ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ, ಸಹಜೀವಿಯು ಸಮೂಹದ ದೇಹದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣಕಾರಿ ಅಂಗದ ಒಳಭಾಗ ಅಥವಾ ಬಹಿಸ್ಸ್ರಾವ ಗ್ರಂಥಿ ನಾಳವೂ ಸೇರಿದೆ.<ref name="ReferenceA" /><ref>{{Harvnb|Nardon|Charles|2002}}</ref> ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಪರೋಪಜೀವಿಗಳಾದ ಹೇನು, ಸಹಜೀವಿ ಎಕ್ಟೋಸಿಂಬಿಯೋಸಿಸ್ ಗಳಾದ ಚಿಪ್ಪುಜಂತುಗಳು ಬಲೀನ್ ತಿಮಿಂಗಲದ ದವಡೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಯೋಜಕ ಸಹಜೀವಿಗಳಾದ ಎಕ್ಟೋಸಿಂಬಿಯೋಸಿಸ್ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತಿನ್ನುವ ಮೀನುಗಳು ಸೇರಿವೆ. == ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆ == {{main article|Mutualism (biology)}} [[File:Calcinus laevimanus hermit crab with Calliactis sea anemone. 2 frames in one.jpg|thumb|300px|ಹರ್ಮಿಟ್ ಏಡಿ, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿನಸ್ ಲಯೇವಿಮನುಸ್ ಕಡಲ ಹೂವಿನೊಂದಿಗೆ.]] ''ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆ'' ಎಂದರೆ ವಿವಿಧ [[ಜಾತಿ|ಜಾತಿಗಳ]] ಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿರುವ ಸಂಬಂಧ, ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಜೀವಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="ReferenceB">{{Harvnb|Ahmadjian|Paracer|2000|p=6}}</ref> ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ನಿಕಟ ಶಾರೀರಿಕ ಹಾಗು ಜೀವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪರಸ್ಪರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಹಜೀವನವೆಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಯೋಜಕವಾದ ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಎರಡೂ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಕವಾಗಬಹುದು, ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹೊರೆಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಐಚ್ಚಿಕವಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಐಚ್ಚಿಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಲವು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಸಹಜೀವನದ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ನಿಕಟ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[File:PloverCrocodileSymbiosis.jpg|thumb|left|150px|ಒಂದು ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಪ್ಲವರ್(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಲ ದಡದಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿರುವ, ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಸ್ವಭಾವದ ನೀಳುಗಾಲು ಪಕ್ಷಿ) ನೈಲ್ ನದಿಯ ಮೊಸಳೆಯ ಹಲ್ಲನ್ನು ಕೀಳುತ್ತಿರುವುದು]] ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಯೋಜನವಾದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ (ಚಯಾಪಚಯ ಪಚನಾಂಗ)ಅಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಸ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಾಣಿ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.<ref name="Moran 2006" /> ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳು ಹವಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಜೀವಿಗಳು ಹಾಗು ಅವುಗಳ ಒಳಗೆ ಜೀವಿಸುವ ಪಾಚಿಯ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{Harvnb|Toller|Rowan|Knowlton|2001}}</ref> ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಹಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಸ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಇಂಗಾಲನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಮೈಕಾರ್ರೈಜಲ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರವು, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Harvnb|Harrison|2005}}</ref> ಪರಸ್ಪರ ಸಹಜೀವನದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ರಿಟ್ಟೆರಿ ಕಡಲ ಹೂಗಳ ಗ್ರಾಹ್ಯ ತಂತುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆಸೆಲ್ಲರೀಸ್ ಕ್ಲೌನ್ ಮೀನು. ಪ್ರದೇಶ ರಕ್ಷಕ ಮೀನು ಕಡಲಹೂಗಳನ್ನು [[ತಿನ್ನುವಿಕೆ|ತಿನ್ನುವ]] ಮೀನುಗಳಿಂದ ಕಡಲಹೂಗಳನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ;ಅಲ್ಲದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಡಲ ಹೂವಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಗ್ರಾಹ್ಯ ತಂತುಗಳು ಅವುಗಳ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ಕ್ಲೌನ್ ಮೀನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಲೌನ್ ಮೀನನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಲೋಳೆಯು ಅದನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಗ್ರಾಹಕ ತಂತುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Lee|2003}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಗೋಬಿ ಮೀನು, ಇದು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಯು ಮರಳನ್ನು ಅಗೆದು ಬಿಲ ತೋಡುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿ ಹಾಗು ಗೋಬಿ ಮೀನು ಎರಡೂ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಯು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕುರುಡಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಬಹುದು. ಅಪಾಯ ಎದುರಾದಾಗ ಗೋಬಿ ಮೀನು ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಗೆ ತನ್ನ ಬಾಲದಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಒದಗಿದಾಗ ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿ ಹಾಗು ಗೋಬಿ ಮೀನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಲದೊಳಗೆ ಮುದುರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Facey|Helfman|Collette|1997}}</ref> ನಿರ್ಬಂಧಕ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಸಿಬೋಗ್ಲಿನಿಡ್ ನಾಳ ಜಂತುಗಳು ಹಾಗು ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ದ್ವಾರಗಳು ಹಾಗು ತಂಪಾದ ಒಸರು ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜೀವನ ನಡೆಸುವ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ. ಜಂತುವಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ಭಾಗವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ತನ್ನ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಸಹಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಅಥವಾ ಮೀಥೇನ್ ನನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಪರಪೋಷಿಯು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಂತುಗಳನ್ನು 1980ರ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಲಪಗೋಸ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಮೀಪದ ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಸಮುದ್ರಗಳ ಆಳ ಕಡಲಿನ ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ದ್ವಾರಗಳು ಹಾಗು ತಂಪಾದ ಒಸರು ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{harvnb|Cordes|2005}}</ref>{{clear}} ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹಾಗು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಇರುವೆಗಳೂ ಸಹ ಕೆಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಮರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>ಪೈಪರ್‌, ರಾಸ್‌(2007), ''ಎಕ್ಸ್‌‌ಟ್ರಾಆರ್ಡಿನರಿ ಅನಿಮಲ್ಸ್‌'' : ಆನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಕ್ಯೂರಿಯಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅನ್‌ಯೂಷುಯಲ್‌ ಅನಿಮಲ್ಸ್‌, ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌.</ref> == ಸಹಜೀವಿತ್ವ == [[File:Fly June 2008-2.jpg|right|140px|thumb| ಭರಣೆಯ ಹುಳಗಳು ಒಂದು ನೊಣದ ಮೇಲೆ( ಸ್ಯೂಡೋಲಿಂಚಿಯ ಕ್ಯಾನರಿಯೇನ್ಸಿಸ್). ]] {{main article|Commensalism}} ಸಹಜೀವಿತ್ವವೆಂದರೆ, ಎರಡು ಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೀವಿಯು ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸಹಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಹಾನಿಯೂ ಸಹ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಆಂಗ್ಲ ಪದ [[wikt:commensal|ಕಮೆನ್ಸಲ್]] ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು "ಆಹಾರದ ಹಂಚಿಕೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಮಾನವನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದಗಳಾದ ''ಕಾಂ-'' ಹಾಗು ''ಮೆನ್ಸಾ'', ಇದರರ್ಥ "ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಊಟವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು".<ref name="ReferenceB" /><ref>{{Harvnb|Nair|2005}}</ref> ಸಹಜೀವಿಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೀವಿಯು ತನ್ನ ಸಾಗಣೆಗಾಗಿ(ಧಾರಣೆ) ಅಥವಾ ವಸತಿಗಾಗಿ (ಇನ್ಕ್ವಿಲಿನಿಸಂ) ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅಥವಾ ಒಂದು ಜೀವಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಅದು ಸತ್ತ ನಂತರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು (ಮೆಟಾಬಯೋಸಿಸ್)ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಟಾಬಯೋಸಿಸ್ ನ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಹರ್ಮಿಟ್ ಏಡಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಹಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೃದ್ವಂಗಿ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಜೇಡಗಳು ತಮ್ಮ ಬಲೆಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ನೇಯುತ್ತವೆ. == ಪರಾವಲಂಬಿಕೆ == [[File:Fleabite.JPG|right|thumb|ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಚಿಗಟದ ಕಡಿತವು ಪರಾವಲಂಬನೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. (ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಚಿಗಟವು ಪರಾವಲಂಬಿ ಎನಿಸಿದೆ).]] {{main article|Parasitism}} ಒಂದು ಪರಾವಲಂಬಿ ಸಂಬಂಧವೆಂದರೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಜೀವಿ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನ ಉಂಟಾದರೆ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Ahmadjian|Paracer|2000|p=7}}</ref> ಪರಾವಲಂಬಿ ಸಹಜೀವನವು ಹಲವು ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪರಪೋಷಿಯ ದೇಹದೊಳಗೆ ಜೀವಿಸುವ ಅಂತಃಪರೋಪಜೀವಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಬಾಹ್ಯಪರೋಪಜೀವಿಯವರೆಗೂ ಸೇರಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ನೆಕ್ರೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಪೋಷಿಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಬಯೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಪೋಷಿಗಳ ಉಳಿವನ್ನು ನಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಬಯೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಪರಾವಲಂಬಿಕೆಯು ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಬಳಕೆಯಾದ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಎಲ್ಲ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಡೆಪಕ್ಷ ತಮ್ಮ ಜೀವನಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಾವಲಂಬಿ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದು [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳು ಹಾಗು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಲ್ಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಬಹುತೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಜೀವಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಾವಲಂಬಿ ಗುಂಪಿಗೆ ಪರಪೋಷಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಯೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಸಂಬಂಧದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ತನ್ನ ಪರಪೋಷಿಯಿಂದ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರುವ ತೊಣಚಿ(ಪರೋಪಕಾರಿ ಹುಳ, ಕ್ರಿಮಿ). == ಅಮೆನ್ಸಲಿಸಮ್ == ಅಮೆನ್ಸಲಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಸಹಜೀವನ ಸಂಬಂಧದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಯು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮತ್ತೊಂದು ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂಲತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಮಾದರಿಯ ಸಹಜೀವನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಸರ್ವತ್ರವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸಿ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಸಸಿಯು ವಂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮರವು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಿದ್ದರೆ, ಇದು ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ದೊಡ್ಡದಾಗ ಬೇರಿನ ಜಾಗದಿಂದ ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಮಣ್ಣನ್ನು ಖಾಲಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಸಿಯ ಉಳಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮರಕ್ಕೆ ಕೊಳೆತ ಸಸಿಯಿಂದ ಪೋಷಣೆ ದೊರಕಬಹುದೆಂದು ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ವಾದವು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ದೂರವಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು ವಿಘಟನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಒದಗುತ್ತವೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಸಸಿಯಿಂದಲ್ಲ. ==ಸಹಜೀವನ ಹಾಗು ವಿಕಸನ == [[File:Common jassid nymphs and ants02.jpg|thumb|180px|ಲೀಫ್ ಹಾಪರ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಇರುವೆಗಳು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಸಹಜೀವನವು ಇತರ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾದ ಪರಭಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಪೈಪೋಟಿಗಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಗಮನ ಗಳಿಸಿದೆ,<ref>{{Harvnb|Townsend|Begon|Harper|1996}}</ref> ಇದನ್ನು ವಿಕಸನದ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ಏಕೈಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ,<ref name="Moran 2006">{{Harvnb|Moran|2006}}</ref><ref>{{Harvnb|Wernegreen|2004}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಜೀವಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಯ ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಸಹ-ವಿಕಸನ.<ref>{{Harvnb|Ahmadjian|Paracer|2000|p=3-4}}</ref> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಯುಕರ್ಯೋಟ್ಸ್ ಗಳ ವಿಕಸನವು (ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಹಾಗು ಪ್ರಾಟಿಸ್ಟ್ ಗಳು) ಎನ್ಡೋಸಿಂಬಿಯೋಟಿಕ್ ತತ್ತ್ವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳು ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಜೀವನದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.<ref name="Moran 2006" /><ref>{{Harvnb|Brinkman|2002}}</ref><ref>{{Harvnb|Golding|Gupta|1995}}</ref> === ಸಹಜನ್ಯತೆ === ಎನ್ಡೋಸಿಂಬಿಯೋಸಿಸ್ ನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿ ಲಿನ್ನ್ ಮಾರ್ಗುಲಿಸ್, ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಸಹಜೀವನವು ಒಂದು ಬಲಯುತ ಶಕ್ತಿಯೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್|ಡಾರ್ವಿನ್]] ರ ವಿಕಸನದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದ, ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರೆರೇಪಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಸನವು, ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಕಾರ, ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆ, ಹಾಗು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಆಧರಿಸಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಾರ್ಗುಲಿಸ್ ಹಾಗು ಡೋರಿಯನ್ ಸಗನ್ ರ ಪ್ರಕಾರ, "[[ಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲೆ [[ಜೀವನ]]ವು ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಜಾಲಬಂಧದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ."<ref>{{harvnb|Sagan|Margulis|1986}}</ref> === ಸಹ-ವಿಕಾಸ === ಸಹಜೀವನವು [[ಹೂವು|ಅರಳು]]ತ್ತಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಹವಿಕಸನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಹಲವು ಸಸ್ಯಗಳು, ಕ್ರಿಮಿಗಳು, ಬಾವುಲಿಗಳು, ಅಥವಾ [[ಪಕ್ಷಿ|ಹಕ್ಕಿ]]ಗಳಿಂದ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂಗಳು ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಂಡು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ. ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಿಕಸನಗೊಂಡ ಸಸ್ಯಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸರಳವಾದ ಹೂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಹೊಂದಿಸಬಲ್ಲ [[ಜಾತೀಕರಣ|ಜಾತಿನಿರೂಪಣೆ]]ಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹಲವು ವಿವಿಧ ಸಸ್ಯಗಳ ಗುಂಪಿನ ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಾತಿನಿರೂಪಣೆಯ ಕೀಟಗಳ ಗುಂಪು ಸಹ ಉದ್ಭವವಾದವು. ಕೆಲವು ಗುಂಪಿನ ಸಸ್ಯಗಳು ಮಕರಂದವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅಂಟಾದ ಪುಷ್ಪಧೂಳಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. ಹೀಗೆ ಕೀಟಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶೇಷವಾದ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಜೊತೆಗೆ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಆಹಾರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವು. ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗು ಕೀಟಗಳ ಕೆಲವು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಬಂಧವು ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{Harvnb|Harrison|2002}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯದ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕೀಟವು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{Harvnb|Danforth|Ascher|1997}}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|3}} ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== *ಅಪೋಸಿಂಬಿಯೋಟಿಕ್ *ಆಕ್ವಾಪೋನಿಕ್ಸ್ *ಡಿಕಾಂಪಿಕಲ್ಚರ್ *ಸಹಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಜೀವಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಬಹುಜಿನೊಮೀಯ ಜೀವಿ *ಸಹಜನ್ಯತೆ *ಸಹಜೀವನ(ರಾಸಾಯನಿಕ ) ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== * {{citation |last=Ahmadjian |first=Vernon |last2=Paracer |first2=Surindar |title=Symbiosis: an introduction to biological associations |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [Oxfordshire] |year=2000 |pages= |isbn=0-195-11806-5 |oclc= |doi= }} *{{citation |url=http://media.newscientist.com/article/mg14119115.200-forum-whats-in-it-for-me--jeremy-burgess-examines-therole-of-cooperation-within-natures-competitive-ways-.html |title=Forum: What's in it for me |last=Burgess |first=Jeremy |authorlink= |coauthors= |year=1994 |work= |publisher=New Scientist |access-date=2010-10-19 |archive-date=2007-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071218235221/http://media.newscientist.com/article/mg14119115.200-forum-whats-in-it-for-me--jeremy-burgess-examines-therole-of-cooperation-within-natures-competitive-ways-.html |url-status=dead }} *{{citation | last = Boucher | first = Douglas H |year=1988 |title = The Biology of Mutualism: Ecology and Evolution |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=0195053923}} * {{citation |last = Cordes |first = E.E. |coauthors = Arthur, M.A.; Shea, K.; Arvidson, R.S.; Fisher, C.R. |year = 2005 |title = Modeling the mutualistic interactions between tubeworms and microbial consortia |journal = PLoS Biol |volume = 3 |issue = 3 |pages = 1–10 |accessdate = 2007-09-23 |doi = 10.1371/journal.pbio.0030077 |pmid = 15736979 |pmc = 1044833 }} *{{citation | last = Brinkman | first = F.S.L. | coauthors = Blanchard, J.L.; Cherkasov, A.; Av-gay, Y.; Brunham, R.C.; Fernandez, R.C.; Finlay, B.B.; Otto, S.P.; Ouellette, B.F.F.; Keeling, P.J.; Others, | year = 2002 | title = Evidence That Plant-Like Genes in Chlamydia Species Reflect an Ancestral Relationship between Chlamydiaceae, Cyanobacteria, and the Chloroplast | journal = Genome Research | volume = 12 | issue = 8 | pages = 1159–1167 | url = http://www.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=5449063 | doi = 10.1101/gr.341802 | accessdate = 2007-09-30 | pmid = 12176923 | pmc = 186644 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{citation |last=Danforth |first=B.N. |last2=Ascher |first2=J. |year=1997 |title=Flowers and Insect Evolution |journal=Science |volume=99 |pages=42 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/reprint/283/5399/143a.pdf |accessdate=2007-09-25 |doi=10.1126/science.283.5399.143a |pmid=17741328 |issue=2559 }} *{{citation |last=Douglas |first=A. E. |title=Symbiotic interactions |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [Oxfordshire] |year=1994 |pages= |isbn=0-19-854294-1 |oclc= |doi= }} * {{citation |first=Douglas E. |last=Facey |first2=Gene S. |last2=Helfman |first3=Bruce B. |last3=Collette |title=The diversity of fishes |publisher=Blackwell Science |location=Oxford |year=1997 |pages= |isbn=0-86542-256-7 |oclc= |doi= }} *{{citation |last=Golding |first=RS |last2=Gupta |title=Protein-based phylogenies support a chimeric origin for the eukaryotic genome |journal=Mol. Biol. Evol. |volume=12 |issue=1 |pages=1–6 |year=1995 |pmid= 7877484 |doi= |first2=RS }} *{{citation |last = Harrison |first = Rhett |year = 2002 |title = Balanced mutual use (symbiosis) |journal = Quarterly journal Biohistory |volume = 10 |issue = 2 |pages = |url = https://www.brh.co.jp/en/experience/journal/32/ss_3.html |accessdate = 2007-09-23 |doi = |archive-date = 2009-12-10 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091210115833/http://www.brh.co.jp/en/experience/journal/32/ss_3.html |url-status = dead }} *{{citation |last=Harrison |first= Maria J. |title=Signaling in the arbuscular mycorrhizal symbiosis |journal=Annu. Rev. Microbiol. |volume=59 |issue= |pages=19–42 |year=2005 |pmid=16153162 |doi=10.1146/annurev.micro.58.030603.123749 }} *{{citation |last = Lee |first=J. |year=2003 |title="Amphiprion percula" (On-line) |publisher=Animal Diversity Web |accessdate=2007-09-29 |url=http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Amphiprion_percula.html }} *{{citation |last=Isaac |first=Susan |title=Fungal-plant interactions |publisher=Chapman & Hall |location=London |year=1992 |pages= |isbn=0-412-36470-0 |oclc= |doi= }} *{{citation |last=Isaak |first=Mark |year=2004 |url=http://www.talkorigins.org/indexcc/CB/CB630.html |title=CB630: Evolution of obligate mutualism |publisher=[[TalkOrigins Archive]] |accessdate=2007-09-25 |work= }} * {{citation |last = Moran |first = N.A. |year = 2006 |title = Symbiosis |journal = Current Biology |volume = 16 |issue = 20 |pages = 866–871 |url = http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0960982206022123 |accessdate = 2007-09-23 |doi = 10.1016/j.cub.2006.09.019 |pmid = 17055966 }} *{{citation | last = Nardon | first = P. | last2 = Charles | first2 = H. | year = 2002 | title = Morphological aspects of symbiosis | journal = Symbiosis: Mechanisms and Systems. Dordercht/boson/London, Kluwer Academic Publishers | pages = 15–44 | doi = 10.1007/0-306-48173-1_2 | accessdate = 2007-10-12 | volume = 4 }} *{{citation | last=Powell | first=Jerry | year=1992 | journal=Trends in Ecology and Evolution | title=Interrelationships of yuccas and yucca moths |volume=7 |pages=10–15 | url = | accessdate = |doi =10.1016/0169-5347(92)90191-D }} *{{citation | editor-last = Ramaiah | editor-first = N | last = Nair | first = S. | year = 2005 | contribution = Bacterial Associations: Antagonism to Symbiosis | url = http://drs.nio.org/drs/handle/2264/74 | accessdate = 2007-10-12 | publisher=National Institute of Oceanography, Goa | pages = 83–89 | title = Marine Microbiology: Facets & Opportunities; }} *{{citation | last = Roughgarden | first = J. | year = 1975 | title = Evolution of Marine Symbiosis--A Simple Cost-Benefit Model | journal = Ecology | volume = 56 | issue = 5 | pages = 1201–1208 | url = http://links.jstor.org/sici?sici=0012-9658(197522)56%3A5%3C1201%3AEOMSSC%3E2.0.CO%3B2-R | accessdate = 2007-09-25 | doi = 10.1046/j.1420-9101.2000.00157.x | last2 = Gomulkiewicz | last3 = Holt | last4 = Thompson }} * {{citation | last = Saffo | first = M.B. | year = 1993 | title = Coming to terms with a field: Words and concepts in symbiosis | journal = Symbiosis. | volume = 14 | issue = 1-3 | url = http://www.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=3004656 | accessdate = 2007-10-05 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{citation |last=Sagan |first=Dorion |last2=Margulis |first2=Lynn |title=Origins of sex: three billion years of genetic recombination |publisher=Yale University Press |location=New Haven, Conn |year=1986 |pages= |isbn=0-300-03340-0 |oclc= |doi= }} * {{citation |last=Sagan |first=Dorion |last2=Margulis |first2=Lynn |title=Microcosmos: Four Billion Years of Evolution from Our Microbial Ancestors |publisher=University of California Press |location=Berkeley |year=1997 |pages= |isbn=0-520-21064-6 |oclc= |doi= }} * {{citation |last=Sapp |first=Jan |title=Evolution by association: a history of symbiosis |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [Oxfordshire] |year=1994 |pages= |isbn=0-19-508821-2 |oclc= |doi= }} *{{citation |last = Toller |first = W. W. |first2 = R. |last2 = Rowan |first3 = N. |last3 = Knowlton |title = Repopulation of Zooxanthellae in the Caribbean Corals ''Montastraea annularis'' and ''M. faveolata'' following Experimental and Disease-Associated Bleaching |journal = The Biological Bulletin |year = 2001 |pages = 360–373 |volume = 201 |issue = 3 |url = http://www.biolbull.org/cgi/content/full/201/3/360 |doi = 10.2307/1543614 |pmid = 11751248 |jstor = 10.2307/1543614 |publisher = Marine Biological Laboratory |access-date = 2010-10-19 |archive-date = 2006-02-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060225043356/http://www.biolbull.org/cgi/content/full/201/3/360 |url-status = dead }} *{{citation |last=Townsend |first=Colin R |last2=Begon |first2=Michael |last3=Harper |first3=John D. |title=[[Ecology: individuals, populations and communities]] |publisher=Blackwell Science |location=Oxford |year=1996 |pages= |isbn=0-632-03801-2 }} *{{citation | last = Weiblen | first = G.D. | year = 2002 | title = How to be a fig wasp | journal = Annual Review of Entomology | volume = 47 | issue = 1 | pages = 299–330 | doi = 10.1146/annurev.ento.47.091201.145213 | pmid = 11729077 }} *{{citation | last = Wernegreen | first = J.J. | year = 2004 | title = Endosymbiosis: lessons in conflict resolution | journal = PLoS Biology | volume = 2 | issue = 3 | pages = e68 | url = | doi = 10.1371/journal.pbio.0020068 | pmid = 15024418 | pmc = 368163 }} *{{citation | last = Wilkinson | first = David M. | year = 2001 | title = At cross purposes | journal = Nature | volume = 412 | issue = 6846 | pages = 485 | doi = 10.1038/35087676 | pmid = 11484028 }} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons}} {{Wiktionary}} {{Biological_interaction-footer}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಹಜೀವನ]] enyyzd1sluz09uthych1z60czuuwsbe 0 26254 1375185 1368268 2026-06-17T08:55:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375185 wikitext text/x-wiki {{Coord|48|42|N|44|31|E|source:nowiki_region:RU|display=title}} {{Infobox military conflict | conflict = Battle of Stalingrad | partof = the [[Eastern Front (World War II)|Eastern Front]] of [[World War II]] | image = | caption = Soviet soldier waving the Red Banner over the central plaza of Stalingrad in 1943. | date = 17 July 1942 – 2 February 1943 | place = [[Volgograd|Stalingrad]], [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|Russian SFSR]], [[Soviet Union]] | result = Decisive Soviet Victory | combatant1 = {{flag|Nazi Germany|name='''Germany'''}}<br>{{Flag icon|Romania}} [[Kingdom of Romania|Romania]]<br>{{flagcountry|Kingdom of Italy}}<br>{{Flag icon|Hungary|1940}} [[Kingdom of Hungary (1920–1946)|Hungary]]<br>{{flag|Independent State of Croatia}}<ref name=Beevor98 /> | combatant2 = '''{{flag|Soviet Union|1923}}''' | commander1 = {{Flag icon|Nazi Germany}} '''[[Adolf Hitler]]'''<br>{{Flag icon|Nazi Germany}} [[Friedrich Paulus]]<br>{{Flag icon|Nazi Germany}} [[Erich von Manstein]]<br>{{Flag icon|Nazi Germany}} [[Wolfram von Richthofen]]<br>{{Flag icon|Nazi Germany}}[[Wilhelm Braun]]{{KIA}}<br>{{Flag icon|Romania}} [[Petre Dumitrescu]]<br>{{Flag icon|Romania}} [[Constantin Constantinescu]]<br>{{Flag icon|Kingdom of Italy}} [[Italo Gariboldi]]<br>{{Flag icon|Hungary|1940}} [[Gusztáv Vitéz Jány]]<br>{{Flag icon|Independent State of Croatia}} [[Viktor Pavičić]]{{KIA}} | commander2 = {{Flag icon|Soviet Union|1923}} '''[[Joseph Stalin]]'''<br>{{Flag icon|Soviet Union|1923}} [[Georgy Zhukov]]<br> {{Flag icon|Soviet Union|1923}} [[Vasily Chuikov]]<br>{{Flag icon|Soviet Union|1923}} [[Aleksandr Vasilevsky]]<br>{{Flag icon|Soviet Union|1923}} [[Semyon Timoshenko]]<br>{{Flag icon|Soviet Union|1923}} [[Nikita Khrushchev]]<br>{{Flag icon|Soviet Union|1923}} [[Konstantin Rokossovsky]]<br>{{Flag icon|Soviet Union|1923}} [[Rodion Malinovsky]]<br>{{Flag icon|Soviet Union|1923}} [[Andrei Yeremenko]]<br>{{Flag icon|Soviet Union|1923}} [[Hazi Aslanov]] | strength1 = [[Army Group B]]: * [[6th Army (Germany)|German 6th Army]] * [[German Fourth Panzer Army|German 4th Panzer Army]] [[Romanian Third Army|Romanian 3rd Army]]<br>[[Romanian Fourth Army|Romanian 4th Army]]<br>[[Italian Army in Russia|Italian 8th Army]]<br>[[Hungarian Second Army|Hungarian 2nd Army]]<br>[[369th Reinforced Infantry Regiment|Croatian Legion]]<br /><br />'''Initial''':<br /> 270,000 men<br /> 3,000 artillery pieces<br />500 tanks<br />600 aircraft, 1,600 by mid-September (''[[Luftflotte 4]]'')<ref>This force grew to 1,600 in early September by withdrawing forces from the [[Kuban]] region and Southern Caucasus: Hayward 1998, p195</ref><ref name=Bergstrom2007/>{{Rp|72|date=May 2009}}<br /><br />'''At the time of the Soviet counter-offensive''':<br />1,011,000 men<br />10,250 artillery pieces<br />675 tanks<br />732 (402 operational) aircraft<ref name=hayward98/>{{Rp|225|date=May 2009}}<ref name=Bergstrom2005>Bergstrom 2005</ref>{{Rp|87|date=May 2009}} | strength2 = [[Stalingrad Front]]<br>[[Soviet Southwestern Front|Southwestern Front]]<br>[[Don Front]]<br>[[62nd Army (Soviet Union)|Soviet 62nd Army]]<br /><br /><br /><br /><br />'''Initial''':<br /> 187,000 men<br />2,200 artillery pieces<br />400 tanks<br /> 300 aircraft<ref name=Bergstrom2007/>{{Rp|72|date=May 2009}}<br /><br />'''At the time of the Soviet counter-offensive''': 1,103,000 men<br />15,500 artillery pieces<br />1,463 tanks<br />1,115<ref name=hayward98/>{{Rp|224|date=May 2009}} aircraft | casualties1 = 750,000 killed, missing or wounded <br /> 91,000 captured <br> Aircraft: 900 (including 274 transports and 165 bombers used as transports)<ref name=Bergstrom2007/>{{Rp|122–123|date=May 2009}}<br>'''Total: 841,000 casualties''' | casualties2 = 478,741 killed or missing <br> 650,878 wounded and sick <br>40,000+ civilian dead <br> 4,341 tanks <br> 15,728 guns and mortars <br> 2,769 combat aircraft <ref>[http://www.soldat.ru/doc/casualties/book/chapter5_10_1.html#5_10_16 Россия и СССР в войнах ХХ века – Потери вооружённых сил] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080505031426/http://www.soldat.ru/doc/casualties/book/chapter5_10_1.html#5_10_16 |date=2008-05-05 }}, Russia and USSR in wars of the XX century – Losses of armed forces, Moskow, Olma-Press, 2001. in English [http://documents.theblackvault.com/documents/SovietLosses.pdf]</ref><br>'''Total: 1,129,619 casualties''' | notes = ¹ Breakdown of Soviet aerial losses during the battle period, according to Soviet Archives: 9,079 (1,644 by anti-aircraft fire) (July to November)<ref>Figures of losses of July–November were for the Don-Stalingrad area</ref> Approx. 300 (20 November – 31 December), 942 (1 January – 4 February), 8,891 (August 1942 -February 1943).<ref name=Bergstrom2005/>{{Rp|126|date=May 2009}}<ref name=Bergstrom2005/>{{Rp|86|date=May 2009}}<ref name=bda2006>Bergström, Christer. Dikov, Andrey and Antipov Vladimir. (2006). ''Black Cross Red Star: Air War Over the Eastern Front: Everything For Stalingrad, Volume 3''. Eagle Editions. ISBN 978-0-9761034-4-8</ref>{{Rp|225|date=May 2009}} ² According to a Soviet body count after the battle.<ref name=Bergstrom2007/>{{Rp|120–121|date=May 2009}} ³ Casualties for December – February alone.<ref name=Bergstrom2007/>{{Rp|121|date=May 2009}} | notes = ¹ [[Battle of Stalingrad#Soviet victory|Over 11,000 Axis soldiers continued to fight until early March, 1943.]] }} [[File:Eastern Front 1942-05 to 1942-11.png|thumb|right|307px|ಬ್ಲ್ಯೂ ಕರ್ಯಾಚರಣೆ: 7 ಮೇ 1942ಯಿಂದ 18 ನವೆಂಬರ್‌ 1942ನ ಬರೆಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಗಳು [8] [9][10][11]]] [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಜಾಗತೀಕ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ '''ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ಸಮರ''' ಕ್ಕೆ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ ತನ್ನ ಮಿತ್ರಕೂಟದೊಂದಿಗೆ [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್]]‌ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ರಷ್ಯಾದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ (ಈಗಿನ ಒಲ್ಗೊಗ್ರಾದ್‌‌) ನಗರದಲ್ಲಿ ಘನಘೋರ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿದಿತ್ತು. 1942 ಜುಲೈ 17 ಹಾಗೂ 1943 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2ರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಈ ಕದನ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಪಾಲಿಗೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತರಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಅದರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗೆ ಎಳ್ಳು-ನೀರು ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{Cite book| last = Bellamy | first= Chris | title= Absolute War. Soviet Russia in the Second World War | url = https://books.google.com/?id=5GCFUqBRZ-QC&pg=PA154&dq= | pages = 551–553 | publisher = Vintage Books, a division of Random House Inc. | isbn = 9780375724718 | year = 2008}}</ref> ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಯುದ್ಧದ ಅಲೆಯನ್ನು ಮಿತ್ರಕೂಟದ ಪರವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿತ್ತು.<ref name="EBdates">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/562720/Battle-of-Stalingrad "ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್."] ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ.'' 2009 ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್. 6 ಮೇ 2009.</ref> ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಸೋವಿಯತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಈ ವಿಜಯವನ್ನು ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಮುಕ್ತಿ ಎಂದೇ ರಂಗ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite book| last = Roberts | first= Geoffrey | title= Stalin's Wars | url = https://books.google.com/?id=5GCFUqBRZ-QC&pg=PA154&dq= | pages = 154 | publisher = Yale University Press | isbn = 9780300112047 | year = 2006}}</ref> ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಫ್ರಂಟ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿದ ಕ್ರೌರ್ಯ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಾವು-ನೋವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಯುದ್ಧ ಮನುಕುಲದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಎರಡೂ ಬದಿಗೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನತೆ ಈ ಯುದ್ಧದ ನೇರ ಬಲಿಪಶುಗಳಾಗುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬ ಕುಖ್ಯಾತಿಯೂ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆತಿದ್ದು 1942ರಲ್ಲಿ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿಯಂತೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಲುಫ್ಟ್‌‌ವಾಫೆ ವಾಯುಪಡೆ ನಡೆಸಿದ ಸರಣಿ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ ಇಡೀ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ನಗರವನ್ನೇ ಹಾಳು ಹಂಪೆಯನ್ನಾಗಿಸಿತ್ತು. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಜರ್ಮನಿಯ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಗರದ ಗಲ್ಲಿ-ಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಸೆದೆಬಡಿಯಲಾಯಿತು. ಶೇ.90ರಷ್ಟು ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ್ಯೂ ಜರ್ಮನಿಯ ’ವ್ಯಾಮಾ’ (ವೇರ್‌ಮಾಹ್ಟ್‌ ) ಸೇನಾಪಡೆ ಸೋವಿಯತ್‌ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಎದುರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶುರುವಾದ ಮಳೆ ಹಾಗೂ ಮೈಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯ ವಾತಾವರಣ ವೈಪರಿತ್ಯವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[ವೋಲ್ಗಾ ನದಿ]]ಯ ದಂಡೆಗೆ ಉಡದಂತೆ ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಡಿದ ಸೋವಿಯತ್‌ ಸೈನಿಕರು ಕೊನೆಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ನಡು ಮುರಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. 1942 ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ರೆಡ್‌ ಆರ್ಮಿ ತನ್ನ ಆಪರೇಷನ್‌ ಯುರೇನಸ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆ ಮೂಲಕ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ 6ನೇ ಆರ್ಮಿ ಮೇಲೆ ಏಕಾಏಕಿ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಯುದ್ಧದ ನಡೆಯನ್ನೇ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಆಗ ತಾನೇ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೇನೆಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಮೇಲೆ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಯಾವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಹಾರ ನಡೆಸಿತೆಂದರೆ ಜರ್ಮನಿಯ 6ನೇ ಆರ್ಮಿ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಯಿತು. ರಷ್ಯಾದ ಮೈ ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಗಾಲ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೇನೆ ಚಳಿ, ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಎಡೆಬಿಡದೇ ಮೈಮೇಲೆ ಎರಗುತ್ತಿದ್ದ ಸೋವಿತ್‌ ಸೇನೆಯಿಂದಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೇನೆ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. “ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಬಲ” ಹಾಗೂ ಎಂಥದ್ದನ್ನೇ ಆದರೂ ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾದ ಆತ್ಮಬಲ ಮುಂತಾದ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಉದ್ಘೋಷಣೆಯ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಗೊಂದಲದ ನಡುವೆಯೂ ಸೇನೆ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತು ಕಾದಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸುತ್ತ ಇದ್ದ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಬೇಧಿಸುವ ಜರ್ಮನಿ ಸೈನ್ಯಯ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಸರಬರಾಜುಗಳೂ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು. 1943 ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರತಿರೋಧ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ 6ನೇ ಆರ್ಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡಿತು.<ref>ಶಿರರ್‌ (1990), ಪು.932</ref> ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== 1941 ಜೂನ್‌ 22ರಂದು ಜರ್ಮನಿ ಆಪರೇಷನ್‌ ಬಾರ್ಬರೋಸಾ(''Unternehmen Barbarossa'' ) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣಗೈದಿತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರ ಮಿತ್ರಕೂಟ ಸೋವಿಯತ್‌ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸರಾಗವಾಗಿ ಹಾಗೂ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸೋಲುಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಬಳಿಕ, ಸೋವಿಯತ್‌ ಪಡೆಗಳು ಮಾಸ್ಕೋ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡತೊಡಗಿದವು ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನ್‌ ಸೇನೆಯನ್ನು(''ವೇರ್‌ಮಾಹ್ಟ್‌ Heer'' ) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಸ್ಕೋದ ವಲಯದಿಂದ ಹೊರಗೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಫಲಗೊಂಡವು.<ref>ಶಿರರ್‌ (1990), ಪು.864</ref> 1942ರ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮುಂಚೂಣಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸಿದ ಜರ್ಮನಿ ಉತ್ತರದ ಲೆನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ರೊಸ್ತೊವ್‌‌ವರೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಇದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸೋವಿಯತ್‌ ಸೈನ್ಯ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಮಾಸ್ಕೋದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಖಾರ್ಕೊವ್‌‌ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೆಟಿಸಿತ್ತಾದರೂ ಅವೆರಡೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಪಾಲಿಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನ್]]‌ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಮಿಯಾ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯರು ಭಾಗಶಃ ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಸೆವಾಸ್ತೊಪೊಲ್‌ ಹಾಗೂ ಕರ್ಚ್‌ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಸೋವಿಯತ್‌ ಕೈಯಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. 1942ರ ಚಳಿಗಾಲ ಪೂರೈಸಿದ ಬಳಿಕ ತಾವು ಸೋವಿಯತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರೆಡ್‌ ಆರ್ಮಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಣಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಜರ್ಮನಿ ಪಡೆಗಳಿಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ; ಜರ್ಮನ್‌ ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌ (''Heeresgruppe Mitte'' ) ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಡಿತ್ತು. ಪಡೆಯ ಶೇ.65ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಚಳಿಗಾಲದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಂದೂಕು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ನಾರ್ತ್‌ ಹಾಗೂ ಸೌತ್‌‌ ಅನ್ನು ಚಳಿಗಾಲದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>ಎ.ಜೆ.ಪಿ ಟೇಲರ್ &amp; ಅಲಾನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ 1974, ಪುಟ. 144.</ref> ===ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ=== ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು [[ಅಡೋಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್|ಅಡಾಲ್ಫ್‌ ಹಿಟ್ಲರ್]] ಹಾಗೂ [[ಬೆನಿಟೋ ಮುಸೊಲಿನಿ|ಬೆನಿಟೋ ಮುಸ್ಸಲೋನಿ]]‌ ಪಾಲಿಗೆ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ರಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ [[ವೋಲ್ಗಾ ನದಿ]]ಯ ದಡದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಚಾರ-ಸಾಗಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ, ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ರಷ್ಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸರಂಜಾಮು ಸಾಗಣೆಯ ಜೀವನಾಡಿಯನ್ನೇ ಕಡಿದಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಜರ್ಮನಿಯ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಕೂಟದ ಪಾಲಿಗೆ ತೈಲ ಕಣಜದಂತಿದ್ದ ಕಾಕಸಸ್‌ ಪ್ರಾಂತದ ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ನ ಯುದ್ಧ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದ ತೈಲ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಒಂದೇ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬಹುದಿತ್ತು.<ref>ಶಿರರ್‌ (1990), ಪು.909</ref> ಈ ನಗರ [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಮಹಾನ್‌ ನಾಯಕ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್|ಜೋಸೆಫ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್]]‌ನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂಥ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕತೆಗೆ ಮತ್ತು ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಮುಖಭಂಗ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತನಗೀಗ ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಭಾವವಿರುವುದನ್ನು ಮನಗಂಡಿದ್ದ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಈ ಯುದ್ಧ ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವು-ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಂದೂಕು ಹಿಡಿಯುವ ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಬಂದೂಕು ನೀಡಿ ನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಟ್ಟಲಾಯಿತು.<ref>ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೋನಾಲ್ಡ್ 1986, ಪುಟ. 94.</ref> ಯುದ್ಧದ ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‌ ಸೇನೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ರೆಡ್‌ ಆರ್ಮಿ ದೂರದಿಂದ ‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ, ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ, ಕೇವಲ ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದಾಗಿ ರೆಡ್‌ ಆರ್ಮಿಯ ಎಷ್ಟೋ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವುಂಟು ಮಾಡದೇ ಹಾಗೆಯೇ ಪರಿಹಾರಗೊಂಡವು. ==ಕೇಸ್‌ ಬ್ಲ್ಯೂ== {{Main|Case Blue}} {{cquote|If I do not get the oil of Maikop and Grozny then I must end this war.|||Adolf Hitler<ref>Joel Hayward. (2000)[http://www.jstor.org/stable/120868 ''Too Little, Too Late: An Analysis of Hitler's Failure in August 1942 to Damage Soviet Oil Production''.] The Journal of Military History, Vol. 64, No. 3, pp. 769–794</ref>}} ದಕ್ಷಿಣದ ರಷ್ಯನ್‌ ಸ್ಟೆಪೀಸ್‌‌ ಮೂಲಕ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕಾಕಾಸಸ್‌‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಸೋವಿಯತ್‌ ತೈಲಾಗಾರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸೌತ್‌ ಪಡೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬೇಸಿಗೆಯ ಈ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ''ಫಾಲ್‌ ಬ್ಲ್ಯೂ'' ಎಂಬ ಸಂಕೇತ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ 6ನೇ, 17ನೇ, 4ನೇ ಪಾಂಜರ್‌‌ ಹಾಗೂ 1ನೆಯ ಪಾಂಜರ್‌‌ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 1941ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸೌತ್‌ ಉಕ್ರೇನಿನ ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ ಪಡೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತ್ತು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೂರ್ವಭಾಗದಿಂದ ದಾಳಿಗೆ ಮುಂದಾದ ಅದು ಆಕ್ರಮಣದ ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಹಿಟ್ಲರ್‌‌ ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ಅನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ವಿಲ್ಹೆಮ್‌‌ ಲಿಸ್ಟ್‌ ಅವರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸೌತ್‌(A) 17ನೆ ಆರ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಮೊದಲನೇಯ ಪಾಂಜರ್‌ ಆರ್ಮಿ ಜೊತೆ ಮೊದಲೇ ಯೋಚಿಸಿದಂತೆ ಕಾಕಸಸ್‌‌ ಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು ಎಂದಾಯಿತು. ಇತ್ತ, ಫೆಡ್ರಿಕ್‌ ಪೌಲಸ್‌‌ ಅವರ 6ನೇ ಆರ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಹರ್ಮನ್‌ ಹೊತ್‌ ಅವರ 4ನೇ ಪಾಂಜರ್‌ ಆರ್ಮಿಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸೌತ್‌(B) ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವೋಲ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ಕಡೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವುದು ಎಂದಾಯಿತು. ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ B ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಫೆಡರ್‌‌ ವೊ ಬೊಕ್‌ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರಾದರೂ ನಂತರ ಅದರ ಚುಕ್ಕಾಣಿಯನ್ನು ಜನರಲ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲನ್‌ ವೊ ವೇಚ್‌ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು.<ref name="Shirer 1990, p.915">ಶಿರರ್‌ (1990), ಪು.915</ref> ಕೇಸ್‌ ಬ್ಲ್ಯೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು 1942ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ''ಬ್ಲ್ಯೂ'' ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ಜರ್ಮನ್‌ ಹಾಗೂ [[ರೊಮಾನಿಯ|ರೋಮೇನಿಯನ್‌]] ಪಡೆಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿಯನ್‌ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸೆವಸ್ತೊಪಲ್‌ಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುವಲ್ಲಾದ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ''ಬ್ಲ್ಯೂ'' ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಮುಂದೂಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅಷ್ಟೇಲ್ಲಾ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಆ ನಗರ ಕೈವಶವಾಗಿದ್ದು ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ. ಈ ನಡುವೆ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ಖರ್ಕಾವ್‌ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳೆಡೆಗೆ ಸೈನ್ಯ ನುಗ್ಗಿಸಿದ ನಾಟಕವಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಮೇ 22ರಂದು ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೈನ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆ ಬಂದು ಸೇರುವಂತಾಯಿತು. [[File:German Summer Offensive, 7 May-23 July 1942.PNG|thumb|right|300px|7 ಮೇ ಮತ್ತು 23 ಜುಲೈನ ನಡುವೆ ಜರ್ಮನ್ ಸೈನ್ಯ ಡನ್‌ ನದಿಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.]] ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸೌತ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ''ಬ್ಲ್ಯೂ'' 1942 ಜೂನ್‌ 28ರಂದು ರಷ್ಯಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಈ ’ರಾಜಸೂಯಾ ಯಾಗ’ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಅಗಾಧ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಅಷ್ಟೇನೂ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಜರ್ಮನಿಯ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ರಷ್ಯಾದ ಸೈನ್ಯ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆ ಜಾರತೊಡಗಿತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಮರ್ಮಾಘಾತದ ಎದುರು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮುಂಚೂಣಿ ಪಡೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅವಕಾಶವೇ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅದು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯತ್ನಗಳೂ ಹೊಳೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಣಸೆ ತೊಳೆದಂತೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವೇಗದಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ನಾಮವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದವು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಜುಲೈ 2ರಂದು ನಿರ್ನಾಮಗೊಂಡ ಈಶಾನ್ಯ ಖರ್ಕಾವ್‌ನ ನೆಲೆ. ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯದು, ವಾರದ ನಂತರ ಕೈತಪ್ಪಿ ಹೋದ ಮಿಲ್ಲೆರೊವ್‌ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ, ರೊಸ್ತಾವ್‌ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌‌. ಈ ನಡುವೆ, ಹಂಗೇರಿಯ ಎರಡನೇ ಸೇನೆ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ 4ನೇ ಪಂಜಾರ್‌ ಸೇನೆ ರಷ್ಯಾದ ವೊರೊನೇಜ್‌ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರವನ್ನಾರಂಭಿಸಿತು. ಹಾಗೂ ಮುಂದುವರಿದು ಜುಲೈ 5ರಂದು ಆ ನಗರವನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. 6ನೇ ಸೇನೆಯ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ನಡೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಹಿಟ್ಲರ್‌ ಈ ಸೇನೆಗೆ ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸೌತ್‌(A)ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಆ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು 4ನೇ ಪಂಜಾರ ಹಾಗೂ 6ನೇ ಸೇನೆಗಳೆರಡೂ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇದ್ದುದ್ದರಿಂದ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ಜಾಮ್‌ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಸಾವಿರಾರು ವಾಹನಗಳು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಸೇನೆಗಳು ಒಂದಿಂಚು ಮುಂದೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಸೇನೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ಕನಿಷ್ಟವೆಂದರೂ ಒಂದು ವಾರದಷ್ಟು ತಡವಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇನೆಯ ನಡೆ ವಿಳಂಬವಾದದ್ದೇ ಹಿಟ್ಲರ್‌ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಿಸಿ 4ನೇ ಪಂಜಾರ್‌ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿದರು. [[File:Bundesarchiv Bild 183-B28822, Russland, Kampf um Stalingrad, Infanterie.jpg|thumb|right|ಪದಾತಿಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸುವ StuG III ಬಂದೂಕಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನೆಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವುದು.]] ಜುಲೈ ಅಂತಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೇನೆ ಸೋವಿಯತ್‌ ಸೇನೆಯನ್ನು ಡಾನ್‌ ನದಿಯೆಡೆಗೆ ಅಟ್ಟಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಡಾನ್‌ ಹಾಗೂ ವೋಲ್ಗಾ ನದಿಗಳು ಕೇವಲ 40 ಕಿ.ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೈನಿಕರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಸರಬರಾಜು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಡಾನ್‌ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆದಿದ್ದರು. ಜರ್ಮನಿ ಸೈನಿಕರ ಈ ನಡೆಯೇ ಮುಂದೆ ಇಡೀ ಯುದ್ಧದ ಗತಿಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಎಂದರೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಜರ್ಮನಿಯರು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಂತಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಇಟಲಿ, ಹಂಗೇರಿ, ಕ್ರೊಯೇಷಿಯಾ ಹಾಗೂ ರೊಮೇನಿಯಾ ಮಿತ್ರಪಡೆಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಮುನ್ನಡೆಯಿತು. ಇಟಲಿಯನ್‌ ಸೈನಿಕರು ಯುದ್ದಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಾಧನೆಗೈಯದಿದ್ದರೂ ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite journal| quotes = | last =German High Command (communique) | first = | authorlink = | coauthors = | date =27 October 1941| year = | title =Text of the Day's War Communiques. | journal = New York Times | volume = | issue =28 October 1941 | pages = | issn = | pmid = | doi = | id = | url =http://collections.civilisations.ca/warclip/objects/common/webmedia.php?irn=5000808 | language = | format = | accessdate = 27 April 2009 | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = }}</ref><ref>{{Cite journal| quotes = | last =German High Command (communique) | first = | authorlink = | coauthors = | date =10 November 1942| year = | month = | title =Text of the Day's War Communiques on Fighting in Various Zones. | journal = New York Times | volume = | issue =10 November 1942 | pages = | issn = | pmid = | doi = | id = | url =http://collections.civilisations.ca/warclip/objects/common/webmedia.php?irn=5001262 | language = | format = | accessdate = 27 April 2009 | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = }}</ref><ref>{{Cite journal| quotes = | last =German High Command (communique) | first = | authorlink = | coauthors = | date = 26 August 1942| year = | month = | title =Text of the Day's War Communiques on Fighting in Various Zones. | journal = New York Times | volume = | issue =26 August 1942 | pages = | issn = | pmid = | doi = | id = | url =http://collections.civilisations.ca/warclip/objects/common/webmedia.php?irn=5001240 | language = | format = | accessdate = 27 April 2009 | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = }}</ref><ref>{{Cite journal| quotes = | last =German High Command (communique) | first = | authorlink = | coauthors = | date = 12 December 1942| year = | month = | title =Text of the Day's War Communiques. | journal = New York Times | volume = | issue =12 December 1942 | pages = | issn = | pmid = | doi = | id = | url =http://collections.civilisations.ca/warclip/objects/common/webmedia.php?irn=5001290 |language = | format = | accessdate = 27 April 2009 | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = }}</ref> ಇವರ ಕುರಿತು ಜರ್ಮನರಿಗೆ ತೀರಾ ಅನಾದಾರವಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭ ಸಿಕ್ಕಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಹೇಡಿಗಳೆಂದೂ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸಹೀನರೆಂದೂ ಅವರನ್ನು ಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದ ಸಂಗತಿಯೇ ಬೇರೆ ಇತ್ತು. ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಕಳಪೆ ಸಾಧನೆಗೆ ಅವರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ಇಟಲಿಯ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಅವಸರದ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲದ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು. ಇವೆಲ್ಲಾ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು ಇಲ್ಲವೇ ಪಲಾಯನಗೈಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೂ ನಿಕೊಲೆವ್ಕಾ ಯುದ್ಧವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಧನೆಗೈದ ಇತಿಹಾಸ ಅವರಗಿತ್ತು. ಜರ್ಮನಿಯ 6ನೇ ಪಡೆ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ನಿಂದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕಿ.ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ 4ನೇ ಪಂಜಾರ ಪಡೆ ಈ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 6ನೇ ಪಡೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ A ಕಾಕಾಸಸ್‌ ಕಡೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ ಅವುಗಳ ಸರಬರಾಜು ಮಾರ್ಗಗಳು ವಿಪರೀತ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ನಡೆ ಕ್ರಮೇಣ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಎರಡು ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳು ತಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಅಗಾಧ ಬೌಗೋಳಿಕ ಅಂತರದಿಂದಾಗಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಹೆಗಲು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಇರಾದೆ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ 1942 ಆಗಸ್ಟ್‌ 1ರಂದು ಆಗ್ನೇಯ ಫ್ರಂಟ್‌ನ ಕಮಾಂಡರ್‌ ಆಗಿ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆಂಡ್ರೇ ಯೆರ‍್ಯೊಮೆಂಕೊ ಅವರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಯೆರ‍್ಯೊಮೆಂಕೊ ಹಾಗೂ ಕಮಿಸರ್‌ ನಿಕಿತಾ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‌ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು{{Rp|25, 48|date=May 2009}}<ref name="Craig73">ಕ್ರೇಗ್, ವಿಲಿಯಂ (1973). ''ಎನಿಮಿ ಎಟ್ ದ ಗೇಟ್ಸ್: ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್ (ISBN 0-14-200000-0 &amp; ISBN 1-56852-368-8).</ref>. ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ನಗರದ ಪೂರ್ವ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೋಲ್ಗಾ ನದಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆ ನದಿಯಗುಂಟ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ 62ನೇ ಸೇನಾ ಪಡೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡವು. ಈ ಪಡೆಯನ್ನು ಯೆರ‍್ಯೋಮೆಂಕೊ 1942 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 11ರಂದು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಜನರಲ್‌ ವಾಸಿಲಿ ಚ್ಯುಕೊವ್‌ ಅವರ ಸುಪರ್ದಿಗೊಪ್ಪಿಸಿದರು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮಾತ್ರ ತೀರಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದು ಉತ್ತರ ಹೀಗಿದೆ, “ನಾನು ನಗರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ ಇಲ್ಲವೇ ಆ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿಯೇ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪುತ್ತೇವೆ”.{{Rp|127|date=August 2009}}<ref name="Beevor98">ಬೀವರ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಟನಿ‌ (1998). ''ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್'' ಆರ್ ''ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್: ದ ಫೇಟ್‌ಫುಲ್ ಸೀಜ್: 1942–1943'' (ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ). ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ವೈಕಿಂಗ್, 1998 (ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್, ISBN 0-670-87095-1); ಲಂಡನ್: ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, 1999 (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 0-14-028458-3).</ref> 62ನೇ ಸೇನಾ ಮಿಷನ್‌‌ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ನಗರದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕರಾವಳಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪಣತೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಚ್ಯುಕೋವ್‌ ತಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಬಗೆ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಇಬ್ಬರು ಹೀರೋಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. ==ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭ== ಬಂದರಿನ ಮೇಲೆ ಮೇಲೆಯೇ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ದಾಳಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿ ಸೈನ್ಯದ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ಮನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಸೋವಿಯತ್‌ ಸೈನ್ಯ ನಗರದ ಉಗ್ರಾಣ, ದನಕರುಗಳು ಹಾಗೂ ರೈಲು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ವೋಲ್ಗಾ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕ ಗುಡ್ಡೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ “ಕೊಯ್ಲು ವಿಜಯ” ಜರ್ಮನಿಯ ಸೈನ್ಯ ಆಕ್ರಮಣಗೈಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಅಭಾವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ T-34 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಎಡೆಬಿಡದೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಸೇನೆ ನಗರವನ್ನು ಎಡತಾಕುವ ಮೊದಲು ಲುಫ್ಟ್‌‌ವಫೆ ವಿಮಾನ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮು ಪೂರೈಸುತ್ತಾ ಜೀವನಾಡಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವೋಲ್ಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು. ಈ ದಾಳಿಯ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಜುಲೈ 25 ರಿಂದ 31ರ ಒಳಗೆ ಸೋವಿಯತ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಕನಿಷ್ಠ 32‌ ಹಡಗುಗಳು ಮುಳುಗಿದವು. ಇನ್ನುಳಿದ 9 ಹಡಗುಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು.{{Rp|69|date=May 2009}}<ref name="Bergstrom2007">ಬೆರ್ಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್, ಕ್ರಿಸ್ಟರ್, (2007), ''ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ – ದ ಏರ್ ಬ್ಯಾಟಲ್: 1942 ಥ್ರೂ ಜನವರಿ 1943'' , ಚವ್ರಾನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ISBN 978-1-85780-276-4</ref> ಜನರಲ್‌ಒಬರ್ಸ್ಟ ವೊಲ್‌ಫ್ರಾಮ್‌ ವೊ ರಿಚತೊಫನ್‌‌ ಅವರ ''ಲುಫ್ಟ್‌ಲೊಟ್ಟ್'' ‌‌ 4 ವಿಮಾನ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬುಗಳ ಸುರಿಮಳೆಗೈಯುವ ಮೂಲಕ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯಿತು. 1942ರ ಬೇಸಿಗೆ ಹಾಗೂ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಾಯುದಾಳಿ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯಲಾಯಿತು ಎಂದರೆ ಅದರ ಗಂಭೀರತೆ ಎಂಥದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಊಹಿಸಿ.{{Rp|122|date=May 2009}}<ref name="Bergstrom2007" /> ಇಡೀ ನಗರ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗತಕಾಲದ ಅವಶೇಷವಾದಂತಾಯಿತು. ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರೂ ನಗರದ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಎಡೆಬಿಡದೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸತೊಡಗಿದ್ದವು. ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ನಗರ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ವೆರ್‌ಮಾಕ್ತ್‌‌ ಜರ್ಮನ್‌ ತುಕಡಿಗಳ ಜೊತೆ ಹೆಗಲು ನೀಡಿದ್ದ ಆದರೆ ಜರ್ಮನೇತರ ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೋಷಿಯಾದ 369ನೇ ರಿಇನ್ಫೋರ್ಸಡ್‌ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದು 100ನೇ ಜಾಗರ್‌ ಘಟಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಡೆಯನ್ನೂ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ ವೋಲ್ಗಾ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಪಡೆಗಳು ದೂರದ [[ಸೈಬೀರಿಯಾ|ಸೈಬಿರಿಯಾ]]ದಿಂದ ನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದ್ದವು. ಚಿಕ್ಕ-ಪುಟ್ಟ ಸೇತುವೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಲುಫ್ಟ್‌ವಾಫೆಯ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ನಾಶಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಪೋಷನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಲುಫ್ಟ್‌ವಾಫೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನದಿಯಗುಂಟ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ದಾಳಿಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಅರಿತ ಸೋವಿಯತ್‌ ಸರ್ಕಾರ ವೋಲ್ಗಾ ನದಿಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="Craig73">ಕ್ರೇಗ್, ವಿಲಿಯಂ (1973). ''ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್'' ಆರ್ ''ಎನಿಮಿ ಎಟ್ ದ ಗೇಟ್ಸ್: ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್'' (ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ). ರೀಡರ್ಸ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್ ಪ್ರೆಸ್, ಇ.ಪಿ.ದಟನ್ ಕೋ., ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್. 1973 (ISBN 0142000000).</ref> ನಗರದ ನಾಗರಿಕರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ನಗರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಯೋಧರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ ಯಾವೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ನಗರ ಬಿಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.{{Rp|106|date=May 2009}}<ref name="Beevor98" /> ನಾಗರಿಕರನ್ನು, ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಟ್ರೆಂಚ್‌ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕೋಟೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 24ರಂದು ನಡೆದ ಜರ್ಮನಿಯ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ ಇವರೆಲ್ಲರ ಮೇಲೆ ಬೆಂಕಿಯ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿತ್ತು . ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಅಸುನೀಗಿದ್ದರು. ಇಡೀ ನಗರ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಕ್ಷರಶಃ ಸ್ಮಶಾನದ ರೀತಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Beevor98" />{{Rp|102–108|date=May 2009}} ವೊರೊಶಿಲೊವಸ್ಕಿಯ ಶೇ.90ರಷ್ಟು ವಾಸಸ್ಥಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ನಾಮಗೊಂಡಿತ್ತು. ಎಡೆಬಿಡದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 23 ಹಾಗೂ 26ರ ನಡುವೆ ಸುಮಾರು 955 ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 1,181 ಮಂದಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಸೋವಿಯತ್‌ ರಷ್ಯಾದ ದಾಖಲೆಯೊಂದು.{{Rp|73|date=May 2009}}<ref name="Bergstrom2007" /> ಸಾವಿಗೀಡಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 40,000 ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದರೂ<ref>ಹೇವಾರ್ಡ್ 2001, ಪುಟ. 188-189.</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 25ರ ಬಳಿಕ ಸೋವಿಯತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ ವಾಯುದಾಳಿಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಹಾಗೂ ಸಾವಿಗೀಡಾದವರ ಲೆಕ್ಕವಿರಿಸಿಲ್ಲ.<ref>ಬೆರ್ಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಉಲ್ಲೇಖ: ಅಗಸ್ಟ್ 23–26 1942ರ ನಡುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಯುದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು 955 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿರುವುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ 1,181 ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.</ref> [[File:Bundesarchiv Bild 116-168-618, Russland, Kampf um Stalingrad, Soldat mit MPi.jpg|thumb|left|ರಷ್ಯಾದ PPSh 41 ಸಬ್-ಮಿಶಿನ್ ಗನ್‌ ಭಗ್ನಾವಶೇಷವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಅಧಿಕಾರಿ.]] ಸೋವಿಯತ್‌ ವಾಯುದಳ, ''ವೊಯೆನ್ನೋ-ವಜ್ದುಶ್ನೆ ಸಿ'' ಲಿ (VVS) ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ ದಾಳಿಯ ಎದುರು ಗರಬಡಿದಂತಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 23 ರಿಂದ 31ರ ವರೆಗೆ ಸೋವಿಯತ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಸುಮಾರು 201 ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳು ಪತನಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಹಾಗೂ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 100 ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಬಳಿ ಉಳಿದದ್ದು ಕೇವಲ 192 ಸರ್ವೀಸಬಲ್‌ ವಿಮಾನಗಳು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 57 ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಸೋವಿಯತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ಅಂತಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವೈಮಾನಿಕ ಬಲವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ತಂದು ಸುರಿಯತೊಡಗಿತು. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಹಾನಿ ಅನುಭವಿಸುವುದು ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.{{Rp|74|date=May 2009}}<ref name="Bergstrom2007" /> ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ವಾಯುಪ್ರದೇಶವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ ತನ್ನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. 1941 ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪುನರ್‌ನೆಲೆ ಒದಗಿಸಿದ ಕಾರಣ 1942ರ ದ್ವಿತಿಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ 15,800 ತಲುಪಿತ್ತು. VVS ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಸೋವಿಯತ್‌ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ''ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ'' ದಾಳಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.{{Rp|86|date=May 2009}}<ref name="Bergstrom2007" /> ನಗರದ ಮೊದಲ ರಕ್ಷಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ 1077 ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ ನಿಗ್ರಹ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ ಹೆಗಲೇರಿತು. ಈ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಯಾವುದೇ ಔಪಚಾರಿಕ ಯುದ್ಧ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯದ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇಶ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದ ಯುವತಿಯರು.{{Citation needed|date=April 2010}} ಇದನ್ನೂ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ, ಇನ್ನಿತರ ಯಾವ ಘಟಕದ ಬೆಂಬಲವೂ ಇಲ್ಲದೇ AA ಬಂದೂಕುಧಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಜಾರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದರು. ಮಾನವಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಸೋವಿಯತ್‌ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ತಾವೀಗ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜರ್ಮನಿಯ 16ನೇ ಪಾಂಜಾರ್‌ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಅಚ್ಚರಿಯಾಯಿತಂತೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರದ ತನ್ನ “ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸೇನೆ”ಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಭಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://stalingrad-info.com/stalingrad1942.htm|title=Stalingrad 1942|accessdate=31 January 2010|archive-date=15 ಮೇ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515180425/http://stalingrad-info.com/stalingrad1942.htm|url-status=dead}}</ref>{{Rp|108|date=May 2009}}<ref name="Beevor98" /> ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಸ್ವ-ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧಸೈನಿಕರಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಹಾಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ದೌಡಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ರಂಗ್ಣವನ್ನೂ ಹಚ್ಚುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗನ್‌ಸೈಟ್‌ ಅನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Beevor98" />{{Rp|109–110|date=May 2009}} [[File:StalingradRus.jpg|thumb|left|ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಮನ್ನ್ ತಂಡವನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸೋವಿಯತ್]] ಆಗಸ್ಟ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸೌತ್‌ (B) ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ವೋಲ್ಗಾ ನದಿಯ ದಡ ತಲುಪಿತು. ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ನದಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಉತ್ತಮ ನಡೆ ಕಂಡು ಬಂತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1ರಂದು ಸೋವಿಯತ್‌‌ ಯೋಧರು ವೋಲ್ಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ತಿರುವುಗಳ ಮೂಲಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳ ದಾಳಿಯ ನಡುವೆಯೇ ತಮ್ಮ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5ರಂದು ಸೋವಿಯತ್‌ನ 24ನೇ ಹಾಗೂ 66ನೇ ಸೇನೆಗಳು XIV ''ಪ್ಯಾನ್ಸೆರ್‌ಕಾರ್ಪ್ಸ್'' ವಿರುದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ ಸೋವಿಯತ್‌ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ ಹಾಗೂ ಅದರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಫ್ರಂಟ್‌ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಈ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ಸೇನೆ ತಾನು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ದಿನಮಧ್ಯವೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿದಾಳಿಯನ್ನು ಕೈ ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ಸೋವಿಯತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದ 120 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 30 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಜರ್ಮನಿಯ ವಾಯುದಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದವು.{{Rp|75|date=May 2009}}<ref name="Bergstrom2007" /> ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯತ್ನಕ್ಕೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಲುಫ್ಟ್‌ವೆಫೆ ತಣ್ಣೀರು ಎರಚಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 18ರಂದು ಸೋವಿಯತ್‌ನ 1ನೇ ಗಾರ್ಡ್‌‌ಗಳು ಹಾಗೂ 24ನೇ ಸೇನೆ ಕೊತ್ಲುಬಾನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ''VIII. ಆರ್ಮೀಕಾರ್ಪ್ಸ್'' ಯ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿಯನ್ನಾರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಲು ''VIII. ಫ್ಲೀಗರ್‌ಕಾರ್ಪ್ಸ್'' ಸ್ತುಕಾ ಡೈವ್‌-ಬಾಂಬರ್‌ಗಳ ಅಲೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಅಂತೂ ಪ್ರತಿದಾಳಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ತುಕಾ ಆ ದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಸೋವಿಯತ್‌ನ 106 ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 41 ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತ್ತು. ಎಸ್ಕಾರ್ಟ್‌‌ನ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ Bf 109ಗಳು ಸೋವಿಯತ್‌ನ 77 ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತ್ತು.{{Rp|80|date=May 2009}}<ref name="Bergstrom2007" /> ನಗರದ ಅವಶೇಷಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಸೋವಿಯತ್‌ 13ನೇ ಗಾರ್ಡ್‌‌ಗಳ ರೈಫಲ್‌ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ 62ನೇ ಹಾಗೂ 64ನೇ ಸೇನೆಗಳು ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಗರದ ದೃಢನೆಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜರ್ಮನಿಯ ಸೇನೆಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧವೊಡ್ಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು. ಹಾಳು ಹಂಪೆಯಂತಾಗಿದ್ದ ನಗರದ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದು ಎಂದರೆ ತೀರಾ ಭಯಾನಕ ಹಾಗೂ ಅದು ಹತಾಶೆಯ ಪರಮಾವಧಿ. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಜನರಲ್‌‌ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ರೊಡಿಮ್‌ತ್ಸೆವ್‌‌ 13ನೇ ಗಾರ್ಡ್‌ ರೈಫಲ್‌ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಇಬ್ಬರು ಹೀರೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿತ್ತು. ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌‌ ಅವರ ಆದೇಶ ಸಂಖ್ಯೆ.227 1942 ಜುಲೈ 27ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಮಿಲಿಟರಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಕ್ಕೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. “ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಇಡುವಂತಿಲ್ಲ!” ಹಾಗೂ “ವೋಲ್ಗಾ ನಂತರ ಯಾವ ಪ್ರಾಂತವೂ ಇಲ್ಲ” ಎಂಬ ಘೋಷವಾಕ್ಯಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸಿದವು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿಯೂ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ನ ಹೊಸ್ತಿಲು ತುಳಿದ ಜರ್ಮನಿ ನಂತರ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಘಾತ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದು ಈಗ ಇತಿಹಾಸವಷ್ಟೇ. ===ಅಪ್ಪುಗೆ ತಂತ್ರಗಳು=== [[File:German Summer Offensive, 24 July-18 November.PNG|thumb|right|300px|ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ 24 ಜುಲೈರಿಂದ 18 ನವೆಂಬರ್‌‌ನ ನಡುವೆ ಜರ್ಮನ್ ತಂಡ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.]] ಜರ್ಮನಿಯ ಸೈನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸಂಯುಕ್ತ ಸೈನ್ಯ ತಂಡಗಳು ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳು, ಪದಾತಿದಳ, ಅಭಿಯಂತರರು, ಫಿರಂಗಿ ಮತ್ತು ನೆಲ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವ ವಿಮಾನದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸೋವಿಯತ್ ಕಮಾಂಡರುಗಳು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು; ಚುಕೋಯ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಜರ್ಮನ್ನರನ್ನು ‘ತಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುವುದು’ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ ಲಘು ಪದಾತಿದಳವನ್ನು ತಾವೇ ಹೋರಾಡಬೇಕು ಅಥವಾ ತಮ್ಮದೇ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ತೊಂದರೆ ಪಡೆಯಬೇಕು, ಇದು ಜರ್ಮನ್ನರಿಗೆ ವೈಮಾನಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಯ ಬೆಂಬಲ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿಸಿತು. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರ್ಯಾಡ್‌ ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆಧಾರ ಪಡೆದು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಗಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚೌಕಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಗಳು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಇಂತಹ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವು ಸೋವಿಯತ್ ಗಳು ಸಾಧ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಈ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿರಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆಯೇ ಅವರು ವಾಸದ ಮಹಡಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬ್ಲಾಕ್ ಗಳು, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಗಲ್ಲಿಯ ತುದಿಯ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮಷಿನ್ ಗನ್ ಗಳು, ಟ್ಯಾಂಕ್ ನಿರೋಧಕ ರೈಫಲ್ ಗಳು, ಚಿಕ್ಕ ಫಿರಂಗಿಗಳು, ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳು, ಬಾರ್ಬ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವೈಯರ್ ಗಳು, ದಾಳಿಕಾರಕಗಳು ಮತ್ತು 5 ರಿಂದ 10 ಸಣ್ಣ ಘಟಕಗಳ ಉಪ ಮಶಿನ್ ಗನ್ನರ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರೇನೇಡ್ ಎಸೆತಗಾರರು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದರು. ಅಹಿತವಾದ ದಾಳಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಲ್ಲಿ, ಮನೆ, ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಮಾಳಿಗೆ ಮನೆ ಹಾಗೂ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು. ದಾಳಿ ನಡೆದ ಸುತ್ತು ಬಳಸಿನ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚರಂಡುಗಳಿದ್ದವು. ಜರ್ಮನ್ನರು ಇಂತಹ ನೋಡಿರದ ನಗರದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ''ರಾಟನ್ ಕ್ರೇಗ್'' (ಮೊಲದ ಯುದ್ಧ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಡುಗೆ ಮನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ವಾಸಿಸುವ ಕೋಣೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ಎಂದು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಹತಾಶ ಅವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಗ ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧದ ರೇಖೆಗಳು ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಸೈನಿಕರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಸೇನೆಯು ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಛೇರಿ ಸಮುಚ್ಛಯಗಳು, ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟುಮೆಂಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬಿಂಗ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಜರ್ಮನಿಯ ಆಕಾಶದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಚಾವಣಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡವು, ನಂತರ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಒಡೆದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದಲೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರು.<ref>{{Cite web | last = TV Novosti | title = Crucial WW2 battle remembered | url = http://www.russiatoday.com/Top_News/2009-02-02/Crucial_WW2_battle_remembered.html | accessdate = 19 February 2009 | archive-date = 2009-03-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090309114524/http://russiatoday.com/Top_News/2009-02-02/Crucial_WW2_battle_remembered.html | url-status = dead }}</ref> [[File:Stalingrad - ruined city.jpg|thumb|left|ರೆಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನಿಕರು]] [[File:Soviet marines-in the battle of stalingrad volga banks.jpg|thumb|right|ಸೋವಿಯತ್ ನೌಕಾಪಡೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ವೊಲ್ಗಾ ನದಿದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರುತ್ತಿರುವುದು.]] [[File:Pavlov's House.jpg|thumb|right|ಪಾವ್ಲೊವ್‌ನ ಮನೆ (1943)]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಾಮಯೇವ್ ಕುರ್ಗಾನ್ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಹೋರಾಡುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರುಣಾರಹಿತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೈಗಳು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Craig73" />{{Rp|p?|date=May 2009}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 ರಂದು 62 ನೇ ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನ್ಯವು ಕೇವಲ 90 ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳು, 700 ಸಣ್ಣ ಫಿರಂಗಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇವಲ 20 ಸಾವಿರ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಇಳಿಯಿತು.{{Rp|128|date=May 2009}}<ref name="Beevor98" /> ಮಾಮಯೇವ್ ಕುರ್ಗಾನ್ ಹಾಗೂ ರೇಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್ ನಂ. 1 ರನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 13 ನೇ ಗಾರ್ಡ್ ರೈಫಲ್ ಡಿವಿಶನ್ ವಿಪರೀತ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿತು. ಮೊದಲ 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಿವಿಶನ್ ನ ಶೇ. 30 ರಷ್ಟು ಸೈನಿಕರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 10 ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 320 ಸೈನಿಕರು ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿದರು.{{Rp|135|date=May 2009}}<ref name="Beevor98" /> ಎರಡೂ ಉದ್ದೇಶಗಳೂ ಕೈವಶವಾದರೂ ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಿತು. ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್ 6 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ 14 ಬಾರಿ ಕೈ ಬದಲಾಯಿತು. ಅಂದೇ ಸಂಜೆ 13 ನೇ ಗಾರ್ಡ್ ರೈಫಲ್ ಡಿವಿಶನ್ ಬದುಕುಳಿದಂತೆ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಆದರೆ, ಇದರ ಜನರು ಇದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜರ್ಮನ್ನರನ್ನು ಕೊಲೆಗೈದಿತು. ಯುದ್ಧವು ಹತ್ತಿರದ ಧಾನ್ಯದ ತೊಟ್ಟಿಯು 3 ವಾರಗಳ ಕಾಲ ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಯಾವಾಗ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಸೈನಿಕರು ಹಿಡಿತ ಪಡೆದರೋ ಆಗ ಕೇವಲ 40 ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನಿಕರ ಶವ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು, ಆದರೂ ಸೋವಿಯತ್ ಪಡೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿದ್ದರು ಎಂದು ಜರ್ಮನ್ನರು ಅಂದಾಜಿಸಿದರು. ಸೋವಿಯತ್ ಗಳು ತಾವು ಹಿಂತಿರುಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಧಾನ್ಯದ ರಾಶಿಯನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ನಗರದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ನ ಯಾಕೋವ್ ಪಾವ್ಲೋವ್ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ತುಕಡಿಯು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಅಬೇಧ್ಯವಾದ ಕೋಟೆಯ ವಾಸದ ಮಹಡಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿತು, ನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಪಾವ್ಲೋವ್ ಹೌಸ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಸೈನಿಕರು ಮೈನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ತಯಾರಿಸಿದರು, ಈ ಮನೆಯ ಕಿಟಕಿಗೆ ಮಷಿನ್ ಗನ್ ಹಿಡಿದರು ಹಾಗೂ ಗೋಡೆಗಳ ತಳಬದಿಯನ್ನು ಫಿರಂಗಿಯಿಂದ ತೂತು ಮಾಡಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು.{{Rp|198|date=May 2009}}<ref name="Beevor98" /> ಗೋಡೆಯ ತಳಬದಿಯಲ್ಲಿ 10 ಸೋವಿಯತ್ ನಾಗರಿಕರು ಅಗಡಿರುವುದನ್ನು ಸೈನಿಕರು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು. ಅವರು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರಿಂದ ಬಲಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಚಿಕೋವ್ ಅವರು ತಮಾಷೆ ಮಾಡುತ್ತ ಪಾವ್ಲೋವ್ ಹೌಸನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಡಿದಷ್ಟು ಜರ್ಮನರು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗಲೂ ಮಡಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಮಾಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೀವರ್ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಪೂರ್ತಿ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಜರ್ಮನ್ನರ ಪ್ರತಿ ದಾಳಿಕಾರರ ಮೊದಲು ಸೋವಿಯತ್ ಗಳು ದ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಸುತ್ತಲೂ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಷಿನ್ ಗನ್ ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಂಕ್ ನಿರೋಧಕ ಬಂದೂಕುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಡದೊಳಗೆ ಜರ್ಮನ್ನರ ಹೆಣದ ರಾಶಿ ಹಾಕಬೇಕಿತ್ತು. ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಜರ್ಮನಿಯ ನಕಾಶೆಯಲ್ಲಿ ''ಫೆಸ್ಟಂಗ್'' (ಫೋರ್ಟೆಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಪಾವ್ಲೋವ್ ಅವರನ್ನು ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮದ ಕಾರಣ ಸೋವಿಯತ್ ತಂಡದ ಹೀರೋ ಎಂದು ರಂಗ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಳವು ಯಾವುದೇ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣದಾದಾಗ ಜರ್ಮನ್ನರು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಫಿರಂಗಿ ಪಡೆಯನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ತರಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ದೈತ್ಯಾಕಾರದ 800 ಎಂಎಂ ನ ಡೋರಾ ಹೆಸರಿನ ಬಂದೂಕನ್ನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ತಂದರು. ಸೋವಿಯತ್ ಗಳಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಫಿರಂಗಿಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ, ವೋಲ್ಗಾ ಸುತ್ತಲೂ ಯಾವುದೇ ಸೈನ್ಯ ಕಳಿಸುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಫಿರಂಗಿಗಳು ಜರ್ಮನ್ನರ ಸೇನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು. ಜರ್ಮನ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳು ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದಂತಾಯಿತು, ಚೂರು ಚೂರಾಗಿ 8 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರಲ್ಪಟ್ಟವು. ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವವರು ನಾಶಮಾಡಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚು ಸಫಲತೆ ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ದಾಳಿಕಾರ ವಾಸಿಲಿ ಜೇಟ್ಸೆವ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ 242 ರಿಂದ 400 ವರೆಗೆ ಹತ್ಯೆಗೈದ.<ref>[http://www.snipercentral.com/snipers.htm#WWII ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II ಸ್ನಿಪರ್ ಲಿಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100502040822/http://www.snipercentral.com/snipers.htm#WWII |date=2010-05-02 }} SniperCentral.com.ನಲ್ಲಿ 10 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ..</ref><ref>[http://www.wio.ru/galgrnd/sniper/sniper.htm ಟಾಪ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯೂ2 ಸ್ನಿಪರ್ಸ್] ಎಟ್ ದ ರಷಿಯನ್ "ವಾರ್ ಈಸ್ ಓವರ್" ವೆಬ್‌ಸೈಟ್. 10 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಜೇಟ್ಸೇವ್ ಎಲ್ಲ ದಾಳಿಕೋರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 30 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂಬಾಲಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇವರು ಸುಮಾರು 3,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜರ್ಮನ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಆತನಿಗೆ ಜರ್ಮನ್ ದಾಳಿಕಾರ ಎರ್ವಿನ್ ಕೋನಿಗ್ ಅವರನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೂ ಇದು ಕಲ್ಪನೆಯಂತಾಗಿತ್ತು. ಜೆಟ್ಸೇವ್ ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಸೋವಿಯನ್ ಸಂಯುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೀರೋ ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಹಾಗೂ ಹಿಟ್ಲರ್ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರ್ಯಾಡ್‌ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಅರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಸೋವಿಯತ್ ಆಡಳಿತವು ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿಯ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಮಾಸ್ಕೋವ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಣ್ಣ ವೋಲ್ಗಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಶದಿಂದ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರ್ಯಾಡ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು. ಎರಡೂ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಆಗಾಧವಾದ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು: ಪಾಲಸ್ ಅವರು ಹಿಡಿಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಲಾಗದ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಸಂಕೋಚನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಯಾವಾಗ ಚಿಕೋವ್ ಅವರು ಇಸುಬು ಉಂಟಾದಾಗ ಆತನ ಕೈಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇದು ಕೊಟ್ಟಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆತನ ಮುಖದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳ ಪಡೆಗಳು ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು. ಸೋವಿಯತ್ ದೇಶದ ತಡೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಾಗಿ '''''ಲುಫ್ಟ್ ಫ್ಲೋಟ್ಟೆ 4'' '''ಎಸ್''' ಸ್ಟಕೇವಾಫ್ಫೇ ಸೋವಿಯತ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5 ರಂದು'' ''ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ'' ಮೇಲೆ 900 ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿತು'' ''' .'''''ಅನೇಕ ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳು ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯತ್ 339 ನೇ ಕಾಲಾಳು ಸೈನಿಕಪಡೆಯು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವು.{{Rp|83|date=May 2009}}<ref name="Bergstrom2007" />'' ''' [[File:Bundesarchiv Bild 146-1971-107-24, Russland, Kampf um Stalingrad, Infanterie.jpg|thumb|left|ಧ್ವಂಸವಾದ T-34ದ ಹತ್ತಿರ ಜರ್ಮನ್ ಸೈನ್ಯ.]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಫ್ಟ್ ವಾಫ್ಫೇ ಅವರು ಉಳಿದ ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿ ನೆಲೆಯು ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ದಡದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಿದರು. ''ಲಫ್ಟ್ ಫ್ಲೋಟ್ಟೆ'' 4 ಬಾರಿ 2000 ರೀತಿಯ 600 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14 ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿ ಲಘುಪದಾತಿದಳವು ಮೂರು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದಾಗ 600 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಬಾಂಬ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಯಿತು. ''ಸ್ಟಕಾಗೆಸ್ಚಾವೇಡರ್'' 1, 2 ಮತ್ತು 77 ಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ವೋಲ್ಗಾದ ಪೂರ್ವ ದಡದಲ್ಲಿ ಅವರ ಗಮನ ಹಡಗುಗಳತ್ತ ತಿರುಗುವುದರೊಳಗೆ ಅದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಸೋವಿಯತ್ ಪಡೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರೊಳಗೆ ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಿತು. 62 ನೇ ಸೈನ್ಯವು ಎರಡಾಗಿ ಒಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಪೂರೈಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೋಣಿಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ದಾಳಿಯು ಈಗ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಸೋವಿಯತ್ ಗಳು ಬಲವಂತವಾಗಿ ವೋಲ್ಗಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಡದಲ್ಲಿನ {{convert|1000|yd|m|sing=on}} ಬಯಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ 1,208 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟುಕಾ ಜನರ ತಂಡವನ್ನು ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತುಂಬಲಾಯಿತು. ದ್ವೇಷದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಫಿರಂಗಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{Rp|84|date=May 2009}}<ref name="Bergstrom2007" /> (ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರ್ಯಾಡ್‌ ಗಳು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಫಿರಂಗಿ ಸಿಡಿತದಿಂದ ಸೇಡಾನ್ ಅಥವಾ ಸೇವಾಸ್ಟೋಪೋಲ್ ಗಳಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾದರು) ಸೋವಿಯತ್ ನ 62 ನೇ ಸೈನ್ಯಪಡೆಯ 47,000 ಜನರು ಹಾಗೂ 19 ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳು ''ಆರನೇ ಆರ್ಮೀ'' ಹಾಗೂ ''ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ಯಾನ್ಜೆರಾರ್ಮೀ'' ಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ದಡದಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. [[File:Bundesarchiv Bild 183-J20510, Russland, Kampf um Stalingrad, Luftangriff crop.jpg|thumb|left|ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಜಂಕರ್ಸ್ ಜು 87 ಸ್ಟುಕ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು]] ಲಫ್ಟ್ ವಪ್ಫೇ ವಾಯು ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ನ ದಿನದಲ್ಲಿ ವಾಯು ದಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, 20,000 ದಾಳಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದ ನಂತರ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ 1,600 ಸೇವಾನಿರತ ವಿಮಾನಗಳು 950 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದವು. ''ಕ್ಯಾಂಪ್ ವಾಫ್ಫೇ'' (ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ದಳ) ಜೋರಾದ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿತು, ಇದು 480 ಕೇವಲ 232 ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಿತು.{{Rp|95|date=May 2009}}<ref name="hayward98">ಹೇವಾರ್ಡ್, ಜೋಯೆಲ್ ಎಸ್.ಎ. ''ಸ್ಟಾಪ್ಡ್ ಎಟ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್: ದ ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಹಿಟ್ಲರ್ಸ್ ಡಿಫೀಟ್ ಇನ್ ದ ಈಸ್ಟ್, 1942–1943 (ಮಾಡರ್ನ್ ವಾರ್ ಸ್ಟಡೀಸ್)'' . ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಕನ್ಸಾಸ್, 1998 (ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್, ISBN 0-7006-0876-1); 2001 (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 0-7006-1146-0).</ref> ಆದರೂ, ''ವಿವಿಎಸ್'' ವಿರುದ್ಧದ ಗುಣಾತ್ಮಕ ದಾಳಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಶೇ. 80 ರಷ್ಟು ಲಫ್ಟ್ ವೈಫ್ಫೆ ಅವರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ''ಲಫ್ಟ್ ಫ್ಲೋಟ್ಟೆ'' 4 ಸೋವಿಯತ್ ನ ವಾಯು ಶಕ್ತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ತಿರುಗಿ ಹೇಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಗಳು ಇದನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೀರಿಸಿದವು. ಸೋವಿಯತ್ ಬಾಂಬ್ ದಳವು ದಿ ''ಅವೈಟ್ಸಿಯಾ ಡಾಲ್ನೆಗೋ ಡೆಯಸ್ಟವ್ಜ್ಯಾ'' (ಎಡಿಡಿ) ಹಿಂದಿನ 18 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ತೀವ್ರ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿತು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ಮಾಡದಂತೆ ನಿರ್ಭಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸೋವಿಯತ್ ಗಳು 11,317 ರಾತ್ರಿ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಡಾನ್-ಬೆಂಡ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 17 ಜುಲೈ ಮತ್ತು 19 ನವೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ದಾಳಿಯು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಸಹ್ಯವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಿತು.<ref>ಗೊಲೊವನೊವ್ 2004, ಪುಟ. 265.</ref>{{Rp|82|date=May 2009}}<ref name="Bergstrom2007" /> ''ಲಫ್ಟ್ ವಫ್ಪೆ'' ಅವರಿಗೆ ಈಗ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು. ನವೆಂಬರ್ 8 ರಂದು ''ಲಫ್ಟ್ ಫ್ಲೋಟ್ಟೆ'' 4 ಅವರ ಘಟಕವು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ನೆಲದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಿತು. ಜರ್ಮನಿಯ ವಾಯು ಸೈನ್ಯವು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುತ್ತಿರುವುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಇತರ ಸೋವಿಯತ್ – ಜರ್ಮನ್ ಮುಂಭಾಗದ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಜುಲೈ–ಡಿಸೆಂಬರ್ 1942ರಿಂದ 8,314 ಜರ್ಮನ್ ವಿಮಾನಗಳನ್ನೊದಗಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಮೂರು-ರಂಗಗಳ ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಸಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ</ref> ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಾಲ-ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನ್ಯವು ಪೂರೈಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. 1942 ರ ಕೊನೆಯ ಮೂರು ತಿಂಗಳಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸೋವಿಯತ್ ಸಂಯುಕ್ತಕ್ಕೆ 60,000 ಟ್ರಕ್ ಗಳು, 11,000 ಜೀಪ್ ಗಳು, 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೂಟ್ ಜೊತೆಗಳು, 50,000 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಸಿಡಿತಲೆಗಳು, 450,000 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು 250,000 ಟನ್ ನಷ್ಟು ವಾಯುಯಾನ ಅನಿಲವನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು.<ref>ಗುಡ್ವಿನ್, ಪುಟ.55</ref> ಮೊದಲು ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಕೋರಿದ್ದ{{Citation needed|date=April 2010}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಬೂಟುಗಳು ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದವು. ಆದರೂ, ಯುಎಸ್‌ಎ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಹಾಗೂ ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜರ್ಮನಿಯ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಂಡವು,{{Citation needed|date=April 2010}} ಹಾಗೆಯೇ ಕಾನ್ವೋಯ್ PQ-17 ಸಹಾ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆದು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಜರ್ಮನ್ನರು ಕೊನೆಗೆ ನದಿಯ ದಡವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು, ಶೇ. 90 ರಷ್ಟು ಹಾಳು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಉಳಿತ ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ಸಣ್ಣ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು. ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೋಟ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ವೋಲ್ಗಾದಲ್ಲಿ ಹಿಮಗಳು ಸುರಿಯತೊಡಗಿದವು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಪರ ವಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂರೈಕೆಯು ಇನ್ನೂ ಇತ್ತು. ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಮಯೇವ್ ಕುರ್ಗಾನ್ ಮೇಲಿನ ಇಳಿಜಾರಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂದಿನಂತೆ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದವು. ಕೆಂಪು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕಬ್ಬಿಣ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಾಗಿ ಜೆರ್ಜಿಂಸ್ಕಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಹಾಗೂ ಬಾರ್ರಿಕಡಿ ಬಂದೂಕು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಯಿತು. ==ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಪ್ರತಿದಾಳಿ== ಜರ್ಮನ್ ಸೈನ್ಯ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಸ್ಟವಾಕ, ಅನೇಕ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ 1942 ರ ನವೆಂಬರ್ 19 ರಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ 2 1943 ರವರೆಗೆ ಹಲವು ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಕಳೆದ ಯುದ್ದಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಯುದ್ದ ತಂತ್ರದ ಪುನಾರವರ್ತನೆಯನ್ನು 2 ನೇ ಬಾರಿ ನಡೆದ ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯೋಟಿಕ್ ವಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. (19 ನವೆಂಬರ್ 1942 ರಿಂದ 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1943), ಈ ಕಾರ್ಯ ತಂತ್ರ 1942-1943 ರ ಚಳಿಗಾಲದ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿತು.(19 ನವೆಂಬರ್ 1942 ರಿಂದ-3 ಮಾರ್ಚ್ 1943), ಕೆಲವು 15 ತುಕಡಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸೈನ್ಯವು ಹಲವು ಭೂಮಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿತು. ===ಯುದ್ಧದ ಕ್ರಮ=== ನೈರುತ್ಯ, ಡಾನ್. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಮುಂಭಾಗ * ಯುರೇನಸ್‌ ಕಾರ್ಯಚರಣೆ 19 ನವೆಂಬರ್ 1942 – 30 ನವೆಂಬರ್ 1942 ** ನೈರುತ್ಯದ ಮುಂಭಾಗ ಮೊದಲು ಅಂಗರಕ್ಷರು, 21ನೇ, 5ನೇ ಟ್ಯಾಂಕ್, 17ನೇ ವಾಯುದಳ, ಮತ್ತು 25ನೇ ಸೈನ್ಯ ದಳ. ** ಡಾನ್ ಮುಂಭಾಗ 24ನೇ, 558 65ನೇ, 66ರ 16ನೇ ವಾಯು ಪಡೆ. ** ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಮುಂಭಾಗ 28ನೇ, 51ನೇ, 57ನೇ, 62ನೇ, 64ನೇ, 8ನೇ ವಾಯುಪಡೆಗಳು. * ಕೊಟೆಲ್‌ನ್ವೊ ಆಕ್ರಮಣದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1942 – 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1942 ** ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಮುಂಭಾಗ 2ನೇ ರಕ್ಷಣಾ ದಳ,5ನೇ ಆಘಾತವಾಗಿ, 51ನೇ, 8ನೇ ವಾಯು ಪಡೆ * ಮಧ್ಯ ಡಾನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಕಾರ್ಯ ತಂತ್ರ (ಲಿಟಲ್ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್‌ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ)16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1942 – 30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1942 ** ನೈರುತ್ಯದ ರಂಗ ** ಡಾನ್ ರಂಗ * ಕೊಲ್ಟಸೊ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ (ಆಂಗ್ಲ: ವರ್ತುಲ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ) 10 ಜನವರಿ 1943 – 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 1943 ** ಡಾನ್ ರಂಗ 21ನೇ, 24ನೇ, 57ನೇ, 62ನೇ, 64ನೇ, 65ನೇ, 66ನೇ, 16ನೇ ವಾಯು ದಳ ===ಜರ್ಮನ್ ಯುದ್ಧದ ಅನುಕ್ರಮ=== {{Main|Battle of Stalingrad German Order of Battle}} ===ಯುರೇನಸ್‌ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಬಳಲಿದ ಜರ್ಮನ್=== ಜರ್ಮನ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ವಶಪಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶಿತ ಆಕ್ರಮಣವು ಸ್ಥಳಿಯ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ರೆಡ್ ಸೇನೆಯಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ತಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಹಾಗೇಯೆ ಸೋವಿಯತ್ ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧದ ಆಕ್ರಮಣದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ಮೋಸದ ಅರೆ ಮನಸಿನ ಕಾರ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಕಡೆಯದಾಗಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಿತಲ್ಲದೆ 6ನೇ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯು ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯಿತು. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರಪಂಚ 2ನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತರನಾದ ಸೋಲನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಯಿತು.<ref>pಪು.108–119, ಗ್ಲಾಂಟ್ಜ್, ಸೋವಿಯತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಡಿಸೆಪ್ಷನ್</ref> ಆಕ್ರಮಣದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಇಟಾಲಿಯನ್, ಹಂಗೇರಿಯನ್, ರೊಮೇನಿಯನ್, ಸೈನಿಕರು ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಲಯದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿರುವ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಬೀ ಗುಂಪಿನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>pp.209–211, ಹೌಂಪ್ಟ್, ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್ ಸೌತ್</ref> ಹಂಗೇರಿಯಾದ 2ನೇ ಸೇನೆಯು ಅಗತ್ಯ ಯುದ್ಧ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಲ್ಲದ, ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ತರಭೇತಿ ಇಲ್ಲದ ಸೇನೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣಾ{{convert|200|km|adj=on}} ಕಾರಣವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ವರೊನಿಶ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ನೇಮಿಸಲಾಗಿದ್ದಿತು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ {{convert|1|–|2|km|1|adj=on}} ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸೈನಿಕ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನ್ಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ನದಿಗಳ ಬಹುತೇಕ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಗ್ರೂಪ್ ಬೀ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ತರನಾದ ಆತಂಕವನ್ನು ಒಡ್ಡಿತು<ref name="Shirer 1990, p.915" /> ಅದೇ ರೀತಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಭಾಗದ ಸೇನೆಯು ಕೊಟೆಲ್‌ನಿಕ್ವೊ ದ ಪಶ್ಚಿಮ - ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶವು ರುಮೇನಿಯದ ವಿಐಐ ಸೇನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಜರ್ಮನ್‌ನ 16ನೇ ಯಂತ್ರಚಾಲಿತ ಸೈನಿಕರ ಒಂದು ತುಕಡಿ ಹೊದಿದೆ. ಅದೇನೆ ಇದ್ದರು ಹಿಟ್ಲರ್ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿದ್ದ ನಗರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಆಪೇಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಮಿ ಜನರಲ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಫ್ರಾನ್ಜ್ ಹೆಲ್ಡರ್, ಹಿಟ್ಲರ್ ಆ ನಗರದ ಬಗೆಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯ ಬಗೆಗೆ ತನ್ನ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದನು. ಅವನತಿಯತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್ ಮುಂದೆ ಎದುರಾಗಬಹುದಾದ ವಿಪತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದಾದ ನಂತರ ಹೆಲ್ಡರ್‌ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದ ಹಿಟ್ಲರ್ ಇದನ್ನು ತಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಹಾಗೂ ವೀಕೆಂಡ್ ಸೈನ್ಯದ ಪಾರ್ಶ್ವವವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳ ವಶವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮನಗಂಡು ಆತನನ್ನು ಆ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕುರ್ಟ್ ಜಿಯಟ್ಜಲರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಗಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref>ಶೈರರ್ (1990), p.917–918</ref> ===ಯುರೇನಸ್‌ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ: ಸೋವಿಯತ್‌‍ನ ಆಕ್ರಮಣ=== {{Main|Operation Uranus}} [[File:Map Battle of Stalingrad-en.svg|thumb|right|300px|ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೊಟದ ಪ್ರತಿದಾಳಿ [101] [102] [103] [104]]] ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಜನರಲ್ ಗಿಯೊರ್ಗಿ ಜುಕೊವ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್ ವಸಿಲಿವ್‌ಸ್ಕೈ ರ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣಾದಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾಗಿತ್ತು. ಜರ್ಮನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೈನ್ಯವು ತೀವ್ರ ತರನಾದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು ಇದನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್, ಹಂಗೇರಿಯನ್, ರುಮನಿಯನ್ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳು ಸೂಕ್ತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಂದ ವಂಚಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಇಂತಹ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಸೋವಿಯತ್, ಜರ್ಮನ್ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕನ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೇನಾ ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾದಂತೆ, ಜರ್ಮನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಸೇನದಳವನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಗೆಲ್ಲ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಯೋಜನೆಯಂತೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‌ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ನಿತ್ರಾಣಗೊಂಡ ಜರ್ಮನ್‌ನನ್ನು ಬಗ್ಗು ಬಡಿದು ಜರ್ಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ದೂರದಲ್ಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ 6ನೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣವೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು/ ಪುನರ್ನಿಯೋಜಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.{{Rp|221,226|date=June 2009}}<ref name="Beevor98" /> ದಾಳಿಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುವ ಮುನ್ನ ಮಾರ್ಷಲ್ ಜುಕೋವ್ ಖುದ್ದಾಗಿ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ಬಹಳ ವಿರಳವಾದ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು ಕಾರ‍ಣ ಮಾರ್ಷಲ್ ಅಂಥಹ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇನಾ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Beevor98" />{{Rp|222–223|date=May 2009}} ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯು ಸೇನೆ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನದೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಯಾಗಿ "ಯುರೇನಸ್" ಎಂಬ ನಾಮಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಿತ್ತು. ಸದೃಶ ಯೋಜನೆಯಂತೆ 3ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೆ ಜುಕೊವ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಾಲ್ಕಿನ್ ಗಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಪ್ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಧ್ರ ಕವಚದ ಲಕೊಟೆ ಲಗತ್ತಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ 23ನೇ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದನು.<ref>ಸಂಘರ್ಷದ ನಕ್ಷೆ. [http://www-cgsc.army.mil/carl/resources/csi/drea2/Maps.html#map17 ಲೆವೆನ್ವರ್ತ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ನಂ. 2 ನೊಮನ್‌ಹಾನ್: ಜಪಾನೀಸ್-ಸೋವಿಯತ್ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಕಂಬ್ಯಾಟ್, 1939; ಮ್ಯಾಪ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090408133447/http://www-cgsc.army.mil/carl/resources/csi/drea2/Maps.html#map17 |date=2009-04-08 }}.5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜುಕೊವ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್ ವಸಿಲಿವ್‌ಸ್ಕೈ ತಮ್ಮ ಜನರಲ್ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯುನಿಯನ್‌ಗಳ ನಾಯಕರಾಗಿ ಮಿಂಚಿದ್ದರು. 1942ರ ನವೆಂಬರ್ 19ರಂದು ಯುರೇನಸ್‌ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದವು. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ನಿಕೊಲಯ್ ವಟುಟಿನ್ 1ನೇ ಅಂಗರಕ್ಷಕದಳ, 5ನೇ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಸೇನೆ, 21ನೇ ಆರ್ಮಿ, ಸೇರಿದಂತೆ 18ಕಾಲಾಲುದಳಗಳ 3 ಗುಂಪು, 8 ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಟ್ಯಾಂಕ್ 2 ಯಂತ್ರಚಾಲಿತ ಕಾಲಾಳು ಸೈನ್ಯ, 6 ಅಶ್ವ ಸೇನಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು 1 ಅಗ್ನಿ ನಿರೋಧಕ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 3 ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆಕ್ರಮಣದ ವಿಷಯವು ಬಹಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೆ ರೊಮೇನಿಯನ್ನರಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದ್ದು ಸಹ ಸೇನೆ ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೆ ರೊಮೇನಿಯನ್ 3ನೇ ಸೇನೆಯು ಬಡಕಲಾಗಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲ ಕಚ್ಚಿತು. ನವೆಂಬರ್ 20ರಂದು ಸೋವಿಯತ್‌ನ 2ನೇ ಆಕ್ರಮಣವು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಐ.ವಿ ಸೇನೆಯು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದ್ದ ನೆಲೆಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಾಂಭವಾಯಿತು, ಬಹುತೇಕ ಕಾಲಾಳು ಸೇನಾ ಬಲವನ್ನೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೇನೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿಯೆ ಸೋತುಹೋಯಿತು. ಸೋವಿಯತ್ ಸೇನೆಯು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಕಲಚ್ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯಿತು.<ref name="Shirer 1990, p.926">ಶಿರರ್‌ (1990), p.926</ref> ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಕರಣಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಸೋವಿಯತ್ ತನ್ನ ಪ್ರಚಾರ ಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತಿನದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸಿತು. ===ಆರನೇಯ ಸೈನ್ಯ ತುಕಡಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಕೆ=== [[File:Bundesarchiv Bild 101I-218-0501-27, Russland-Süd, rumänische Soldaten.jpg|thumb|ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ ಹತ್ತಿರದ ರೊಮ್ಯಾನಿಯನ್ ತಂಡ]] ಸುಮಾರು 290,000 ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ರೆಮೇನಿಯಾ ಸೈನಿಕರು<ref>ಮ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟೈನ್ (2004)</ref>{{Page needed|date=August 2010}}, ಕ್ರೊವೆಷಿಯಾದ 369ನೇಯ ರೀನ್‌ಫೋರ್ಸ್ಡ್ ಇನ್‌ಫೆಂಟರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್<ref name="autogenerated4" />, ಮತ್ತು ಇವುಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೈನಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಶರಣಾಗತರಾದರು. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯವರು ತಮ್ಮ್ ಪಾಕೆಟ್ ಒಳಗೆ {{lang-de|[[Salients, re-entrants and pockets#Kessel|Kessel]]}}ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ದೊಡ್ಡ ಕಡಾಯಿ) ಸುಮಾರು 10,000 ಜನ ಸೋವಿಯತ್ ನಾಗರಿಕರನ್ನು<ref name="Beevor98" /> ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದರು. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ಆರನೇಯ ಸೈನಿಕ ತುಕಡಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದಲ್ಲದೆ; 50,000 ಜನ ಸೈನಿಕರನ್ನ ಪಾಕೆಟ್ ಆಚೆಗೆ ದೂರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸಕಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ತಕ್ಷಣವೇ ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಎರಡು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸೇನಾಮುಖವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು; ಒಂದು ಸರ್ಕುಮ್ವೆಲೆಶನ್ ಒಳ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಕಾಂಟ್ರಾವೆಲೇಶನ್ ಹೊರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಾಗುವ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30 ,1942ರಂದು [[ಅಡೋಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್|ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್]] ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ (ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೊರ್ಟ್‌ಪಲಾಸ್ಟ್) ಜರ್ಮನಿಯು ನಗರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಸೋವಿಯತ್ ಸುತ್ತುವರೆದ ನಂತರ ಕರೆದ ಒಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೈನ್ಯದ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಡಾನ್ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್ ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆಯ ಮುಖಂಡ ಹೆರ್ಮನ್ ಗೋರಿಂಗ್ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಆಶ್ರಯದಾಣ ಬ್ಯಾಕ್ಟೆಸ್‌ಗೇಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಬರ್‌ಲ್ಯಾಸ್ಜ್‌ಬೆರ್ಗ್‌ನ ವೆರಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ. ಹಿಟ್ಲರ್‌ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಹಾನ್ಸ್ ಜೆಶೊನ್ನೆಕ್‌ನಿಂದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ,<ref name="hayward98" />{{Rp|234|date=May 2009}} ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ 6ನೇ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ "ಏರ್ ಬ್ರಿಜ್" ಅನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಗೋರಿಂಗ್ ಹೇಳಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಗಳು ಸಭೆ ಸೇರಿದಾಗ ಜರ್ಮನಿಯವರು ನಗರದ ಮೇಲೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Shirer 1990, p.926" /> ಡೆಮಿಯಾಸ್ಕ್ ಪಾಕೇಟ್ ಮೇಲೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಹಿಂದಷ್ಟೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು: ಡೆಮಿಯಾನ್‌ಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸೈನ್ಯವಲ್ಲ ಹೊರತಾಗಿ ಒಂದು ತಂಡ. ಈ ನಡುವಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಹೋರಾಟ ಪಡೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪಡೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆದರೆ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಸ್ವಂತ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಡೇಮ್ಯಾನ್ಸ್ಕ್ ವಾಯು ಪಡೆಯ ಪೂರೈಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಗೋರಿಂಗ್ ಇದನ್ನು ಧೃಢಪಡಿಸಿದನು. 4ನೇಯ ಏರ್ ಪ್ಲೀಟ್ (''ಲುಪ್ಟ್‌ಫ್ಲೋಟ್ 4'' )ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ವೋಫ್ರಾನ್ ವ್ಯಾನ್ ರಿಚ್‌ಥೊಫೆನ್, ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. 6ನೇಯ ಸೈನ್ಯ ತುಕಡಿಯು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರು ಈ ವಿಧದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೈನ್ಯ ತುಕಡಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 4ನೆಯ ಪನ್ಜರ್ ಸೈನ್ಯದಳವು ಪಾಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೋಸಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಯಿತು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯುದ್ಧವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಪಿಟೊಮ್ನಿಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಒಂದರ ಮೂಲಕವೇ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ 117.5 ಟನ್ ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮುಗಳನ್ನು ವಾಯುಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದು ಕನಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ 800 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತಾ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="hayward98" /><ref>ಶಿರರ್‌ ಪು.926 ಹೇಳುವಂತೆ "ಪೌಲಸ್‌‌ನ ಪ್ರಕಾರ ದಿನಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ 750 ಟನ್‌ನಷ್ಟು ಸರಕು ಅಗತ್ಯವಿದೆ," ಕ್ರೈಗ್‌ ಪ್ರಕಾರ ಪುಟ.206–207ದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೆಖವಾಗಿರುವಂತೆ ಜೈಟ್ಜರ್ ಗೈರಿಂಗ್‌ಗೆ ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸುವಂತೆ, ತನಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿಮಾನಗಳನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ ಬಡಾಯಿಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು: "ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯಾ ... ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲು ಸೈನ್ಯದ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟೆಂದು ತಿಳಿದಿದೆಯೆ? ... ಎಳುನೂರು ಟನ್‌ಗಳು! ಪ್ರತಿದಿನ!"</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಜಂಕರ್ಸ್ ಜು 52 ಸಾಗಾಣಿಕ ವಿಮಾನವು ಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿತ್ತು , ಆದರೆ ಹೆಂಕಲ್ ಹೆ 117 ಬಾಂಬರ್‌ನಂತಹ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು, (ಕೆಲವೊಂದು ಬಾಂಬರ್ ವಿಮಾನಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು- ಹೆಂಕಲ್ ಹೆ 111,ಜೂ 52 ವಿಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾಗಿಯು ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಗೋರಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಸಿದ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ "ಶರಣಾಗತರಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆ ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ವಿಮಾನ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾರ್ಯವು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳು, ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರತಿ-ವಾಯುದಾಳಿ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅಡೆತಡೆ ಒದಗಿಸಿದ್ದರಂದ ಜರ್ಮನಿಯ 488 ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳು ಪತನವಾದವು, ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ 117 ಟನ್ ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸುಮಾರು 94 ಟನ್ ಸರಬರಾಜಾದವು. 154 ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 19ರಂದು 289 ಟನ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದ್ದು ಯಶಸ್ವಿ ದಿನವಾಯಿತು. ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿರುವ ಸಾಮಾನುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಒಂದು ವಿಮಾನವು ಇಪ್ಪತ್ತು ಟನ್ ವೋಡ್ಕಾ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿತು, ಇನ್ನೊಂದು ವಿಮಾನವು ಮೆಣಸಿನ ಕಾಳು ಮತ್ತು ಮಾಜೊರಮ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿತು.<ref name="Craig73" /> ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಆಪರೇಶನ್ ವಿಂಟರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ (ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳವುದು) ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಇತ್ತು, ಇದರರ್ಥ ಆಹಾರ ತುಂಬಿದ ಹಡಗು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿದ್ದಾಗ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂಧನವು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="walsh2000" />{{Rp|153|date=June 2009}} ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಳಿದ ಸಾಗಾಣಿಕ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತಾಂತ್ರಿಕ ತಜ್ಞರನ್ನು ಮತ್ತು ರೋಗಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಗಾಯಾಳು ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು (ಎಲ್ಲಾ ಸೇರಿ 42,000 ಜನರಿದ್ದರು.) ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಪೈಲಟ್‍ಗಳಿಂದ ’ಟಾಜಿ’ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಟ್ಯಾಟ್ಸಿನ್ಕಾಯಾ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸಾಗಾಣಿಕ ವಿಮಾನಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು.‌ 23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1942ರಂದು, ಸ್ಕಾಸಿರ್ಸ್ಕಾಯಾ ಸಮೀಪ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ವ್ಯಾಸಿಲಿ ಮಿಕಾಲ್ವೊವಿಚ್ ಬದನೋವ್ ಮುಖಂಡತ್ವದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್‌ನ 24ನೇಯ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಕಾರ್ಪ್ ತಲುಪಿತು ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಟ್ಯಾಟ್ಸಿನ್ಕಾಯಾ ತಲುಪಿದವು. ವಾಯುನೆಲೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸೈನಿಕರಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಬಲ ದಾಳಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು, ತಾಸಿಗಿಂತ ಮೊದಲು 108 Ju 52 ಮತ್ತು Ju 86 ಜೊತೆಗೆ ನೊವೊಚೆಕಾಸ್ಕ್ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದರು 72 Ju 52 ಮತ್ತು ಇತರೆ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳು ವಾಯು ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋದವು. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ನಿಂದ ಇನ್ನೂರು ಮೈಲಿ ದೂರದ ಸಲ್ಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದೂರವು ಪುನರ್‌ಸರಬರಾಜು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಸಮೀಪದ ಜೆವೆರೋ‌ದಲ್ಲಿನ ಅಹಿತವಾದ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದ ಸಲ್ಸ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು. ಜೆವೆರೋ ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ 18 ಜನವರಿಯಂದು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಯಿತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ 50 Ju 52 ಗಳು ನಾಶವಾದವು. 6ನೇಯ ಸೈನಿಕ ತುಕಡಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಪವಾಸಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಪಲಟ್‌ಗಳು ಸರಕು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವಾಗ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಂಡು ತುಂಬಾ ಆಂತಕಕ್ಕೊಳಗಾದರು ಸೈನಿಕರು ತುಂಬಾ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ್ದರು. ಜರ್ಮನಿಯ ಸೈನಿಕರು ಕೇವಲ ಒಂದು ತುಣುಕು ಬ್ರೆಡ್ ತಿಂದು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜನರಲ್ ಜಿಟ್ಲರ್ ಈ ಅವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಕರಗಿಹೋದನು, ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಲ್ಪ ರೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಇಂತಹ ಡಯಟ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಪೌಂಡ್ ತೂಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಬಡಕಲಾದನು ಇದರಿಂದ ಕೆರಳಿದ ಹಿಟ್ಲರ್ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಪುನಃ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫೊರ್ಟ್‌ಗ್ರಪನ್'' ಮೇಲಿನ ಶುಲ್ಕವು ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು 266 ಜಂಕರ್ಸ್ ಜು 52 ಗಳು ನಾಶವಾದವು, ಪೂರ್ವ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದನೇಯ ಮೂರು ಭಾಗ ಪ್ಲೀಟ್‌ಗಳು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ್ದವು. ಹೆ 111 ''ಗ್ರುಪನ್'' 165 ಯುದ್ಧವಿಮಾನವನ್ನು ಸಾಗಾಣಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಇತರೆಗಳು 42 ಜು 86, ಒಂಭತ್ತು Fw 200 "ಕಾಂಡೋರ್ಸ್", ಐದು ಹೆ 177 ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜು 290. ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ ಸುಮಾರು 1,000 ಜನ ಅನುಭವಿ ಬಾಂಬರ್ ಪಡೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="hayward98" />{{Rp|310|date=May 2009}} ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆಯ ನಾಲ್ಕು ''ಲುಫ್ಟ್‌ಪ್ಲೋಟ್ 4s'' ಸಾಗಾಣಿಕ ವಿಭಾಗಗಳಾದ (KGrzbV 700, KGrzbV 900, I./KGrzbV 1 ಮತ್ತು II./KGzbV 1)ಗಳು "ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋದವು"<ref name="Bergstrom2007" />{{Rp|122|date=May 2009}} ===ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ ಪತನಗಳು=== ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ನಲ್ಲಿರುವ 6ನೇಯ ಸೈನ್ಯ ತುಕಡಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ ಯುದ್ಧವಿಮಾನವು ಪತನವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 24 ನವೆಂಬರ್ 1942 ರಿಂದ 31 ಜನವರಿ 1943ವರೆಗೆ ಹಾನಿಗೀಡಾದವುಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು: {| class="wikitable" ! style="background:#efefef"| ಪತನಗಳು ! style="background:#efefef"| ಯುದ್ಧವಿಮಾನದ ವಿಧಗಳು |- | align="right"| 269 | align="center"| ಜಂಕರ್ಸ್ ಜು 52 |- | align="right"| 169 | align="center"| ಹೆಂಕಲ್ ಹೆ 111 |- | align="right"| 42 | align="center"| ಜಂಕರ್ಸ್ ಜು 86 |- | align="right"| 9 | align="center"| ಫೋಕಲ್-ವುಲ್ಫ್ ಎಫ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ 200 |- | align="right"| 5 | align="center"| ಹೆಂಕಲ್ ಹೆ 177 |- | align="right"| 1 | align="center"| ಜಂಕರ್ಸ್ ಜು 290 |- | align="right"| ಒಟ್ಟು: 495 | ಇದು ಐದು ಪಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಒಂದು ಏರ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು |} ಬಳಸಲಾದ ಒಟ್ಟು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ 50% ರಷ್ಟು ಪತನವಾಗಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ತರಬೇತಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಧನ ಉಳಿಸಲು ಉಳಿದ ಯುದ್ಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು‌. ===ಲಿಟ್ಲ್ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ=== {{Main|Operation Little Saturn|Operation Winter Storm}} ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಸೋವಿಯತ್ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತೆ ಪಾಕೇಟ್ ಬಲವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಲು ಉಗ್ರವಾದ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಿತು. ವಿಂಟರ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ (''ಆಪರೇಶನ್ ವಿಂಟರ್‌ಗೆವಿಂಟರ್'' ) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಜರ್ಮನಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು. ರಶಿಯಾದ ಭಯಂಕರ ಚಳಿಯು ಜರ್ಮನ್‌ರ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ವೋಲ್ಗಾ ನದಿಯು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಸೋವಿಯತ್‌ಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್ ಪಡೆಗಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಉಷ್ಣತೆ ಇರುವ ಕಡೆ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಯ ಸರಬರಾಜಿರುವಲ್ಲಿ ಧಾವಿಸಿದರು, ಸಾವಿರಾರು ಸೈನಿಕರು ಹಿಮವ್ರಣ, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, ಮತ್ತು ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. [[File:OperationLittleSaturn.PNG|thumb|right|300px|ಲಿಟ್ಲ್ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೊಟ (ನೀಲಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಿದ)]] ಡಿಸೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಸೋವಿಯತ್ ತನ್ನ ಎರಡನೇಯ ಆಕ್ರಮಣ ಲಿಟ್ಲ್ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಡಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಸಿಸ್ ಆರ್ಮಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ರೊಸ್ತೊವ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ರಷ್ಯಾದ ಕೋಕಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜರ್ಮನಿ ಪಡೆಯ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಉಳಿದ ಆರ್ಮಿ ಗ್ರುಪ್ ಸೌತ್ ಕೂಡ ವಶವಾಯಿತು. ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಬರುವ ವರೆಗೂ ನಗರವನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಜರ್ಮನಿಯು ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗ ರಚಿಸಿತು. ಮ್ಯಾಮನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೋವಿಯತ್ ಸೇತುಶಿರದಿಂದ, ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದ ಹದಿನೈದು ವಿಭಾಗಗಳು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಕೊಸೆರಿಯಾ ಮತ್ತು ರವೆನ್ನಾ ವಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಪಡೆಗಳು 19 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ರಲ್ಲಿ ಹಿಂತೆಗೆಯುವಂತೆ ಎ‌ಆರ್‌ಎಂಐಆರ್ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಆದೇಶ ಬರುವವರೆಗೂ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿದವು.<ref>{{Cite book | last = Paoletti | first = Ciro | title = A Military History of Italy | publisher = Praeger Security International | location = Westport, CT | year = 2008 | page = 177 | isbn= 0275985059 | url = https://books.google.com/?id=Uz8eiwzEMHQC&pg=PA182&dq=Ariete+tanks+fight!#PPA177,M1 | accessdate = 4 December 2009 }}</ref> ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನ್ಯವು ರೊಸ್ತೊವ್‌ ಸಮೀಪ ಬಂದಿರಲೇ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ಸೈನಿಕ ದಳವು ಕೋಕಸಿಸ್‌ನಿಂದ ವಾನ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟೇನ್ ಮುಖಂಡತ್ವದ ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್ ಎ ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದರು, ಮತ್ತು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಲುಫ್ಟ್‌ವಫೆ ಸಾಗಾಣಿಕಾ ಹಡಗು ಪಡೆ ನಾಶವಾಗಲು ಟ್ಯಾಟ್ಸಿನ್ಕಾಯಾ ರೇಡ್ ಕೂಡ ಕಾರಣವಾದವು. ಈಗ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು 6ನೇಯ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಭರವಸೆ ಇಡಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜರ್ಮನಿಯ ಪಡೆಗಳು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ ಆದರೂ ಬಲಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಕೆಲವು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪೌಲಸ್‌ನಿಗೆ‌ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ತಳವೂರುವ ಆದೇಶ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಪಾಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಲು ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪೌಲಸ್‌ ವಿರೋಧಿಸಿದನು,ಹಾಗೆಯೇ ಈ ರೀತಿ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಚಲಿಸುವ ಪಡೆಗಳು ಮೊದಲ ಕೆಲವು ವಾರ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೂ ಸಹ, ಈಗ ಜರ್ಮನಿಯ ಆರನೇಯ ಸೈನ್ಯ ತುಕಡಿಯು ಇಂಧನದ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಠಿಣವಾದ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಪದಾತಿ ದಳದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ ಪಡೆಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="Beevor98" />{{Page needed|date=August 2008}} ===ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಗೆಲುವು=== [[File:Medal defense of Stalingrad.jpg|thumb|upright|22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1942ರಂದು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ 759,560 ಸೊವಿಯತ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಹುಮಾನ ಪದಕ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು.]] ಜರ್ಮನಿಯವರು ತಾವಾಗಿಯೇ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದ [[ಬಡಾವಣೆ|ಹೊರವಲಯ]]ಯದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಹೋದರು. ಜನವರಿ 16 1943ರಂದು ಪಿಟೊಮ್ನಿಕ್ ವಾಯುನೆಲೆ ಮತ್ತು ಜನವರಿ 25<ref name="Bergstrom2007" />,{{Rp|p96–97|date=May 2009}} ಅಥವಾ ಜನವರಿ 21/22ರ<ref>ಡೈಮ್ಲ್, ಮೈಕಲ್‌ (1999). ''[http://feldpost.mzv.net/Zeitzeugen/Zeitzeuge_Kallweit_/Zeitzeuge_Deimel_/body_zeitzeuge_deimel_.html ಮೈನೆ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡಿನ್ಸಟ್ಜೆ (ಮೈ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816031251/http://feldpost.mzv.net/Zeitzeugen/Zeitzeuge_Kallweit_/Zeitzeuge_Deimel_/body_zeitzeuge_deimel_.html |date=2011-08-16 }}'' . ಇನ್‌ಸಾಟ್ಜೆ ಡಸ್ ಬಾರ್ಡ್ಮೆಕಾನಿಕರ್ಸ್ ಗೆಫ್ರ್. ಮೈಕಲ್‌ ಡೈಮ್ಲ್‌ (ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಆಫ್ ಎವಿಯೇಶನ್ ಮೆಕಾನಿಕ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಮೈಕಲ್‌ ಡೈಮ್ಲ್‌). 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ರಾತ್ರಿ ಗುಮ್ರಾಕ್ ವಾಯುನೆಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಯುಮಾರ್ಗದ ಸರಬರಾಜುಗಳು ಹಾಗೂ ಗಾಯಾಳುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>ಮ್ಯಾಕ್‌ಡಿನಾಲ್ಡ್‌ 1986, ಪುಟ. 98.</ref> ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್ಗ್ರಾಡ್‌ಸ್ಕಾಜಾದಲ್ಲಿನ ವಾಯುನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ರನ್‌ವೇಯಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 22–23 ರಂದು ಇಳಿಯುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮಿಸುವುದು ಕೊನೆಯಾಯಿತು.<ref name="autogenerated4" /> ಯುದ್ಧ ಮುಗಿಯುವ ವರೆಗೂ ನಿರಂತರವಾದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜನವರಿ 23ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನಗಳು ಇಳಿದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. [[File:Bundesarchiv Bild 183-F0316-0204-005, Russland, Paulus in Kriegsgefangenschaft.jpg|thumb|upright|left|ಜನರಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ಮಾರ್ಶಲ್‌ ಫೆಡ್ರಿಕ್ ಪೌಲಸ್‌ (ಎಡಭಾಗ)ನೊಂದಿಗೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಜನರಲ್‌ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಆರ್ಥರ್ ಶ್ಮಿತ್(ಮಧ್ಯ)ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಾಯಕ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಅಡಾಮ್ (ಬಲಭಾಗ), ಅವರ ಶರಣಾಗತಿಯ ನಂತರ.]] ಜರ್ಮನ್ನರು ಈಗ ಹಸಿವೆಯಿಂದ ಕಷ್ಟಪಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ಯುದ್ಧ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಜರ್ಮನ್ನರು ತಮ್ಮ ಮೊಂಡುತನದಿಂದ ಸೋವಿಯತ್ ಅನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವರು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು ಯಾರು ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೊ ಅವರಿಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದೇ ಸ್ವಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಜನರು ಜರ್ಮನ್ನರಿಗಾಗಿ ಧನಿ ಎತ್ತಿದ್ದರು ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹುಸಿ ನಂಬಿಕೆಗೆಳಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೆಯೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಿಯ ಯಾವುದೇ ಭ್ರಮೆಯು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸೋವಿಯತ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಜರ್ಮನ್ ಸೈನಿಕರ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯ ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯವೈಕರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಚಕಿತವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕದನವು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಆದರೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್‌ನ ವಾಯುಪಡೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಅವರು ಕಾರ್ಖಾನೆಯುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೆ ಸೋವಿಯತ್ ಬಹುತೇಕ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಅಂತೆಯೆ ತಮ್ಮ ಉಗ್ರತ್ವವನ್ನು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೆ ತೊರಿಸಿದ್ದರು. ಜರ್ಮನ್ನರು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಕಿಟಕಿಗಳಿಗೆ ವೈರ್ ನೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯ ಮೀನಿನ ಗಾಳಗಳನ್ನು (ಕೊಕ್ಕೆ) ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಅದನ್ನು ಎಸೆದಾಗ ಕಂಪನದಿಂದ ಆ ಕೊಕ್ಕೆ ಹಿಂದುಳಿಯುವಂತೆ ಉಪಾಯ ಹೂಡಿತ್ತು. ಈಗ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವಂಥಹ ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಲ್ಲ. ಆ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಥಿರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಇವೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಯುದ್ಧಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ಹೆಚ್ಚು ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಸೋವಿಯತ್‌ನ ರಾಯಭಾರಿ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದ ಮೇಜರ್ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್ ಸ್ಮೈಸ್ಲೊ, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ನಿಕೊಲಯ್ ಡ್ಯಟ್ಲೆಂಕೊ ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ಕಹಲೆ ಊದುವವ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಿಡುತ್ತಾನೆ ಅದೆಂದರೆ 24ಘಂಟೆಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಸೇನೆಗೆ ವಶವಾದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಒತ್ತೆಯಾಲುಗಳ ಹಿತ ರಕ್ಷಣೆ, ತಮ್ಮ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ,ಎಂದಿನಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹಾಗೂ ಇಶ್ಚಿಸಿದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಯಾವೂದೇ ರಾಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಪೌಲಸ್</span> ಕೊನೆಯದಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅಣಿಯಾಗುವುದೊ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಮನುಷ್ಯನ ಅವನತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವುದೊ ಎಂಬ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.<ref>ಕ್ಲಾರ್ಕ್1995, ಪುಟ. 283.</ref> 30ರ ಜನವರಿ 1943ರ ವೇಳೆಗೆ ಹಿಟ್ಲರ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು 10 ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂಭ್ರಮದಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪೌಲಸ್ ಅನ್ನು ''ಜನರಲ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಶಲ್ '' ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಹಿಟ್ಲರ್ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಜರ್ಮನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕೈದಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೆ ಪೌಲಸ್ ತನ್ನ ಜಿವನವನ್ನೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅದೇನೆ ಇದ್ದರು ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯ ಪೌಲಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯಾದ ಪಾಲು ಕಟ್ಟಡ ಗಮ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಪೌಲಸ್ ಸೆರೆಯಾದನು ಅಳಿದುಳಿದ ಅಕ್ಷ ದಳಗಳು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2ರಂದು ವಶವಾದವು ಅಂತೆಯೆ ಸುಸ್ತಾಗಿದ್ದ, ತುಂಬ ಹಸಿದಿದ್ದ, 19ಸಾವಿರ ಒತ್ತೆಯಾಲುಗಳು, 3,000 ರೊಮೇನಿಯನ್ಸ್, 20ನೇ ಕಾಲಾಲುದಳ, 1ನೇ ಅಶ್ವದಳ,ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದಳಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೆಕಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಪುಸ್ಕ, ಡ್ರಾಗೋಸ್; ನಿಟು, ವಿಕ್ಟರ್. [http://www.worldwar2.ro/operatii/index.php?article=12 ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ — 1942] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170228014601/http://www.worldwar2.ro/operatii/index.php?article=12 |date=2017-02-28 }} ''ರೊಮ್ಯಾನಿಯನ್ ಆರ್ಮ್ಡ್ ಪೋರ್ಸಸ್ ಇನ್ ದ ಸೆಕೆಂಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್‌'' (worldwar2.ro). 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ತೇಲಿತು ಕಾರಣ 22ಜನರಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳನ್ನಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿತ್ತು. ಕುಪಿತನಾಗಿದ್ದ ಹಿಟ್ಲರ್ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದ್ದ ಪೌಲಸ್ ತನ್ನ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದಿರಲು ಹೇಳಿದ್ದನು ಆದರೆ ಪೌಲಸ್ ಮಾಸ್ಕೋ‌ಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದನು.<ref>{{Cite book | last = Victor | first = George | title = Hitler: Pathology of Evil | publisher = Brassey's Inc | location = Washington, DC | year = 2000 | page = 208 | isbn= 1574882287 | url = https://books.google.com/?id=JnB7cM1zUG4C&printsec=frontcover&dq=george+victor | accessdate = 23 August 2008 }}</ref> [[File:Dyatlenko.jpg|thumb|ಡಾನ್ ಫ್ರಂಟ್ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪೌಲಸ್‌‌ನ ತನಿಖೆ: ಜನರಲ್ ರೊಕೊಸೊವ್‍‌ಸ್ಕಿ, ಮಾರ್ಶಲ್ ವೊರೊನೊವ್, ಅನುವಾದಕ ನಿಕೊಲಿ ಡೈಟ್ಲೆಂಕೊ ಮತ್ತು ಪೌಲಸ್‌ (ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ)]] ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರ 1943ರ ಜನವರಿಯವರೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ವಿಪತ್ತನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Lose" /> ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾಜಿಗಳ ಸರ್ಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಇದು ಮೊದಲ ಸೋಲೆನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯವು ಭಾಗಶಃ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವು ನೋವುಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು ಅಂತೆಯೆ ಅಭೂತ ಪೂರ್ವ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಕಂಡದ್ದಕ್ಕಿಂತ 3ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವು ನೋವುಗಳನ್ನು ರಷ್ಯ ಅನುಭವಿಸಿತು.<ref name="Lose" /> 31ರ ಜನವರಿ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯ ರೇಡಿಯೊ ತನ್ನ ಸಂಬರ್ ಅಡಗಿಒ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ಟೊನ್ ಬೃಕ್ನೆರ್ ರ ಸ್ವರ ಮೇಳವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ ಸೋಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬಿತ್ತರಿಸಿತ್ತು.<ref name="Lose">ಸ್ಯಾಂಡ್ಲಿನ್, ಲೀ (1997). [http://www.leesandlin.com/articles/LosingTheWar.htm "ಲೂಸಿಂಗ್ ದ ವಾರ್"]. ಮೂಲವಾಗಿ ''ಚಿಕಾಗೊ ರೀಡರ್'' , 7 ಮತ್ತು 14 ಮಾರ್ಚ್‌ 1997 ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 18ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಮಂತ್ರಿ ಜೋಸೆಫ್ ಗೊಎಬ್ಬೆಲ್ಸ್ ತನ್ನ ಮಹತ್ವದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಿತರನ್ನು ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಲ್ಲುವಂತೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಪಲಸ್ಟ್ ಭಾಷಣವನ್ನು ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದನು. [[File:Bundesarchiv Bild 183-E0406-0022-011, Russland, deutscher Kriegsgefangener.jpg|thumb|left|ಜರ್ಮನ್ ಸೈನಿಕನನ್ನು ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವಿಟಿಯ ಮೂಲಕ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿ ಸೈನಿಕ.]] ಜರ್ಮನ್ ಸಾಕ್ಷಚಿತ್ರ ''ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ '' ಪ್ರಕಾರ 11.000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರು ಸಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸೋವಿಯತ್ ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಗಳಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೆ ಒಳ್ಳೆಯದೆಂದು ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಶರಣಾದರು. ಅವರು ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊಳಕನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಸೋವಿಯತ್ ಗುಪ್ತಚರ ವರದಿಯೊಂದರ ಸಾಕ್ಷ ಚಿತ್ರವೊಂದರಂತೆ 2418ರಷ್ಟು ಸೈನಿಕರು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ಸುಮಾರು 8646 ಸೈನಿಕರು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದರು.<ref>ಗೂಗಲ್ ವೀಡಿಯೋ: {{cite video | people = | date = | title = Stalingrad — OSA III — Stalingradin taistelu päättyy (Stalingrad, Part 3: Battle of Stalingrad ends) | url = http://video.google.com/videoplay?docid=8717261858113724758 | format =Adobe Flash | medium =Television documentary. German original: "Stalingrad" Episode 3: "Der Untergang", 53 min, Sebastian Dehnhardt, Manfred Oldenburg (directors) [http://www.imdb.com/title/tt1153528/ IMDB] | language = Finnish; interviews in German & Russian, with Finnish subtitles | publisher =broadview.tv GmbH, Germany 2003 | accessdate = 16 July 2007 | time = | quote = }}</ref> ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಒತ್ತೆಯಾಳಾದ ಸುಮಾರು 91ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಜರ್ಮನ್ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 5000ದಷ್ಟು ಸೈನಿಕರಷ್ಟೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು. ಮೊದಲೆ ಬೇನೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಗಳು ಹಸಿವು, ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವೈಧ್ಯಕೀಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಬಹುತೇಕರನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ಚಲಿ,(ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಷಮಶೀತ ಜ್ವರ) ಅತಿಯಾದ ಕೆಲಸದೊತ್ತಡ, ಪೌಷ್ಠಿಕ ಆಹಾರಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ,ಅಮಾನುಷ ವರ್ತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾವಿಗೀಡಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವರನ್ನು ನಗರಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್ 1943ರಲ್ಲಿ 40000 ಟ್ಯ್‌ಫುಸ್(ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ) ಕ್ಕೆ ಜರ್ಮನ್ನರು ಸಾಮೊಹಿಕವಾಗಿ ಬಲಿಪಶುಗಳಾದರು.{{Rp|369|date=May 2009}}<ref name="Craig73" /> ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾಸ್ಕೊ‌ವನ್ನು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಲವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಪೌಲಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವರು ಹಿಟ್ಲರ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ನೀಡಿದರು ಪೌಲಸ್ 1952ರವರೆಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿದ್ದನು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ದಿನಗಳಾನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಡ್ರೆಸ್ಡೆನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದನು, ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ತೋರಿದ್ದ ಆತ ಯುರೋಪ್‌ನ ಕಳೆದ ಯುದ್ಧದ ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿದ್ದನು<ref name="Craig73" />.{{Rp|280|date=May 2009}} ಜನರಲ್ ವಾಲ್ಟರ್ ವಾನ್‌ ಸೆಯ್ಡ್‌ಲಿಟ್ಜ್-ಕುರ್ಜ್‌ಬಚ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಿಂದ ಹಿಟ್ಲರ್‌ವಿರುದ್ಧದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನಿವೇದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಸೋವಿಯತ್ ಇದಕ್ಕೆ ಸೊಪ್ಪು ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. 1955ರ ವರೆಗೂ ಅಂದರೆ ಕೊನ್ರಡ್ ಅಡೆನಎರ್ ರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷದ ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯ ರೂಪಿತದ ವರೆಗೂ ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದ ಯುದ್ಧಕೈದಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಮರಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ==ಪರಂಪರೆ== ===ಸಾವುನೋವುಗಳು=== ಅನೇಕ ಪರಿಣಿತರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 850,000 ಜನ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೈನ್ಯದದವರು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೊಟದವರು ಸತ್ತರು (ಸತ್ತವರು, ಅಂಗನ್ಯೂನ್ಯತೆಗೊಳಗಾದವರು, ಸೆರೆಸಿಕ್ಕವರು), ಅದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪಿಒಡಬ್ಲುಗಳು 1943ರಿಂದ 1955ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೊಳಗಾದರು. 400,000 ಜರ್ಮನ್ನರು, 120,000 ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು, 120,000 ಹಂಗೇರಿಯನ್ನರು, ಮತ್ತು 120,000 ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ಸತ್ತರು, ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಅಥವಾ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕರು.<ref name="Craig73" />{{Rp|p?|date=May 2009}} ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿನ 91,000 ಜರ್ಮನ್ ಪಿಒಡಬ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ 27,000 ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು<ref>ರೇ ಫೀಲ್ಡ್ 2004, p.396.</ref> ಮತ್ತು 6,೦೦೦ ಜನ 1955ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಾಪಾಸಾದರು. ಸೋವಿಯತ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಪಿಒಡಬು‌ಗಳು ಸತ್ತರು.<ref name="Beevor98" />{{Rp|430|date=May 2009}}<ref>ಜೆ ಡಬ್ಲು. ಬೈರ್ಡ್‌, 1969, pp. 196.</ref><ref>ಜೊರ್ಗ್ ಬೆರ್ನಿಗ್, 1997, pp. 36</ref> ಸೋವಿಯತ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನ ಸತ್ತರು, ಗಾಯಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸೆರೆಸಿಕ್ಕರು.<ref>[http://rt.com/Top_News/2008-02-02/Bloodiest_battle_in_history_remembered.html?fullstory ಬ್ಲಡಿಯೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ರಿಮೆಂಬರ್ಡ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''ರಷ್ಯಾ ಟುಡೇ'' , 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008. 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="autogenerated1">[http://www.hrono.info/sobyt/1900sob/1942stal.html Сталинградская битва] {{ru icon}}. 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ದಾಖಲೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರೆಡ್‌ ಆರ್ಮಿಯು ಒಟ್ಟು 1,129,619 ಜನ ಸಾವು ನೋವಿಗೊಳಗಾದರು;<ref name="autogenerated1" /> 478,741 ಪುರುಷರು ಸತ್ತರು ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾದರು 650,878 ಜನರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರು. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಪೂರ್ಣ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದಾಗಿದ್ದು; ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ 750,000 ಜನ ಸತ್ತರು, ಸೆರೆಸಿಕ್ಕರು ಅಥವಾ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರು. ರೆಡ್‌ ಆರ್ಮಿ ದಂಡ ಪಡೆಗಳು (''ಸ್ಟ್ರಾಫ್‌ಬ್ಯಾಟಿ'' ) 278 ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದರು.<ref>[http://www.specnaz.ru/article/?518 Igor' Pykhalov, "Pravda o zagraditel'nykh otriadakh".][http://www.specnaz.ru/article/?518 ''ಸ್ಪೆಟ್ನಜ್ ರೊಸ್ಸಿ'' 6 (93) ಜೂನ್‌‍ 2004]</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಜರ್ಮನಿಯ 4ನೇ ಪ್ಯಾನ್ಜರ್‌ ಮತ್ತು 6ನೇ ಸೈನ್ಯದ ವಾಯು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು ಮತ್ತು ಅದರ ಹೊರವಲಯಗಳಲ್ಲಿ 40,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೋವಿಯತ್ ನಾಗರೀಕರು ಸತ್ತರು, ಅದಲ್ಲದೆ ಪಟ್ಟಣದ ಹೊರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಸಂಖ್ಯೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟು ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ 1.7 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನ ಸತ್ತರು. ===ಯುದ್ಧದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು=== [[File:stalingrad aftermath.jpg|thumb|ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ]] ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಪಡೆಗಳು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಜರ್ಮನ್ನರು ನಗರದ 90%ದವರೆಗೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನ್ಯವ್ಯ್ 6ನೇ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿತು. ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ದಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜರ್ಮನ್ನರ 4ನೇ ಪನ್ಜರ್‌ ಸೈನ್ಯವು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾವು ನೋವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಜರ್ಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ವೇರ್‌ಮಾಹ್ಟ್‌ ಮೊದಲ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಸೋವಿಯತ್ ಪಡೆಗಳು ತನ್ನ ಸಾಕಷ್ಟು ಪಡೆಯನ್ನು ಕೂಡಿಹಾಕಿ ಮಾಸ್ಕೊವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೀಮಿತ ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಬಿಟ್ಟು ಆರ್ಮಿ ಗ್ರೂಪ್ ಎ ನೊಂದಿಗೆ ಆರನೇ ಸೈನ್ಯವು ಕಕಾಸಸ್ ಪಡೆಯಲು ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಹಿಟ್ಲರ್ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಭವವಿದ್ದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಪಟ್ಟಣದ ಮೋಸಯುಕ್ತವಾದ ಓಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿ ಸಾಯಲು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ. ಇದು ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಕೆಲವು ಜರ್ಮನ್ನರು ಹಿಟ್ಲರ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೋಸ್ಕರ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. 6ನೇ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕುರ್ಸ್ಕ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಮರು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಸೇರಿಸಿದ ಜನರಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ಮೊದಲಿನ ಸೈನ್ಯದಂತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Craig73" />{{Rp|386|date=May 2009}} ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋಲಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ. ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ದಲ್ಲಿನ ಕಾಕಸಸ್‌ನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಜೆರ್‌ಬೈಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಾಕುನಲ್ಲಿನ ತೈಲಬಾವಿಗಳನ್ನು ಎ ಸೈನ್ಯ ತಂಡವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. 1942ರ ದಾಳಿಯ ನಿಜವಾದ ಗುರಿ ತೈಲಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆದ್ದಂತಾಗುವುದು. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವ ಬದಲು ಬಿ ಸೈನ್ಯ ತಂಡವೂ ಸಹ ತೈಲಬಾವಿಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಾಕು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನೆದುರಿಸಿತು. ಹಿಟ್ಲರ್‌ ಕಾಕಸಸ್‌‌ ದಾಳಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದರೆ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ ಸುತ್ತ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದ ಎ ಸೈನ್ಯ ತಂಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸೈನ್ಯ ತಂಡ ಬಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತಿತ್ತು. ಹಿಟ್ಲರನ ಉದ್ಧೇಶಗಳು ಜರ್ಮನ್ನರು ಭಾವಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="walsh2000">ವಾಲ್ಶ್, ಸ್ಟೆಪನ್. (2000). ''ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ 1942–1943 ದ ಇನ್‌ಫೆರ್ನಲ್ ಕೌಲ್ಡ್ರಾನ್'' . ಲಂಡನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಸಿಮನ್ &amp; ಶುಸ್ಟರ್. ISBN 0-7432-0916-8.</ref> ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಒಂದು ತಿರುವು ದೊರೆತಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಜರ್ಮನ್ನರ ''ವೇರ್‌ಮಾಹ್ಟ್‌ '' ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿಯ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಹೊರಗೆಡಿವಿತು. ಸೋವಿಯತ್‌ ಮೊದಲು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನರ ತೀವ್ರದಾಳಿಯ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಕಡೆ ಅನೇಕ ಹಾನಿಗಳು ಸಂಭವಿಸಿತು, ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿದ ಸೈನಿಕರ ಆಯುಷ್ಕಾಲವು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುತಿತ್ತು,<ref name="Beevor98" />{{Page needed|date=August 2008}} ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜೀವನಾವಧಿಯು ಮೂರುದಿನಗಳಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ತ್ಯಾಗಗಳನ್ನು ಜನರಲ್ ರೋಡಿಮ್‌ಟ್ಸೆವ್ನ ಸೈನಿಕ ಸಾಯುವಾಗ ಮುಖ್ಯ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಗೀಚಿ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿಸಿದ– ಇದು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 15 ಬಾರಿ ಕೈಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು – “ರೋಡಿಮ್‌ಟ್ಸೆವ್‌ನ ರಕ್ಷಕರು ತಾಯ್ನಾಡಿಗಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣನೀಡಿದರು.” ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೋವಿಯತ್ ರಕ್ಷಕರ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ, ನಗರಕ್ಕೆ 1945ರಲ್ಲಿ ಹಿರೋ ಸಿಟಿ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1967ರಲ್ಲಿ,<ref>ಮೊಮ್ಮಯೆವ್ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ "ಟು ದ ಹೀರೋಸ್ ಆಫ್ ದ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಬ್ಯಾಟಲ್". [http://mamayevhill.volgadmin.ru/00_n.htm ಅಫೀಷಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080926113201/http://mamayevhill.volgadmin.ru/00_n.htm |date=2008-09-26 }} ಜುಲೈ 10 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದ ಸ್ಮಾರಕವಾದ ಮದರ್ ಮದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮಮಯೆವ್ ಕುರ್ಗನ್ ಪ್ರತಿಮೆಯು ನಗರದ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಳುಮಾಡಿದುರಿಂದ ಅಳಿದುಳಿದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನೂ ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರೈನ್ ಸಿಲೊ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರು ಎರೆಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ತಂಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಾದ ಪಾವ್ಲೋವ್ಸ್ ಹೌಸ್‌ನ್ನು ಈಗಲೂ ಜನರು ಸಂದರ್ಶಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಮಮಯೆವ್ ‌ಕುರ್ಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಇದು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷದವರ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದ ಸಾವು ನೋವುಗಳ ಮತ್ತು ಭಾರಿ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‌ ಸೈನ್ಯವು ಸೆರೆಯಾದ ನಂತರ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸಿತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಂತಹ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅದು ಎದುರಿಸಿತ್ತು. ನಂತರದ ಮುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜರ್ಮನ್ ಸೈನಿಕರು ಅಹಾರ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಳಲಿದರು ಮತ್ತು ಮರಗಟ್ಟಿ ಸತ್ತರು.<ref name="Beevor98" />{{Page needed|date=August 2008}} ಅವರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರದಿರುವುದರಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ವಾನ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಿಟ್ಲರ್‌‌ನ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನರಲ್‌ಗಳ ಸಲಹೆಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಫ್ರೀಡ್ರಿಕ್ ಪೌಲಸ್ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮ್. ಜರ್ಮನ್ನರ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಆಹಾರಗಳು ದುರ್ಲಭವಾದವು. ಪೌಲಸ್ ವಿಮಾನ ಸಾಗಣೆಯು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಕತಪ್ಪಿ ಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದನು. ಆತನು ತನ್ನ ತಂದವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶರಣಾಗುತ್ತೇವೆಂದು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದನು, ಆದರೆ ಹಿಟ್ಲರ್‌ ಅದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ''ಜನರಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ಮಾರ್ಶಲ್‌'' ಪದವಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡುವ ಬದಲು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಈ ಸ್ಥರದ ಯವುದೇ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಶರಣಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇದರ ಸೂಚನೆಯೆಂದರೆ: ಪೌಲಸ್ ಶರಣಾದರೆ ಅವನಿಗೆ ಅವನೇ ಅವಮಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ಮತ್ತು ಶರಣಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ದರ್ಜೆಯವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಿಟ್ಲರ್‌ ಪೌಲಸ್ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದನು. ಬದುಕನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಪೌಲಸ್ ಶರಣಾದನು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದನು, "ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಾಗಿ ಗುಂಡಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ಧೇಶವು ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ".{{citation needed|date=October 2010}} ===ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ=== {{Main|Battle of Stalingrad in popular culture}} ಯುದ್ಧದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಜರ್ಮನ್ ಸೈನಿಕರ ಸಮೂಹ ಸಾವು, ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಚಲಿ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಹಸಿವಿನ ಕೂಗು, ಯದ್ಧ ಬರ್ಬರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮನ ಕಲಕುವಂತೆ ಹಲವು ಸಿನಿಮಾಗಳು ಜರ್ಮನ್, ರಷಿಯನ್<ref>{{Cite web |url=http://video.google.com/videoplay?docid=4562967572164209056&q=duration%3Along+is%3Afree+genre%3AMOVIE_FEATURE |title=ವೊಲ್ಗಾದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯುದ್ಧ (1962) |access-date=2021-08-09 |archive-date=2011-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628181553/http://video.google.com/videoplay?docid=4562967572164209056&q=duration:long+is:free+genre:MOVIE_FEATURE |url-status=deviated |archivedate=2011-06-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628181553/http://video.google.com/videoplay?docid=4562967572164209056&q=duration:long+is:free+genre:MOVIE_FEATURE }}</ref>, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೂಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿತು ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ನೋವಿನ ಚಿತ್ರಣ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿತು. ಜರ್ಮನ್ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್‌ನ ಹೊರಟುತನ ಅದರಿಂದ ಆದ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿರದಂಥಹ ಮಾನವ ಮಾರಣ ಹೋಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ಮೃತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದವು. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ್ನು ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಯನ್‌ ಮೂಲದವರಾದ ಕವಿ ರೋಬರ್ಟ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ಮನ್ ಕಾವ್ಯವನ್ನೆ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾವ್ಯವೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಎರಡನೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ರೊಬರ್ಟ್ ವ್ಯಟ್ಟ್ ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನನ್ನು 2 ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಶೀತಲಸಮರದ ಬಗೆಗಿನ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * ಆಕ್ಸಿಸ್ ಅರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಎಟ್ ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ * ಬಾರ್ಮಲೆ ಪೌಂಟೇನ್ * ಹಂಗೇರಿ ಇತಿಹಾಸ #IIನೇಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ * ಪೂರ್ವ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ * ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮತ್ತು ಕಾಮಾಂಡರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರೋಮೆನಿಯಾದ ಸೈನ್ಯ ತುಕಡಿಗಳು * ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಕತ್ತಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ;ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು {{Reflist|colwidth=30em}} ;ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ {{Refbegin|colwidth=60em}} * ಬೇರ್ಡ್, ಜೆ ಡಬ್ಲ್ಯೂ (1969). ''ದ ಮಿಥ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್'' , ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕಂಟೇಂಪರರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಸೇಜ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ * ಬೀವರ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಟನಿ‌ (1999). ''ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್: ದ ಫೇಟ್‌ಫುಲ್ ಸೀಜ್: 1942–1943.'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್. * ಬೇರ್ನಿಂಗ್,ಜಾರ್ಜ್ (1997). ''Eingekesselt: Die Schlacht um Stalingrad im deutschsprachigen Roman nach 1945'' : (ಜರ್ಮನ್ ಲೈಫ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸಿವಿಲೈಸೇಶನ್ ಜರ್ನಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ 23), : ಪೀಟರ್ ಲಂಗ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್. * ಕ್ಲಾರ್ಕ್,ಅಲಾನ್ (1965). ''ಬಾರ್ಬರೋಸಾ: ದ ರಷಿಯನ್-ಜರ್ಮನ್ ಕಾಂನ್ಫ್ಲಿಟ್'' {{OCLC|154155228}} * ಕ್ರೇಗ್, ವಿಲಿಯಂ (1973). ''ಎನಿಮಿ ಎಟ್ ದ ಗೇಟ್ಸ್: ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್ (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 0-14-200000-0) * ಡಿಬಾಲ್ಡ್, ಹನ್ಸ್ (2001) ''ಡಾಕ್ಟರ್ ಎಟ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್'' . ಲಿಟ್ಲ್‌ಟನ್, ಕೋ: ಅಬರ್ಡೀನ್, (ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್, ISBN 0-9713852-1-1). * Einsiedel, Heinrich Graf von; Wieder, Joachim. ''ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್: ಮೆಮೊರೀಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರಿಅಸೆಸ್ಮೆಂಟ್ಸ್‌'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಸ್ಟೆರ್ಲಿಂಗ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, 1998 (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 1-85409-460-2); ಲಂಡನ್: Cassell, 2003 (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 0-304-36338-3). * ಎರಿಕ್ಸನ್,ಜಾನ್. ''ದ ರೋಡ್ ಟು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್: ಸ್ಟಾಲಿನ್ಸ್ ವಾರ್ ವಿತ್ ಜರ್ಮನಿ, ಸಂಪುಟ. 1'' . ಬೌಲ್ಡರ್, ಕೋ: ವೆಸ್ಟ್‌ವ್ಯೂ ಪ್ರೆಸ್, 1984 (ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್, ISBN 0-86531-744-5); ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಹಾರ್ಪರ್‌ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷರ್ಸ್, 1985 (ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್, ISBN 0-586-06408-7); ನ್ಯೂ ಹೆವನ್, ಸಿಟಿ; ಲಂಡನ್: ಯಾಲೆ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1999 (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 0-300-07812-9); ಲಂಡನ್: ಕ್ಯಾಸೆಲ್ಸ್, 2003 (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 0-304-36541-6). * ಗೊಲೊವನೊವ್, ಎ.ಯೆ.(2004) ''ದನ್ಯಾಯಾ ಬೊಂಬಾರ್‌ಡಿರೊವೊನಾಯಾ'' . ಡೆಲ್ಟಾ ಎನ್‌ಬಿ,ಮಾಸ್ಕೊ. * ಗುಡ್‌ವಿನ್, ದೂರೀಸ್ ಕೀರ್ನ್ಸ್(1994). ''ನೋ ಆರ್ಡಿನರಿ ಟೈಮ್: ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್ ಆ‍ಯ್‍೦ಡ್ ಎಲೆನರ್ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್: ದ ಹೋಮ್ ಫ್ರಂಟ್ ಇನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಸೀಮನ್ಸ್ & ಸ್ಚರ್ಸ್ಟರ್ (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 0-671-64240-5) * ಹೋಲ್, ಅಡೆಲ್ಬರ್ಟ್. (2005) ''ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇನ್‌ಫೆಂಟ್ರಿ‍ಮನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್: ಫ್ರಾಮ್ 24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1942 ಟು 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 1943'' . ಪಂಬಲ್, ಎನ್ಎಸ್‌‍ಡಬ್ಲ್ಯೂ‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ: ಲೀಪಿಂಗ್ ಹಾರ್ಸ್‌ಮನ್ ಬುಕ್ಸ್ (ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್, ISBN 0-9751076-1-5). * ಹಾಟ್, ಎಡ್ವಿನ್ ಪಲ್ಮರ್. (1999) ''199 ಡೇಸ್: ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಎ ಪೋರ್ಜ್ ಬುಕ್, (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 0-312-86853-7). * ಜೋನ್ಸ್, ಮೈಕೆಲ್ ಕೆ. (2007) ''ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್: ಹೌ ದ ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿ ಸರ್ವೈವ್ಡ್ ದ ಜರ್ಮನ್ ಒನ್‌ಸ್ಲೋಟ್.'' ಡ್ರೆಕ್ಸೆಲ್ ಹಿಲ್, ಪಿಎ: ಕೇಸ್‌ಮೇಟ್, (ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್, ISBN 978-1-932033-72-4) * ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೋನಾಲ್ಡ್, ಜಾನ್. (1986) ''ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ಸ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II'' . ಲಂಡನ್: ಮೈಕೆಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬುಕ್ಸ್. * ಮ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟೈನ್,ಎರಿಚ್ ವಾನ್; ಪೋವೆಲ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಟನಿ ಜಿ. (ಸಂಪುಟ. & ಅನುವಾದ.); ಲಿಡ್ಡೆಲ್ ಹರ್ಟ್, ಬಿ. ಎಚ್. (ಮುನ್ನುಡಿ); ಬ್ಲ್ಯೂಮೆನ್‌ಸನ್, ಮಾರ್ಟೀನ್ (ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ) (2004). ''ಲಾಸ್ಟ್ ವಿಕ್ಟೋರೀಸ್: ದ ವಾರ್ ಮೆಮೊರೀಸ್ ಹಿಟ್ಲರ್ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಲಿಯಂಟ್ ಜನರಲ್'' . ಸೇಂಟ್. ಪೌಲಸ್, ಎಂಎನ್: ಜೆನಿತ್ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-7603-2054-3. * ಮೇಯರ್, ಎಸ್‍ಎಲ್ & ಟೇಲರ್, ಎಜಿಪಿ (1974). ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II'' . ಲಂಡನ್: ಆಕ್ಟೋಪಸ್ ಬುಕ್ಸ್. ISBN 0-7064-0399-1 & ISBN 978-0-7064-0399-2 * ರುಸ್, ಎರ್ಹಾರ್ಡ್. ''ಪೆಂಜರ್‌ ಆಪರೇಶನ್ಸ್: ದ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಫ್ರಂಟ್ ಮೆಮೊಯರ್ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ರುಸ್, 1941–1945'' , ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅನುವಾದ ಸ್ಟೀವನ್ ಎಚ್.ನ್ಯೂಟನ‌ರಿಂದ. ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಎಂಎ: ಡಾ ಕಾಪೊ ಪ್ರೆಸ್, 2003 (ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್, ISBN 0-306-81247-9); 2005 (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 0-306-81409-9). * ರೇಫೀಲ್ಡ್,ಡೊನಾಲ್ಡ್. ''ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಹಿಸ್ ಹ್ಯಾಂಗ್‌‍ಮೆನ್: ದ ಟೈರಂಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದೋಸ್ ಹೂ ಕೊಲ್ಡ್ ಫಾರ್ ಹಿಮ್'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ರ್ಯಾಂಡಮ್ ಹೌಸ್, 2004 (ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್, ISBN 0-375-50632-2); 2005 (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 0-375-75771-6). * ರೊಬರ್ಟ್ಸ್,ಜಿಯೋಫ್ರಿ. (2002) ''ವಿಕ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್: ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ದ್ಯಾಟ್ ಚೇಂಜ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಲಾಂಗ್‌ಮನ್, (ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 0-582-77185-4). * ಸ್ಯಾಮ್ಸೊನೋವ್ ಎ.ಎಂ, (1989) ''ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಬ್ಯಾಟಲ್'' , 4ನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ. ಪುನರ್‌ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮಾಸ್ಕೊ, ಸೈನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. {{lang-ru|Самсонов А.М. Сталинградская битва, 4-е изд., испр. и доп.— М.: Наука, 1989.}} (ಇನ್ ರಷಿಯನ್) * ಶಿರರ್‌, ವಿಲಿಯಂ ಎಲ್. (1960). ''ದ ರೈಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದ ಥರ್ಡ್ ರೈಚ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಸೀಮನ್ & ಸ್ಚಸ್ಟರ್. * ಸೈಡರ್, ಡೇವಿಡ್ ಆರ್. (2005). ''ದ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಅವಲೋಕನ '''69 (1)''' , 265–266. * ಟೇಲರ್, ಎ.ಜೆ.ಪಿ. ಮತ್ತು ಮೇಯರ್, ಎಸ್.ಎಲ್., ಎಡಿಶನ್. (1974) ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ ಟು'' . ಲಂಡನ್: ಆಕ್ಟೋಪಸ್ ಬುಕ್ಸ್. ISBN 0-7064-0399-1. {{Refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Battle of Stalingrad}} *[http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/Stalingrad_/ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629122916/http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/Stalingrad_/ |date=2011-06-29 }} ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಂದ ಮೂಲ ಸುದ್ದಿಗಳು *[http://www.militaryhistoryonline.com/wwii/stalingrad/default.aspx ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿವರವಾದ ಸಾರಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110503205507/http://www.militaryhistoryonline.com/wwii/stalingrad/default.aspx |date=2011-05-03 }} *[http://www.stalingrad-info.com/ Stalingrad-info.com, ರಶಿಯನ್ ಆರ್ಚೀವಲ್ ಡಾಕ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಟೇಡ್ ಇನ್‌‌ಟು ಇಂಗ್ಲೀಷ್,ಒರಿಜಿನಲ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಮ್ಯಾಪ್, ಏರಿಯಲ್ ಪೋಟೋಸ್,ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್ ಟೇಕನ್ ಎಟ್ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್ಸ್,ರೆಲಿಕ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] *[http://www.awesomestories.com/history/battle-stalingrad ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ವಿತ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್,ಮ್ಯಾಪ್ಸ್,ವಿಡಿಯೋ,ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅದರ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸೋರ್ಸಸ್] *[http://panorama.volgadmin.ru/ ವೋಲ್ಗೊಗ್ರಾಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪನೊರಮಿಕ್ ಮ್ಯೂಜಿಯಂ ಆಫೀಶಿಯಲ್ ಹೋಮ್‌ಪೇಜ್] *{{Cite web|url=http://www.stalingrad.ws/ |language=Russian |title= Сталинградская битва |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080204192530/http://www.stalingrad.ws/ |archivedate=4 February 2008 |postscript=<!--None-->}} * [http://www.famoushistoricalevents.net/battle-stalingrad/ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ – ದ ಟೈಡ್ ಆಫ್ ದ ಸೆಕೆಂಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ ಟರ್ನ್ಸ್ ಡಿಸಿಸಿವ್ಲಿ ಇನ್ ಫೇವರ್ ಆಫ್ ದ ಅಲೀಸ್] * [http://www.columbia.edu/~lnp3/mydocs/culture/Battle_of_Stalingrad.htm ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಇನ್ ದ ಫಿಲ್ಮ್ ಹಿಸ್ಟರಿ] ಸಮಾಜವಾದ/ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ರಾಜಕೀಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯಾರ್ಥಗಳೊಂದಿದೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. * ರೊಬರ್ಟ್ಸ್,ಜಿಯೋಫ್ರಿ. [https://www.theguardian.com/comment/story/0,3604,904535,00.html "ವಿಕ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ವೋಲ್ಗಾ"], ''ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' , 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2003 * [http://www.svetskirat.net/istorija/ofanziva_1942.htm ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090512175803/http://svetskirat.net/istorija/ofanziva_1942.htm |date=2009-05-12 }} {{sr icon}} * [http://www.svetskirat.net/istorija/staljingrad_odbrana.htm ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090524022331/http://www.svetskirat.net/istorija/staljingrad_odbrana.htm |date=2009-05-24 }} {{sr icon}} * [http://www.svetskirat.net/istorija/propast_6armije.htm ದ ಸೋವಿಯತ್ ಕೌಂಟರ್ ಒಫೆನ್ಸಿವ್: ಆಪರೇಷನ್ ಯುರನಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531061344/http://www.svetskirat.net/istorija/propast_6armije.htm |date=2009-05-31 }} {{sr icon}} * [http://www.svetskirat.net/istorija/predaja_6armije.htm ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸಿಕ್ತ್ ಆರ್ಮಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531061339/http://www.svetskirat.net/istorija/predaja_6armije.htm |date=2009-05-31 }} {{sr icon}} * [http://video.google.com/videoplay?docid=4562967572164209056&amp;q=duration%3Along+is%3Afree+genre%3AMOVIE_FEATURE ದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆನ್ ದ ವೋಲ್ಗಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628181553/http://video.google.com/videoplay?docid=4562967572164209056&q=duration:long+is:free+genre:MOVIE_FEATURE |date=2011-06-28 }} ಆಗೂಗಲ್ ವೀಡಿಯೋ * [http://www.historisches-tonarchiv.de/STALINGRAD/stalingrad.htm ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ – ಬಿಲ್ಡರ್ ಐನರ್ ಎರ್ಬಿಟರ್ಟೆನ್ ಸ್ಲಾಚ್] {{de icon}} * [http://ww2-pictures.com/battle-stalingrad-pictures.htm ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100827160417/http://ww2-pictures.com/battle-stalingrad-pictures.htm |date=2010-08-27 }} WW2-Pictures.com ನಿಂದ * [http://www2.h-net.msu.edu/~museum/stalingrad.html ಎಚ್-ಮ್ಯೂಜಿಯಂ: ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್/ವೋಲ್ಗೊಗ್ರಾಡ್ 1943 - 2003. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227204208/http://www2.h-net.msu.edu/~museum/stalingrad.html |date=2010-12-27 }}[http://www2.h-net.msu.edu/~museum/stalingrad.html ಸ್ಮೃತಿಕೋಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227204208/http://www2.h-net.msu.edu/~museum/stalingrad.html |date=2010-12-27 }} * [http://fotovski.wordpress.com/2010/09/23/stalingrad-savasi/ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1957ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]] [[ವರ್ಗ:ಅಡಾಲ್ಫ್‌‌‌ ಹಿಟ್ಲರ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಸಮರ]] [[ವರ್ಗ:IIನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:II ನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದಲ್ಲಿ ರೋಮೆನಿಯಾ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:II ನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಇಟಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:IIನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಹಂಗೇರಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ನಿಫರ್ ಹೋರಾಟ]] [[ವರ್ಗ:IIನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದಲ್ಲಿ ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿಯ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಗರ ಹೋರಾಟ]] [[ವರ್ಗ:IIನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದಲ್ಲಿನ ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿನ ಹೋರಾಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] psqf065nfx2whxnv1dbph4f19tx2yvf 0 28514 1375184 1374073 2026-06-17T08:54:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375184 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Starbucks Corporation | image = Starbuckscenter.jpg | type = [[Public company|Public]] ({{nasdaq|SBUX}}) | foundation = [[Pike Place Market]] in [[Seattle]], [[Washington (U.S. state)|Washington]] ({{Start date|1971|03|30}}) | founder = [[Jerry Baldwin]]<br /> [[Gordon Bowker]]<br /> [[Zev Siegl]] | location_city = [[Seattle]], [[Washington (U.S. state)|Washington]] | location_country = U.S. | locations = ೧೭,೦೦೯ <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small><ref name="10K2010"/> | area_served = ೫೦ countries | key_people = [[Howard Schultz]], <small>[[Chairman]], [[President]] and [[Chief executive officer|CEO]]</small><br /> Troy Alstead, <small>[[Chief financial officer|CFO]]</small><br /> [[Stephen Gillett]], <small>[[Chief information officer|CIO]]</small> | industry = [[Restaurant]]s <br />Retail [[coffee]] and [[tea]] <br />[[Retail|Retail beverages]] <br />[[Entertainment]] | products = Whole bean coffee <br />Boxed tea <br />Made-to-order beverages <br />Bottled beverages <br />[[Baking|Baked goods]] <br />[[Merchandise]] <br />[[Frappuccino|Frappuccino beverages]] <br />[[Smoothies]] | services = Coffee | revenue = {{profit}} {{USD|10.71|link=yes}} billion <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small><ref name="10K2010">[[wikinvest:stock/Starbucks (SBUX)/Filing/10-K/2010/F91012509|Starbucks (SBUX) 10-K 2010]]</ref> | operating_income = {{profit}} {{USD|1.42}} billion <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small><ref name="10K2010"/> | net_income = {{profit}} {{USD|945.6}} million <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small><ref name="10K2010"/> | assets = {{profit}} {{USD|6.38}} billion <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small><ref name="10K2010"/> | equity = {{increase}} {{USD|3.68}} billion <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small> <ref name="10K2010"/> | num_employees = ೧೩೭,೦೦೦ (೨೦೧೦)<ref name="hoovers"/> | subsid = Starbucks Coffee Company <br />[[Tazo|Tazo Tea Company]] <br />[[Seattle's Best Coffee]] <br />[[Torrefazione Italia]] <br />[[Hear Music]] <br />[[Ethos water|Ethos Water]] | homepage = {{URL|Starbucks.com}} | footnotes = | intl = }} '''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌''' ({{nasdaq|SBUX}}) ಎಂಬುದು ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಕಾಫಿ]] ಮತ್ತು ಕಾಫಿಗೃಹ ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.೫೦ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೭,೦೦೯ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ<ref name="hoovers">{{cite web |url=http://www.hoovers.com/company/Starbucks_Corporation/rhkchi-1.html|title=Starbucks - Company Overview|work=Hoovers|accessdate=2010-12-25}}</ref> ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾಫಿಗೃಹದ ಕಂಪನಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ೧೧,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿರುವ ೧೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಮತ್ತು UKಯಲ್ಲಿರುವ ೭೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳಿಗೆಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref name="10K2010"/><ref name="factsheet">{{cite web|url=http://www.loxcel.com/sbux|title=Starbucks Map|date=December 15, 2010|work=Starbucks Coffee Company|accessdate=2010-12-15|archive-date=2011-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163745/http://www.loxcel.com/sbux|url-status=deviated|archivedate=2011-04-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427163745/http://www.loxcel.com/sbux}}</ref> ಜಿನುಗು ಕುದಿತದ ಕಾಫಿ, ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ-ಆಧರಿತ ಮಾದಕ ಪಾನೀಯಗಳು, ಇತರ ಬಿಸಿಯಾದ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಪಾನೀಯಗಳು, ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳು, ಪಚ್ಚಡಿಗಳು, ಬಿಸಿಯಾದ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾನಿನಿ, ಪಿಷ್ಟಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಕುರುಕಲು ತಿಂಡಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಪಾನಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಟಗಳಂಥ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯು ಪುಸ್ತಕಗಳು, [[ಸಂಗೀತ]], ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಅನೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಕಾಲೋಚಿತವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಮಳಿಗೆಯ ತಾಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌-ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ [[ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ|ಐಸ್‌ ಕ್ರೀಮ್‌]] ಮತ್ತು ಕಾಫಿಯನ್ನು ಕಿರಾಣಿ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಫಿ ಬೀಜವನ್ನು ಹುರಿಯುವ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟಕವಾಗಿ ನಂತರದ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಕಂಪನಿಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸದ ದಿನದಂದು ಒಂದು ಹೊಸ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ವೇಗವು ೨೦೦೦ದ ದಶಕಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಅಥವಾ ಕೆನಡಾದ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯು ೯೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು, ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಳಿಗೆಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.starbucks.com/aboutus/Company_Profile.pdf|title=Company Profile|date=February 2008|work=Starbucks Coffee Company|accessdate=2009-05-13|archive-date=2009-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20091015055833/http://www.starbucks.com/aboutus/Company_Profile.pdf|url-status=deviated|archivedate=2009-10-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091015055833/http://www.starbucks.com/aboutus/Company_Profile.pdf}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ,<ref name="seekingalpha">{{cite news|url=http://seekingalpha.com/article/88153-starbucks-f3q08-qtr-end-6-30-08-earnings-call-transcript|title=Starbucks F3Q08 (Qtr End 6/30/08) Earnings Call Transcript|date=31 July 2008|work=Seeking Alpha|accessdate=2009-05-13}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಹೊರಗೆ ೯೦೦ ಹೊಸ ಮಳಿಗೆಗಳ ಒಂದು ಜಾಲವನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಕಂಪನಿಯು ಯೋಜಿಸಿತಾದರೂ, ೨೦೦೮ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ೯೦೦ ಮಳಿಗೆಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಅದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ-ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ, ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು, ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ-ವಿರೋಧಿ ಪರಿಪಾಠಗಳಂಥ ವಿವಾದಾಂಶಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಒಂದು ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Original Starbucks.jpg|left|thumb|1912 ಪೈಕ್‌ ಪ್ಲೇಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆ.ಇದು 1971ರಿಂದ 1976ರವರೆಗೆ 2000 ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂಲ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ತಾಣವಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Baristas first starbucks.jpg|right|thumb|ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ತಯಾರಿಯ ಪರಿಚಾರಕರು‌ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] === ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ === ೧೯೭೧ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೩೦ರಂದು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಶಿಕ್ಷಕ ಜೆರ್ರಿ ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್‌, ಇತಿಹಾಸ ಶಿಕ್ಷಕ ಜೆವ್‌ ಸೀಗಲ್‌, ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬೌಕರ್‌ ಎಂಬ ಮೂವರು ಇದರ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಮೂವರೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದ ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಪೀಟ್</span>‌ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಯು ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ.<ref name="Pren2523">‌ಪ್ರೆಂಡರ್‌ಗ್ರಾಸ್ಟ್, ಪುಟಗಳು ೨೫೨-೫೩</ref> ''ಪೆಕ್ವಾಡ್‌‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ''ಮೋಬಿ-ಡಿಕ್‌'' ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯಿಂದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ ಎಂಬ ಸದರಿ ಹೆಸರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ''ಪೆಕ್ವಾಡ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ಕಂಪನಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ೧೯೭೧ರಿಂದ ೧೯೭೫ರವರೆಗೆ ೨೦೦೦ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಎಂಬ ತಾಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು; ನಂತರ ಅದು ೧೯೧೨ ಪೈಕ್‌ ಪ್ಲೇಸ್ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ತನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಪೀಟ್</span>‌'ಸ್‌ ಕಾಫಿಯಿಂದ ಹಸಿರು ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು; ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಯುವವರಿಂದಲೇ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Starbucks Headquarters Seattle.jpg|thumb|upright|right|ಸಿಯಾಟಲ್‌ನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌.ಹಳೆಯ ಸಿಯರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿ HQ ಆಗಿರುವ ರೂಬಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕೊ, ಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರದ ಕಟ್ಟಡ]] ಕಂಪನಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಯು ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ; [[ಮಿಲನ್‌|ಇಟಲಿಯ ಮಿಲನ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಒಂದು ಆತ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ನಂತರ, ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಪನಿಯು ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಒಳಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಎಕ್ಸಿಟ್‌ ಆನ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಎಂಬ ಕಾಫಿಗೃಹವು ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾಫಿಗೃಹದ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಸಿಯಾಟಲ್‌ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಸದರಿ ಮಾಲೀಕರು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು; ಏಕೆಂದರೆ, ಪಾನೀಯ ವ್ಯವಹಾರದೊಳಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಗಮನವು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, [[ಕಾಫಿ]] ಎಂಬುದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುವಂಥ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿತ್ತು; ಆದರೂ ಸಹ ಪೂರ್ವ-ರೂಪಿತ ಪಾನೀಯಗಳ ಉಚಿತ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅವರು ವಿತರಿಸಿದರು. ಪೂರ್ವ-ರೂಪಿತ ಪಾನೀಯಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಹಣ ಗಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ೧೯೮೬ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ''Il ಗಿಯೋರ್ನೇಲ್‌'' ಕಾಫಿ ಪಾನಗೃಹ ಸರಣಿಯನ್ನು ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಆರಂಭಿಸಿದ.<ref name="Pendergrast301">‌ಪೆಂಡರ್‌ಗ್ರಾಸ್ಟ್, ಪುಟ ೩೦೧</ref> === ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆ === ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಮೂಲ ಮಾಲೀಕರು ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಪೀಟ್</span>‌'ಸ್‌ ಕಾಫಿಯನ್ನು (ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್‌ ಈಗಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ) ಖರೀದಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸರಣಿಯನ್ನು ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ನ Il ಗಿಯೋರ್ನೇಲ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು; ಇದರಿಂದಾಗಿ Il ಗಿಯೋರ್ನೇಲ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಅವು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ತೊಡಗಿದವು. ಸಿಯಾಟಲ್‌ ಹೊರಗಡೆಯ ತನ್ನ ಮೊದಲು ತಾಣಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಂಕೂವರ್‌ನಲ್ಲಿಯ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್‌ ನಿಲ್ದಾಣ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಮತ್ತು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌‌ನ ಚಿಕಾಗೊಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತೆರೆಯಿತು. ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾಕ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ|ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಷೇರುಗಳ ವಿತರಣೆ]]ಯನ್ನು ಮಾಡುವ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೬೫ನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. === ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸ್ತರಣೆ === ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ೫೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿದೆ. {| class="wikitable" style="width:100%;" !ಆಫ್ರಿಕಾ !ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ !ಓಷಿಯಾನಿಯಾ !ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ !ಏಷ್ಯಾ !ಯುರೋಪ್‌ |- valign="top" | * {{flagicon|Egypt}} '''[[ಈಜಿಪ್ಟ್]]''' | * {{flagicon|El Salvador}} '''[[ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್]]''' * {{flagicon|Canada}} '''[[ಕೆನಡಾ]]''' * {{flagicon|Guatemala}} '''[[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]]''' * {{flagicon|Mexico}} '''[[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]''' * {{flagicon|Puerto Rico}} '''ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ''' * {{flagicon|The Bahamas}} '''[[ಬಹಾಮಾಸ್|ದಿ ಬಹಮಾಸ್‌]]''' * {{flagicon|USA}} '''[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]]''' | * {{flagicon|Australia}} '''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ''' * {{flagicon|New Zealand}} '''ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌''' | * {{flagicon|Argentina}} '''[[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]]''' * {{flagicon|Brazil}} '''[[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]]''' * {{flagicon|Chile}} '''[[ಚಿಲಿ]]''' * {{flagicon|Peru}} '''[[ಪೆರು]]''' |rowspan="2"| * {{flagicon|Bahrain}} '''ಬಹ್ರೇನ್‌''' * {{flagicon|China}} '''[[ಚೀನಾ]]''' ** {{flagicon|Macau}} '''[[ಮಕಾವು]]''' ** {{flagicon|Hong Kong}} '''[[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಕಾಂಗ್‌]]''' * {{flagicon|Taiwan}} '''ತೈವಾನ್‌''' * {{flagicon|Indonesia}} '''[[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Japan}} '''[[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]]''' * {{flagicon|Jordan}} '''ಜೋರ್ಡಾನ್''' * {{flagicon|Lebanon}} '''ಲೆಬನಾನ್‌''' * {{flagicon|Kuwait}} '''[[ಕುವೈತ್|ಕುವೈಟ್‌]]''' * {{flagicon|Malaysia}} '''[[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Oman}} '''[[ಒಮಾನ್|ಓಮನ್]]''' * {{flagicon|Philippines}} '''[[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌]]''' * {{flagicon|Qatar}} '''[[ಕಟಾರ್|ಕತಾರ್‌]]''' * {{flagicon|Saudi Arabia}} '''[[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Singapore}} '''[[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪೂರ್‌]]''' * {{flagicon|South Korea}} '''[[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Thailand}} '''[[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲೆಂಡ್‌]]''' * {{flagicon|United Arab Emirates}} '''[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ದಿ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌]]''' * {{flagicon|Vietnam}} '''[[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]]''' * {{flagicon|India}} '''[[ಭಾರತ]]''' ಹಿಂದಿನ ತಾಣಗಳು * {{flagicon|Israel}} '''[[ಇಸ್ರೇಲ್|ಇಸ್ರೇಲ್‌]]''' |rowspan="2"| * {{flagicon|Austria}} '''ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ''' * {{flagicon|Belgium}} '''ಬೆಲ್ಜಿಯಂ''' * {{flagicon|Bulgaria}} '''[[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Czech Republic}} '''ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ''' * {{flagicon|Denmark}} '''ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌''' * {{flagicon|France}} '''ಫ್ರಾನ್ಸ್‌''' * {{flagicon|Germany}} '''ಜರ್ಮನಿ''' * {{flagicon|Greece}} '''ಗ್ರೀಸ್''' * {{flagicon|Cyprus}} '''ಸೈಪ್ರಸ್‌''' * {{flagicon|Hungary}} '''ಹಂಗರಿ''' * {{flagicon|Ireland}} '''ಐರ್ಲೆಂಡ್‌''' * {{flagicon|Netherlands}} '''[[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]]''' * {{flagicon|Poland}} '''ಪೋಲೆಂಡ್‌''' * {{flagicon|Portugal}} '''ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌''' * {{flagicon|Romania}} '''[[ರೊಮಾನಿಯ|ರೋಮೆನಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Russia}} '''ರಷ್ಯಾ''' * {{flagicon|Spain}} '''ಸ್ಪೇನ್‌''' * {{flagicon|Sweden}} '''ಸ್ವೀಡನ್‌''' * {{flagicon|Switzerland}} '''ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್‌''' * {{flagicon|Turkey}} '''[[ಟರ್ಕಿ]]''' * {{flagicon|United Kingdom}} '''[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|UK]]''' ** {{flagicon|Jersey}} '''ಜೆರ್ಸಿ''' |- |colspan="4"| |} ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹೊರಗಡೆಯ ಮೊದಲ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾಣವು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ U.K. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಆ ವೇಳೆಗೆ ೬೦-ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ UK-ಮೂಲದ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ ಕಾಫಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೮೩ ದಶಲಕ್ಷ<ref>{{Cite news |title=McDonalds Corp Betting That Coffee Is Britains Cup of Tea |url=https://www.nytimes.com/1999/03/28/world/mcdonald-s-corp-betting-that-coffee-is-britain-s-cup-of-tea.html |newspaper=New York Times |date=March 1999 |accessdate=2009-08-06}}</ref> $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರವೇಶವು ಕೈಗೂಡಿತು; ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರು-ಬ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೨೦೦೨ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ೨೦೧೦ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ|ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದ]]ದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು [[ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್|ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್‌‌]]ನ ರಾಜಧಾನಿ ಸ್ಯಾನ್‌ ಸಾಲ್ವಡಾರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತೆರೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://news.starbucks.com/news/starbucks+celebrates+first+store+opening+in+el+salvador.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-03-27 |archive-date=2010-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101209203538/http://news.starbucks.com/news/starbucks+celebrates+first+store+opening+in+el+salvador.htm |url-status=deviated |archivedate=2010-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101209203538/http://news.starbucks.com/news/starbucks+celebrates+first+store+opening+in+el+salvador.htm }}</ref> ೨೦೧೧ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೭ರಂದು, ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹವನ್ನು ಹಾಗೂ [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]]ದ <ref>http://news.starbucks.com/article_display.cfm?article_id=೫೦೬{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ ನಗರದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತೆರೆಯಿತು. ೨೦೦೩ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, AFC ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್‌‌ನಿಂದ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌'ಸ್‌‌ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಟೋರೆಫೆಜಿಯೋನ್‌ ಇಟಾಲಿಯಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಒಟ್ಟು ತಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೬,೪೦೦ನ್ನು ಮೀರಿತು. ೨೦೦೬ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೪ರಂದು, ಎದುರಾಳಿ ಕಂಪನಿಯಾದ ಡೈಡ್ರಿಚ್‌ ಕಾಫಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ತನ್ನ ಕಂಪನಿಯ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು. ಒರೆಗಾಂವ್‌-ಮೂಲದ ಕಾಫಿ ಪೀಪಲ್‌ ಸರಣಿಯ ಕಂಪನಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ತಾಣಗಳು ಈ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಡೈಡ್ರಿಚ್‌ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಪೀಪಲ್‌ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತಾದರೂ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಕಾಫಿ ಪೀಪಲ್‌ ತಾಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://articles.latimes.com/2006/sep/15/business/fi-diedrich15|title=Diedrich to Sell Cafes to Rival|last=Hirsch|first=Jerry|date=15 September 2006|work=Los Angeles Times|accessdate=2009-05-13}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕ-ಮಳಿಗೆಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಹೊಂದಿವೆ; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಬಾರ್ನೆಸ್‌ & ನೋಬಲ್‌, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ (ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ) ಚಾಪ್ಟರ್ಸ್‌-ಇಂಡಿಗೊ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲಿವ್ರೇರಿಯಾ ಸರೈವಾ ಮತ್ತು ಫ್ನಾಕ್‌ ಹಾಗೂ ಥೈಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ B೨S ಮೊದಲಾದವು ಇಂಥ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಿಂದಿನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾಣವು ೨೦೦೭ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಫಿ ಮಳಿಗೆಯು ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ, ಅದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿವಾದದ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು; ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸರಣಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿರುವುದರಿಂದ "ಚೀನಿಯರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ" ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಈ ಮಳಿಗೆಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದುದೇ ಸದರಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್‌: ''[https://web.archive.org/web/20070717203846/http://www.iht.com/articles/2007/07/15/business/starbucks.php ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕ್ಲೋಸಸ್‌ ಕಾಫಿಹೌಸ್‌ ಇನ್‌ ಬೀಜಿಂಗ್‌'ಸ್‌ ಫರ್ಬಿಡನ್‌ ಸಿಟಿ]''</ref><ref>CNN.com: ''[http://money.cnn.com/2007/07/14/news/international/starbucks_forbiddencity.reut/ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಔಟ್‌ ಆಫ್‌ ಚೈನಾ'ಸ್‌ ಫರ್ಬಿಡನ್‌ ಸಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070717142331/http://money.cnn.com/2007/07/14/news/international/starbucks_forbiddencity.reut/ |date=2007-07-17 }}''</ref><ref>BBC ನ್ಯೂಸ್‌: ''[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6898629.stm ಫರ್ಬಿಡನ್‌ ಸಿಟಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕ್ಲೋಸಸ್‌]''</ref><ref>Theage.com: ''[http://www.theage.com.au/news/news/starbucks-quits-forbidden-city/2007/07/14/1183833822908.html ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಸ್‌ ಷಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ ಬೀಜಿಂಗ್‌'ಸ್‌ ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌]''</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತದೊಳಗೆ<ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&sid=asQWaXye9LOk&refer=india|title=Starbucks Delays India Entry, Withdraws Application (Update2) |last=Chatterjee|first=Saikat|date=20 July 2007|work=Bloomberg L.P.|accessdate=2009-04-15}}</ref> ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತಾದರೂ, ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಇದು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮಳಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Russia">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/09/07/business/worldbusiness/07sbux.html?_r=1&oref=slogin|title=After long dispute, a Russian Starbucks|last=Kramer|first=Andrew|date=7 September 2007|work=New York Times|accessdate=2009-04-18}}</ref> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತನ್ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]], [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]], ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿತು.<ref>{{cite web|url=http://ie.starbucks.com/en-ie/_Our+Stores/_Store+Locator/StoreLocatorViewAll.htm?StateID=3339&CountryID=193&DistanceUnit=Kilometer&FC=RETAIL |title=Starbucks.com |publisher=Ie.starbucks.com |date= |accessdate=2010-10-24}}</ref> ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಯು [[ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರಿಸ್|ಬ್ಯೂನೋಸ್‌ ಐರ್ಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೨೦೦೯ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು‌.<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/PR-CO-20090407-906118.html|title=Starbucks Announces the Opening of its First Store in Poland|last=Business Wire|date=7 April 2009|work=Wall Street Journal|accessdate=2009-05-19}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಳಿಗೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿವೆ.<ref name="actualite.el-annabi.com">{{cite news|url=http://actualite.el-annabi.com/article.php3?id_article=9438|title=30 cafés Starbucks bientôt en Algérie|date=19 May 2009|work=El-annabi|accessdate=2009-05-19}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೫ರಂದು, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌‌ನ ಉಟ್ರೆಕ್ಟ್‌‌‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತನ್ನ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ೨೦೦೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೧ರಂದು ಹೊರಬಿದ್ದ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಅನುಸಾರ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ ಹೊರಗಡೆಯಿರುವ ಆರ್ಲಾಂಡಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ತಾಣವೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೈಗೂಡಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cisionwire.se/starbucks-coffee-company/starbucks-vaxer-och-oppnar-i-sverige---forsta-starbucks-i-sverige-oppnar-pa-stockholm-arlanda-airport-i-borjan-av-2010-|title=Starbucks Coffee Company - press release (in Swedish)|publisher=Cision Wire|accessdate=2009-10-21|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://archive.is/20120723073922/http://www.cisionwire.se/starbucks-coffee-company/starbucks-vaxer-och-oppnar-i-sverige---forsta-starbucks-i-sverige-oppnar-pa-stockholm-arlanda-airport-i-borjan-av-2010-|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಜೂನ್‌ ೧೬ರಂದು, ಹಂಗರಿಯ [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್|ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೨೦೧೦ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸದರ್ನ್‌ ಸನ್‌ ಹೊಟೇಲ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಜೊತೆಗೆ ತಾನು ಒಡಂಬಡಿಕೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದ್ದು, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಆಯ್ದ ಸದರ್ನ್‌ ಸನ್‌ ಮತ್ತು ತ್ಸೋಂಗಾ ಸನ್‌ ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿಗಳನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಲು ತನಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವತಿಯಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ೨೦೧೦ರ FIFA ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿಗಳ ಸೇವೆಯು ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/business/article480586.ece/Cuppa-Starbucks-for-the-Cup|title=Cuppa Starbucks for the Cup|publisher=Times Live|accessdate=2010-05-31|archive-date=2010-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100604041332/http://www.timeslive.co.za/business/article480586.ece/Cuppa-Starbucks-for-the-Cup|url-status=deviated|archivedate=2010-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100604041332/http://www.timeslive.co.za/business/article480586.ece/Cuppa-Starbucks-for-the-Cup}}</ref> ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಗಳ ನಂತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ತಾಣವನ್ನು [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆಲ್ಜೀರಿಯಾದ ಸೆವಿಟಾl ಎಂಬ ಆಹಾರ-ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯೊಂದರ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ, ಆಲ್ಜೀರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಆಲ್ಜಿಯರ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯುವುದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಲಿದೆ.<ref name="actualite.el-annabi.com"/> ೨೦೧೧ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾಫಿ ನೆಡುತೋಪು ಕಂಪನಿಯಾದ ಟಾಟಾ ಕಾಫಿ ಇವುಗಳು ಒಂದಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಅನುಸಾರ ಈ ವರ್ಷದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸರಣಿಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದು ರೂಪುಗೊಂಡಂತಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಟಾಟಾ ಕಂಪನಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಯೋಜಿಸಿದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಟಾಟಾ ಕಾಫಿಗೆ ಸೇರಿದ [[ಕೊಡಗು]] ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹುರಿಯುವ ಕುರಿತೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>http://www.business-standard.com/india/news/tata-coffee-brings-starbucks-to-india/421757/</ref> <gallery class="center"> File:Starbucks West Coast.JPG|ಸಿಂಗಪೂರ್‌‌ನ ವೆಸ್ಟ್‌ ಕೋಸ್ಟ್‌ ಪ್ಲಾಜಾದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ File:Forum Bornova02.jpg|ಟರ್ಕಿಯ ಇಜ್ಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ File:Hong Kong Duddell Street Starbucks.jpg|ಹಾಂಕಾಂಗ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾಣವೊಂದು ಹಿಂಭಾಗದ ಬಿಂಗ್‌ ಸೂಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸವೊಂದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ File:Starbucks Philippines.jpg|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ </gallery> === ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹದ ಪ್ರಯೋಗ === ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾಡಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹದ ಸರಣಿಯೊಂದರ ಮೂಲಕ, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ನಡೆಸಿತು.<ref name="circadia">{{cite news|url=http://www.bizjournals.com/seattle/stories/1999/10/18/newscolumn3.html|title=Starbucks still seeking a rhythm for Circadia|last=Tice|first=Carol|date=15 October 1999|work=Puget Sound Business Journal|accessdate=2009-05-13}}</ref> ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹಗಳು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ "ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು" ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕೆಫೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. === ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತ === [[ಚಿತ್ರ:Howard-Schultz-Starbucks (cropped).jpg|thumb|upright|ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ CEO ಆಗಿರುವ ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌]] ೨೦೦೧ರಿಂದ ೨೦೦೫ರವರೆಗೆ ಓರಿನ್‌ C. ಸ್ಮಿತ್‌ ಎಂಬಾತ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು CEO ಆಗಿದ್ದ. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಸಭಾಪತಿಯಾದ ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಖಚಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಕಂಪನಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ<ref>{{cite journal | last = Kiviat | first = Barbara | title = The Big Gulp at Starbucks | journal = [[TIME]] | date = ೨೦೦೬-೧೨-೧೦ | url = http://www.time.com/time/magazine/article/೦,೯೧೭೧,೧೫೬೮೪೮೮,೦೦.html | accessdate = ೨೦೦೭-೦೧-೦೪ }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕಿರುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಕಂಪನಿಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಯನ್ನು, ಖಚಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕ್ರಮವು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಎಂಟು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ಸರಣಿಭಂಗದ ನಂತರ, ೨೦೦೮ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸಭಾಪತಿ ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು CEO ಆಗಿ ತನ್ನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಜಿಮ್‌ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌‌ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ; ಸದರಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಜಿಮ್‌ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದ, ಆದರೆ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವು ತಗ್ಗಿದ ನಂತರ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕ್ಷಿಪ್ರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ "ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಸೂಚಕ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಅನುಭವ" ಎಂದು ತಾನು ಕರೆಯುವ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಮೆಕ್‌‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌'ಸ್‌ ಮತ್ತು ಡಂಕಿನ್‌' ಡೋನಟ್ಸ್‌‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕಡಿಮೆ-ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದಿಢೀರ್‌-ಆಹಾರದ ಸರಣಿಗಳಿಂದ ಎದುರಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಪೈಪೋಟಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಏರುತ್ತಿರುವ ಬೆಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೆಣಗಾಡುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌ ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕೆಂದು ಮೂಲತಃ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಬಿಸಿ ತಿಂಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಾನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಕಾಫಿಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಗಮನವನ್ನು ಮರುಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ದೂರುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತೆ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸದರಿ ಉತ್ಪನ್ನಶ್ರೇಣಿಯು ನೆಲೆಯೂರಿತು.<ref>{{cite web |last=Howard |first=Hannah |url=http://www.seriouseats.com/2008/07/starbucks-breakfast-sandwiches-no-smelly.html |title=Seriouseats.com |publisher=Seriouseats.com |date=2008-07-31 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119010029/http://www.seriouseats.com/2008/07/starbucks-breakfast-sandwiches-no-smelly.html |url-status=deviated |archivedate=2010-11-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101119010029/http://www.seriouseats.com/2008/07/starbucks-breakfast-sandwiches-no-smelly.html }}</ref> ಕಾಫಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ಪರಿಚಾರಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ೨೦೦೮ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೩ರಂದು ಸಂಜೆ ೫:೩೦ರಿಂದ ೯:೦೦ರವರೆಗಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತನ್ನ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು.<ref>[http://blog.marketingdoctor.tv/2008/03/19/tantillo-on-the-news-emergency-starbucks-retrains.aspx "ಟ್ಯಾಂಟಿಲ್ಲೊ ಆನ್‌ ದಿ ನ್ಯೂಸ್‌: (ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ) ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ರೀಟ್ರೈನ್ಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812160625/http://blog.marketingdoctor.tv/2008/03/19/tantillo-on-the-news-emergency-starbucks-retrains.aspx |date=2011-08-12 }} ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ ಡಾಕ್ಟರ್‌ ಬ್ಲಾಗ್‌. ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೯, ೨೦೦೮.</ref><ref name="training">{{cite news|url=http://abcnews.go.com/WN/story?id=4350603|title=Starbucks Shut Down 3.5 Hours for Training|last=Gibson|first=Charles|date=26 February 2008|work=ABC News|accessdate=2009-05-13}}</ref> === ಇತ್ತೀಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು === ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಷೇರುದಾರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿಕೊಂಡು ೨೦೦೮ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಥರ್ಮೋಪ್ಲಾನ್‌ AG ವತಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಸ್ಟ್ರೆನಾ ಎಂಬ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ "ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆ"ಯನ್ನು<ref name="autogenerated1">{{Cite web |url=http://www.starbucks.com/aboutus/pressdesc.asp?id=848 |title=ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ ಕಂಪನಿ ಟು ಅಕ್ವೈರ್‌ ದಿ ಕಾಫಿ ಇಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಂಪನಿ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಕ್ಲೋವರ್‌ ಬ್ರೆವಿನ್‌ |access-date=2011-03-27 |archive-date=2009-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201065647/http://www.starbucks.com/aboutus/pressdesc.asp?id=848 |url-status=deviated |archivedate=2009-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091201065647/http://www.starbucks.com/aboutus/pressdesc.asp?id=848 }}</ref> ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಪರಿಚಯಿಸಿದ. ಇದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಸೂಪರ್‌ಆಟೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಥರ್ಮೋಪ್ಲಾನ್‌ ವೆರಿಸ್ಮೊ ೮೦೧ರ (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದು ಥರ್ಮೋಪ್ಲಾನ್‌ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ &amp; ವೈಟ್‌ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಶಕ್ತಿ-ಪೇಯದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಕುರಿತು ಕಂಪನಿಯು ಭರವಸೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ-ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆಂದಿಗೂ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಫಿ ಬೀಜದ ಪುಡಿಮಾಡುವಿಕೆಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ "ಪರಿಮಳ, ರೋಮಾಂಚಕ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸಭಾಂಗಣದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು" ತರಲಿದೆ. ಕ್ಲೋವರ್‌ ಬ್ರ್ಯೂಯಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ತಯಾರಕನಾದ ದಿ ಕಾಫಿ ಎಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು<ref name="autogenerated1"/> ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತೂ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. "ತಾಜಾ ಆಗಿ-ತಯಾರಿಸುವ" ಈ ಕಾಫಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಆರು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಆ ಆರು ತಾಣಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರು ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಮೂರು ಬಾಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2008/03/26/dining/26starbucks.html?ref=business | work=The New York Times | title=Tasting the Future of Starbucks Coffee From a New Machine | first=Oliver | last=Schwaner-Albright | date=2008-03-26 | accessdate=2010-04-01}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Starbucksdesk.jpg|thumb|left|UKಯ ಪೀಟರ್‌ಬರೋದಲ್ಲಿರುವ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾರಾಟ ಪ್ರದೇಶವು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ ತಯಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ]] rBGHನಿಂದ ಉಪಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಸುಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಹಾಲಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref name="Starbucks success">{{cite press release | title = Starbucks Agrees to Hold the Hormones For Good | publisher = Food & Water Watch | date = August 24, 2007 | url = http://www.foodandwaterwatch.org/press/releases/starbucks-agrees-to-hold-the-hormones-for-good-article08242007 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070913221949/http://www.foodandwaterwatch.org/press/releases/starbucks-agrees-to-hold-the-hormones-for-good-article08242007 | archivedate = 2007-09-13 | accessdate = 2007-08-27}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮೈ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಐಡಿಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಮುದಾಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಆರಂಭಿಸಿತು; ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಸಲಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಇತರ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಕರ್ತ ಜ್ಯಾಕ್‌ ಸ್ಕೋಫೀಲ್ಡ್‌ ಈ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ಮೈ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಈ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಜನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವೇಕಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಸಾಕಷ್ಟು ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆಯೇ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಸೇಲ್ಸ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶದಿಂದ ಈ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2008/mar/24/netbytes.starbucks?gusrc=rss&feed=technology|title=Starbucks lets customers have their say|last=Schofield|first=Jack|date=24 March 2008|work=The Guardian|accessdate=2009-03-18 | location=London}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾರ್ಡ್‌ನ (ಹಿಂದೆ ಇದು ಸರಳವಾಗಿ ಒಂದು ಕೊಡುಗೆ ಕಾರ್ಡ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು) ನೋಂದಾಯಿತ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು; ಉಚಿತ [[ವೈ-ಫೈ]] ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕ, ಸೋಯಾ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಸುವಾಸಿತ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾನಕಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸದಿರುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ತಯಾರುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಜಿನುಗು ಕಾಫಿಯ ಮೇಲಣ ಉಚಿತ ಮರುಪೂರಣಗಳು ಇಂಥ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಆ ಕಾರ್ಡ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.starbucks.com/cardrewards/ |title=Card Rewards |publisher=Starbucks.com |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2009-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090830061500/http://www.starbucks.com/CardRewards/ |url-status=deviated |archivedate=2009-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090830061500/http://www.starbucks.com/CardRewards/ }}</ref> ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. US ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಕಾರ್ಡುದಾರರು ೨ ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ AT&amp;T ಮೂಲಕ ನಡೆದರೆ, ಕೆನಡಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಬೆಲ್‌ ಕೆನಡಾ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕರು ಸಂದಾಯ-ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾರ್ಡ್ (ವೋಚರ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌) ಒಂದರ ನೆರವಿನಿಂದ ೧ ಗಂಟೆಯಷ್ಟು ಅವಧಿಯ ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕರು (T-ಮೊಬೈಲ್‌ ಮೂಲಕ) ೩೦ ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯ ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ೨೦೦೯ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೇವಾವಿವರವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು ಹಾಗೂ, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಹಣ್ಣಿನ ಸಕ್ಕರೆಯ ಜೋಳದ ಪಾನಕ ಅಥವಾ ಕೃತಕ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಬೇಯಿಸಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಚ್ಚಡಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಅದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="stars">{{ cite news |author=Baertlein, Lisa |title=Starbucks revamps bakery food ingredients |url=http://www.reuters.com/article/ousiv/idUSTRE55175Y20090602 |work=Reuters.com |date=June 3, 2009 }}</ref> ಈ ಕ್ರಮವು ಆರೋಗ್ಯ-ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ-ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="stars"/> "ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಫಿ ಗೃಹಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಲು, ಮತ್ತು ಲಾಂಛನ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು, ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಮೂರು ಮಳಿಗೆಗಳ "ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು".<ref name="stealth">{{cite news|url=http://www2.seattlepi.com/articles/409629.html|title=Capitol Hill to get a second stealth Starbucks|last=Kiesler|first=Sara|date=27 August 2009|work=Seattle Post-Intelligencer|accessdate=2009-09-14|archive-date=2014-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20141015161308/http://www2.seattlepi.com/articles/409629.html|url-status=deviated|archivedate=2014-10-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141015161308/http://www2.seattlepi.com/articles/409629.html}}</ref><ref name="schultzbw">{{cite news|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/09_33/b4143028813542.htm?chan=magazine+channel_top+stories|title=Starbucks: Howard Schultz vs. Howard Schultz|last=Berfield|first=Susan|date=6 August 2009|work=BusinessWeek|accessdate=2009-09-14}}</ref> ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದ ೧೫ತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಕಾಫಿ ಅಂಡ್‌ ಟೀ ಎಂಬ ಮಳಿಗೆಯು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ನೌಕರರು ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಫಿ ಗೃಹಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ ನಂತರ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದು ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಬಿಯರ್‌ನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕವಿತಾ ವಾಚನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="seattletimes.nwsource.com">{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/localnews/2009479123_starbucks16.html|title=Starbucks tests new names for stores|last=Allison|first=Melissa|date=16 July 2009|work=Seattle Times|accessdate=2009-09-14}}</ref><ref name="Simon">{{cite news|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=107006775|title=Starbucks Goes Into Stealth Mode|last=Simon|first=Scott|date=25 July 2009|work=NPR|accessdate=2009-09-14}}</ref> ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿ ವಸ್ತುವಿನ ಮಾರಾಟದ ಭ್ರಮೆಹುಟ್ಟಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದು "ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಮಾರುವ ಭ್ರಮೆಹುಟ್ಟಿಸುವ" ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಈ ಪರಿಪಾಠವು ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Eaves">{{cite news|url=http://www.forbes.com/2009/08/20/local-washing-starbucks-wal-mart-locavore-opinions-columnists-elisabeth-eaves.html|title=How Locavores Brought On Local-Washing|last=Eaves|first=Elizabeth|date=21 August 2009|work=Forbes|accessdate=2009-09-14|archiveurl=https://archive.is/20120918110958/http://www.forbes.com/2009/08/20/local-washing-starbucks-wal-mart-locavore-opinions-columnists-elisabeth-eaves.html|archivedate=2012-09-18|url-status=live}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, UKಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಬಹುತೇಕ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೈ-ಫೈ ಪಾಲುದಾರನಾದ BT ಓಪನ್‌‌ಜೋನ್‌ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾರ್ಡ್‌ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಡಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಾಗಿತ್ತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.london-insider.co.uk/2009/09/free-wifi-at-all-starbucks-for-reward-card-holders/ |title=Free Wi-Fi at all Starbucks for Reward Card holders |publisher=The London Insider |date=2009-09-23 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101220010936/http://www.london-insider.co.uk/2009/09/free-wifi-at-all-starbucks-for-reward-card-holders/ |url-status=deviated |archivedate=2010-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101220010936/http://www.london-insider.co.uk/2009/09/free-wifi-at-all-starbucks-for-reward-card-holders/ }}</ref> ೨೦೧೦ರ ಜುಲೈನಿಂದ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ಯೋಜನೆಯಂತೆ, USನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ AT&amp;T ಮೂಲಕ ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಹಾಗೂ [[ಯಾಹೂ|ಯಾಹೂ!]] ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಬಯಸಿದೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಣಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವುದರ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾದ ನಿಸ್ತಂತು ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಮೆಕ್‌‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌'ಸ್‌ ಸರಣಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿರುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/06/15/technology/15starbux.html?hpw | work=The New York Times | title=Starbucks to Offer Free Wi-Fi | date=2010-06-14}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಜೂನ್‌ ೩೦ರಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವೈ-ಫೈ ಮೂಲಕ ಅನಿಯಮಿತವಾದ ಮತ್ತು ಉಚಿತವಾದ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತಾನು ನೀಡಲಿದ್ದು, ಈ ಸೇವೆಯು ೨೦೧೦ರ ಜುಲೈ ೧ರಂದು ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://business2press.com/2010/06/30/starbucks-unlimited-free-internet-wi-fi-coming-to-canada-july/ |title=Starbucks unlimited free Wi-Fi Internet Canada |publisher=Business2press.com |date=2010-06-30 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006070952/http://business2press.com/2010/06/30/starbucks-unlimited-free-internet-wi-fi-coming-to-canada-july/ |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಬಳಕೆಗೆಂದು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮಳಿಗೆಯೊಂದು ೨೦೧೦ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದ್ದು, ಇದರ ಒಳಾಂಗಣದ ಅಲಂಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದಷ್ಟು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಾಗಲಿವೆ ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದ ದ್ರಾಕ್ಷಿತೋಟಗಳಿಂದ ತರಿಸಲಾದ ಮದ್ಯವು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲಿದೆ. ಒಂದು "ಕಾಫಿಯ ಸಭಾಂಗಣ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಾತಾವರಣವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಮಳಿಗೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="June 25, 2010">{{cite news|last=Heher|first=Ashley M.|title=Starbucks shop tries wine, 'coffee theater'|url=https://finance.yahoo.com/news/Starbucks-shop-tries-wine-apf-1868819107.html?x=0|date=June 25, 2010|agency=Associated Press|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111028082725/http://finance.yahoo.com/news/Starbucks-shop-tries-wine-apf-1868819107.html?x=0|archivedate=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 2011|access-date=ಜುಲೈ 20, 2021|url-status=live}}</ref> === VIA "ರೆಡಿ ಬ್ರ್ಯೂ" ದಿಢೀರ್‌ ಕಾಫಿ === VIA "ರೆಡಿ ಬ್ರ್ಯೂ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ ಕಾಫಿಗಳ ಒಂದು ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ೨೦೦೯ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲು ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿತು; ಉತ್ಪನ್ನದ ತರುವಾಯದ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಸಿಯಾಟಲ್‌‌, ಚಿಕಾಗೊ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಯಿತು. ಕೆಲವೊಂದು VIA ಪರಿಮಳಗಳಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ರೋಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸೇರಿದ್ದು ಇವು ೨೦೦೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ U.S. ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು; ತಾಜಾ ಆಗಿ ಹುರಿದ ಕಾಫಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ದಿಢೀರ್‌ ಕಾಫಿಯ ಒಂದು ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಕುರುಡು ಪದ್ಧತಿಯ "ರುಚಿಯ ಸವಾಲನ್ನು" ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳು ಸದರಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದವು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ದಿಢೀರ್‌ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಆಗಿ ಹುರಿದು ತಯಾರುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಫಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೇಳಲು ಅನೇಕ ಜನರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ದಿಢೀರ್‌ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತದ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ್ನು ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲು ಹೊರಟಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಊಹೆ ಕಟ್ಟಿದರು.<ref>‌[http://online.wsj.com/article/SB125418430092348015.html/ ದಿ ವಾಲ್‌‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್ - ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಟೇಕ್ಸ್‌ ನ್ಯೂ ರೋಡ್‌ ವಿತ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಂಟ್‌ ಕಾಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101213172750/http://online.wsj.com/article/SB125418430092348015.html |date=2010-12-13 }}</ref> VIA ಕಾಫಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಡೆಕಾಫ್‌ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ರೋಸ್ಟ್‌ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ "ಐಸ್ಡ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸಿಹಿಗೊಳಿಸಲಾದ ರೂಪಾಂತರವೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೨೦೧೦ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ-ಸಿಹಿಗೊಳಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಸುವಾಸಿತ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ, VIA ಆಯ್ಕೆಯ-ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಆ ಹೊಸ ರೂಪಾಂತರಗಳೆಂದರೆ: ವೆನಿಲ್ಲಾ, ಕ್ಯಾರಮೆಲ್‌, ಸಿನಮನ್‌ ಸ್ಪೈಸ್‌ ಮತ್ತು ಮಾಕ. ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ರಜೆಯ ಋತುವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಬ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಡೆಕಾಫ್‌ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಬ್ಲೆಂಡ್‌ ಎಂಬ ಎರಡು ಸ್ವಾದಗಳನ್ನೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. === ಮಳಿಗೆಯ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗಳು === "ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳು" ಮತ್ತು "ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವ ವ್ಯವಹಾರದ ಪರಿಸರ"ವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆರೂ ತಾಣಗಳನ್ನು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮುಚ್ಚಿತು.<ref>{{cite web |url=http://news.starbucks.com/article_display.cfm?article_id=200 |title=Facts about Starbucks in the Middle East |publisher=News.starbucks.com |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101209203521/http://news.starbucks.com/article_display.cfm?article_id=200 |url-status=deviated |archivedate=2010-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101209203521/http://news.starbucks.com/article_display.cfm?article_id=200 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.snopes.com/politics/israel/starbucks.asp |title=Starbucks closes outlets in Israel |publisher=Snopes.com |date= |accessdate=2010-10-24}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈ ೧ರಂದು ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ ಕಂಪನಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ೬೦೦ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತಾನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ U.S. ವಿಸ್ತರಣೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web | title=Coffee Crisis? Starbucks Closing 600 Stores | url=http://abcnews.go.com/Business/Story?id=5288740&page=1 | publisher=ABC News | date=2008-07-01 | accessdate=2008-07-18}}</ref><ref>{{cite news | url=http://online.wsj.com/article/SB121494400432420449.html?mod=hps_us_whats_news | work=The Wall Street Journal | title=Starbucks to Shut 500 More Stores, Cut Jobs | date=2008-07-02 | first=Janet | last=Adamy | access-date=2011-03-27 | archive-date=2011-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111007141949/http://online.wsj.com/article/SB121494400432420449.html?mod=hps_us_whats_news | url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಬಲವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಲಾಭಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ-ಸಂಬಂಧಿಸದ ಸರಿಸುಮಾರು ೧,೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಸಹ ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈ೨೯ರಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಹೊಸ ಕಡಿತಗಳ ಪೈಕಿ ೫೫೦ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳು ಹಂಗಾಮಿ ವಜಾಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಉಳಿದವು ಭರ್ತಿಮಾಡದ ಉದ್ಯೋಗಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |url=https://biz.yahoo.com/ap/080729/starbucks_job_cuts.html?.v=4 |title=ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಟ್ಸ್‌ 1,000 ನಾನ್‌-ಸ್ಟೋರ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌: ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ - ಯಾಹೂ! ಫೈನಾನ್ಸ್‌ |access-date=2021-07-20 |archive-date=2008-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080829202056/http://biz.yahoo.com/ap/080729/starbucks_job_cuts.html?.v=4 |url-status=dead }}</ref> ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದ ಕಂಪನಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಈ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಗಾಮಿ ವಜಾಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದವು. ೨೦೦೮ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೩ರ ವೇಳೆಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ೮೪ ಮಳಿಗೆಗಳ ಪೈಕಿ ೬೧ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತಾನು ಮುಚ್ಚಲಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite web|last=Allison |first=Melissa |url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2008079196_websbuxaustralia29.html |title=The Seattle Times: Starbucks closing 73% of Australian stores |publisher=Seattletimes.nwsource.com |date=2008-07-29 |accessdate=2010-10-24}}</ref> ಸಿಡ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಪರಿಣಿತನಾದ ನಿಕ್‌ ವೈಲ್ಸ್‌ ಎಂಬಾತ ಈ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, "ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕೆಫೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ವಿಫಲವಾಯಿತು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ.<ref>{{cite web|url=http://www.ausfoodnews.com.au/2008/07/31/starbucks-what-went-wrong.html |title=Australian Food News &#124; Starbucks: What went wrong? |publisher=Ausfoodnews.com.au |date= |accessdate=2010-10-24}}</ref> ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ ೩೦೦ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ೭,೦೦೦ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ೨೦೦೯ರ ಜನವರಿ ೨೮ರಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. CEO ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಕೂಡಾ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುತ್ತಾ, ತನ್ನ ವೇತನವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಂಡಳಿಯು ತನಗೆ ಕಳಿಸಿದ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ತಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವುದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite news | title=Starbucks to Close More Stores | url=http://online.wsj.com/article/SB123317714771825681.html | publisher=Wall Street Journal | date=2009-01-28 | accessdate=2009-01-28 | first=Janet | last=Adamy}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ೨೦೦೮ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಿಂದ ೨೦೦೯ರ ಜನವರಿಯವರೆಗೆ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ U.S.ನಲ್ಲಿನ ೧೮,೪೦೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ೯೭೭ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತ್ತು.<ref>ಆಲಿಸನ್‌, ಮೆಲಿಸಾ (ಮಾರ್ಚ್‌ ೩, ೨೦೦೯), [http://blog.seattletimes.nwsource.com/coffee/2009/03/03/no_more_layoffs_at_starbucks_s.html "ನೋ ಮೋರ್‌ ಲೇಆಫ್ಸ್‌ ಅಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌, ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಸೇಸ್‌"], ದಿ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಬ್ಲಾಗ್‌. ೨೦೧೦ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೨೧ರಂದು [http://blog.seattletimes.nwsource.com/coffee/2009/03/03/no_more_layoffs_at_starbucks_s.html ಮೂಲ] ದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಯಿತು.</ref> ೨೦೦೯ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಹೋಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ತಮ್ಮ US ಮೂಲದ ಸ್ಟಾಪ್‌ & ಷಾಪ್‌ ಮತ್ತು ಜೈಂಟ್‌ ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮಳಿಗೆಯ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಿಯಾಸ್ಕ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ೪೩ನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಹಾಗೂ ಮರುಬ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಡುವ ಕುರಿತಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅಹೋಲ್ಡ್‌ ಇನ್ನೂ ರದ್ದುಮಾಡಿಲ್ಲ; ೨೦೦೯ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ೫ ಹೊಸ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಅದು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.hartfordbusiness.com/news9832.html |title=Hartfordbusiness.com |publisher=Hartfordbusiness.com |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412125830/http://www.hartfordbusiness.com/news9832.html |url-status=deviated |archivedate=2010-04-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412125830/http://www.hartfordbusiness.com/news9832.html }}</ref><ref>{{cite web |last=Chesto |first=Jon |url=http://www.patriotledger.com/business/x1080448841/Stop-Shop-and-sister-chain-closing-43-in-store-Starbucks-kiosks |title=Patriotledger.com |publisher=Patriotledger.com |date=2009-08-28 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2011-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527174325/http://www.patriotledger.com/business/x1080448841/Stop-Shop-and-sister-chain-closing-43-in-store-Starbucks-kiosks |url-status=deviated |archivedate=2011-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110527174325/http://www.patriotledger.com/business/x1080448841/Stop-Shop-and-sister-chain-closing-43-in-store-Starbucks-kiosks }}</ref> === ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡದ ಮಳಿಗೆಗಳು === ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ಮಳಿಗೆಗಳ ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ "ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಫಿಗೃಹಗಳಾಗಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಮೂರು ಮಳಿಗೆಗಳ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="stealth"/><ref name="schultzbw"/> ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡದ ಮಳಿಗೆಗಳು "ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದ್ದವು" ಎಂಬುದಾಗಿ CEO ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="marketing"/> ೨೦೦೯ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ೧೫ತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಟೀ ಎಂಬ ಮಳಿಗೆಯು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಬಿಯರ್‌‌ನ್ನು ಇದು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕವಿತಾ ವಾಚನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಇದು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="seattletimes.nwsource.com"/> ಸದರಿ ಮಳಿಗೆಗಳು "ರಹಸ್ಯವರ್ತನೆಯ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌"<ref name="stealth"/><ref name="Simon"/> ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯಾದರೂ ಮತ್ತು "ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಮಾರುವ ಭ್ರಮೆಹುಟ್ಟಿಸುವ"<ref name="Eaves"/> ಮಳಿಗೆಗಳೆಂಬಂತೆ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯಾದರೂ, ಷುಲ್ಜ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, "ನಾವು ಬ್ರಾಂಡನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಹೇಳುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದವುಗಳೆಂದು ನಮಗೆ ಅನ್ನಿಸದಂಥ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಆ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="marketing">{{cite news|url=http://www.marketingmagazine.co.uk/news/981327/Starbucks-chief-executive-Howard-Schultz-marketing/|title=Starbucks chief executive Howard Schultz on marketing|last=McElhatton|first=Noelle|date=2 February 2010|work=Marketing Magazine|accessdate=5 November 2010}}</ref> === ೨೦೦೯ರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ === ೨೦೦೯ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ ೨೫ರಂದು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಮುಂಜಾನೆ ೩:೩೦ರ ವೇಳೆಗೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌|ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಅಪ್ಪರ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದು ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಗೆ ಈಡಾಯಿತು. ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದ, ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅನುವುಗೊಳಿಸಲಾದ ಸ್ಫೋಟಕ ಸಾಧನವೊಂದನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಾನಿಯು ಹೊರಾಂಗಣ ಕಿಟಕಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಶ್ವಪಥದ ಪೀಠವೊಂದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು; ದಾಳಿಯಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಗಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/05/26/nyregion/26blast.html?ref=nyregion NYtimes.com], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' {{Verify source|date=May 2009}} ಅಥವಾ {{Clarify|date=May 2009}}</ref> ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೀಡಾದ ತಾಣದ ಮೇಲಿದ್ದ ಗೃಹಸ್ತೋಮಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="newsmax">‌ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬರಹಗಾರ, [http://www.newsmax.com/us/us_coffee_shop_explosion/2009/05/25/217901.html "NYC ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ ಮೇ ಬಿ ಸೀರಿಯಲ್‌ ಬಾಂಬರ್‌'ಸ್‌ ಲೇಟೆಸ್ಟ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090528084430/http://www.newsmax.com/us/us_coffee_shop_explosion/2009/05/25/217901.html |date=2009-05-28 }}, ''The ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌'' (ಇದರ ಮೂಲಕ: Newsmax.com), ಮೇ ೨೫, ೨೦೦೯. ೨೦೦೯ರ ಮೇ ೨೬ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ<ref name="newsmax"/> ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಸರಣಿ ಬಾಂಬ್‌ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಈ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯು ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಆರಕ್ಷಕರು ಮೊದಲಿಗೆ ನಂಬಿದ್ದರು; ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ದಾಳಿಯ ಸ್ವರೂಪವು ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ದೂತಾವಾಸಗಳ ಸಮೀಪ ನಡೆದಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಚೌಕದಲ್ಲಿರುವ U.S. ಸೇನಾ-ನೇಮಕಾತಿ ಕೇಂದ್ರವೊಂದರ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇತ್ತು.<ref>ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬರಹಗಾರ, [http://www.reuters.com/article/domesticNews/idUSTRE54O3A220090525 "ಅರ್ಲಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ ಡ್ಯಾಮೇಜಸ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌"], ''ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌'' , ಮೇ ೨೫, ೨೦೦೯. ೨೦೦೯ರ ಮೇ ೨೬ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ೧೭-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ; ''ಫೈಟ್‌ ಕ್ಲಬ್‌'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಾನು ಮಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಮಾಡಿದ್ದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>‌ಎಡ್ಮಂಡ್ ಡೆಮಾರ್ಚೆ, [http://edition.cnn.com/2009/CRIME/07/15/new.york.starbucks.explosion/index.html "ಬೋಸ್ಟ್‌ ಲೀಡ್ಸ್‌ ಟು ಅರೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ N.Y. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090719092428/http://edition.cnn.com/2009/CRIME/07/15/new.york.starbucks.explosion/index.html |date=2009-07-19 }} CNN, ಜುಲೈ ೧೫, ೨೦೦೯. ೨೦೦೯ರ ಜುಲೈ ೨೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> === ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಮಾರಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪೀಟ್‌'ಸ್‌ ಕಾಫಿ === ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಯಾದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ವತಃ ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪೀಟ್‌'ಸ್‌ ಕಾಫಿಯು ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ FT, ಬಿಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್‌ ಮೊದಲಾದವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾನಾಬಗೆಯ ಸುದ್ದಿ ಮೂಲಗಳು ವರದಿಮಾಡಿದವು, ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆದುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಎರಡೂ ನಿರಾಕರಿಸಿದವು.<ref>http://consumerist.com/2011/03/starbucks-to-buy-{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<span class="goog-gtc-fnr-highlight">peet</span>s-coffee.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ft.com/cms/s/2/64ab78b4-4f41-11e0-9038-00144feab49a,dwp_uuid=e8477cc4-c820-11db-b0dc-000b5df10621.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-03-27 |archive-date=2011-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110318003205/http://www.ft.com/cms/s/2/64ab78b4-4f41-11e0-9038-00144feab49a,dwp_uuid=e8477cc4-c820-11db-b0dc-000b5df10621.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9M0FG4G0.htm</ref> == ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವತ್ತು == {{multiple image|direction=vertical|width=200 |image1=Starbucks at Ibn Battuta Mall Dubai.jpg|caption1=Starbucks at Ibn Battuta Mall, [[Dubai]] |image2=Starbucks Korea.JPG|caption2=The store in [[Insadong]], [[Seoul]], [[South Korea]] with [[Hangeul]] script sign |image3=StarbucksChinaXian.png|caption3=Starbucks Coffee (星巴克咖啡) in [[mainland China]] }} ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ U.S. ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್‌, LLC ಎಂಬುದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ ಕಂಪನಿಯ ಸರಿಸುಮಾರು ೧೨೦ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನೆವಡಾದ ಮಿಂಡೆನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ೨೫೨೫ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://assignments.uspto.gov/assignments/q?db=tm&asned=STARBUCKS%20U.S.%20BRANDS,%20LLC |title=USPTO.gov |publisher=Assignments.uspto.gov |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2015-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910050000/http://assignments.uspto.gov/assignments/q?db=tm&asned=STARBUCKS%20U.S.%20BRANDS,%20LLC |url-status=dead }}</ref> === ಹೆಸರು === ''ಮೋಬಿ-ಡಿಕ್‌'' ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ಅಹಾಬ್‌‌ನ ಮೊದಲ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್‌‌ನ ಹೆಸರನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ರೈನಿಯರ್ ಪರ್ವತ‌ದ ಮೇಲಿನ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನ ಒಂದು ಗಣಿಗಾರಿಕಾ ಶಿಬಿರದ (''ಸ್ಟಾರ್ಬೊ'' ಅಥವಾ ''ಸ್ಟೋರ್ಬೊ'' ) ಹೆಸರನ್ನೂ ಇದು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌‌ನ ''ಪೌರ್‌ ಯುವರ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌ ಇನ್‌ಟು ಇಟ್‌: ಹೌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಿಲ್ಟ್‌ ಎ ಕಂಪನಿ ಒನ್‌ ಕಪ್‌ ಅಟ್‌ ಎ ಟೈಮ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಅನುಸಾರ, ''ಮೋಬಿ-ಡಿಕ್‌'' ಕಾದಂಬರಿಯಿಂದ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು ಜನ್ಯವಾಯಿತಾದರೂ, ಅನೇಕ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯ ನೇರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಆಗಲಿಲ್ಲ. "ಪೆಕ್ವಾಡ್‌‌" (ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿನ ಹಡಗು) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬೌಕರ್‌ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದನಾದರೂ, ಅವನ ಅಂದಿನ ಸೃಜನಶೀಲ ಪಾಲುದಾರನಾದ ಟೆರ್ರಿ ಹೆಕ್ಲರ್‌ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ "ಒಂದು ಬಟ್ಟಲಿನಷ್ಟು ಪೀ-ಕ್ವಾಡ್‌ನ್ನು ಯಾರೂ ಕುಡಿಯಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ!" ಎಂದುಬಿಟ್ಟ. "ಸ್ಟಾರ್ಬೊ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೆಕ್ಲರ್‌ ಸೂಚಿಸಿದ. ಈ ಎರಡು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆದ ಮಿದುಳುದಾಳಿ ಅಥವಾ ಸಲಹೆಗಳ ಮಹಾಪೂರದಿಂದಾಗಿ, ''ಪೆಕ್ವಾಡ್‌‌‌'''ನ ಮೊದಲ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್‌''' '' ಹೆಸರನ್ನು ಕಂಪನಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="pouryourheart">{{cite book |last=Schultz |first=Howard |coauthors=Dori Jones Yang |title=Pour Your Heart Into It: How Starbucks Built a Company One Cup at a Time |year=1997 |publisher=Hyperion |location=New York |isbn=0-7868-6315-3 }}</ref> ==== ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಸರುಗಳು ==== ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿರುವ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ: * ‌ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳು: ستاربكس (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌'' ) * [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]]: Старбъкс (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌'' ) * ಚೀನಾ, ಹಾಂಕಾಂಗ್‌‌, [[ಮಕಾವು]], ತೈವಾನ್‌: 星巴克 ಪಿನ್‌ಯಿನ್‌: ಕ್ಸೀಂಗ್‌ಬೇಕ್‌ (星 ಕ್ಸೀಂಗ್‌ ಎಂದರೆ "ಸ್ಟಾರ್‌‌" (ತಾರೆ) ಎಂದರ್ಥವಾದರೆ, 巴克 ಎಂಬುದು "-ಬಕ್ಸ್‌" ಎಂಬುದರ ಒಂದು ಲಿಪ್ಯಂತರಣವಾಗಿದೆ.) * [[ಇಸ್ರೇಲ್]]: סטארבקס (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌'' ) * [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]]: スターバックス (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸುತಾಬಕ್ಕುಸು'' ), ಮತ್ತು スタバ ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನೂ ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ * [[ರಷ್ಯಾ]]: Старбакс (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌'' ) * [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]: 스타벅스 (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸ್ಯೂಟಾಬೆಯೊಕ್ಸಿಯು'' ), ಆದರೆ [[ಕೊರಿಯಾದ ಭಾಷೆ|ಕೊರಿಯಾದ]] ಅನುವಾದವಾದ 별다방 [(ತಾರೆ) ಸ್ಟಾರ್‌‌-ಚಹಾಗೃಹ] ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ * [[ಕ್ವಿಬೆಕ್|ಕ್ವೆಬೆಕ್‌]], ಕೆನಡಾ: ಕೆಫೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ<ref>ಆಲ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌. [http://www.allbusiness.com/manufacturing/food-manufacturing-food-coffee-tea/788728-1.html ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪೌರ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಟು ಕ್ವೆಬೆಕ್‌]. ೨೦೦೧-೦೫-೨೦. ೨೦೦೭-೧೧-೧೩ರಂದು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> * [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲೆಂಡ್‌]]: สตาร์บัคส์ ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ {{IPA-th|satāːbākʰ|}} === ಲಾಂಛನ === ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಓರ್ವ ವಕ್ತಾರಳಾದ ವ್ಯಾಲೇರಿ ಒ'ನೀಲ್ ಎಂಬಾಕೆಯು ಲಾಂಛನದ ಕುರಿತಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅದು "ಜೋಡಿ-ಬಾಲದ ಮೋಹಿನಿ"ಯೋರ್ವಳ ಒಂದು ಬಿಂಬವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು.<ref name="pi-logo">{{cite news |title=The Insider: Principal roasts Starbucks over steamy retro logo |work=[[Seattle Post-Intelligencer]] |date=September ೧೧, ೨೦೦೬ |url=http://www.seattlepi.com/business/284533_theinsider11.html |accessdate=May ೨೩, ೨೦೦೭}}</ref> ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸದರಿ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೭ನೇ-ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯ, "ನಾರ್ವೆ ದೇಶದ" ಒಂದು ಮರದ ಪಡಿಯಚ್ಚನ್ನು<ref name="pouryourheart"/> ಆಧರಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮೋಹಿನಿಗೆ ಮೇಲುಡುಪು ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಮೀನಿನ ಬಾಲವನ್ನು ಆಕೆಯು ಹೊಂದಿದ್ದಳು.<ref>ಹೆಸರು=ಪ್ರೆನ್‌೨೫೩>ಪ್ರೆಂಡರ್‌ಗ್ರಾಸ್ಟ್‌, ಪುಟ ೨೫೩</ref> ಸದರಿ ಬಿಂಬವು ಒಂದು ಒರಟಾದ ದೃಶ್ಯ-ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅದು ಒಂದು ಮೆಲ್ಯುಸೈನ್‌‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಲ್ಪಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{cite journal|last=Rippin|first=Ann|year=2007|title=Space, place and the colonies: re-reading the Starbucks' story|journal=Critical perspectives on international business|publisher=Emerald Group Publishing|volume=3|issue=2|pages=136–149|issn=1742-2043|url=http://www.emeraldinsight.com/Insight/ViewContentServlet?Filename=Published%2FEmeraldFullTextArticle%2FArticles%2F2900030202.html|doi=10.1108/17422040710744944|access-date=2011-03-27|archive-date=2009-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090811052746/http://www.emeraldinsight.com/Insight/ViewContentServlet?Filename=Published%2FEmeraldFullTextArticle%2FArticles%2F2900030202.html|url-status=dead}}</ref> ೧೯೮೭-೯೨ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡನೇ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವಳ ತೂಗಾಡುವ ಕೂದಲು ಅವಳ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತ್ತಾದರೂ, ಅವಳ ಹೊಕ್ಕಳು ಇನ್ನೂ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಹಾಗೂ ಮೀನಿನ ಬಾಲವನ್ನು ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೯೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೧ರ ನಡುವೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರನೇ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವಳ ಹೊಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸ್ತನಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಬಾಲಗಳ ಕೇವಲ ಕುರುಹುಗಳಷ್ಟೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. "ಮರದ ಪಡಿಯಚ್ಚಿನ" ಮೂಲ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೦೬ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಂತರ ೨೦೦೮ರ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ, ಕಂದುಬಣ್ಣದ ತನ್ನ ಮೂಲ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಬಿಸಿ-ಪೇಯದ ಕಾಗದದ ಬಟ್ಟಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮರುಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಂಪನಿಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಿಳಿದು ೩೫ ವರ್ಷಗಳಾದುದನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಮೋಹಿನಿಯು ನಗ್ನ ಸ್ತನಗಳ<ref>{{cite web |url=http://www.startribune.com/nation/18969709.html?location_refer=Homepage |title=Group finds Starbucks logo too hot to handle |publisher=Startribune.com |date=2008-05-16 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205223923/http://www.startribune.com/nation/18969709.html?location_refer=Homepage |url-status=dead }}</ref> ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸದರಿ ಹಿಂದಿನ ಲಾಂಛನವು ಒಂದಷ್ಟು ವಿವಾದವನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿತಾದರೂ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಸದರಿ ಹಿಂದಿನ ಲಾಂಛನವನ್ನು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮರುಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.<ref>[http://blog.marketingdoctor.tv/2008/05/29/tantillos-branding-bite.aspx "ದಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ ಡಾಕ್ಟರ್‌ ಸೇಸ್‌: ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ – ಹೌ ನಾಟ್‌ ಟು ಡೂ ಲೋಗೋಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140116134453/http://blog.marketingdoctor.tv/2008/05/29/tantillos-branding-bite.aspx |date=2014-01-16 }} ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ ಡಾಕ್ಟರ್‌ ಬ್ಲಾಗ್‌. ಮೇ ೨೯, ೨೦೦೮.</ref> ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಮೋಹಿನಿಯ ಚೆಲುವಿನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಕೇವಲ ಅವಳ ಕಿರೀಟವನ್ನಷ್ಟೇ<ref>{{cite news|title=The Saudi Sellout|last=King|first=Colbert I.|date=26 January 2002|work=Washington Post|pages=A23|accessdate=April 18, 2009|url=http://www.pulitzer.org/archives/6654|archive-date=22 ಜೂನ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110622122500/http://www.pulitzer.org/archives/6654|url-status=dead}}</ref> ಉಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಅಂಶವು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಬರ್ಟ್‌ I. ಕಿಂಗ್‌ ಎಂಬಾತ ಬರೆದ ಪುಲಿಟ್ಜರ್‌‌ ಬಹುಮಾನ-ವಿಜೇತ ಅಂಕಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಾನು ಬಳಸಲಿರುವುದಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-52425792.html|last=Knotts|first=B|title=Woman Back on Saudi Starbucks Logo|date=19 April 2002|agency=Associated Press|accessdate=2009-04-18|archive-date=2013-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130112211315/http://www.highbeam.com/doc/1P1-52425792.html|url-status=deviated|archivedate=2013-01-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130112211315/http://www.highbeam.com/doc/1P1-52425792.html}}</ref> ಕಂಪನಿಯ ಲಾಂಛನಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿ ೨೦೧೧ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಮೋಹಿನಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪದದ ಗುರುತನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಮೋಹಿನಿ ಬಿಂಬವನ್ನೇ ಹಿಗ್ಗಲಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=A Look at the Future of Starbucks |url=http://www.starbucks.com/preview |publisher=Starbucks |date=5 January 2011 |accessdate=5January 2011 |archive-date=7 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110107003656/http://www.starbucks.com/preview |url-status=dead }}</ref> <gallery class="center"> File:Sbux logo pre ೧೯೮೭.gif|ಮೂಲ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಲಾಂಛನ File:Starbucks_Coffee_Logo.svg|೧೯೯೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೧ರ ನಡುವೆ ಬಳಸಲಾದ ಲಾಂಛನ File:Starbucks Corporation Logo ೨೦೧೧.svg|೨೦೧೧ರ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಪ್ರಸಕ್ತ ಲಾಂಛನ </gallery> === ವಿಕೃತಾನುಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು === ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಲಾಂಛನವು ವಿಕೃತಾನುಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನಕಲುಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಾನು ಗ್ರಹಿಸಿದವರ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮವನ್ನು ಜರುಗಿಸಿದೆ. ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನಾದ ಕೀರನ್‌ ಡ್ವೈಯರ್‌ ಎಂಬಾತನ ಮೇಲೆ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು; ಈತ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಮೋಹಿನಿ ಲಾಂಛನದ ವಿಕೃತಾನುಕರಣೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಸಚಿತ್ರ ಹಾಸ್ಯಪತ್ರಿಕೆಗಳ (ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌) ಪೈಕಿ ಒಂದರ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದ; ನಂತರದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಸಚಿತ್ರ ಹಾಸ್ಯ ಪುಸ್ತಕದ ಸಮಾವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಕಾಫಿ ಪಾನಪಾತ್ರೆಗಳು, ಟಿ-ಷರ್ಟ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಕರ್‌ಗಳ ಮೇಲೂ ಅದನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದ. ಇದು ಆತನ ಮೇಲಿನ ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಕೃತಿಯು ಒಂದು ವಿಕೃತಾನುಕರಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, U.S. ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಅದು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಡ್ವೈಯರ್‌ನ ಅಭಿಮತವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ವಿಚಾರಣಾ ಪ್ರಕರಣವೊಂದನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ತನಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಡ್ವೈಯರ್‌ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸದರಿ ಪ್ರಕರಣವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಂಡಿತು. ಡ್ವೈಯರ್‌ನ ಕೃತಿಯು ಒಂದು ವಿಕೃತಾನುಕರಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಡ್ವೈಯರ್‌ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಮೋಹಿನಿ ಲಾಂಛನವನ್ನು "ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಲುವಂತಿರುವ" ಬಿಂಬವೊಂದರಿಂದ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಚಾರವಾಗಿ "ಲಾಭಗಳಿಕೆಯನ್ನು" ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಲಾಯಿತು. ಮುಕ್ತ ಮಾತಿನ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಿಂಬವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಡ್ವೈಯರ್‌ಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಅವನು ಅದನ್ನು ಇನ್ನೆಂದೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.cbldf.org/pr/001130-starbucks.shtml |title=Cartoonist Kieron Dwyer Sued By Starbucks |date=2000-11-30 |accessdate=2007-05-23 |publisher=Comic Book Legal Defense Fund |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802174024/http://www.cbldf.org/pr/001130-starbucks.shtml |url-status=deviated |archivedate=2002-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20020802174024/http://www.cbldf.org/pr/001130-starbucks.shtml }}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, "ಫಕ್‌ ಆಫ್‌" ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಿಕರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟಿ-ಷರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕಂಪನಿಯು ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1999/07/11/nyregion/neighborhood-report-east-village-starbucks-was-not-amused.html|title=Starbucks Was Not Amused|last=Moynihan|first=Colin|date=11 July 1999|work=New York Times|accessdate=2009-04-18}}</ref><ref>{{cite court |litigants = Starbucks v. Morgan |vol =99 |reporter =Civ. |opinion =1404 |pinpoint = |court = S.D.N.Y.|date = July 11, 2000|url=http://www.loislaw.com/ogpc/login.htp?WSRet=12&dockey=11966720@FDCR&OLDURL=/gpc/index.htp&OLDREFURL=http%3A//news.google.co.uk/archivesearch%3Fq%3Dstarbucks%2Bstickers%2Bmorgan}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಲಾಂಛನದ <ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/finance/2893210/Revenge-of-the-cyberspoofers.html|title=Revenge of the cyberspoofers|last=Watts|first=Robert|date=21 August 2004|work=Daily Telegraph|accessdate=2009-04-18 | location=London}}</ref> ರೂಪುಗೆಡಿಸಲು ಜನರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ starbuckscoffee.co.uk ಎಂಬ ಒಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌-ವಿರೋಧಿ‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌, ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|url=http://www.nominet.org.uk/digitalAssets/3825_starbuckscoffee.co.uk.pdf|title=Starbucks Corporation v James Leadbitter. DRS 02087 Decision of Independent Expert|last=Nominet UK Dispute Resolution Service|work=Nominet|accessdate=2009-04-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dyoung.com/newsletters/tmnews0305.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071224182617/http://www.dyoung.com/newsletters/tmnews0305.htm|archivedate=2007-12-24|title=Trade Mark Newsletter|date=March 2005|work=D Young & Co|accessdate=2009-04-18}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಾದರೂ, ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಅದು www.starbuck‌scoffee.org.uk ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪುನರುದಯಿಸಿತು. USನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಪುಸ್ತಕಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಟಿ-ಷರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ಸ್ಯಕನ್ಯೆಯ ಬಿಂಬವನ್ನು ಜೀಸಸ್‌ನ ಬಿಂಬದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನ ಸುತ್ತಲೂ "ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಮಿ" ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.seattlepi.com/business/332727_christiansbux22.html|title=Logo look-alikes. Saving souls in Starbucks' image|last=Tartakoff|first=Joseph|date=21 September 2007|work=Seattle Post-Intelligencer|accessdate=2009-04-19}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಷಾಂಘೈನಲ್ಲಿ ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಕ್ಸಿಂಗ್‌ಬೇಕ್‌ ಸರಣಿಯ ವಿರುದ್ಧ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಲಾದ ಪ್ರಕರಣವೂ ಸೇರಿದೆ; ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಅಥವಾ ಉಚ್ಚಾರಣಾನುರೂಪವಾಗಿ ಧ್ವನಿಸುವ ಹೆಸರೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಸಿರು-ಮತ್ತು-ಬಿಳಿಯ ಲಾಂಛನವೊಂದನ್ನು ಈ ಸರಣಿಯು ಬಳಸಿದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಮೇಲೆ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲಾಗಿತ್ತು‌‌.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/nolpda/ukfs_news/hi/newsid_4574000/4574400.stm|title=Starbucks wins Chinese logo case|date=1 February 2006|work=BBC News|accessdate=2009-04-18}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಯಾವುದೇ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಓರ್ವ ವಕೀಲನು ಸದರಿ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ. ಆತ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋವಿನ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಸದರಿ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೬೦೦,೦೦೦ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕೇಳಿದ; ಆದರೆ ೨೦೦೫ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಪುನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Russia"/> ಒರೆಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಫಿ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಬಕ್‌ ಎಂಬಾಕೆಯು ಮಳಿಗೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಲಾಯಿತು.<ref name="struck"/> ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಮ್ಯಾಸೆಟ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ "ಹೈದಾಬಕ್ಸ್‌ ಕಾಫಿ ಹೌಸ್‌"ಗೆ ನಿಲುಗಡೆಯ-ಮತ್ತು-ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಿಕೆಯ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಳಿಸಿತು. "ಬಕ್ಸ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ ತರುಣ ಹೈದಾ ಜನರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೈದಾಬಕ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ "ಕಾಫಿ ಹೌಸ್‌" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ಟೀಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |last=Malone |first=Michael |url=http://www.williams.edu/go/native/names.htm |title=Fightin' Words |work=Restaurant Business |date=2005-03-05 |accessdate=2007-12-03 |archive-date=2010-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602112802/http://www.williams.edu/go/native/names.htm |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಪ್ರೆಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ, ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಕಾಫಿ ಮಾರಾಟಗಾರ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರ ವಿರುದ್ಧ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಪ್ರಕರಣವೊಂದನ್ನು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸೋತಿತು. ಎಲ್‌ಪ್ರೆಯಾ ಎಂಬ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಈ ಕುರಿತು ವಿವರ ನೀಡುತ್ತಾ, ಫ್ರೇಜಾ ಎಂಬ ನಾರ್ವೆ ದೇಶದ ದೇವತೆಯ ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಪ್ರೆಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದ್ದು, ಕೊರಿಯನ್ನರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆ ಹೆಸರಿನ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಪ್ರೆಯಾದ ಲಾಂಛನವೂ ಸಹ ತಮ್ಮದೇ ಲಾಂಛನದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದೆ ಎಂಬಂಥ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/2006/10/11/bloomberg/bxstarbucks.php |title=Starbucks loses lawsuit on trademark in Korea|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061012115753/http://www.iht.com/articles/2006/10/11/bloomberg/bxstarbucks.php|archivedate=2006-10-12}}</ref> USAಯ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಗ್ಯಾಲ್ವೆಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಪಾನಗೃಹ ಮಾಲೀಕನು, "ಸ್ಟಾರ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಬಿಯರ್‌‌"ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ; ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಅವನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬಿಯರ್‌‌ನ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಗ್ಯಾಲ್ವೆಸ್ಟನ್‌ಗೆ ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ತೀರ್ಪು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಈ ಅಧಿಕೃತ ತೀರ್ಪನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://wichita.bizjournals.com/houston/stories/2007/04/23/story7.html|title=Star Bock Beer case runs dry as high court denies petition|last=Barr|first=Greg|date=20 April 2007|work=Houston Business Journal|accessdate=2009-04-18}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ನ ರ್ಯಾಟ್‌ ಸಿಟಿ ರೋಲರ್‌ಗರ್ಲ್ಸ್‌ ಲಾಂಛನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ<ref>{{Cite news | last = James | first = Andrea | title = Rollergirls bump up against Starbucks | newspaper = The Seattle Post-Intelligencer | year = 2008 | date = May 24 | url = http://www.seattlepi.com/business/364425_sbuxlogo24.html | accessdate = 2008-07-02 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅರ್ಜಿಯ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದವೊಂದು ಸೇರಿದೆ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಓರ್ವ ಕಲಾವಿದನಿಂದ<ref>{{Cite news | last = Voge | first = John | title = The Down Low | periodical = Exotic Underground | volume = #2.07 | pages = 6–7 | date = March 2007 | url = http://www.xmag.com/underground/archives/02-07-mar07/exotic_underground_207.pdf | format = PDF | accessdate = 2008-07-02 | archive-date = 2008-08-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080821013803/http://www.xmag.com/underground/archives/02-07-mar07/exotic_underground_207.pdf | url-status = deviated | archivedate = 2008-08-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080821013803/http://www.xmag.com/underground/archives/02-07-mar07/exotic_underground_207.pdf }}</ref> ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೋಲರ್‌ ಡರ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ನ ಲಾಂಛನವು ತನ್ನ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಸಮರ್ಥಿಸಿತ್ತು. ಸದರಿ ವಿವಾದಾಂಶವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅವಲೋಕಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ದೂರೊಂದನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು; ಇದಕ್ಕೆ ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಮಂಜೂರಾತಿಯು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ವತಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವು ಜರುಗಿಸಲ್ಪಡದೆಯೇ, ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈ ೧೬ರ ಗಡುವು ದಾಟಿಕೊಂಡುಹೋಯಿತು.<ref>{{cite web | last = Atkins | first = Michael | title = Records Show Starbucks Hasn’t Yet Opposed Rollergirls’ Logo | year = 2008 | date = July 31 | url = http://seattletrademarklawyer.com/blog/2008/8/1/records-show-starbucks-hasnt-yet-opposed-rollergirls-logo.html | accessdate = 2008-08-01 | archive-date = 2008-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081016095808/http://seattletrademarklawyer.com/blog/2008/8/1/records-show-starbucks-hasnt-yet-opposed-rollergirls-logo.html | url-status = dead }}</ref> ಷಹನಾಜ್‌ ಹುಸೇನ್‌ರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತದ ಶೃಂಗಾರ ಸಾಧನಗಳ ವ್ಯವಹಾರವೊಂದರ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕ್ರಮವನ್ನು ಜರುಗಿಸಿತು; ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೆಯು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿತ್ತು. ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಚಾಕೊಲೇಟ್‌-ಆಧರಿತ ಶೃಂಗಾರ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ತನ್ನ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಆಕೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಳು.<ref name="struck">{{cite news|url=http://www.forbes.com/2007/03/15/starbuck-starstruck-patent-markets-equity-cx_rd_0314markets5.html|title=Struck By Starbucks|last=David|first=Ruth|date=15 March 2007|work=Forbes|accessdate=2009-04-18}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸದೆಯೇ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಒಂದಷ್ಟು ಕಡೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಕೆಫೆಯೊಂದು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ<ref>{{cite news|url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_24-6-2003_pg5_3|title=Starbucks coffee denies partnership in Pakistan|last=Mangi|first=Naween A|date=24 June 2003|work=Daily News (Pakistan)|accessdate=2009-04-18|archiveurl=https://archive.today/20120630015621/http://tuta-boyaca.gov.co/nuestromunicipio.shtml?apc=m1I1--&m=f&s=m|archivedate=2012-06-30|url-status=live}}</ref> ಸದರಿ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ ಕೆಫೆಯೊಂದು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಅದರ ಮಾಲೀಕನು ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ನಾವು ಏನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಿದ್ದೇವೋ ಅದನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೇ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.phnompenhpost.com/index.php/2009032524990/Business/Cafe-to-cash-in-on-intl-brand.html|title=Cafe to cash in on intl brand|last=Fox|first=Michael|date=25 March 2009|work=The Pnomh Penh Post|accessdate=2009-04-19}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ == ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.starbucks.com/aboutus/csr.asp|title=Starbucks Corporate Social Responsibility|accessdate=2009-03-18|archive-date=2009-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090317091430/http://www.starbucks.com/aboutus/csr.asp|url-status=deviated|archivedate=2009-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090317091430/http://www.starbucks.com/aboutus/csr.asp}}</ref> === ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ === [[ಚಿತ್ರ:Starbucks Grounds for your Garden.jpg|thumb|upright|ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಯುವರ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌]] ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, "ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಯುವರ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌" ಎಂಬ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಫಿ ಚರಟಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಯಾರಿಗೇ ಆದರೂ ಉಳಿದ ಕಾಫಿ ಚರಟವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಸದರಿ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮಳಿಗೆಗೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಾಗಿದೆ. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ, ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಗದ ಸಣ್ಣ ಚೌಕಗಳು (ನ್ಯಾಪ್‌ಕಿನ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಮಳಿಗೆಯ ಕಸದ ಚೀಲಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮುಂದಾಯಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ೮೧೬.೫ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ (೧.೮ ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳು) ಅದು ತಗ್ಗಿಸುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.epa.gov/epaoswer/osw/conserve/2004news/04-star.htm EPA.gov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807153234/http://www.epa.gov/epaoswer/osw/conserve/2004news/04-star.htm |date=2008-08-07 }} U.S. ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ ವೇಸ್ಟ್ಸ್‌ ೫/೫/೨೦೦೮</ref> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಖರೀದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ೨೫ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಹಸಿರು ಶಕ್ತಿ ಪಾಲುದಾರರ ಕುರಿತಾದ U.S. ಪರಿಸರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ೧೫ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |title=National 25 Green Power Partners |url=http://www.epa.gov/greenpower/toplists/top25.htm |publisher=Environmental Protection Agency |date=2008-01-08 |accessdate=2008-04-15 |archive-date=2008-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509105211/http://epa.gov/greenpower/toplists/top25.htm |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೮ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ''ದಿ ಸನ್‌'' ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯು ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ೨೩.೪ ದಶಲಕ್ಷ ಲೀಟರುಗಳಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು; ತನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲೂ<ref>{{cite news|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article1771553.ece|title=The great drain robbery|last=Lorraine|first=Veronica|coauthors=Flynn, Brian|date=2008-10-06|work=[[The Sun (newspaper)|The Sun]]|accessdate=೨೦೦೮-೧೦-೦೬|archive-date=2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210113752/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article1771553.ece|url-status=dead}}</ref> ಇರುವ 'ಮುಳುಗುಹಾಕುವ ದೊಡ್ಡತೊಟ್ಟಿ'ಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಜಾಲಿಸಿ ತೊಳೆಯುವಾಗ ಒಂದು ಕೊಳಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ನೀರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸದರಿ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಅನುಸಾರ ಇದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ.<ref>{{cite web |url=http://hamptonroads.com/newsdata/restaurant-inspections/locality/hampton/restaurant/popeyes-chicken-omni-1/240461 |title=An example of government requirement to operate a dipper well |publisher=Hamptonroads.com |date=2009-02-24 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2011-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025160149/http://hamptonroads.com/newsdata/restaurant-inspections/locality/hampton/restaurant/popeyes-chicken-omni-1/240461 |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೯ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಕಳವಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತನ್ನ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಳುಗುಹಾಕುವ ದೊಡ್ಡತೊಟ್ಟಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮರುಪರಿಷ್ಕರಿಸಿತು. ೨೦೦೯ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಬಲ್ಲ, ನೀರು ಉಳಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದವು. ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ಹಾಲುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮೀಸಲಾದ ಚಮಚವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಇಕ್ಕೈ ಹೂಜಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು; ಜಾಲಿಸಿ ತೊಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮುಳುಗುಹಾಕುವ ದೊಡ್ಡತೊಟ್ಟಿಗಳ ಜಾಗವನ್ನು ಅದುಮು ಗುಂಡಿಯ ಮಾಪಕವುಳ್ಳ ಪೀಪಾಯಿ ನಲ್ಲಿಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ, ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ೧೫೦ ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ನೀರು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=September 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Bin overflowing with Starbucks paper cups.jpg|thumb|left|upright|ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಟ್ಟಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ತೊಟ್ಟಿ]] ==== ಮರುಬಳಕೆ ==== U.S.ನ ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರಗ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ ಇಲಾಖೆಯು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಹಾರ ಕಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ ಬಟ್ಟಲುಗಳಿಗೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರೀಸೈಕ್ಲಿಂಗ್‌ ಕೊಯಲಿಷನ್‌ ರೀಸೈಕ್ಲಿಂಗ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.<ref>[http://www.starbucks.com/csrnewsletter/winter06/csrEnvironment.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827223114/http://www.starbucks.com/csrnewsletter/winter06/csrenvironment.asp |date=2008-08-27 }} Starbucks.com[] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827223114/http://www.starbucks.com/csrnewsletter/winter06/csrenvironment.asp |date=2008-08-27 }} ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್‌ ೫/೫/೨೦೦೮</ref> ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ೨.೫ ಶತಕೋಟಿ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಾಗದದ ಬಟ್ಟಲುಗಳ ಪೈಕಿ ೧೦%ನಷ್ಟನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ಸೋರುವಿಕೆಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಲೇಪನವು ಸದರಿ ಬಟ್ಟಲು ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆಯೂ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ತಂಪಾದ ಪಾನೀಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. #೧ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ (ಪಾಲಿಎಥಿಲೀನ್‌ ಟೆರಿಥ್ಯಾಲೇಟ್‌, PETE) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅವನ್ನು #೫ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗೆ (ಪಾಲಿಪ್ರೊಪಿಲೀನ್‌, PP) ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. #೧ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು U.S.ನ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ, ಆದರೆ #೫ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಟ್ಟಲುಗಳ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಲೇಪವನ್ನು ಅಥವಾ ಒಳಪದರವನ್ನು ಕೊಡಲು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಬದಲಿಗೆ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಕುರಿತು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆನಡಾದ ಮ್ಯಾನಿಟೋಬಾದ ವಿನ್ನಿಪೆಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಳಿಗೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾಗಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ "ರಿಗ್ಲರ್‌'ಸ್‌ ರ್ಯಾಂಚ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಂಪನಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಕಾಗದ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಗೆಂದು ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮರುಬಳಕೆಯ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಕಂಪನಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮಳಿಗೆಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ೧/೩ರಷ್ಟು ಭಾಗದ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ<ref name="seattletimes"/> ಒಂದಷ್ಟು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದವು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ (ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ಶೇಖರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಮಳಿಗೆಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.){{Citation needed|date=June 2010}} ‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌‌‌ನ ಅಲೆನ್ ಹೆರ್ಷ್‌ಕೋವಿಟ್ಜ್‌ ಈ ಕುರಿತು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ತಾನು ಕೇವಲ ೧೦%ನಷ್ಟು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>http://www.organicconsumers.org Organic Consumers Association ೫/೫/೨೦೦೮</ref> ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಸ್ವತಃ ತಂದಾಗ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಅವರಿಗೆ ೧೦ ಸೆಂಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರರು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರದ ನಾರುಪದಾರ್ಥದ ೬೦ ಪ್ರತಿಶತ ಭಾಗದಷ್ಟು ಭಾಗದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರಿಗೆಗಟ್ಟಿದ ಬಟ್ಟಲಿನ ಸುತ್ತುಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಈಗ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="seattletimes">{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2004412179_starbucks14.html|title=Starbucks struggles with reducing environmental impacts|last=Allison|first=Melissa|date=14 May 2008|work=The Seattle Times|accessdate=2009-03-18}}</ref> === ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Starbucks coffee beans.jpg|thumb|ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳು]] ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20060414062317/http://www.seattleweekly.com/news/0048/news-fefer2.php Seattleweekly.com]. ೨೦೦೬ರ ಜುಲೈ ೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಖರೀದಿಸಿದ ಸರಿಸುಮಾರು ೧೩೬,೦೦೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (೩೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳು) ಕಾಫಿಯ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು ೬%ನಷ್ಟು ಭಾಗ ಮಾತ್ರವೇ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.thestar.com/living/article/250730 |title=TheStar.com - living - The fine print of ethical shopping: |quote=About 6 per cent of Starbucks' coffee (about 18 million pounds) was certified as fair trade in 2006. The company buys almost 300 million pounds of coffee a year. | work=The Star | location=Toronto | first=Stuart | last=Laidlaw | date=2007-09-01 | accessdate=2010-04-01}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಅನುಸಾರ, ೨೦೦೪ರ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದು ೨,೧೮೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (೪.೮ ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳು) ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು ಹಾಗೂ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ೫,೨೨೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿತ್ತು (೧೧.೫ ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳು). ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾಫಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖರೀದಿದಾರ (ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ೧೦%ನಷ್ಟು ಭಾಗ) ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾಫಿಯ ಏಕೈಕ ಮೂರನೇ-ಪಕ್ಷಸ್ಥ ಪ್ರಮಾಣಕರ್ತನಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫೇರ್‌ USA<ref>[http://www.transfairusa.org/ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫೇರ್‌‌ USA]. ೨೦೦೬ರ ಜುಲೈ ೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಕೃಷಿಕರ ಜೀವನಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ: {{quote|Since launching {its} FTC coffee line in 2000, Starbucks has undeniably made a significant contribution to family farmers through their rapidly growing FTC coffee volume. By offering FTC coffee in thousands of stores, Starbucks has also given the FTC label greater visibility, helping to raise consumer awareness in the process.}} UK ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ ಹುರಿದ ಕಾಫಿಯು ೧೦೦% ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.starbuckscoffee.co.uk/when-you-care-about-what-you-do-it-shows/ |title=When you care about what you do, it shows |publisher=Starbuckscoffee.co.uk |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101003191818/http://www.starbuckscoffee.co.uk/when-you-care-about-what-you-do-it-shows/ |url-status=dead }}</ref> ಅಂದರೆ, ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೋ ಶೈಲಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಲುಕಾಫಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಫಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಾಫಿಯು ೧೦೦% ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊದಿಂದ ತಯಾರುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದರ್ಥ. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾಫಿಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌‌ನಂಥ ಗುಂಪುಗಳು ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. {{Citation needed|date=June 2010}} ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಆಚೆಗೆ ತಾನು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಾಫಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಅನುಸಾರ, ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ೧.೪೨ $ನಷ್ಟು (ಕೆ.ಜಿ.ಗೆ ೨.೬೪ $ನಷ್ಟು) ದರವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.starbucks.com/aboutus/bizofcoffee.asp |title=Premium Prices and Transparency |access-date=2011-03-27 |archive-date=2007-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602102402/http://www.starbucks.com/aboutus/bizofcoffee.asp |url-status=deviated |archivedate=2007-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070602102402/http://www.starbucks.com/aboutus/bizofcoffee.asp }}</ref> ಇದು ೨೦೦೩-೦೪ರಲ್ಲಿ ೦.೫೦$–೦.೬೦$ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕಿನ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದ್ದ ಬೆಲೆಯಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=February 2011}} ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ನಡುವಿನ ಸುದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಒಂದು ವಿವಾದದ ನಂತರ, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಕಾಫಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿತು. BBC ನ್ಯೂಸ್‌ನಲ್ಲಿ<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6225514.stm |title=Starbucks in Ethiopia coffee vow | work=BBC News | date=2007-06-21}}</ref> ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ಲೇಖನವು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹರಾರ್‌‌ ಮತ್ತು ಸಿದಾಮೊದಂಥ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಫಿ ಅಂಕಿತಗಳ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಮಾಲೀಕತ್ವವು, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸೆಣಸಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಬಡತನ-ಬಡಿದಿರುವ ತನ್ನ ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅದರ ಇರಾದೆಯಾಗಿತ್ತು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್‌, ಇದು ವಾಸ್ತವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕಾಫಿಗಾಗಿ ತಾನು ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡಿಗೆ ೧.೪೨ $ನಷ್ಟು ದರವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web|url=http://www.Starbucks.com |title=Official Starbucks Website}}</ref> ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡಿಗೆ ೧.೪೨ $ನಷ್ಟು ದರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಖರೀದಿಸಿದ ಕಾಫಿಯು, ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡಿಗೆ ೧೦.೯೯ $ನಷ್ಟು ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೨೦೧೦ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಹೊಸ ಕಾಫಿಯಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Starbucks barista.jpg|thumb|left|ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ ತಯಾರಿಸುವ ಓರ್ವ ಪರಿಚಾರಕ]] === ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತರಬೇತಿ === 'ಕಾಫಿ ಮಾಸ್ಟರ್‌'‌ ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರುವ ನೌಕರರು "ಕಾಫಿ ಮಾಸ್ಟರ್‌‌" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಮುಂಗವಚಗಳನ್ನು (ಏಪ್ರನ್‌ಗಳನ್ನು) ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ; ಕಾಫಿಯ ರುಚಿನೋಡುವಿಕೆ, ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಾಫಿಯ ಹುರಿಯುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಖರೀದಿಸುವಿಕೆಯ (ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಮಾಸ್ಟರ್‌‌ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ರಮವು ನೌಕರರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. === ಈತಾಸ್‌ ನೀರು === [[ಚಿತ್ರ:Starbucks Ethos water.jpg|right|thumb|upright|ಈತಾಸ್‌ದ ನೀರಿನ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ]] ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಾಟಲಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿದ ನೀರಿನ ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಿರುವ ಈತಾಸ್‌, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. "ಹೆಲ್ಪಿಂಗ್‌ ಚಿಲ್ರನ್‌ ಗೆಟ್‌ ಕ್ಲೀನ್‌ ವಾಟರ್‌" ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಈತಾಸ್‌ ಬಾಟಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ; ೧.೮೦ $ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರತಿ ಬಾಟಲಿಯ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವ ಹಣದಲ್ಲಿ ೦.೦೫ $ನಷ್ಟು ಹಣವು (ಕೆನಡಾದಲ್ಲಾದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾಟಲಿಗೆ ೦.೧೦ $) ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಆ ಉಲ್ಲೇಖವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈತಾಸ್‌ ನೀರಿನ ಮಾರಾಟವು, ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೬,೨೦೦,೦೦೦ $ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆಯಾದರೂ, ಈ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಒಂದು ದತ್ತಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈತಾಸ್‌ ಉತ್ಪನ್ನವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಲಾಭದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಿರುವ ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಿರುವಾಗ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯ ಬೃಹತ್‌ ಭಾಗವು (೯೭.೨%) ಶುದ್ಧ-ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸದಿರುವಾಗ, ಸದರಿ ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮರ್ಥನೆಯು ಈತಾಸ್‌ ಎಂಬುದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಒಂದು ಧರ್ಮಾರ್ಥದ ಸಂಘಟನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.nowtoronto.com/issues/2007-03-22/news_story4.php NOW ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011110231/http://www.nowtoronto.com/issues/2007-03-22/news_story4.php |date=2007-10-11 }} ಮೇಬಿ ದೇ ಆರ್‌ ನಾಟ್‌ ಟ್ರೈಯಿಂಗ್‌ ಟು ಸೆಲ್‌ ಎನಿಥಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾಟರ್‌ ಡೇ, ಬಟ್‌ ಎವೆರಿ ಅದರ್‌ ಡೇ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್‌ ದೇ ಆರ್‌ ಸೆಲಿಂಗ್‌ ವಾಟರ್‌</ref><ref>{{cite web |url=http://www.shareholder.com/visitors/dynamicdoc/document.cfm?CompanyID=SBUX&DocumentID=1382 |title=Starbucks Corporation 2006 Annual Report |publisher=Shareholder.com |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2011-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110617012607/http://www.shareholder.com/visitors/dynamicdoc/document.cfm?CompanyID=SBUX&DocumentID=1382 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕುರಿತು ಈತಾಸ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ತೃತೀಯ-ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಈತಾಸ್‌ ಬ್ರಾಂಡನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಶುದ್ಧನೀರಿನ ಕುರಿತಾದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಈ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಹಿಂದಿರುವ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>ವಾಕರ್‌‌, R. (೨೦೦೬, ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೬). [https://www.nytimes.com/2006/02/26/magazine/26wwln_consumed.html?_r=1&amp;oref=slogin ಕನ್‌ಸ್ಯೂಮ್ಡ್‌: ಬಿಗ್‌ ಗಲ್ಪ್‌.] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ.'.' ೨೦೦೭-೧೦-೦೭ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅಂದಿನಿಂದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಈತಾಸ್‌ ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರತಿ ಬಾಟಲಿಗೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಹಣದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅದರ ಮೇಲಿನ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. === ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌‌ ರೆಡ್‌ === ೨೦೦೮ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌‌ ರೆಡ್‌ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಆರಂಭಿಸಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ ೩,೮೦೦ ಜನರಿಗಾಗಿ [[ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ|AIDS]] ಔಷಧಿಯನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುವುಗೊಳಿಸಿದಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://blogs.starbucks.com/blogs/customer/default.aspx?Sort=MostViewed&PageIndex=1 |title=Blogs.Starbucks.com |publisher=Blogs.Starbucks.com |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114035934/http://blogs.starbucks.com/blogs/Customer/default.aspx?Sort=MostViewed&PageIndex=1 |url-status=dead }}</ref> === ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್ === {{Main|Reconstruction of New Orleans}} [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ|ಕಟ್ರೀನಾ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಒರ್ಲೀನ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ರೀಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಟುಗೆದರ್‌ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್ ಎಂಬ ಅಭಿಯಾನದ ಅನುಸಾರ, ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದು ಹಾಗೂ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ತೋಟವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಾನಾಬಗೆಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ನೌಕರರು ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಓರ್ವ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘಟಕನು ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಈ ಬಗೆಯ ಅಗಾಧತೆಯನ್ನು ನಾನೆಂದಿಗೂ ಈ ಹಿಂದೆ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ; ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಶುದ್ಧಾಂಗ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite news|url=http://www.seattlepi.com/business/385212_sbuxneworleans28.html|title=Starbucks helps beautify New Orleans|last=Bohrer|first=Becky|coauthors=Andrea James|date=28 October 2008|work=Seattle Post-Intelligencer|accessdate=2009-03-18}}</ref> === ಸ್ಪಾರ್ಕ್‌ಹೋಪ್‌ === ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ, UNICEF ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಸ್ಪಾರ್ಕ್‌ಹೋಪ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದವು. ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯದ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಅನುಸಾರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದು ದೇಣಿಗೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ UNICEFನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.visayandailystar.com/2009/Starlife/2009/January/11/feature1.htm|title=Starbucks in Bacolod City|date=11 January 2009|work=Visayan Daily Star|accessdate=23 February 2010|archive-date=13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100913082338/http://www.visayandailystar.com/2009/Starlife/2009/January/11/feature1.htm|url-status=deviated|archivedate=13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100913082338/http://www.visayandailystar.com/2009/Starlife/2009/January/11/feature1.htm}}</ref> == ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದ == [[ಚಿತ್ರ:Two Starbucks stores.jpg|thumb|right|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳು]] === ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ === ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯ-ವಿರೋಧಿ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಟೀಕಾಕಾರರು ಅಂಟಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ತಾಣಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು (ಅಂದರೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪರ್ಯಾಪ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ) ಇವು ಇಂಥ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>‌ಕ್ಲೆಯಿನ್, N. (೨೦೦೧). ''ನೋ ಲೋಗೋ'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ, ಪುಟಗಳು ೧೩೫–೧೪೦</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ ಕಾಫಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ UK ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಳಗಿನ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು, ಆದರೆ ಪ್ರಧಾನ ತಾಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಬಂಡವಾಳ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅದು ಬಳಸಿತು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಣಕಾಸಿನ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗೋಡಿಸುವ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು; ಅಧಿಕಮೌಲ್ಯದ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೃತಕವಾಗಿ ಏರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಈ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ-ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.<ref>BBC ನ್ಯೂಸ್‌ (೨೦೦೪, ಜೂನ್‌ ೯). [http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3086727.stm" Store Wars: Cappuccino Kings".]. ೨೦೦೭-೧೦-೦೭ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ೨೦೦೦ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ "ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮಳಿಗೆ" ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರವಾನಗಿಗಳು ಪರವಾನಗಿದಾರನ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ೨೦%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಮಾತ್ರವೇ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಂಥ ಪರವಾನಗಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದು ಅದರ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸದಂತಾಗಲು‌, ಇಂಥ ಪರವಾನಿಗೆಗಳು ಇತರ ಇತರ ಮಳಿಗೆಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸೀಮಿತವಾದ ಅಥವಾ ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಪರ್ಕದ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪರವಾನಗಿಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಚೂನ್‌ ೧೦೦೦ ಮಳಿಗೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಂಥ ಗಾತ್ರದ ಸರಣಿಯ ಮಳಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.starbuckseverywhere.net/LicensedStoresList.htm |title=the vast majority of this list is chain stores |publisher=Starbuckseverywhere.net |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101130040639/http://starbuckseverywhere.net/LicensedStoresList.htm |url-status=deviated |archivedate=2010-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130040639/http://starbuckseverywhere.net/LicensedStoresList.htm }}</ref> ಒಂದೇ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ೨ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕೆಫೆಗಳ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮಳಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲದಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇಂಥ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕೆಫೆಯು ಕಂಪನಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಕೆಫೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಇತರವುಗಳು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸೇವಾವಿವರಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಪ್ಪವಾಗಿಸಲಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವು ಕೆಫೆಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾದ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೆಫೆಗಳಾಗಿ ಅವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಾರ್ನ್ಸ್‌ & ನೋಬಲ್‌). === ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Reverend Billy protesting against Starbucks.jpg|upright|thumb|ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಆಸ್ಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯೊಂದರ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿರುವ ರೆವರೆಂಡ್‌ ಬಿಲ್ಲಿ]] ಏಳು ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ವರ್ಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌‌‌‌ನ್ನು (IWW) ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಸಂಘವಾಗಿ ೨೦೦೪ರಿಂದಲೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Allison">{{cite news | last = Allison | first = Melissa | title = Union struggles to reach, recruit Starbucks workers | publisher = The Seattle Times | date = 2007-01-04 | url = http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2003505497_union02.html | accessdate = 2007-05-18 }}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಂಘದ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದರ ಅನುಸಾರ, ಅಂದಿನಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಸದರಿ ಆಂದೋಲನವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ತಾಣವಾದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಚಿಕಾಗೊ ಮತ್ತು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.starbucksunion.org/node/1151 |title=Starbucks Workers Union Expands to Maryland in Spite of Harsh Anti-Union Effort &#124; IWW Starbucks Workers Union News &#124; All News |publisher=Starbucks Union |date=2007-01-19 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100625224158/http://www.starbucksunion.org/node/1151 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://townhall.com/columnists/CarlHorowitz/2009/06/13/memo_to_starbucks_dig_in,_smell_the_coffee,_fight_back ಮೆಮೋ ಟು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌: ಡಿಗ್‌ ಇನ್‌, ಸ್ಮೆಲ್‌ ದಿ ಕಾಫಿ, ಫೈಟ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌] -ಕಾರ್ಲ್‌ ಹೊರೊವಿಟ್ಜ್‌</ref> ೨೦೦೬ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೭ರಂದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಂಡಳಿಯ ಫೈಸಲಾತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ IWW ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿದವು; ಈ ಇತ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಮೂವರು ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ US$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬಾಕಿ ಸಂಬಳಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ನೌಕರರಿಗೆ ಪುನಃ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last=Kamenetz |first=Anya |url=http://newyorkmetro.com/nymetro/news/features/12060/index.html |title=New York Magazine |publisher=Newyorkmetro.com |date=2005-05-21 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2009-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109171829/http://newyorkmetro.com/nymetro/news/features/12060/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.starbucksunion.org/files/usgovsettle.pdf |title=NLRB Settlement |format=PDF |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2011-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105152704/http://www.starbucksunion.org/files/usgovsettle.pdf |url-status=deviated |archivedate=2011-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110105152704/http://www.starbucksunion.org/files/usgovsettle.pdf }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nypress.com/19/25/informationagent/agent4.cfm |title=New York Press |publisher=Nypress.com |date=2006-06-28 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2008-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081015183224/http://www.nypress.com/19/25/informationagent/agent4.cfm |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಂಘದ ಅನುಸಾರ, ೨೦೦೬ರ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೪ರಂದು ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ IWW ಸದಸ್ಯರು ಧರಣಿ ನಡೆಸಿದರು; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ಜರ್ಮನಿ, ಮತ್ತು UK ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲದೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, ಚಿಕಾಗೊ, ಮಿನ್ನೆಯಾಪೊಲಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ<ref>{{cite web |url=http://www.starbucksunion.org/node/1149 |title=Global actions target Starbucks union-busters &#124; IWW Starbucks Workers Union News &#124; All News |publisher=Starbucks Union |date=2005-12-12 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100625224429/http://www.starbucksunion.org/node/1149 |url-status=deviated |archivedate=2010-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100625224429/http://www.starbucksunion.org/node/1149 }}</ref> ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ U.S. ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತಾಣಗಳ ಬಳಿ ಸದರಿ ಧರಣಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು; ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕೆಲಸಗಾರರ ಸಂಘದ ಐವರು ಸಂಘಟಕರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಈ ಧರಣಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಕೆನಡಾ,<ref>{{Cite web |url=http://www.vancourier.com/issues02/044202/news/044202nn7.html |title=ವ್ಯಾಂಕೂವರ್‌ ಕೊರಿಯರ್‌ |access-date=2011-03-27 |archive-date=2009-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090418005934/http://www.vancourier.com/issues02/044202/news/044202nn7.html |url-status=deviated |archivedate=2009-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090418005934/http://www.vancourier.com/issues02/044202/news/044202nn7.html }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌,<ref name="Collins">{{cite news | last = Collins | first = Simon | title = Starbucks staff stir for wage lift | publisher = [[New Zealand Herald]] | date = ೨೦೦೫-೧೧-೨೪ | url = http://www.nzherald.co.nz/section/story.cfm?c_id=೧&objectid=೧೦೩೫೬೭೧೨ | accessdate = ೨೦೦೭-೦೫-೧೮ }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ<ref>{{cite web |last=Yue |first=Lorene |url=http://www.chicagobusiness.com/cgi-bin/news.pl?id=21891 |title=Crain's Chicago Business |publisher=Chicagobusiness.com |date=2006-08-30 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2007-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312041612/http://www.chicagobusiness.com/cgi-bin/news.pl?id=21891 |url-status=deviated |archivedate=2007-03-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312041612/http://www.chicagobusiness.com/cgi-bin/news.pl?id=21891 }}</ref> ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಫಿ ತಯಾರಕ ಪರಿಚಾರಕರು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಕೆಂಟ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಕಾಫಿಬೀಜ ಹುರಿಯುವ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಟು ಮಂದಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ೧೬೫,೦೦೦ US$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು; ಈ ನೌಕರರು ಸಂಘದ ಪರವಾಗಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಾವತಿಸಿದ ಮೊತ್ತ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘದಿಂದ ಘಟಕದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಫೈಸಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪುಮಾಡದಿರಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Allison"/> ೨೦೦೫ರ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೩ರಂದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಆಕ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮುಷ್ಕರವೊಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref name="Collins"/> ಯುನೈಟ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ, ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅವಧಿಗಳು, ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ೧೨ NZ$ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಕನಿಷ್ಟ ವೇತನ, ಹಾಗೂ ಯುವಕ ದರಗಳ ರದ್ದತಿ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಕೆಲಸಗಾರರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಘದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ವೇತನದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾವಧಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಯುವಕ ದರಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸುಧಾರಣೆ ಇವು ಕಂಡುಬಂದವು.<ref>{{cite web |author=Nevil Gibson |url=http://www.nbr.co.nz/search/search_article.asp?id=14773&cid=0&cname=Results |title=National Business Review |publisher=Nbr.co.nz |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2008-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080205183438/http://www.nbr.co.nz/search/search_article.asp?id=14773&cid=0&cname=Results |url-status=deviated |archivedate=2008-02-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080205183438/http://www.nbr.co.nz/search/search_article.asp?id=14773&cid=0&cname=Results }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:StarbucksBoston.jpg|left|thumb|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಬಾಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌]] [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ವರ್ಗ ಕ್ರಮದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಹಿಂಪಾವತಿಯ ಪರಿಹಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ೧೦೦ ದಶಲಕ್ಷ US$ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಾಫಿ ತಯಾರಕ ಪರಿಚಾರಕರಿಗೆ‌ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ೨೦೦೮ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು; ಕಾಫಿ ತಯಾರಕ ಪರಿಚಾರಕರು ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದ ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ, ಟಿಪ್‌‌ ಹಣದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಪಾಳಿ-ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸದರಿ ಪರಿಚಾರಕರು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಂಪನಿಯು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ಚೆಸ್ಟ್‌ನಟ್‌ ಹಿಲ್ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ೧೮ ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಓರ್ವ ಕಾಫಿ ತಯಾರಕ ಪರಿಚಾರಕನು ಟಿಪ್‌ ಹಣದ ಸಲ್ಲಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಟಿಪ್‌ ಹಣದ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಿಗೆ ಒಂದು ಭಾಗವು ಸಿಗುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ ಕಾನೂನು ಕೂಡಾ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news | title = Judge orders Starbucks to pay more than $100 million in back tips | publisher = [[Yahoo!|Yahoo! Canada News]] | date = ೨೦೦೮-೦೩-೨೧ | url = http://ca.news.yahoo.com/s/capress/starbucks_tipping_suit | accessdate = ೨೦೦೮-೦೩-೨೧ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080324210344/http://ca.news.yahoo.com/s/capress/starbucks_tipping_suit <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = ೨೦೦೮-೦೩-೨೪}}</ref><ref>[http://bostonist.com/2008/03/26/starbucks-lawsuit-032608.php Bostonist.com] ಚೆಸ್ಟ್‌ನಟ್‌ ಹಿಲ್‌, MA ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಪ್ಲಾಯೀ ಸ್ಯೂಸ್‌</ref> ೨೦೦೮ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೭ರಂದು ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದು ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.swcbulletin.com/articles/index.cfm?id=9482 SWCbulletin.com]{{dead link|date=October 2010}}</ref> === ಯೋಜನಾ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ತೆರೆಯುವಿಕೆ === ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆವರಣವೊಂದನ್ನು ಒಂದು ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನಾ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಿವೆ. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಈ ಕುರಿತು ವಾದಿಸುತ್ತಾ, "ಪ್ರಸಕ್ತ ಯೋಜನಾ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾಫಿ ಮಳಿಗೆಗಳು ಎಂಬ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ವರ್ಗೀಕರಣವಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಫಿ ಮಳಿಗೆಗಳು A೧ ಅನುಮತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮ್ಮಿಶ್ರವಾಗಿ A೧/A೩ ಅನುಮತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವು A೩ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="pinner"/> ೨೦೦೮ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾದ ಬ್ರೈಟನ್‌ ಮತ್ತು ಹೋವ್‌ ನಗರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ವತಿಯಿಂದ ಅನುಮತಿಯು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬ್ರೈಟನ್‌‌ನ ಕೆಂಪ್‌ಟೌನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಸೇಂಟ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಶಾಖೆಯೊಂದು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು; ಸದರಿ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಮಳಿಗೆಗಳಿದ್ದುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದ ಸದರಿ ಪರಿಷತ್ತು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=St James's Street residents' victory over Starbucks |url=http://www.brightonandhovegreenparty.org.uk/h/n/NEWS/press_releases/ALL/533// |access-date=2011-03-27 |archive-date=2008-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821072609/http://www.brightonandhovegreenparty.org.uk/h/n/NEWS/press_releases/ALL/533// |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Anti-Starbucks protesters condemn store "arrogance" |url=http://www.theargus.co.uk/display.var.2295866.0.antistarbucks_protesters_condemn_store_arrogance.php }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ತನ್ನದು ಕೇವಲ ಕಾಫಿ, ಪಾನಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಯಷ್ಟೇ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಮೂಲಕ, ತೀರ್ಪಿನ ಪುನರ್‌ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು<ref>{{cite news|url=http://www.theargus.co.uk/news/generalnews/display.var.2365800.0.st_jamess_street_starbucks_not_a_coffee_shop.php|title=St James's Street Starbucks - 'not a coffee shop'|last=Lumley|first=Ruth|date=26 June 2008|work=Brighton Argus|accessdate=2009-04-18|archive-date=2008-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20081203150557/http://www.theargus.co.uk/news/generalnews/display.var.2365800.0.st_jamess_street_starbucks_not_a_coffee_shop.php|url-status=dead}}</ref> ಕೋರಿತು. ಆದರೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನಾ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಮಳಿಗೆಯ ಆವರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಕುರ್ಚಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಪರಿಷತ್ತು ಆದೇಶಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/sussex/7766582.stm|title=Shop told to stop cafe operation|date=5 December 2008|work=BBC News|accessdate=2009-04-18}}</ref> ಮಳಿಗೆಯ<ref>{{cite news|url=http://www.private-eye.co.uk/sections.php?section_link=in_the_back&issue=1233|title=Starbucks are the dregs...|date=3 April 2009|work=Private Eye|accessdate=2009-04-18}}</ref> ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮನವಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ೨೫೦೦ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಹಿಹಾಕಿದರಾದರೂ, ೨೦೦೯ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದರ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಪರಿಶೀಲನಾಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬನು ಮಳಿಗೆಯು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/sussex/8128534.stm|title=Coffee shop wins planning consent|date=1 July 2009|work=BBC Sussex|accessdate=22 December 2010}}</ref> ಯೋಜನಾ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ತೆರೆದಿದ್ದ ಹೆರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದು ೨೦೦೯ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನವಿಗೆ ಜಯವನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.hertfordshiremercury.co.uk/hertfordshiremercury-news/displayarticle.asp?id=406399|title=Starbucks wins planning appeal|last=Phillips|first=Daniel|date=7 April 2009|work=Hertfordshire Mercury|accessdate=2009-04-18|archive-date=2012-09-05|archive-url=https://archive.is/20120905024936/http://www.hertfordshiremercury.co.uk/hertfordshiremercury-news/displayarticle.asp?id=406399|url-status=deviated|archivedate=2012-09-05|archiveurl=https://archive.today/20120905024936/http://www.hertfordshiremercury.co.uk/hertfordshiremercury-news/displayarticle.asp?id=406399}}</ref> ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ<ref>{{cite news|url=http://edinburghnews.scotsman.com/topstories/Is-coffee-firm-making-mocha.2297427.jp|title=Is coffee firm making mocha of city rules?|last=Ferguson|first=Brian|date=26 January 2002|work=Edinburgh Evening News|accessdate=2009-04-18|archive-date=2011-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110615124956/http://edinburghnews.scotsman.com/topstories/Is-coffee-firm-making-mocha.2297427.jp|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ಮಳಿಗೆಗಳು, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ<ref>{{cite news|url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/s/40/40991_caf_giant_faces_shutdown.html|title=Cafe giant faces shutdown|date=9 July 2001|work=Manchester Evening News|accessdate=2009-04-18}}</ref> ಒಂದು ಮಳಿಗೆ, ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ನಲ್ಲಿನ<ref>{{cite news|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-26408336_ITM|title=Starbucks criticised over cafe|date=21 October 2002|work=South Wales Echo|accessdate=2009-04-18|archiveurl=https://archive.today/20120729093903/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-26408336_ITM|archivedate=2012-07-29|url-status=live}}</ref> ಒಂದು ಮಳಿಗೆ, ಪಿನ್ನರ್‌‌ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರೋದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮಳಿಗೆಗಳು ಕೂಡಾ ಯೋಜನಾ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದ ಮಳಿಗೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="pinner">{{cite news|url=http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23444948-details/Starbucks+faces+eviction+as+%27wrong+kind+of+shop%27/article.do|title=Starbucks faces eviction as 'wrong kind of shop'|last=Stephens|first=Alex|coauthors=Jonathan Prynn|date=28 February 2008|pages=Evening Standard|accessdate=2009-04-18|archive-date=2008-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011184539/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23444948-details/Starbucks+faces+eviction+as+%27wrong+kind+of+shop%27/article.do|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದ ಪಿನ್ನರ್‌‌ ಕೆಫೆಯು, ತೆರೆಯುವಿಕೆಗೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ತಂದಿದ್ದ ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.harrowtimes.co.uk/news/8174600.Starbucks_will_stay_in_Pinner/|title=Starbucks wins appeal to keep Pinner High Street cafe|last=Kirk|first=Tristan|date=19 May 2010|work=Harrow Times|accessdate=22 December 2010}}</ref> ಲೆವಿಶಾಮ್‌‌ನ<ref>{{cite news|url=http://www.thisislondon.co.uk/news/article-1261942-details/Planners+take+on+Starbucks/article.do|title=Planners take on Starbucks|last=McNeil|first=Rob|date=22 August 2002|work=Evening Standard|accessdate=2009-04-18|archive-date=2009-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090811071415/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-1261942-details/Planners+take+on+Starbucks/article.do|url-status=dead}}</ref> ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಹೀತ್ ಎಂಬಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಮಳಿಗೆಯೂ ಸಹ ತನಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಪರವಾನಗಿಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ತನಿಖೆಗೀಡಾಗಿತ್ತು; ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಆಸನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೂ ಅದು ಒಂದು ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದುದೇ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸದರಿ ಮಳಿಗೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಿಂಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಿನ್ನಲು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಮಳಿಗೆಯ ಸರಣಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಒಂದು ಪರಿಗಣನಾರ್ಹ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕರಣವಾದ ನಂತರದ ೮ ವರ್ಷಗಳಾಗಿರುವ ಇಂದಿನವರೆಗೆ, ತಿಂಡಿಯನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಮಳಿಗೆಯಾಗಿಯೇ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. === ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಹಿಂಸಾಚಾರ === {{multiple image|direction=vertical|width=220 |image1=Starbucks boarded up after riot.jpg|caption1=A store on [[Piccadilly]] with its windows boarded up after being smashed by protesters |image2=G-20 Toronto June 2010 (15).jpg|caption2=A damaged front window of a Starbucks coffee shop in Toronto }} ೨೦೦೯ರ ಜನವರಿ ೧೨ರಂದು, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ ವೈಟ್‌ಚಾಪೆಲ್‌ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದು ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಟೈನಿನ-ಪರವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರರಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು; ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರರು ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ದೊಂಬಿಯ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆರಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ನಂತರ ಮಳಿಗೆಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಮಾರನೆಯ ದಿನದ ಮುಂಜಾನೆ ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗ್ಗೆಯೇ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಶಂಕಿತ ಬೆಂಕಿಬಾಂಬು ಮಳಿಗೆಯ ಆವರಣದೊಳಗೆ ಬೀಸಿ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಾನಿಯುಂಟಾಯಿತು.<ref name="beirut">{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2008628258_webstarbucks14.html|title=Starbucks thrives in China, attacked in Beirut, London|last=Allison|first=Melissa|date=14 January 2009|work=Seattle Times|accessdate=2009-05-13}}</ref><ref name="wecouldnt">[http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23622431-details/We+couldn%27t+stop+attacks+on+Starbucks%2C+police+admit/article.do ವಿ ಕುಡ್‌ ನಾಟ್‌ ಸ್ಟಾಪ್‌ ಅಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌, ಪೊಲೀಸ್‌ ಅಡ್ಮಿಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227035834/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23622431-details/We%20couldn%27t%20stop%20attacks%20on%20Starbucks%2C%20police%20admit/article.do |date=2009-02-27 }} -ಮಾರ್ಕ್‌ ಬ್ಲಂಡೆನ್‌, ಈವ್ನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌, ಜನವರಿ ೧೯, ೨೦೦೯.</ref><ref>[http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23618498-details/Starbucks+is+firebombed+%27in+protest+against+Israel%27/article.do ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಈಸ್‌ ಫೈರ್‌ಬಾಂಬ್ಡ್‌ 'ಇನ್‌ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ಇಸ್ರೇಲ್‌'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090827093235/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23618498-details/Starbucks+is+firebombed+%27in+protest+against+Israel%27/article.do |date=2009-08-27 }} -ಜಸ್ಟಿನ್‌ ಡೇವನ್‌ಪೋರ್ಟ್‌, ಈವ್ನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌, ಜನವರಿ ೧೩, ೨೦೦೯.</ref> ೨೦೦೯ರ ಜನವರಿ ೧೭ರಂದು, ಮಧ್ಯ ಲಂಡನ್‌ನ ಟ್ರಾಫಲ್ಗರ್‌‌ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಪ್‌ ದಿ ವಾರ್‌ ಕೊಯಲಿಷನ್‌ ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಗಾಜಾ-ಪರವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯೊಂದು ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಭೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಮುಖಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರು, ಪಿಕಾಡಿಲಿ ಮತ್ತು ಷಾಫ್ಟ್ಸ್‌ಬರಿ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಪುಡಿಪುಡಿ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಲೂಟಿಹೊಡೆದರು. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದಿದ್ದ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸದರಿ ಮಳಿಗೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆರಕ್ಷಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವಾದರೂ, "ಹಾನಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಯೇ ತೀರುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ-ಮಾಡಿದ್ದ ಠಕ್ಕರನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು" ತನ್ನ ಕೈಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಯಾರ್ಡ್‌]] ತಿಳಿಸಿತ್ತು.<ref name="wecouldnt"/><ref>[http://jta.org/news/article/2009/01/19/1002351/starbuucks-boycott-calls-lead-to-violence ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಾಯ್‌ಕಾಟ್‌ ಕಾಲ್ಸ್‌ ಲೀಡ್‌ ಟು ವಯಲೆನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120114838/http://jta.org/news/article/2009/01/19/1002351/starbuucks-boycott-calls-lead-to-violence |date=2009-01-20 }}, ಜ್ಯೂಯಿಷ್‌ ಟೆಲಿಗ್ರಫಿಕ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ (JTA), ಜನವರಿ ೧೯, ೨೦೦೯.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7834863.stm ಥೌಸಂಡ್ಸ್‌ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ UK ಓವರ್‌ ಗಾಝಾ], BBC, ಜನವರಿ ೧೭, ೨೦೦೯.</ref><ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/4279688/Starbucks-smashed-and-looted-as-anti-Israel-protests-turn-to-violence.html ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸ್ಮ್ಯಾಶ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲೂಟೆಡ್‌ ಆಸ್‌ ಆಂಟಿಇ-ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಸ್‌ ಟರ್ನ್‌ ಟು ವಯಲೆನ್ಸ್‌] -ಅಲಾಸ್ಟೇರ್‌ ಜೇಮಿಯೆನ್‌ಸನ್‌, Telegraph.com.uk, ಜನವರಿ ೧೭, ೨೦೦೯.</ref> ೨೦೧೦ರ ಜೂನ್‌ ೨೬ರಂದು, ೨೦೧೦ರ G-೨೦ ಟೊರೊಂಟೊ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, "ಕರಿಯ ಸಮುದಾಯ"ದ (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌) ವತಿಯಿಂದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರ ಕಿಟಕಿಯು ಪುಡಿಪುಡಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೂ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿತು. ಸದಸ್ಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನನ್ನು CBC ರೇಡಿಯೋ ವರದಿಗಾರನೊಬ್ಬ ಹೀಗೇಕೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವುದೇ ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆತ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ. === "ದಿ ವೇ ಐ ಸೀ ಇಟ್‌" === ಕಲಾವಿದರು, ಬರಹಗಾರರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿರುವ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ತಿಗಳು, "ದಿ ವೇ ಐ ಸೀ ಇಟ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವೊಂದರಲ್ಲಿ ೨೦೦೫ರಿಂದಲೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಟ್ಟಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.starbucks.com/retail/thewayiseeit_default.asp?cookie_test=1|title=The Way I See It|work=Starbucks Coffee Company|accessdate=2009-03-29|archive-date=2009-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090118085247/http://www.starbucks.com/retail/thewayiseeit_default.asp?cookie_test=1|url-status=deviated|archivedate=2009-01-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090118085247/http://www.starbucks.com/retail/thewayiseeit_default.asp?cookie_test=1}}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಸೂಕ್ತಿಗಳು ವಿವಾದವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಬರಹಗಾರ ಆರ್ಮಿಸ್ಟೆಡ್‌ ಮೌಪಿನ್‌ ಮತ್ತು ಜೋನಾಥನ್‌ ವೆಲ್ಸ್‌‌‌ರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಸೂಕ್ತಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜೋನಾಥನ್‌ ವೆಲ್ಸ್‌‌ನ ಸೂಕ್ತಿಯೊಂದು ಸುಜನನ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಗರ್ಭಪಾತ ಮತ್ತು ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯೊಂದಿಗೆ 'ಡಾರ್ವಿನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ'ವನ್ನು ತಳುಕುಹಾಕಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.denverpost.com/ci_5902652?source=rss|title=Starbucks stirs things up with controversial quotes|last=Rosen|first=Rebecca|date=2007-05-16|work=Denver Post|accessdate=2009-03-29}}</ref> === ರೋಗದಂತೆ ಹಬ್ಬಿದ US ಸೇನೆಯ ಇ-ಮೇಲ್‌ === ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, US ಸೇನೆಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಫಿ ದೇಣಿಗೆಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಎಂಬ ತಪ್ಪುಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ US ನೌಕಾದಳದ ಓರ್ವ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌, ೨೦೦೪ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಇ-ಮೇಲ್ ಕಳಿಸಿದ್ದ. ಸದರಿ ಇ-ಮೇಲ್‌ ರೋಗದಂತೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಹತ್ತಾರು ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಇ-ಮೇಲ್‌ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.starbucks.com/aboutus/pressdesc.asp?id=684&rumor=true|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080620141239/http://www.starbucks.com/aboutus/pressdesc.asp?id=684&rumor=true|archivedate=2008-06-20|title=Rumor Response: Misinformation About Starbucks and the United States Military|date=11 January 2005|work=Starbucks|accessdate=2009-09-22}}</ref> ಕಳಿಸಿದರಾದರೂ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ VP ಆಗಿರುವ ವ್ಯಾಲೇರಿ ಒ'ನೀಲ್, ತನಗೆ ಪ್ರತಿ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸದರಿ ಇ-ಮೇಲ್‌ನ್ನು ಈಗಲೂ ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.<ref>[http://www.communicatemagazine.co.uk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=393:ugly-rumours&amp;catid=44:currentissue&amp;Itemid=113 ಅಗ್ಲಿ ರೂಮರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006105018/http://www.communicatemagazine.co.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=393%3Augly-rumours&catid=44%3Acurrentissue&Itemid=113 |date=2009-10-06 }} ಸಂಪರ್ಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ ೨೦೦೯</ref><ref>{{cite web|url=http://www.snopes.com/politics/military/starbucks.asp|title=G.I. Joe|last=Mikkelson|first=Barbara|work=Snopes|accessdate=2009-09-22}}</ref><ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950CEFDA1E30F935A15751C1A9629C8B63|title=Cup of Coffee, Grain of Salt|last=Warner|first=Melanie|date=26 December 2004|work=New York Times|accessdate=2009-09-22}}</ref> === ಕಾಫಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ === ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನ ಸಂಚಿಕೆಯು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌, ಬರ್ಗರ್‌ ಕಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಡಂಕಿನ್‌' ಡೋನಟ್ಸ್‌ ಕಾಫಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ, ಮೆಕ್‌‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌’ಸ್‌ನ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ರೋಸ್ಟ್‌ ಕಾಫಿಯನ್ನು “ಅತಿ ಅಗ್ಗದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ” ಕಾಫಿಯೆಂದು ಕರೆಯಿತು.<ref name="msnbc 16951509">{{cite news | url= http://www.msnbc.msn.com/id/16951509/ | title= A triple-venti-Americano-decaf surprise? Consumer Reports finds McDonald’s coffee better than Starbucks | publisher= [[MSNBC]] | date= ೨/೪/೨೦೦೭ | accessdate= ೯/೯/೨೦೧೦ | archive-date= 2011-02-28 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110228195833/http://www.msnbc.msn.com/id/16951509/ | url-status= dead }}</ref> ಸದರಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿಯ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಇದು ಕಡುವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸುಟ್ಟಂತಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆಸುವುದರ ಬದಲಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ನೀರು ಬರಿಸುವಷ್ಟು ಕಹಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="msnbc 16951509"/> === ನೀರನ್ನು ಪೋಲುಮಾಡುವಿಕೆ === ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ ನೀರಿನ ಕೊಳಾಯಿಯ ನಿರಂತರ ಹರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿರುವ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯೊಂದರ ಮೂಲಕ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಲೀಟರುಗಳಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಪೋಲುಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೊಳಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ "ಮುಳುಗುಹಾಕುವ ದೊಡ್ಡತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು" ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಮರ್ಥಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article1771553.ece|title=Starbucks Starbucks leave taps on|work=thesun|access-date=2011-03-27|archive-date=2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210113752/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article1771553.ece|url-status=dead}}</ref> == ಸಂಗೀತ, ಚಲನಚಿತ್ರ, ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ == {{Main|Hear Music}} [[ಚಿತ್ರ:Hearmusic riverwalk.jpg|thumb|ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಸ್ಯಾನ್‌ ಆಂಟೋನಿಯೊ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಿವರ್‌ ವಾಕ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಕಾಫಿಗೃಹ.]] ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಎಂಬುದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಂಗೀತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿಯ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ (ಕೆಟಲಾಗ್‌ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ) ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನ್ನು ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಖರೀದಿಸಿತು. ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ, ಲ್ಯೂಸಿಯಾನೊ ಪಾವರಟ್ಟಿಯಂಥ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಗೀತನಾಟಕದ ಸಂಪುಟವೊಂದನ್ನು ಅವರು ತಯಾರಿಸಿದರು; ಇದಾದ ನಂತರ ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ಬನೆಯಿಂದ ಹಾಡಿದ "ಮೆಮರಿ ಆಲ್‌ಮೋಸ್ಟ್‌ ಫುಲ್‌" ಎಂಬ ಪ್ರಚಂಡ ಯಶಸ್ಸಿನ CDಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾದ ಹೊಸ ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿದ ಮೊದಲ ಕಲಾವಿದ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ಬನೆ ಪಾತ್ರನಾಗಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯು ೨೦೦೭ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಾಫಿಯೇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು, ಇದು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಅಕೀಲಾಹ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಬೀ'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅದರ ಕುರಿತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಳಿಗೆಗಳು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವು ಹಾಗೂ DVDಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದವು.<ref>{{cite web |url = http://www.videobusiness.com/article/CA6340569.html |archiveurl = https://www.webcitation.org/5j7VkJQ72?url=http://www.videobusiness.com/article/CA6340569.html |title = Starbucks rocks with Berry DVD |author = Ault, Susanne |accessdate = August 18, 2009 |archivedate = ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2009 |date = June 2, 2006 |publisher = [[Video Business]] |url-status = live }}</ref> === ಆಪಲ್ ಜೊತೆಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ === "ಕಾಫಿಗೃಹದ ಅನುಭವ"ದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಜತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು, ಆಪಲ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ. ೨೦೦೬ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಪ್ರದೇಶವೊಂದನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌‌ಗೆ ಆಪಲ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿತು; ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್ ಎಂಬುದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸಲಾಗುವ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿರುವ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ೨೦೦೭ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದ ಆಪಲ್‌, USನಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕರು ವೈ-ಫೈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ (ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಲಾಗಿನ್‌ ಆಗುವ ಯಾವುದೇ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ) ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ನ್ನು ಬ್ರೌಸ್‌ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು; ಇದು [[ಐಫೋನ್‌]], ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರೂಪಿಸಿದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸಲಾಗುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪಥಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಮಳಿಗೆಗಳು LCD ಪರದೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಾಡು, ಅದನ್ನು ಹಾಡಿದ ಕಲಾವಿದರ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಅದು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಗೀತಸಂಪುಟದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಈ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌, ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು; ಹಾಗೂ ೨೦೦೭-೨೦೦೮ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೀಮಿತವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="informationweek">[http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=201804347 ಆಪಲ್‌ ಬಿಲ್ಡ್ಸ್‌ ಇಕೋಸಿಸ್ಟಮ್‌ ವಿತ್‌ ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080210020242/http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=201804347 |date=2008-02-10 }}. (೨೦೦೭-೦೯-೦೫){{Accessdate|2007-09-05}}</ref> ೨೦೦೭ರ ಶರತ್ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾದ ನಿಶ್ಚಿತ ಗೀತಸಂಪುಟಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲೂ ಸಹ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಆರಂಭಿಸಿತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ "ಸಾಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಡೇ" ಪ್ರಚಾರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಉಚಿತ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೩೭ ವಿಭಿನ್ನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು "ಪಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವೀಕ್‌" ಕಾರ್ಡು ಕೂಡಾ ಈಗ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಾಡಿನ ಒಂದು ಉಚಿತವಾದ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಆಪ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಐಫೋನ್‌ ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. === MSNBC ಜೊತೆಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ === ೨೦೦೯ರ ಜೂನ್‌ ೧ರಂದು ಆರಂಭಗೊಂಡ, ''ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಜೋ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ MSNBC ಮುಂಜಾನೆ ಸುದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು "ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ತಯಾರುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಾದರಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸದರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. MSNBC ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫಿಲ್‌ ಗ್ರಿಫಿನ್‌‌ನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆಯೋಜಕರು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ "ಉಚಿತವಾಗಿ" ಸೇವಿಸಿದ್ದರಾದರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹಣದ ಪಾವತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/06/01/business/media/01joe.html?_r=1&amp;partner=rss&amp;emc=rss NYtimes.com]</ref> ಎದುರಾಳಿ ಸುದ್ದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು; ಅಂದರೆ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಅವನತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ದಕ್ಷ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಾನದಂಡಗಳ ಒಂದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.broadcastingcable.com/article/277914-_Morning_Joe_Starbucks_Sponsorship_Gets_Mixed_Reactions.php |title=Broadcastingcable.com |publisher=Broadcastingcable.com |date= |accessdate=2010-10-24}}</ref> == ಬಟ್ಟಲಿನ ಗಾತ್ರಗಳು == {| class="wikitable" |- !ಹೆಸರು !ಅಳತೆ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ಷಾರ್ಟ್‌ | {{convert|8|usfloz|mL|lk=on}} | ಎರಡು ಮೂಲ ಗಾತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವಂಥದ್ದು |- | ಟಾಲ್‌ | {{convert|12|usfloz|mL|abbr=on}} | ಎರಡು ಮೂಲ ಗಾತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವಂಥದ್ದು |- | ಗ್ರಾಂಡೆ | {{convert|16|usfloz|mL|abbr=on}} | ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವಂಥದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆ/ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಹೆಸರು |- | ವೆಂಟಿ | {{convert|20|usfloz|mL|abbr=on}}, {{convert|24|usfloz|mL|abbr=on}} | ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರು |- | ಟ್ರೆಂಟಾ | {{convert|31|usfloz|mL|abbr=on}} | ಮೂವತ್ತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರು |- |} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal box|Seattle|Companies|Food}} * ಕಾಫಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ * ಕಾಫಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಕಾಫಿಗೃಹದ ಸರಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಜನೆಟ್‌ ಗೋಲ್ಡ್‌‌ಸ್ಟೀನ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಹಾರ್‌, ಹೋವರ್ಡ್‌. (೨೦೦೭). ''ಇಟ್ಸ್‌ ನಾಟ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ದಿ ಕಾಫಿ: ಲೀಡರ್‌ಷಿಪ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ಎ ಲೈಫ್‌ ಅಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌'' , ೨೦೮ ಪುಟಗಳು. ISBN ೧-೫೯೧೮೪-೧೯೨-೫. * ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌, ಟೇಲರ್‌‌. (೨೦೦೭). ''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಡ್‌: ಎ ಡಬಲ್‌ ಟಾಲ್‌ ಟೇಲ್‌ ಆಫ್‌ ಕೆಫೀನ್‌, ಕಾಮರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಲ್ಚರ್‌‌'' . ೩೩೬ ಪುಟಗಳು. ISBN ೦-೩೧೬-೦೧೩೪೮-X. * ಮಿಚೆಲ್ಲಿ, ಜೋಸೆಫ್‌ A. (೨೦೦೬). ''ದಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌: ೫ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಟರ್ನಿಂಗ್‌ ಆರ್ಡಿನರಿ ಇನ್‌ಟು ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾರ್ಡಿನರಿ'' , ೨೦೮ ಪುಟಗಳು. ISBN ೦-೦೭-೧೪೭೭೮೪-೫. * {{cite book| last =Pendergrast | first =Mark | title =Uncommon Grounds: The History of Coffee and How It Transformed Our World | publisher =Texere | location=London |year=2001| isbn =1-58799-088-1}} * ‌‌ಷುಲ್ಟ್ಜ್, ಹೋವರ್ಡ್‌. ಮತ್ತು ಡೋರಿ ಜೋನ್ಸ್‌ ಯಾಂಗ್‌. (೧೯೯೭). ''ಪೌರ್‌ ಯುವರ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌ ಇನ್‌ಟು ಇಟ್‌: ಹೌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಿಲ್ಟ್‌ ಎ ಕಂಪನಿ ಒನ್‌ ಕಪ್‌ ಅಟ್‌ ಎ ಟೈಮ್‌'' , ೩೫೦ ಪುಟಗಳು. ISBN ೦-೭೮೬೮-೬೩೧೫-೩. * ಸೈಮನ್, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್. (೨೦೦೯). ''‌‌ಎವೆರಿಥಿಂಗ್‌ ಬಟ್‌ ದಿ ಕಾಫಿ: ಲರ್ನಿಂಗ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಫ್ರಂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್'' . ೩೨೦ ಪುಟಗಳು. ISBN ೦-೫೨೦-೨೬೧೦೬-೨. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{Commons|Starbucks}} * {{official|http://www.starbucks.com}} * [http://www.starbucksunion.org/ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಯೂನಿಯನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041217015017/http://www.starbucksunion.org/ |date=2004-12-17 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] nnrmvl6rfqj1edk70hrdgn965itqoj8 0 29604 1375167 1364678 2026-06-16T22:05:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375167 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian politician | image = Sharad Pawar, Minister of AgricultureCrop.jpg | imagesize = 250px| | name = ಶರದ್‌ಚಂದ್ರ ಗೋವಿಂದರಾವ್ ಪವಾರ್ | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1940|12|12|df=y}} | birth_place = [[ಪುಣೆ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | residence = [[ಬರಮತಿ]], [[ಪುಣೆ]] | death_date = | death_place = | constituency = [[ಮಧ (ಲೋಕಸಭಾ constituency)|Madha]] | office = [[ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ|MP]] | term = | predecessor = | successor = | office1 = 6th [[ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] State {{IND}} | term_start1 = 18 July 1978 | term_end1 = 17 February 1980 | predecessor1 = [[ವಸಂತ್ದದ ಪಾಟೀಲ್]] | successor1 = [[President's Rule]] | office2 = 12th [[ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] State {{IND}} | term_start2 = 26 June 1988 | term_end2 = 25 June 1991 | predecessor2 = [[Shankarrao Chavan]] | successor2 = [[Sudhakarrao Naik]] | office3 = 14th [[ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] State {{IND}} | term_start3 = 6 March 1993 | term_end3 = 14 March 1995 | predecessor3 = [[Sudhakarrao Naik]] | successor3 = [[Manohar Joshi]] | office4 = [[ಭಾರತ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ Guides|Presidents Bharat Scouts and Guides]] | term_start4 = 2001 | term_end4 = 2004 | predecessor4 = [[ರಾಮೇಶ್ವರ್ ಥಾಕೂರ್]] | successor4 = [[ರಾಮೇಶ್ವರ್ ಥಾಕೂರ್]] | office5 = [[ಮಂತ್ರಿ ಕೃಷಿ(ಭಾರತ)|ಮಂತ್ರಿ ಕೃಷಿ]] | term_start5 = 2004 | term_end5 = Present | predecessor5 = [[ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್]] | successor5 = Incumbent | office6 = [[Minister of Consumer Affairs, Food and Public Distribution (India)|Minister of Consumer Affairs, Food and Public Distribution]] {{IND}} | term_start6 = 2004 | term_end6 = 2011 | predecessor6 = [[ಶರದ್ ಯಾದವ್]] | successor6 = [[ಕೆ.ವಿ. ಥೋಮಸ್]] | office7 = [[International Cricket Council|President of the International Cricket Council]] | term_start7 = 2010 | term_end7 = Present | predecessor7 = [[ಡವಿದ್ ಮೋರ್ಗನ್]] | successor7 = Incumbent | party = [[Nationalist Congress Party|NCP]] | religion = [[ಹಿಂದೂ]] | spouse = ಪ್ರತಿಭಾ ಪವಾರ್ | children = 1 daughter - [[ಸುಪ್ರಿಯ ಸುಲೇ]] | website = | footnotes = | date = October 29| | year = 2010| | source = http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=327 }} '''ಶರದ್‌ಚಂದ್ರ ಗೋವಿಂದರಾವ್ ಪವಾರ್''' ({{lang-mr|शरदचंद्र गोविंदराव पवार}}) (ಜನನ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨, ೧೯೪೦) ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ '''ಶರದ್ ಪವಾರ್''' ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪವಾರ್ ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ]] [[೧೯೯೯]] ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡು ರೂಪಿತವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ]] ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಖಾತೆಯ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪವಾರ್ ಅವರು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾರಾಮತಿ ಪಟ್ಟಣದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪವಾರ್ ಅವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾಧಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು, [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ]] ಎನ್‌ಸಿಪಿ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪವಾರ್ ಅವರು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕಾರಣದ ಜೊತೆಗೆ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪವಾರ್ ಅವರು [[೨೦೦೫]] ರಿಂದ [[೨೦೦೮]] ರವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಡೇವಿಡ್ ಮೋರ್ಗನ್ ಅವರ ನಂತರ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.<ref>http://www.encyclopedia.com/doc/೧P೩-೧೨೯೬೨೩೯೭೦೧.html</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===೧೯೯೦ ರ ವರೆಗೆ=== ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[೧೯೬೭]] ರಲ್ಲಿ ಬಾರಾಮತಿಯಿಂದ ಅವಿಭಜಿತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. [[೧೯೭೮]] ರಲ್ಲಿ, ಯಶವಂತರಾವ್ ಚವ್ಹಾಣ್ ಅವರು ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಗುರುವಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=23&pmid=3&id=885 |title=ಶರದ್ ಪವಾರ್ - ಎಮ್ಎಎಸ್‌ನಿಂದ ಕಿರು ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727060815/http://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=23&pmid=3&id=885 |url-status=dead }}</ref> ಪವಾರ್ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿತಗೊಂಡು ವಿರೋಧಿ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ [[೧೯೭೮|೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ]] ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು]] [[೧೯೭೫|೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ]] ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇರುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರಾದರು. [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ [[೧೯೮೦|೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ]] ಈ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಜಾಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆನಂತರ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಎ.ಆರ್. ಅಂತುಲೆಯವರು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. [[೧೯೮೧|೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ]] ಪವಾರ್ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಪವಾರ್ ಅವರು [[೧೯೮೪|೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ]] ಬಾರಾಮತಿ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭಾ]] ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಬಾರಾಮತಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗೂ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಗೆ ರಾಜನಾಮೆ ನೀಡಿ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು. ಇವರ ಭಾರತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್) ಪಕ್ಷವು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ೨೮೮ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ೫೪ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪವಾರ್ ಅವರು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾದರು. ಪವಾರ್ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದಿದ್ದು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಸೇನೆಯು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಜೂನ್ [[೧೯೮೮|೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ]] [[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ|ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರು]] ಆಗಿನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರಾಗಿದ್ದ ಶಂಕರರಾವ್ ಚವಾಣ್ ಅವರನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಶಿವಸೇನೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡುವುದು ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರಬಲವಾಗಲು ಸಂಭಾವ್ಯ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು{{Citation needed|date=February 2009}}. ೧೯೮೯ ರ ಲೋಕಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ೪೮ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೨೮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತು. [[೧೯೯೦]] ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿವಸೇನಾ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ]] ಒಕ್ಕೂಟವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಭಾರಿ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆ ೨೮೮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ೧೪೧ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ೧೨ ಪಕ್ಷೇತರ ಶಾಸಕರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ೧೯೯೦ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೪ ರಂದು ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ===೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಗಳು=== ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಾದ [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ|ರಾಜೀವ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಎನ್.ಡಿ. ತಿವಾರಿ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]]ಯವರ ಹುದ್ದೆಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/05/22/world/assassination-in-india-indians-express-anger-revulsion-and-disbelief.html|title=ASSASSINATION IN INDIA; Indians Express Anger, Revulsion and Disbelief|publisher=New York Times|accessdate=2009-04-05|date=May 22, 1991 | first=Sanjoy | last=Hazarika}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=2AMPAAAAIBAJ&sjid=foQDAAAAIBAJ&pg=4155,3057608&dq=sharad+pawar|title=Gandhi|publisher=The Deseret News|accessdate=2009-04-05|date=May 22, 1991}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/05/24/world/assassination-india-replacing-dynasty-congress-party-scrambling-deal-with-its.html|title=Assassination in India: Replacing a Dynasty; Congress Party Is Scrambling to Deal With Its Dependence on One Family|publisher=New York Times|accessdate=2009-04-05|date=May 24, 1991 | first=Barbara | last=Crossette}}</ref> ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಯು ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹರಾವ್ ಅವರನ್ನು ನಾಯಕರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ೧೯೯೧ ರ ಜೂನ್ ೨೧ ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ರಾವ್ ಅವರು ಪವಾರ್ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ೧೯೯೧ ರ ಜೂನ್ ೨೬ ರಂದು ಪವಾರ್ ಅವರು ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರು ೧೯೯೩ ರ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೆ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪವಾರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯ ಬಳಿಕ, ಸುಧಾಕರರಾವ್ ನಾಯ್ಕ್ ಅವರು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದರು ಮತ್ತು ರಾವ್ ಅವರು ಪವಾರ್ ಅವರನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮರಳಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಪವಾರ್ ಅವರು ೧೯೯೩ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೬ ರಂದು ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅತೀ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಅವಧಿಗೆ{{Citation needed|date=February 2009}} ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಬಹುಪಾಲು ತಕ್ಷಣವೇ, ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಧಾನಿ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೯೩ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೨ ರಂದು ಸರಣಿ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟ ಸಂಭವಿಸಿತು.ಶರದ್ ಪವಾರ್ ೧೯೯೦ ರವರೆಗೆ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದಂತೆ ೧೯೭೯ ರ ಬದಲಿಗೆ ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ===೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗಗಳು=== ಬೃಹನ್‌ಮುಂಬಯಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ನ ಉಪ ಆಯುಕ್ತರಾದ, ಜಿ ಆರ್ ಖೈರ್ನಾರ್ ಅವರು ಪವಾರ್ ಅವರು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಹಲವು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|title=G R Khairnar|url=http://timesofindia.indiatimes.com/G-R-Khairnar/articleshow/30881132.cms|publisher=ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ|accessdate=February 5, 2011}}</ref><ref>{{cite web|last=Mhasawade|first=Shashank|title=HC reinstates Khairnar with full benefits|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/19970705/18650923.html|publisher=Indian Express|accessdate=Feb 5, 2011|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101024035423/http://www.indianexpress.com/ie/daily/19970705/18650923.html|url-status=dead}}</ref> ಖೈರ್ನಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸದಿದ್ದರೂ, ಇದು ಪವಾರ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಹೆಸರಾಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ ಅಣ್ಣಾ ಹಜಾರೆಯವರು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ೧೨ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಆಮರಣಾಂತ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪವಾರ್ ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಭ್ರಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಆರೋಪ ಮಾಡಿದವು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ನಾಗಪುರ|ನಾಗಪುರದಲ್ಲಿ]] ೧೯೯೪ ಗೌರಿ ನೂಕುನುಗ್ಗಲು ಸಂಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ೧೧೪ ಜನ ಸಾವಿಗೀಡಾದರು. ಸುಮಾರು ೫೦೦೦೦ ಗೌರಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ನಾಗಪುರ ಪೊಲೀಸರು ಲಾಠಿ ಪ್ರಹಾರದ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇದು ಜನರಲ್ಲಿ ಭಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರಲ್ಲಿ ನೂಕುನುಗ್ಗಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Indian Express">{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19981231/36550294.html|title=Dani exonerates Pawar; Govt rejects report|accessdate=1998-12-31|work=|publisher=|archive-date=2008-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511073706/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19981231/36550294.html|url-status=dead}}</ref> ಸೂಕ್ತಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಂಜಾರಾ ಜನರ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಸಮಾಜಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವರಾದ ಮಧುಕರರಾವ್ ಪಿಚಡ್ ಅವರು ಭೇಟಿ ಮಾಡದ ಕಾರಣದಿಂದ ದುರಂತವು ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂದು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದುರಂತಕ್ಕೆ ನೈತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಪಿಚಡ್ ಅವರು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಯು ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಯು ನಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿತ್ತು. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಸೇನೆ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಒಕ್ಕೂಟವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗಿಂತ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಂಡಾಯವಿತ್ತು. ಶಿವಸೇನೆ-ಬಿಜೆಪಿ ಒಕ್ಕೂಟವು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ೧೩೮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಕೇವಲ ೮೦ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೫ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೪ ರಂದು ಶಿವಸೇನೆಯ ನಾಯಕರಾದ ಮನೋಹರ್ ಜೋಶಿಯವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ೧೯೯೬ ರ ಲೋಕಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳವರೆಗೆ, ಪವಾರ್ ಅವರು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೯೬ ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪವಾರ್ ಅವರು ಬಾರಾಮತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಅವರು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ. ===೧೯೯೭ ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ=== ೧೯೯೭ ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪವಾರ್ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸೀತಾರಾಂ ಕೇಸರಿ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ೧೯೯೮ ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಶರದ್ ಪವಾರ್ ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಬಾರಾಮತಿಯಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಭರ್ಜರಿ ಜಯದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನೂ ವಹಿಸಿದರು. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಅಥಾವಳೆ) ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಾರ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡಿ ಹೋರಾಡುವ ಇವರ ನಿರ್ಧಾರವು ಫಲವನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಾಗೂ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಕ್ಷಗಳು ೪೮ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ೩೭ ರಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದವು. ೧೨ ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೨ ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ೧೩ ನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯು ನಡೆಯಲಿದ್ದಾಗ, ಪವಾರ್, ಪಿ.ಎ. ಸಂಗ್ಮಾ ಮತ್ತು ತಾರೀಕ್ ಅನ್ವರ್ ಅವರುಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಬೇಕೇ ಹೊರತು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮತ್ತು ಆಗ ತಾನೇ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕೇಸರಿಯವರ ಬಳಿಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ [[ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ]] ಅವರನ್ನಲ್ಲ ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ೧೯೯೯ ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪವಾರ್ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ಮಾ ಅವರುಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ೧೯೯೯ ರ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇವರ ಪಕ್ಷವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪವಾರ್ ಅವರು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮರಳಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ [[ವಿಲಾಸ್ ರಾವ್ ದೇಶ್ ಮುಖ್|ವಿಲಾಸ್‌ರಾವ್ ದೇಶಮುಖ್]] ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಪವಾರ್ ಅವರ ಎನ್‌ಸಿಪಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಚಗಲ್ ಭುಜಬಲ್ ಅವರನ್ನು ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಒಕ್ಕೂಟವು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಾಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ೨೦೦೪ ರ ಲೋಕಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಂತರ, ಪವಾರ್ ಅವರು [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಚಿವರಾದರು. ೨೦೦೫ ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೯ ರಂದು, ಪವಾರ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (ಬಿಸಿಸಿಐ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೨೦೦೯ ರ ಮೇ ೨೮ ರಂದು ಇವರನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ವ್ಯವಹಾರ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣೆ ಇಲಾಖೆಯ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು ===ಅಪರಾಧಿ-ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಸಂಬಂಧ=== ೨೦೦೨-೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಸುಧಾಕರ ರಾವ್ ಅವರು ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿನ]] ರಾಜ್ಯದ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರು ಹೆಸರಾಂತ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿರುವ "ಪಪ್ಪು ಕಲನಿ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಮೃದು ಧೋರಣೆ" ತಾಳುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="fear">{{cite news | title = The F-factor: Kalani certain of clean sweep | author = Gouri Shah | publisher = [[The Economic Times]] | url = http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/880573.cms | date = October 11, 2004 | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2004-10-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20041025171356/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/880573.cms | url-status = dead }}</ref> ಶಿವಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಬಾಳ್ ಠಾಕ್ರೆಯವರು ನಂತರ ಈ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು.<ref name="express2"> {{cite news | title = Thackeray blames Pawar for rise in crime | author = [[PTI]] | publisher = [[The Indian Express]] | url = http://www.expressindia.com/news/ie/daily/19981118/32250044.html | date = November 18, 1998 | accessdate = 2009-02-22 }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಕಲನಿ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹಾಗೂ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿರುವ ವಿರಾರ್ನ ಹಿತೇಂದ್ರ ಠಾಕೂರ್ ಅವರಿಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ಅಣತಿಯಂತೆ ಟಿಕೆಟ್ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಯ್ಕ್ ಅವರ ಕುರಿತಾಗಿ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಮೃದು ಧೋರಣೆ ತಾಳಲು ಪವಾರ್ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಸುಧಾಕರರಾವ್ ಆರೋಪಿಸಿದರು.<ref name="express1">{{cite news | title = Pawar men rattled by Naik's outburst | author = Prafulla Marpakwar | publisher = [[The Indian Express]] | url = http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19970507/12750503.html | date = May 7, 1997 | accessdate = 2009-02-22 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು=== ವಿವಿಧ ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿರುವ ೬೦೦ ಬಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿ ಮೊತ್ತದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಪೇಪರ್ ಹಗರಣದ ಆರೋಪಿ ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಮ್ ತೇಲಗಿಯ ನ್ಯಾಕ್ರೋ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅವನು ಪವಾರ್ ಹಾಗೂ ಚಗಲ್ ಭುಜಬಲ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೂ ಕೂಡ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದನು.<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/telgi-names-sharad-pawar-in-stamp-scam/20792-3.html|title=Telgi names Sharad Pawar in scam|date=Sep 07, 2006|accessdate=Feb 2, 2011|quote="Politicians are the backbone of this business"|source=CNN-IBN Live|archive-date=ಜೂನ್ 10, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110610014943/http://ibnlive.in.com/news/telgi-names-sharad-pawar-in-stamp-scam/20792-3.html|url-status=dead}}</ref> ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರು ಬಂಟ ಲಖನ್ ಸಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅಂಡರ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಡಾನ್ ದಾವೂದ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂನ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ಶಹೀದ್ ಬಲ್ವಾನ ಜೊತೆಗೂ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಪರ್ಕವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.ಪುಣೆಯ ಯೆರವಾಡಾದಲ್ಲಿನ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಡಿಬಿ ರಿಯಾಲ್ಟಿಯ ಬೃಹತ್-ವಾಣಿಜ್ಯಿಕಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪವಾರ್ ಅವರ ಮಿತ್ರರಾದ ಅತುಲ್ ಚೋರ್ಡಿಯಾ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪಂಚಶಾಲಿ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಸರ್ವೇ ಸಂಖ್ಯೆ (೧೯೧A) ನಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕುರಿತಂತೆಯೂ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯ ಬಯಲಾಗಿತ್ತು. ಬಲ್ವಾ ಅವರೇ ಎರಡು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಮತಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಖಾಡ್ಸೆ ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಚೋರ್ಡಿಯಾ ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ತಾಳೆ ಹೊಂದುವಂತೆ, ಚೋರ್ಡಿಯಾ ಅವರ ಪಂಚಶೀಲ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಡೆಟ್ ಕಂಪನಿಯು ಪವಾರ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಸುಪ್ರಿಯಾ ಸೂಳೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಗಂಡ ಸದಾನಂದ ಅವರನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯದ ಗೃಹ ಇಲಾಖೆಯು ಯರವಾಡಾದಲ್ಲಿನ ಪೊಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ನ "ಮರು-ನಿರ್ಮಾಣ"ಕ್ಕಾಗಿ ೩ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಡಿಜಿ ರಿಯಾಲ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಬಲ್ವಾ ಅವರ ಯೆರವಾಡಾ ನಿರ್ಮಾಣವು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪುಣೆ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಬಾಲ್ವಾ ಅವರ ಬಂಧನದ ನಂತರವೇ ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಎನ್‌ಸಿಪಿ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪುನರ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಪವಾರ್ ಕುಟುಂಬವು ಪುಣೆ-ಮುಂಬಯಿ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಲಾಭದಾಯಕ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೀಳನ್ನು ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತೇ? ಲಾವಾಸಾ ವಿಷಯವು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಡಿಎನ್‌ಎಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪವಾರ್ ಅವರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದಂತೆ, ಅವರೇ ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಲಾವಾಸಾ ಲೇಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಗೆ ಜಾಗವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆನಂತರ ಪವಾರ್ ಅವರ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಸಹಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಡರ್ ಆದ ಅನಿರುದ್ಧ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪರ್ಲಿ ಬ್ಲೂ ಲೇಕ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದರು. ದೇಶಪಾಂಡೆ ಸಿಟಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪವಾರ್ ಕುಟುಂಬದವರು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅದೇ ಕಂಪನಿಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಐಪಿಎಲ್ ಬಿಡ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿತು - ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರಿಂದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಅಜಿತ್ ಗುಲಾಬ್‌ಚಂದ್ ಅವರ ಲಾವಾಸಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪವಾರ್ ಅವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ಷೇರುದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಚೋರ್ಡಿಯಾ ಅವರ ಪಂಚಶೀಲ ರಿಯಾಲ್ಟಿ, ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರ ಸಿಟಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಬ್‌ಚಂದ್ ಅವರ ಲಾವಾಸಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಬೃಹತ್ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪವಾರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಶ್ಚರ್ಯಕಾರಿ ಸುದ್ದಿಗಳು ಹೊರಬರುವವೇ? ಗೋಧಿ ಆಮದು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬಹು-ಕೋಟಿ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಪವಾರ್ ಅವರು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿ]] ಪಕ್ಷವು ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ೨೦೦೭ ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಗೋಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ನಿಗಮವು ಟೆಂಡರ್ ಕರೆದಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೨೬೩ USD/ಟನ್‌ನಷ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಿಡ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆನಂತರ ಸರ್ಕಾರವು ರೈತರಿಂದ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಖರೀದಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆ ವರ್ಷ ಎಫ್‌ಸಿಐ ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಧಿಯನ್ನು ಶೇಖರಿಸಲು ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ೨೦೦೭ ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಒಳಗೆ ಎಫ್‌ಸಿಐನಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಯು ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಯಿತೆಂದರೆ ೩೨೦-೩೬೦ USD/ಟನ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರದಲ್ಲಿ ಗೋಧಿಯವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಈ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ ರೂ ೯೦೦ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗೋಧಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇದರ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದು ಇದೀಗ ಅದನ್ನು ಎಫ್‌ಸಿಐಗೆ ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ ರೂ ೧೩೦೦ ರಂತೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.dailypioneer.com/indexn12.asp?main_variable=NATION&amp;file_name=nt2%2Etxt&amp;counter_img=2 ಪವಾರ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೇಳಿದ ಬಿಜೆಪಿ] ದಿ ಪಯೋನೀರ್ - ಜುಲೈ ೧೩, ೨೦೦೭</ref><ref>[http://www.hindu.com/2007/07/13/stories/2007071354361500.htm ಗೋಧಿ ಆಮದು ನಾಚಿಕೆಗೇಡು: ಬಿಜೆಪಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716040146/http://www.hindu.com/2007/07/13/stories/2007071354361500.htm |date=2007-07-16 }} ದಿ ಹಿಂದೂ - ಜುಲೈ ೧೩, ೨೦೦೭</ref> ೨೦೦೭ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೭ ರಂದು, ಶರದ್ ಪವಾರ್, ಅಜಿತ್ ಪವಾರ್ ಮತ್ತು ಸದಾನಂದ ಸೂಳೆ (ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ಅಳಿಯ) ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಜೊತೆಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ನೋಟೀಸ್ ಅನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕೃಷ್ಣ ವ್ಯಾಲಿ ಡೆವಲೆಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (ಎಮ್‌ಕೆವಿಡಿಸಿ) ಗೆ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಪವಾರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಏಕೆ ಎಂದು ಕೇಳಿತು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಮಾಡಿದ ಭೂ ಹಂಚಿಕೆಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ಶಾಮ್‌ಸುಂದರ್ ಪೋತರೆ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ೨೦೦೬ ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಅರ್ಜಿ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೪೮ ರ ಕುರಿತಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ನೋಟೀಸ್ ಅನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಮೂದಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು: * ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಎರಡು {{convert|141.15|acre|km2|adj=on}} ಜಮೀನುಗಳು * ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ನೀರಾವರಿ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ ಅಜಿತ್ ಪವಾರ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುವ ಅನಂತ ಸ್ಮೃತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ {{convert|2|acre|m2|adj=on}} ಜಮೀನು * ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ಅಳಿಯ ಸದಾನಂದ ಸೂಳೆಯವರ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಲಾವಾಸಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ೧೩೦,೦೦೦ ಚದರ ಮೀಟರ್ (೩೨.೧೨ ಎಕರೆ) ಜಮೀನು. ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು. * ಶಿವಾಜಿನಗರ ಕೃಷಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ {{convert|1|acre|m2|adj=on}} ಜಮೀನು * ಶರದ್‌ಚಂದ್ರಜೀ ಸ್ಕೌಟ್ ಮತ್ತು ಗೈಡ್ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ {{convert|3|acre|m2|adj=on}} ಜಮೀನು ಈ ಹಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಮ್‌ಕೆವಿಡಿಸಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಎನ್‌ಸಿಪಿ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿ ರಾಮರ್ಜಿ ನಾಯ್ಕ್ ನಿಂಬಾಳ್ಕರ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದಿತು.<ref name="tribune1">{{cite news |title = Pawar in trouble over land allotment |author = Shiv Kumar |publisher = [[Tribune India]] |url = http://www.tribuneindia.com/2007/20071028/nation.htm#3 |date = October 27, 2007 |accessdate = 2009-02-22 |archive-date = 2009-03-31 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090331060225/http://www.tribuneindia.com/2007/20071028/nation.htm#3 |url-status = dead }}</ref><ref name="ndtv1">{{cite news |title = HC notices to Sharad Pawar, family |author = Shloka Nath |publisher = [[NDTV]] |url = http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/story.aspx?id=NEWEN20070030856 |date = October 27, 2007 |accessdate = 2009-02-22 |archive-date = 2007-12-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071230042334/http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/story.aspx?id=NEWEN20070030856 |url-status = dead }}</ref> ಈ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಷಯವು ''ವಿಚಾರಣಾಧೀನ'' ವಾಗಿದ್ದರೂ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೨೦೦೮ ರ ಮೇ ೧ ರಂದು ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ನೋಟೀಸ್ ಅನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ವಿವಾದದಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸದಂತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ ಖಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="bhc1">{{cite news |title = CIVIL APPLICATION NO.101/2007 In PIL NO.148/2006 |author = Judge Bilal Nazki and Judge S. A. Bobde |publisher = [[Bombay High Court]] |url = http://bombayhighcourt.nic.in/data/civil/2008/CAI361008120308.pdf |date = March 12, 2008 |accessdate = 2009-02-22 |archive-date = 2013-10-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131018053333/http://bombayhighcourt.nic.in/data/civil/2008/CAI361008120308.pdf |url-status = dead }}</ref><ref name="toi1"> {{cite news | title = Notice to Sharad Pawar for contempt | author = ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ | publisher = [[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] | url = http://timesofindia.indiatimes.com/Notice_to_Sharad_Pawar_for_contempt/rssarticleshow/2999716.cms | date = May 1, 2008 | accessdate = 2009-02-22 }}</ref> ಪವಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯು ೩.೬ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಐಪಿಎಲ್ ಪುಣೆ ತಂಡದ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಿಟಿ ಫೈನಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೬% ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿರುವುದು ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಿತು. ಐಪಿಎಲ್ ಪುಣೆ ತಂಡವು ಎಣಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ೧೨೦೦ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಆ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ, ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಚರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅವರ ೦.೦೫% ಹಕ್ಕಿನ ಮೌಲ್ಯವು ೬ ಕೋಟಿಗಳಾಗಿದೆ. ಪವಾರ್ ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಐಪಿಎಲ್ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಇದೀಗ ಅದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪವಾರ್ ಅವರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೮೮ (ದುರ್ಬಳಕೆಯ ತಪ್ಪಿಸುವಿಕೆ)ಯ ದೋಷಾರೋಪಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ನೋ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nocriminals.org/candidate.php?cid=285 |title=Candidate Profile: Pawar Sharadchandra Govindrao |accessdate=2009-03-12 |work=No Criminals |publisher=NoCriminals.com |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305002612/http://www.nocriminals.org/candidate.php?cid=285 |url-status=dead }}</ref> ಪವಾರ್ ಅವರನ್ನು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ, ಅವರು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಭಾರಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ. * '''೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಗೋಧಿ ಆಮದು''' - ದೋಷಯುಕ್ತ ಕೆಂಪು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಖರವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಮಂತ್ರಿಯವರಾದ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೋಟೀಸುಗಳನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|title=Wheat scam notice to Pawar|url=http://ww.telegraphindia.com/1071129/jsp/nation/story_8606448.jsp|accessdate=Feb 2, 2011|newspaper=The Telegraph|date=November 29 , 2007|archive-date=ಜುಲೈ 16, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716203505/http://ww.telegraphindia.com/1071129/jsp/nation/story_8606448.jsp|url-status=dead}}</ref> * '''೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ದರಗಳು''' - ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಆಮದುದಾರರಿಗೆ ಲಾಭವನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಸಕ್ಕರೆಯ ದರಗಳಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಸಿಪಿಐ(ಎಂ) ಒಳಗೊಂಡು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಆರೋಪ ಮಾಡಿದವು.<ref>{{cite web|last=Joshi|first=Sandeep|title=Sugar scam brewing, says Brinda Karat|url=http://www.hindu.com/2009/08/07/stories/2009080760021100.htm|publisher=The Hindu|accessdate=Feb 2, 2011|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090810185210/http://www.hindu.com/2009/08/07/stories/2009080760021100.htm|url-status=dead}}</ref> * '''೨೦೧೦-೧೧ ರಲ್ಲಿ ಈರುಳ್ಳಿಯ ಬೆಲೆಗಳು''' - ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರೇ ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಆರೋಪ ಮಾಡಿದವು.<ref>[http://www.dnaindia.com/india/report_bjp-demands-sharad-pawar-s-resignation-cbi-probe-into-scams_1338819 'ಹಗರಣಗಳ' ಬಗ್ಗೆ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮತ್ತು ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ಬಿಜೆಪಿ]</ref> [http://www.downtoearth.org.in/node/33283 ಬಹು ಕೋಟಿ ಲಾವಾಸಾ ಭೂಮಿ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಶರದ್ ಪವಾರ್, ಅಜಿತ್ ಪವಾರ್ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರಿಯಾ ಸೂಳೆಯವರ ಹೆಸರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=|title=Medha Patkar slams Pawar over alleged involvement in Lavasa project|first=|last=|source=Agencies: The Indian Express Group|publisher=Indian Express|date=Dec 22 2010|place=Aurangabad|accessdate=February 21, 2011}}</ref> ==ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್== ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಬಹುತೇಕ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ಅನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಭಾರತ ದೇಶವು ಮಾತ್ರ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧದ ವಿರುದ್ಧವಿದೆ. ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ಇನ್ನೂ ಕೂಡ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಯು ವಂದನಾ ಶಿವರಂತಹ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟ ಸಚಿವರೆದಂ ಕರೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ==ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತ== ಪವಾರ್ ಅವರು ಕಬಡ್ಡಿ, ಖೋ ಖೋ, ಕುಸ್ತಿ ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪವಾರ್ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮುಂಬಯಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ * [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ಕುಸ್ತಿ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ * [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ಕಬಡ್ಡಿ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ * [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ಖೋ ಖೋ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ * ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ * ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ೨೦೦೫ - ೨೦೦೮ * [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು <ref>https://icc-cricket.yahoo.com/about-icc/executive.html</ref> * [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರು <ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/8778604.stm | work=BBC News | title=Pawar takes over as ICC president | date=July 1, 2010}}</ref> ಪವಾರ್ ಅವರು ಕಳೆದ ೨೨ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪುಣೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಅನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಪುಣೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ಇವರಿಗೆ ೨೦೧೭ರ ಸಾಲಿನ [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ">{{cite web | url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=157675 | title=Padma Awards 2017 announced}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== * [http://in.rediff.com/election/2004/apr/21espec2.htm ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಬಗ್ಗೆ Rediff.com ಲೇಖನ (ಏಪ್ರಿಲ್ 2004 ರಲ್ಲಿ)] * [http://mumbaibmcelection.com/photos_of_sharad_pawar.htm ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ಫೋಟೋಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060212080509/http://mumbaibmcelection.com/photos_of_sharad_pawar.htm |date=2006-02-12 }} * [http://www.ncp.org.in/president.php ಅಧಿಕೃತ ಎನ್‌ಸಿಪಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221022555/http://www.ncp.org.in/president.php |date=2010-02-21 }} * http://www.bsgindia.org/ * [http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=327 ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಸ್ಥೂಲ ಚಿತ್ರ] *[http://www.timesnow.tv/Whos-stalling-Telgi-judgement/videoshow/4370451.cms ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಕಾಗದದ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಅವರನ್ನು ಫಲಾನುಭವಿ ಎಂದು ತೇಲಗಿ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ] ===ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌=== *ಅಜಿತ್ ಪವಾರ್{ಎಂಎಲ್‌ಎ}], ಇವರ ಸೋದರಳಿಯ *ಸುಪ್ರಿಯಾ ಸುಳೆ, ಇವರ ಮಗಳು, ಎಂಪಿ ಲೋಕಸಭೆ *ಪ್ರತಾಪ್‌ರಾವ್ ಪವಾರ್ ತಮ್ಮ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ-ಸಂಪಾದಕ, ಸಕಾಲ್ *ರಾಜೇಂದ್ರ ಪವಾರ್ ಪ್ರತಾಪ್‌ರಾವ್ ಪವಾರ್ ಅವರ ಪುತ್ರ ==ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದು/ಮೂಲಗಳು== * ಪಿ.ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ (ಫೆಬ್ರವರಿ ೧, ೧೯೯೨) ''ಶರದ್ ಪವಾರ್- ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಎ ಮಾಡರ್ನ್ ಮಾರಾಠಾ'' ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ಬುಕ್ಸ್. ISBN ೮೧-೮೫೬೭೪-೪೬-೯ * ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪುಟ ೨೩, ನವದೆಹಲಿ, ಮಂಗಳವಾರ, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨, ೨೦೦೬. {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef | before = unknown}} {{s-ttl | title = [[Minister of Agriculture (India)|Minister of Agriculture]] | years = ?-present}} {{s-inc}} {{s-bef | before = unknown}} {{s-ttl | title = [[Minister of Consumer Affairs, Food and Public Distribution (India)|Minister of Consumer Affairs, Food and Public Distribution]] | years = ?-present}} {{s-inc}} {{s-bef | before = [[Vasantdada Patil]]}} {{s-ttl | title = [[Chief Minister of Maharashtra]] | years = 18 July 1978 &ndash; 17 February 1980}} {{s-aft | after =[[A R Antule]]}} {{s-bef | before = [[Shankarrao Chavan]]}} {{s-ttl | title = [[Chief Minister of Maharashtra]] | years = 26 June 1988 &ndash; 25 June 1991}} {{s-aft | after =[[Sudhakarrao Naik]]}} {{s-bef | before = [[Shankarrao Chavan]]}} {{s-ttl | title = [[Chief Minister of Maharashtra]] | years = 6 March 1993 &ndash; 14 March 1995}} {{s-aft | after =[[Manohar Joshi]]}} {{s-bef | before = [[Rameshwar Thakur]]}} {{s-ttl | title = [[Bharat Scouts and Guides|Presidents of the Bharat Scouts and Guides]] | years = 2001–2004}} {{s-aft | after =[[Rameshwar Thakur]]}} {{s-end}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --> | NAME =Pawar, Sharad | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = | DATE OF BIRTH =December 12, 1940 | PLACE OF BIRTH =[[Pune]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Pawar, Sharad}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೪೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:15ನೆಯ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:೧೪ನೆಯ ಲೋಕ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ದೈಹಿಕ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮರಾಠಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮರಾಠಿ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಮುಖಂಡರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] qqnkwaug0vu39nmeg8y91juxfqzcmdo 0 38833 1375175 1368116 2026-06-17T05:30:42Z ~2026-35529-68 100062 /* ಶಬ್ದಾರ್ಥ */ ಅರ್ಥ ಸರಿಪಡಿಸಿದೆ. 1375175 wikitext text/x-wiki <big>'''ಕವಿ: ಪುಲಿಗೆರೆ ಸೋಮನಾಥ '''</big> == ಕವಿ - ಕಾಲ == ಸೋಮೇಶ್ವರ ಶತಕ ಬರೆದ ಕವಿ ಪುಲಿಕೆರೆ ಸೋಮ ನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವರು [[ಪಲ್ಕುರಿಕಿ ಸೋಮನಾಥ‎|ಪಾಲ್ಕುರಕೆ ಸೋಮ]] ನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕವಿಚರಿತೆ ಬರೆದ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ‍್ಯರು ಭಾಷೆ, ವಿದ್ವತ್ತುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ಪಾಲ್ಕುರಕೆ ಸೋಮ ನ ದಲ್ಲವೆಂದೂ, ಭಾಷೆ ಸಡಿಲತೆ, ತಪ್ಪು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಪುಲಿಕೆರೆಯ ಸೋಮನ ಕೃತಿ ಯೆಂದೂ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುಲಿಕೆರೆಯ ಸೋಮ ಕವಿಯ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರತೆ ಇಲ್ಲ. ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೨೦೦ -೧೩೦೦ ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೋಮೇಶ್ವರ ಶತಕವು ನೀತಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೇಳುವ ಪದ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಅವು ಮತ್ತೇ«ಭವಿ ಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿವೆ. ಸೋಮೇಶ್ವರ ಶತಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಹಳಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾವ್ಯ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಅದು ೧೦೦ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. '''ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ''' ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆಳಗ ಕೊಟ್ಟಿದೆ : ಇವನನ್ನು [[ನಡುಗನ್ನಡ]] ದ [[ವೀರಶೈವ ಕವಿ]]ಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ.ವೀರಕೇಸರಿ ಎಂದು ಈಗ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ == <big>'''''ಪದ್ಯಗಳು'''''</big> == === ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗುವ ಬಗೆ : === :ಕೆಲವಂ ಬಲ್ಲವರಿಂದೆ ಕಲ್ತು ಕೆಲವಂ ಶಾಸ್ರಂಗಳಂ ಕೇಳುತಂ | :ಕೆಲವಂ ಮಾಳ್ಪವರಿಂದ ಕಂಡು, ಕೆಲವಂ ಸುಜ್ಞಾನದಿಂ ನೋಡುತಂ || :ಕೆಲವಂ ಸಜ್ಜನ ಸಂಗದಿಂದಲರಿಯಲ್ ಸರ್ವಜ್ಞನಪ್ಪಂ ನರಂ || :ಪಲವುಂ ಪಳ್ಳ ಸಮುದ್ರವೈ ಹರಹರಾ ಶ್ರೀ ಚನ್ನ ಸೋಮೇಶ್ವರಾ ||೧|| === ಉನ್ನತ ವಸ್ತು : === :ಮುಕುರಂಕೈಯೊಳಿರಲ್ಕೆ ನೀರ ನೆಳಲೇಕೈ ಕಾಮಧೇನಿರ್ದುಮೂ :ಟಕೆ ಗೊಡ್ಡಾಕಳನಾಯ್ವರೇ ಗುಣಯುತರ್ ಪಾಲುಂಡು ಮೇಲುಂಬರೇ :ಶುಕನೋದಿಂಗುರೆ ಚೆಲ್ವೆ ಕಾಕರವ ರಂಭಾನತ್ಯಕಂ ಡೊಂಬರೇ :ಸಖರಿಂದುನ್ನತ ವಸ್ತುವೇ ಹರಹರಾ ಶ್ರೀ ಚನ್ನ ಸೋಮೇಶ್ವರಾ ||೨|| === ಬಡವ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗ ಬಹುದು : === :ಉಡುರಾಜಂ ಕಳೆಗುಂದಿ ಪೆರ್ಚದಿಹನೇ ನ್ಯಗ್ರೋಧ ಬೀಜಂ ಕೆಲಂ- :ಸಿಡಿದುಂ ಪೆರ್ಮರನಾಗದೇ ಎಳೆಗರೇನೆತ್ತಾಗದೇ ಲೋಕದೋಳ್ :ಮಿಡಿ ಪಣ್ಣಾಗದೆ ದೈವದೊಲ್ಮೆಯಿರೆ ತಾಂ ಕಾಲಾನುಕಾಲಕ್ಕೆ ಕೇಳ್ :ಬಡವಂ ಬಲ್ಲಿದನಾಗನೇ ಹರಹರಾ ಶ್ರೀ ಚನ್ನ ಸೋಮೇಶ್ವರಾ ||೩|| === ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಇದ್ದರೆ ಚಂದ === :ರವಿಯಾಕಾಶಕೆ ಭೂಷಣಂ ರಜನಿಗಾಚಂದ್ರಂ ಮಹಾಭೂಷಣಂ :ಕುವರಂ ವಂಶಕೆ ಭೂಷಣಂ ಸರಸಿಗಂಭೋಜಾತಗಳ್ ಭೂಷಣಂ | :ಹವಿಯಜ್ಞಾಳಿಗೆ ಭೂಷಣಂ ಸತಿಗೆ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯವೇ ಭೂಷಣಂ :ಕವಿಯಾಸ್ಥಾನಕೆ ಭೂಷಣಂ ಹರಹರಾ ಶ್ರೀ ಚನ್ನ ಸೋಮೇಶ್ವರಾ ||೪|| === ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಕೊಳ ಗಿಳಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಕಂಡರೆ ಒಳಿತು === :ಕೊಳನಂ ತಾವರೆಯಂ ತಳಿರ್ತ ವನಮಂ ಪೂದೋಟಮಂ ವಾಜಿಯಂ :ಗಿಳಿಯಂ ಬಾಲಮರಾಳನಂ ಬಸವನಂ ಬೆಳ್ವಕ್ಕಿಯಂ ಛತ್ರಮಂ | :ತಳಿರಂ ಪೂರ್ಣ ತಟಾಕಮಂ ಕುಮುದಮಂ ದೇವರ್ಕಳಂ ತುಂಬಿಯಂ :ತಿಳಿಯಲ್ ಸ್ವಪ್ನದಿ ಲೇಸಲೈ ? ಹರಹರಾ ಶ್ರೀ ಚನ್ನ ಸೋಮೇಶ್ವರಾ ||೫|| === ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು === :ಮತಿಯಂ ಬುದ್ಧಿಯ ಜಾಣ್ಮೆಯಂ ಗಮಕಮಂ ಗಾಂಭೀರ್ಯಮಂ ನೀತಿಯಾ - :ಯತಮಂ ನಿಶ್ಚಲ ಚಿತ್ತಮಂ ನೃಪವರಾಸ್ಥಾನೋಚಿತಾರ್ಥಂಗಳಂ | :ಅತಿಮಾಧುರ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಂಗಳ ಮಹಾಸತ್ಕೀರ್ತಿಯಂ ಬಾಳ್ಕೆಯಂ :ಶತಕಾರ್ಥ ಕೊಡದಿರ್ಪುದೇ ? ಹರಹರಾ ಶ್ರೀ ಚನ್ನ ಸೋಮೇಶ್ವರಾ ||೬|| <ref>ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪಿ ರೈಸ್ ರ ಎ ಹಿಸ್ಟರೀ ಆಫ್ ಕ್ಯಾನರೀಸ್ ಲಿಟರೇಚರ್ (೧೯೨೧).</ref><ref>ಕಾವ್ಯ ಪುಷ್ಪ ಮಾಲೆ - ಕನಾಟಕ ಗಮಕ ಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು.</ref> ==ಶಬ್ದಾರ್ಥ== *ಮುಕುರ =ಕನ್ನಡಿ ; ಶುಕ =ಗಿಳಿ ; ಕಾಕ =ಕಾಗೆ ; ರವ =ಸ್ವರ ; ಉಡುರಾಜ ಚಂದ್ರ (ಉಡು=ನಕ್ಷತ್ರ) ; ಪೆರ್ಚದೆ =ಹೆಚ್ಚಾಗದೆ ; ನ್ಯಗ್ರೋಧ = ಆಲದ ಮರ ; ಬಲ್ಲಿದ =ಬಲಶಾಲಿ ; ತೊತ್ತು = ದಾಸಿ ; ರಜನಿ = ಬೆಳದಿಂಗಳು ; ಸರಸಿ =ಸರೋವರ ; ಅಂಭೋಜಾತ =ತಾವರೆ ಹೂ ; ತಳಿರ್ತ = ಚಿಗುರಿದ ; ಮರಾಳ = ಹಂಸ ಪಕ್ಷಿ ; ಬೆಳ್ವಕ್ಕಿ = ಬಿಳಿಯ ಹಕ್ಕಿ ಕೊಕ್ಕರೆ ; ಪೂರ್ಣ ತಟಾಕ = ತುಂಬಿದ ಕೆರೆ ; ಕುಮುದ = ಬಿಳಿಯ ನೈದಿಲೆ, ತಾವರೆ ಹೂ ; ಗಮಕ = ಓದುವ ಸೊಬಗು ; ನೀತಿಯಾಯತ = ವಿಸಾರವಾದ ನೀತಿ ; ನೃಪವರಾಸ್ಥಾನೋಚಿತಾರ್ಥ ರಾಜ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಸಭೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಷಯಗಳ ಜ್ಷಾನ (ನೃಪ +ವರ+ ಆಸ್ಥಾನ+ಉಚಿತ + ಅರ್ಥ) ; ಸುಭಾಷಿತ =ನಲ್ನುಡಿ ; ಬಾಳ್ಕೆ =ಜೀವನ. == ನೋಡಿ; == *[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು]] *[[ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ]] *[[ಪುಲಿಗೆರೆ ಸೋಮನಾಥ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ನಡುಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] 1k374w0hnee897g18gcxgr4y50dwx4l 0 72258 1375160 1363082 2026-06-16T16:05:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375160 wikitext text/x-wiki ಒಂದು ವರ್ಚುವಲ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ (VLE) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಳಗೆ ಅಧ್ಯಯನದ ಶಿಕ್ಷಣ , ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಂಶಗಳ ಒಂದು ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. VLEs ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ : ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಸಮಂಜಸತೆ , ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು , ಕೋರ್ಸ್ ರಚನೆಯೊಳಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ; ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವ ; ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವರದಿ ; ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಲು ಕೆಲವು ಮಟ್ಟದ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite journal|url = http://www.jisc.ac.uk/media/documents/programmes/jtap/jtap-041.pdf|title = A Framework for Pedagogical Evaluation of Virtual Learning Environments|last = Britain|first = Sandy|last2 = Liber|first2 = Oleg|date = 1999|journal = |doi = |pmid = |access-date = 1 February 2015|publisher = |issue = Report 41|series = JISC Technology Applications Programme|archive-date = 14 ಜೂನ್ 2014|archive-url = https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20140614113500/http://www.jisc.ac.uk/media/documents/programmes/jtap/jtap-041.pdf|url-status = bot: unknown}}</ref><ref>{{Cite book|title = Virtual learning environments: using, choosing and developing your VLE|last = Weller|first = Martin|publisher = Routledge|year = 2007|isbn = 9780415414302|location = London|pages = 4–5}}</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಯಾರು VLEs ಆಥರಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಸ್ತುತಃ ಪಾತ್ರವೂ ಉಂಟು.<ref>{{Cite book|title = Rethinking pedagogy in a digital age|last = Masterman|first = Liz|publisher = Routledge|year = 2013|isbn = 978-0-415-53997-5|location = London|pages = 65|editor-last = Beetham|editor-first = Helen|editor-last2 = Sharpe|editor-first2 = Rhona|chapter = The challenge of teachers' design practice|publication-place = Oxford}}</ref> VLEs ಆಂಗ್ಲೋಸ್ಪಿಯರ್ ಎಲ್ಲ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಣ್ಣಿಸಿವೆ. <ref>{{Cite web|url = http://edutechnica.com/2014/09/23/lms-data-the-first-year-update/|title = LMS Data – The First Year Update|date = 23 September 2014|accessdate = 1 February 2015|website = Edutechnica|publisher = |last = |first = |archive-date = 22 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20221122160356/http://edutechnica.com/2014/09/23/lms-data-the-first-year-update/|url-status = dead}}</ref> ==ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳನ್ನು== ಮೂಲ ಅಥವಾ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ವಾಸ್ತವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆನ್ಲೈನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ ಕೆಳಗಿನ ಒಂದು VLE ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಸೇರಿವೆ:<ref>http://whatis.techtarget.com/definition/virtual-learning-environment-VLE-or-managed-learning-environment-MLE</ref> * ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ * ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೋರ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ: ಪ್ರೀರಿಕ್ವಿಸೈಟ್ಸ್, ಕ್ರೆಡಿಟ್, ನೋಂದಣಿ, ಪಾವತಿ, ದೈಹಿಕ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಬೋಧಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು. ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೋರ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸೂಚನಾ ಫಲಕವನ್ನು * ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಸಹಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲ ವಿಷಯ; ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಹಜವಾಗಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ದೂರಶಿಕ್ಷಣ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ ಇದು ಕೆಲವು ಭಾಗವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಜವಾಗಿ,. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಠ್ಯ, ಆಡಿಯೋ ಅಥವಾ ವೀಡಿಯೊ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಕ ದೃಶ್ಯ ನಿರೂಪಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ * ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಸಮಗ್ರ ಅಥವಾ ಹೊರಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಎರಡೂ. ಈ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರಕ ಓದು ಅಥವಾ ಇದು ನವೀನ ಸಮಾನ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * ಸ್ವಯಂ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕ್ವಿಸ್ ಅಥವಾ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಸಾಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದರು * ಇಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಪ್ರಬಂಧ ಸಲ್ಲಿಕೆ, ಅಥವಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಈಗ ಇವುಗಳ ಪೀರ್ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ * ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೋಧಕ ಅಥವಾ ಮಾಡರೇಟರ್ ನಟನೆಯನ್ನು ಸಹಾಯಕ ಇಮೇಲ್, ಥ್ರೆಡ್ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಚಾಟ್ ಕೊಠಡಿಗಳು, ಟ್ವಿಟರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮ, ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂವಹನ, ಬೆಂಬಲ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಕಿಗಳು, ಬ್ಲಾಗ್, ಮೇ ಮತ್ತು 3D ವರ್ಚುವಲ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. * ಹೊರಗೆ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಲಿಂಕ್ಗಳನ್ನು - ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಆನ್ಲೈನ್ ಕಲಿಕೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳ VLE (ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್) ಮೂಲಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಬೋಧಕರು, ಅವರ ಸಹಾಯಕರು, ಸಹಜವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ * ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಕಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಗತ್ಯವಾದ * ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೋಧಕ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಆಥರಿಂಗ್, ಮತ್ತು * ಅಗತ್ಯ ಹೈಪರ್ಲಿಂಕ್ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ರಚಿಸಲು. * ಒಂದು VLE ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೋರ್ಸ್ ಅಥವಾ ವಿಷಯದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪದವಿ-ಸಂಸ್ಥೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನೀಡುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇದೆ. ವರ್ಚುವಲ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್, ಕೊಠಡಿಗಳು, ವೆಬ್ 2.0 ಸೈಟ್ಗಳು ಚಾಟ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ವೇದಿಕೆ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿಸುವ ಸಹಾಯ ಒಂದು ಬಳಕೆದಾರ ಮತ್ತು ಅವನು ಅಥವಾ ಅವಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಮೇಲ್ ರೀತಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಕೊಂಡಳು ಇದೆ ಕಲಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ಲಿಕ್ ನಲ್ಲಿ.<ref>http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:603927/FULLTEXT01.pdf</ref> ==REFRENCE== == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} a8qqigv876vi4kpakcfxqfhf4z5hl8h 0 96338 1375183 1368102 2026-06-17T08:17:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375183 wikitext text/x-wiki ಸೋಮು ರೆಡ್ಡಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಪೋಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ವೃತ್ತಿ ಬದುಕಿನ ಜೊತೆಗೆ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹವ್ಯಾಸವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ನಾಟಕ, ಸಿನಿಮಾ ಕತೆ-ಚಿತ್ರಕಥೆ, ಗೀತ ರಚನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವ್ವ ಜನಸೇವಾ ಟ್ರಸ್ಟನ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಲಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಜನನ == ಬಾಗಲಕೋಟ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗಲಕೋಟ ತಾಲೂಕಿನ ಕೇಸನೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೦೧ ನೇ ಜೂನ್ ೧೯೮೭ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.ತಂದೆ ರಮೇಶಗೌಡ ತಾಯಿ ಶಕುಂತಲಾ. == ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿ == ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಪೋಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಆರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು,ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹವ್ಯಾಸಿ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಗಳು. == ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ == ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಲಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದವಿ. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣ. ಮೈ ಸೂರು ವಿಶ್ವ ವಿಧ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ ಪದವಿ. == ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು == * ಅಭಿನೇತ್ರಿ(ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿ) * ನೋಟದಾಗ ನಗೆಯ ಮೀಟಿ (ಕಥಾ ಸಂಕಲನ) * ತಲಾಷ್ (ನಾಟಕ) * ಕಂದಿಲು (ಕಾದಂಬರಿ) == ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳು == * ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆ * ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ * ಸಿದ್ದಶ್ರೀ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆ * ಸಂಚಲನ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆ * ಸಂಗಮ ಸಂಪದ ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥದ 'ನಾನು ಕಂಡಂತೆ'ವಿಭಾಗ * ಓ ಮನಸೇ * ಅವಧಿ(ವೆಬ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್) * ಕೆಂಡ ಸಂಪಿಗೆ(ಮ್ಯಾಗಜಿನ್) * ಸಂಗಾತ * ಮಯೂರ * ಸುಧಾ * ಹಾಯ್ ಬೆಂಗಳೂರು * ಕರ್ಮವೀರ == ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == * <ref>http://m.vijaykarnataka.com/district/dharwada/notadaga-nageya-meeting-book-launch-25/amp_articleshow/54468759.cms{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://kannada.oneindia.com/amphtml/news/dharwad/sahitya-sankranti-in-dharwad-on-february-5-112574.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://m.dailyhunt.in/Ebooks/kannada/abhinetri-book-244643 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-02-07 |archive-date=2017-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170825134755/http://m.dailyhunt.in/Ebooks/kannada/abhinetri-book-244643 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://vknews.in/2017/10/abinetri/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-02-07 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010064446/http://vknews.in/2017/10/abinetri/ |url-status=deviated |archivedate=2017-10-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010064446/http://vknews.in/2017/10/abinetri/ }}</ref>ಮಹಿಮಾ ಕೌಸ್ತುಭ ಪುರಸ್ಕಾರ * ಚೇತನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ * ಯುವ ಸಾಧಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಕ್ರಾಂತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ * ಕುವೆಂಪು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಯುವ ಸಾಧಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಜೆಂಟ್ಸ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಂಗ ಸಂಘಟಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ == ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆ == * ಧಾರವಾಡ ಚುಟುಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ * ಕನ್ನಡ ಟೈಮ್ಸ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಥಾ ವಿಭಾಗದ ಗೌರವ ಸಲಹೆಗಾರರು * ಸಾಹಿತ್ಯ-ಸಂಪ್ರೀತಿ-ಸವಹನ ಬೆಂಗಳೂರು, ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕರು * ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಜೆ * ಕಾವ್ಯ ಸುಗ್ಗಿ * ಸಂಜೆಗವಿತೆ * ಕವಿ ಸಮಯ * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವಕರ ದಿನಾಚರಣೆ * ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ * ಪುಸ್ತಕ ಅವಕಲೋಕನ * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದು ಅಭಿಯಾನ * ಪುಸ್ತಕ ಹಬ್ಬ * ಕಥಾ ಕಥನ * ಚಹಾ ಜೊತೆ ಮಾತುಕತೆ * ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ ಅನುಸಂಧಾನ * ಅಕ್ಷರೋತ್ಸವ == ಉಲ್ಲೇಖ == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} http://vknews.in/2017/10/abinetri/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010064446/http://vknews.in/2017/10/abinetri/ |date=2017-10-10 }} http://m.dailyhunt.in/Ebooks/kannada/abhinetri-book-244643 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170825134755/http://m.dailyhunt.in/Ebooks/kannada/abhinetri-book-244643 |date=2017-08-25 }} https://kannada.oneindia.com/amphtml/news/dharwad/sahitya-sankranti-in-dharwad-on-february-5-112574.html http://m.vijaykarnataka.com/district/dharwada/notadaga-nageya-meeting-book-launch-25/amp_articleshow/54468759.cms{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://www.kendasampige.com/%E0%B2%B8%E0%B3%8B%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B3%86%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%A1%E0%B2%BF-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%B0%E0%B2%BF-%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%A4/ https://vijaykarnataka.com/news/mandya/state-level-poet-poetry-fair/articleshow/65688448.cms {{Interwikineeded}} hiysmjg7v6cnurp6mwj5wymz1gzbcht 0 99613 1375169 1364843 2026-06-16T22:35:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375169 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ಶಾಹಿದ್ ಕಪೂರ್ |image = Shahid, Alia, and Katrina at IIFA 2017 (cropped).jpg |caption = ಶಾಹಿದ್ ಕಪೂರ್ |alt = An upper body shot of Shahid Kapoor, looking away from the camera |birth_place = [[ನವ ದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]] |birth_date ={{birth date and age|df=yes|1981|2|25}}<ref>http://movies.ndtv.com/photos/happy-birthday-shahid-kapoor-simply-shaandaar-35-21544#photo-273077</ref> |yearsactive = 2003 ರಿಂದ |birth_name = <!-- DO NOT ADD Shahid Khattar unless you have a high quality reference --> |other_names = ಶಾಹಿದ್ ಕಪೂರ್<br/>ಶಾಹಿದ್ ಕಟ್ಟಾರ್ |occupation = ನಟ |spouse = {{marriage|ಮೀರಾ ರಾಜ್ಪುತ್|2015}} |children = ೧ |parents = [[ಪಂಕಜ್ ಕಪೂರ್]]<br>ನಿಲೀಮ ಆಜೀಮ್ |relatives = [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Hindi_film_families#Kapur-Pathak-Shah_family ಕಪೂರ್ ಕುಟುಂಬ] ಇಶಾನ್ ಕಟ್ಟರ್ <ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Ishaans-not-a-KapurRajesh-Khattar/articleshow/2581560.cms?referral=PM</ref> |awards = [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_awards_and_nominations_received_by_Shahid_Kapoor ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ] }} ಶಾಹಿದ್ ಕಪೂರ್ ಒಬ್ಬ [[ಹಿಂದಿ]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]] [[ನಟ]]. ಅವರು ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೧ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.<ref>http://movies.ndtv.com/photos/happy-birthday-shahid-kapoor-simply-shaandaar-35-21544#photo-273077</ref> ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಹಾಗೂ ಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಇವರು ಏರಿಳಿತದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಣಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇವರು ನಂತರ ಸಾಹಸಮಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. ಅವರು ಮೂರು ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಟರಾದ [[ಪಂಕಜ್ ಕಪೂರ್]] ಮತ್ತು ನೀಲಿಮಾ ಆಜೀಮ್ ಅವರ ಮಗ, ಶಾಹಿದ್ ಕಪೂರ್ [[ನವದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮೂರು ವರ್ಷದವನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಹೆತ್ತವರು ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು.<ref>https://m.dailyhunt.in/news/india/english/bollywoodshaadis-epaper-bshadi/2+marriages+1+divorce+and+yet+together+they+form+a+happy+family+pankaj+kapur+s+marriage+story-newsid-79394082</ref> ಹೀಗೆ ಅವರು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ಸೇರಿದರು. 10 ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು [[ಮುಂಬೈ]]ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಿಮಾಕ್ ರವರ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು.<ref>https://www.hindustantimes.com/entertainment/come-dance-with-me-shahid-kapoor/story-szO1PIkaVIECXXtULdvD2J.html</ref> ಕಪೂರ್ 1990 ರ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಲೆ ನೃತ್ಯಗಾರನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರ '''ಇಷ್ಕ್ ವಿಷ್ಕ್ನ'''ಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.<ref>http://www.tribuneindia.com/2003/20030518/spectrum/main5.htm</ref> ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಸೂರಜ್ ಬರ್ಜಾತ್ಯ ಅವರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯಗಳಿಸಿದ ವಿವಾಹ್ (2006) ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಮೊದಲು ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇಮ್ತಿಯಾಜ್ ಅಲಿಯವರ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಾಮಿಡಿ ಸಿನೆಮ ಜಾಬ್ ವಿ ಮೆಟ್ (2007) ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ್ ಭಾರ್ದ್ವಾಜ್ ಅವರ ಕಮಿನಿ (2009) ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಶಾಹಿದ್ ಕಪೂರ್ ರವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ತದನಂತರ ಅವರು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ಆರ್. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ (2013) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಭರದ್ವಾಜ್ರರವರ ಹೈದರ್ (2014)<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/60th-Britannia-Filmfare-Awards-2014-Complete-list-of-winners/articleshow/46080277.cms</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಹಾಗೂ ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಉಡ್ತಾ ಪಂಜಾಬ್ (2016) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದ್ಬುತ ಪಾತ್ರ ನಿಭಾಯಿಸಿದರು.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/62nd-filmfare-awards-2017-winners-list/articleshow/56541241.cms</ref>'''ಹೈದರ್''' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಉಡ್ತಾ ಪಂಜಾಬ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/60th-Britannia-Filmfare-Awards-2014-Complete-list-of-winners/articleshow/46080277.cms</ref> ಅವರು ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಅತ್ಯಾಧಿಕ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾವಲ್ ರತನ್ ಸಿಂಗ್ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/bollywood-celebs-and-their-interesting-statements/Padmaavat-Shahid-Kapoor-says-he-would-have-played-Ranveer-Singhs-Khilji-differently/photostory/62751746.cms</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಶಾಹಿದ್ ಕಪೂರ್ ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ [[ನವದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಟ [[ಪಂಕಜ್ ಕಪೂರ್]] ಹಾಗೂ ನಟಿ-ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ ನಿಲಿಮ ಆಜ್ಮಿ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಕಪೂರ್ ದೆಹಲಿಯ ಜ್ಞಾನಭಾರತಿ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ]]ನಲ್ಲಿ ರಾಜಹನ್ಸ್ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.<ref>http://www.tribuneindia.com/2003/20030518/spectrum/main5.htm</ref> ನಂತರ ಮುಂಬೈಯ ಮಿಥಿಬಾಯ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.<ref>http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-just-how-educated-are-bollywood-stars/20120112.htm#7</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಜುಲೈ ೭, ೨೦೧೫ ರಂದು ತನ್ನಕ್ಕಿಂತ ೧೩ ವರ್ಷ ಚಿಕ್ಕವಳಾದ ಮೀರಾ ರಾಜ್ಪುತ್ ರವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.<ref>http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shahid-kapoor-ties-the-knot-with-mira-rajput/</ref> ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಮಿಶ ಎಂಬ ಮಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಳು. ==ಫಿಲ್ಮೋಗ್ರಾಫಿ== ===ಸಿನಿಮಾಗಳು=== {| class="wikitable" |+Key | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" |ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" |ಪಾತ್ರ ! scope="col" |ನಿರ್ದೇಶಕ ! scope="col" class="unsortable" | ಟಿಪ್ಪಣಿ ! scope="col" class="unsortable" | ಉಲ್ಲೇಖ |- ! scope="row"|ದಿಲ್ ತೊ ಪಾಗಲ್ ಹೆ | ೧೯೯೭ | ಡಾನ್ಸರ್ |ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ | Uncredited |style="text-align: center;"|<ref name="dance"/> |- ! scope="row"| ''[[:en:Taal (film)|ತಾಲ್]]'' | ೧೯೯೯ | Dancer |ಸುಭಾಷ್ ಘಾಯ್ | Uncredited |style="text-align: center;"|<ref name="dance"/> |- ! scope="row"| ಇಶ್ಕ್ ವಿಶ್ಕ್ | ೨೦೦೩ | ರಾಜೀವ್ ಮಾಥೂರಗ | ಕೆನ್ ಘೋಶ್ | ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಮೇಲ್ ಡೆಬ್ಯೂಟ್ |style="text-align: center;"| <ref name="bollywoodhungama.com">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/6781 |title=Shahid Kapoor {{ndash}} Awards |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=27 June 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627053536/http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/6781 |archivedate=27 June 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಫಿದಾ | ೨೦೦೪ | ಜೈ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ | ಕೆನ್ ಘೋಶ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Fida (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201740 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=7 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901220051/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201740 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row"|ದಿಲ್ ಮಾಂಗೇ ಮೋರ್ | ೨೦೦೪ | ನಿಖಿಲ್ ಮಾಥುರ್ | ಅನಂತ್ ಮಹಾದೇವನ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|last1=Adarsh |first1=Taran |title=Dil Maange More |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/54495 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=4 July 2015 |date=31 December 2004 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150705234336/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/54495 |archivedate= 5 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ದೀವಾನೆ ಹುಯೆ ಪಾಗಲ್ | ೨೦೦೫ | ಕರಣ್ | ವಿಕ್ರಮ್ ಭಟ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|last1=N |first1=Patcy |title=Deewane Hue Paagal: Good fun |url=http://www.rediff.com/movies/2005/nov/25dhp.htm |publisher=Rediff.com |date=25 November 2005 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150127105831/http://www.rediff.com/movies/2005/nov/25dhp.htm |archivedate=27 January 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ವಾಹ್!ಲೈಫ್ ಹೊ ತೊ ಐಸಿ! | ೨೦೦೫ | ಆದಿತ್ಯ | ಮಹೇಶ್ ಮಂಜೇರ್ಕರ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|last1=Mitra |first1=Indrani Roy |title=Vaah! Copy ho to aisi! |url=http://www.rediff.com/movies/2005/dec/23vaah.htm |publisher=Rediff.com |accessdate=4 July 2015 |date=23 December 2005 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924143132/http://www.rediff.com/movies/2005/dec/23vaah.htm |archivedate=24 September 2015 |df= }}</ref> | ! scope="row"| ''[[:en:Shikhar (film)|ಶಿಖರ್]] '' | ೨೦೦೫ | {{sort|Vardhan|Jaidev "Jai" Vardhan}} | ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಥಿವ್ ಮ್ಯಾಥನ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|last1=Verma |first1=Sukanya |title=Shikhar is very mediocre |url=http://www.rediff.com/movies/2005/dec/30shikhar.htm |publisher=Rediff.com |accessdate=4 July 2015 |date=30 December 2005 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924143135/http://www.rediff.com/movies/2005/dec/30shikhar.htm |archivedate=24 September 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ೩೬ ಚೈನಾ ಟೌನ್ | ೨೦೦೬ | ರಾಜ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ | ಅಬ್ಬಾಸ್ - ಮುಸ್ತಾನ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=36 China Town (2006) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508919 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=7 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130829015523/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508919 |archivedate=29 August 2013 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಚುಪ್ ಚುಪ್ ಕೆ |೨೦೦೬ | ಜೀತು ಪ್ರಸಾದ್ ಶರ್ಮಾ | ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Chup Chup Ke (2006) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54350 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=7 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140430033045/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54350 |archivedate=30 April 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ವಿವಾಹ್ | ೨೦೦೬ |ಪ್ರೇಮ್ | ಸೂರಜ್ ಬರ್ಜತ್ಯ | |style="text-align: center;"|<ref name="AthiqueHill2009"/> |- ! scope="row"| ಫೂಲ್ ಅಂಡ್ ಫೈನಲ್ | ೨೦೦೭ | ರಾಜಾ |ಅಹಮದ್ ಖಾನ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Fool n Final (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57129 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=4 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150705230835/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57129 |archivedate= 5 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಕ್ಯಾ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ ಹೆ? | ೨೦೦೭ | ಸ್ವತಃ |ಲವ್ಲೀ ಸಿಂಗ್ |ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |style="text-align: center;"|<ref name=dna/> |- ! scope="row"|ಜಬ್ ವೀ ಮೆಟ್ | ೨೦೦೭ |ಆದಿತ್ಯ ಕಶ್ಯಪ್ | {{sortname|Imtiaz|Ali|link=Imtiaz Ali (director)}} | Nominated—[[Filmfare Award for Best Actor]] |style="text-align: center;"|<ref name="bollywoodhungama.com"/><br/><ref>{{cite web|title=Jab We Met (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55709 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=7 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714210255/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55709 |archivedate=14 July 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row"|ಕಿಸ್ಮತ್ ಕನೆಕ್ಷನ್ | ೨೦೦೮ | ರಾಜ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ | {{sortname|Aziz|Mirza}} | |style="text-align: center;"|<ref name="kismat"/> |- ! scope="row"| ಕಮೀನೆ | ೨೦೦೯ | ಚಾರ್ಲಿ / ಗುಡ್ಡು{{efn|name=dual|Kapoor played dual roles in the film.<ref name="kaminey"/>}} | {{sortname|Vishal|Bhardwaj}} |Nominated—Filmfare Award for Best Actor |style="text-align: center;"|<ref name="bollywoodhungama.com"/><br/><ref name="kaminey">{{cite news|last=Leydon |first=Joe |title=Review: ‘Kaminey’ |url=https://variety.com/2009/film/reviews/kaminey-1200475594/ |accessdate=4 July 2015 |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=19 August 2009 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706002746/http://variety.com/2009/film/reviews/kaminey-1200475594/ |archivedate= 6 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ದಿಲ್ ಬೋಲೆ ಹಡಿಪ್ಪಾ | ೨೦೦೯ |ರೊಹನ ಸಿಂಗ್ | {{sortname|Anurag|Singh|link=Anurag Singh (director)}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|last=Saltz|first=Rachel|title=Cross-Dressing to Go to Bat for India and for Love, Too|url=https://www.nytimes.com/2009/09/19/movies/19dil.html?_r=0|accessdate=4 July 2015|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=18 September 2009}}</ref> |- ! scope="row"|ಚಾನ್ಸ್ ಪೆ ಡಾನ್ಸ್ | ೨೦೧೦ | {{sort|Behl|Sameer Behl}} | {{sortname|Ken|Ghosh}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|last=Tsering |first=Lisa |title=Chance Pe Dance{{mdash}}Film Review |url=http://www.hollywoodreporter.com/review/chance-pe-dance-film-review-29111 |accessdate=4 July 2015 |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=14 October 2010 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706055941/http://www.hollywoodreporter.com/review/chance-pe-dance-film-review-29111 |archivedate= 6 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಪಾಠ್ ಶಾಲಾ | ೨೦೧೦ | ರಾಹುಲ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಉದ್ಯಾವರ್ | {{sortname|Milind|Ukey|nolink=yes}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=A school full of stereotypes |url=http://movies.rediff.com/review/2010/apr/16/review-paathshaala.htm |publisher=Rediff.com |date=16 April 2010 |accessdate=4 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150705174819/http://movies.rediff.com/review/2010/apr/16/review-paathshaala.htm |archivedate= 5 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಬದ್ಮಾಶ್ ಕಂಪನಿ | ೨೦೧೦ | ಕರಣ್ | ಪರ್ಮೀತ್ ಸೇಥಿ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Badmaash Company (2010) |url=http://www.rottentomatoes.com/m/badmaash_company/ |publisher=[[Rotten Tomatoes]] |accessdate=4 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150819014745/http://www.rottentomatoes.com/m/badmaash_company/ |archivedate=19 August 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಮಿಲೇಂಗೆ ಮಿಲೇಂಗೆ |೨೦೧೦ |ಅಮಿತ್ | ಸತೀಶ್ ಕೌಶಿಕ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Shubhra|title=Milenge Milenge|url=http://archive.indianexpress.com/news/milenge-milenge/644392/|work=The Indian Express|date=9 July 2010|accessdate=4 July 2015}}</ref> |- ! scope="row"| ''[[:en:Mausam (2011 film)|ಮೌಸಮ್]]'' | ೨೦೧೧ |ಹರಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ | ಪಂಕಜ್ ಕಪೂರ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Review: Shahid-Sonam starrer ‘Mausam’ is poetry in motion! |url=http://zeenews.india.com/entertainment/bollywood/review-shahid-sonam-starrer-mausam-is-poetry-in-motion_96935.html |accessdate=4 July 2015 |publisher=[[Zee News]] |date=23 September 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713162902/http://zeenews.india.com/entertainment/bollywood/review-shahid-sonam-starrer-mausam-is-poetry-in-motion_96935.html |archivedate=13 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ತೇರಿ ಮೇರಿ ಕಹಾನಿ | ೨೦೧೨ | Jawed / Govind / Krish{{efn|name=triple|Kapoor played triple roles in the film.<ref name="tmk"/>}} | ಕುನಾಲ್ ಕೊಹ್ಲಿ | |style="text-align: center;"|<ref name="tmk">{{cite news|last=Chopra |first=Anupama |title=Anupama Chopra's review: Teri Meri Kahaani |url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/anupama-chopra-s-review-teri-meri-kahaani/article1-877366.aspx |accessdate=4 July 2015 |work=Hindustan Times |date=23 June 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150708023743/http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/anupama-chopra-s-review-teri-meri-kahaani/article1-877366.aspx |archivedate= 8 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[:en:Bombay Talkies (film)|ಬಾಂಬೆ ಟಾಕೀಸ್]]'' | ೨೦೧೩ |ಸ್ವತಃ | Multiple{{efn|''[[Bombay Talkies (film)|Bombay Talkies]]'' consisted of four short films, directed by [[Anurag Kashyap]], [[Dibakar Banerjee]], [[Zoya Akhtar]] and [[Karan Johar]].<ref>{{cite news|title=Bollywood Directors Join Hands to Pay Homage to Indian Cinema|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Bollywood-directors-join-hands-to-pay-homage-to-Indian-cinema/articleshow/13020569.cms|work=The Times of India|date=7 May 2012|accessdate=28 January 2012}}</ref>}} |Cameo appearance in song "[[Apna Bombay Talkies]]" |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Sridevi, Shah Rukh, Aamir and a galaxy of stars in Bombay Talkies song |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/sridevi-shah-rukh-aamir-and-a-galaxy-of-stars-in-bombay-talkies-song-632949 |publisher=NDTV |date=26 April 2013 |accessdate=10 January 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150114081915/http://movies.ndtv.com/bollywood/sridevi-shah-rukh-aamir-and-a-galaxy-of-stars-in-bombay-talkies-song-632949 |archivedate=14 January 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಫಟಾ ಪೋಸ್ಟರ್ ನಿಕ್ಲಾ ಹೀರೋ | ೨೦೧೩ | ವಿಶ್ವಾಸ್ ರಾವ್ | ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಸಂತೋಷಿ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|last1=Dey |first1=Simantini |title=Phata Poster Nikla Hero review: Shahid, Ileana lack Ranbir-Kat's magic touch |url=http://www.firstpost.com/bollywood/phata-poster-nikla-hero-review-shahid-ileana-lack-ranbir-katrinas-magic-touch-1121857.html |accessdate=4 July 2015 |work=[[Firstpost]] |date=20 September 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160916024550/http://www.firstpost.com/bollywood/phata-poster-nikla-hero-review-shahid-ileana-lack-ranbir-katrinas-magic-touch-1121857.html |archivedate=16 September 2016 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಆರ್...ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ | ೨೦೧೩ |ರೋಮಿಯೋ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ |ಪ್ರಭುದೇವ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|last1=Chute |first1=David |title=Film Review: ‘R... Rajkumar’ |url=https://variety.com/2013/film/reviews/film-review-r-rajkumar-1200934963/ |accessdate=4 July 2015 |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=8 December 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706033346/http://variety.com/2013/film/reviews/film-review-r-rajkumar-1200934963/ |archivedate= 6 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಹೈದರ್ |೨೦೧೪ | {{sort|Meer|Haider Meer}} | {{sortname|Vishal|Bhardwaj}} |Filmfare Award for Best Actor |style="text-align: center;"|<ref name="ff15"/><br/><ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/677639 |title=Haider (2014) |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=30 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150408073711/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/677639 |archivedate= 8 April 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[:en:Action Jackson (2014 film)|ಆಕ್ಷನ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್]]'' | ೨೦೧೪ | ಸ್ವತಃ | [[ಪ್ರಭುದೇವ]] | Special appearance in song "Punjabi Mast" |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|title=Movie review 'Action Jackson': Prabhudheva wins bet that there can be films worse than 'Humshakals' |author=Das, Kusumita |url=http://www.deccanchronicle.com/141205/entertainment-bollywood/article/movie-review-action-jackson-prabhudheva-wins-bet-there-can-be |work=[[Deccan Chronicle]] |date=5 December 2014 |accessdate=7 December 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141206102931/http://www.deccanchronicle.com/141205/entertainment-bollywood/article/movie-review-action-jackson-prabhudheva-wins-bet-there-can-be |archivedate= 6 December 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಶಾನ್ದಾರ್ |೨೦೧೫ | ಜಗ್ಜಿಂದರ್ ಜೋಗಿಂದರ್ | ವಿಕಾಸ್ ಬಾಹ್ಲ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|last=Handoo |first=Ritika |url=http://zeenews.india.com/entertainment/movies/shaandaar-shoot-wrapped-up-shahid-kapoor-heads-home_1505525.html |title='Shaandaar' shoot wrapped up, Shahid Kapoor heads home! |publisher=Zee News |date=27 November 2014 |accessdate=12 December 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213020319/http://zeenews.india.com/entertainment/movies/shaandaar-shoot-wrapped-up-shahid-kapoor-heads-home_1505525.html |archivedate=13 December 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಉಡ್ತಾ ಪಂಜಾಬ್ | ೨೦೧೬ | ಟಾಮಿ ಸಿಂಗ್ | ಅಭಿಷೇಕ್ ಚೌಬೆ | ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ{{efn|name=ff17|Kapoor shared the award with [[Manoj Bajpayee]] for ''[[Aligarh (film)|Aligarh]]''.<ref name="ff17win"/>}}<br/>Nominated—Filmfare Award for Best Actor |style="text-align: center;"|<ref name="ff17win"/><br/><ref name="udta"/><br/><ref>{{cite news|title=62nd Jio Filmfare Awards 2017 Nominations |url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-62nd-jio-filmfare-awards-17987.html |work=Filmfare |date=9 January 2017 |accessdate=13 January 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170113122217/http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-62nd-jio-filmfare-awards-17987.html?utm_source=website&utm_medium=desktop&utm_campaign=topfeatured&utm_content=News&utm_term=1 |archivedate=13 January 2017 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[:en:Rangoon (2017 Hindi film)|ರಂಗೂನ್]]'' |೨೦೧೭ | ನವಾಬ್ ಮಲಿಕ್ | ವಿಶಾಲ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Rangoon is a grand hotchpotch! |url=http://www.rediff.com/movies/report/review-rangoon-is-a-grand-hotchpotch/20170224.htm |last=Verma |first=Sukanya |publisher=Rediff.com |date=24 February 2017 |accessdate=25 February 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170225024840/http://www.rediff.com/movies/report/review-rangoon-is-a-grand-hotchpotch/20170224.htm |archivedate=25 February 2017 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ಪದ್ಮಾವತ್ |೨೦೧೮ |ರವಲ್ ರತನ್ ಸಿಂಗ್ | ಸಂಜಯ್ ಲೀಲಾ ಭಂಸಾಲಿ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|last=Shruti|first=Shiksha|title=Padmaavat Is Officially The Title Of Deepika Padukone's Film Now. See Changed Name On Social Media|url=https://www.ndtv.com/entertainment/padmaavat-is-officially-the-title-of-deepika-padukones-film-now-see-changed-name-on-social-media-1798833|accessdate=11 January 2018|publisher=NDTV|date=11 January 2018|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180111125737/https://www.ndtv.com/entertainment/padmaavat-is-officially-the-title-of-deepika-padukones-film-now-see-changed-name-on-social-media-1798833|archivedate=11 January 2018|df=}}</ref> |- ! scope="row"| ''[[:en:Welcome to New York (2018 film)| ವೆಲ್ಕಮ್ ಟೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]'' |೨೦೧೮ | ಸ್ವತಃ | ಚಕ್ರಿ ಟೊಲೇಟಿ | ಕಿರು ಪಾತ್ರ |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|last=Kumar|first=Arvind|title='Welcome to New York' - Bollywood's first comedy in 3D - set for release|url=https://www.stuff.co.nz/indian-stuff/tarana/101644201/welcome-to-new-york--bollywoods-first-comedy-in-3d-set-for-release|accessdate=26 February 2018|publisher=[[Stuff.co.nz]]|date=21 February 2018|archive-date=1 ಜುಲೈ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701085015/https://www.stuff.co.nz/indian-stuff/tarana/101644201/welcome-to-new-york--bollywoods-first-comedy-in-3d-set-for-release|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row"|ಬಟ್ಟಿ ಗುಲ್ ಮೀಟರ್ ಚಾಲು |೨೦೧೮ | ಸುಶೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ಪಂತ್ | ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್ | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|title=Batti Gul Meter Chalu: Shahid Kapoor-Shraddha Kapoor starrer will now release on this date|url=http://www.dnaindia.com/bollywood/report-batti-gul-meter-chalu-shahid-kapoor-shraddha-kapoor-starrer-will-now-release-on-this-date-2638142|accessdate=17 July 2018|work=Daily News and Analysis|date=17 July 2018}}</ref> |- ! scope="row"| ಕಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ | ೨೦೧೯ | ಕಬೀರ್ ರಾಜ್ಧೀರ್ ಸಿಂಗ್ | ಸಂದೀಪ್ ವಂಗಾ | |style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/shahid-kapoors-hindi-remake-of-arjun-reddy-titled-kabir-singh/articleshow/66371505.cms |title=Shahid Kapoor's Hindi remake of Arjun Reddy titled Kabir Singh |last=Lohana |first=Avinash |date=26 October 2018 |work=[[Mumbai Mirror]] |access-date=26 October 2018}}</ref> <!--do ''not'' put films that are 'in pre-production' or 'in development' per WP:CRYSTAL--> |} ==ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== ಶಾಹಿದ್ ಕಪೂರ್ ಮೂರು ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾದಾರ್ಪಣಾ ನಟ - '''ಇಷ್ಕ್ ವಿಷ್ಕ್ನ'''(೨೦೦೩)<ref>https://www.thenational.ae/arts-culture/trophy-time-at-filmfare-awards-1.116741</ref> * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - '''ಹೈದರ್'''(೨೦೧೪)<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/60th-Britannia-Filmfare-Awards-2014-Complete-list-of-winners/articleshow/46080277.cms</ref> * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - '''ಉಡ್ತಾ ಪಂಜಾಬ್'''(೨೦೧೬)<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/62nd-filmfare-awards-2017-winners-list/articleshow/56541241.cms</ref> ಜಬ್ ವಿ ಮೆಟ್(2007), ಕಮಿನಿ(2009) ಮತ್ತು ಉತಾ ಪಂಜಾಬ್(2016) ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಇವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಮೂರು ಸಲ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-62nd-jio-filmfare-awards-17987.html</ref> ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Shahid in 2011.jpg|೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಶಾಹಿದ್ ಕಪೂರ್ File:Shahid and Alia at IIFA 2017.jpg|೨೦೧೭ ರ ಐಫಾ ಅವಾರ್ಡ್ ಶೋ ನಲ್ಲಿ ಆಲಿಯಾ ಭಟ್ ಮತ್ತು ಶಾಹಿದ್ File:Shahid Kapoor and Mira Rajput.jpg|ಶಾಹಿದ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಮೀರಾ ರಾಜ್ಪುತ್ </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} fjb389uh7voza0pcehg0mqbche5g6bi 0 101648 1375162 1363506 2026-06-16T17:49:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375162 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:India-locator-map-blank.svg|thumb]] {{Infobox cricketer | name = ವಿಕ್ರಮಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ | image = | country = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ | fullname = ವಿಕ್ರಮಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ | birth_date = {{birth date and age|2003|1|9|df=yes}} | birth_place = ಚೀಮಾ ಖುರ್ದ್, ಪಂಜಾಬ್, [[ಭಾರತ]] | batting = ಎಡಗೈ | bowling = ಬಲಗೈ | role = ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ | international = true | internationalspan = ೨೦೧೯–ಇಂದಿನವರೆಗೆ | odidebutdate = ೨೦ ಜೂನ್‌ | odidebutyear = ೨೦೨೨ | odidebutagainst = ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ | odicap = ೭೯ | lastodidate = ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ | lastodiyear = ೨೦೨೪ | lastodiagainst = ನೇಪಾಳ | odishirt = ೭ | T20Idebutdate = ೧೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ | T20Idebutyear = ೨೦೧೯ | T20Idebutagainst = ಐರ್ಲೆಂಡ್ | T20Icap = ೪೯ | lastT20Idate = ೫ ಮಾರ್ಚ್ | lastT20Iyear = ೨೦೨೪ | lastT20Iagainst = ನೇಪಾಳ | T20Ishirt = ೭ | columns = ೪ | column1 = ಒಡಿಐ | matches1 = ೩೨ | runs1 = ೯೬೪ | bat avg1 = ೩೧.೦೯ | 100s/50s1 = ೧/೬ | top score1 = ೧೧೦ | deliveries1 = ೨೨೮ | wickets1 = ೭ | bowl avg1 = ೩೪.೨೮ | fivefor1 = ೦ | tenfor1 = ೦ | best bowling1 = ೨/೧೨ | catches/stumpings1 = ೭/– | column2 = ಟಿ೨೦ | matches2 = ೧೦ | runs2 = ೧೦೫ | bat avg2 = ೧೧.೬೬ | 100s/50s2 = ೦/೦ | top score2 = ೩೯ | deliveries2 = – | wickets2 = – | bowl avg2 = – | fivefor2 = – | tenfor2 = – | best bowling2 = – | catches/stumpings2 = ೨/– | column3 = ಎಲ್‌ಎ | matches3 = ೩೪ | runs3 = ೩೬೫ | bat avg3 = ೨೯.೨೪ | 100s/50s3 = ೧/೬ | top score3 = ೧೧೦ | deliveries3 = ೨೫೮ | wickets3 = ೮ | bowl avg3 = ೩೨.೩೭ | fivefor3 = ೦ | tenfor3 = ೦ | best bowling3 = ೨/೧೨ | catches/stumpings3 = ೧೦/– | column4 = ಟಿ೨೦ | matches4 = ೧೦ | runs4 = ೧೦೫ | bat avg4 = ೧೧.೬೬ | 100s/50s4 = ೦/೦ | top score4 = ೩೯ | deliveries4 = – | wickets4 = – | bowl avg4 = – | fivefor4 = – | tenfor4 = – | best bowling4 = – | catches/stumpings4 = ೨/– | date = ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ | source = http://www.espncricinfo.com/netherlands/content/player/1153767.html Cricinfo }} ''ವಿಕ್ರಮಜಿತ್ ಸಿಂಗ್''' (ಜನನ ೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೩) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಂಜಾತ ಡಚ್ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]].<ref name="Bio">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1153767.html |title=Vikramjit Singh |access-date=19 September 2019 |work=ESPN Cricinfo}}</ref> ಅವರು ಎಡಗೈ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಆಗಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಸಿಂಗ್ ಅವರು ೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೩ ರಂದು ಚೀಮಾ ಖುರ್ದ್, ಪಂಜಾಬ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಸಿಖ್]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="Bio"/><ref>{{Cite news |title=Vikramjit Singh's family escaped 1984 riots: Netherlands sikh batter's story, know it all here - IN PICS |work=ZeeNews |url=https://zeenews.india.com/photos/sports/vikramjit-singhs-escaped-1984-riots-netherlands-sikh-batters-story-know-it-all-here-in-pics-2527411/vikramjits-family-faced-racism-in-netherlands-early-on-2527414}}</ref> ಅವರ ಅಜ್ಜ ಖುಷಿ ಚೀಮಾ ೧೯೮೪ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ಗಲಭೆಗಳ ನಂತರ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಓಡಿಹೋದರು ಮತ್ತು ಆಮ್‌ಸ್ಟೆಲ್‌ವಿನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೊದಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. <ref name=icc>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=cgKXhO8ALLU|title=U19 CWCQ Europe Div 2: Meet Vikramjit Singh|publisher=[[International Cricket Council]]|date=3 August 2018|accessdate=16 August 2022|via=[[YouTube]]}}</ref><ref name=raj>{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-vs-netherlands-world-cup-family-fled-punjab-in-the-80s-19-year-old-vikramjit-singh-at-t20-wc-for-netherlands-8232018/lite/|title=Family fled Punjab in the ’80s, 19-yr-old at T20 World Cup for Netherlands|first=Pratyush|last=Raj|date=27 October 2022|access-date=4 July 2023|newspaper=The Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113135418/https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-vs-netherlands-world-cup-family-fled-punjab-in-the-80s-19-year-old-vikramjit-singh-at-t20-wc-for-netherlands-8232018/lite/|archive-date=13 November 2022|url-status=live}}</ref> ==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== ===ಅಂಡರ್-೧೯=== ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನಾಯಕ ಪೀಟರ್ ಬೊರೆನ್ ಗುರುತಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ವಿಆರ್‌ಎ ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಗೆ ಕ್ಲಬ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಲು ಮನವೊಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಬೊರೆನ್ ಮತ್ತು ಅಮಿತ್ ಉನಿಯಾಲ್ ರಿಂದ ಖಾಸಗಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು, [[ಚಂಡೀಗಢ]] ಯುನಿಯಾಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು.<ref name=raj/> ಅವರು ೧೫ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name=icc/> ಸಿಂಗ್ ೨೦೦೯ ಅಂಡರ್-೧೯ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಯುರೋಪ್ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ನಲ್ಲಿ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಡರ್-೧೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ೧೩೩ ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ೩೦೪ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ತೋಮಸ್ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ನಂತರದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸಿದ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಅವರು ಮುಗಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.espncricinfo.com/series/iccu19wc-qlf-europe-2019-1194300/stats|title=ICC Under-19 World Cup Qualifier Europe Region 2019|publisher=ESPNcricinfo|access-date=4 July 2023}}</ref> ===ಸಿನಿಯರ್ ವೃತ್ತಿ=== ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೧೯-೨೦ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತ್ರಿಕೋನ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸರಣಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/ryan-campbell-announces-squad-for-t20-world-cup-qualifier/ |title=Ryan Campbell announces squad for T20 World Cup Qualifier |work=Royal Dutch Cricket Association |access-date=8 September 2019 |archive-date=8 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191008202527/https://www.kncb.nl/en/news/ryan-campbell-announces-squad-for-t20-world-cup-qualifier/ |url-status=live }}</ref> ಅವರು ೧೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಟಿ೨೦ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200428.html |title=5th Match, Ireland Tri-Nation T20I Series at Dublin (Malahide), Sep 19 2019 |work=ESPN Cricinfo |access-date=19 September 2019}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಂಡದ ಹಿರಿಯ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಹದಿನೇಳು ಡಚ್ ಮೂಲದ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2020/articles/000004/000430.shtml |title=Dutch men's squads announced |work=Cricket Europe |access-date=6 May 2020 |archive-date=25 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225054222/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2020/articles/000004/000430.shtml |url-status=dead }}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಡಚ್ ಒಡಿಐ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/cricket-selection-announced-for-tour-to-new-zealand/ |title=Cricket selection announced for tour to New Zealand |work=Royal Dutch Cricket Association |access-date=22 February 2022 |archive-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240825003623/https://www.kncb.nl/en/news/cricket-selection-announced-for-tour-to-new-zealand/ |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ ರಂದು ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಒಡಿಐ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1288987.html |title=1st ODI (D/N), Mount Maunganui, Mar 29 2022, Netherlands tour of New Zealand |work=ESPN Cricinfo |access-date=29 March 2022}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಸಿಂಗ್ ಓಮನ್ ವಿರುದ್ಧ ೧೧೦ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಒಡಿಐ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ 88 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Moonda |first=Firdose |date=3 July 2023 |title=Vikramjit's 'lids off' moment caps Netherlands' record-breaking run |work=ESPNCricInfo |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-qualifier-2023-vikramjit-lids-off-moment-caps-netherlands-record-breaking-run-1385588}}</ref><ref>{{Cite news |title=Vikramjit, Barresi keep Netherlands in the hunt for a CWC23 spot |work=ICC Cricket |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/3566882}}</ref> ತರುವಾಯ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ೨೦೨೩ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 4brvnjf5z9y71rbjvi10qq6krcwqwk3 0 105632 1375171 1365634 2026-06-17T00:43:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375171 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ಶ್ರೇಯಸ್ ಅಯ್ಯರ್ | image = Shreyas Iyer 2021.jpg | caption = Iyer in 2021 | fullname = ಶ್ರೆಯಸ್ ಸಂತೋಷ್ ಅಯ್ಯರ್ | birth_date = {{Birth date and age|1994|12|6|df=yes}} | birth_place = [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], ಭಾರತ | nickname = | heightft = | heightinch = | heightm = | batting = | bowling = ಬಲಗೈ ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್ | role = [[Batter (cricket)|Batter]] | international = true | internationalspan = ೨೦೧೭ರಿಂದ | country = ಭಾರತ | testdebutdate = ೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ | testdebutyear = ೨೦೨೧ | testdebutagainst = [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] | testcap = ೩೦೩ | lasttestdate = ೨೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ | lasttestyear = ೨೦೨೨ | lasttestagainst = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ | odidebutdate = ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ | odidebutyear = ೨೦೧೭ | odidebutagainst = ಶ್ರೀಲಂಕಾ | odicap = ೨೧೯ | lastodidate = ೧೫ ಜನವರಿ | lastodiyear = ೨೦೨೩ | lastodiagainst = ಶ್ರೀಲಂಕಾ | odishirt = ೪೧ | T20Idebutdate = ೧ ನವಂಬರ್ | T20Idebutyear = ೨೦೧೭ | T20Idebutagainst = [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] | T20Icap = ೭೦ | lastT20Iagainst = [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] | lastT20Idate = ೨೨ ನವಂಬರ್ | lastT20Iyear = ೨೦೨೨ | T20Ishirt = ೪೧ | club1 = [[ಮುಂಬೈ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ]] | year1 = ೨೦೧೩/೧೪ರಿಂದ | clubnumber1 = | club2 = [[ಡೆಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್]] | year2 = ೨೦೧೫–೨೦೨೧ | club3 = [[ಕೊಲ್ಕತಾ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್]] | year3 = ೨೦೨೨ | clubnumber2 = ೪೧ | columns = ೪ | column1 = [[ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಟೆಸ್ಟ್]] | column2 = [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ|ಏಕದಿನ]] | column3 = [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦|ಟಿ೨೦]] | column4 = [[ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|FC]] | matches1 = ೭ | matches2 = ೩೨ | matches3 = ೪೭ | matches4 = ೬೦ | runs1 = ೬೨೪ | runs2 = ೧,೫೯೩ | runs3 = ೧೦೪೩ | runs4 = ೫,೩೨೪ | bat avg1 = ೫೬.೭೨ | bat avg2 = ೪೬.೮೫ | bat avg3 = ೩೦.೬೭ | bat avg4 = ೫೨.೭೧ | 100s/50s1 = ೧/೫ | 100s/50s2 = ೨/೧೪ | 100s/50s3 = ೦/೭ | 100s/50s4 = ೧೩/೨೯ | top score1 = ೧೦೫ | top score2 = ೧೧೩[[not out|*]] | top score3 = ೭೪[[not out|*]] | top score4 = ೨೦೨[[not out|*]] | deliveries1 = – | deliveries2 = ೩೧ | deliveries3 = ೨ | deliveries4 = ೫೬೫ | wickets1 = – | wickets2 = ೦ | wickets3 = ೦ | wickets4 = ೪ | bowl avg1 = – | bowl avg2 = – | bowl avg3 = – | bowl avg4 = ೧೦೦.೨೫ | fivefor1 = – | fivefor2 = – | fivefor3 = – | fivefor4 = ೦ | tenfor1 = – | tenfor2 = – | tenfor3 = – | tenfor4 = ೦ | best bowling1 = – | best bowling2 = – | best bowling3 = – | best bowling4 = ೨/೨೯ | catches/stumpings1 = ೯/– | catches/stumpings2 = ೧೬/– | catches/stumpings3 = ೧೪/– | catches/stumpings4 = ೪೬/– | source = http://www.espncricinfo.com/india/content/player/೬೪೨೫೧೯.html ESPNcricinfo | date = ೧೫ January | year = ೨೦೨೩ }} '''ಶ್ರೇಯಸ್ ಸಂತೋಷ್ ಐಯ್ಯರ್''', ಓರ್ವ ಭಾರತೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಆಟಗಾರ. ಇವರು ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ಹಾಗು ಬಲಗೈ ಲೆಗ್‌ಬ್ರೇಕ್ ಬೌಲರ್. [[ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫೀ]]‌‌ಯಲ್ಲಿ [[ಮುಂಬೈ]] ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ. [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]]ನಲ್ಲಿ [http://www.delhidaredevils.com ಡೆಲ್ಲಿ ಡೇರ್ ಡೆವಿಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110020156/http://www.delhidaredevils.com/ |date=2010-01-10 }} ತಂಡದ ಪರ ಆಡುತ್ತಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಶ್ರೇಯಸ್ ಐಯ್ಯರ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೦೬, ೧೯೯೪ ರಂದು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ [[ಮುಂಬೈ]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ೧೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರವೀನ್ ಆಮ್ರೆ ಅವರ ಬಳಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೋಡರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಟ್ರೋಫೀಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. ಇವರ ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗು ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವೂ ಹೊರಬಂದಿದೆ.<ref>https://sports.ndtv.com/cricket/players/೬೪೩೮೪-shreyas-santosh-iyer-playerprofile{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mid-day.com/articles/despite-injury-shreyas-claims-six-in-podars-win/%E0%B3%A7%E0%B3%AB%E0%B3%AB%E0%B3%AF%E0%B3%A7%E0%B3%A6 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-01-31 |archive-date=2023-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230131153714/https://www.mid-day.com/articles/despite-injury-shreyas-claims-six-in-podars-win/%E0%B3%A7%E0%B3%AB%E0%B3%AB%E0%B3%AF%E0%B3%A7%E0%B3%A6 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=PnDkLNciTJc</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == === ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ === ಏಪ್ರಿಲ್ ೦೯, ೨೦೧೫ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಎಮ್.ಎ. ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨ನೇ [http://www.iplt20.com ಐಪಿಎಲ್] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್‌ಕಿಂಗ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಡೆಲ್ಲಿ ಡೇರ್‌ಡೆವಿಲ್ಸ್]] ತಂಡದಿಂದ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ೧೮೬೮ ರನ್ ಕಲೆಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/೧೪೫೯೫/chennai-super-kings-vs-delhi-daredevils-೨nd-match-indian-premier-league-೨೦೧೫{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ === ನವಂಬರ್ ೦೧, ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿಫಿರೋಜ್ ಷಾ ಕೋಟ್ಲಾ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ಮೊದಲನೇ ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಶ್ರೇಯಸ್ '''ಐಯ್ಯರ್''' ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೦, ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ|ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ]] [[ಧರ್ಮಶಾಲಾ|ಧರ್ಮಶಾಲಾದಲ್ಲಿ]] [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]]ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/೧೯೧೯೩/india-vs-sri-lanka-೧st-odi-sri-lanka-tour-of-india-೨೦೧೭{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/೧೮೯೫೯/india-vs-new-zealand-೧st-t೨೦i-new-zealand-tour-of-india-೨೦೧೭{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಪಂದ್ಯಗಳು == *ಟಿ-೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೦೬''' ಪಂದ್ಯಗಳು.<ref>https://www.cricbuzz.com/profiles/೯೪೨೮/shreyas-iyer{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.espncricinfo.com/india/content/player/೬೪೨೫೧೯.html</ref> *ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೦೬''' ಪಂದ್ಯಗಳು *ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೪೬''' ಪಂದ್ಯಗಳು ಅರ್ಧ ಶತಕಗಳು *ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೧೦''' *ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೦೨''' == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} <references/> https://kannada.newsnext.live/shreyas-iyer-has-written-a-record-that-no-one-can-do-without-a-century-miss-india-vs-bangladesh-test-match/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221216111123/https://kannada.newsnext.live/shreyas-iyer-has-written-a-record-that-no-one-can-do-without-a-century-miss-india-vs-bangladesh-test-match/ |date=2022-12-16 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಆಸೋಸಿಯೇಶನ್]] a7f3o4f81lb6y1qm0pl9u5zjyanrjih 0 109346 1375173 1366565 2026-06-17T03:40:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375173 wikitext text/x-wiki {{Short description|Scientific study of organisms that live in the ocean}} {{multiple image|perrow = 2|total_width=350 | image1 = Tide pools in santa cruz.jpg | image2 = Chevron_Baracuda.JPG | image3 = HCMR submarine.jpg | image4 = Fan_mussel_(Pinna_nobilis).jpg | footer = ಸಮುದ್ರದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ([[ಕರಾವಳಿ]] ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಸಾಗರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ (ಸಾಗರದ ಜೀವನ) ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನ ಎಡದಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ: ಸಾಂಟಾ ಕ್ರೂಜ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೈಡ್ ಪೂಲ್; ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಪೊಮ್ ಪೊಮ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಬರ್ರಾಕುಡಾ ಶಾಲೆ; [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]] ಸೀಗ್ರಾಸ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಫ್ಯಾನ್ ಮಸ್ಸೆಲ್; ಸಮುದ್ರ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ. }} [[ಚಿತ್ರ:Cleaning station konan.jpg|thumb]] '''ಸಾಗರ [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]''' ಎಂದರೆ ಸಮುದ್ರದ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಫೈಲಾ,ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗು ಕುಲಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವು ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿಗಿಂತ ಪರಿಸರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Aplysina archeri (Stove-pipe Sponge-pink variation).jpg|thumb|226x226px]] [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]] ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು [[ಸಾಗರ|ಸಾಗರದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಗರವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮೂರು ಆಯಾಮದ ವಿಶ್ವವಾಗಿದೆ. ಸಾಗರವು ಭೂಮಿಯ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡ ೭೧ ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ನದೀಮುಖ|ನದಿಮುಖಗಳು]], ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳು, ಕೆಲ್ಪ್ ಕಾಡುಗಳು, ಸೀಗ್ರಾಸ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸೀಮೌಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಥರ್ಮಲ್ ವೆಂಟ್‌ಗಳು, ಟೈಡ್‌ಪೂಲ್‌ಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ, ಮರಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ತಳಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಸಾಗರ (ಪೆಲಾಜಿಕ್) ವಲಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಫೈಟೊಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಝೂಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ೨೫–೩೨ ಮೀಟರ್ (೮೨–೧೦೫ ಅಡಿ) ಉದ್ದದ ಬೃಹತ್ ಸೆಟಾಸಿಯನ್ (ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು) ವರೆಗಿನ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಾಗರ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನವು ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ, ಆಹಾರ, [[ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರ|ಔಷದ]] ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಾಗರ ಜೀವನವು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಮೂಲಭೂತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರ ಜೀವನವು ನಮ್ಮ ಗ್ರಹದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಹವಾಮಾನದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ. ಫಿನ್‌ಫಿಶ್ ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪುಮೀನು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳು ಮಾನವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವು ಮೂಲಭೂತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಚಕ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾನವ ಜ್ಞಾನದ ದೇಹವು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟರ್(ಕಾರ್ಬನ್ ಸೈಕಲ್) ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯು(ಭೂಮಿಯ ಉಸಿರಾಟ, ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಪರಿಸರ]] ವ್ಯ್ವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಶಕ್ತಿಯ ಚಳುವಳಿ) ಸೇರಿವೆ. ==ಜೈವಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ== [[File:BlueMarble-2001-2002.jpg|thumb|400px|right|ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವು ಸಮುದ್ರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು [[ಸಾಗರ]] ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಗರಗಳು ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆಳದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩೬೦,೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳು ವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite journal |last=Charette |first=Matthew |author2=Smith, Walter H. F. |title=The volume of Earth's ocean |journal=Oceanography |year=2010 |volume=23 |issue=2 |pages=112–114 |doi=10.5670/oceanog.2010.51 |doi-access=free |hdl=1912/3862 |hdl-access=free }}</ref><ref>[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/world/ World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126032610/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/world/ |date=2021-01-26 }} ''The World Factbook'', CIA. Retrieved 13 January 2014.</ref>|alt=Two views of the ocean from space]] ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಜೈವಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಸಾಗರ ಜೀವನವು ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜೈವಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರವು ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ]] ಜೀವಿಗಳು ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಜೈವಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Lalli Parsons">Lalli, Carol M., and Timothy R. Parsons. "Introduction." Biological Oceanography: An Introduction. First Edition ed. Tarrytown, New York: Pergamon, 1993. 7-21. Print.</ref> ಜೈವಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರವು ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸಮುದ್ರದ ಜೀವನವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೈವಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರವು ಆಹಾರ ಜಾಲದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಳಮಟ್ಟದ ವಿಧಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವು ಸಾಗರವನ್ನು ಮೇಲಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೈವಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ಟನ್‌ಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ (ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮೂಲಗಳು, ಚಲನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಚಯಾಪಚಯ) ಅವುಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಗಾಲದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗೆ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿತರಣೆ (ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಚಕ್ರ) ಗಳಂತಹ ಸಾಗರದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Lalli Parsons" /><ref>{{cite web|author=Menden-Deuer,Susanne|title=Course Info, OCG 561 Biological Oceanography|url=http://www.gso.uri.edu/ocg561/|access-date=2021-03-19|archive-date=2018-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129094359/http://www.gso.uri.edu/ocg561/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|last=Miller|first=Charles B.|title=Biological Oceanography|author2=Patricia A. Wheeler|publisher=John Wiley & Sons|year=2012|edition=Second|location=Chinchester, West Sussex}}</ref> ಜೈವಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರವು ಆಹಾರ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾನವರು ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Lalli Parsons" /><ref name=Mills1995>{{cite journal |doi = 10.1007/BF02368334|title = From marine ecology to biological oceanography|year = 1995|last1 = Mills|first1 = Eric L.|journal = Helgoländer Meeresuntersuchungen|volume = 49|issue = 1–4|pages = 29–44|bibcode = 1995HM.....49...29M|url = https://rdcu.be/chiJn|s2cid = 22149101|doi-access = free}}</ref> ==ಸಮುದ್ರದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು== ಸಾಗರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಸಾಗರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಕರಾವಳಿಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ತೀರದಿಂದ [[ಖಂಡ|ಭೂಖಂಡದ]] ಶೆಲ್ಫ್‌‌ನ ಅಂಚಿನವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳು ಕರಾವಳಿಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಶೆಲ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶವು ಒಟ್ಟು ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಏಳು ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ತೆರೆದ ಸಾಗರದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಶೆಲ್ಫ್‌ನ ಅಂಚಿಗೆ ಮೀರಿ ಆಳವಾದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಸಮುದ್ರದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪೆಲಾಜಿಕ್ ಮತ್ತು ಡೆಮರ್ಸಲ್ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಪೆಲಾಜಿಕ್ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಮೇಲ್ಮೈ ಬಳಿ ಅಥವಾ ತೆರೆದ ನೀರಿನ ಕಾಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಡೆಮರ್ಸಲ್ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ===ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ ಮತ್ತು ತೀರ ಸಮೀಪ=== [[File:Tide pools in santa cruz.jpg|thumb|left|ಸಮುದ್ರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಕಡಲ ಹೂ]] ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಕೊಳಗಳು]] ಸಮುದ್ರದ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದಿಂದ ದಡಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ವಲಯಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೀವಸಂಕುಲವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳು ತೋಟಿಗಳಾಗಿದ್ದು ದಡದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸಮುದ್ರ ಜೀವನದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಭೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತೀರ ಮತ್ತು ಅಂತರದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಉಪಗುಂಪು ಜೈವಿಕ ಸವೆತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೆರೆದ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಕೊರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪುಡಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ===ನದೀಮುಖಗಳು=== [[File:Urdaibai, Bizkaia, Euskal Herria.jpg|thumb|left|ನದೀಮುಖಗಳು ಸಮುದ್ರದ ನೀರು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಹರಿವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ.]] ನದೀಮುಖಗಳು ತೀರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ನದೀಮುಖವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಳೆಗಳು ಅದರೊಳಗೆ ಹರಿಯುವ ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾಗಶಃ ಸುತ್ತುವರಿದ ಕರಾವಳಿ ನೀರಿನ ದೇಹವಾಗಿದೆ.<ref name="james">{{cite book |last=Pritchard |first=D. W. |year=1967 |chapter= What is an estuary: physical viewpoint |pages=3–5 |editor-first=G. H. |editor-last=Lauf |title= Estuaries |series=A.A.A.S. Publ. |volume=83 |location=Washington, DC }}</ref> ನದೀಮುಖಗಳು ಸಿಹಿನೀರಿನ ನದಿ ಪರಿಸರಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರದ ನಡುವೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ವಲಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತಗಳು, ಅಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಲವಣಯುಕ್ತ ನೀರಿನ ಒಳಹರಿವು. ನದಿಯ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತಾಜಾ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೆಸರಿನ ಹರಿವುಗಳು. ===ಬಂಡೆಗಳು=== [[File:Maldivesfish2.jpg|thumb|left|ಕೋರಲ್ ರೀಫ್‌ಗಳು ಪ್ರಚಂಡ [[ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ]] ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.]] ಬಂಡೆಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ದಟ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಬಂಡೆಗಳ ವಿಧಗಳೆಂದರೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳು. ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಬಂಡೆಗಳು ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಬಂಡೆಗಳು ಹವಳಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಲವಣಗಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬಂಡೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಗರ ತಳದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಹೊರಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ, ಇತರ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಇದು ಕೃತಕ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವು ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ ನಿನೊ ಹವಾಮಾನ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಬೃಹತ್ [[ಕಲ್ಲು|ಬಂಡೆಗಳು]] ಸತ್ತವು.<ref>NOAA (1998) Record-breaking coral bleaching occurred in tropics this year. National Oceanic and Atmospheric Administration, Press release (October 23, 1998).</ref><ref>ICRS (1998) Statement on Global Coral Bleaching in 1997-1998. International Coral Reef Society, October 15, 1998.</ref> ಕೆಲವು ಬಂಡೆಗಳು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ೫೦% ಮತ್ತು ೭೦% ರಷ್ಟು ಈಗ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. ===ತೆರೆದ ಸಾಗರ=== [[File:Representative ocean animal life.jpg|thumb|upright=1.7| ಕೆಲವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಾಗರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವನ (ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ) ಅವುಗಳ ಅಂದಾಜು ಆಳ-ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿತ ಪರಿಸರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ. ಸಾಗರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿಗಳು ಮೇಲ್ಮೈಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಗರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜೀವನದ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳ ಒಳಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. <ref name="Apprill2017">Apprill, A. (2017)"Marine animal microbiomes: toward understanding host–microbiome interactions in a changing ocean". ''Frontiers in Marine Science'', '''4''': 222. {{doi|10.3389/fmars.2017.00222}}. [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License].</ref>]] [[File:Humpback stellwagen edit.jpg|thumb|left|ತೆರೆದ ಸಾಗರವು ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಶೆಲ್ಫ್‌ಗಳು ಆಚೆಗಿನ ಆಳವಾದ ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.]] ತೆರೆದ ಸಾಗರವು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅನುತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಅದು ತುಂಬಾ ವಿಶಾಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ತೆರೆದ ಸಾಗರವನ್ನು ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ವಲಯಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://marinebio.org/oceans/open-ocean/|title=The Open Ocean - MarineBio.org|website=marinebio.org|access-date=2016-09-26}}</ref> ಅವುಗಳ ಆಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಪಿಪೆಲಾಜಿಕ್, ಮೆಸೊಪೆಲಾಜಿಕ್, ಬಾಥಿಪೆಲಾಜಿಕ್, ಅಬಿಸೊಪೆಲಾಜಿಕ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಡೊಪೆಲಾಜಿಕ್ ವಲಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅವುಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಬದಲಾಗುವ ವಲಯಗಳು ಫೋಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಅಫೋಟಿಕ್ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅಫೋಟಿಕ್ ವಲಯದ ಶಕ್ತಿಯು ಡಿಟ್ರಿಟಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಸಾಗರದಿಂದ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ===ಆಳವಾದ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಕಂದಕಗಳು=== [[File:Deep sea chimaera.jpg|thumb|left| ಆಳವಾದ ಸಮುದ್ರ ಚಿಮೇರಾ.]] ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಳೆಯಲಾದ ಆಳವಾದ ದಾಖಲಿತ ಸಾಗರ ಕಂದಕವೆಂದರೆ ೧೦,೯೨೪ ಮೀ (೩೫,೮೪೦ ಅಡಿ). ಇದು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಸಮೀಪವಿರುವ ಮರಿಯಾನಾ ಟ್ರೆಂಚ್ ಆಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಆಳದಲ್ಲಿ, ನೀರಿನ ಒತ್ತಡವು ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಸಹ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಆಳವಾದ ಸಮುದ್ರವು ಅಫೋಟಿಕ್ ವಲಯದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/earth-and-environment/geology-and-oceanography/geology-and-oceanography/aphotic-zone|title=Aphotic Zone {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2018-12-06|archive-date=2023-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230710092355/https://www.encyclopedia.com/earth-and-environment/geology-and-oceanography/geology-and-oceanography/aphotic-zone|url-status=live}}</ref> ಈ ಆಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅನೇಕ ಜೀವ ರೂಪಗಳು ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕಾಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬೆಳಕನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳು ಸಹ ಆಳದಿಂದ ಏರುವ ಸಮುದ್ರದ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡಲು ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯ-ಸಾಗರದ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಹರಡುವ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಹೈಡ್ರೋಥರ್ಮಲ್ ದ್ವಾರಗಳು ಓಯಸಿಸ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ==ಸಮುದ್ರ ಜೀವನ== {{multiple image | align = right | caption_align = center | direction = vertical | width = 260 | image1 = Copepodkils.jpg | caption1 = ಕೋಪೊಪಾಡ್ | image2 = Crown of Thorns-jonhanson.jpg | caption2 = ಕ್ರೌನ್-ಆಫ್-ಥಾರ್ನ್ಸ್ ಸ್ಟಾರ್ಫಿಶ್ | image3 = Grilse001.jpg | caption3 = | image4 = Chelonia mydas and bubbles.jpg | caption4 = ಹಸಿರು ಆಮೆ | image5 = Black-browed albatross.jpg| | caption5 = ಕಡಲುಕೋಳಿ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಹಾರಡುತ್ತಿರುವುದು | image6 = Sea otters holding hands, cropped.jpg | caption6 = ಸಮುದ್ರದ ನೀರುನಾಯಿಗಳು }} ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಫೈಲಾ, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಕುಲಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇತರವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವು ಅವುಗಳ ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವುಗಳ ಪರಿಸರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವು ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮುದ್ರದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವ ಇತರ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ===ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಜೀವನ=== ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪರಿಸರದ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯು ಸಮುದ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗಾಲ, ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಡಿನ ಅಂಶಗಳ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಗರದೊಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಜೀವನವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2015/12/151210181647.htm |title=Functions of global ocean microbiome key to understanding environmental changes |date=December 10, 2015 |website=www.sciencedaily.com |publisher=University of Georgia |access-date=December 11, 2015 |archive-date=December 14, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151214175012/http://www.sciencedaily.com/releases/2015/12/151210181647.htm |url-status=live }}</ref> ಫೈಟೊಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸೈನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ (ನೀಲಿ-ಹಸಿರು ಪಾಚಿ/ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪಾಚಿಗಳು (ಕೆಂಪು, ಹಸಿರು, ಕಂದು ಮತ್ತು ಹಳದಿ-ಹಸಿರು), ಡಯಾಟಮ್‌ಗಳು, ಡೈನೋಫ್ಲಾಜೆಲೇಟ್‌ಗಳು, ಯೂಗ್ಲೆನಾಯ್ಡ್‌ಗಳು, ಕೊಕೊಲಿಥೊಫೊರಿಡ್‌ಗಳು, ಕ್ರಿಪ್ಟೋಮೊನಾಡ್ಸ್, ಕ್ರೈಸೋಫೈಟ್‌ಗಳು, ಕ್ಲೋರೊಫೈಟ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕೋಫ್ಲಾಜೆಲೇಟ್‌ಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡೈನೋಫ್ಲಾಜೆಲೇಟ್‌ಗಳು, ಝೂಫ್ಲಾಗೆಲೇಟ್‌ಗಳು, ಫೋರಮಿನಿಫೆರಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ರೇಡಿಯೊಲೇರಿಯ|ರೇಡಿಯೊಲೇರಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ [[ಪ್ರೋಟೊಜ಼ೋವ|ಪ್ರೋಟೊಜ಼ೋವಗಳು]] ಜೂಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೈನೋಫ್ಲಾಜೆಲೇಟ್‌ಗಳು) ಫೈಟೊಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರ ಝೂಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿನಿಡೇರಿಯನ್‌ಗಳು, ಸಿಟೆನೊಫೋರ್‌ಗಳು, ಚೈಟೊಗ್ನಾಥ್‌ಗಳು, ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು, ಆರ್ತ್ರೋಪಾಡ್‌ಗಳು, ಯುರೋಕಾರ್ಡೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಲಿಚೈಟ್‌ಗಳಂತಹ ಅನೆಲಿಡ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಿಚಿತ ರೂಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗುವ ಮೊದಲು ಝೂಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ಟನ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೀನಿನ ಲಾರ್ವಾಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (ಇದನ್ನು ಸ್ಟಾರ್ಫಿಶ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ===ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಚಿ=== ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಪಾಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಮೀನಿನ ಲಾರ್ವಾ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಕಶೇರುಕಗಳಿಗೆ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾಚಿಗಳ ಜೀವನವು ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಹಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ಪಾಚಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮಂಡಲದ ಕಾಡುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಉಪ ಸಸ್ಯಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೂಡುಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಾಗರದಲ್ಲಿನ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಪಾಚಿಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸರ್ಗಸ್ಸಮ್ ಮತ್ತು ಕೆಲ್ಪ್ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲ್ಪ್ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕಡಲಕಳೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಸ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಹುಲ್ಲುಗಳಂತಹ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈಲ್ಗ್ರಾಸ್, ಜೋಸ್ಟೆರಾ ಮತ್ತು ಆಮೆ ಹುಲ್ಲು, ಥಲಸ್ಸಿಯಾ). ಈ ಸಸ್ಯಗಳು ಸಾಗರ ಪರಿಸರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲವಣಾಂಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ. ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಡ್‌ಗ್ರಾಸ್ ಅಥವಾ ಕಡಲತೀರದ ಹುಲ್ಲು ಬೆಳೆಯುವ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಇಂಟರ್ಟೈಡಲ್ ವಲಯವು ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ===ಅಕಶೇರುಕಗಳು=== ಅಕಶೇರುಕ ಸಮುದ್ರ ಜೀವನವು ಸಿನಿಡೇರಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜೆಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಎನಿಮೋನ್ಗಳು; ಕ್ಟೆನೊಫೊರಾ; ಫೈಲಾ ಪ್ಲಾಟಿಹೆಲ್ಮಿಂಥೆಸ್, ನೆಮೆರ್ಟಿಯಾ, ಅನ್ನೆಲಿಡಾ, ಸಿಪುನ್ಕುಲಾ, ಎಚಿಯುರಾ, ಚೈಟೊಗ್ನಾಥಾ ಮತ್ತು ಫೋರೊನಿಡಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮುದ್ರ ಹುಳುಗಳು; ಚಿಪ್ಪುಮೀನು, ಸ್ಕ್ವಿಡ್, ಆಕ್ಟೋಪಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೊಲಸ್ಕಾ; ಚೆಲಿಸೆರಾಟಾ ಮತ್ತು ಕ್ರಸ್ಟೇಶಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರ್ತ್ರೋಪೋಡಾ; ಪೊರಿಫೆರಾ; ಬ್ರಯೋಜೋವಾ; ಸ್ಟಾರ್ಫಿಶ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಕಿನೋಡರ್ಮಾಟಾ; ಮತ್ತು ಯುರೋಕಾರ್ಡಾಟಾ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಮುದ್ರದ ಸ್ಕ್ವಿರ್ಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಟ್ಯೂನಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ===ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು=== ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಪಾಚಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪಾಚಿ, ಹವಳಗಳು, ಪ್ರೊಟೊಜೋವನ್ ಚೀಲಗಳು, ಸಮುದ್ರ ಹುಲ್ಲುಗಳು, ಮರ ಮತ್ತು ಇತರ ತಲಾಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಸಪ್ರೋಬ್‌ಗಳು ಸಮುದ್ರದ ನೊರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳ ಬೀಜಕಗಳು ವಿಶೇಷ ಉಪಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದ್ವಿತೀಯಕ ಮೆಟಾಬೊಲೈಟ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಶ್ರೇಣಿಯು ಸಮುದ್ರದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ===ಕಶೇರುಕಗಳು=== ====ಮೀನು==== ಸುಮಾರು ೬೦% ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book |author=Moyle, P. B.; Leidy, R. A. |date=1992 |title=Loss of biodiversity in aquatic ecosystems: Evidence from fish faunas |pages=128–169 |editor=Fiedler, P. L.; Jain, S. A. Jain |work=Conservation Biology: the theory and practice of nature conservation, preservation, and management |publisher=Chapman and Hall}}</ref> ====ಸರೀಸೃಪಗಳು==== ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸರೀಸೃಪಗಳು, ಸಮುದ್ರ ಆಮೆಗಳು, ಸಮುದ್ರ ಹಾವುಗಳು, ಟೆರಾಪಿನ್ಗಳು, ಸಮುದ್ರ ಇಗುವಾನಾ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಮೊಸಳೆಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಮುದ್ರ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮುದ್ರ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಅಂಡಾಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಸಮುದ್ರ ಆಮೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು ಸಾಗರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಸಮೀಪ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Sti74">Stidworthy J. 1974. Snakes of the World. Grosset & Dunlap Inc. 160 pp. {{ISBN|0-448-11856-4}}.</ref><ref name="RAS-FAO">[ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/009/y0870e/y0870e65.pdf Sea snakes]{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [http://www.fao.org/ Food and Agriculture Organization of the United Nations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120711004347/http://www.fao.org/ |date=2012-07-11 }}. Accessed 7 August 2007.</ref> ತಮ್ಮ ಸಮುದ್ರದ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮುದ್ರ ಹಾವುಗಳು ಹತ್ತಿರದ ಭೂಮಿ, ದ್ವೀಪಗಳ ಸುತ್ತ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಶ್ರಯವಿರುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನದೀಮುಖಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ. ====ಪಕ್ಷಿಗಳು==== ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಲುಕೋಳಿ, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು, ಗ್ಯಾನೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ====ಸಸ್ತನಿಗಳು==== ಸಮುದ್ರ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಮುಖ್ಯ ವಿಧಗಳಿವೆ: ಸೆಟಾಸಿಯನ್ಸ್ (ಹಲ್ಲಿನ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲೀನ್ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು), ಸೈರೇನಿಯನ್‌ಗಳಾದ ಮ್ಯಾನೇಟೀಸ್, ಪಿನ್ನಿಪೆಡ್ಗಳಾದ ಸೀಲುಗಳು ಮತ್ತು ವಾಲ್ರಸ್, ಸಮುದ್ರ ನೀರುನಾಯಿಗಳು, ಮತ್ತು ಹಿಮಕರಡಿ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗಾಳಿ-ಉಸಿರಾಟ, ಅಂದರೆ ವೀರ್ಯ ತಿಮಿಂಗಿಲದಂತಹ ಕೆಲವು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಧುಮುಕಬಹುದು. ===ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳು=== ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಪ-ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವು ಫೈಕಾಲಜಿ, ಅಕಶೇರುಕ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಇಚ್ಥಿಯಾಲಜಿಯಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಣಿ ಗುಂಪುಗಳ ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇತರ ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಭೌತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಉಪ್ಪು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ಸಾಗರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಜೀವನದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಸ್ಥಳಾಂತರ) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಗರ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮುದ್ರದ ಜೈವಿಕ ಅಣುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೈವಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಮುದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಉಪ-ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಇದು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ (ಹಾಗೆಯೇ ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು) ಭಾಗಶಃ ಶಾಖೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಸಾಗರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೌತಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯುಮಂಡಲದ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಸಹ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ==ವಿತರಣಾ ಅಂಶಗಳು== ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು. ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಪಾಪ್-ಅಪ್ ಉಪಗ್ರಹ ಆರ್ಕೈವಲ್ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು, ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಇತರ ಡೇಟಾ ಲಾಗರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರವಾಹಗಳು, ಉಬ್ಬರವಿಳಿತಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಸಾಗರ ಅಂಶಗಳು ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾಗರದ ಜೀವ ರೂಪಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಗರ ಜೀವಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Scyliorhinus retifer embryo.JPG|thumb|left]] ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅವಲೋಕನಗಳು ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದವು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಜ್ಞಾನದ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸಮುದ್ರಯಾನಗಳು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ತನ್ನ ವಿಕಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳ ರಚನೆಯ ಕುರಿತು ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್(HMS) ಬೀಗಲ್‌ನ ಪ್ರಯಾಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಂಡಿಸಿದರು.<ref>Ward, Ritchie R. Into the ocean world; the biology of the sea. 1st ed. New York: Knopf; [distributed by Random House], 1974: 161</ref> [[File:Challenger.jpg|thumb|right|{{center|ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್(HMS) ಚಾಲೆಂಜರ್ 1872-1876 ರ ಅದರ ಪ್ರವರ್ತಕ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ}}]] ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಾಗರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಸ್ಟೇಷನ್ ಬಯೋಲಾಜಿಕ್ ಡಿ ರೋಸ್ಕಾಫ್ ಅನ್ನು ೧೮೫೯ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಾನ್ಕಾರ್ನೋ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|date=2018-06-17|title=A History Of The Study Of Marine Biology ~ MarineBio Conservation Society|url=https://www.marinebio.org/creatures/marine-biology/history-of-marine-biology/|access-date=2022-02-17|language=en-US}}</ref> ೧೯೦೩ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಓಷಿಯಾನೋಗ್ರಫಿ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಹೋಲ್ ಓಷಿಯಾನೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Maienschein, Jane. 100 years exploring life, 1888-1988: the Marine Biological Laboratory at Woods Hole. Boston: Jones and Bartlett Publishers, 1989: 189-192</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category}} * [http://ocean.si.edu/ Smithsonian Ocean Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100623005244/http://ocean.si.edu/ |date=2010-06-23 }} * [http://www.mcsuk.org/ Marine Conservation Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080731214736/http://www.mcsuk.org/ |date=2008-07-31 }} * {{curlie|Science/Biology/Ecology/Aquatic_Ecology/Marine}} * [https://archive.today/20130111125741/http://www.wileyonlinelibrary.com/journal/maec Marine Ecology – an evolutionary perspective] * [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/mae.2011.32.issue-s1/issuetoc Free special issue: Marine Biology in Time and Space] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630032806/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/mae.2011.32.issue-s1/issuetoc |date=2017-06-30 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=iGRJjuMLMgE Creatures of the deep ocean] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112235447/http://www.youtube.com/watch?v=iGRJjuMLMgE |date=2013-11-12 }} – ''National Geographic'' documentary, 2010. * [http://www.exploris.org.uk Exploris] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060207100344/http://www.exploris.org.uk/ |date=2006-02-07 }} * [http://content.lib.washington.edu/fishweb/index.html Freshwater and Marine Image Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131008011909/http://content.lib.washington.edu/fishweb/index.html |date=2013-10-08 }} – From the University of Washington Library * [http://www.marinetraining.eu Marine Training Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160630085826/http://www.marinetraining.eu/ |date=2016-06-30 }} – Portal grouping training initiatives in the field of Marine Biology {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 6q6d1lumjgkv4qey7yk5nkgmiyg81l4 0 140248 1375166 1364416 2026-06-16T21:14:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375166 wikitext text/x-wiki ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ವಸ್ತುಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಂದಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸೌಂದರ್ಯೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಉದ್ಯಮವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ವಲಯವು ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೆಲ್ಫ್ ಜಾಗವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.export.gov.il/files/cosmetics/ReportonIndianCosmeticsIndustry.pdf | title=ಬ್ಯೂಟಿ ಮತ್ತು ಪರ್ಸನಲ್ ಕೇರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ}}</ref> ==ದೇಶೀಯ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು== ಭಾರತೀಯ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿಭಾಗವು ತಡವಾಗಿ ಸ್ಥಿರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ - ದೇಹದ ಆರೈಕೆ, ಮುಖದ ಆರೈಕೆ, ಕೂದಲು ಆರೈಕೆ, ಕೈ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾಳಜಿ (ಬಿಪಿಸಿ) ಉದ್ಯಮವು 8 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ತಲಾವಾರು ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾಳಜಿಗಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ==ಉತ್ಪನ್ನಗಳು== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲೆನ್ಸಿಂಗ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಕಲೋನ್, ಕಾಟನ್ ಸ್ವ್ಯಾಬ್, ಕಾಟನ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಡಿಯೋಡರೆಂಟ್, ಐ ಲೈನರ್, ಫೇಶಿಯಲ್ ಟಿಶ್ಯೂ, ಹೇರ್ ಕ್ಲಿಪ್ಪರ್, ಲಿಪ್ ಗ್ಲಾಸ್, ಲಿಪ್ ಸ್ಟಿಕ್, ಲಿಪ್ ಬಾಮ್, ಲೋಷನ್, ಮೇಕಪ್, ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸೋಪ್, ಫೇಶಿಯಲ್ ಕ್ಲೆನ್ಸರ್, ಬಾಡಿ ವಾಶ್, ನೇಲ್ ಫ್ಲೈ ಗಳು, ಪೊಮೆಡ್, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ರೇಜರ್‌ಗಳು, ಶೇವಿಂಗ್ ಕ್ರೀಮ್, ಮಾಯಿಶ್ಚರೈಸರ್, ಬೇಬಿ ಪೌಡರ್, ಟಾಯ್ಲೆಟ್ ಪೇಪರ್, ಟೂತ್ ಪೇಸ್ಟ್, ಮುಖದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ವೆಟ್ ಪೈಪ್ಸ್, ಟವೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂಪೂಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಈಗ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, 100% ಕೈಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಾಬೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್ ಸಾಬೂನುಗಳು ಇವೆ ಮತ್ತು ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಖರೀದಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=https://www.lovelocal.in/pc/personal-care|title=ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು|website=lovelocal.in|access-date=2021-10-06|archive-date=2021-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913052552/https://www.lovelocal.in/pc/personal-care|url-status=dead}}</ref> ==ಹೋಟೆಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್== ಅನೇಕ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳು * ಸಾಬೂನಿನ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಿ * ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದ ಶವರ್ ಕ್ಯಾಪ್ * ಸಣ್ಣ ಬಾಟಲಿಯ ಮಾಯಿಶ್ಚರೈಸರ್ * ಶಾಂಪೂ ಮತ್ತು ಕಂಡಿಷನರ್ ಸಣ್ಣ ಬಾಟಲಿಗಳು * ಟಾಯ್ಲೆಟ್ ಪೇಪರ್ * ಫೇಶಿಯಲ್ ಟಿಶ್ಯು ಬಾಕ್ಸ್ * ಮುಖದ ಟವೆಲ್ * ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದ ಶೂ ಪಾಲಿಶಿಂಗ್ ಬಟ್ಟೆ * ಟೂತ್ ಪೇಸ್ಟ್ * ಟೂತ್ ಬ್ರಷ್ * ಕಲೋನ್ * ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಸನಲ್ ಕೇರ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌ಗಳ (PPCPs) ಪರಿಸರ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ 1990 ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. PPCP ಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಬಳಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಇಪ್ಪತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು PPCP ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":0">{{cite journal | vauthors = Wang J, Wang S | title = ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನಿಂದ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (PPCPs) ತೆಗೆಯುವುದು: ಒಂದು ವಿಮರ್ಶೆ | journal = ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜರ್ನಲ್ | volume = 182 | pages = 620–640 | date = November 2016 | pmid = 27552641 | doi = 10.1016/j.jenvman.2016.07.049 }}</ref> ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ನೀರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು "ಆದ್ಯತೆಯ ವಸ್ತುಗಳು" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. [[Environmental impact of pharmaceuticals and personal care products#cite note-WFD2013-2|^[3]]] ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ PPCP ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ವಿಷತ್ವ, ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಹವಳದ ದಿಬ್ಬಗಳು <ref>{{Cite journal| vauthors = Shinn H |date=2019 |title=ಹವಳಗಳು ಮತ್ತು ಜಲ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರಳಾತೀತ ಶೋಧಕಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ |publisher=NOAA ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯ |url=https://repository.library.noaa.gov/view/noaa/22758|language=en|doi=10.25923/hhrp-xq11}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Downs CA, Kramarsky-Winter E, Segal R, Fauth J, Knutson S, Bronstein O, Ciner FR, Jeger R, Lichtenfeld Y, Woodley CM, Pennington P, Cadenas K, Kushmaro A, Loya Y | display-authors = 6 | title = ಹವ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಕೋರಲ್ ಪ್ಲಾನುಲೇ ಮತ್ತು ಕಲ್ಚರ್ಡ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಸೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸನ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಯುವಿ ಫಿಲ್ಟರ್, ಆಕ್ಸಿಬೆನ್zೋನ್ (ಬೆಂಜೊಫೆನೋನ್ -3) ನ ಟಾಕ್ಸಿಕೋಪಾಥೋಲಾಜಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳು | journal =ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರದ ದಾಖಲೆಗಳು | volume = 70 | issue = 2 | pages = 265–88 | date = February 2016 | pmid = 26487337 | doi = 10.1007/s00244-015-0227-7 | s2cid = 4243494 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Downs CA, Kramarsky-Winter E, Fauth JE, Segal R, Bronstein O, Jeger R, Lichtenfeld Y, Woodley CM, Pennington P, Kushmaro A, Loya Y | display-authors = 6 | title = ಸನ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಯುವಿ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನ ವಿಷವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಬೆಂಜೊಫೆನೊನ್ -2, ಪ್ಲಾನುಲೇಗಳು ಮತ್ತು ಹವಳದ ವಿಟ್ರೊ ಕೋಶಗಳಾದ ಸ್ಟೈಲೋಫೋರಾ ಪಿಸ್ಟಿಲ್ಲಾಟ | journal = ಪರಿಸರ ವಿಷವಿಜ್ಞಾನ | volume = 23 | issue = 2 | pages = 175–91 | date = March 2014 | pmid = 24352829 | doi = 10.1007/s10646-013-1161-y | s2cid = 1505199 }}</ref> ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳಂತಹ ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | vauthors = Niemuth NJ, Klaper RD | title = ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಕಲುಷಿತ ಮೆಟ್ಫಾರ್ಮಿನ್ ಇಂಟರ್‌ಸೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ | journal = ಕೆಮೊಸ್ಫಿಯರ್ | volume = 135 | pages = 38–45 | date = September 2015 | pmid = 25898388 | doi = 10.1016/j.chemosphere.2015.03.060 | doi-access = free | bibcode = 2015Chmsp.135...38N }}</ref><ref>{{Cite journal| vauthors = Larsson DG, Adolfsson-Erici M, Parkkonen J, Pettersson M, Berg AH, Olsson PE, Förlin L |date=1999-04-01|title=ಎಥಿನೈಲೋಸ್ಟ್ರಾಡಿಯೋಲ್ - ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಮೀನು ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ? |journal=ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ |language=en|volume=45|issue=2|pages=91–97|doi=10.1016/S0166-445X(98)00112-X|issn=0166-445X}}</ref> PPCP ಗಳು ಪರಿಸರದ ನಿರಂತರ ಔಷಧೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು (EPPPs) ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಿರಂತರ ಸಾವಯವ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಳಚರಂಡಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅವುಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಹಂತದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.<ref name=":0" /> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> {{Interwikineeded}} 3r3iluv6dsg1d9715slks9l2hzzy5o8 0 146308 1375157 1364329 2026-06-16T16:01:55Z ExcitedBard 94232 ExcitedBard [[ವೇದಾವತಿ]] ಪುಟವನ್ನು [[ವೇದವತಿ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1364329 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Vedavathi refuses Ravana.jpg|thumb|200|ವೇದಾವತಿ]]   [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ]] '''ವೇದಾವತಿ''' ( [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] : वेदवती) [[ಸೀತೆ|ಸೀತಾ]] ದೇವಿಯ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮ. ಅವಳು ದೇವತೆಯಾದ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ|ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ]] ಅವತಾರ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=leH7AQAAQBAJ&dq=Vedavati+goddess+meaning&pg=PA295|title=A Classical Dictionary of Hindu Mythology and Religion, Geography, History and Literature|last=Dowson|first=John|date=2013-11-05|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-39029-6|pages=295|language=en}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ವೇದಾವತಿಯು [[ದೇವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದೇವತೆಗಳ]] ಗುರು [[ಬೃಹಸ್ಪತಿ|ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ]] ಮಗ [[ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ]] ಕುಶಧ್ವಜರ ಮಗಳು. ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಪವಿತ್ರ [[ವೇದ|ವೇದಗಳ]] ಪಠಣ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನಂತರ ತನ್ನ [[ಭಕ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ತಪಸ್ಸು|ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವಾಗಿ]] ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮಗಳಿಗೆ ''ವೇದಾವತಿ'' ಅಥವಾ ವೇದಗಳ ಸಾಕಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SfWAAAAAQBAJ&dq=Vedavati+goddess+meaning&pg=PA309|title=Metrical Translations from Sanskrit Writers|last=Muir|first=J.|date=2013-08-21|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-38637-4|language=en}}</ref>. == ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ == ವೇದಾವತಿಯ ತಂದೆ ತನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ [[ವಿಷ್ಣು|ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು]] ಪತಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಮಗಳ ಕೈ ಹಿಡಿಯ ಬಯಸಿದ್ದ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರನ್ನು ಅವರು ಹೀಗೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಜ ಸಂಭು ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಹೆತ್ತವರನ್ನು ಕೊಂದನು. ವೇದಾವತಿಯು ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ [[ಆಶ್ರಮ|ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಪತಿಗಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮಹಾ [[ತಪಸ್ಸು|ತಪಸ್ಸನ್ನು]] ಮಾಡುತ್ತಾ ವಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದಳು. ''ರಾಮಾಯಣವು'' ಅವಳನ್ನು ಕಪ್ಪು ಹುಲ್ಲೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿದಾಕೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಕೂದಲನ್ನು ''ಜಟಾದಲ್ಲಿ'' ಜಡೆ ಹಾಕಿದೆ. [[ಋಷಿ|ಋಷಿಯಂತೆ]]. ಅವಳು ವಿವರಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಯೌವನದ ಅರಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. == ಇಮೋಲೇಶನ್ == [[ರಾವಣ|ಲಂಕಾದ]] ರಾಜ ಮತ್ತು [[ಅಸುರ]] ಜನಾಂಗದ ರಾವಣನು [[ಲಂಕಾ|ತಪಸ್ವಿನಿಯಾಗಿ]] ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ''ವೇದಾವತಿಯನ್ನು'' ಕಂಡು ಅವಳ ಅದ್ಭುತ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋದನು. ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಮದುವೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಪ್ರತಿ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಅವಳ ಕೂದಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ರಾವಣ ಅವಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uXCYDwAAQBAJ&dq=ravana+rape+Vedavati&pg=PA907|title=The Rāmāyaṇa of Vālmīki: An Epic of Ancient India, Volume VI: Yuddhakāṇḍa|date=2017-01-24|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-17398-6|pages=907|language=en}}</ref> ಕುಪಿತಳಾದ ವೇದಾವತಿ ಇನ್ನೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿ ಅವನ ಸಾವಿಗೆ ತಾನೇ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ರಾವನನನ್ನು ಶಪಿಸಿದಳು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=B3oEEAAAQBAJ&dq=Vedavati+ravana&pg=PA42|title=Magical Mythology|last=Gupta|first=Stuti|date=2020-11-10|publisher=Sristhi Publishers & Distributors|isbn=978-81-947908-6-0|language=en}}</ref> ಅವರ ಸಲುವಾಗಿ ತನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ [[ಹೋಮ|ಹವನಕ್ಕೆ ಹಾರಿ]] ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=B3oEEAAAQBAJ&dq=Vedavati+havan&pg=PA42|title=Magical Mythology|last=Gupta|first=Stuti|date=2020-11-10|publisher=Sristhi Publishers & Distributors|isbn=978-81-947908-6-0|language=en}}</ref> ವೇದಾವತಿ [[ಸೀತೆ|ಸೀತೆಯಾಗಿ]] ಮತ್ತೆ ಜನಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಘೋಷಿಸಿದಂತೆ ಅವಳು ರಾವಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರಚೋದಕ ಕಾರಣವಾದಳು <ref>[http://www.mythfolklore.net/india/encyclopedia/vedavati.htm Vedavati, The Encyclopaedia for Epics of Ancient India]</ref> == ಪುನರ್ಜನ್ಮ == ''[[ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ|ಬ್ರಹ್ಮ ವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದ]]'' ಪ್ರಕಾರ ವೇದಾವತಿ ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಪಾರ್ವತಿ]] ದೇವಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಳು. ಆಕೆಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟಳಾದ ದೇವಿಯು ವೇದಾವತಿಗೆ ತನ್ನ ಇಷ್ಟದ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದಳು. ವೇದಾವತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವತಾರದಲ್ಲಿಯೂ [[ನಾರಾಯಣ|ನಾರಾಯಣನನ್ನು]] ತನ್ನ ಪತಿಯಾಗಿ ಬಯಸಿದಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದಳು. ವೇದಾವತಿಯ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ|ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ]] ನಿಜವಾದ ಗುರುತನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಪಾರ್ವತಿಯು ಅವಳು ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಂದುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದಳು. [[ತ್ರೇತಾಯುಗ|ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ]] ಭೂಮಿಯ ದುಷ್ಟತನವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ನಾರಾಯಣನು [[ರಾಮ|ರಾಮನ]] ಅವತಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಅವನ ಸಂಗಾತಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1foQAAAAMAAJ&q=Vedavati+Parvati|title=A Critical Study of the Sources of Kalidasa|last=Yadava|first=Babu Ram|date=1974|publisher=Bhavana Prakashan|language=en}}</ref> ತೃಪ್ತಳಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಮಿಥಿಲಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಮಗುವಾಗಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದಳು, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ರಾಜ [[ಜನಕ|ಜನಕನು]] ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಕರಗಿದ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಶುವನ್ನು ನೋಡಿ ಮಾರುಹೋದ ಜನಕನು ಅಶರೀರವಾಣಿನ್ನು ಕೇಳಿದನು ಆ ಮಗುವು ನಾರಾಯಣನ ''ವಧುವಾಗಲೆಂದು'' ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಅಶರೀರವಾಣಿಯ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಅತೀವ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಜನಕನು ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗಳು ಜಾನಕಿಯಂತೆ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಅವಳನ್ನೇ [[ಸೀತೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sJg3EAAAQBAJ&dq=Vedavati+goddess&pg=PT30|title=Brahma Vaivartha Purana: 5 Sri Krishna Janana Khanda Part 2: English Translation only without Slokas: English Translation only without Slokas|last=Books|first=Kausiki|date=2021-07-09|publisher=Kausiki Books|language=en}}</ref> ''ಬ್ರಹ್ಮ ವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ,'' <ref>Doniger (1999) p. 23</ref> ''[[ದೇವಿ ಭಾಗವತಪುರಾಣ|ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ]],'' <ref>Mani p. 722</ref> [[ತಮಿಳು]] ಪಠ್ಯ ''ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲ ಮಹಾತ್ಯಮ್'' <ref>Doniger (1999) p. 16</ref> ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ''ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ರಾಮಾಯಣ <ref name="Pattanaik2008">{{Cite book|title=The Book of Ram|last=Devdutt Pattanaik|publisher=Penguin Books|year=2008|isbn=978-81-8475-332-5|chapter=10: Valmiki's inspiration<!-- (no page numbers) in edition -->}}</ref>'' ನಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪಾಂತರವು ವೇದಾವತಿಯನ್ನು ಮಾಯಾ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೀತೆಯ ಭ್ರಮೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದೆ. ವೇದಾವತಿಯು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸುಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ [[ಅಗ್ನಿ(ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ)|ಅಗ್ನಿದೇವನಾದ ಅಗ್ನಿಯು]] ಅವಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ರಾವಣನು ಅಪಹರಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಸೀತೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ವೇದಾವತಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಯಾ ಸೀತೆಯೊಡನೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ರಾವಣನು ಮಾಯಾ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಸೀತೆ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೀತೆಯ ಪತಿ [[ರಾಮ|ರಾಮನಿಂದ]] ರಾವಣನ ಮರಣದ ನಂತರ ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಮಾಯಾ ಸೀತೆ ಅಗ್ನಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ವೇದಾವತಿಯು ಮಾಯಾ ಸೀತೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಇತರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಯಾ ಸೀತೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ವೇದಾವತಿ (ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಅಂಶಾವತಾರ) ಎಂಬ ಗುರುತನ್ನು ಅಗ್ನಿದೇವನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾವಣನಿಂದ ನಿಂದನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಾಮನಿಂದ ಗೆದ್ದ ವೇದಾವತಿಯು ರಾಮನನ್ನು ತನ್ನ ಪತಿಯಾಗಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ರಾಮನು ಸೀತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೈಯನ್ನು ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ರೀತಿ [[ಜಾಂಬವಂತ|ಜಾಂಬವಾನ್]] ಅವರ ಮಗಳು ಜಾಂಬವತಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಸೇನಾ (ಭೂದೇವಿಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಎಂಬ ನಾಗ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಲಂಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕೃಷ್ಣನ ೩ ನೇ ಪತ್ನಿ [[ಸತ್ಯಭಾಮೆ|ಸತ್ಯಭಾಮೆಯಾಗಿ]] ಜನಿಸಿದಳು. ವೇದಾವತಿಯು ಆಕಾಶ ರಾಜನಿಗೆ ಪದ್ಮಾವತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದಳು. == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ವೇದಾವತಿ ನದಿ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == ** {{Cite book|title=Splitting the Difference: Gender and Myth in Ancient Greece and India|last=Doniger, Wendy|publisher=University of Chicago Press|year=1999|isbn=978-0-226-15641-5|chapter=The Shadow Sita and the Phantom Helen|author-link=Wendy Doniger}} ** {{Cite book|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|title=Puranic Encyclopaedia: a Comprehensive Dictionary with Special Reference to the Epic and Puranic Literature|last=Mani|first=Vettam|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|year=1975|isbn=978-0-8426-0822-0|location=Delhi|author-link=Vettam Mani}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * [https://www.tirumala.org/srk11.aspx ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕಥೆ]. ''ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು'' * <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-0-691-18292-6|978-0-691-18292-6]]</cite></bdi> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]] 7u32cgq25oveze0l8osgtxrnyk6l573 1375159 1375157 2026-06-16T16:03:14Z ExcitedBard 94232 1375159 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Vedavathi refuses Ravana.jpg|thumb|200|ವೇದಾವತಿ]]   [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ]] '''ವೇದವತಿ''' ( [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] : वेदवती) [[ಸೀತೆ|ಸೀತಾ]] ದೇವಿಯ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮ. ಅವಳು ದೇವತೆಯಾದ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ|ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ]] ಅವತಾರ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=leH7AQAAQBAJ&dq=Vedavati+goddess+meaning&pg=PA295|title=A Classical Dictionary of Hindu Mythology and Religion, Geography, History and Literature|last=Dowson|first=John|date=2013-11-05|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-39029-6|pages=295|language=en}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ವೇದಾವತಿಯು [[ದೇವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದೇವತೆಗಳ]] ಗುರು [[ಬೃಹಸ್ಪತಿ|ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ]] ಮಗ [[ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ]] ಕುಶಧ್ವಜರ ಮಗಳು. ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಪವಿತ್ರ [[ವೇದ|ವೇದಗಳ]] ಪಠಣ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನಂತರ ತನ್ನ [[ಭಕ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ತಪಸ್ಸು|ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವಾಗಿ]] ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮಗಳಿಗೆ ''ವೇದಾವತಿ'' ಅಥವಾ ವೇದಗಳ ಸಾಕಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SfWAAAAAQBAJ&dq=Vedavati+goddess+meaning&pg=PA309|title=Metrical Translations from Sanskrit Writers|last=Muir|first=J.|date=2013-08-21|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-38637-4|language=en}}</ref>. == ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ == ವೇದಾವತಿಯ ತಂದೆ ತನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ [[ವಿಷ್ಣು|ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು]] ಪತಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಮಗಳ ಕೈ ಹಿಡಿಯ ಬಯಸಿದ್ದ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರನ್ನು ಅವರು ಹೀಗೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಜ ಸಂಭು ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಹೆತ್ತವರನ್ನು ಕೊಂದನು. ವೇದಾವತಿಯು ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ [[ಆಶ್ರಮ|ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಪತಿಗಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮಹಾ [[ತಪಸ್ಸು|ತಪಸ್ಸನ್ನು]] ಮಾಡುತ್ತಾ ವಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದಳು. ''ರಾಮಾಯಣವು'' ಅವಳನ್ನು ಕಪ್ಪು ಹುಲ್ಲೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿದಾಕೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಕೂದಲನ್ನು ''ಜಟಾದಲ್ಲಿ'' ಜಡೆ ಹಾಕಿದೆ. [[ಋಷಿ|ಋಷಿಯಂತೆ]]. ಅವಳು ವಿವರಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಯೌವನದ ಅರಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. == ಇಮೋಲೇಶನ್ == [[ರಾವಣ|ಲಂಕಾದ ರಾಜ]] ಮತ್ತು [[ಅಸುರ]] ಜನಾಂಗದ ರಾವಣನು [[ಲಂಕಾ|ತಪಸ್ವಿನಿಯಾಗಿ]] ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ''ವೇದಾವತಿಯನ್ನು'' ಕಂಡು ಅವಳ ಅದ್ಭುತ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋದನು. ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಮದುವೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಪ್ರತಿ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಅವಳ ಕೂದಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ರಾವಣ ಅವಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uXCYDwAAQBAJ&dq=ravana+rape+Vedavati&pg=PA907|title=The Rāmāyaṇa of Vālmīki: An Epic of Ancient India, Volume VI: Yuddhakāṇḍa|date=2017-01-24|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-17398-6|pages=907|language=en}}</ref> ಕುಪಿತಳಾದ ವೇದಾವತಿ ಇನ್ನೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿ ಅವನ ಸಾವಿಗೆ ತಾನೇ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ರಾವನನನ್ನು ಶಪಿಸಿದಳು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=B3oEEAAAQBAJ&dq=Vedavati+ravana&pg=PA42|title=Magical Mythology|last=Gupta|first=Stuti|date=2020-11-10|publisher=Sristhi Publishers & Distributors|isbn=978-81-947908-6-0|language=en}}</ref> ಅವರ ಸಲುವಾಗಿ ತನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ [[ಹೋಮ|ಹವನಕ್ಕೆ ಹಾರಿ]] ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=B3oEEAAAQBAJ&dq=Vedavati+havan&pg=PA42|title=Magical Mythology|last=Gupta|first=Stuti|date=2020-11-10|publisher=Sristhi Publishers & Distributors|isbn=978-81-947908-6-0|language=en}}</ref> ವೇದಾವತಿ [[ಸೀತೆ|ಸೀತೆಯಾಗಿ]] ಮತ್ತೆ ಜನಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಘೋಷಿಸಿದಂತೆ ಅವಳು ರಾವಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರಚೋದಕ ಕಾರಣವಾದಳು <ref>[http://www.mythfolklore.net/india/encyclopedia/vedavati.htm Vedavati, The Encyclopaedia for Epics of Ancient India]</ref> == ಪುನರ್ಜನ್ಮ == ''[[ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ|ಬ್ರಹ್ಮ ವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದ]]'' ಪ್ರಕಾರ ವೇದಾವತಿ ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಪಾರ್ವತಿ]] ದೇವಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಳು. ಆಕೆಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟಳಾದ ದೇವಿಯು ವೇದಾವತಿಗೆ ತನ್ನ ಇಷ್ಟದ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದಳು. ವೇದಾವತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವತಾರದಲ್ಲಿಯೂ [[ನಾರಾಯಣ|ನಾರಾಯಣನನ್ನು]] ತನ್ನ ಪತಿಯಾಗಿ ಬಯಸಿದಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದಳು. ವೇದಾವತಿಯ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ|ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ]] ನಿಜವಾದ ಗುರುತನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಪಾರ್ವತಿಯು ಅವಳು ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಂದುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದಳು. [[ತ್ರೇತಾಯುಗ|ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ]] ಭೂಮಿಯ ದುಷ್ಟತನವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ನಾರಾಯಣನು [[ರಾಮ|ರಾಮನ]] ಅವತಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಅವನ ಸಂಗಾತಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1foQAAAAMAAJ&q=Vedavati+Parvati|title=A Critical Study of the Sources of Kalidasa|last=Yadava|first=Babu Ram|date=1974|publisher=Bhavana Prakashan|language=en}}</ref> ತೃಪ್ತಳಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಮಿಥಿಲಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಮಗುವಾಗಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದಳು, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ರಾಜ [[ಜನಕ|ಜನಕನು]] ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಕರಗಿದ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಶುವನ್ನು ನೋಡಿ ಮಾರುಹೋದ ಜನಕನು ಅಶರೀರವಾಣಿನ್ನು ಕೇಳಿದನು ಆ ಮಗುವು ನಾರಾಯಣನ ''ವಧುವಾಗಲೆಂದು'' ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಅಶರೀರವಾಣಿಯ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಅತೀವ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಜನಕನು ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗಳು ಜಾನಕಿಯಂತೆ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಅವಳನ್ನೇ [[ಸೀತೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sJg3EAAAQBAJ&dq=Vedavati+goddess&pg=PT30|title=Brahma Vaivartha Purana: 5 Sri Krishna Janana Khanda Part 2: English Translation only without Slokas: English Translation only without Slokas|last=Books|first=Kausiki|date=2021-07-09|publisher=Kausiki Books|language=en}}</ref> ''ಬ್ರಹ್ಮ ವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ,'' <ref>Doniger (1999) p. 23</ref> ''[[ದೇವಿ ಭಾಗವತಪುರಾಣ|ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ]],'' <ref>Mani p. 722</ref> [[ತಮಿಳು]] ಪಠ್ಯ ''ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲ ಮಹಾತ್ಯಮ್'' <ref>Doniger (1999) p. 16</ref> ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ''ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ರಾಮಾಯಣ <ref name="Pattanaik2008">{{Cite book|title=The Book of Ram|last=Devdutt Pattanaik|publisher=Penguin Books|year=2008|isbn=978-81-8475-332-5|chapter=10: Valmiki's inspiration<!-- (no page numbers) in edition -->}}</ref>'' ನಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪಾಂತರವು ವೇದಾವತಿಯನ್ನು ಮಾಯಾ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೀತೆಯ ಭ್ರಮೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದೆ. ವೇದಾವತಿಯು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸುಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ [[ಅಗ್ನಿ(ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ)|ಅಗ್ನಿದೇವನಾದ ಅಗ್ನಿಯು]] ಅವಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ರಾವಣನು ಅಪಹರಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಸೀತೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ವೇದಾವತಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಯಾ ಸೀತೆಯೊಡನೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ರಾವಣನು ಮಾಯಾ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಸೀತೆ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೀತೆಯ ಪತಿ [[ರಾಮ|ರಾಮನಿಂದ]] ರಾವಣನ ಮರಣದ ನಂತರ ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಮಾಯಾ ಸೀತೆ ಅಗ್ನಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ವೇದಾವತಿಯು ಮಾಯಾ ಸೀತೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಇತರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಯಾ ಸೀತೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ವೇದಾವತಿ (ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಅಂಶಾವತಾರ) ಎಂಬ ಗುರುತನ್ನು ಅಗ್ನಿದೇವನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾವಣನಿಂದ ನಿಂದನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಾಮನಿಂದ ಗೆದ್ದ ವೇದಾವತಿಯು ರಾಮನನ್ನು ತನ್ನ ಪತಿಯಾಗಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ರಾಮನು ಸೀತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೈಯನ್ನು ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ರೀತಿ [[ಜಾಂಬವಂತ|ಜಾಂಬವಾನ್]] ಅವರ ಮಗಳು ಜಾಂಬವತಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಸೇನಾ (ಭೂದೇವಿಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಎಂಬ ನಾಗ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಲಂಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕೃಷ್ಣನ ೩ ನೇ ಪತ್ನಿ [[ಸತ್ಯಭಾಮೆ|ಸತ್ಯಭಾಮೆಯಾಗಿ]] ಜನಿಸಿದಳು. ವೇದಾವತಿಯು ಆಕಾಶ ರಾಜನಿಗೆ ಪದ್ಮಾವತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದಳು. == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ವೇದಾವತಿ ನದಿ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == ** {{Cite book|title=Splitting the Difference: Gender and Myth in Ancient Greece and India|last=Doniger, Wendy|publisher=University of Chicago Press|year=1999|isbn=978-0-226-15641-5|chapter=The Shadow Sita and the Phantom Helen|author-link=Wendy Doniger}} ** {{Cite book|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|title=Puranic Encyclopaedia: a Comprehensive Dictionary with Special Reference to the Epic and Puranic Literature|last=Mani|first=Vettam|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|year=1975|isbn=978-0-8426-0822-0|location=Delhi|author-link=Vettam Mani}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * [https://www.tirumala.org/srk11.aspx ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕಥೆ]. ''ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು'' * <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-0-691-18292-6|978-0-691-18292-6]]</cite></bdi> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]] b4s9use83rxl0d1ae1gh960tp4jp6cw 0 147205 1375177 1367555 2026-06-17T06:48:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375177 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity |type = ಹಿಂದೂ |deity_of = ಹಾವುಗಳ ತಾಯಿ |spouse =[[Kashyapa]] |parents = [[ದಕ್ಷ]] |texts = [[ರಾಮಾಯಣ]] |image = File:Wat Phra Kaeo mural 2008-09-06 (001).jpg |caption = [[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್]], [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ದೇಶದ ಪಚ್ಚೆ ಬುದ್ಧನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ಸುರಸನ ಬಾಯಿಗೆ ಹಾರುವ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ. }}  '''ಸುರಸ''' ಕೂಡ '''ಸಿರಸ್''' [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ನಾಗ|ನಾಗಗಳ]] (ಸರ್ಪಗಳು) ತಾಯಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|title=Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature|last=Mani, Vettam|publisher=Motilal Banarsidass|year=1975|isbn=0-8426-0822-2|location=Delhi|page=[https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/767 767]|author-link=Vettam Mani}}"</ref> ಆಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಯು [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ|ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ]] ''[[ರಾಮಾಯಣ|ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ]]'' ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು [[ಲಂಕಾ|ಲಂಕಾಕ್ಕೆ]] ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಂತನನ್ನು]] ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು. == ಜನನ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು == [[ಚಿತ್ರ:Hanuman_encounters_with_surasa_and_simhika,_hanuman_being_accousted_by_lank9ini.png|thumb|337x337px| ಹನುಮಂತನು ಸುರಸನನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಉನ್ನತ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ರೆಜಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಿಕಾ ಮತ್ತು ಲಂಕಿಣಿ.]] [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ|ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ]] ''[[ರಾಮಾಯಣ|ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ]]'', ಸುರಸ [[ದಕ್ಷ|ದಕ್ಷನ]] ೧೨ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು, ಅವರು ಋಷಿ [[ಕಶ್ಯಪ|ಕಶ್ಯಪನನ್ನು]] ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವಳು [[ನಾಗ|ನಾಗಗಳ]] (ಸರ್ಪಗಳ ವರ್ಗ) ತಾಯಿಯಾದಳು, ಅವಳ ಸಹ-ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ [[ಕದ್ರು]] ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಗದ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಉರಗಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು.<ref name="mani"/> [[ವಾಸುಕಿ]], [[ತಕ್ಷಕ]], ಐರಾವತ ಮತ್ತು ಸುರಸನ ಇತರ ಪುತ್ರರು ಭೋಗವತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/epicmythology00hopkuoft#page/n147/mode/2up/search/Kubera|title=Epic mythology|last=Hopkins|first=Edward Washburn|publisher=Strassburg K.J. Trübner|year=1915|isbn=0-8426-0560-6|pages=20, 28, 200|author-link=Edward Washburn Hopkins}}</ref> ಮಹಾಕಾವ್ಯ ''[[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತವು]]'' ಅವಳು ಕಶ್ಯಪನ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಕ್ರೋಧವಶಾಳ ಕೋಪದಿಂದ ಜನಿಸಿದಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸುರಸಗೆ ಮೂವರು ಪುತ್ರಿಯರಿದ್ದಾರೆ: ಅನಲಾ, ರೂಹಾ ಮತ್ತು ವಿರುಧಾ. ಸರ್ಪಗಳು ಸುರಸನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಂದ ಬಂದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳನ್ನು ನಾಗಗಳ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೇನ್‌ಗಳ ತಾಯಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಹಾವು ಜನಾಂಗದ ಪನ್ನಗಗಳು ಕದ್ರುವಿನಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="mani"/><ref name="epic">{{Cite book|url=https://archive.org/stream/epicmythology00hopkuoft#page/n147/mode/2up/search/Kubera|title=Epic mythology|last=Hopkins|first=Edward Washburn|publisher=Strassburg K.J. Trübner|year=1915|isbn=0-8426-0560-6|pages=20, 28, 200|author-link=Edward Washburn Hopkins}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHopkins1915">[[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ವಾಶ್ಬರ್ನ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್|Hopkins, Edward Washburn]] (1915). [https://archive.org/stream/epicmythology00hopkuoft#page/n147/mode/2up/search/Kubera ''Epic mythology'']. Strassburg K.J. Trübner. pp.&nbsp;20, 28, 200. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/0-8426-0560-6|<bdi>0-8426-0560-6</bdi>]].</cite></ref> ''[[ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣ]]'' ಮತ್ತು ''[[ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ|ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣವು]]'' ಸುರಸನನ್ನು ಕಶ್ಯಪನ ೧೩ ಹೆಂಡತಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ''ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣವು'' ಅವಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಸಾವಿರ ಬಹುಮುಖ ಸರ್ಪಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಕದ್ರು ಸಹ ಸಾವಿರ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತದೆ. ''ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣದಂತೆ'', ಅವಳು ಹಸುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಚತುರ್ಭುಜಗಳ ತಾಯಿ; ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಕದ್ರುವಿನ ಮಕ್ಕಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ''[[ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ|ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು]]'' ಅವಳನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರ ( [[ರಾಕ್ಷಸ|ನರಭಕ್ಷಕರು]], ರಾಕ್ಷಸರು) ತಾಯಿ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ''[[ವಾಯು ಪುರಾಣ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ]]'' ಪಟ್ಟಿಗಳು ಅವಳನ್ನು ಕಶ್ಯಪನ ಹೆಂಡತಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಅನಾಯುಷ್ ಅಥವಾ ದನಾಯುಷ್ ಹಾವುಗಳ ತಾಯಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite book|title=The Sacred books of the Hindus|last=Baman Das Basu|publisher=Published by Cosmo Publications for Genesis Pub.|isbn=978-81-307-0533-0|pages=9, 52, 137, 155}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.srimadbhagavatam.org/canto6/chapter6.html|title=Bhagavata Purana: Canto 6: Chapter 6: The Progeny of the Daughters of Daksha|last=Aadhar|first=Anand|access-date=2022-11-27|archive-date=2010-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20101117174042/http://www.srimadbhagavatam.org/canto6/chapter6.html|url-status=dead}}</ref> ''[[ದೇವಿ ಭಾಗವತಪುರಾಣ|ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು]]'' [[ರೋಹಿಣಿ|ರೋಹಿಣಿಯನ್ನು]] ಸುರಸನ ಅವತಾರವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನ ಮಗ [[ಬಲರಾಮ|ಬಲರಾಮನು]] ಸುರಸನ ಮಗ ನಾಗ [[ಶೇಷನಾಗ|ಶೇಷನ]] ಅವತಾರ.<ref name="mani">{{Cite book|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|title=Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature|last=Mani, Vettam|publisher=Motilal Banarsidass|year=1975|isbn=0-8426-0822-2|location=Delhi|page=[https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/767 767]|author-link=Vettam Mani}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMani,_Vettam1975">[[ವೆಟ್ಟಂ ಮಣಿ|Mani, Vettam]] (1975). [[iarchive:puranicencyclopa00maniuoft|''Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature'']]. Delhi: Motilal Banarsidass. p.&nbsp;[[iarchive:puranicencyclopa00maniuoft/page/767|767]]. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/0-8426-0822-2|<bdi>0-8426-0822-2</bdi>]].</cite>"</ref> ''ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣದ'' ಪ್ರಕಾರ, [[ಶಿವ|ಶಿವನು]] ತ್ರಿಪುರಾಂತಕನಾಗಿ ಮೂರು ರಾಕ್ಷಸ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೊರಟಾಗ, ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸುರಸ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಈಟಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. [[ಅಂಧಕ|ಅಂಧಕನ]] ರಕ್ತದ ಹನಿಗಳು ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರಾಗಿ ಗುಣಿಸಿದಾಗ, ಸುರಸ ಮತ್ತು ಮಾತೃಕೆಗಳೆಂಬ ಇತರ [[ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು|ಮಾತೃದೇವತೆಗಳು]] ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಶಿವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|title=The Sacred books of the Hindus|last=Baman Das Basu|publisher=Published by Cosmo Publications for Genesis Pub.|isbn=978-81-307-0533-0|pages=9, 52, 137, 155}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBaman_Das_Basu">Baman Das Basu. ''The Sacred books of the Hindus''. Published by Cosmo Publications for Genesis Pub. pp.&nbsp;9, 52, 137, 155. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-81-307-0533-0|<bdi>978-81-307-0533-0</bdi>]].</cite></ref> == ಹನುಮಂತನ ಮುಖಾಮುಖಿ == [[ಚಿತ್ರ:Hanuman_and_Surasa.jpg|thumb|250x250px| ಸುರಸ (ಬಲ) ಹನುಮಂತನನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ - ದೊಡ್ಡ ರೂಪದಲ್ಲಿ (ಎಡ), ಅವಳ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಕಿವಿಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ.]] ಸುರಸನು ''ರಾಮಾಯಣದ'' ''ಸುಂದರ ಕಾಂಡ'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಂತನನ್ನು]] ಎದುರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳು ಸುರಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಹನುಮಂತನು ತನ್ನ ಯಜಮಾನನಾದ [[ರಾಮ|ರಾಮನ]] ಹೆಂಡತಿ [[ಸೀತೆ|ಸೀತೆಯನ್ನು]] ಹುಡುಕುತ್ತಾ [[ಲಂಕಾ|ಲಂಕಾಕ್ಕೆ]] ಹೊಗಲು (ಇಂದಿನ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ) ಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಾನೆ. ಹನುಮಂತನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರಟುಹೋದಾಗ (ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ), ಹನುಮಂತನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಮೈನಾಕ ಪರ್ವತವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹನುಮಂತನು ಅದನ್ನು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮುಂದೆ ಹಾರುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳು, [[ಗಂಧರ್ವ|ಗಂಧರ್ವರು]] ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು ನಾಗಗಳ ತಾಯಿಯಾದ ಸುರಸನನ್ನು ಕರೆದು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಭಯಂಕರವಾದ [[ರಾಕ್ಷಸ|ರಾಕ್ಷಸಿ]] (ರಾಕ್ಷಸ) ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹನುಮಂತನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಆಕೆಯನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ವಿವಿಧ ''ರಾಮಾಯಣ'' ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ''[[ರಾಮಚರಿತಮಾನಸ|ರಾಮಚರಿತಮಾನಸರು]]'' ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಅವನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅವನು ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ''ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ರಾಮಾಯಣವು'' ಹನುಮಂತನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೇವರು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ ''ಹನುಮಂತನ'' ಶಕ್ತಿ (ಬಲ) ಮತ್ತು ಆಲೋಚನಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ( ''[[ಬುದ್ಧಿ]]'' ) ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ದೇವರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಇಬ್ಬರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಮೂಲ ''ರಾಮಾಯಣವು'' ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇತರ ಪಠ್ಯಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಹನುಮಂತನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು "ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸಲು" ಅಥವಾ ಮುಂಬರುವ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/hanumaninrama00ludv/page/72|title=Hanumān in the Rāmāyaṇa of Vālmīki and the Rāmacaritamānasa of Tulasī Dāsa|last=Catherine Ludvik|date=1 January 1994|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-1122-5|pages=[https://archive.org/details/hanumaninrama00ludv/page/72 72–75]|url-access=registration}}</ref> ಸುರಸನು ಒಪ್ಪಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಸೌರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ, "ಹಳದಿ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಜೋಡಿ ದವಡೆಗಳು ಕೋರೆಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಅಂತರವನ್ನು" ಮತ್ತು ಪರ್ವತದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>Goldman p. 42,</ref> ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕಂಡು ತನಗೆ ದೇವರು ಒದಗಿಸಿದ ಆಹಾರವೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹನುಮಂತನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ತನ್ನ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಹೋಗಲು ಬಿಡುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮ [[ಚತುರೋಪಾಯಗಳು|, ದಾನ, ಭೇದ, ದಂಡ]] ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಭಾಗವಾದ ಸಾಮ (ಸೌಮ್ಯವಾದ ಮನವೊಲಿಕೆ) ಮತ್ತು ದಾನ (ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುವುದು) ಪ್ರಕಾರ ಅವಳ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹಿಂತಿರುಗುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ತನಗೆ ನೀಡಿದ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಅವನು ತನ್ನ ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಹಾದುಹೋಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಹನುಮಂತನು ಅವಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಅವಳ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಅಗಲವಾಗಿ ತೆರೆಯಲು ಸವಾಲು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಅವಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಭೇದ - ಬೆದರಿಕೆ). ಅವನು ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸುರಸ ಕೂಡ ತನ್ನ ದವಡೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಹನುಮಂತನನ್ನು ತಿನ್ನಬಹುದು; ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ದಂಡ (ಶಿಕ್ಷೆ) ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸುರಸನ ಬಾಯಿಯು ೧೦೦ ''[[ಯೋಜನ]]'' ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ, ಹನುಮಂತನು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರೂಪವನ್ನು (ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೊದಲು ಅವಳ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ, ಹನುಮಂತನು ಸುರಸನ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಕಿವಿಯ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="mani"/><ref name="Ludvik1994">{{Cite book|url=https://archive.org/details/hanumaninrama00ludv/page/72|title=Hanumān in the Rāmāyaṇa of Vālmīki and the Rāmacaritamānasa of Tulasī Dāsa|last=Catherine Ludvik|date=1 January 1994|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-1122-5|pages=[https://archive.org/details/hanumaninrama00ludv/page/72 72–75]|url-access=registration}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFCatherine_Ludvik1994">Catherine Ludvik (1 January 1994). <span class="cs1-lock-registration" title="Free registration required">[[iarchive:hanumaninrama00ludv/page/72|''Hanumān in the Rāmāyaṇa of Vālmīki and the Rāmacaritamānasa of Tulasī Dāsa'']]</span>. Motilal Banarsidass. pp.&nbsp;[[iarchive:hanumaninrama00ludv/page/72|72–75]]. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-81-208-1122-5|<bdi>978-81-208-1122-5</bdi>]].</cite></ref> ಹೀಗೆ ಹನುಮಂತನು ಸುರಸನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅವಳನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ (ದಕ್ಷನ ಮಗಳು) ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹನುಮಂತನ "ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ" ದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಳಾದ ಸುರಸ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವಳು ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ, ದೇವರುಗಳ ಆದೇಶದಂತೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಹನುಮಂತನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ.<ref name="mani" /><ref name="Ludvik1994" /><ref name="Lochtefeld2002">{{Cite book|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z|last=James G. Lochtefeld|publisher=The Rosen Publishing Group|year=2002|isbn=978-0-8239-3180-4|page=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/671 671]|url-access=registration}}</ref><ref>Goldman pp. 111–2</ref> ಹನುಮಂತನು ಲಂಕೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ರಾಮನಿಗೆ ಸುರಸ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.<ref>Goldman pp. 267</ref> ಲಂಕಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಮೂವರು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸುರಸಾ ಒಬ್ಬಳು; ಇತರ ಇಬ್ಬರು ರಾಕ್ಷಸಿ ಸಿಂಹಿಕಾ ಮತ್ತು ಲಂಕಾದ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆಯಾದ ಲಂಕಿಣಿ. ಸ್ವರ್ಗೀಯ [[ಆಕಾಶ (ಹಿಂದೂ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ)|ಸುರಸವು]] ಆಕಾಶ (ಆಕಾಶ) [[ಮಹಾಭೂತ|ಅಂಶವನ್ನು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಿಂಹಿಕಾ ಮತ್ತು ಲಂಕಿಣಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂವರು ಮೂರು [[ಗುಣ|ಗುಣಗಳಿಗೆ]] (ಗುಣಗಳಿಗೆ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಯಾವನ್ನು ( [[ಮಾಯೆ|ಭ್ರಮೆ]] ) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುರಸ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ [[ಸಾತ್ವಿಕ]] ಮಾಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಭ್ರಮೆಯ ಶುದ್ಧ ರೂಪವಾಗಿದೆ, ಅದು ಪಳಗಿಸಬೇಕಾದ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಗೌರವಾನ್ವಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="Iowa2006">{{Cite book|title=Hanuman's Tale : The Messages of a Divine Monkey: The Messages of a Divine Monkey|last=Philip Lutgendorf Professor of Hindi and Modern Indian Studies University of Iowa|date=13 December 2006|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-804220-4|pages=195–6}}</ref> ಮೂವರು ಮಹಿಳೆಯರು ಹನುಮಂತನ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಸವಾಲನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಶೃಂಗಾರ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತನ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ದೃಶ್ಯ ಬಳಕೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳಂತೆ" ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.<ref>Goldman p. 52</ref> ಜೆಸಿ ಝಾಲಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸುರಸಳ ಬೇಟಿ ''ರಾಮಾಯಣಕ್ಕೆ'' ನಂತರದ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಂಹಿಕಾ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ''[[ಮಹಾಭಾರತ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಅಗ್ನಿ ಪುರಾಣ|ಅಗ್ನಿ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ]]'' ರಾಮನ ಕಥೆಯ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Ludvik1994"/> ಆದಾಗ್ಯೂ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ದೋಷಪೂರಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣದ'' ತಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>Goldman p. 88-9</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{Cite book|title=The Rāmāyaṇa of Vālmīki: An Epic of Ancient India. Sundarakāṇḍa|last=Robert P. Goldman, Sally J. Sutherland Goldman|date=1 January 2007|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-3166-7}} <nowiki> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಮಯಣ ಪಾತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</nowiki> odf19u9b23m7f1hpyp8ay9jiqxk4dfv 0 147585 1375189 1368446 2026-06-17T09:38:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375189 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = ಹಿಂದೂ | image = Satrajit Prasena Syamantaka.jpg | caption = ಸತ್ರಾಜಿತನು ಸ್ಯಮಂತಕ ರತ್ನವನ್ನು ಪ್ರಸೇನನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ | texts = [[ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ]], [[ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ]] | affiliation = [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಸತ್ರಾಜಿತ್|ಸತ್ರಾಜಿತ]], [[ಜಾಂಬವಂತ|ಜಾಂಬವತ]], ಶತಧನ್ವ, [[ಕೃಷ್ಣ]], [[ಅಕ್ರೂರ]] }} '''ಸ್ಯಮಂತಕ''' ( [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] : श्यामन्तक) [[ಹಿಂದೂ ಪಠ್ಯಗಳು|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆಭರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಆಶೀರ್ವದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.harekrsna.de/artikel/jambavan.htm|title=Jambavan and the Story of the Syamantaka Jewel|website=www.harekrsna.de|access-date=2021-11-13}}</ref> ಇದನ್ನು ಮಾಣಿಕ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite book|title=Ancient Astrological Gemstones & Talismansfirst=Richard Shaw|last=Brown|date=October 2007|publisher=Hrisikesh Ltd|isbn=978-974-8102-29-0}}</ref> ಅದರ ಮಾಲೀಕರು ಸದ್ಗುಣ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿದ್ದರೆ ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗದ್ದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅದು ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RAnoDwAAQBAJ&dq=syamantaka+myth&pg=PA152|title=Encyclopedia of Mythological Objects|last=Bane|first=Theresa|date=2020-06-08|publisher=McFarland|isbn=978-1-4766-7688-3|pages=152|language=en}}</ref> == ಮೂಲ == ಸ್ಯಮಂತಕನ ಕಥೆಯು [[ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ|ಭಾಗವತ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಭರಣವು ಮೂಲತಃ [[ಸೂರ್ಯ (ದೇವ)|ಸೂರ್ಯನ]] ದೇವರಾದ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಅವನು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಈ ರತ್ನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭೂಮಿ ಎಂದಿಗೂ ಬರ, ಪ್ರವಾಹ, ಭೂಕಂಪ ಅಥವಾ ಕ್ಷಾಮಗಳಂತಹ ಯಾವುದೇ ವಿಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಭರಣವು ಎಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೋ, ಅದು ಕಾವಲುಗಾರನಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಎಂಟು ''ಭಾರದ'' ಚಿನ್ನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.srimadbhagavatam.org/canto10/chapter56.html|title=Syamantaka gold production weight|access-date=2015-04-09|archive-date=2022-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019050532/http://www.srimadbhagavatam.org/canto10/chapter56.html|url-status=dead}}</ref> ("ನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಕಿ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಗುಂಜ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐದು ಗುಂಜಗಳು, ಒಂದು ಪಾಣ. ಎಂಟು ಪಣಗಳು, ಒಂದು ಕರ್ಷಗಳು. ನಾಲ್ಕು ಕರ್ಷಗಳು, ಒಂದು ಪಾಲಾ ಮತ್ತು ನೂರು ಪಾಲುಗಳು, ಒಂದು ತುಲಾ. ಇಪ್ಪತ್ತು ತುಲಾಗಳು ಒಂದು ಭಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ." ) ಒಂದು ಔನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩,೭೦೦ ಅಕ್ಕಿ ಧಾನ್ಯಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಸ್ಯಮಂತಕ ರತ್ನವು ಸರಿಸುಮಾರು ೧೭೦ ಪೌಂಡ್‌ಗಳು (೭೭ ಕೆಜಿ) ) ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. <ref>{{Cite book|title=Sanskrit-English Dictionary|last=Apte|first=V.S.|publisher=Motilal Banarsidas – Delhi, India|year=1970}}</ref> ಇದು ಸೂರ್ಯ ದೇವರ ಅದ್ಭುತ ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiaparenting.com/krishna-and-the-syamantaka-gem.html|title=Krishna and the Syamantaka Gem|website=Indiaparenting.com|language=en|access-date=2021-11-13}}</ref> == ಸೌರ ದೇವತೆಯಿಂದ ಉಡುಗೊರೆ == ಒಂದು ದಿನ [[ಸತ್ರಾಜಿತ್|ಸತ್ರಾಜಿತ]] [[ಯಾದವ]] ಕುಲೀನ ಮತ್ತು ಸೌರ ದೇವತೆಯಾದ [[ಸೂರ್ಯ (ದೇವ)|ಸೂರ್ಯನ]] ಭಕ್ತ, ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೇವರು ಸ್ವತಃ ಅವನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ದೇವರನ್ನು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ಸತ್ರಾಜಿತನು ಅವನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಕಡಿಮೆ ಕುರುಡು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಸೂರ್ಯದೇವನು ಅವನ ಕುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಸ್ಯಮಂತಕ ರತ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಸತ್ರಾಜಿತನು ಕುಬ್ಜ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು, ಸುಟ್ಟ ತಾಮ್ರದಂತಹ ದೇಹವನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಅವನ ಆರಾಧನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಸೂರ್ಯ ದೇವರು ಅವನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು ಮತ್ತು ಅವನು ಆಭರಣವನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಸತ್ರಾಜಿತನು ರತ್ನದೊಂದಿಗೆ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ, ಜನರು ಅವನನ್ನು ಸೂರ್ಯದೇವನೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವನ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮಹಿಮೆಯು ಯಾದವರ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಾಯಕ [[ಉಗ್ರಸೇನ|ಉಗ್ರಸೇನನಿಗೆ]] ರತ್ನವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನು]] ಕೇಳಿದನು. ಆದರೆ ಸತ್ರಾಜಿತನು ಅದನ್ನುಅವನಿಗೆ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite book|title=The Syamantaka gem|date=April 1971|publisher=Amar Chitra Katha Private Limited|isbn=8189999648}}</ref> == ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ಚೇತರಿಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:New_Bitmap_Image.JPG|thumb|300x300px| ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸತ್ರಾಜಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಸೇನ]] ಸತ್ರಜಿತ್ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಪ್ರಸೇನನಿಗೆ ಸ್ಯಮಂತಕವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ರತ್ನವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸೇನನು ಒಂದು ದಿನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಿಂಹದ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾದನು. ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಸಿಂಹವು ಆಭರಣದೊಂದಿಗೆ ಓಡಿಹೋಯಿತು. ಸಿಂಹವು ಆಭರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು, ಯುದ್ಧದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅದು ಜಾಂಬವತನ ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಜಾಂಬವತನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಿಂಹದ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಆಭರಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಜಾಂಬವತ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಮಗನಿಗೆ ಆಟವಾಡಲು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಜಾಂಬವತ [[ರಾಮ|ರಾಮನಿಗೆ]] ನಿಷ್ಠವಂತನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಏಳು ಅಮರ ಅಥವಾ [[ಚಿರಂಜೀವಿ|ಚಿರಂಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಬ್ಬನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. <ref>{{Cite web|url=https://www.sagarworld.com/shri-krishna/syamantaka-mani-story|title=Syamantaka Mani Story|website=www.sagarworld.com|access-date=2021-11-13|archive-date=2021-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211113071025/https://www.sagarworld.com/shri-krishna/syamantaka-mani-story|url-status=deviated|archivedate=2021-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211113071025/https://www.sagarworld.com/shri-krishna/syamantaka-mani-story}}</ref> ಮತ್ತೆ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸೇನ ನಾಪತ್ತೆಯಾದ ನಂತರ ಸ್ಯಮಂತಕ ರತ್ನದ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣನು ಪ್ರಸೇನನನ್ನು ಕೊಂದು ಆಭರಣವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ಈ ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಇತರ ಯಾದವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸೇನನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಆಭರಣವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹೊರಟನು. ಅವನು ಪ್ರಸೇನ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುದುರೆಯ ಶವಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಿದ್ದಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಜೊತೆಗೆ ಹಲ್ಲುಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹದ ಉಗುರುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವನು ಸಿಂಹದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು. ಅದು ಅವನನ್ನು ಎರಡನೇ ಹೋರಾಟದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸಿಂಹದ ಶವ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಅವನು ಕರಡಿಯ ಜಾಡುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು. ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಜಾಂಬವನ ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಆಭರಣದೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರ ನಂತರ, ಅವರು ೨೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜಾಂಬವತನ ಜೊತೆ ಉಗ್ರವಾದ, ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು ಮತ್ತು ಜಾಂಬವತ ಕ್ರಮೇಣ ದಣಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ಯಾರು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನು ''[[ತ್ರೇತಾಯುಗ|ತ್ರೇತಾಯುಗದಿಂದ]]'' ತನ್ನ ಹಿತಚಿಂತಕನಾದ ರಾಮನೇ ಹೊರತು ಬೇರಾರೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಅವನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಆಭರಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[ಜಾಂಬವತಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮದುವೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. <ref>{{Cite web|url=http://www.harekrsna.de/artikel/jambavan.htm|title=Jambavan and the Story of the Syamantaka Jewel|website=www.harekrsna.de|access-date=2020-08-27}}</ref> ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು [[ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ|ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ]] ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: <ref>{{Cite web|url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-padma-purana/d/doc365834.html|title=Kṛṣṇa's other Marriages [Chapter 249]|last=www.wisdomlib.org|date=2019-10-31|website=www.wisdomlib.org|language=en|access-date=2022-08-02}}</ref>   ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ, ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪದೇ ಪದೇ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ಅವನನ್ನು ವಿನಯದಿಂದ ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ (ಅಂದರೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದನು. ತಾಜಾ ಕಮಲಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ತನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮಂಗಳಕರವಾದ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದನು; ಯದುವಿನ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಮಧುಪರ್ಕದಿಂದ (ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕಾಣಿಕೆ) ಪೂಜಿಸಿದರು; ಅವನನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿ (ಅಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ) ದೈವಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು; ಅವನು ಅವನಿಗೆ ಅಪರಿಮಿತವಾದ ಹೊಳಪನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ಹಾಗೇ, ಅವನ ಮಗಳು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಅವಳನ್ನು ಜಾಂಬವತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಇತರ ರತ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಯಮಂತಕ ಎಂಬ ಮಹಾರತ್ನವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟನು. ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ಸಂಹಾರಕನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆ ಜಾಂಬವತನಿಗೆ ಅಂತಿಮ ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ತನ್ನ (ಅಂದರೆ ಜಾಂಬವತನ) ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಅವನು ಗುಹೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯದು ಸ್ಯಮಂತಕ ಎಂಬ ರತ್ನವನ್ನು ಸತ್ರಾಜಿತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. — ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ, ಅಧ್ಯಾಯ ೨೪೯ == ಸತ್ಯಭಾಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ವಿವಾಹ == ಇದರ ಮಧ್ಯೆ ಕೃಷ್ಣನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗೆ ಹೋದ ಯಾದವರು ಕೃಷ್ಣ ಸತ್ತನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಕೃಷ್ಣನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತರಾದರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಯ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮರಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ದೇವಿಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಈ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಜಾಂಬವತಿಯ ಜೊತೆ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅವನು ಸತ್ರಾಜಿತನನ್ನು ರಾಜಸಭೆಗೆ ಕರೆದನು ಮತ್ತು ಅನಂತರ [[ಉಗ್ರಸೇನ|ಉಗ್ರಸೇನನ]] ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆ ಆಭರಣವನ್ನು ಸತ್ರಾಜಿತನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದನು ಸತ್ರಾಜಿತನು ರತ್ನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಸತ್ರಾಜಿತ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನ ದೋಷ ಮತ್ತು ದುರಾಶೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಾಚಿಕೆಪಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗಳು [[ಸತ್ಯಭಾಮೆ|ಸತ್ಯಭಾಮೆಯನ್ನು]] ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮದುವೆಗೆ ಮಾಡಿದನು. ಜೊತೆಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಆಭರಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಕೃಷ್ಣನು ಸತ್ಯಭಾಮೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು. ಆದರೆ ಅವನು ಆಭರಣವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ಅದನ್ನು ರಾಜ [[ಸತ್ರಾಜಿತ್|ಸತ್ರಾಜಿತನಿಗೆ]] ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದನು. <ref>{{Cite web|url=http://mahabharata-resources.org/harivamsa/hv_1_38.html|title=Harivamsa ch.38, 45–48|access-date=2022-12-24|archive-date=2019-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509014344/http://mahabharata-resources.org/harivamsa/hv_1_38.html|url-status=dead}}</ref> == ಸತ್ರಾಜಿತನ ಹತ್ಯೆ == [[ಚಿತ್ರ:Krishna_on_horseback.jpeg|thumb|280x280px| ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣ]] ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, [[ಪಾಂಡವರು]] ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ಸತ್ತರು ಎಂಬ ವದಂತಿಯ ನಂತರ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು [[ಬಲರಾಮ|ಬಲರಾಮರು]] [[ಹಸ್ತಿನಾಪುರ|ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ]] ತೆರಳಿದರು. ಸತ್ಯಭಾಮೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ [[ಕೃತವರ್ಮ]], [[ಅಕ್ರೂರ]] ಮತ್ತು ಶತಧನ್ವ, ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರತ್ನವನ್ನು ಕದಿಯಲು ಒಂದು ಅವಕಾಶವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದರು. ಶತಧನ್ವ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ಸತ್ರಾಜಿತನ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದು ಆಭರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು. <ref>{{Cite web|url=https://vedabase.io/en/library/sb/10/56/|title=CHAPTER FIFTY-SIX|website=vedabase.io|language=en|access-date=2021-11-13}}</ref> ದುಃಖಿತಳಾದ ಸತ್ಯಭಾಮೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಘೋರ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದಳು. ಸತ್ರಾಜಿತನ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರು ತಕ್ಷಣವೇ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಶತಧನ್ವನು ತನ್ನ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಓಡಿಹೋದನು. ಆಭರಣವನ್ನು ಅಕ್ರೂರನೊಂದಿಗೆ ಇರಿಸಿದನು. ಅವನನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರು ಓಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಿಥಿಲೆಯ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಭರಣವನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು, ಅವನು ಮೊದಲು ಅವನನ್ನು ನಂಬಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು: <ref>{{Cite web|url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-vishnu-purana/d/doc57620.html|title=The Jewel Syamantaka|last=www.wisdomlib.org|date=2013-05-25|website=www.wisdomlib.org|language=en|access-date=2022-08-02}}</ref> ಕೃಷ್ಣನು ಶತಧನ್ವವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಶತಧನ್ವನ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಆಭರಣ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಬಂದು ಬಲದೇವನಿಗೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಆದರೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಬಲದೇವ ಇದನ್ನು ನಂಬಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಹೇಳಿದನು, “ಕೃಷ್ಣಾ, ನಾನು ಸಹವಾಸ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವ ಸಹೋದರನಲ್ಲ ನೀನು. ನಿನ್ನದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗು ಮತ್ತು ನಾನು ನನ್ನ ದಾರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ನಾವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಲ್ಲ. ” ಬಲದೇವನು ವಿದೇಹ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ ಜನಕನ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆಗ ದುರ್ಯೋಧನನು ಬಲದೇವನಿಂದ ಗದೆಯಿಂದ (ಗಡಾದ) ಹೇಗೆ ಹೋರಾಡಬೇಕೆಂದು ಕಲಿತನು. ಕೃಷ್ಣ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ನಂತರ, ವಭ್ರು, ಉಗ್ರಸೇನ ಮತ್ತು ಇತರ ಯಾದವರು ಬಲದೇವನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಕೃಷ್ಣನು ಆಭರಣವನ್ನು ಕದ್ದಿಲ್ಲ ಎಂದು. ಬಲದೇವ ನಂತರ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. — ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ   ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣನು ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು ಮತ್ತು ಅಕ್ರೂರನು ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಯಮಂತಕ ರತ್ನದೊಂದಿಗೆ ಕಾಶಿಗೆ ಓಡಿಹೋದನೆಂದು ಅರಿತು, ಅವನನ್ನು ಕರೆದು ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಳಿದನು. ಅಕ್ರೂರನು ಪಾಲಿಸಿದಾಗ, ಕೃಷ್ಣನು ಅದನ್ನು ದ್ವಾರಕಾ ನಗರದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಇಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. <ref>{{Cite web|url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-vishnu-purana/d/doc57620.html|title=The Jewel Syamantaka|last=www.wisdomlib.org|date=2013-05-25|website=www.wisdomlib.org|access-date=2020-08-28}}</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ == [[ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ|ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು]] ತನ್ನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಣಿಕ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: <ref>{{Cite web|url=https://iskcondesiretree.com/profiles/blogs/story-of-lord-krishna-355|title=Story of Lord Krishna|date=2010-11-12|website=ISKCON Desire Tree {{!}} IDT|access-date=2021-11-13}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://gaudiya.redzambala.com/srimad-bhagavatam/srimad-bhagavatam-canto-10-chapter-34.html|title=Śrīmad Bhāgavatam{{!}}Canto 10 Chapter 34|date=2015-04-08|website=Śrīmad Bhāgavatam{{!}}Canto 10 Chapter 34 {{!}} Red Zambala|language=en|access-date=2021-11-13}}</ref> (ಎಸ್‌ಬಿ೧೦.೩೪.೩೦) ಭಗವಾನ್ ಗೋವಿಂದನು ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಓಡಿಸಿದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಶಿಖರದ ಆಭರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದನು. ಬಲರಾಮನು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವರ ಬಳಿಯೇ ಇದ್ದನು. (ಎಸ್‌ಬಿ೧೦.೩೪.೩೧) ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಭಗವಂತ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ರಾಜನೇ, ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಬಹಳ ದೂರದಿಂದ ಶಂಖಚೂಡವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದನು ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ದುಷ್ಟ ರಾಕ್ಷಸನ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಶಿಖರದ ಆಭರಣದೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದನು. (ಎಸ್‌ಬಿ೧೦.೩೪.೩೨) ಹೀಗೆ ಶಂಖಚೂಡ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಅವನ ಹೊಳೆಯುವ ಆಭರಣವನ್ನು ತೆಗೆದ ನಂತರ, ಗೋಪಿಯರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕೃಷ್ಣನು ಬಹಳ ಸಂತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. (ಎಸ್‌ಬಿ೧೦.೩೪.೪೫) ಪರಮ ಪುರುಷನು ಸತ್ರಾಜಿತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ಆಭರಣವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲು ನಾವು ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಸೂರ್ಯದೇವನ ಭಕ್ತ, ಅದು ನಿನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಿ. ಹೀಗಾಗಿ ನಾವೂ ಅದರ ಲಾಭವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ. == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == ಕೃಷ್ಣನು ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ ರತ್ನಕ್ಕೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಅಥವಾ ಮಹಾಭಾರತವು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀಯ]] ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಆದರೆ, ಪೌರಾಣಿಕ ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಕೋಹಿನೂರ್‌|ಕೊಹಿನೂರ್]] ವಜ್ರವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಭಾರತದ [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ವಶದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ನಂತರ ಸಿಖ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಆಭರಣಗಳು ಕಿರೀಟದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸ್ಯಮಂತಕ ರತ್ನವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ [[ಕೋಹಿನೂರ್‌|ಕೊಹಿನೂರ್]] ವಜ್ರವೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಕೋಹಿನೂರ್ ಸಹಜವಾಗಿ, ಸ್ಯಮಂತಕದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗಣನೀಯ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಊಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಬಲರಾಮ]] * [[ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ|ಭಾಗವತ]] * [[ಚಿಂತಾಮಣಿ (ರತ್ನ)|ಸಿಂತಾಮಣಿ]] * [[ಕೌಸ್ತುಭ]] * ಕಿಸ್ಶೌಟೆನ್ಯೋ (吉祥天女) * [[ಕೋಹಿನೂರ್‌|ಕೊಹಿನೂರ್ ವಜ್ರ]] * [[ಕೃಷ್ಣ]] * [[ಶ್ರೀವತ್ಸ]] * [[ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20080219142940/http://vedabase.net/sb/10/56/en2 ಶ್ರೀಮದ್ ಭಾಗವತ] * [http://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp106.htm ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ] * [http://www.krsnabook.com/ch56.html ಸ್ಯಮಂತಕ ರತ್ನದ ಕಥೆ- ಭಾಗ 1] * [http://www.krsnabook.com/ch57.html ಸ್ಯಮಂತಕ ರತ್ನದ ಕಥೆ- ಭಾಗ 2] * [https://web.archive.org/web/20071013043539/http://www.dancewithshadows.com/society/kohinoor-diamond-india.asp ಕೊಹಿನೂರ್ ವಜ್ರ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] trqb5u0zb6s2z2yagbghzdwvfe37fwj 0 147594 1375191 1368541 2026-06-17T09:54:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375191 wikitext text/x-wiki {|style="margin: 0 auto;" [[ಚಿತ್ರ:Waymo_Chrysler_Pacifica_in_Los_Altos,_2017.jpg|thumb| ವೇಮೊ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Roborace_NYC_ePrix.jpg|thumb| ೨೦೧೭ ರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಇಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಬೋರೇಸ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.]] |} '''ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರು''' ಇದನ್ನು '''ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರು''', '''ಚಾಲಕ-ರಹಿತ ಕಾರು''', ಅಥವಾ '''ರೋಬೋಟಿಕ್ ಕಾರು''' ( '''ರೋಬೋ-ಕಾರ್''') ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. <ref name=":5">{{Cite journal|last=Taeihagh|first=Araz|last2=Lim|first2=Hazel Si Min|date=2 January 2019|title=Governing autonomous vehicles: emerging responses for safety, liability, privacy, cybersecurity, and industry risks|journal=Transport Reviews|volume=39|issue=1|pages=103–128|doi=10.1080/01441647.2018.1494640|issn=0144-1647|arxiv=1807.05720}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-autos-selfdriving-uber/self-driving-uber-car-kills-arizona-woman-crossing-street-idUSKBN1GV296|title=Self-driving Uber car kills Arizona woman crossing street|last=Maki|first=Sydney|date=19 March 2018|work=[[Reuters]]|access-date=14 April 2019|last2=Sage|first2=Alexandria}}</ref> <ref name="thrun2010toward">{{Cite journal|last=Thrun|first=Sebastian|year=2010|title=Toward Robotic Cars|journal=Communications of the ACM|volume=53|issue=4|pages=99–106|doi=10.1145/1721654.1721679}}</ref> ಇದು ವಾಹನ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ [[ಮೋಟಾರು ವಾಹನ|ಕಾರ್]] ಆಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ನೆಲದ [[ವಾಹನ]] ತನ್ನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ [[ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ (ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್)|ಮಾನವ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ]] ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಥರ್ಮೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, [[ರೇಡಾರ್]], ಲಿಡಾರ್, [[ಸೋನಾರ್]], [[ಜಿಪಿಎಸ್]], ಓಡೋಮೆಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಜಡತ್ವ ಮಾಪನ ಘಟಕಗಳಂತಹ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ವಿವಿಧ ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. <ref name=":5" /> <ref name="Platoon">{{Cite journal|last=Hu|first=Junyan|last2=et|first2=al|title=Cooperative control of heterogeneous connected vehicle platoons: An adaptive leader-following approach|journal=IEEE Robotics and Automation Letters|year=2020|volume=5|issue=2|pages=977–984|doi=10.1109/LRA.2020.2966412}}</ref> ಸುಧಾರಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಂಚರಣೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು [[ಇಂದ್ರಿಯ|ಸಂವೇದನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು]] ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . <ref name="tro">Hu, J.; Bhowmick, P.; Jang, I.; Arvin, F.; Lanzon, A., "[https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?tp=&arnumber=9423979 A Decentralized Cluster Formation Containment Framework for Multirobot Systems]" IEEE Transactions on Robotics, 2021.</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.motortrend.com/features/auto_news/2012/1301_the_beginning_of_the_end_of_driving/|title=The Beginning of the End of Driving|last=Lassa|first=Todd|date=January 2013|work=[[Motor Trend]]|access-date=1 September 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.smart-systems-integration.org/public/documents/publications/EPoSS%20Roadmap_Smart%20Systems%20for%20Automated%20Driving_2015_V1.pdf|title=European Roadmap Smart Systems for Automated Driving|year=2015|website=[[European Technology Platform on Smart Systems Integration|EPoSS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150212024339/http://www.smart-systems-integration.org/public/documents/publications/EPoSS%20Roadmap_Smart%20Systems%20for%20Automated%20Driving_2015_V1.pdf|archive-date=12 February 2015|access-date=24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archivedate=12 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150212024339/http://www.smart-systems-integration.org/public/documents/publications/EPoSS%20Roadmap_Smart%20Systems%20for%20Automated%20Driving_2015_V1.pdf|url-status=deviated}}</ref> <ref name=":7">{{Cite journal|last=Lim|first=THazel Si Min|last2=Taeihagh|first2=Araz|year=2019|title=Algorithmic Decision-Making in AVs: Understanding Ethical and Technical Concerns for Smart Cities|journal=Sustainability|volume=11|issue=20|page=5791|doi=10.3390/su11205791|bibcode=2019arXiv191013122L|arxiv=1910.13122}}</ref> [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು]] ಆಧರಿಸಿದ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಾಹನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂವೇದನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಬಳಸಬಹುದು. <ref name="MBK">{{Cite journal|last=Matzliach B., Ben-Gal I., and Kagan E. (2022)|title=Detection of Static and Mobile Targets by an Autonomous Agent with Deep Q-Learning Abilities|journal=Entropy|year=2022|volume=24|issue=8|page=1168|url=http://www.eng.tau.ac.il/~bengal/DeepQ_MBK_2023.pdf|publisher=Entropy, 2022, 24, 1168|doi=10.3390/e24081168|pmid=36010832|pmc=9407070|bibcode=2022Entrp..24.1168M|access-date=2022-12-24|archive-date=2023-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103060328/http://www.eng.tau.ac.il/~bengal/DeepQ_MBK_2023.pdf|url-status=dead}}</ref> ಭವಿಷ್ಯದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಅವು ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಉದ್ಯಮ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕಲ್ಯಾಣ, ನಗರ ಯೋಜನೆ, ಸಂಚಾರ, ವಿಮೆ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ವಾಹನ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ ಸಂಪರ್ಕಿತ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಚಲನಶೀಲತೆಯಂತಹ ಇತರ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ಕನೆಕ್ಟೆಡ್, ಅಟಾನಮಸ್, ಶೇರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ (ಕೇಸ್) ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಎಂಬ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಲನಶೀಲತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Hamid|first=Umar Zakir Abdul|title=Autonomous, Connected, Electric and Shared Vehicles: Disrupting the Automotive and Mobility Sectors|date=2022|url=https://www.sae.org/publications/books/content/r-517/|accessdate=11 November 2022}}</ref> ಎಸ್‍ಎಇ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ (ಎಸ್‍ಎಇ ಜೆ೩೦೧೬, ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ <ref>[https://www.caranddriver.com/features/path-to-autonomy-self-driving-car-levels-0-to-5-explained-feature Path to Autonomy: Self-Driving Car Levels 0 to 5 Explained] – Car and Driver, October 2017</ref> ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="SAE-J3016">{{Cite web|url=https://www.sae.org/standards/content/j3016_202104/|title=Taxonomy and Definitions for Terms Related to Driving Automation Systems for On-Road Motor Vehicles (SAE J3016)|last=SAE International|date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220101755/https://www.sae.org/standards/content/j3016_202104/|archive-date=20 December 2021|access-date=25 December 2021}}</ref> ಎಸ್‍ಎಇ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ '''ಹಂತ ೦''' ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿಲ್ಲ; '''ಹಂತ ೧''' - ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್ / ಹಂಚಿದ ನಿಯಂತ್ರಣ; '''ಹಂತ ೨''' - ಕೈಗಳನ್ನು ಆಫ್; '''ಹಂತ ೩-''' ಕಣ್ಣುಗಳು ಆಫ್; '''ಹಂತ ೪''' - ಮನಸ್ಸು ಆಫ್, ಮತ್ತು '''ಹಂತ ೫''' - ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ವೀಲ್ ಐಚ್ಛಿಕ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹಂತ 3 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಾಹನಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಅರಿಜೋನಾದ ಫೀನಿಕ್ಸ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ವೇಮೊ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಚಾಲಕ ರಹಿತ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ರೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಹೋಂಡಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಲೆವೆಲ್ ೩ ಕಾರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೊದಲ ತಯಾರಕರಾದರು. ಟೊಯೋಟಾ ಟೋಕಿಯೊ ೨೦೨೦ ಒಲಂಪಿಕ್ ವಿಲೇಜ್ ಸುತ್ತಲೂ ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಟ್ಟದ ೪ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿತರಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ನ್ಯೂರೊ ಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಝ್ ಅವರು ಕಾನೂನು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಹಂತ ೩ರ ಕಾರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಎರಡನೇ ತಯಾರಕರಾದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಚಾಲಕ-ಕಡಿಮೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸವಾರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಎರಡನೇ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾದರು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ರೋಬೋಟ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ನ ಎರಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಶೆನ್‌ಜೆನ್‌ನ ಪಿಂಗ್‌ಶಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಚೈನೀಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಟೋಎಕ್ಸ್ <ref>{{Cite news|url=https://asia.nikkei.com/Business/Automobiles/Reporter-s-notebook-a-ride-in-a-driverless-AutoX-robotaxi|title=Reporter's notebook: a ride in a driverless AutoX robotaxi|date=23 March 2021|access-date=21 June 2021}}</ref> ಮತ್ತು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಶೌಗಾಂಗ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬೈದು|ಬೈದು ಬೈದು]] ೨೦೨೨ ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://techwireasia.com/2021/05/baidu-rolls-out-chinas-first-paid-driverless-taxi-service/|title=Baidu rolls out China's first paid, driverless taxi service|date=5 May 2021|work=Fleet News|access-date=21 June 2021}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕನಿಷ್ಠ ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=unBQAAAAIBAJ&pg=7304,3766749|title='Phantom Auto' will tour city|date=8 December 1926|access-date=23 July 2013}}{{Dead link|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot}}</ref> ಇದರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಮೊದಲ ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರನ್ನು ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ ಟ್ಸುಕುಬಾ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಬೀದಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ವಾಹನದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಮತ್ತು ಅನಲಾಗ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಿಂದ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಹನವು ರೈಲಿನ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಗಂಟೆಗೆ ೩೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.computerhistory.org/atchm/where-to-a-history-of-autonomous-vehicles/|title=Where to? A History of Autonomous Vehicles|last=Weber|first=Marc|date=8 May 2014|website=Computer History Museum|access-date=26 July 2018}}</ref> ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ನವ್ಲಾಬ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.cs.cmu.edu/afs/cs/project/alv/www/index.html|title=Carnegie Mellon|website=Navlab: The Carnegie Mellon University Navigation Laboratory|publisher=The Robotics Institute|access-date=20 December 2014}}</ref> ಮತ್ತು ಎಎಲ್‍ವಿ<ref>{{Cite book|url=http://dl.acm.org/citation.cfm?id=325197|title=Proceedings of the 1986 ACM fourteenth annual conference on Computer science – CSC '86|last=Kanade|first=Takeo|date=February 1986|work=CSC '86 Proceedings of the 1986 ACM Fourteenth Annual Conference on Computer Science|isbn=9780897911771|series=Csc '86|pages=71–80|chapter=Autonomous land vehicle project at CMU|doi=10.1145/324634.325197}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Wallace|first=Richard|year=1985|title=First results in robot road-following|url=http://www.ijcai.org/Past%20Proceedings/IJCAI-85-VOL2/PDF/086.pdf|journal=JCAI'85 Proceedings of the 9th International Joint Conference on Artificial Intelligence|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140806093746/http://ijcai.org/Past%20Proceedings/IJCAI-85-VOL2/PDF/086.pdf|archivedate=6 August 2014}}</ref> ಯೋಜನೆಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (ಡಿಎಆರ್‌‍ಪಿಎ) ನಿಂದ ೧೯೮೦ ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್]] ಮತ್ತು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಬುಂಡೆಸ್‌ವೆಹ್ರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮ್ಯೂನಿಚ್‌ನ ಯುರೆಕಾ ಪ್ರಮೀತಿಯಸ್ ಯೋಜನೆ . <ref name="idsia">{{Cite web|url=http://www.idsia.ch/~juergen/robotcars.html|title=Prof. Schmidhuber's highlights of robot car history|last=Schmidhuber|first=Jürgen|year=2009|access-date=15 July 2011}}</ref> ೧೯೮೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಎಎಲ್‌ವಿ ಎರಡು-ಲೇನ್ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೆ ೩೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೯ ಮೀಟರ್ / ಗಂಟೆ) ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ವೇಗವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಅಡೆತಡೆ ತಪ್ಪಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೮೭ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಫ್-ರೋಡ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ <ref>{{Cite journal|last=Turk|first=M.A.|last2=Morgenthaler|first2=D.G.|last3=Gremban|first3=K.D.|last4=Marra|first4=M.|date=May 1988|title=VITS-a vision system for automated land vehicle navigation|journal=IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence|volume=10|issue=3|pages=342–361|doi=10.1109/34.3899|issn=0162-8828}}</ref> ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ನವ್‌ಲ್ಯಾಬ್ ೫ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಕರಾವಳಿಯ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ೨,೮೪೯ ಮೈ (೪,೫೮೫ ಕಿಮೀ) ರಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ೨,೭೯೭ ಮೈ (೪,೫೦೧ ಕಿಮೀ) ನಡುವೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ (೯೮.೨%), ೬೩.೮ ಎಂಪಿಎಚ್ (೧೦೨.೭ ಕಿಮೀ/ಗಂ) ರ ಸರಾಸರಿ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು .<ref>{{Cite web|url=https://www.cmu.edu/news/stories/archives/2015/july/look-ma-no-hands.html|title=Look, Ma, No Hands-CMU News – Carnegie Mellon University|last=University|first=Carnegie Mellon|website=cmu.edu|access-date=2 March 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.cs.cmu.edu/~tjochem/nhaa/navlab5_details.html|title=Navlab 5 Details|website=cs.cmu.edu|access-date=2 March 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.roboticstrends.com/article/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995|title=Back to the Future: Autonomous Driving in 1995 – Robotics Trends|last=Crowe|first=Steve|date=3 April 2015|website=roboticstrends.com|access-date=2 March 2017|archive-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171229081126/http://www.roboticstrends.com/article/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995|url-status=deviated|archivedate=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171229081126/http://www.roboticstrends.com/article/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.cs.cmu.edu/afs/cs/usr/tjochem/www/nhaa/Journal.html|title=NHAA Journal|website=cs.cmu.edu|access-date=5 March 2017}}</ref> ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಿಂದ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಡಿಎಆರ್‌ಪಿಎ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಮೂಲಕ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಡಿಎಆರ್‌ಪಿಎ, ಯುಎಸ್‌ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ ನೌಕಾಪಡೆಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವೇದಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು. <ref>{{Cite book|url=http://www.nap.edu/catalog/10592|title=Technology Development for Army Unmanned Ground Vehicles|last=Council|first=National Research|date=2002|isbn=9780309086202|doi=10.17226/10592}}</ref> ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮೂಲಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ. <ref name="idsia" /> <ref name="BoschAutomatedDriving">{{Cite web|url=https://spectrum.ieee.org/automaton/robotics/industrial-robots/video-friday-875243152|title=Video Friday: Bosch and Cars, ROVs and Whales, and Kuka Arms and Chainsaws|last=Ackerman|first=Evan|date=25 January 2013|website=IEEE Spectrum|access-date=26 February 2013}}</ref> <ref name="CarMakerOne">{{Cite web|url=http://www.audiusa.com/us/brand/en/tools/news/pool/2010/07/new_look__reaffirmed.html|title=Audi of America / news / Pool / Reaffirmed Mission for Autonomous Audi TTS Pikes Peak|publisher=AudiUSA.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120710202052/http://www.audiusa.com/us/brand/en/tools/news/pool/2010/07/new_look__reaffirmed.html|archive-date=10 July 2012|access-date=28 April 2012}}</ref> <ref name="CarMakerTwo">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-19829906|title=Nissan car drives and parks itself at Ceatec|date=4 October 2012|access-date=4 January 2013|publisher=BBC News}}</ref> <ref name="ToyotaBot">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-20910769|title=Toyota sneak previews self-drive car ahead of tech show|date=4 January 2013|access-date=4 January 2013|publisher=BBC News}}</ref> <ref name="Vislab_electric_autonomous_car">{{Cite web|url=http://mnn.com/green-tech/transportation/stories/8000-mile-driverless-test-drive-begins|title=Vislab, University of Parma, Italy – 8000 miles driverless test begins|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114073738/http://www.mnn.com/green-tech/transportation/stories/8000-mile-driverless-test-drive-begins|archive-date=14 November 2013|access-date=27 October 2013|archivedate=14 ನವೆಂಬರ್ 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131114073738/http://www.mnn.com/green-tech/transportation/stories/8000-mile-driverless-test-drive-begins|url-status=deviated}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://manonthemove.com/2010/07/21/vislab-intercontinental-autonomous-challenge-inaugural-ceremony-milan-italy/|title=VisLab Intercontinental Autonomous Challenge: Inaugural Ceremony – Milan, Italy|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224011835/http://manonthemove.com/2010/07/21/vislab-intercontinental-autonomous-challenge-inaugural-ceremony-milan-italy/|archive-date=24 February 2021|access-date=27 October 2013|archivedate=24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224011835/http://manonthemove.com/2010/07/21/vislab-intercontinental-autonomous-challenge-inaugural-ceremony-milan-italy/|url-status=deviated}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/sections/alltechconsidered/2016/06/29/471599187/a-24-year-old-designed-a-self-driving-minibus-maker-built-it-in-weeks|title=A 24-Year-Old Designed A Self-Driving Minibus; Maker Built It in Weeks|last=Selyukh|first=Alina|date=29 June 2016|access-date=21 July 2016|publisher=NPR}}</ref> ಯುಎಸ್‌ $೬೫೦ ಅನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಮಿಲಿಯನ್, ಇದು ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ವಾಹನಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು ಆದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ದೇಶನ ಅಥವಾ ಧನಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.smithsonianmag.com/history/the-national-automated-highway-system-that-almost-was-63027245/|title=The National Automated Highway System That Almost Was|last=Novak|first=Matt|work=Smithsonian|access-date=8 June 2018}}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಡಿಎಆರ್‌ಪಿಎ ಯಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ನವ್ಲಾಬ್ ೪,೫೮೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೨,೮೪೮ ಮೈ) ಓಡಿಸಿತು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಾದ್ಯಂತ, ೪,೫೦೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೨,೭೯೭ ಮೈ) ಅಥವಾ ೯೮% ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿ. <ref>{{Cite news|url=https://www.roboticsbusinessreview.com/slideshow/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995/|title=Back to the Future: Autonomous Driving in 1995 – Robotics Business Review|date=3 April 2015|work=Robotics Business Review|access-date=8 June 2018|archive-date=12 ಜೂನ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140201/https://www.roboticsbusinessreview.com/slideshow/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995/|url-status=deviated|archivedate=12 ಜೂನ್ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612140201/https://www.roboticsbusinessreview.com/slideshow/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995/}}</ref>ನವ್‌‍ಲ್ಯಾಬ್‌ ನ ದಾಖಲೆಯ ಸಾಧನೆಯು ೨೦೧೫ ರವರೆಗೆ ಎರಡು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು. ಡೆಲ್ಫಿ ೧೫ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ೫.೪೭೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ (೩,೪೦೦ ಮೈ) ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ೯೯% ಸೆಲ್ಫ್-ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಡೆಲ್ಫಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಆಡಿ ಅನ್ನು ಪೈಲಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸುಧಾರಿಸಿತು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ನೆವಾಡಾ]], ಫ್ಲೋರಿಡಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜೀನಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಮಿಚಿಗನ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ ಜೊತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿದವು. <ref>{{Cite news|url=http://www.richmond.com/news/article_b1168b67-3b2b-5274-8914-8a3304f2e417.html|title=Self-driving cars to be tested on Virginia highways|last=Ramsey|first=John|date=1 June 2015|work=[[Richmond Times-Dispatch]]|access-date=4 June 2015}}</ref> ೨೦೧೬ ರಿಂದ ೨೦೧೮ ರವರೆಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕಾರ್ಟ್ರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕೌಟ್ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಗಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ನವೀನ ತಂತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿತು. <ref>{{Cite book|title=European Roadmaps, Programs, and Projects for Innovation in Connected and Automated Road Transport. In: G. Meyer, S. Beiker, Road Vehicle Automation 5. Springer 2018|last=Meyer|first=Gereon|date=2018|doi=10.1007/978-3-319-94896-6_3}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ ಸಂಪರ್ಕಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ (ಎಸ್‍ತಿಆರ್‌ಐಎ) ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ <ref>{{Cite book|url=https://trimis.ec.europa.eu/sites/default/files/roadmaps/stria_roadmap_2019-connected_and_automated_transport.pdf|title=STRIA Roadmap Connected and Automated Transport: Road, Rail and Waterborne|last=European Commission|date=2019|access-date=2022-12-24|archive-date=2022-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221016163601/https://trimis.ec.europa.eu/sites/default/files/roadmaps/stria_roadmap_2019-connected_and_automated_transport.pdf|url-status=deviated|accessdate=2022-12-24|archivedate=2022-10-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221016163601/https://trimis.ec.europa.eu/sites/default/files/roadmaps/stria_roadmap_2019-connected_and_automated_transport.pdf}}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಾಲಕ ಇಲ್ಲದೆ ಚಾಲಕ-ರಹಿತ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ವೇಮನ್‌ ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2017/11/7/16615290/waymo-self-driving-safety-driver-chandler-autonomous|title=Waymo is first to put fully self-driving cars on US roads without a safety driver|last=Hawkins|first=Andrew J.|date=7 November 2017|website=The Verge|access-date=7 November 2017}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯೋಗಿ ಇದ್ದನು. <ref>{{Cite web|url=https://waymo.com/apply/faq/|title=Early rider program – FAQ – Early Rider Program – Waymo|website=Waymo|access-date=30 November 2018}}</ref> ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ ರ ವರದಿಯು $೮೦ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಆ ಹಂತದವರೆಗೆ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಶತಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು "ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಊಹಿಸಲು ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ." <ref>{{Cite web|url=https://www.brookings.edu/research/gauging-investment-in-self-driving-cars/|title=Gauging investment in self-driving cars|date=16 October 2017|access-date=21 June 2021}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ವೇಮೊ ತನ್ನ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಾಹನಗಳು ೧೦,೦೦೦,೦೦೦ ಮೈಲುಗಳು (೧೬,೦೦೦,೦೦೦ ಕಿಮೀ) ) ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ೧,೦೦೦,೦೦೦ ಮೈಲುಗಳು (೧,೬೦೦,೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://waymo.com/ontheroad/|title=On the Road – Waymo|website=Waymo|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323062918/https://waymo.com/ontheroad/|archive-date=23 March 2018|access-date=27 July 2018|archivedate=23 ಮಾರ್ಚ್ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180323062918/https://waymo.com/ontheroad/|url-status=deviated}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಫೀನಿಕ್ಸ್, ಅರಿಜೋನಾದ ಯುಎಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ವೇಮೊ. <ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/local/trafficandcommuting/waymo-launches-nations-first-commercial-self-driving-taxi-service-in-arizona/2018/12/04/8a8cd58a-f7ba-11e8-8c9a-860ce2a8148f_story.html|title=Waymo launches nation's first commercial self-driving taxi service in Arizona|work=The Washington Post|access-date=6 December 2018}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ವೇಮೊ ಫೀನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೋ-ಬೇಲಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಡ್ರೈವರ್-ಲೆಸ್ ರೈಡ್ ಹೈಲಿಂಗ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-21/waymo-self-driving-taxis-are-coming-to-more-u-s-cities|title=Waymo's Self-Driving Future Looks Real Now That the Hype Is Fading|date=21 January 2021|work=Bloomberg.com|access-date=5 March 2021}}</ref> <ref name=":11">{{Cite web|url=https://spectrum.ieee.org/cars-that-think/transportation/self-driving/full-autonomy-waymo-driver|title=What Full Autonomy Means for the Waymo Driver|last=Ackerman|first=Evan|date=4 March 2021|website=IEEE Spectrum: Technology, Engineering, and Science News|access-date=8 March 2021}}</ref> ರಿಮೋಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ತಂಡದಿಂದ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ರಿಮೋಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2020/10/8/21507814/waymo-driverless-cars-allow-more-customers-phoenix|title=Waymo will allow more people to ride in its fully driverless vehicles in Phoenix|last=Hawkins|first=Andrew J.|date=8 October 2020|website=The Verge|access-date=5 March 2021}}</ref> <ref name=":11" /> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ರೇಸಿಂಗ್ ಸರಣಿಯ ರೋಬೋರೇಸ್‌ನ ಮುಂದೆ, ರೋಬೋಕಾರ್ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರು ಎಂಬ [[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ವಾಹನಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಳ್ಳುವಲ್ಲಿ, ರೋಬೋಕಾರ್ ೨೮೨.೪೨ ಕಿಮೀ/ಗಂ (೧೭೫.೪೯ ಮೀ/ಗಂ) - ಯುಕೆ ಯ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ವಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುಕೆ ಟೈಮಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಿಂದ ಸರಾಸರಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2019/10/robocar-watch-the-worlds-fastest-autonomous-car-reach-its-record-breaking-282-k|title=Robocar: Watch the world's fastest autonomous car reach its record-breaking 282 km/h|date=17 October 2019|website=Guinness World Records|access-date=30 June 2020}}</ref> ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಖರೀದಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ( ಎಸ್‌ಎಇ ಮಟ್ಟ ೩+ ) ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ವಾಹನವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಎಸ್‌ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವಧಿ. ಸುಧಾರಿತ ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದಾಗಲೂ ಸಹ ಯುಎಸ್‌‍ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾಹನಕ್ಕೂ ಚಾಲಕನು ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ಸುಧಾರಿತ ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ. ನೀವು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ನೀವು ಸುಧಾರಿತ ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ಹೋಂಡಾ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಲೆಜೆಂಡ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಇಎಕ್ಸ್ ಸೆಡಾನ್‌ಗಳ ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಹಂತ ೩ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಉಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಲೀಸ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಜಪಾನೀಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಸ್ವಾಯತ್ತ "ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್ ಪೈಲಟ್" ಚಾಲನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಚಾಲಕರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. <ref name="Honda-Legend">{{Cite web|url=https://global.honda/newsroom/news/2021/4210304eng-legend.html|title=Honda to Begin Sales of Legend with New Honda SENSING Elite|date=4 March 2021|website=[[Honda]]|access-date=6 March 2021}}</ref> <ref name="mainichi">{{Cite news|url=https://mainichi.jp/english/articles/20210304/p2g/00m/0bu/109000c|title=Honda to start selling world's 1st level-3 autonomous car for $103K on Fri.|date=4 March 2021|access-date=6 March 2021|agency=[[Kyodo News]]|archive-date=5 ಮಾರ್ಚ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305144526/https://mainichi.jp/english/articles/20210304/p2g/00m/0bu/109000c|url-status=deviated|archivedate=5 ಮಾರ್ಚ್ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210305144526/https://mainichi.jp/english/articles/20210304/p2g/00m/0bu/109000c}}</ref> <ref name="mlit_2020-11-11">{{Cite web|url=https://www.mlit.go.jp/report/press/jidosha08_hh_003888.html|title=世界初！ 自動運転車（レベル３）の型式指定を行いました|date=11 November 2020|website=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism|MLIT, Japan]]|language=ja|trans-title=The world's first! approval of level-3 type designation for certification|access-date=6 March 2021}}</ref> <ref name="car_and_driver_2021-03">{{Cite web|url=https://www.caranddriver.com/news/a35729591/honda-legend-level-3-autonomy-leases-japan/|title=Honda Legend Sedan with Level 3 Autonomy Available for Lease in Japan|last=Beresford|first=Colin|date=4 March 2021|website=Car and Driver|access-date=6 March 2021}}</ref> == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು == ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಸಂಗತತೆಗಳು ಇವೆ. ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿವೆ. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಎಸ್‌ಎಇ ಜೆ೩೦೧೬ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ "ಕೆಲವು ದೇಶೀಯ ಬಳಕೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಆಟೊಮೇಷನ್ (ಮಟ್ಟ ೫) ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಬಳಕೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಹಂತದ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಆಟೊಮೇಷನ್‌ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನವು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಯಾವುದೇ ಎಡಿಎಸ್‌ [ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್] ಮಟ್ಟ ೩ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದು (ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಎಡಿಎಸ್‌‍ ಹೊಂದಿದ ಯಾವುದೇ ವಾಹನಕ್ಕೆ)." === ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಪರಿಗಣನೆಗಳು === ಆಧುನಿಕ ವಾಹನಗಳು ಕಾರನ್ನು ಅದರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದು, ವೇಗ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಅಥವಾ ತುರ್ತು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ನಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮಾನವ ಚಾಲಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಮಾನವ ಡ್ರೈವರ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಫಾರ್ಚೂನ್ ಪ್ರಕಾರ ಆಟೋನೋಡ್ರೈವ್, ಪೈಲಟ್ ಅಸಿಸ್ಟ್, ಫುಲ್-ಸೆಲ್ಫ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಡ್ರೈವ್‌ಪೈಲಟ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಹೊಸ ವಾಹನಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೆಸರುಗಳು ಚಾಲಕನನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಚಾಲಕನು ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ ಯಾವುದೇ ಡ್ರೈವರ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name=":15">{{Cite web|url=https://fortune.com/2020/11/08/tesla-full-self-driving-autonomous-vehicle-safety/|title=What's in a name? For Tesla's Full Self Driving, it may be danger|last=Morris|first=David|date=8 November 2020|website=Fortune|access-date=8 March 2021}}</ref> [[ಬಿಬಿಸಿ]] ಯ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಗೊಂದಲವು ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-44159581|title=Who is to blame for 'self-driving car' deaths?|last=Leggett|first=Theo|date=22 May 2018|publisher=BBC News}}</ref> ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಎಎಎ ನಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಎಲ್‌ಕೆಎಸ್‌ ನಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹೆಸರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಮಾದಾರರ ಸಂಘವು ಆಧುನಿಕ ಕಾರುಗಳ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಸ್ವಾಯತ್ತ'' ಪದದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಾರು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ವಾಹನ ಚಾಲಕರು 'ಸ್ವಾಯತ್ತ' ಮತ್ತು 'ಆಟೋಪೈಲಟ್' ಎಂದರೆ ವಾಹನವು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಾಲಕನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಸ್ವತಃ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದರ್ಥ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಾರನ್ನು ಓಡಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಇನ್ನೂ ಬೀಟಾ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಾರು ತಯಾರಕರು ವಾಹನಗಳು ಕೆಲವು ಚಾಲನಾ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ''ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನೆ'' ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದರೂ ಟೆಸ್ಲಾ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2021/03/23/business/teslas-autopilot-safety-investigations.html|title=Tesla's Autopilot Technology Faces Fresh Scrutiny|last=Boudette|first=Neal E.|date=23 March 2021|work=The New York Times|access-date=15 June 2021|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/03/23/business/teslas-autopilot-safety-investigations.html|archive-date=28 December 2021}}</ref> ಇದು ಚಾಲಕರು ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಂಚಲ ಚಾಲನೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಪಘಾತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರೇಟ್-ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಕಾರು ಮಾತ್ರ. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-44439523|title=Insurers warning on 'autonomous' cars|last=Cellan-Jones|first=Rory|date=12 June 2018|publisher=BBC News}}</ref> ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ವಾಯುಯಾನ ವಲಯವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಅನುಭವದಿಂದಾಗಿ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುಯಾನ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಸುರಕ್ಷತೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Umar Zakir Abdul|first=Hamid|title=Adopting Aviation Safety Knowledge into the Discussions of Safe Implementation of Connected and Autonomous Road Vehicles|journal=SAE Technical Papers (SAE WCX Digital Summit)|date=2021|issue=2021–01–0074|url=https://www.researchgate.net/publication/350669647|display-authors=etal|accessdate=12 April 2021}}</ref> ಎಸ್‌ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ "ಎರಡು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿವೆ - ವಾಹನವು ಚಾಲಕನಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತುಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಚಾಲಕವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ." <ref>SMMT publishes guiding principles for marketing automated vehicles, SMMT, 22 novembre 2021</ref> === ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ === ''ಸ್ವಾಯತ್ತ'' ಎಂದರೆ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ. <ref name="antsaklis1991introduction">{{Cite journal|last=Antsaklis|first=Panos J.|last2=Passino|first2=Kevin M.|last3=Wang|first3=S.J.|year=1991|title=An Introduction to Autonomous Control Systems|url=http://neuron-ai.tuke.sk/hudecm/PDF_PAPERS/Intro-Aut-Control.pdf|journal=IEEE Control Systems Magazine|volume=11|issue=4|pages=5–13|doi=10.1109/37.88585|accessdate=21 January 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170516202116/http://neuron-ai.tuke.sk/hudecm/PDF_PAPERS/Intro-Aut-Control.pdf|archivedate=16 May 2017}}</ref> ವಾಹನ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ಗಳಂತಹ ಕೃತಕ ಸಹಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಅವಲಂಬನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿವೆ'' (ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ). ಸ್ವಾಯತ್ತ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಹ್ಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="antsaklis1991introduction" /> [[ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜಾಲ|ಸಂವಹನ ಜಾಲಗಳನ್ನು]] ತಕ್ಷಣದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ( ಘರ್ಷಣೆ ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿ (ದಟ್ಟಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ) ಅಳವಡಿಸುವುದು ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಾಹನದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ೨೦೧೭ ರಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದವು. ಅದು ಇತರ ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯುರೋ ಎನ್‌ಸಿಎಪಿಯು "ಸ್ವಾಯತ್ತ ತುರ್ತು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್" ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: "ಅಪಘಾತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅಥವಾ ತಗ್ಗಿಸಲು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಚಾಲಕರಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ". ಇದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಚಾಲಕ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪ್‌‍ನಲ್ಲಿ ''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ'' ಮತ್ತು ''ಸ್ವಾಯತ್ತ'' ಪದಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ನ ೨೦೧೯/೨೧೪೪ ನಿಯಂತ್ರಣ (ಇಯು) ಮತ್ತು ೨೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಟೈಪ್-ಅನುಮೋದನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಮೇಲೆ "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ" ಮತ್ತು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ" ಅವುಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="Regulation_eU_2019_2144">Regulation (EU) 2019/2144</ref> * "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ" ಎಂದರೆ ನಿರಂತರ ಚಾಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೋಟಾರು ವಾಹನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚಾಲಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಇನ್ನೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. <ref name="Regulation_eU_2019_2144" /> * "ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ" ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಚಾಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ. <ref name="Regulation_eU_2019_2144" /> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪದವು ಹಲವಾರು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಈ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ " ''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ'' ಲೇನ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹನ್ನೆರಡು ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂರೈಸಬಲ್ಲವು ಎಂದು ಥಟ್ಚಮ್ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ' ''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ'' ಚಾಲನೆ' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬದಲಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು 'ಸಹಾಯದ ಚಾಲನೆ' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ." <ref>{{Cite web|url=https://www.visordown.com/news/industry/abi-and-thatcham-warn-against-automated-driving-plans|title=The ABI and Thatcham warn against automated driving plans|last=HancocksMon|first=Simon|last2=Oct 2020|first2=26|website=Visordown}}</ref> "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ" ಪದದ ಮೊದಲ ಸಂಭವವು ಯುನೆಸ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎರಡನೆಯ ಸಂಭವವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನು "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ" ದ ಅರ್ಥವನ್ನು "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ" ಎಂಬ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ''ವಿಮೆ ಮಾಡಿದ ವಾಹನ'' . <ref>Automated and Electric Vehicles Act 2018</ref> === ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿರುದ್ಧ ಸಹಕಾರಿ === ವಾಹನದೊಳಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಾಲಕ ರಹಿತ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು, ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ರಿಮೋಟ್ ಡ್ರೈವರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಎಸ್‌‍ಎಇ ಜೆ೩೦೧೬ರ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವು ಸಂವಹನ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನ ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಹಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. == ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು == === ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರು === ''ಪಿಸಿ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್'' ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರನ್ನು "ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಾರು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.pcmag.com/encyclopedia/term/65738/self-driving-car|title=self-driving car Definition from PC Magazine Encyclopedia|website=PC Magazine}}</ref> ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ಡ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು "ಕಾರುಗಳು ಅಥವಾ ಟ್ರಕ್‌ಗಳು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಾಹನವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮಾನವ ಚಾಲಕರು ಎಂದಿಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸ್ವಾಯತ್ತ ಅಥವಾ 'ಚಾಲಕ-ಕಡಿಮೆ' ಕಾರುಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳು ವಾಹನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಓಡಿಸಲು ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ." <ref>{{Cite web|url=https://www.ucsusa.org/clean-vehicles/how-self-driving-cars-work|title=Self-Driving Cars Explained|website=Union of Concerned Scientists}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಟೋಮೇಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ೨೦೧೮ ಕಾನೂನು ವಾಹನವನ್ನು "ಸ್ವತಃ ಚಾಲನೆ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಹನವು "ಒಂದು ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ." <ref>{{Cite web|url=https://www.penningtonslaw.com/news-publications/latest-news/2018/automated-and-electric-vehicles-act-2018-becomes-law|title=Automated and Electric Vehicles Act 2018 becomes law|website=penningtonslaw.com|access-date=24 March 2021}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು "ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ವಾಹನಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ವಾಹನಗಳಾಗಿವೆ" ಎಂದು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/guidance/self-driving-vehicles-listed-for-use-in-great-britain|title=Self-driving vehicles listed for use in Great Britain|date=20 April 2022|publisher=GOV.UK|access-date=19 July 2022}}</ref> === ಎಸ್‌‍ಎಇ ವರ್ಗೀಕರಣ === [[ಚಿತ್ರ:Tesla_Autopilot_Engaged_in_Model_X.jpg|thumb| ಟೆಸ್ಲಾ ಆಟೋಪೈಲಟ್ ಅನ್ನು ಎಸ್‍ ೨ನೇ ಹಂತದ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.tesla.com/support/autopilot|title=Support – Autopilot|date=13 February 2019|website=[[Tesla, Inc.|Tesla]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410153216/https://www.tesla.com/support/autopilot|archive-date=10 April 2019|access-date=6 September 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.caranddriver.com/news/a35785277/tesla-fsd-california-self-driving/|title=Tesla Tells California DMV that FSD Is Not Capable of Autonomous Driving|last=Roberto Baldwin|date=9 March 2021|website=[[Car and Driver]]}}</ref>]] ಆರು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೈಪಿಡಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳವರೆಗೆ - ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಸ್‌‍ಎಇ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನಿಂದ ಜೆ೩೦೧೬, ''ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ ಮತ್ತು ಆನ್-ರೋಡ್ ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನ ಆಟೋಮೇಟೆಡ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು'' ; ವಿವರಗಳನ್ನು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="SAE-J3016"/> ಈ ವರ್ಗೀಕರಣವು ವಾಹನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಾಲಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗಮನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವುಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಚಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಆಡಳಿತ (ಎನ್‍ಎಚ್‍ಟಿಎಸ್‌‍ಎ) ತನ್ನ ಮೂಲ ಔಪಚಾರಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಎಸ್‌‍ಎಇ ತನ್ನ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಜೆ೩೦೧೬_೨೦೧೬೦೯, <ref>SAE International</ref> ಎನ್‌ಎಚ್‌‍ಟಿಎಸ್‌ಎ ಎಸ್‌ಎಇ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.nhtsa.gov/sites/nhtsa.gov/files/federal_automated_vehicles_policy.pdf|title=Federal Automated Vehicles Policy|date=September 2016|website=[[National Highway Traffic Safety Administration|NHTSA]], U.S.|page=9|access-date=1 December 2021|archive-date=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201121752/https://www.nhtsa.gov/sites/nhtsa.gov/files/federal_automated_vehicles_policy.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಇ ವರ್ಗೀಕರಣವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.jsae.or.jp/08std/data/DrivingAutomation/jaso_tp18004-18.pdf|title=JASO TP 18004: 自動車用運転自動化システムのレベル分類及び定義|date=1 February 2018|website=[[Japanese Automotive Standards Organization|JASO]], Japan|trans-title=JASO TP 18004: Taxonomy and Definitions for Terms Related to Driving Automation Systems|access-date=1 December 2021|archive-date=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201121753/https://www.jsae.or.jp/08std/data/DrivingAutomation/jaso_tp18004-18.pdf|url-status=deviated|archivedate=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211201121753/https://www.jsae.or.jp/08std/data/DrivingAutomation/jaso_tp18004-18.pdf}}</ref> === ಚಾಲನಾ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಮಟ್ಟಗಳು === ಎಸ್‌ಎಇ ಯ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, "ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್" ಎಂದರೆ "ವಿಶಿಷ್ಟ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಚಾಲನಾ ಸನ್ನಿವೇಶ. (ಉದಾ, ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ ವಿಲೀನ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಪ್ರಯಾಣ, ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್, ಕ್ಲೋಸ್ಡ್-ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ. )" <ref name=":5"/> <ref name="SAE_definitions">{{Cite web|url=https://cdn.oemoffhighway.com/files/base/acbm/ooh/document/2016/03/automated_driving.pdf|title=Automated Driving – Levels of Driving Automation are Defined in New SAE International Standard J3016|year=2014|website=[[SAE International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701034327/https://cdn.oemoffhighway.com/files/base/acbm/ooh/document/2016/03/automated_driving.pdf|archive-date=1 July 2018}}</ref> * ಹಂತ ೦: ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ನಿರಂತರ ವಾಹನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಹಂತ ೧ ("ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್"): ಚಾಲಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಾಹನದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಚಾಲಕನು ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಸೆಟ್ ವೇಗವನ್ನು (ಕ್ರೂಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್) ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಎಂಜಿನ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ವೇಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಅಥವಾ ಎಸಿಸಿ); ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸಹಾಯ, ಅಲ್ಲಿ ವೇಗ ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಾಲಕ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು. ಲೇನ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ (ಎಲ್‌‍ಕೆಎ) ಭಾಗ II ಹಂತ ೧ರ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆಟೋಪೈಲಟ್ ರಿವ್ಯೂ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ತುರ್ತು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಚಾಲಕನನ್ನು ಅಪಘಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಹ ೧ನೇ ಹಂತದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಂತ ೨ ("ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಫ್"): ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಾಹನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: ವೇಗವರ್ಧಕ, ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀರಿಂಗ್. ಚಾಲಕನು ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು. "ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಫ್" ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ - ಎಸ್‌ಎಇ ೨ರ ಚಾಲನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈ ಮತ್ತು ಚಕ್ರದ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಚಾಲಕನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾಲಕನು ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಾಲಕನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಕ್ಷರಶಃ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಹಂತ ೨.೫ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಹಂತಗಳಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್. ಇದು ಲೇನ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಾಲಕನು ವಾಹನವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ಯಾಡಿಲಾಕ್ ಸಿಟಿ೬ ರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಅಥವಾ ಫೋರ್ಡ್‌ನ F-150 ಬ್ಲೂಕ್ರೂಸ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಂತ ೩ ("ಕಣ್ಣುಗಳು ಆಫ್"): ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಚಾಲಕ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಬಹುದು, ಉದಾ. ಚಾಲಕ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಅಥವಾ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ತುರ್ತು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ನಂತಹ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಕರೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ವಾಹನವು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾಲಕನು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸೀಮಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ವಾಹನದಿಂದ ಕರೆ ಮಾಡಿದಾಗ ತಯಾರಕರಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಟ್ಟದ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಸಹ-ಚಾಲಕ ಅಥವಾ ಸಹ-ಪೈಲಟ್ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಅದು ಚಾಲಕನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸರದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಾಗ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್ ಚಾಲಕ (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಲೇನ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕಾರು). ಹಂತ ೪ ("ಮೈಂಡ್ ಆಫ್"): ಹಂತ ೩ ರಂತೆಯೇ, ಆದರೆ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಚಾಲಕರ ಗಮನವು ಎಂದಿಗೂ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಉದಾ. ಚಾಲಕ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿದ್ರೆಗೆ ಹೋಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಚಾಲಕನ ಸೀಟನ್ನು ಬಿಡಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನೆಯು ಸೀಮಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಜಿಯೋಫೆನ್ಸ್ಡ್) ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಹೊರಗೆ ವಾಹನವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಉದಾ. ಚಾಲಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿ ಮತ್ತು ಕಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಅಥವಾ ರೊಬೊಟಿಕ್ ವಿತರಣಾ ಸೇವೆಯು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯಾಲೆಟ್ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹಂತ ೫ ("ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ವೀಲ್ ಐಚ್ಛಿಕ"): ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ, ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ, ಎಲ್ಲಾ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ರೋಬೋಟಿಕ್ ವಾಹನವು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಔಪಚಾರಿಕ ಎಸ್‌ಎಇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಎಸ್‌ಎಇ ಮಟ್ಟ ೨ ರಿಂದ ಎಸ್‌ಎಇ ಮಟ್ಟ ೩ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಪರಿಸರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲ. ಎಸ್‌ಎಇ ೩ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೇಳಿದಾಗ ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಇನ್ನೂ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಎಸ್‌ಎಇ ೪ ರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಾಲಕ ಯಾವಾಗಲೂ ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಇ ೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎಂದಿಗೂ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. {| class="wikitable mw-collapsible" |+ಎಸ್‌‍ಎಇ (ಜೆ೩೦೧೬) ಆಟೋಮೇಷನ್ ಮಟ್ಟಗಳು <ref name="SAE_definitions"/> !ಎಸ್‌‍ಎಇ ಮಟ್ಟ ! ಹೆಸರು ! colspan="2" | ನಿರೂಪಣೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ! ಮರಣದಂಡನೆ<br /><br /><br /><br /> ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಮತ್ತು<br /><br /><br />ವೇಗವರ್ಧನೆ<br /><br /><br /><br /> ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ! ಚಾಲನಾ ಪರಿಸರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ! ಡೈನಾಮಿಕ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಟಾಸ್ಕ್‌ನ ಫಾಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ! ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಚಾಲನಾ ವಿಧಾನಗಳು) |- | colspan="8" | '''''ಮಾನವ ಚಾಲಕ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.''''' |- | ೦ | ಆಟೋಮೇಷನ್ ಇಲ್ಲ | colspan="2" | "ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ" ಸಹ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ಮಾನವ ಚಾಲಕರಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ | ಮಾನವ ಚಾಲಕ | rowspan="3" | ಮಾನವ ಚಾಲಕ | rowspan="3" | ಮಾನವ ಚಾಲಕ | ಎನ್ / ಎ |- | ೧ | ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ | ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಡ್ರೈವರ್ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ''ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಅಥವಾ ವೇಗವರ್ಧನೆ/ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ'' | rowspan="2" | ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಡೈನಾಮಿಕ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ | ಮಾನವ ಚಾಲಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆ | rowspan="2" | ಕೆಲವು ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್‌ಗಳು |- | ೨ | ಭಾಗಶಃ ಆಟೊಮೇಷನ್ | ''ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವೇಗವರ್ಧನೆ/ಕಡಿಮೆ ಎರಡರ'' ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ | ವ್ಯವಸ್ಥೆ |- | colspan="8" | '''''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಚಾಲನಾ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ''''' |- | ೩ | ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಆಟೊಮೇಷನ್ | rowspan="3" | ಡೈನಾಮಿಕ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಟಾಸ್ಕ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಿಂದ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ | ''ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿನಂತಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾನೆ'' ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ | rowspan="3" | ವ್ಯವಸ್ಥೆ | rowspan="3" | ವ್ಯವಸ್ಥೆ | ಮಾನವ ಚಾಲಕ | ಕೆಲವು ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್‌ಗಳು |- | ೪ | ಹೈ ಆಟೊಮೇಷನ್ | ''ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿನಂತಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಹ'' ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕಾರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಎಳೆಯಬಹುದು | rowspan="2" | ವ್ಯವಸ್ಥೆ | ಅನೇಕ ಚಾಲನಾ ವಿಧಾನಗಳು |- | ೫ | ಪೂರ್ಣ ಆಟೊಮೇಷನ್ | ಮಾನವ ಚಾಲಕರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ ''ಎಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ'' | ಎಲ್ಲಾ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್‌ಗಳು |} === ಎಸ್‌ಎಇ ಯ ಟೀಕೆ === ಎಸ್‌ಎಇ ಆಟೊಮೇಷನ್ ಮಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಮಟ್ಟಗಳ ರಚನೆಯು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ರೇಖಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡವು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲದಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Stayton|first=E.|last2=Stilgoe|first2=J.|date=September 2020|title=It's Time to Rethink Levels of Automation for Self-Driving Vehicles [Opinion]|journal=IEEE Technology and Society Magazine|volume=39|issue=3|pages=13–19|doi=10.1109/MTS.2020.3012315|issn=1937-416X}}</ref> ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ <ref>{{Cite web|url=https://www.lboro.ac.uk/news-events/news/2020/july/preparing-motorways-for-autonomous-vehicles/|title=Preparing the UK's motorways for self-driving vehicles: New £1m research project announced in partnership with Highways England|website=Loughborough University|access-date=13 April 2021|archive-date=13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413164144/https://www.lboro.ac.uk/news-events/news/2020/july/preparing-motorways-for-autonomous-vehicles/|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಬಳಕೆದಾರರ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಎಸ್‌ಎಇ ಮಟ್ಟಗಳು ಸಹ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite journal|last=Cavoli|first=Clemence|last2=Phillips|first2=Brian|year=2017|others=Tom Cohen|title=Social and behavioural questions associated with Automated Vehicles A Literature Review.|url=https://www.ucl.ac.uk/transport/sites/transport/files/social-and-behavioural-literature-review.pdf|journal=UCL Transport Institute}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Parkin|first=John|last2=Clark|first2=Benjamin|last3=Clayton|first3=William|last4=Ricci|first4=Miriam|last5=Parkhurst|first5=Graham|date=27 October 2017|title=Autonomous vehicle interactions in the urban street environment: a research agenda|journal=Proceedings of the Institution of Civil Engineers – Municipal Engineer|volume=171|issue=1|pages=15–25|doi=10.1680/jmuen.16.00062|issn=0965-0903}}</ref> == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == === ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು === ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಚರ್ಚೆಗಳ ಮಂಡಳಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅದರ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ. ಕಾರ್ ಸಂಚರಣೆ, ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆ, ಪರಿಸರ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರು ನಿಯಂತ್ರಣ. <ref name="Zhao_2018">{{Cite journal|last=Zhao|first=Jianfeng|last2=Liang|first2=Bodong|last3=Chen|first3=Qiuxia|date=2 January 2018|title=The key technology toward the self-driving car|journal=International Journal of Intelligent Unmanned Systems|volume=6|issue=1|pages=2–20|doi=10.1108/IJIUS-08-2017-0008|issn=2049-6427}}</ref>೨೦೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ನಾವು ಯೋಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2019/12/9/21000085/waymo-fully-driverless-car-self-driving-ride-hail-service-phoenix-arizona|title=Waymo's driverless car: ghost-riding in the back seat of a robot|last=Andrew J. Hawkins|date=9 December 2019|website=[[The Verge]]|access-date=11 April 2022}}</ref> <ref name="2020_tech_report"/> ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://esource.dbs.ie/handle/10788/4340|title=Deep Learning in Games to Improve Autonomous Driving|last=Rafael Borghi|date=10 January 2022|website=[[Dublin Business School]]|access-date=11 September 2022}}</ref> === ಹೈಬ್ರಿಡ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ === ಹೈಬ್ರಿಡ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಎನ್ನುವುದು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳ ಡೇಟಾ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು [[ನೌಕಾಯಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ|ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಏಕಕಾಲಿಕ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. '''ಸಂವೇದನೆ'''ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನವನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂವೇದಕಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="2020_tech_report"/> ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂವೇದಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಡಾರ್ (ಲೈಟ್ ಡಿಟೆಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ರೇಂಜಿಂಗ್), ಸ್ಟಿರಿಯೊ ದೃಷ್ಟಿ, [[ಜಿಪಿಎಸ್|ಜಿಪಿಎಸ್‌]] ಮತ್ತು ಐಎಮ್‌‍ಯು ಸೇರಿವೆ. <ref name="IEEE2">{{Cite journal|title=An Introduction to Inertial and Visual Sensing|first=Peter|last=Corke|first2=Jorge|last2=Lobo|first3=Jorge|last3=Dias|date=1 June 2007|volume=26|issue=6|journal=The International Journal of Robotics Research|doi=10.1177/0278364907079279|pages=519–535}}</ref> ಆಧುನಿಕ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಯೆಸಿಯನ್ ಏಕಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಳೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ (ಎಸ್‍ಎಲ್‍ಎಎಮ್‌) ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಬಹು ಸಂವೇದಕಗಳಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಳ ಅಂದಾಜುಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಆಫ್-ಲೈನ್ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="IEEE1">{{Cite journal|journal=IEEE Robotics & Automation Magazine|title=Simultaneous localization and mapping|volume=13|issue=2|pages=99–110|date=5 June 2006|issn=1070-9932|doi=10.1109/mra.2006.1638022|last=Durrant-Whyte|first=H.|last2=Bailey|first2=T.}}</ref> ವೇಮೊ ಇತರ ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳ (ಡಿಎಟಿಎಮ್‌ಓ) ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಎಎಮ್‌‍ ನ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿಗಳಂತಹ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸರಳವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಲೊಕೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (ಆರ್‌ಟಿಎಲ್‌ಎಸ್‌‍) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. '''ನಕ್ಷೆಗಳು'''ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ವರ್ಗದ ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಮ್ಯಾಪ್‌ಗಳು (ಎಚ್‍ಡಿ ನಕ್ಷೆಗಳು) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಎರಡು ಆರ್ಡರ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="2020_tech_report">{{Cite web|url=https://www.wevolver.com/article/2020.autonomous.vehicle.technology.report|title=2020 Autonomous Vehicle Technology Report|date=20 February 2020|website=Wevolver|access-date=11 April 2022}}</ref> ಮೇ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] (ಎಮ್‍ಐಟಿ) ಯ ಸಂಶೋಧಕರು ತಾವು ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಾಡುವ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2018/5/13/17340494/mit-self-driving-car-unmapped-country-rural-road|title=MIT built a self-driving car that can navigate unmapped country roads|last=Hawkins|first=Andrew J.|date=13 May 2018|website=The Verge|access-date=14 May 2018}}</ref> ತಮ್ಮ ಗಣಕ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ (ಸಿಎಸ್‍ಅಐಎಲ್‍) ಸಂಶೋಧಕರು ಮ್ಯಾಪ್ಲೈಟ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ೩ಡಿ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸದೆ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಂದೂ ಇಲ್ಲದ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಾಹನದ ಜಿಪಿಎಸ್‌‍ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. [[ಒಪನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮ್ಯಾಪ್|ಓಪನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಮ್ಯಾಪ್‌ನಂತಹ]] "ವಿರಳವಾದ ಸ್ಥಳಶಾಸ್ತ್ರದ ನಕ್ಷೆ" (ಅಂದರೆ ರಸ್ತೆಗಳ ೨ಡಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ) ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಸಂವೇದಕಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://news.mit.edu/2018/self-driving-cars-for-country-roads-mit-csail-0507|title=Self-driving cars for country roads: Today's automated vehicles require hand-labeled 3-D maps, but CSAIL's MapLite system enables navigation with just GPS and sensors.|last=Connor-Simons|first=Adam|last2=Gordon|first2=Rachel|date=7 May 2018|access-date=14 May 2018}}</ref> '''ಸಂವೇದಕ ಸಮ್ಮಿಲನ'''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಂವೇದಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಇದು ಪರಿಸರದ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾದ, ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ನೋಟವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಕಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಸಂವೇದಕಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://medium.com/udacity/how-self-driving-cars-work-f77c49dca47e|title=How Self-Driving Cars Work|date=14 December 2017|access-date=18 April 2018}}</ref> ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮತ್ತು ಇತರ ಚಾಲಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ಲಿಡಾರ್ ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ರಾಡಾರ್ ಸಂವೇದಕಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಿರತೆಯು ಒಂದು ದೋಷಯುಕ್ತ ಸಂವೇದಕದಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Yeong|first=De Jong|last2=Velasco-Hernandez|first2=Gustavo|last3=Barry|first3=John|last4=Walsh|first4=Joseph|date=2021|title=Sensor and Sensor Fusion Technology in Autonomous Vehicles: A Review|journal=Sensors|language=en|volume=21|issue=6|pages=2140|doi=10.3390/s21062140|pmid=33803889|pmc=8003231|bibcode=2021Senso..21.2140Y|issn=1424-8220}}</ref> '''ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆ'''ಮೂಲದಿಂದ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಮಾನ್ಯವಾದ ಕಾನ್ಫಿಗರೇಶನ್‌ಗಳ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆಯು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ . ಟ್ರಾಫಿಕ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಭವಿಸುವ ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ವೊರೊನೊಯ್ ರೇಖಾಚಿತ್ರ, ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿ ಗ್ರಿಡ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಾಹನದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. <ref>{{Cite web|url=https://www.electronicsforu.com/market-verticals/automotive/design-considerations-autonomous-vehicles|title=Design Considerations For Autonomous Vehicles|last=Deepshikha Shukla|date=16 August 2019|access-date=18 April 2018}}</ref> ಚಾಲನಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ವಾಹನವು ಲೇನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಮುಕ್ತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಹನವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಓಡಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ಸರಳವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆಯು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ. ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಎರಡು ತಂತ್ರಗಳು ಗ್ರಾಫ್-ಆಧಾರಿತ ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ-ಆಧಾರಿತ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ತಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಗ್ರಾಫ್-ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ವಾಹನ/ಅಡೆತಡೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಾದುಹೋಗುವುದು ಎಂಬಂತಹ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ವಿಭಿನ್ನ-ಆಧಾರಿತ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ವಾಹನದ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಯೋಜನೆ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/318805881|title=Computing possible driving corridors for automated vehicles|last=Althoff|first=Matthias|last2=Sontges|first2=Sebastian|date=June 2017}}</ref> === ತಂತಿಯಿಂದ ಚಾಲನೆ === ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತಂತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಚಾಲನೆ ಎನ್ನುವುದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲಾದ ವಾಹನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. === ಚಾಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === ಚಾಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಚಾಲಕನ ಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಚಾಲಕನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲು ವಾಹನ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಎಸ್‌‍ಎಇ ೨ನೇ ಹಂತದ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದಂತೆ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಾಂತರಕ್ಕೆ ಚಾಲಕನ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಹಂತ ೩ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸವಾಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಡೆವಲಪರ್ ಕಡೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.sbdautomotive.com/en/news-insight-driver-monitoring|title=Why driver monitoring will be critical to next-generation autonomous vehicles|last=Alain Dunoyer|date=27 January 2022|website=SBD Automotive|access-date=13 May 2022|archive-date=31 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531134243/https://www.sbdautomotive.com/en/news-insight-driver-monitoring|url-status=dead}}</ref> === ವಾಹನ ಸಂವಹನ === ವಾಹನ ಸಂವಹನವು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ಸಂವಹನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಹನಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ವಾಹನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಪೀರ್-ಟು-ಪೀರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ನೋಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪರಸ್ಪರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಪರ್ಕವು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತವಲ್ಲದ ದಟ್ಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.smartcitiesworld.net/opinions/opinions/driving-autonomous-vehicles-forward-with-intelligent-infrastructure|title=Driving autonomous vehicles forward with intelligent infrastructure|last=Mike Beevor|date=11 April 2019|website=Smart Cities World|access-date=27 April 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.nhtsa.gov/DOT/NHTSA/NVS/Crash%20Avoidance/Technical%20Publications/2010/811381.pdf|title=Frequency of Target Crashes for IntelliDrive Safety Systems|date=October 2010|website=[[US National Highway Traffic Safety Administration|NHTSA]]|access-date=27 April 2022|archive-date=5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210405114215/https://www.nhtsa.gov/DOT/NHTSA/NVS/Crash%20Avoidance/Technical%20Publications/2010/811381.pdf|url-status=deviated|archivedate=5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210405114215/https://www.nhtsa.gov/DOT/NHTSA/NVS/Crash%20Avoidance/Technical%20Publications/2010/811381.pdf}}</ref> ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಕ್ಲೌಡ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ತಯಾರಕರ ಬಳಸಿದ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. <ref name="2020_tech_report"/> === ಮರು-ಪ್ರೋಗ್ರಾಮೆಬಲ್ === ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ವಾಹನವನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂದರೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ರಿಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ನವೀಕರಣಗಳು ಮಾಲೀಕರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು (ಉದಾ. ಕುರುಡರ ವಿರುದ್ಧ ಉತ್ತಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಾಹನವು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕುರುಡು ವ್ಯಕ್ತಿ). ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ಈ ಮರು-ಪ್ರೋಗ್ರಾಮೆಬಲ್ ಭಾಗದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ನವೀಕರಣಗಳು ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ|ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆಯ]] ಮೂಲಕ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ಕೆಲವು ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು (ಉದಾ. ಹೊಸ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಛೇದಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ) ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಈ ರಿಪ್ರೊಗ್ರಾಮೆಬಲ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುಎನ್‍ಇಸಿಇ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="unece156">{{Cite web|url=https://unece.org/transport/documents/2021/03/standards/un-regulation-no-156-software-update-and-software-update|title=UN Regulation No. 156 – Software update and software update management system|date=4 March 2021|website=[[United Nations Economic Commission for Europe|UNECE]]|access-date=20 March 2022}}</ref> === ಮಾಡ್ಯುಲಾರಿಟಿ === ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಹಲವಾರು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಲೇಯರ್ಡ್ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಮೂಲಕ ಮುಂದೆ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು. ಲೇಯರ್ಡ್ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ನಾಲ್ಕು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಸಾಧನಗಳು, ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು, ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭೌತಿಕ ವಾಹನಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಪದರಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಬಹುದು. # ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೊದಲ ಪದರವು ಸಾಧನದ ಪದರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪದರವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ತಾರ್ಕಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಯಂತ್ರಗಳು. ಭೌತಿಕ ಯಂತ್ರವು ನಿಜವಾದ ವಾಹನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚಾಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರೊಸ್ಸೆರಿ). ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಭೌತಿಕ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಾರ್ಕಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವಾಹನದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಇತರ ಪದರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. # ಸಾಧನದ ಪದರದ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಲೇಯರ್ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪದರವು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಭೌತಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರಸರಣ. ಭೌತಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಪದರವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ರಾಡಾರ್‌ಗಳು, ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮುಂದೆ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಪದರವು ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಇತರ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಲೇಯರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ಸಂವಹನ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. # ಸೇವಾ ಪದರವು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಚಾಲನಾ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ, ರಸ್ತೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದು, ರಚಿಸುವುದು, ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನ (ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾಲೀಕರು) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. # ಮಾದರಿಯ ಅಂತಿಮ ಪದರವು ವಿಷಯಗಳ ಪದರವಾಗಿದೆ. ಈ ಪದರವು ಧ್ವನಿಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ತಮ್ಮ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ, ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ವಿಷಯಗಳ ಪದರವು ವಿಷಯದ ಮೂಲ, ಮಾಲೀಕತ್ವ, ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ, ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳು, ವಿಷಯ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು, ಜಿಯೋ-ಟೈಮ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಟಾಡೇಟಾ ಮತ್ತು ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಏಕರೂಪೀಕರಣ === ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು, ಅವುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ರಾಡಾರ್, ಜಿಪಿಎಸ್‌‍, ಚಲನೆಯ ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದೃಷ್ಟಿ). ಏಕರೂಪೀಕರಣವು ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಅವುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರವಾನಿಸಬಹುದು, ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಐಎಸ್ಓ|ಐಎಸ್‌ಓ]] /ಟಿಸಿ ೨೨ ವಾಹನದ ಸಾರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.iso.org/committee/46706.html|title=ISO/TC 22: Road vehicles|website=[[International Organization for Standardization|ISO]]|access-date=11 May 2022}}</ref> ಮತ್ತು [[ಐಎಸ್ಓ|ಐಎಸ್‌ಓ]] /ಟಿಸಿ ೨೦೪ ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ, ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.iso.org/committee/54706.html|title=ISO/TC 204: Intelligent transport systems|website=[[International Organization for Standardization|ISO]]|access-date=11 May 2022|archive-date=12 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512102331/https://www.iso.org/committee/54706.html|url-status=dead}}</ref>ಎಡಿ/ಎಡಿಎಎಸ್‌‍ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಸಂಪರ್ಕ, ಮಾನವ ಸಂವಹನ, ವಾಹನದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ನಿರ್ವಹಣೆ/ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಡೈನಾಮಿಕ್ ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನೀಕರಣ, ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.connectedautomateddriving.eu/standards/standards-collection/|title=Standards Collection|website=connected automated driving.eu|access-date=23 November 2021|archive-date=22 ನವೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122234007/https://www.connectedautomateddriving.eu/standards/standards-collection/|url-status=deviated|archivedate=22 ನವೆಂಬರ್ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211122234007/https://www.connectedautomateddriving.eu/standards/standards-collection/}}</ref> === ಗಣಿತ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮಾದರಿ === ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಮೊಬೈಲ್ಯೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಗಣಿತದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದನ್ನು "ಜವಾಬ್ದಾರಿ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸುರಕ್ಷತೆ (ಆರ್‌ಎಸ್‌‍ಎಸ್‌)" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite arXiv|title=On a Formal Model of Safe and Scalable Self-driving Cars}}</ref> ಇದು ಐಇಇಇ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಐಇಇಇ ಪಿ೨೮೪೬: ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ ನಿರ್ಧಾರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಪರಿಗಣನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಮಾದರಿ" ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://sagroups.ieee.org/2846/|title=WG: VT/ITS/AV Decision Making|website=[[IEEE Standards Association]]|access-date=18 July 2022|archive-date=18 ಜುಲೈ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718061845/https://sagroups.ieee.org/2846/|url-status=dead}}</ref> ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ (ಎನ್‌‍ಐಐ, ಜಪಾನ್) ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಂಪು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ತರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಲು "ಗೋಲ್-ಅವೇರ್ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌" ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. <ref>{{Cite journal|first=Ichiro|last=Hasuo|first2=Clovis|last2=Eberhart|first3=James|last3=Haydon|first4=Jérémy|last4=Dubut|first5=Brandon|last5=Bohrer|first6=Tsutomu|last6=Kobayashi|first7=Sasinee|last7=Pruekprasert|first8=Xiao-Yi|last8=Zhang|first9=Erik|last9=Andre Pallas|date=5 July 2022|title=Goal-Aware RSS for Complex Scenarios Via Program Logic|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/9815834|journal=IEEE Transactions on Intelligent Vehicles|language=en|pages=1–33|doi=10.1109/TIV.2022.3169762|arxiv=2207.02387}}</ref> == ಸವಾಲುಗಳು == === ಅಡೆತಡೆಗಳು === ವಿವರಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿದ ವಾಹನ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ವಿವಾದಗಳಂತಹ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸವಾಲುಗಳಿಂದ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. <ref name="auto">{{Cite book|title=Being digital|last=Negroponte|first=Nicholas|date=1 January 2000|publisher=Vintage Books|isbn=978-0679762904|oclc=68020226}}</ref> <ref name="auto1">{{Cite web|url=http://www.technewsworld.com/story/83102.html|title=Feds Put AI in the Driver's Seat|last=Adhikari|first=Richard|date=11 February 2016|website=Technewsworld|access-date=12 February 2016}}</ref> ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಾಹನಗಳ ಸ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಲ್ಲದವುಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸಮಯ, <ref>{{Cite web|url=https://www.zdnet.com/article/nhtsa-chief-takes-conservative-view-on-autonomous-vehicles/|title=NHTSA chief takes conservative view on autonomous vehicles: "If you had perfect, connected autonomous vehicles on the road tomorrow, it would still take 20 to 30 years to turn over the fleet."|last=Nichols|first=Greg|date=13 February 2016|publisher=ZDNet|access-date=17 February 2016}}</ref> ಹೀಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧ, <ref name="auto2">{{Cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/new-allstate-survey-shows-americans-think-they-are-great-drivers---habits-tell-a-different-story-126563103.html|title=New Allstate Survey Shows Americans Think They Are Great Drivers – Habits Tell a Different Story|date=2 August 2011|access-date=7 September 2013}}</ref> ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ, <ref name="auto3">{{Cite news|url=https://www.npr.org/2015/07/31/427990392/remembering-when-driverless-elevators-drew-skepticism|title=Remembering When Driverless Elevators Drew Skepticism|last=Henn|first=Steve|date=31 July 2015|work=NPR.org|access-date=14 August 2016|publisher=[[NPR]]}}</ref> ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಜಾಗತಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ. <ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/quora/2013/09/24/will-regulators-allow-self-driving-cars-in-a-few-years/|title=Will Regulators Allow Self-Driving Cars in a Few Years?|date=24 September 2013|work=Forbes|access-date=5 January 2014}}</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಸೈಬರ್‌ಟಾಕ್‌ಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಚಾಲನೆಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು. <ref>{{Cite journal|last=Alsulami|first=Abdulaziz A.|last2=Abu Al-Haija|first2=Qasem|last3=Alqahtani|first3=Ali|last4=Alsini|first4=Raed|date=15 July 2022|title=Symmetrical Simulation Scheme for Anomaly Detection in Autonomous Vehicles Based on LSTM Model|journal=Symmetry|language=en|volume=14|issue=7|pages=1450|doi=10.3390/sym14071450|bibcode=2022Symm...14.1450A|issn=2073-8994}}</ref> ಇತರ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ವೈಪರೀತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು ಡಿ-ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಚಾಲಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು, <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2013/11/18/5120270/reliance-on-autopilot-is-now-the-biggest-threat-to-flight-safety|title=Reliance on autopilot is now the biggest threat to flight safety, study says|last=Newton|first=Casey|date=18 November 2013|website=The Verge|access-date=19 November 2013}}</ref> ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನಿವಾರ್ಯ ಅಪಘಾತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹು ಹಾನಿಕಾರಕ ಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ ನೈತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (' ಟ್ರಾಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ') <ref>{{Cite journal|title=Forced-choice decision-making in modified trolley dilemma situations: a virtual reality and eye tracking study|journal=Frontiers in Behavioral Neuroscience|volume=8|page=426|first=Alexander|last=Skulmowski|first2=Andreas|last2=Bunge|date=16 December 2014|first3=Kai|last3=Kaspar|first4=Gordon|last4=Pipa|doi=10.3389/fnbeh.2014.00426|pmid=25565997|pmc=4267265}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರನ್ನು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ, ದೊಡ್ಡ ಡೇಟಾ ಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರವೇಶದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ಥಳ, ಸಂಘ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳನುಗ್ಗುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಣ್ಗಾವಲು ಸಾಧ್ಯತೆ ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ನಮೂನೆ-ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ AI, ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸ್, ಇತರ ಚಾಲಕರು ಅಥವಾ ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಂದ ಮೌಖಿಕ ಶಬ್ದಗಳು, ಸನ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸೂಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. <ref name="technologyreview">{{Cite news|url=http://www.technologyreview.com/news/530276/hidden-obstacles-for-googles-self-driving-cars/|title=Hidden Obstacles for Google's Self-Driving Cars|last=Gomes|first=Lee|date=28 August 2014|work=MIT Technology Review|access-date=22 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316001705/http://www.technologyreview.com/news/530276/hidden-obstacles-for-googles-self-driving-cars/|archive-date=16 March 2015|archivedate=16 ಮಾರ್ಚ್ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150316001705/http://www.technologyreview.com/news/530276/hidden-obstacles-for-googles-self-driving-cars/|url-status=deviated}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Autonomous_Delivery_Vehicle_Pileup.jpg|thumb| ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿತರಣಾ ವಾಹನಗಳು ಒಂದನ್ನೊಂದು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿವೆ]] ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು: * ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿರುವ ನಗರದೊಳಗಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಇನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. <ref>{{Citation|last=SingularityU The Netherlands|title=Carlo van de Weijer on real intelligence|date=1 September 2016|url=https://www.youtube.com/watch?v=I6sWZMR9OZM&t=32s|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405092754/https://www.youtube.com/watch?v=I6sWZMR9OZM&t=32s|archivedate=5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019|access-date=21 November 2016|url-status=bot: unknown}}</ref> * ಕಾರುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಕಾರಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಿಯಾಗಬಹುದು. <ref>{{Cite news|url=http://business.financialpost.com/2013/09/03/hackers-find-ways-to-hijack-car-computers-and-take-control/?__lsa=5b32-d392|title=Hackers find ways to hijack car computers and take control|date=3 September 2013|work=Financial Post|access-date=7 September 2013}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://spectrum.ieee.org/tech-talk/transportation/advanced-cars/a-connected-car-is-a-hackable-car|title=A Cloud-Connected Car Is a Hackable Car, Worries Microsoft|last=Ross|first=Philip E.|date=11 April 2014|website=IEEE Spectrum|access-date=23 April 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.v3.co.uk/v3-uk/analysis/2394924/driverless-cars-face-cyber-security-skills-and-safety-challenges|title=Driverless cars face cyber security, skills and safety challenges|last=Moore-Colyer|first=Roland|date=12 February 2015|website=v3.co.uk|access-date=24 April 2015}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Petit|first=J.|last2=Shladover|first2=S.E.|date=1 April 2015|title=Potential Cyberattacks on Automated Vehicles|journal=IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems|volume=16|issue=2|pages=546–556|doi=10.1109/TITS.2014.2342271|issn=1524-9050}}</ref> <ref name="autosens">{{Cite web|url=http://auto-sens.com/the-challenges-facing-autonomous-vehicles/|title=Challenges facing Autonomous Vehicle Development|last=Tussy|first=Ron|date=29 April 2016|publisher=AutoSens|access-date=5 May 2016}}</ref> * ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ (ಹಿಮದಂತಹ) ಕಾರಿನ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಒಳಗಾಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಜಾಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ. <ref name="technologyreview"/> * ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬೌ, [[ಜಿಂಕೆ]] ಮತ್ತು ಎಲ್ಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ [[ಕಾಂಗರೂ|ಕಾಂಗರೂಗಳೊಂದಿಗೆ]] ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು [[ವೋಲ್ವೋ]] ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/jul/01/volvo-admits-its-self-driving-cars-are-confused-by-kangaroos|title=Volvo admits its self-driving cars are confused by kangaroos|last=Zhou|first=Naaman|date=1 July 2017|work=[[Guardian Australia|The Guardian]]|access-date=1 July 2017}}</ref> * ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರುಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಮ್ಯಾಪ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರಬಹುದು. ಈ ನಕ್ಷೆಗಳು ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಸಮಂಜಸವಾದ ನಡವಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. * ಕಾರಿನ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಬಯಸಿದ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ. <ref name="tampabay">{{Cite news|url=http://www.tampabay.com/news/business/autos/automakers-say-self-driving-cars-are-on-the-horizon/2171386|title=Automakers say self-driving cars are on the horizon|last=Garvin|first=Glenn|date=21 March 2014|work=Miami Herald|access-date=22 March 2014}}</ref> * ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಫೀಲ್ಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮೆಬಿಲಿಟಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಘಟಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. <ref name="autosens" /> * ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಸ್ತೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು. <ref name="badger">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/wonkblog/wp/2015/01/15/5-confounding-questions-that-hold-the-key-to-the-future-of-driverless-cars/|title=5 confounding questions that hold the key to the future of driverless cars|last=Badger|first=Emily|date=15 January 2015|work=The Washington Post|access-date=22 January 2015}}</ref> * ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್‌ನ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಅವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಜೆಂಟ್-ಆಧಾರಿತ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಾದಂಬರಿ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್-ಆಧಾರಿತ ವಿಧಾನಗಳ ಅಗತ್ಯತೆ. <ref>{{Cite journal|last=Hallerbach|first=S.|last2=Xia|first2=Y.|last3=Eberle|first3=U.|last4=Koester|first4=F.|title=Simulation-Based Identification of Critical Scenarios for Cooperative and Automated Vehicles|journal=SAE International Journal of Connected and Automated Vehicles|year=2018|volume=1|issue=2|pages=93–106|publisher=SAE International|doi=10.4271/2018-01-1066|url=https://www.researchgate.net/publication/324194968}}</ref> === ಕಾಳಜಿಗಳು === '''ನಿಯಂತ್ರಣ'''೨೦೧೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಲು ಭವಿಷ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧಕರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದರು. <ref name="law journal">{{Cite journal|last=Brodsky|first=Jessica|title=Autonomous Vehicle Regulation: How an Uncertain Legal Landscape May Hit the Brakes on Self-Driving Cars|journal=Berkeley Technology Law Journal|year=2016|volume=31|issue=Annual Review 2016|pages=851–878|url=http://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/berktech31&div=28&g_sent=1&casa_token=&collection=journals#|accessdate=29 November 2017}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಎನ್‌‍ಇಸಿಇ ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿ.೨೯ ಜಿಆರ್‌ವಿಎ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಂತೆ, ಹಂತ ೩ ಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಸುಗಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಹಂತ ೩ ರಂತೆ ಅನುಮೋದಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ. '''ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್'''ಟೆಸ್ಲಾ ಅವರ "ಫುಲ್ ಸೆಲ್ಫ್-ಡ್ರೈವಿಂಗ್ (ಎಫ್‌‍ಎಸ್‌‍ಡಿ)" ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ೨ ನೇ ಹಂತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ, <ref>{{Cite web|url=https://www.consumerreports.org/advertising-claims/call-to-investigate-tesla-marketing-claims-autopilot-fsd-a1181594362/|title=Senators Call for Investigation of Tesla's Marketing Claims of Its Autopilot and 'Full Self-Driving' Features|last=Keith Barry|website=[[Consumer Reports]]|access-date=13 April 2020}}</ref> <ref name="Tesla_FSD_202108">{{Cite web|url=https://www.thedrive.com/tech/39647/tesla-admits-current-full-self-driving-beta-will-always-be-a-level-2-system-emails|title=Tesla Admits Current 'Full Self-Driving Beta' Will Always Be a Level 2 System: Emails|last=Stumpf|first=Rob|date=8 March 2021|website=The Drive|access-date=29 August 2021}}</ref> ಸೆನೆಟರ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಫೆಡರಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್ (ಎಫ್‌‍ಟಿಸಿ) ಗೆ ತನಿಖೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್ ಜಪಾನ್ ಕೋ.,ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಅನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಅವರ ಕರಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ ವಾಸ್ತವಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಿತು. <ref name="NHK_Mercedes_2021">{{Cite news|url=https://www3.nhk.or.jp/news/html/20211210/k10013383761000.html|title=メルセデス・ベンツ日本に措置命令 事実と異なる記載 消費者庁|date=10 December 2021|work=[[NHK]], Japan|access-date=13 April 2022|language=ja|trans-title=Administrative order to Mercedes-Benz Japan Co., Ltd. for the descriptions that are different from the fact – The Consumer Affairs Agency}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ "ಆಟೋಪೈಲಟ್" ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಟೆಸ್ಲಾ ಕಾರ್‌ನಿಂದ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ, "ಡ್ರೈವ್ ಪೈಲಟ್" ನೊಂದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು ಇ-ಕ್ಲಾಸ್ ಮಾದರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್ ಕೂಡ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www-thetruthaboutcars-com.translate.goog/2016/07/mercedes-benz-slammed-misleading-ad-ad-seems-go-missing/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc|title=Mercedes-Benz Slammed Over Misleading Commercial|last=Steph Willems|date=28 July 2016|work=The Truth About Cars|access-date=15 April 2022}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮರ್ಸಿಡಿಸ್- ಬೆಂಜ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ "ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರ್" ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www-thedrive-com.translate.goog/news/4632/mercedes-benz-to-stop-running-self-driving-car-ads?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc|title=Mercedes-Benz to Stop Running "Self-Driving Car" Ads|last=Aaron Brown|date=29 July 2016|work=The Drive|access-date=15 April 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www-reuters-com.translate.goog/article/us-mercedes-marketing-idUSKCN1081VV?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc|title=Mercedes rejects claims about 'misleading' self-driving car ads|date=25 April 2016|access-date=15 April 2022|agency=[[Reuters]]|archive-date=31 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531204702/https://www-reuters-com.translate.goog/article/us-mercedes-marketing-idUSKCN1081VV?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc|url-status=deviated|archivedate=31 ಮೇ 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220531204702/https://www-reuters-com.translate.goog/article/us-mercedes-marketing-idUSKCN1081VV?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮೋಟಾರ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ (ಡಿಎಮ್‌ವಿ) ಟೆಸ್ಲಾರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿತು. <ref name="cbt_2022">{{Cite news|url=https://www.cbtnews.com/california-dmw-accuses-tesla-of-deceptive-marketing-for-its-self-driving-tech/|title=California DMV accuses Tesla of deceptive marketing for its self-driving tech|date=9 August 2022|work=CBT Automotive Network|access-date=22 November 2022}}</ref> '''ಉದ್ಯೋಗ''' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಪೂಲ್ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite web|url=https://thenextweb.com/contributors/2018/01/20/limited-talent-pool-standing-way-driverless-cars/|title=Limited talent pool is standing in the way of driverless cars|last=Silver|first=David|date=20 January 2018|website=[[The Next Web]]}}</ref> ಅಂತೆಯೇ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಪೂರೈಕೆದಾರರಂತಹ ಮೂರನೇ-ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಕಲಿಸಿದ ಸಮುದಾಯ-ಚಾಲಿತ ಯೋಜನೆಗಳಾದ ಡಿಐವಿ ರೋಬೋಕಾರ್ಸ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.diyrobocars.com/2017/12/22/diy-robocars-first-year-in-review/|title=DIY Robocars first year in review}}</ref> ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮುಲಾ ಪೈ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗಳಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಟ್ಟದ ಪಠ್ಯೇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಫಾರ್ಮುಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಾಲಕ-ಕಡಿಮೆ <ref>{{Cite web|url=https://spectrum.ieee.org/cars-that-think/transportation/self-driving/the-tech-that-won-the-first-formula-student-driverless-race|title=The Tech That Won the First Formula Student Driverless Race|last=Laursen|first=Lucas|date=28 August 2017|website=[[IEEE Spectrum]]}}</ref> ಪದವಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ನೇಮಕಾತಿ ಪೂಲ್ ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕೋಡ್, <ref>{{Cite web|url=https://github.com/udacity/self-driving-car|title=udacity/self-driving-car|date=31 December 2018|website=GitHub}}</ref> ಡೇಟಾಸೆಟ್‌ಗಳು <ref>{{Cite web|url=http://bdd-data.berkeley.edu/|title=Berkeley Deep Drive|website=bdd-data.berkeley.edu}}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸರಿಗಳು <ref>{{Cite web|url=https://levelfivejobs.com/glossary/|title=Glossary – Level Five Jobs|date=27 July 2018|website=levelfivejobs.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180803163555/https://levelfivejobs.com/glossary/|archive-date=3 August 2018|access-date=3 August 2018|archivedate=3 ಆಗಸ್ಟ್ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180803163555/https://levelfivejobs.com/glossary/|url-status=deviated}}</ref> ನಂತಹ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉದ್ಯಮವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. '''ದೇಶದ ಭದ್ರತೆ'''೨೦೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ, ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಳಜಿಯು ಬಳಕೆದಾರರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಡೇಟಾದ ಸಂಗ್ರಹವು, ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೋಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ, ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಗುರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.csis.org/analysis/national-security-implications-leadership-autonomous-vehicles|title=National Security Implications of Leadership in Autonomous Vehicles|last=James Andrew Lewis|date=28 June 2021|website=[[Center for Strategic and International Studies|CSIS]]|access-date=12 April 2022}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ ಆಪಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಅನ್ನು [[ಫ಼ೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ಼್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್|ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್]] (ಎಫ್‌ಬಿಐ) ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ (ಎಸ್‌ಜೆಸಿ) ಚೀನಾಕ್ಕೆ ವಿಮಾನ ಹತ್ತಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಪಲ್‌ನ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕದ್ದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. . <ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2018/07/11/ex-apple-engineer-arrested-on-his-way-to-china-charged-with-stealing-companys-autonomous-car-secrets/|title=Ex-Apple engineer arrested on his way to China, charged with stealing company's autonomous car secrets|last=Allyson Chiu|date=11 July 2018|work=[[The Washington Post]]|access-date=18 April 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2022/08/22/former-apple-employee-xiaolang-zhang-pleads-guilty-.html|title=Former Apple engineer accused of stealing automotive trade secrets pleads guilty|last=Kif Leswing|date=22 August 2022|access-date=23 August 2022|publisher=[[CNBC]]}}</ref> ಮತ್ತು ಜನವರಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆಪಲ್ ಉದ್ಯೋಗಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ ಯೋಜನೆಯ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.theverge.com/2019/1/30/18203718/apple-self-driving-trade-secrets-china-titan|title=A second Apple employee was charged with stealing self-driving car project secrets|last=Sean O'Kane|date=30 January 2019|work=[[The Verge]]|access-date=18 April 2022}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ (ಡಿಓಜೆ) ಚೀನೀ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕದಿಯಲು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಡೇಟಾವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.justice.gov/opa/pr/four-chinese-nationals-working-ministry-state-security-charged-global-computer-intrusion|title=Four Chinese Nationals Working with the Ministry of State Security Charged with Global Computer Intrusion Campaign Targeting Intellectual Property and Confidential Business Information, Including Infectious Disease Research|date=19 July 2021|website=[[United States Department of Justice|DOJ, US]]|access-date=14 June 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2021/07/19/us/politics/chinese-hackers-justice-dept.html|title=The Justice Dept. accuses Chinese security officials of a hacking attack seeking data on viruses like Ebola.|last=Katie Benner|date=19 July 2021|work=[[The New York Times]]|access-date=14 June 2022}}</ref> ಚೀನಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ "ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಡೇಟಾ ಭದ್ರತೆ (ಟ್ರಯಲ್) ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು" ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="CN_ADS_2021">{{Cite web|url=https://www.kwm.com/cn/en/insights/latest-thinking/china-issues-new-rules-on-data-security-in-auto-industry.html|title=China MIIT formulating new rules on data security|last=Mark Schaub|last2=Atticus Zhao|date=24 August 2021|website=[[King & Wood Mallesons]]|access-date=23 April 2022|last3=Mark Fu}}</ref> ಲೀಪ್‌ಫ್ರಾಗ್ಗಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಇದು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.csis.org/analysis/ai-and-avs-implications-us-china-competition|title=Transcript: AI and AVs: Implications in U.S.-China Competition|date=27 April 2022|website=[[Center for Strategic and International Studies|CSIS]]|access-date=24 May 2022}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ವಿ೨ಎಕ್ಸ್‌‍ (ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ವೆಹಿಕಲ್-ಟು-ಎವೆರಿಥಿಂಗ್) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ೫ಜಿ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.zdnet.com/article/guide-to-autonomous-vehicles-what-business-leaders-need-to-know/|title=What is V2X communication? Creating connectivity for the autonomous car era|last=Charles McLellan|date=4 November 2019|publisher=[[ZDNet]]|access-date=8 May 2022}}</ref> ನವೆಂಬರ್‌ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಮದು ಮಾಡಿದ ಚೀನೀ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದೆ. <ref name="Wired_2022">{{Cite news|url=https://www.wired.co.uk/article/autonomous-vehicles-china-us-national-security|title=Autonomous Vehicles Join the List of US National Security Threats|date=21 November 2022|work=[[Wired (magazine)|Wired]]|access-date=22 November 2022}}</ref> === ಮಾನವ ಅಂಶಗಳು === '''ಚಲಿಸುವ ಅಡೆತಡೆಗಳು''' ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಪಾದಚಾರಿಗಳು, ಬೈಸಿಕಲ್ ಸವಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಚಾಲನಾ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳಾಗಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಮಾಡಬೇಕು. <ref name=":7"/> ಮಾನವ ರಸ್ತೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸವಾಲು ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಾಲಕ ಇಲ್ಲ. ಡ್ರೈವ್ ಎಐ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಾಹನದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಎಲ್‍ಇಡಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. "ಈಗ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ದಾಟಬೇಡ" ಮತ್ತು "ನೀವು ದಾಟಲು ಕಾಯುತ್ತಿರುವಿರಿ" ಎಂಬಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/mach/science/what-s-big-orange-covered-leds-start-s-new-approach-ncna897151|title=What's big, orange and covered in LEDs? This start-up's new approach to self-driving cars|publisher=NBC News}}</ref> '''ಹಸ್ತಾಂತರ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ಪರಿಹಾರ''' ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಾನವ ಅಂಶಗಳ ಸವಾಲುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯಿಂದ ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು ಒಂದು. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಾನವ ಅಂಶಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಜನರು ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ. ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಚಾಲಕನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚಾಲಕನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. <ref>{{Cite web|url=https://www-robsonforensic-com.translate.goog/articles/autonomous-vehicle-human-factors-expert?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc|title=Human Factors behind Autonomous Vehicles|date=25 April 2018|website=Robson Forensic|access-date=17 April 2022}}</ref> ಎರಡನೆಯ ಸವಾಲನ್ನು ಅಪಾಯ ಪರಿಹಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸುರಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವ ಬದಲು, ಜನರು ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟೆಸ್ಲಾ ಆಟೊಪೈಲಟ್‌ನ ಬಳಕೆದಾರರು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯ ಸಲಹೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ ಸವಾರರು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದರೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು. '''ನಂಬಿಕೆ''' ಜನರು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಬೇಕು. <ref>{{Cite journal|date=1 January 2015|title=Trust in Automation – Before and After the Experience of Take-over Scenarios in a Highly Automated Vehicle|journal=Procedia Manufacturing|volume=3|pages=3025–3032|doi=10.1016/j.promfg.2015.07.847|issn=2351-9789|last=Gold|first=Christian|last2=Körber|first2=Moritz|last3=Hohenberger|first3=Christoph|last4=Lechner|first4=David|last5=Bengler|first5=Klaus}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://gmauthority.com/blog/2017/08/survey-data-suggests-self-driving-cars-could-be-slow-to-gain-consumer-trust/|title=Survey Data Suggests Self-Driving Cars Could Be Slow To Gain Consumer Trust|work=GM Authority|access-date=3 September 2018}}</ref> ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಎಲಿವೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ನಿಲುಗಡೆ ಬಟನ್‌ನಂತಹ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2015/07/31/427990392/remembering-when-driverless-elevators-drew-skepticism|title=Remembering When Driverless Elevators Drew Skepticism|work=NPR.org}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/sections/money/2015/07/29/427467598/episode-642-the-big-red-button|title=Episode 642: The Big Red Button|work=NPR.org}}</ref> ಮಾನವ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ನಡುವೆ ಮೂರು ವಿಧದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. <ref name=":13">{{Cite journal|date=1 February 2020|title=Shared autonomous vehicle services: A comprehensive review|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0968090X19303493|journal=Transportation Research Part C: Emerging Technologies|volume=111|pages=255–293|doi=10.1016/j.trc.2019.12.008|issn=0968-090X|last=Narayanan|first=Santhanakrishnan|last2=Chaniotakis|first2=Emmanouil|last3=Antoniou|first3=Constantinos}}</ref> ಚಾಲಕ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ನಡುವಿನ ಇತ್ಯರ್ಥದ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. <ref name=":13" /> ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. <ref name=":13" /> ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಘಟನೆಗಳ ನಡುವೆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಲಿತ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. <ref name=":13" /> === ನೈತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === '''ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ತಾರ್ಕಿಕತೆ''' ಅಪಘಾತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡರೆ ಯಾರನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite journal|last=Alexander Hevelke|last2=Julian Nida-Rümelin|title=Responsibility for Crashes of Autonomous Vehicles: An Ethical Analysis|journal=Sci Eng Ethics|year=2015|volume=21|issue=3|pages=619–630|doi=10.1007/s11948-014-9565-5|pmid=25027859|pmc=4430591}}</ref> ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರ ಪರವಾನಗಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ (ಇಯುಎಲ್‍ಎ ಗಳು) ಸಹಿ ಮಾಡಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾವುದೇ ಅಪಘಾತಗಳಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Pattinson|first=Jo-Ann|last2=Chen|first2=Haibo|last3=Basu|first3=Subhajit|date=2018|title=Legal issues in automated vehicles: critically considering the potential role of consent and interactive digital interfaces|url=https://www.nature.com/articles/s41599-020-00644-2|journal=Humanities and Social Sciences Communications|volume=7}}</ref> ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ವಿಮೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಅದು ಅಪಘಾತದ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಮಾಡಿದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":2" /> ವಾಹನಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಮಾಡಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತುಎವಿ ಯ ಘಟಕಗಳ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಫಲ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಬಹುದಾದ ಇತರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಕ್ಷಗಳು. <ref>{{Cite journal|last=Gary E. Marchant|last2=Rachel A. Lindor|title=The Coming Collision Between Autonomous Vehicles and the Liability System|url=https://digitalcommons.law.scu.edu/lawreview/vol52/iss4/6/|journal=Santa Clara Law Review|date=17 December 2012|volume=52|issue=4|page=1321}}</ref> '''ಟ್ರಾಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಪರಿಣಾಮಗಳು''' ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ವಾಹನದ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಅಥವಾ ಕಾರು ತಯಾರಕರು ಎದುರಿಸಬಹುದಾದ ನೈತಿಕ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೈತಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಯೋಗದ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಟ್ರಾಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ : ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಎವಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೊಂದಿಗೆ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಅಥವಾ ಗೋಡೆಗೆ ದೂಡುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಕಾರು ಎರಡು ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. <ref>{{Cite journal|last=Himmelreich|first=Johannes|date=17 May 2018|title=Never Mind the Trolley: The Ethics of Autonomous Vehicles in Mundane Situations|journal=Ethical Theory and Moral Practice|volume=21|issue=3|pages=669–684|doi=10.1007/s10677-018-9896-4|issn=1386-2820}}</ref> ಸಂಶೋಧಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ವರ್ತನೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಎರಡು ನೈತಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಡಿಯಾಂಟಾಲಜಿ ಮತ್ತು [[ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದ|ಯುಟಿಲಿಟೇರಿಯನ್]] . <ref name=":7"/> <ref name=":3">{{Cite book|url={{google books |plainurl=y |id=TxmfDAAAQBAJ}}|title=Road vehicle automation|last=Meyer|first=G.|last2=Beiker|first2=S|publisher=Springer International Publishing|year=2014|pages=93–102}}</ref> ಡಿಯೊಂಟೊಲಾಜಿಕಲ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರು ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಲಿಖಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಯುಟಿಲಿಟೇರಿಯನಿಸಂ, ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರ್ಯಾಶ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಬಹು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name=":7" /> <ref name=":3" /> ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೈತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಅಂದರೆ, ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದ, ಡಿಯೋಂಟಾಲಜಿ, ಸಾಪೇಕ್ಷತಾವಾದ, ನಿರಂಕುಶವಾದ (ಮಾನಿಸಂ) ಮತ್ತು ಬಹುತ್ವವಾದ, ಅನಿವಾರ್ಯ ಅಪಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳ ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Karnouskos|first=Stamatis|year=2020|title=Self-Driving Car Acceptance and the Role of Ethics|journal=IEEE Transactions on Engineering Management|volume=67|issue=2|pages=252–265|doi=10.1109/TEM.2018.2877307|issn=0018-9391}}</ref> ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನರು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಮಾಡಲು ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಾಲನಾ ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510">{{Cite journal|last=Jean-François Bonnefon|last2=Azim Shariff|last3=Iyad Rahwan|title=The Social Dilemma of Autonomous Vehicles|journal=Science|year=2016|volume=352|issue=6293|pages=1573–6|doi=10.1126/science.aaf2654|pmid=27339987|bibcode=2016Sci...352.1573B|arxiv=1510.03346}}</ref> ಇತರರು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಪ್ರಚಾರದ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕೆಂದು ಜನರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಎಲ್ಲಾ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ವಾಹನದೊಳಗಿನ ಜನರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510" /> ಇದು ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಜನರು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವಗಳನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಉಪಯುಕ್ತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510" /> ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಜನರು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಅದರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510" /> ಬೋನೆಫೋನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನ ನೈತಿಕ ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510"/> ಏಕೆಂದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಉಪಯುಕ್ತ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಜನರು ಸ್ವಯಂ-ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಅದು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510" /> ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರುಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವುದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹಲವಾರು ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510" /> '''ಗೌಪ್ಯತೆ''' ಗೌಪ್ಯತೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ (ನೋಡಿ [[ದತ್ತಾಂಶ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ|ಡೇಟಾ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ). ಈ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮಾರ್ಗಗಳ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್, ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್, ವೀಡಿಯೊ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್, ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಆದ್ಯತೆಗಳು, ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳು, ಮಾಹಿತಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. <ref name=":8">{{Cite journal|last=Lim|first=Hazel Si Min|last2=Taeihagh|first2=Araz|year=2018|title=Autonomous Vehicles for Smart and Sustainable Cities: An In-Depth Exploration of Privacy and Cybersecurity Implications|journal=Energies|volume=11|issue=5|page=1062|doi=10.3390/en11051062|bibcode=2018arXiv180410367L|arxiv=1804.10367}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2016/03/self-driving-cars-and-the-looming-privacy-apocalypse/474600/|title=How Self-Driving Cars Will Threaten Privacy|last=Lafrance|first=Adrienne|date=21 March 2016|access-date=4 November 2016}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Jack|first=Boeglin|date=1 January 2015|title=The Costs of Self-Driving Cars: Reconciling Freedom and Privacy with Tort Liability in Autonomous Vehicle Regulation|url=http://digitalcommons.law.yale.edu/yjolt/vol17/iss1/4|journal=Yale Journal of Law and Technology|volume=17|issue=1}}</ref> ಈ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಡೇಟಾ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ಕಣ್ಗಾವಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇತರ ಡೇಟಾ ಸೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರೆ. <ref name=":8" /> == ಪರೀಕ್ಷೆ == === ವಿಧಾನಗಳು === ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ವಾಹನಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web|url=http://www.mtc.umich.edu/|title=Mcity testing center|date=8 December 2016|website=University of Michigan|access-date=13 February 2017|archive-date=16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216092805/http://www.mtc.umich.edu/|url-status=dead}}</ref> ಅಥವಾ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಅಥವಾ ಪರವಾನಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.dmv.ca.gov/portal/dmv/detail/vr/autonomous/testing|title=Adopted Regulations for Testing of Autonomous Vehicles by Manufacturers|date=18 June 2016|website=DMV|access-date=13 February 2017}}</ref> ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಸಬಹುದು. ತತ್ವಗಳು), <ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/publications/automated-vehicle-technologies-testing-code-of-practice|title=The Pathway to Driverless Cars: A Code of Practice for testing|date=19 July 2015|access-date=8 April 2017}}</ref> ಅಥವಾ ವರ್ಚುವಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. <ref>{{Cite web|url=https://www.cyberbotics.com/doc/automobile/index|title=Automobile simulation example|date=18 June 2018|website=Cyberbotics|access-date=18 June 2018}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Toolchain for simulation-based development and testing of Automated Driving|last=Hallerbach|first=Sven|last2=Xia|first2=Yiqun|last3=Eberle|first3=Ulrich|last4=Koester|first4=Frank|date=3 April 2018|work=SAE World Congress 2018|series=SAE Technical Paper Series|volume=1|pages=93–106|chapter=Simulation-based Identification of Critical Scenarios for Cooperative and Automated Vehicles|doi=10.4271/2018-01-1066|access-date=22 December 2018|chapter-url=https://www.researchgate.net/publication/324194968|issue=2}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಿದಾಗ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ತಮ್ಮ ಸರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ "ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು" ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಂದರೆ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಂದ ವಾಹನವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು; ಕಾರ್ಡಿಯನ್ ಕ್ಯೂಬ್ ಕಂಪನಿಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಎನ್‍ವೈಎಸ್‌ ಡಿಎಮ್‍ವಿ ಯೊಂದಿಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಿಂದ ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://dmv.ny.gov/dmv/apply-autonomous-vehicle-technology-demonstration-testing-permit|title=Apply for an Autonomous Vehicle Technology Demonstration / Testing Permit|date=9 May 2017}}</ref> === ೨೦೧೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Waymo_self-driving_car_front_view.gk.jpg|thumb| ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೌಂಟೇನ್ ವ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಾಡುವ ವೇಮೊ ನ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರಿನ ಮೂಲಮಾದರಿ]] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರು ತಯಾರಕರು ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮೋಡ್‌ನಿಂದ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.dmv.ca.gov/portal/vehicle-industry-services/autonomous-vehicles/disengagement-reports/|title=Disengagement Reports|website=[[California Department of Motor Vehicles|California DMV]]|access-date=24 April 2022|archive-date=2 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220502042007/https://www.dmv.ca.gov/portal/vehicle-industry-services/autonomous-vehicles/disengagement-reports/|url-status=dead}}</ref> ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ "ವಿಚ್ಛೇದನೆ" ಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವು ಎಷ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಕಲಿಯುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref name="Templeton_2021">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/bradtempleton/2021/02/09/california-robocar-disengagement-reports-reveal-about-tesla-autox-apple-others/?sh=170c8ff27fab|title=California Robocar Disengagement Reports Reveal Tidbits About Tesla, AutoX, Apple, Others|last=[[Brad Templeton]]|date=9 February 2021|work=[[Forbes]]|access-date=24 April 2022}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ವೇಮೊ ೩೫೨,೫೪೫ ಮೈಲಿ (೫೬೭,೩೬೬ ಕಿಮೀ) ಕ್ಕಿಂತ ೬೩ ವಿಘಟನೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಸರಾಸರಿ ದೂರ ೫,೫೯೬ ಮೈಲಿ (೯,೦೦೬ ಕಿಮೀ) ನಿಲುಗಡೆಗಳ ನಡುವೆ, ಅಂತಹ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. ವೇಮೊ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಟ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದೆ. ಅವರ ೨೦೧೭ ರ ದರವು ಪ್ರತಿ ೧,೦೦೦ ಮೈಲಿ (೧,೬೦೦ ಕಿಮೀ) ಕ್ಕೆ ೦.೧೮ ವಿಂಗಡಣೆಗಳು ಪ್ರತಿ ೧,೦೦೦ ಮೈಲಿ (೧,೬೦೦ ಕಿಮೀ) ಕ್ಕೆ ೦.೨ ಡಿಸ್‌ಎಂಗೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ೦.೮ ರಲ್ಲಿ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ. ಮಾರ್ಚ್ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಊಬರ್‌‍ ಕೇವಲ ೦.೬೭ ಮೈಲಿ (೧.೦೮ ಕಿಮೀ) ರ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ಪ್ರತಿ ನಿಲುಗಡೆಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೧೭ ರ ಅಂತಿಮ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರೂಸ್ (ಈಗ [[ಜನರಲ್ ಮೋಟರ್ಸ್|ಜಿಎಮ್‌‍]] ಮಾಲೀಕತ್ವ) ಸರಾಸರಿ ೫,೨೨೪ ಮೈಲಿ (೮,೪೦೭ ಕಿಮೀ) ಒಟ್ಟು ೬೨,೬೮೯ ಮೈಲಿ (೧೦೦,೮೮೮ ಕಿಮೀ) ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನಿಲುಗಡೆ ಹೊಂದಿತ್ತು . <ref name=":6">{{Cite news|url=https://www.nextbigfuture.com/2018/03/uber-self-driving-system-was-still-400-times-worse-waymo-in-2018-on-key-distance-intervention-metric.html|title=Uber' self-driving system was still 400 times worse [than] Waymo in 2018 on key distance intervention metric|last=Wang|first=Brian|date=25 March 2018|work=NextBigFuture.com|access-date=25 March 2018}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಡ್ರೈವರ್-ಲೆಸ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್, "ರೋಬೋಕಾರ್", ಅದರ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ೧.೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://www.euronews.com/2018/07/16/first-self-driving-race-car-completes-1-8-kilometre-track|title=First self-driving race car completes 1.8-kilometre track|date=16 July 2018|work=euronews|access-date=17 July 2018}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+೨೦೧೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ದೂರದ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿತು ! rowspan="2" |ಕಾರು ತಯಾರಕ ! colspan="2" |ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ೨೦೧೬<ref name=":6"/> ! colspan="2" |ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ೨೦೧೮<ref>{{Cite web|url=https://infographic.statista.com/normal/chartoftheday_17144_test_miles_and_reportable_miles_per_disengagement_n.jpg|title=The Self-Driving Car Companies Going The Distance|last=California Department of Motor Vehicles|website=Statista|archive-url=https://web.archive.org/web/20190225203749/https://infographic.statista.com/normal/chartoftheday_17144_test_miles_and_reportable_miles_per_disengagement_n.jpg|archive-date=25 February 2019|access-date=21 December 2019|archivedate=25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190225203749/https://infographic.statista.com/normal/chartoftheday_17144_test_miles_and_reportable_miles_per_disengagement_n.jpg|url-status=deviated}}</ref> ! colspan="2" |ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ೨೦೧೯<ref>{{Cite web|url=https://venturebeat.com/2020/02/26/california-dmv-releases-latest-batch-of-autonomous-vehicle-disengagement-reports/|title=California DMV releases autonomous vehicle disengagement reports for 2019|date=26 February 2020|website=VentureBeat|access-date=30 November 2020|archive-date=2 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102041429/https://venturebeat.com/2020/02/26/california-dmv-releases-latest-batch-of-autonomous-vehicle-disengagement-reports/|url-status=dead}}</ref> |- ! data-sort-type="number" |ನಡುವಿನ ಅಂತರ<br /><br />ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ! data-sort-type="number" |ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ದೂರ ! data-sort-type="number" |ನಡುವಿನ ಅಂತರ<br /><br />ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ! data-sort-type="number" |ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ದೂರ ! data-sort-type="number" |ನಡುವಿನ ಅಂತರ<br /><br />ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ! data-sort-type="number" |ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ದೂರ |- |ವೇಮೊ |೫,೧೨೮ ಮೈಲಿ (೮,೨೫೩ ಕಿಮೀ) |೬೩೫,೮೬೮ ಮೈಲಿ (೧,೦೨೩,೩೩೦ ಕಿಮೀ) |೧೧,೧೫೪ ಮೈಲಿ (೧೭,೯೫೧ ಕಿಮೀ) |೧,೨೭೧,೫೮೭ ಮೈಲಿ (೨,೦೪೬,೪೨೧ ಕಿಮೀ) |೧೧,೦೧೭ ಮೈಲಿ (೧೭,೭೩೦ ಕಿಮೀ) |೧,೪೫೦,೦೦೩೦ ಮೈಲಿ (೨೦೩೦ ಕಿಮೀ) |- |ಬಿಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂ |೬೩೮ ಮೈಲಿ (೧,೦೨೭ ಕಿಮೀ) |೬೩೮ ಮೈಲಿ (೧,೦೨೭ ಕಿಮೀ) | | | | |- |ನಿಸ್ಸಾನ್ | ೨೬೩ ಮೈಲಿಗಳು (೪೨೩ ಕಿಮೀ) |೬,೦೫೬ ಮೈಲಿಗಳು (೯,೭೪೬ ಕಿಮೀ) |೨೧೦ ಮೈಲಿಗಳು (೩೪೦ ಕಿಮೀ) |೫,೪೭೩ ಮೈಲಿಗಳು (೮,೮೦೮ ಕಿಮೀ) | | |- |ಫೋರ್ಡ್ |೧೯೭ ಮೈಲಿ (೩೧೭ ಕಿಮೀ) |೫೯೦ ಮೈಲಿ (೯೫೦ ಕಿಮೀ) | | | | |- |ಜನರಲ್ ಮೋಟರ್ಸ್ |೫೫ ಮೈಲಿ (೮೯ ಕಿಮೀ) |೮,೧೫೬ ಮೈಲಿ (೧೩,೧೨೬ ಕಿಮೀ) |೫,೨೦೫ ಮೈಲಿ (೮,೩೭೭ ಕಿಮೀ) |೪೪೭,೬೨೧ ಮೈಲಿ (೭೨೦,೩೭೬ ಕಿಮೀ) |೧೨,೨೨೧ ಮೈಲಿ (೧೯,೬೬೮ ಕಿಮೀ) |೮೩೧,೦೪೦ ಮೈಲಿ (೧,೩೩೭,೪೩೦ ಕಿಮೀ) |- |ಆಪ್ಟಿವ್ |೧೫ ಮೈಲಿ (೨೪ ಕಿಮೀ) |೨,೬೫೮ ಮೈಲಿ (೪,೨೭೮ ಕಿಮೀ) | | | | |- |ಟೆಸ್ಲಾ |೩ ಮೈಲಿ (೪.೮ ಕಿಮೀ) |೫೫೦ ಮೈಲಿ (೮೯೦ ಕಿಮೀ) | | | | |- |ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್ |೨ ಮೈಲಿ (೩.೨ ಕಿಮೀ) |೬೭೩ ಮೈಲಿ (೧,೦೮೩ ಕಿಮೀ) |೧.೫ ಮೈಲಿ (೨.೪ ಕಿಮೀ) |೧,೭೪೯ ಮೈಲಿ (೨,೮೧೫ ಕಿಮೀ) | | |- |ಬಾಷ್ |೭ ಮೈಲಿ (೧೧ ಕಿಮೀ) |೯೮೩ ಮೈಲಿ (೧,೫೮೨ ಕಿಮೀ) | | | | |- |- |ಝೂಕ್ಸ್ | | |೧,೯೨೩ ಮೈಲಿ (೩,೦೯೫ ಕಿಮೀ) |೩೦,೭೬೪ ಮೈಲಿ (೪೯,೫೧೦ ಕಿಮೀ) |೧,೫೯೫ ಮೈಲಿ (೨,೫೬೭ ಕಿಮೀ) |೬೭,೦೧೫ ಮೈಲಿ (೧೦೭,೮೫೦ ಕಿಮೀ) |- |ನ್ಯೂರೊ | | |೧,೦೨೮ ಮೈಲಿ (೧,೬೫೪ ಕಿಮೀ) |೨೪,೬೮೦ ಮೈಲಿ (೩೯,೭೨೦ ಕಿಮೀ) |೨,೦೨೨ ಮೈಲಿ (೩,೨೫೪ ಕಿಮೀ) |೬೮,೭೬೨ ಮೈಲಿ (೧೧೦,೬೬೨ ಕಿಮೀ) |- |ಪೋನಿ ಎ.ಐ | | |೧,೦೨೨ ಮೈಲಿ (೧,೬೪೫ ಕಿಮೀ) |೧೬,೩೫೬ ಮೈಲಿ (೨೬,೩೨೨ ಕಿಮೀ) |೬,೪೭೬ ಮೈಲಿ (೧೦,೪೨೨ ಕಿಮೀ) |೧೭೪,೮೪೫ ಮೈಲಿ (೨೮೧,೩೮೬ ಕಿಮೀ) |- |ಬೈದು (ಎ ಪೊಲೊಂಗ್) | | |೨೦೬ ಮೈಲಿ (೩೩೨ ಕಿಮೀ) |೧೮,೦೯೩ ಮೈಲಿ (೨೯,೧೧೮ ಕಿಮೀ) |೧೮,೦೫೦ ಮೈಲಿ (೨೯,೦೫೦ ಕಿಮೀ) |೧೦೮,೩೦೦ ಮೈಲಿ (೧೭೪,೩೦೦ ಕಿಮೀ) |- |ಅರೋರಾ | | |೧೦೦ ಮೈಲಿ (೧೬೦ ಕಿಮೀ) |೩೨,೮೫೮ ಮೈಲಿ (೫೨,೮೮೦ ಕಿಮೀ) |೨೮೦ ಮೈಲಿ (೪೫೦ ಕಿಮೀ) |೩೯,೭೨೯ ಮೈಲಿ (೬೩,೯೩೮ ಕಿಮೀ) |- |ಆ್ಯಪಲ್ | | |೧.೧ ಮೈಲಿ (೧.೮ ಕಿಮೀ) |೭೯,೭೪೫ ಮೈಲಿ (೧೨೮,೩೩೭ ಕಿಮೀ) |೧೧೮ ಮೈಲಿ (೧೯೦ ಕಿಮೀ) |೭,೫೪೪ ಮೈಲಿ (೧೨,೧೪೧ ಕಿಮೀ) |- |ಉಬರ್ ಕಂಪನಿ | | |೦.೪ ಮೈಲಿ (೦.೬೪ ಕಿಮೀ) |೨೬,೮೯೯ ಮೈಲಿ (೪೩,೨೯೦ ಕಿಮೀ) | |೦ ಮೈಲಿ (೦ ಕಿಮೀ) |} === ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ === '''ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು''' ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ , "ವಿಚ್ಛೇದನೆಗಳು" ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿವೆ. ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೆಂದರೆ, ವರದಿ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದುವ ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. <ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2022/02/10/fewer-autonomous-vehicle-companies-in-california-drive-millions-more-miles-in-testing/|title=Despite a drop in how many companies are testing autonomous driving on California roads, miles driven are way up|last=Rebecca Bellan|date=10 February 2022|work=[[TechCrunch]]|access-date=25 April 2022}}</ref> <ref name="Templeton_2021"/> '''ಅನುಸರಣೆ'''ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿ೨೯ ಜಿಆರ್‌ವಿಎ "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನ (ಎನ್‌ಎಟಿಎಮ್‌‌‍)" ಕುರಿತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://unece.org/transport/documents/2021/04/working-documents/grva-new-assessmenttest-method-automated-driving-natm|title=(GRVA) New Assessment/Test Method for Automated Driving (NATM) – Master Document|date=13 April 2021|website=[[United Nations Economic Commission for Europe|UNECE]]|access-date=23 April 2022}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯ ಯುರೋಪ್‌ನ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಎಲ್‌೩ಪೈಲೆಟ್‌, ಐಟಿಎಸ್‌‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೨೦೨೧ ರೊಂದಿಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್|ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಎಸ್‌‍ಎಇ ಮಟ್ಟ ೩ ಮತ್ತು ೪ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.connectedautomateddriving.eu/blog/l3pilot-joint-european-effort-boosts-automated-driving/|title=L3Pilot: Joint European effort boosts automated driving|date=15 October 2021|website=Connected Automated Driving|access-date=9 November 2021}}</ref> <ref name="ITSWC2021">{{Cite web|url=https://l3pilot.eu/detail/news/from-the-final-event-week-on-motorways|title=From the Final Event Week: On Motorways|date=13 October 2021|website=L3Pilot|access-date=27 April 2022|archive-date=27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427221346/https://l3pilot.eu/detail/news/from-the-final-event-week-on-motorways|url-status=deviated|archivedate=27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220427221346/https://l3pilot.eu/detail/news/from-the-final-event-week-on-motorways}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್‌೩ಪೈಲೆಟ್‌ ಯೋಜನೆಯ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://l3pilot.eu/detail/news/l3pilot-final-project-results-published|title=L3Pilot Final Project Results published|date=28 February 2022|website=L3Pilot|access-date=27 April 2022|archive-date=22 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522015155/https://l3pilot.eu/detail/news/l3pilot-final-project-results-published|url-status=deviated|archivedate=22 ಮೇ 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220522015155/https://l3pilot.eu/detail/news/l3pilot-final-project-results-published}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, "ಸನ್ನಿವೇಶ ಆಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಚೌಕಟ್ಟು" ಕುರಿತು ಐಎಸ್‍ಓ ೩೪೫೦೨ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="ISO_34502">{{Cite web|url=https://www.iso.org/standard/78951.html|title=ISO 34502:2022 Road vehicles — Test scenarios for automated driving systems — Scenario based safety evaluation framework|date=November 2022|website=[[International Organization for Standardization|ISO]]|access-date=17 November 2022}}</ref> '''ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ'''ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಬಿಪ್ರೊಜಿ "ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿಡೇಶನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ (ಡಿವಿಪಿ)" ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಆಫೀಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಜಪಾನೀಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆ "ಎಸ್‌ಐಪಿ-ಅಡಸ್" ನ ಸಾಧನೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಯೋಜನೆಯ ಅದೇ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ನ ಓಪನ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ( ಓಎಸ್‌ಐ) ನೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ . <ref>{{Cite web|url=https://www8.cao.go.jp/cstp/stmain/20220906divp.html|title=SIP自動運転の成果を活用した安全性評価用シミュレーションソフトの製品化～戦略的イノベーション創造プログラム（SIP）研究成果を社会実装へ～|date=6 September 2022|website=[[Cabinet Office (Japan)|Cabinet Office, Japan]]|trans-title=Commercial product of the achievement of SIP-adus: Driving Intelligence Validation Platform|access-date=10 September 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://divp.net/|title=DIVP|website=DVIP|access-date=10 September 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.sip-adus.go.jp/wp/wp-content/uploads/presentation_material2021.pdf|title=Development of 'Driving Intelligence Validation Platform' for ADS safety assurance|last=Seigo Kuzumaki|website=SIP-adus|access-date=12 September 2022}}</ref> '''ವಿಷಯಗಳು''' ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮೋಟಾರ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ (ಡಿಎಮ್‍ವಿ) ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮ ರಂದು ಫ್ರೀಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಘರ್ಷಣೆಯ ನಂತರ ಅದರ ಚಾಲಕರಹಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪೋನಿ ಎಐ ಗೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ವಾಹನವು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವಾಹನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಈ ಘಟನೆಯು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2021/12/14/pony-ai-suspension-driverless-pilot-california/|title=California suspends Pony.ai driverless test permit after crash|last=Rita Liao|date=14 December 2021|work=[[TechCrunch]]|access-date=23 April 2022}}</ref> ಮೇ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಎಮ್‌‍ವಿ ತನ್ನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪರವಾನಗಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಾಲಕರ ಚಾಲನಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪೋನಿ.ಎಐ ನ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2022/05/24/pony-ai-loses-permit-to-test-autonomous-vehicles-with-driver-in-california/|title=Pony.ai loses permit to test autonomous vehicles with driver in California|last=Rebecca Bellan|date=25 May 2022|work=[[TechCrunch]]|access-date=30 May 2022}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೂಸ್‌ನ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಾಹನವು ತುರ್ತು ಕರೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.iotworldtoday.com/2022/05/29/gms-cruise-autonomous-car-blocks-fire-truck-on-emergency-call/|title=GM's Cruise Autonomous Car Blocks Fire Truck on Emergency Call|last=Graham Hope|date=29 May 2022|work=IoT World Today|access-date=30 May 2022|archive-date=29 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529194251/https://www.iotworldtoday.com/2022/05/29/gms-cruise-autonomous-car-blocks-fire-truck-on-emergency-call/|url-status=dead}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಟೊಯೋಟಾ ತನ್ನ ಜಿಆರ್ ಯಾರಿಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಕಾರ್ ಅನ್ನು ಎಐ ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವೃತ್ತಿಪರ ಯಾರ್ಲಿ ಚಾಲಕರ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://japannews.yomiuri.co.jp/business/companies/20221117-71380/|title=Toyota pushes AI to drive like pros|last=|date=17 November 2021|work=[[Yomiuri Shinbun]]|access-date=20 November 2022}}</ref> ಟೊಯೋಟಾ ೨೦೧೭ ರ ಋತುವಿನಿಂದ ಎಫ್‌‌ಐಎ ವರ್ಲ್ಡ್ ರ್ಯಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ]] ಸಹಯೋಗದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://global.toyota/en/detail/13770530|title=Microsoft and Toyota Join Forces in FIA World Rally Championship|date=20 September 2016|website=[[Toyota]]l|access-date=20 November 2022}}</ref> == ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು == === ಸ್ವಾಯತ್ತ ಟ್ರಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ಗಳು === ಒಟ್ಟೊ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಸ್ಕಿ ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್‌ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣವು ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಈ ಭಾರೀ ವಾಹನಗಳ ಸುಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಂಶಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಆದರೆ ಪ್ಲಟೂನಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ. ಒಕಾಡೊದಂತಹ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಿರಾಣಿಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವ್ಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-56771536|title=Ocado in self-driving vans push with £10m stake in Oxbotica|date=16 April 2021|access-date=14 May 2022|publisher=BBC News|language=en-GB}}</ref> ಮ್ಯಾಕ್ರೋ (ನಗರ ವಿತರಣೆ) ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ( ಕೊನೆಯ ಮೈಲಿ ವಿತರಣೆ ) ಸರಕುಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ <ref>{{Cite journal|title=Scope of Using Autonomous Trucks and Lorries for Parcel Deliveries in Urban Settings|first=Evelyne|last=Kassai|journal=Logistics|publisher=mdpi|date=17 June 2020|volume=4|issue=3|page=17|doi=10.3390/logistics4030017}}</ref> ಸಣ್ಣ ವಾಹನ ಗಾತ್ರಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. === ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === ಚೀನಾ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಹೆನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಝೆಂಗ್ಝೌ ಮತ್ತು ಕೈಫೆಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಸ್ ಅನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-10-05/the-world-s-first-driverless-bus-takes-to-the-road-in-china|title=China Rolls Out the 'World's First Driverless Bus|last=Metcalfe|first=John|date=5 October 2015|work=Bloomberg.com|access-date=25 July 2020|publisher=Bloomberg CityLab}}</ref> [[ಬೈದು]] ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್ ಲಾಂಗ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮಿನಿಬಸ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸೀಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ೧೪ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾಹನ. ೧೦೦ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ೨೦೧೮ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://newatlas.com/baidu-king-long-apolong/55310/|title=China's first Level 4 self-driving shuttle enters volume production|date=4 July 2018|website=newatlas.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.globenewswire.com/news-release/2018/07/04/1533217/0/en/Baidu-Joins-Forces-with-Softbank-s-SB-Drive-King-Long-to-Bring-Apollo-Powered-Autonomous-Buses-to-Japan.html|title=Baidu Joins Forces with Softbank's SB Drive, King Long to Bring Apollo-Powered Autonomous Buses to Japan|last=LLC|first=Baidu USA|date=4 July 2018|website=GlobeNewswire News Room}}</ref> ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ನಗರಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ <ref>{{Cite web|url=http://cordis.europa.eu/result/brief/rcn/10263_en.html|title=Driverless cars take to the road|publisher=E.U.CORDIS Research Program CitynetMobil|access-date=27 October 2013|archive-date=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203105328/http://cordis.europa.eu/result/brief/rcn/10263_en.html|url-status=deviated|archivedate=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203105328/http://cordis.europa.eu/result/brief/rcn/10263_en.html}}</ref> <ref name="Detroit News">{{Cite news|url=http://www.detroitnews.com/article/20131227/POLITICS02/312270067/1148/rss25|title=Snyder OKs self-driving vehicles on Michigan's roads|date=27 December 2013|work=Detroit News|access-date=1 January 2014|archive-date=2 ಜನವರಿ 2014|archive-url=https://archive.today/20140102041034/http://www.detroitnews.com/article/20131227/POLITICS02/312270067/1148/rss25|url-status=deviated|archivedate=2 ಜನವರಿ 2014|archiveurl=https://archive.today/20140102041034/http://www.detroitnews.com/article/20131227/POLITICS02/312270067/1148/rss25}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-28551069|title=UK to allow driverless cars on public roads in January|date=30 July 2014|access-date=4 March 2015|publisher=BBC News}}</ref> ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿವೆ. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಯುಕೆ ಮಿಲ್ಟನ್ ಕೇನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲುಟ್ಜ್ ಪಾತ್‌ಫೈಂಡರ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪಾಡ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/businessclub/technology/11403306/This-is-the-Lutz-pod-the-UKs-first-driverless-car.html|title=This is the Lutz pod, the UK's first driverless car|last=Burn-Callander|first=Rebecca|date=11 February 2015|website=The Daily Telegraph|archive-url=https://web.archive.org/web/20150211183424/http://www.telegraph.co.uk/finance/businessclub/technology/11403306/This-is-the-Lutz-pod-the-UKs-first-driverless-car.html|archive-date=11 February 2015|access-date=11 February 2015}}</ref> ೨೦೧೫ ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪಿಎಸ್‌‍ಎ ಪಿಯುಗಿಯೊ-ಸಿಟ್ರೊಯೆನ್ ಅನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೈಜ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ೨೦೧೬ <ref>{{Cite web|url=http://www.psa-peugeot-citroen.com/en/featured-content/autonomous-car|title=Autonomous vehicle: the automated driving car of the future|website=PSA PEUGEOT CITROËN|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926164601/http://www.psa-peugeot-citroen.com/en/featured-content/autonomous-car|archive-date=26 September 2015|access-date=2 October 2015}}</ref> ವೇಳೆಗೆ ಬೋರ್ಡೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಂತಹ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಥೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲಿಯೊ (ಆಡಿ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿಡಿಸ್ ಪ್ರೀಮಿಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲ ಸ್ವಯಂ-ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಒದಗಿಸುವವರು) ನಡುವಿನ ಮೈತ್ರಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಟೌರಂಗಾ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.stuff.co.nz/technology/88790124/first-new-zealand-autonomous-vehicle-demonstration-kicks-off-at-christchurch-airport|title=First New Zealand autonomous vehicle demonstration kicks off at Christchurch Airport|last=Hayward|first=Michael|date=26 January 2017|website=Stuff|access-date=23 March 2017}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.nzherald.co.nz/bay-of-plenty-times/news/article.cfm?c_id=1503343&objectid=11748639|title=Self-driving car to take on Tauranga traffic this week|date=15 November 2016|work=[[Bay of Plenty Times]]|access-date=23 March 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.stuff.co.nz/motoring/news/86555735/nzs-first-selfdrive-vehicle-demonstration-begins|title=NZ's first self-drive vehicle demonstration begins|date=17 November 2016|website=Stuff|access-date=23 March 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.radionz.co.nz/news/national/307435/driverless-buses-'it-is-going-to-be-big'|title=Driverless buses: 'It is going to be big'|last=Frykberg|first=Eric|date=28 June 2016|publisher=[[Radio New Zealand]]|access-date=23 March 2017}}</ref> == ಘಟನೆಗಳು == === ಟೆಸ್ಲಾ ಆಟೋಪೈಲಟ್ === ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂತೆ, ಟೆಸ್ಲಾ ಅವರ ಸುಧಾರಿತ ಚಾಲಕ-ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಎಡಿಎಎಸ್‌‌‌‍) ಆಟೋಪೈಲಟ್ ಅನ್ನು ಹಂತ ೨ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2021/10/25/ntsb-chair-elon-musk-change-tesla-autopilot/|title=NTSB chair calls on Elon Musk to change design of Tesla Autopilot|last=Kirsten Korosec|date=26 October 2021|work=[[TechCrunch]]|access-date=12 November 2021}}</ref> ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ ರಂದು ಚೀನಾದ ಹುಬೈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಟೋಪೈಲಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಟೆಸ್ಲಾದ ಐದು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://datasetsearch.research.google.com/search?query=tesla%20deaths&docid=QYBSmRGFh9iXZv8xAAAAAA==|title=Tesla Fatalities Dataset|access-date=17 October 2020}}</ref> ಚೀನಾದ ೧೬೩.ಕೋಮ್‌‌ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು "ಟೆಸ್ಲಾ ಅವರ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯಿಂದ (ಸಿಸ್ಟಮ್) ಚೀನಾದ ಮೊದಲ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಾವು" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟೆಸ್ಲಾ ವಾಹನವು ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರು ಸ್ವಯಂಪೈಲಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ೧೬೩.ಕೋಮ್‌‍ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕಾರಿನ ಸಮಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲತೆ ಮತ್ತು ಚಾಲಕನ ಉತ್ತಮ ಚಾಲನಾ ದಾಖಲೆಯಂತಹ ಇತರ ಅಂಶಗಳು, ಕಾರು ಆಟೋಪೈಲಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. <ref name="china-fatality">{{Cite news|url=https://qz.com/783009/the-scary-similarities-between-teslas-tsla-deadly-autopilot-crashes|title=There are some scary similarities between Tesla's deadly crashes linked to Autopilot|last=Horwitz|first=Josh|date=20 September 2016|work=Quartz|access-date=19 March 2018|last2=Timmons|first2=Heather}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://c.m.163.com/news/a/C0UBU2I0002580S6.html|title=China's first accidental death due to Tesla's automatic driving: not hitting the front bumper|date=14 September 2016|website=[[Media of China|China State Media]]|language=zh|access-date=18 March 2018}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾಲಕನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಲಾ ನಡುವಿನ ನಂತರದ ಸಿವಿಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಘಾತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರು ಆಟೋಪೈಲಟ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಟೆಸ್ಲಾ ನಿರಾಕರಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಬಲಿಪಶುವಿನ ತಂದೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://jalopnik.com/two-years-on-a-father-is-still-fighting-tesla-over-aut-1823189786|title=Two Years On, A Father Is Still Fighting Tesla Over Autopilot And His Son's Fatal Crash|last=Felton|first=Ryan|date=27 February 2018|website=jalopnik.com|access-date=18 March 2018}}</ref> ೭ ಮೇ ೨೦೧೬ ರಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ವಿಲ್ಲಿಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಲಾ ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರು]] ಆಟೋಪೈಲಟ್ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ವಾಹನವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ೧೮ ಚಕ್ರಗಳ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್-ಟ್ರೇಲರ್‌ಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ೨೮ ಜೂನ್ ೨೦೧೬ ರಂದು ಯುಎಸ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈವೇ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ (ಎನ್‌ಎಚ್‌ಟಿಎಸ್‌ಎ) ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಹೈವೇ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅಪಘಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಎನ್‌‍ಎಚ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಎ ಪ್ರಕಾರ, ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಟ್ರೈಲರ್ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರವೇಶ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಛೇದಕದಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಲಾ ಮುಂದೆ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದಾಗ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾರು ಬ್ರೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಟ್ರಕ್‌ನ ಟ್ರೇಲರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋದ ನಂತರ ಕಾರು ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2016/jun/30/tesla-autopilot-death-self-driving-car-elon-musk|title=Tesla driver dies in first fatal crash while using autopilot mode|last=Yadron|first=Danny|date=1 July 2016|work=[[The Guardian]]|access-date=1 July 2016|last2=Tynan|first2=Dan|location=San Francisco}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/07/01/business/self-driving-tesla-fatal-crash-investigation.html|title=Self-Driving Tesla Involved in Fatal Crash|last=Vlasic|first=Bill|date=30 June 2016|work=[[The New York Times]]|access-date=1 July 2016|last2=Boudette|first2=Neal E.}}</ref> ಎನ್‌‍ಎಚ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಎ ಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಅಪಘಾತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಅಂದಾಜು ೨೫,೦೦೦ ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್‌ ಕಾರುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www-odi.nhtsa.dot.gov/acms/cs/jaxrs/download/doc/UCM530776/INOA-PE16007-7080.PDF|title=ODI Resume – Investigation: PE 16-007|last=Office of Defects Investigations, NHTSA|date=28 June 2016|publisher=[[National Highway Traffic Safety Administration]] (NHTSA)|access-date=2 July 2016|archive-date=6 ಜುಲೈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160706022332/http://www-odi.nhtsa.dot.gov/acms/cs/jaxrs/download/doc/UCM530776/INOA-PE16007-7080.PDF|url-status=deviated|archivedate=6 ಜುಲೈ 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160706022332/http://www-odi.nhtsa.dot.gov/acms/cs/jaxrs/download/doc/UCM530776/INOA-PE16007-7080.PDF}}</ref>೮ ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಂದು, ಎನ್‌‍ಎಚ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಎ ಟೆಸ್ಲಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ತನ್ನ ಆಟೋಪೈಲಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿನ್ಯಾಸ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿತು. ಏಜೆನ್ಸಿಯು ತನ್ನ ಪರಿಚಯದ ನಂತರ ಆಟೋಪೈಲಟ್‌ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಟೆಸ್ಲಾ ಅವರ ನವೀಕರಣಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite news|url=http://www.autonews.com/article/20160712/OEM06/160719970/nhtsa-seeks-answers-on-fatal-tesla-autopilot-crash|title=NHTSA seeks answers on fatal Tesla Autopilot crash|last=Shepardson|first=David|date=12 July 2016|work=[[Automotive News]]|access-date=13 July 2016}}</ref> ಟೆಸ್ಲಾ ಪ್ರಕಾರ, "ಆಟೋಪೈಲಟ್ ಅಥವಾ ಡ್ರೈವರ್ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್-ಟ್ರೇಲರ್‌ನ ಬಿಳಿ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳಗಿದ ಆಕಾಶದ ವಿರುದ್ಧ ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರೇಕ್ ಅನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ." "ಟ್ರೇಲರ್‌ನ ಕೆಳಭಾಗವು ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್‌‌ ನ ವಿಂಡ್‌ಶೀಲ್ಡ್‌ನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದರೊಂದಿಗೆ" ಟ್ರೇಲರ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ವೇಗವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಕಾರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಇದು ೧೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೈಲುಗಳು (೨೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಲಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ವಯಂಪೈಲಟ್ ಸಾವು ಎಂದು ಟೆಸ್ಲಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಆಟೋಪೈಲಟ್ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಟೆಸ್ಲಾವು ೨೦೧೬ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹುಬೈ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಆಟೊಪೈಲಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ದೋಷದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಟೆಸ್ಲಾ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ ೯೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೈಲುಗಳು (೧೫೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಯುಎಸ್‌‌ ನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ. <ref name="AutopilotCrash01">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2016/jun/30/tesla-autopilot-death-self-driving-car-elon-musk|title=Tesla driver dies in first fatal crash while using autopilot mode|last=Yadron|first=Danny|date=1 July 2016|work=[[The Guardian]]|access-date=1 July 2016|last2=Tynan|first2=Dan|location=San Francisco}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFYadronTynan2016">Yadron, Danny; Tynan, Dan (1 July 2016). [https://www.theguardian.com/technology/2016/jun/30/tesla-autopilot-death-self-driving-car-elon-musk "Tesla driver dies in first fatal crash while using autopilot mode"]. ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್|The Guardian]]''. San Francisco<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 July</span> 2016</span>.</cite></ref> <ref name="AutopilotCrash02">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/07/01/business/self-driving-tesla-fatal-crash-investigation.html|title=Self-Driving Tesla Involved in Fatal Crash|last=Vlasic|first=Bill|date=30 June 2016|work=[[The New York Times]]|access-date=1 July 2016|last2=Boudette|first2=Neal E.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFVlasicBoudette2016">Vlasic, Bill; Boudette, Neal E. (30 June 2016). [https://www.nytimes.com/2016/07/01/business/self-driving-tesla-fatal-crash-investigation.html "Self-Driving Tesla Involved in Fatal Crash"]. ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್|The New York Times]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 July</span> 2016</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite press release|title=A Tragic Loss|date=30 June 2016|publisher=[[Tesla Motors]]|url=https://www.teslamotors.com/blog/tragic-loss|quote=This is the first known fatality in just over 130 million miles where Autopilot was activated. Among all vehicles in the US, there is a fatality every 94&nbsp;million miles. Worldwide, there is a fatality approximately every 60&nbsp;million miles.|accessdate=1 July 2016}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಪಘಾತಗಳ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಾದಚಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೋಟಾರ್‌‌ ಸೈಕಲ್‌‍ ಚಾಲಕರು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/samabuelsamid/2016/07/05/adding-some-statistical-perspective-to-tesla-autopilot-safety-claims|title=Adding Some Statistical Perspective To Tesla Autopilot Safety Claims|last=Abuelsamid|first=Sam|website=[[Forbes]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www-fars.nhtsa.dot.gov/Main/index.aspx|title=FARS Encyclopedia|last=Administration|first=National Highway Traffic Safety}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್‌‍ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಬಿ) ಆಟೋಪೈಲಟ್ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಎನ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಬಿ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಕೇವಲ ನೀತಿ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಏಜೆನ್ಸಿಯ ವಕ್ತಾರರು "ಆ ಘಟನೆಯಿಂದ ನಾವು ಏನನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ನೋಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡವು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ನಾವು ಅದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು." <ref>{{Cite news|url=http://www.autonews.com/article/20160708/OEM11/307089859/ntsb-to-scrutinize-driver-automation-with-probe-of-tesla-crash|title=NTSB to scrutinize driver automation with probe of Tesla crash|last=Levin|first=Alan|date=8 July 2016|work=[[Automotive News]]|access-date=11 July 2016|last2=Plungis|first2=Jeff}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಎನ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಬಿ ಟೆಸ್ಲಾ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಟೆಸ್ಲಾ ಕಾರುಗಳಿಗೆ, ಆಟೋಪೈಲಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರ್ಯಾಶ್ ದರವು ೪೦ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತನಿಖೆಯು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2017/1/19/14323990/tesla-autopilot-fatal-accident-nhtsa-investigation-ends|title=Fatal Tesla Autopilot accident investigation ends with no recall ordered|date=19 January 2016|website=[[The Verge]]|access-date=19 January 2017}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಎನ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಬಿ ಚೇರ್ ಕಂಪನಿಯ ಸಿಇಓ ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಾಲಕರಿಂದ ದುರುಪಯೋಗವಾಗದಂತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಆಟೋಪೈಲಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಟೆಸ್ಲಾಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿತು. <ref name="NTSB_2021">{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2021/10/25/ntsb-chair-elon-musk-change-tesla-autopilot/|title=NTSB chair calls on Elon Musk to change design of Tesla Autopilot|last=Kirsten Korosec|date=26 October 2021|work=[[TechCrunch]]|access-date=12 November 2021}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKirsten_Korosec2021">Kirsten Korosec (26 October 2021). [https://techcrunch.com/2021/10/25/ntsb-chair-elon-musk-change-tesla-autopilot/ "NTSB chair calls on Elon Musk to change design of Tesla Autopilot"]. ''[[ಟೆಕ್ಕ್ರಂಚ್|TechCrunch]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 November</span> 2021</span>.</cite></ref> === ವೇಮೊ === [[ಚಿತ್ರ:Google_driverless_car_at_intersection.gk.jpg|thumb| ಗೂಗಲ್‌‍ ನ ಆಂತರಿಕ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರು]] ವೇಮೊ ಗೂಗಲ್‌‌ ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರು ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳು ೩೦೦,೦೦೦ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ-ಚಾಲನಾ ಮೈಲುಗಳನ್ನು (೫೦೦,೦೦೦ ಕಿಮೀ) ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿವೆ ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಘೋಷಿಸಿತು. ಅಪಘಾತ-ಮುಕ್ತ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ ಏಕ ಚಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. <ref>[http://googleblog.blogspot.hu/2012/08/the-self-driving-car-logs-more-miles-on.html Self-driving Car Logs More Miles], googleblog</ref> ಮೇ ೨೦೧೪ ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ವೀಲ್, ಗ್ಯಾಸ್ ಪೆಡಲ್ ಅಥವಾ ಬ್ರೇಕ್ ಪೆಡಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಹೊಸ ಮೂಲಮಾದರಿಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ , ಗೂಗಲ್ ತಮ್ಮ ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧,೫೦೦,೦೦೦ ಮೈಲಿ (೨,೪೦೦,೦೦೦ ಕಿಮೀ) ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ . <ref>{{Cite web|url=https://static.googleusercontent.com/media/www.google.com/lt//selfdrivingcar/files/reports/report-0316.pdf|title=Google Self-Driving Car Project, Monthly Report, March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917091525/https://static.googleusercontent.com/media/www.google.com/lt//selfdrivingcar/files/reports/report-0316.pdf|archive-date=17 September 2016|access-date=23 March 2016|archivedate=17 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160917091525/https://static.googleusercontent.com/media/www.google.com/lt//selfdrivingcar/files/reports/report-0316.pdf|url-status=deviated}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌‍ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ತನ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ವೇಮೊ ಎಂಬ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಗೂಗಲ್‌ ಮತ್ತು ವೇಮೊ ಎರಡೂ ಆಲ್ಫಾಬೆಟ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://waymo.com/|title=Waymo|website=Waymo}}</ref> ೨೦೧೬ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌‍ನ ಅಪಘಾತ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾರುಗಳು ೧೪ ಘರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇತರ ಚಾಲಕರು ೧೩ ಬಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಕಾರಿನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2016/02/29/for-the-first-time-googles-self-driving-car-takes-some-blame-for-a-crash/|title=For the first time, Google's self-driving car takes some blame for a crash|date=29 February 2016|work=The Washington Post}}</ref> ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಆ ದಿನಾಂಕದವರೆಗೆ ೧೨ ವಾಹನಗಳು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದವು ಎಂದು ಬ್ರಿನ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಸ್ಟಾಪ್ ಚಿಹ್ನೆ ಅಥವಾ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಲೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಹಿಂಬದಿಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳು, ಎರಡರಲ್ಲಿ ವಾಹನವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಬದಿಗೆ ಸ್ವೈಪ್ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಚಾಲಕನು ಸ್ಟಾಪ್ ಚಿಹ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಉರುಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಗೂಗಲ್‌‍ ಉದ್ಯೋಗಿ ಕಾರನ್ನು ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. <ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/business/la-fi-google-cars-20150603-story.html|title=Google founder defends accident records of self-driving cars|date=3 June 2015|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=1 July 2016|agency=[[Associated Press]]}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಗೂಗಲ್‌ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಾಹನವನ್ನು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಲೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕ್ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಿನಿಂದ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು. <ref>{{Cite web|url=http://www.govtech.com/transportation/Google-Autonomous-Car-Experiences-Another-Crash.html|title=Google Autonomous Car Experiences Another Crash|last=Mathur|first=Vishal|date=17 July 2015|access-date=18 July 2015}}</ref> ೧೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬ ರಂದು ಗೂಗಲ್‌‌ ವಾಹನವು ಮರಳು ಚೀಲಗಳು ತನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಬಸ್‌ಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಿದೆ. "ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಾವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತೇವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಕಾರು ಚಲಿಸದಿದ್ದರೆ, ಘರ್ಷಣೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಹೇಳಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-google-self-driving-car-bus-collision-20160229-story.html|title=Passenger bus teaches Google robot car a lesson|date=29 February 2016|work=Los Angeles Times}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಕ್ರ್ಯಾಶ್ ಅನ್ನು ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಅನುಭವ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದೆ. ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಾಯಗಳು ವರದಿಯಾಗಿಲ್ಲ. <ref name="WashingtonPost">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2016/02/29/for-the-first-time-googles-self-driving-car-takes-some-blame-for-a-crash/|title=For the first time, Google's self-driving car takes some blame for a crash|date=29 February 2016|work=The Washington Post}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2016/02/29/for-the-first-time-googles-self-driving-car-takes-some-blame-for-a-crash/ "For the first time, Google's self-driving car takes some blame for a crash"]. ''The Washington Post''. 29 February 2016.</cite></ref> === ಉಬರ್‌ನ ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಗುಂಪು (ಎಟಿಜಿ) === ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಅರಿಜೋನಾದಲ್ಲಿ ಉಬರ್‌ನ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದ ನಂತರ ಎಲೈನ್ ಹೆರ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್ ನಿಧನರಾದರು. ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಾಲಕ ಇದ್ದ. ಹರ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಂದು ಛೇದಕದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/video-shows-final-seconds-before-fatal-uber-self-driving-car-crash-1521673182|title=Video Shows Moments Before Uber Robot Car Rammed into Pedestrian|last=Bensinger|first=Greg|date=22 March 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=25 March 2018|last2=Higgins|first2=Tim}}</ref> ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನದಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಯು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರು ಉದ್ಯಮದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://news.vice.com/en_us/article/kzxq3y/self-driving-uber-killed-a-pedestrian-as-human-safety-driver-watched|title=Self-driving Uber killed a pedestrian as human safety driver watched|last=Lubben|first=Alex|date=19 March 2018|publisher=[[Vice News]]|access-date=18 November 2021|archive-date=19 ಮೇ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519235813/https://news.vice.com/en_us/article/kzxq3y/self-driving-uber-killed-a-pedestrian-as-human-safety-driver-watched|url-status=dead}}</ref> ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದೆಂದು ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-03-22/video-said-to-show-failure-of-uber-s-tech-in-fatal-arizona-crash|title=Human Driver Could Have Avoided Fatal Uber Crash, Experts Say|date=22 March 2018|work=Bloomberg.com}}</ref> ಅರಿಝೋನಾ ಗವರ್ನರ್ ಡೌಗ್ ಡ್ಯೂಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ "ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ವೈಫಲ್ಯ" ವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಂಪನಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.abc15.com/news/region-phoenix-metro/central-phoenix/governor-ducey-suspends-uber-from-autonomous-vehicle-testing|title=Governor Ducey suspends Uber from automated vehicle testing|date=27 March 2018|access-date=27 March 2018|publisher=[[KNXV-TV]]|agency=Associated Press}}</ref> ಉಬರ್ ನಂತರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡುವವರೆಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.sfchronicle.com/business/article/Uber-pulls-out-of-all-self-driving-car-testing-in-12785490.php|title=Uber puts the brakes on testing robot cars in California after Arizona fatality|last=Said|first=Carolyn|date=27 March 2018|work=San Francisco Chronicle|access-date=8 April 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-51393808|title=Uber self-driving cars allowed back on California roads|date=5 February 2020|access-date=24 October 2022|publisher=BBC News|language=en-GB}}</ref> ಮೇ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/HWY18MH010-prelim.pdf|title=Preliminary Report Released for Crash Involving Pedestrian, Uber Technologies, Inc., Test Vehicle|date=24 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180607193425/https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/HWY18MH010-prelim.pdf|archive-date=7 June 2018}}</ref> ೧೮ ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯು ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಾಲಕ ತನ್ನ ಫೋನ್‌ನಿಂದ ವಿಚಲಿತಳಾಗಿ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಬರ್ ಎಟಿಜಿಯ "ಅಸಮರ್ಪಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ" ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವರದಿಯು ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಸಂತ್ರಸ್ತೆಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮೆಥಾಂಫೆಟಮೈನ್ ಅನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/6d0c5544-0afb-11ea-bb52-34c8d9dc6d84|title=Uber back-up driver faulted in fatal autonomous car crash|date=19 November 2019|work=Financial Times|access-date=24 October 2022}}</ref> ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಮೊದಲು ಫೆಡರಲ್ ನಿಯಂತ್ರಕರನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮಂಡಳಿಯು ಕರೆ ನೀಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.ntsb.gov/news/press-releases/Pages/NR20191119c.aspx|title='Inadequate Safety Culture' Contributed to Uber Automated Test Vehicle Crash – NTSB Calls for Federal Review Process for Automated Vehicle Testing on Public Roads|website=ntsb.gov|access-date=24 October 2022}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಕಪ್ ಡ್ರೈವರ್ ರಾಫೆಲ್ ವಾಸ್ಕ್ವೆಜ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ನರಹತ್ಯೆಯ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಆಕೆಯ ಫೋನ್ ಹುಲು ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾದ ''ಧ್ವನಿಯನ್ನು'' ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮಾಡುವಾಗ ಅವಳು ಹಲವಾರು ಸೆಕೆಂಡುಗಳವರೆಗೆ ರಸ್ತೆಯತ್ತ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ನಿರಪರಾಧಿ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಕಾಯಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಊಬರ್‌‌ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಆರೋಪವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಯುಎಸ್‌ಎ ನಲ್ಲಿ ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಾಲಕ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಅಪಘಾತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸೀಟಿನಲ್ಲಿದ್ದಳು (ಮಟ್ಟ ೩ ರಂತೆ). ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೧ ಕ್ಕೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-54175359|title=Uber's self-driving operator charged over fatal crash|date=16 September 2020|publisher=BBC News}}</ref> === ನವ್ಯಾ ಆರ್ಮಾ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ === ೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಂದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರೊಂದಿಗೆ ನವ್ಯ ಅರ್ಮಾ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಬಸ್ ಟ್ರಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಯಿತು. ಟ್ರಕ್ ಅಪಘಾತದ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನಿಂತಿದ್ದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಸ್‌ಗೆ ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಸ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದರ ಹೆಡ್‌ಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಿನುಗುವುದು ಅಥವಾ ಹಾರ್ನ್ ಅನ್ನು ಧ್ವನಿಸುವಂತಹ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಚಾಲನಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಂತೆ, "ನೌಕೆಯು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ನೌಕೆಯು ಇನ್ನೂ ನಿಂತಿತು." <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/nov/09/self-driving-bus-crashes-two-hours-after-las-vegas-launch-truck-autonomous-vehicle|title=Self-driving bus involved in crash less than two hours after Las Vegas launch|last=Gibbs|first=Samuel|date=9 November 2017|work=[[The Guardian]]|access-date=9 November 2017}}</ref> === ಎನ್‌ಐಓ ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್ === ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ಅವರ ಎನ್‌ಐಓ ಇಎಸ್‌‍೮ ನಿರ್ಮಾಣ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದ ನಂತರ ೩೧ ವರ್ಷದ ಚೀನೀ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.newsdirectory3.com/believing-too-much-in-the-words-automatic-driving-the-ceo-of-a-chinese-startup-company-crashed-into-a-construction-vehicle-in-self-driving-mode-and-died-t%E5%AE%A2%E9%82%A6/|title=Believing too much in the words 'automatic driving', the CEO of a Chinese startup company crashed into a construction vehicle in self-driving mode and died {{!}} T客邦|date=20 August 2021|website=News Directory 3|language=en-US|access-date=17 February 2022|archive-date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217170750/https://www.newsdirectory3.com/believing-too-much-in-the-words-automatic-driving-the-ceo-of-a-chinese-startup-company-crashed-into-a-construction-vehicle-in-self-driving-mode-and-died-t%E5%AE%A2%E9%82%A6/|url-status=dead}}</ref> ಎನ್‌ಐಓನ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಇನ್ನೂ ಬೀಟಾದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸ್ಥಿರ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite web|url=https://investorplace.com/2021/08/nio-stock-10-things-to-know-about-the-fatal-crash-dragging-down-nio-today/|title=NIO Stock: 10 Things to Know About the Fatal Crash Dragging Down Nio Today|last=Rearick|first=Brenden|last2=Aug 16|first2=InvestorPlace Assistant News Writer|date=16 August 2021|website=InvestorPlace|language=en-US|access-date=17 February 2022|last3=2021|last4=EST|first4=12:56&nbsp;pm}}</ref> ವಾಹನದ ಕೈಪಿಡಿಯು ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವಾಗ ಚಾಲಕನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೂ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃತರ ಕುಟುಂಬದ ವಕೀಲರು ವಾಹನಕ್ಕೆ ಎನ್‌ಐಓನ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ನಕಲಿ ಡೇಟಾಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/nio-s-autopilot-nop-faces-intense-scrutiny-with-first-fatal-crash-in-china-167486.html|title=Nio's Autopilot, NOP, Faces Intense Scrutiny With First Fatal Crash in China|last=Ruffo|first=Gustavo Henrique|date=17 August 2021|website=autoevolution|language=en|access-date=17 February 2022}}</ref> === ಟೊಯೋಟಾ ಇ-ಪ್ಯಾಲೆಟ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ === ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ಒಲಂಪಿಕ್ ಮತ್ತು [[2020 ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್|ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಟೋಕಿಯೊ ೨೦೨೦]] ರಲ್ಲಿ ಅಥ್ಲೀಟ್‌ಗಳ ಹಳ್ಳಿಯೊಳಗೆ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬಳಸಲಾದ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ವಾಹನವಾದ ಟೊಯೋಟಾ ಇ-ಪ್ಯಾಲೆಟ್, ಪಾದಚಾರಿ ದಾಟುವಿಕೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ಪಾದಚಾರಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಿದೆ. <ref name="toyota_2021-08-27">{{Cite news|url=https://global.toyota/en/newsroom/corporate/35952477.html|title=Statement Regarding a Collision between a Pedestrian and a Toyota e-Palette Vehicle at the Tokyo 2020 Olympic and Paralympic Athletes' Village|date=27 August 2021|work=[[Toyota]]Times|access-date=17 November 2021}}</ref> ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ೩೧ ರಂದು ಮರುಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://english.kyodonews.net/news/2021/08/f57b83f9f778-breaking-news-toyota-self-driving-buses-in-paralympic-village-to-restart-tues.html|title=Toyota self-driving buses in Paralympic village to restart on Aug. 31|date=30 August 2021|access-date=17 November 2021|agency=[[Kyodo News]]}}</ref> == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು == ೨೦೧೧ ರ ಆಕ್ಸೆಂಚರ್‌ನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ೨,೦೦೬ ಯುಎಸ್‌‍ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ೪೯% ಆನ್‌ಲೈನ್ ಗ್ರಾಹಕರು "ಚಾಲಕರಹಿತ ಕಾರ್" ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಾಮದಾಯಕ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://newsroom.accenture.com/article_display.cfm?article_id=5146|title=Consumers in US and UK Frustrated with Intelligent Devices That Frequently Crash or Freeze, New Accenture Survey Finds|date=10 October 2011|publisher=Accenture|access-date=30 June 2013}}</ref> ೨೦೧೨ ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಜೆಡಿ ಪವರ್ ಮತ್ತು ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌ನ ೧೭,೪೦೦ ವಾಹನ ಮಾಲೀಕರ ೩೭% ರಷ್ಟು ಜನರು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರನ್ನು" ಖರೀದಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಯುಎಸ್‌ $೩,೦೦೦ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಆ ಅಂಕಿ ಅಂಶವು ೨೦% ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-57422698-48/many-car-buyers-show-interest-in-autonomous-car-tech/|title=Many car buyers show interest in autonomous car tech|last=Yvkoff|first=Liane|date=27 April 2012|publisher=CNET|access-date=30 June 2013}}</ref> ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಸಂಶೋಧಕ ಪಲ್ಸ್ ಸುಮಾರು ೧,೦೦೦ ಜರ್ಮನ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ೨೦೧೨ ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ೨೨% ಈ ಕಾರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೧೦% ನಿರ್ಧರಿಸದವರಾಗಿದ್ದರು, ೪೪% ಸಂಶಯಾಸ್ಪದರು ಮತ್ತು ೨೪% ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.motorvision.de/service-ratgeber/selbstfahrende-autos-deutschland-22-prozent-deutschen-grosse-akzeptanz-roboterfahrzeuge-39281.html|title=Große Akzeptanz für selbstfahrende Autos in Deutschland|date=9 October 2012|publisher=motorvision.de|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160515125001/http://www.motorvision.de/service-ratgeber/selbstfahrende-autos-deutschland-22-prozent-deutschen-grosse-akzeptanz-roboterfahrzeuge-39281.html|archive-date=15 May 2016|access-date=6 September 2013|archivedate=15 ಮೇ 2016|archiveurl=http://arquivo.pt/wayback/20160515125001/http://www.motorvision.de/service-ratgeber/selbstfahrende-autos-deutschland-22-prozent-deutschen-grosse-akzeptanz-roboterfahrzeuge-39281.html|url-status=deviated}}</ref> ೨೦೧೩ ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಸಿಸ್ಕೊ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನ ೧೦ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧,೫೦೦ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ೫೭% ಗ್ರಾಹಕರು " ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾನವ ಚಾಲಕನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಒಪ್ಪಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.autosphere.ca/collisionmanagement/2013/05/22/autonomous-cars-found-trustworthy-in-global-study/|title=Autonomous Cars Found Trustworthy in Global Study|date=22 May 2013|publisher=autosphere.ca|access-date=6 September 2013|archive-date=29 ಜುಲೈ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729095102/http://www.autosphere.ca/collisionmanagement/2013/05/22/autonomous-cars-found-trustworthy-in-global-study/|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಇನ್ಸೂರೆನ್ಸ್‌‍.ಕೋಮ್‌‍ನಿಂದ ನಡೆದ ಯುಎಸ್‌‍ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿರುವ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಚಾಲಕರು ಕನಿಷ್ಠ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಕಾರು ವಿಮೆಯು ಅಗ್ಗವಾಗಿದ್ದರೆ ೮೬% ಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ೩೧.೭% ಜನರು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅವರು ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.insurance.com/about-us/news-and-events/2014/07/autonomous-cars-bring-em-on-drivers-say-in-insurance.com-survey.html|title=Autonomous cars: Bring 'em on, drivers say in Insurance.com survey|date=28 July 2014|website=Insurance.com|access-date=29 July 2014}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೫ ರ ಉನ್ನತ ಸ್ವಯಂ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ೪೬% ಜನರು ಟೆಸ್ಲಾ ಅಥವಾ ಡೈಮ್ಲರ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನದೊಂದಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮೊದಲಿಗರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ (೩೮% ರಷ್ಟು) ಡೈಮ್ಲರ್ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಇನ್ - ಬೇಡಿಕೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನ. <ref>{{Cite web|url=http://www.partcatalog.com/blog/autonomous-vehicle-predictions/|title=Autonomous Vehicle Predictions: Auto Experts Offer Insights on the Future of Self-Driving Cars|date=16 March 2015|website=PartCatalog.com|access-date=18 March 2015|archive-date=8 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108113445/https://www.partcatalog.com/blog/autonomous-vehicle-predictions/|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ಫ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯ ಕುರಿತು ೧೦೯ ದೇಶಗಳ ೫,೦೦೦ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿತು. ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಕರು, ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದದಾಯಕ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ೨೨% ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಕರು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್/ದುರುಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು (ಕಡಿಮೆ ಅಪಘಾತದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ) ತಮ್ಮ ವಾಹನ ರವಾನೆ ಡೇಟಾದೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಆರಾಮದಾಯಕವಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref name=":4">{{Cite journal|last=Kyriakidis|first=M.|last2=Happee|first2=R.|last3=De Winter|first3=J. C. F.|year=2015|title=Public opinion on automated driving: Results of an international questionnaire among 5,000 respondents|journal=Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour|volume=32|pages=127–140|doi=10.1016/j.trf.2015.04.014|url=https://repository.tudelft.nl/islandora/object/uuid%3Aa779b2bc-dcca-4f8c-b8e0-8209791a3146/datastream/OBJ/download|access-date=2022-12-24|archive-date=2022-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224061917/https://repository.tudelft.nl/islandora/object/uuid:a779b2bc-dcca-4f8c-b8e0-8209791a3146/datastream/OBJ/download|url-status=dead}}</ref> ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಆಸಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಲೀಕರಲ್ಲಿ ೩೭% "ಖಂಡಿತವಾಗಿ" ಅಥವಾ "ಬಹುಶಃ" ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref name=":4" /> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ೧,೬೦೩ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ಅವರು ಜರ್ಮನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪುರುಷರು ಕಡಿಮೆ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಮಹಿಳೆಯರು ನಿಖರವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಆತಂಕದ ಕಡೆಗೆ ಲಿಂಗ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ವಯಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Hohenberger|first=C.|last2=Spörrle|first2=M.|last3=Welpe|first3=I. M.|year=2016|title=How and why do men and women differ in their willingness to use automated cars? The influence of emotions across different age groups|journal=Transportation Research Part A: Policy and Practice|volume=94|pages=374–385|doi=10.1016/j.tra.2016.09.022}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ೧,೫೮೪ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. "೬೬ ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರುಗಳು ಬಹುಶಃ ಸರಾಸರಿ ಮಾನವ ಚಾಲಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜನರು ಇನ್ನೂ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾರನ್ನು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಕೇವಲ ೧೩% ಸಂದರ್ಶಕರು ಈ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2016/12/22/autonomous-cars-seen-as-smarter-than-human-drivers/|title=Autonomous cars seen as smarter than human drivers|last=Hall-Geisler|first=Kristen|date=22 December 2016|work=[[TechCrunch]]|access-date=26 December 2016}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ಯೂ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ೧-೧೫ ಮೇ ವರೆಗೆ ೪,೧೩೫ ಯುಎಸ್ ವಯಸ್ಕರನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿತು. ಅನೇಕ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಅಳವಡಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಉದ್ಯೋಗ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ರೋಬೋಟ್‌‍ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ . <ref>{{Cite web|url=http://www.pewinternet.org/2017/10/04/automation-in-everyday-life/|title=Automation in Everyday Life|last=Smith|first=Aaron|last2=Anderson|first2=Monica|date=4 October 2017}}</ref> ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ೫೪ ಮತ್ತು ೧೮೭ ಯುಎಸ್ ವಯಸ್ಕರ ಎರಡು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾದರಿ (ಎವಿಎಎಮ್‌‍) ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಕರು ವಿಭಿನ್ನ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಹಂತಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರು ಕಡಿಮೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಭಾಗಶಃ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ (ಮಟ್ಟವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ) ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗಿಂತ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಾಲಕ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (ಕೈಗಳು, ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳ ಬಳಕೆ) ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Hewitt|first=Charlie|last2=Politis|first2=Ioannis|last3=Amanatidis|first3=Theocharis|last4=Sarkar|first4=Advait|title=Assessing public perception of self-driving cars: the autonomous vehicle acceptance model|journal=Proceedings of the 24th International Conference on Intelligent User Interfaces|year=2019|pages=518–527|doi=10.1145/3301275.3302268|publisher=ACM Press}}</ref> == ನಿಯಂತ್ರಣ == ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಬಹು ಉಪವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. == ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಉಡಾವಣೆ == ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿ ಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು (ಎಸ್‌ಎಇ ಮಟ್ಟ ೦) ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ (ಎಸ್‌‍ಎಇ ಮಟ್ಟ ೫) ನಡುವೆ ಕೆಲವು ಹಂತದ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಂತೆ ವಿವರಿಸಬಹುದಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಾಹನಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ, ವಾಹನಗಳು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ಅನೇಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಚಾಲಕನನ್ನು ವಾಹನದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬಹುದು. <ref>{{Cite journal|last=Hancock|first=P. A.|last2=Nourbakhsh|first2=Illah|last3=Stewart|first3=Jack|date=16 April 2019|title=On the future of transportation in an era of automated and autonomous vehicles|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=116|issue=16|pages=7684–7691|doi=10.1073/pnas.1805770115|issn=0027-8424|pmc=6475395|pmid=30642956|bibcode=2019PNAS..116.7684H}}</ref> === ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಂತ ೨ === ಟೆಸ್ಲಾ ವಾಹನಗಳು ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೆಸ್ಲಾ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಲಾ ತನ್ನ "ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನೆ" ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ " ಬೀಟಾ " ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಕರ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.motortrend.com/news/tesla-full-self-driving-beta-capability-testing/|title=Tesla Puts "Beta" Version of Full Self-Driving Capability in Hands of Select Few|last=Stoklosa|first=Alexander|date=22 October 2020|website=Motor Trend|access-date=25 October 2020}}</ref> ಆದಾಗಿಯೂ ಈ "ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನೆ" ಹಂತ ೨ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ. <ref name="Tesla_FSD_202108" /> === ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಂತ ೩ === ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಬಿಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂ]] ೨೦೨೧ <ref>{{Cite web|url=https://www.motor1.com/news/147074/bmw-fully-autonomous-car-2021/|title=BMW Details Plan For Fully Automated Driving By 2021|last=Angel Sergeev|date=31 March 2017|website=Motor1.com}}</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸುವ ಮೊದಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಗರ ಮೋಟಾರುಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ೭ ಸಿರೀಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರ್ ಆಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, ೨೦೨೨ ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ೩ ನೇ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮುಂದಿನ ತಯಾರಕರಾಗಲು [[ಬಿಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂ]] ಇನ್ನೂ ೭ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/wheels/features/bmw-7-series-level-3-autonomy/|title=BMW 7 Series To Reach Level 3 Autonomy Next Year|last=Michael Taylor|date=4 November 2021|work=[[Forbes]] Wheels|access-date=22 November 2021|last2=Carly Schaffner}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.bmwblog.com/2021/11/05/2022-bmw-7-series-will-get-level-3-autonomous-driving-next-year/|title=2022 BMW 7 Series Will Get Level 3 Autonomous Driving Next Year|last=Nico DeMattia|date=5 November 2021|work=[[ಬಿಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂ|BMW]]BLOG|access-date=22 November 2021}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ೩ ನೇ ಹಂತದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪೈಲಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನಿಂದ ಸ್ಟೆಲಾಂಟಿಸ್ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದೆ. ಸ್ಟೆಲ್ಲಂಟಿಸ್‌ನ ಹೈವೇ ಚಾಲಕರು ಹಂತ ೩ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಘಿಬ್ಲಿ ಮತ್ತು ಫಿಯೆಟ್ ೫೦೦ಎಕ್ಸ್‌‌ ಮೂಲಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.tu-auto.com/stellantis-shows-off-its-level-3-technology/|title=Stellantis Shows Off its Level 3 Technology|last=Paul Myles|date=17 September 2021|work=[[Informa]]|access-date=29 November 2021}}</ref> ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ತನ್ನ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಹಂತ ೩ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊರತರಲಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://europe.autonews.com/automakers/stellantis-will-roll-out-level-3-self-driving-2024|title=Stellantis will roll out Level 3 self-driving in 2024|last=Nick Gibbs|date=9 December 2021|work=Automotive News|access-date=25 April 2022}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲೆಸ್ಟಾರ್, ವೋಲ್ವೋ ಕಾರ್ಸ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್, ಪೋಲೆಸ್ಟಾರ್ ೩ ಎಸ್‌ಯುವಿ, ವೋಲ್ವೋ ಎಕ್ಸ್‌ಸಿ ೯೦ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಂತ ೩ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಚಾಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಲುಮಿನಾರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಜೆನ್‌ಸ್ಯಾಕ್ಟ್‌ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.autoweek.com/news/green-cars/a38737805/polestar-3-level-3-autonomous-ride-pilot/|title=Polestar 3 with Level 3 Autonomous Tech on the Way|last=Jay Ramey|date=11 January 2022|work=Autoweek|access-date=31 May 2022|archive-date=31 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531180633/https://www.autoweek.com/news/green-cars/a38737805/polestar-3-level-3-autonomous-ride-pilot/|url-status=dead}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹುಂಡೈ ಮೋಟಾರ್ ಕಂಪನಿಯು ಕೊರಿಯನ್ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ೩ ನೇ ಹಂತದ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಜೆನೆಸಿಸ್ ಜಿ೯೦ ಅನ್ನು ಹಾಕಲು ಸಂಪರ್ಕಿತ ಕಾರುಗಳ ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://pulsenews.co.kr/view.php?year=2022&no=147214|title=Korean firms enhance car cybersecurity before Level 3 autonomous car releases|last=Seo Jin-woo|date=16 February 2022|work=Pulse by [[Maeil Business Newspaper]]|access-date=22 April 2022|last2=Jung You-jung|last3=Lee Ha-yeon}}</ref> ೨೦೨೩ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್|ಮರ್ಸಿಡಿಸ್- ಬೆಂನ್ಜ್‌‌‌]] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ೩ ನೇ ಹಂತದ ಡ್ರೈವ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಾಗಿ ೨೦೨೩ ರ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://electrek.co/2022/07/22/mercedes-drive-pilot-review/|title=Mercedes DRIVE PILOT: Level 3 luxury, coming soon to US|date=22 July 2022}}</ref> === ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಂತ ೪ === ಜುಲೈ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಟೊಯೋಟಾ ಹಂತ ೪ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಲೆಕ್ಸಸ್ ಎಲ್‌ಎಸ್‌‍ (ಐದನೇ ತಲೆಮಾರಿನ) ಆಧಾರಿತ ಟಿಆರ್‌ಐ-ಪಿ೪ ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸವಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite press release|url=https://global.toyota/en/newsroom/corporate/30344967.html|date=24 October 2019|title=Toyota to Offer Rides in SAE Level-4 Automated Vehicles on Public Roads in Japan Next Summer|publisher=[[Toyota]]|accessdate=17 March 2022}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಟೊಯೋಟಾ ಟೋಕಿಯೊ ೨೦೨೦ ಒಲಂಪಿಕ್ ವಿಲೇಜ್ ಸುತ್ತಲೂ ಇ-ಪ್ಯಾಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಂತ ೪ರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. <ref name="bloomberg_2021-08">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2021-08-02/toyota-seizes-olympic-glory-by-shuttling-athletes-autonomously|title=Hyperdrive Daily: The Driverless Shuttle Helping Toyota Win Gold|last=River Davis|date=2 August 2021|work=[[Bloomberg News]]|access-date=7 November 2021}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್|ಮರ್ಸಿಡಿಸ್- ಬೆಂನ್ಜ್‌‌]] ತನ್ನ ಹೊಸ ಎಸ್‌‌- ಕ್ಲಾಸ್‌ಗಾಗಿ ''ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪೈಲಟ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ೪ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯಾಲೆಟ್ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ (ಎವಿಪಿ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಅನುಮೋದನೆಯ ಮೇಲೆ ಷರತ್ತುಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://media.mercedes-benz.com/article/92eb97a3-3477-4ca1-acf1-32ee0e07d646|title=Automotive luxury experienced in a completely new way – The main points of the new Mercedes-Benz S-Class at a glance|date=2 September 2020|website=Mercedes me media|language=en|access-date=21 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://iot-automotive.news/bosch-stuttgart-airport-set-to-welcome-fully-automated-and-driverless-parking/|title=BOSCH – STUTTGART AIRPORT SET TO WELCOME FULLY AUTOMATED AND DRIVERLESS PARKING|website=IoT Automotive News|access-date=21 May 2022}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೂಸ್ ಎವಿ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರೂಸ್ ಮತ್ತು [[ಜನರಲ್ ಮೋಟರ್ಸ್|ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್]] ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂತ ೪ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಸೇವಾ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಹೋಂಡಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite press release|url=https://global.honda/newsroom/news/2021/c210908eng.html|date=8 September 2021|title=Honda to Start Testing Program in September Toward Launch of Autonomous Vehicle Mobility Service Business in Japan|publisher=[[Honda]]|accessdate=16 March 2022}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆನ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹೋಂಡಾ ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಲೆಜೆಂಡ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಇಎಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂತ ೪ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://carbuzz.com/news/honda-is-beating-tesla-in-driverless-car-race|title=Honda Is Beating Tesla in Driverless Car Race|last=Martin Bigg|date=12 October 2021|work=CarBuzz|access-date=10 November 2021}}</ref> ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಂಡಾ ಅವರು ಟೋಚಿಗಿ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೪ ನೇ ಹಂತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ೨೦೨೨ <ref>{{Cite news|url=https://carbuzz.com/news/honda-is-beating-tesla-in-driverless-car-race|title=Honda testing Level 4 autonomous driving technology|date=30 October 2021|work=[[NHK]] World|access-date=24 November 2021}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಹೋಂಡಾ ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೂಸ್ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ವಾಹನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಅನುಮತಿಗಾಗಿ ಎನ್‌ರಚ್‌‌ಟಿಎಸ್‌‍ಎಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಕ್ರೂಸ್ ಮೂಲ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಚಕ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ರೇಕ್ ಪೆಡಲ್‌ಗಳಂತಹ ಮಾನವ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಲ್ಲ. ಕಾರನ್ನು ಜಿಎಮ್‌‍ ಮತ್ತು ಕ್ರೂಸ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾದ ಹೋಂಡಾದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೨೦೨೨ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಎಮ್‌‍ ನ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಝೀರೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/gm-seeks-us-approval-deploy-self-driving-vehicle-2022-02-18/|title=GM seeks U.S approval to deploy self-driving vehicles|last=David Shepardson|date=19 February 2021|work=[[Reuters]]|access-date=18 April 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://arstechnica.com/cars/2022/02/gm-seeks-us-approval-to-put-driverless-cruise-origin-into-commercial-service/|title=GM seeks US approval to deploy self-driving car without a steering wheel|last=Jon Brodkin|date=22 February 2021|work=[[Ars Technica]]|access-date=18 April 2022}}</ref> ೨೦೨೨ರ ಅರ್ಜಿ ಬಾಕಿ ಇದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/senate-democrats-urge-us-transport-chief-develop-autonomous-vehicle-rules-2022-04-27/|title=U.S. Senate Democrats urge Buttigieg to develop autonomous vehicle rules|last=David Shepardson|date=26 April 2022|work=[[Reuters]]|access-date=29 April 2022}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೂಸ್ ಮೂಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ೨೦೨೨ ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಹೊರತರಲು ಹೋಂಡಾ ತನ್ನ ಹಂತ ೪ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಸೇವಾ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. <ref>{{Cite press release|url=https://global.honda/newsroom/news/2022/c220421eng.html?from=newsrelease_area|title=Honda Signs Memorandum of Understanding with Teito Motor Transportation and kokusai motorcars as Part of Aim to Launch Autonomous Vehicle Mobility Service in Central Tokyo|publisher=[[Honda]]|accessdate=21 April 2022}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಟೋಕಿಯೊಗಾಗಿ ಕ್ರೂಸ್ ಮೂಲದ ಜಪಾನ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲಮಾದರಿಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.honda.co.jp/topics/2022/ct_2022-09-29.html|title=自動運転車両「クルーズ・オリジン」の試作車が完成、米国でテストを開始|date=29 September 2022|website=[[Honda]]|language=JA|trans-title=Prototype of self-driving car "Cruise Origin" completed, started testing in the United States|access-date=25 November 2022}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] phkg2rafjyke66ezw22v1sw9c0zkqqf 2 158247 1375188 1375151 2026-06-17T09:31:59Z Hariprasad Shetty10 87270 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 1375188 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 173662 1375164 1363833 2026-06-16T18:59:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375164 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ವಿಮಲಾ ರಂಗಾಚಾರ್ | image = Vimala Rangachar BNC.jpg | alt = | caption = ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ರಂಗಾಚಾರ್ | other_names = | birth_name = | birth_date = ೧೯೨೯ | birth_place = ಬೆಂಗಳೂರು,ಭಾರತ | death_date = {{Death date and given age|df=yes|2025|02|25|96}} | death_place = ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | nationality = ಭಾರತೀಯರು | occupation = | known_for = ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ | parents = ಅಮ್ಮಣ್ಣಿ ಅಮ್ಮಾಳ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಕೆ ರಾಮಾನುಜ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್ }} '''ವಿಮಲಾ ರಂಗಾಚಾರ್''' (೧೯೨೯ - ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು, [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಲಲಿತಕಲೆ|ಲಲಿತಕಲೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |last=Devika |first=V. R |date=7 November 2019 |title=Vimala Rangachar — a saga of service |url=https://www.thehindu.com/society/vimala-rangachar-a-saga-of-service/article29908773.ece |access-date=9 November 2019 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ಅವರು ಮೈಸೂರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಪಡೆದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ವಿಮಲಾ ರಂಗಾಚಾರ್ ಅವರು ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮಣ್ಣಿ ಅಮ್ಮಾಳ್ ಮತ್ತು ಎಸ್ ಕೆ ರಾಮಾನುಜ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Swaminathan |first=Chitri |date=11 February 2004 |title=Curator of culture |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2004/02/11/stories/2004021100370100.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040404181348/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2004/02/11/stories/2004021100370100.htm |archive-date=4 April 2004 |access-date=17 March 2010 |website=[[The Hindu]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rizvi |first=Aliyeh |title=Resident Rendezvoyeur: Woven into city history |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/opinion/others/saree-pact-kanchipuram-sarees/articleshow/46980667.cms? |access-date=2 March 2025 |website=Bangalore Mirror |language=en}}</ref> ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅವರ ಅಜ್ಜ ವೆಂಕಟರಂಗ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂನ ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.<ref>{{Cite news |date=26 February 2025 |title=Multi-faceted cultural personality and Mysore Education Society co-founder Vimala Rangachar passes away in Bengaluru |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/multi-faceted-cultural-personality-and-mysore-education-society-co-founder-vimala-rangachar-passes-away-in-bengaluru/article69265331.ece |access-date=26 February 2025 |work=The Hindu}}</ref> ಅವರು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name=":0" /> ೧೬ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ನಿವೃತ್ತ ಡಾ. ರಂಗಾಚಾರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮದುವೆಯಾದರೂ, ಅವರು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref name=":0">{{Cite news |date=26 February 2025 |title=Multi-faceted cultural personality and Mysore Education Society co-founder Vimala Rangachar passes away in Bengaluru |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/multi-faceted-cultural-personality-and-mysore-education-society-co-founder-vimala-rangachar-passes-away-in-bengaluru/article69265331.ece |access-date=26 February 2025 |work=The Hindu}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/multi-faceted-cultural-personality-and-mysore-education-society-co-founder-vimala-rangachar-passes-away-in-bengaluru/article69265331.ece "Multi-faceted cultural personality and Mysore Education Society co-founder Vimala Rangachar passes away in Bengaluru"]. ''The Hindu''. 26 February 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 February</span> 2025</span>.</cite></ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Vimala_Rangachar.jpg|left|thumb| ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ರಂಗಾಚಾರ್]] ರಂಗಾಚಾರ್ ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸೊಸೈಟಿ (ಎಂಇಎಸ್) ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದರು. ೨೦೨೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದಾಗ, ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web |title=Our Founders |url=https://mesmplpuc.in/our-founders/ |access-date=2 March 2025 |website=MES Vidyasagara Prof. MPL Sastry PU College |language=en-US}}</ref> ರಂಗಾಚಾರ್ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಸಮಾಜವಾದ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಮಹಿಳಾ ಸೊಸೈಟಿ (ಎಂ‌ಇ‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ‌ಎಸ್) ಅನ್ನು ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸೇವಾ ಸದನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ವೆಂಕಟರಾಮನ್|ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನ್]] ಅವರ ಪತ್ನಿ ಲೋಕಸುಂದರಿ ಅವರಿಂದ ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name=":0"/> ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಜವಳಿಗಳ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಇದು ಅವರ ತಾಯಿ ಅಮ್ಮಣ್ಣಿ ಅಮ್ಮಲ್ ಅವರಿಂದ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದ ಆಸಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೆಲಸದ ಮೂಲಕ, ಅವರು ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನಾಟ್ಯ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕರಕುಶಲ ಮಂಡಳಿಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref name=":0" /> ರಂಗಾಚಾರ್ ಅವರು [[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್|ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] ಅವರ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಹಣಕಾಸು ಪಡೆಯಲು ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಮಹಿಳಾ ಸೊಸೈಟಿ (ಎಂ‌ಇ‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ‌ಎಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.<ref>{{Cite web |last=Damodaran |first=Akhila |date=2016-01-20 |title=Meet the Heroes of Malleswaram |url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2016/Jan/20/meet-the-heroes-of-malleswaram-871077.html |access-date=2025-03-08 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ರಂಗಾಚಾರ್ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ರಂಗತಂಡವಾದ ''ಕಲಾಜ್ಯೋತಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.'' ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪುರುಷ ನಟರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಇತ್ತು, ಅವರು ಸ್ವತಃ ನಟನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಭಿನಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಂಪಿನ ಕೆಲವು ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ನಾಟಕಕಾರರಾದ [[ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ|ಟಿ.ಪಿ. ಕೈಲಾಸಂ]] ಮತ್ತು ಪ್ರವತಾನಿ ಅವರ ನಾಟಕಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಈ ಗುಂಪಿನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕೈಲಾಸಂ ಅವರ ''ಅಮ್ಮಾವರ ಗಂಡದ ಹಿಂದಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಿತ್ತು,'' ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕೂಡ ಹಾಜರಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=~ಅಮ್ಮೋರ ಗಂಡ {{!}} Ammora Ganda~ |url=http://www.prakasamtrust.org/ag/ |access-date=1 March 2025 |website=www.prakasamtrust.org }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜೆಸಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೆಚೂರ್ ಡ್ರಾಮಾಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ (ಎಡಿಎ ರಂಗಮಂದಿರ) ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು. ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್|ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮಕ್ಕಳ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಜವಾಹರ್ ಬಾಲ ಭವನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ರಂಗಾಚಾರ್ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref name=":0"/> ಅವರು ದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್‌ಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name=":0" /> ಅವರ ಇತರ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಕರಕುಶಲ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಎಂ‌ಇ‌ಎಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ, ನಾಟ್ಯ ಕಥಕ್ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂನಲ್ಲಿರುವ ಎಂ‌ಇ‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ‌ಎಸ್ ಲೇಡೀಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಸೇವಾ ಸದನ ಅನಾಥಾಶ್ರಮದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಎ‌ಡಿಎ ರಂಗಮಂದಿರದ ಗೌರವ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಗಾಂಧಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕೇಂದ್ರ - [[ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನ್, ಮುಂಬಯಿ|ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನದ]] ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ಎಂಪೋರಿಯಂನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ <ref name="Hindu">{{Cite web |last=Swaminathan |first=Chitri |date=11 February 2004 |title=Curator of culture |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2004/02/11/stories/2004021100370100.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040404181348/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2004/02/11/stories/2004021100370100.htm |archive-date=4 April 2004 |access-date=17 March 2010 |website=[[The Hindu]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSwaminathan2004">Swaminathan, Chitri (11 February 2004). [https://web.archive.org/web/20040404181348/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2004/02/11/stories/2004021100370100.htm "Curator of culture"]. ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ|The Hindu]]''. Archived from [http://www.hindu.com/thehindu/mp/2004/02/11/stories/2004021100370100.htm the original] on 4 April 2004<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 March</span> 2010</span>.</cite></ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Our Founders |url=https://mesmplpuc.in/our-founders/ |access-date=2 March 2025 |website=MES Vidyasagara Prof. MPL Sastry PU College |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://mesmplpuc.in/our-founders/ "Our Founders"]. ''MES Vidyasagara Prof. MPL Sastry PU College''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 March</span> 2025</span>.</cite></ref> ಸೇರಿದೆ. ರಂಗಾಚಾರ್ ಅವರು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಕಮಲ ಸನ್ಮಾನ್ ಮತ್ತು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಪಡೆದರು.<ref name=":0"/><ref name="Hindu"/> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರಂಗಾಚಾರ್ ಅವರ ಮಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನರ್ತಕಿ ರೇವತಿ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಂಗಾಚಾರ್ ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ|ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂನ]] ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.<ref name=":0"/> ರಂಗಾಚಾರ್ ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ ರಂದು ತಮ್ಮ ೯೬ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ನಿಧನರಾದರು.<ref name=":0"/> {{Efn|Sources mislabel her age as "97".}} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Notelist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ]] [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] 7vdbqm6zf152xo5sck91qe681uig7eu 0 177075 1375174 1374390 2026-06-17T03:43:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375174 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೫ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] [[File:Sadia Ayman 2 Meril Prothom Alo Awards 2025.jpg|thumb|ಸಾದಿಯಾ ಅಯ್ಮನ್_2_ಮೆರಿಲ್ ಪ್ರೋಥೋಮ್ ಅಲೋ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ 2025]] {{Infobox person | name = ಸಾದಿಯಾ ಅಯ್ಮನ್ | image = | caption = 2025 ರಲ್ಲಿ ಸಾದಿಯಾ ಅಯ್ಮನ್ | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1999|3|17}} | native_name = ಸಾದಿಯಾ ಅಯ್ಮನ್ | birth_place = ಬಾರಿಸಲ್, [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]<ref>{{Cite web |script-title=bn:আয়মান সাদিকের সঙ্গে সাদিয়া আয়মানের কী সম্পর্ক |url=https://thedailycampus.com/personality/143044/%E0%A6%86%E0%A7%9F%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%9F%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A7%80-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%95 |access-date=2024-09-26 |website=thedailycampus.com |language=bn}}</ref> | education = ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | occupation = {{hlist|ಅಭಿನೇತ್ರಿ|ಮಾಡೇಲ್}} | years_active = 2019–ಇಂದಿನವರೆಗೆ }} ''ಫಾತಿಮಾ ತಸ್ನಿಮ್ ಸಾದಿಯಾ'' (ಜನನ 17 ಮಾರ್ಚ್ 1999) [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]ದ ನಟಿ ಮತ್ತು ರೂಪದರ್ಶಿ. ಅವರು ''ಸಾದಿಯಾ ಅಯ್ಮನ್'' ಎಂಬ ರಂಗನಾಮದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಟಾಕ್ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಟು ಬಿ ವೈಫ್'' ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನ ನಾಟಕದ ಮೂಲಕ ನಟನೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. 2022 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಮಾಯಾಶಾಲಿಕ್'' ವೆಬ್ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಅವರು BCRA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೊಸಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. 2024 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಸೆಲಿಮ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಕಾಜೋಲ್ರೇಖಾ'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite news |script-title=bn:সাদিয়া আয়মানের প্রথম সিনেমা |url=https://www.dailyjanakantha.com/entertainment/news/709437 |access-date=2024-09-26 |work=Janakantha |language=bn}}</ref> ಅವರು ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ 'ಬೋರೋ ಪ್ಲಸ್' ನ 'ಬೋರೋ ಪ್ಲಸ್ ನೀಮ್ ಫೇಸ್‌ವಾಶ್' ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಶಿಯೋಮಿ|ಶಿಯೋಮಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ರಾಯಭಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |date= September 2024|title=নতুন রূপে হাজির হলেন সাদিয়া আয়মান |url=https://www.kalerkantho.com/online/entertainment/2024/09/22/1427871 |access-date=2024-12-17 |website=[[Kaler Kantho]]}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಆಯ್ಮನ್ 17 ಮಾರ್ಚ್ 1998 ರಂದು '''ಬರಿಶಾಲ್''' ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |date=March 2024 |title=Sadia Ayman's birthday today |url=https://www.daily-sun.com/printversion/details/739634 |access-date=2024-09-26 |work=Daily Sun |language=en |archive-date=2024-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926133735/https://www.daily-sun.com/printversion/details/739634 |url-status=dead }}</ref> ಅವಳಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="in">{{Cite news |script-title=bn:সাদিয়া আয়মান সম্পর্কে! |url=https://www.kalerkantho.com/print-edition/ronger-mela/2022/12/22/1215038|access-date=2024-09-26 |work=Kaler Kantho |date=December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222180726/https://www.kalerkantho.com/print-edition/ronger-mela/2022/12/22/1215038 |archive-date=22 February 2025 |language=bn}}</ref> == ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ == ಇಮ್ರಾಲ್ ರಫತ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 2019 ರಲ್ಲಿ "ಟು ಬಿ ವೈಫ್" ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನ ನಾಟಕದೊಂದಿಗೆ ಐಮನ್ ತನ್ನ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು "ಆಜ್ ಆಕಾಶೇ ಚಾಂದ್ ನೇಯ್", "ಬ್ರಿಶ್ಟಿರ್ ಒಪೆಕ್ಖೈ", "ಹಶಿ", "ಮೆಡಿಸಿನ್ ಮ್ಯಾನ್", "ನೀರೆರ್ ಪಾಖಿ", "ತುಯಿ ಛಾರಾ ಮೋನ್ ಭಲೋ ನೇಯಿ", "ಸದಾ ಪಾಯ್ರಾ" ಮತ್ತು "ಏಕ್ ತಾ ಛೇಲೆ ಮೊನರ್ ಆಂಜಿನೇಟ್" ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ನಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.<ref>{{Cite news |date=March 2024 |title=Sadia Ayman's birthday today |url=https://www.daily-sun.com/printversion/details/739634 |access-date=2024-09-26 |work=Daily Sun |language=en |archive-date=2024-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926133735/https://www.daily-sun.com/printversion/details/739634 |url-status=dead }}</ref> 2022 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಮಾಯಾಶಾಲಿಕ್'' (2022) ಗಾಗಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವರದಿಗಾರರ ಸಂಘದಿಂದ (BCRA) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ (ವಿಮರ್ಶಕರು) BCRA ಪ್ರಶಸ್ತಿ - 2022 ಅನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಂಗಾಳ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಮಾಸುಮ್ ಶಹರಿಯಾರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಶಾಪ್ನೋವುಕ್'' (2023) ಎಂಬ ವೆಬ್‌ಫಿಲ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಬಯೋಸ್ಕೋಪ್ (ಲೈವ್ ಟಿವಿ) ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಕಬಾಡಿ'' (2023) ಮತ್ತು ಚೋರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ''ಇಂಟರ್ನ್‌ಶೀಪ್'' (2023) ಎಂಬ OTT ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಗಿಯಾಸುದ್ದೀನ್ ಸೆಲಿಮ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಕಾಜೋಲ್ರೇಖಾ'' (2024) ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ.<ref>{{Cite news |last=Rahman |first=Akhlakur |date=2022-12-25 |title=Sadia soars |url=https://www.thedailystar.net/entertainment/tv-film/news/sadia-soars-3204031 |access-date=2024-09-26 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> == ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ == {{Pending films key}} {| class="wikitable" |+ !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು !ಉಲ್ಲೇಖ. |- |2024 |''ಕಾಜೋಲ್ರೇಖಾ'' |ಯುವತಿ ಕಾಜೋಲ್ರೇಖಾ |ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರ |<ref>{{Cite news |date=January 2024 |title=Sadia Ayman to make film debut with 'Kajol Rekha' |url=https://www.daily-sun.com/post/729465 |access-date=2024-09-26 |work=Daily Sun |language=en |archive-date=2024-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127131040/https://www.daily-sun.com/post/729465 |url-status=dead }}</ref> |- |2025 |''ಉತ್ಶೊಬ್'' |ಜೆಸ್ಮಿನ್ | |<ref>{{Cite web |title='সংবিধিবদ্ধ সতর্কীকরণ: পরিবার ছাড়া দেখা নিষেধ' |url=https://www.itvbd.com/entertainment/dhallywood/217630/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A7%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%A7-%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%80%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A6%A3-%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%9B%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A6%BE-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A6%BE-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A7 |access-date=2025-05-31 |website=Independent Television |language=bn}}</ref><br><ref>{{Cite web |date=2025-05-14 |title=ঈদে মুক্তি পাবে এক সিনেমায় ১১ তারকার 'উৎসব' |url=https://ntvbd.com/entertainment/news-1556737 |access-date=2025-06-07 |website=ntvbd.com |language=en}}</ref> |} === ವೆಬ್ ಚಲನಚಿತ್ರ === {| class="wikitable" |+ !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ನಿರ್ದೇಶಕ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು !ಉಲ್ಲೇಖ. |- |2022 |''ಮಾಯಾಶಾಲಿಕ್'' |ಸಾರಾ |ಶಿಹಾಬ್ ಶಾಹೀನ್ |ಚೊಚ್ಚಲ ವೆಬ್‌ಫಿಲ್ಮ್ | |- |2023 | "ಶಾಪ್ನೋವುಕ್" |ಸುಮಿ |ಮಾಸುಮ್ ಶಹರಿಯಾರ್ | |<ref>{{Cite news |date=July 2023 |title=Manoj Pramanik, Sadia Ayman pair up for first time in drama |url=https://www.daily-sun.com/printversion/details/699555/favicon/favicon/bangla |access-date=2024-09-28 |work=Daily Sun |language=en }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |2024 |"ಬಿಭಾಬೋರಿ" |ನೀತು |ಟಿಟೊ ರೆಹಮಾನ್ | |<ref>{{Cite news |script-title=bn:দীপ্ত প্লেতে আসছে ভৌতিক গল্পে ওয়েব ফিল্ম 'বিভাবরী' |url=https://www.bhorerkagoj.com/entertainment/746324 |work=Bhorer Kagoj |language=bn |archive-date=2025-02-22 |access-date=2024-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222033131/https://www.bhorerkagoj.com/entertainment/746324 |url-status=dead }}</ref> |} === ವೆಬ್ ಸರಣಿ === {| class="wikitable" |+ !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ನಿರ್ದೇಶಕ !OTT ವೇದಿಕೆ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು !ಉಲ್ಲೇಖ. |- | rowspan="3" |2023 |"ಕಬಡ್ಡಿ" |ಮೀರಾ |ರುಬಾಯೆತ್ ಮಹಮೂದ್ |ಬಯೋಸ್ಕೋಪ್ (ಲೈವ್ ಟಿವಿ) |ಚೊಚ್ಚಲ ವೆಬ್ ಸರಣಿ |<ref>{{Cite news |date=2023-01-07 |title=Dipjol-Misha ready to play 'Kabadi' |url=https://www.thedailystar.net/entertainment/tv-film/news/dipjol-misha-ready-play-kabadi-3214751 |access-date=2024-09-26 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> |- |"ಇಂಟರ್ನ್‌ಶೀಪ್" |ಮನಿಷಾ |ರೆಜಾರ್ ರೆಹಮಾನ್ |ಚೋರ್ಕಿ | |<ref>{{Cite news |date=2023-02-22 |title=Enroll for Chorki's 'Internsheep' tomorrow |url=https://www.thedailystar.net/entertainment/tv-film/news/enroll-chorkis-internsheep-tomorrow-3254491 |access-date=2024-09-26 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> |- |''ಪ್ರೊಕೊಲಿಟೊ'' |ಅಣ್ಣಾ |ಎಂಡಿ ಅಬಿದ್ ಮಲ್ಲಿಕ್ |ಚೋರ್ಕಿ | |<ref>{{Cite news |date=2023-10-13 |title=Chorki's Halloween special 'Procholito' drops intriguing trailer |url=https://www.thedailystar.net/entertainment/tv-film/news/chorkis-halloween-special-procholito-drops-intriguing-trailer-3442121 |access-date=2024-09-26 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> |- |2025 |"ಬೋಹೀಮಿಯನ್ ಘೋರಾ" |ಶುಂಡೋರಿ |ಅಮಿತಾಭ್ ರೆಜಾ ಚೌಧರಿ |ಹೊಯ್ಚೊಯ್ | |<ref>{{Cite web |date=2025-05-11 |title='Bohemian Ghora' to hit screens with star-studded cast |url=https://www.tbsnews.net/splash/bohemian-ghora-hit-screens-star-studded-cast-1139586 |access-date=2025-06-01 |website=The Business Standard |language=en}}</ref> |} == ದೂರದರ್ಶನ == {| class="wikitable" style="font-size:94%;" |+ !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ನಿರ್ದೇಶಕ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2019 |ಟು ಬಿ ವೈ‍ಫ್ |ಇಮ್ರಾವುಲ್ ರಫತ್ | |- |2021 |''ಕೋಬ್ + ಕುಸುಮ್'' | |ಶೇತು ಆರಿಫ್ |<ref>{{Cite news |date=January 2024 |title=Shashwta Datta, Sadia Ayman in a drama after 3 years |url=https://www.daily-sun.com/printversion/details/728999 |access-date=2024-09-28 |work=Daily Sun |language=en |archive-date=2024-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127113441/https://www.daily-sun.com/printversion/details/728999 |url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="3" |2022 |''ಫುಲ್ಲರ್ ನೇಮ್ ನೇಮ್'' | |ಮಿಜಾನೂರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಆರ್ಯನ್ | |- |''ನೊರೊ ಸಂಡರ್'' | |ರುಬೆಲ್ ಅನುಷ್ | |- |''ಪ್ರೇಮ್ ಕಹಿನಿ'' | |ಇಶ್ತಿಯಾಕ್ ಅಹ್ಮದ್ ರುಮೆಲ್ | |- | rowspan="10" |2023 |''ದೂಬ್ ಶತಾರ್'' |ನೀತು |ರುಬೆಲ್ ಅನುಷ್ | |- |''ಡೂಬ್ ಶತಾರ್ 2'' |ನೀತು |ರುಬೆಲ್ ಅನುಷ್ | |- |''ಬಾಬುಯಿ ಪಖೀರ್ ಬಾಷಾ'' | |ಮಾರುಫ್ ಹೊಸೇನ್ ಸಾಜಿಬ್ | |- |''ಜೋಲ್ಟಿಯನ್'' | |ಛಾಯನಿಕಾ ಚೌಧರಿ | |- |''ಕೋಸ್ಟರ್ ನಾಮ್ ಮಾಯಾ'' | |ಪೋತಿಕ್ ಶಧನ್ | |- |''ದಿ ‌‍ಫಸ್ಟ್ ಕೇಸ್'' | |ಜಮಲ್ ಮಲಿಕ್ | |- |''ಚಿಥಿ'' | |ಪ್ರೀತಿ ದತ್ತ್ | |- |''ಚೊಡ್ಡೋಬೇಶಿ ತೋಮಯ್ ವಲೋಬಾಶಿ'' | |ನೂರ್ ಇಮ್ರಾನ್ ಮಿಥು | |- |''ಎಮೋನ್ ಏಕ್ತಾ ತುಮಿ ಚಾಯ್'' | |ಕೆ.ಎಂ. ಶೋಹಾಗ್ ರಾಣಾ | |- |''ಬ್ರಿಷ್ಟಿರ್ ಒಪೆಕ್‌ಖೈ'' | |ಎಲ್.ಆರ್. ಸೋಹೆಲ್ | |- | rowspan="16" |2024 |``ಹಶಿ'' |ನುಸ್ರತ್ ಜಹಾನ್ ಹಶಿ |ಮಾರುಫ್ ಹೊಸೈನ್ ಸಾಜಿಬ್ | |- |''ಕೆಯು ಕೆಯು ತೇಕೆ ಜೈ'' | |ಶಿಶಿರ್ ಅಹ್ಮದ್ |<ref>{{Cite news |date=January 2024 |title=Shashwta Datta, Sadia Ayman in a drama after 3 years |url=https://www.daily-sun.com/printversion/details/728999 |access-date=2024-09-28 |work=Daily Sun |language=en |archive-date=2024-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127113441/https://www.daily-sun.com/printversion/details/728999 |url-status=dead }}</ref> |- |''ಆಜ್ ಕಲ್ ತುಮಿ ಅಮಿ'' | |ಮಾರುಫ್ ಹೊಸೇನ್ ಸಾಜಿಬ್ | |- |''ಶೇಷ್ ಪ್ರೊಹೋರ್ ತುಮಿ'' | |ಸೆಲಿಮ್ ರೆಜಾ | |- |''ಕಾಜೋಲ್ ಲೊಟ್ಟಾ'' |ಲೋಟಾ |ಶಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಕೀಬ್ | |- |''ಇದು ಸ್ಥಳ.'' | |ಸದ್ನಾನ್ ರೋನಿ | |- |"ಪ್ರಿಯೋ ಲೈಲಿ" |ಲೈಲಿ |ಜಮಾಲ್ ಮಲ್ಲಿಕ್| |- |``ನೋಟುನ್ ಕೋರೆ ಗೋಲ್ಪೋ ಲೇಖಾ'' | |ಮಬ್ರೂರ್ ರಶೀದ್ ಬನ್ನಾ | |- |"ವಲೋಬಶರ್ ಗೋಲ್ಪೋ" | |ಮಬ್ರೂರ್ ರಶೀದ್ ಬನ್ನಾ | |- |"ಜೋಖೋನ್ ಟೋಖಾನ್" |ರಾಹಾ |ಮಿಜಾನುರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಆರ್ಯನ್ | |- |``ಮೋನೆ ರಖ್ಬೋ'' |ಪಿಯಾಶಾ |ಮಬ್ರೂರ್ ರಶೀದ್ ಬನ್ನಾ | |- |"ಶುಕ್ನೀರ್" |ದಶಾಂಶ |ಸಜಾದ್ ಹೊಸೈನ್ ಬಪ್ಪಿ | |- |"ಒಂಟರ್ ಒಂಟರ್" | |ಮಹ್ಮುದುರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಹಿಮೆ | |- |"ವುಗಿ ಜುಗಿ ಫೈನಾನ್ಸ್" | |ಜುಬೇಯರ್ ಇಬ್ನ್ ಬಕರ್ | |- |''ಫುಲ್ ಹಟಾ ಶರ್ಟ್'' | |ಮಿಜಾನುರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಆರ್ಯನ್ | |- |"ಮೊಮೊಟಾ" | |ತೋಪು ಖಾನ್ | |- |2025 |''9 ಡಿಸೆಂಬರ್ ಸೋಂಧೇ'' |ಫಾತಿಮಾ |ತಿಹಾನ್ ಖಾನ್ | |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {| class="wikitable" |+ !ವರ್ಷ !ಪ್ರಶಸ್ತಿ !ವರ್ಗ !ಕೆಲಸ !ಫಲಿತಾಂಶ !ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" |2022 |ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವರದಿಗಾರರ ಸಂಘ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (BCRA) |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ (ವಿಮರ್ಶಕರ ಆಯ್ಕೆ) |''ಮಾಯಾಶಾಲಿಕ್'' |{{Won}} |<ref>{{Cite news |last=Rahman |first=Akhlakur |date=2022-12-25 |title=Sadia soars |url=https://www.thedailystar.net/entertainment/tv-film/news/sadia-soars-3204031 |access-date=2024-09-26 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> |- |ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |ಹೊಸ ನಟಿ (ಟಿವಿ) |"ಪ್ರೇಮ್ ಕಹಿನಿ" |{{Won}} |<ref>{{Cite web |title=Sadia Ayman won Bijoy TV present Bangladesh Excellence Awards 2022 for the drama "Prem Kahini" |url=https://x.com/Sadiaayman75/status/1684251355723235328 |website=X.Com}}</ref> |- |2024 |ಮೆರಿಲ್-ಪ್ರೋಥಮ್ ಅಲೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |''ಕಾಜೋಲ್ರೇಖಾ'' |{{Nominated}} |<ref>{{Cite news |date=2024-09-11 |script-title=bn:মেরিল-প্রথম আলো পুরস্কার ২০২৪: চলচ্চিত্রে মনোনয়নপ্রাপ্ত সেরা আট নায়িকা |url=https://www.prothomalo.com/entertainment/v84ve89htv |access-date=2024-09-28 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== fpttktvhj0asz4qbghv5ateai1vvwbr 0 178356 1375156 1362795 2026-06-16T15:11:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375156 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] ಮಾರಿಯಾ ಗ್ರಾಜಿಯಾ "ಲೆಲ್ಲಾ" ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ (26 ಮಾರ್ಚ್ 1941 - 3 ಮಾರ್ಚ್ 1992) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಲಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು 1974 ರಿಂದ 1976 ರವರೆಗೆ 17 ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮಾರಿಯಾ ತೆರೇಸಾ ಡಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಿಸ್ ನಂತರ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌]]ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳಾ ಚಾಲಕಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ, ಮತ್ತು 1975 ರ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳ ಒಳಗೆ ಮುಗಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳಾ ಚಾಲಕಿ. ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್ ಹ್ಯಾಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರೇಸ್ ಆಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ, ಮತ್ತು ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಓಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು 1979 ರ 6 ಅವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೆರ್ಗುಸಾ,<ref>https://www.motorsportmagazine.com/database/races/1979-florio-cup/</ref> 1979 ರ 6 ಅವರ್ಸ್ ಆಫ್ ವಲ್ಲೆಲುಂಗಾ<ref>https://www.motorsportmagazine.com/database/races/1979-vallelunga-6-hours/</ref> ಮತ್ತು 1981 ರ 6 ಅವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮುಗೆಲ್ಲೊ <ref>https://www.motorsportmagazine.com/database/races/1981-mugello-6-hours/#:~:text=Sunday%2C%20April%2012%2C%201981,1981%20Spa%2024%20Hours</ref> ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು 1976 ರ 24 ಅವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೆ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ 2 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ಕಥೆಯು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ರೇಸರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಅವರ ಅನುಭವವು ರೇಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರೇಸಿಂಗ್ [[ಉದ್ಯಮ]]ದಲ್ಲಿ ಜನರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಇಟಲಿಯ ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ರುಗರೊಲೊ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 26, 1941 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.<ref>https://lellalombardi.it/en/biography/</ref> <ref>https://f1andco.com/lella-lombardi-la-sua-storia/</ref> <ref>https://www.statsf1.com/en/lella-lombardi.aspx</ref>ಅವರು ಮೂರು ಮಕ್ಕಳ ಕಿರಿಯ ಮಗು<ref>https://www.autosport.com/f1/news/why-lella-lombardi-was-much-more-than-f1-half-point-heroine/10717103/</ref> ಅವರ ತಂದೆ ಕಟುಕರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಲೆಲ್ಲಾಗೆ ಕುಟುಂಬದ ಅಂಗಡಿಗೆ ಡೆಲಿವರಿ ಡ್ರೈವರ್ ಆಗಿ ಮೊದಲ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.historicracing.com/driverDetail.cfm?driverID=2329 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-20 |archive-date=2022-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205135506/https://www.historicracing.com/driverDetail.cfm?driverID=2329 |url-status=dead }}</ref> ಮೊದಲಿಗೆ, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ತಂದೆಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ರೇಸಿಂಗ್ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟಕರವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಆದರೆ 1968 ರ ಓಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ರನ್ನರ್-ಅಪ್ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>https://www.formula1.com/en/latest/article.trailblazing-racer-lella-lombardi-remembered-30-years-on-from-her-death.6zz9pupcxc97yy5SEL1kkR.html</ref> =ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಅನುಭವದ ನಂತರ, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ 1965 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಕಾರನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು, ಅದನ್ನು ಅವರು ಫಾರ್ಮುಲಾ ಮೊಂಜಾ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಅವರು 1968 ರಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ ತ್ರೀಗೆ ತೆರಳಿದರು, <ref>https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/lombardi-lella-1942</ref> ಮತ್ತು 1970 ರಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫಾರ್ಮುಲಾ 850 ಸರಣಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/lombardi-lella-1942</ref> 1974 ರಲ್ಲಿ, ಫಾರ್ಮುಲಾ 5000 ರಲ್ಲಿ ಶೆಲ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್-ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್ ಲೋಲಾವನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.historicracing.com/driverDetail.cfm?driverID=2329 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-20 |archive-date=2022-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205135506/https://www.historicracing.com/driverDetail.cfm?driverID=2329 |url-status=dead }}</ref> ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ 1974 ರಲ್ಲಿ, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಡಿ'ಇಟಾಲಿಯಾದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಬ್ರಾಬಮ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ವಿಫಲರಾದರು. <ref>http://www.ingenere.it/articoli/pioniere-lella-lombardi-preferisco-un-incidente-che-innamorarmi</ref> ಈ ಕಾರನ್ನು 208 ಮೀಟರ್ ಮಧ್ಯಮ ತರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ರೇಡಿಯೊ ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿತು, ಇದು ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿ 208 ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. <ref>https://f1i.com/images/291714-the-highest-race-number-ever-seen-in-f1.html</ref> ಆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕುಲೀನ ಕೌಂಟ್ ವಿಟ್ಟೋರಿಯೊ ಜಾನನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು, ಅವರು ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |url=https://www.historicracing.com/driverDetail.cfm?driverID=2329 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-20 |archive-date=2022-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205135506/https://www.historicracing.com/driverDetail.cfm?driverID=2329 |url-status=dead }}</ref> 1975 ರಲ್ಲಿ, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ವಿಟ್ಟೋರಿಯೊ ಬ್ರಾಂಬಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾನ್ಸ್-ಜೋಕಿಮ್ ಸ್ಟಕ್ ಅವರನ್ನು ಸೇರಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು, ಜಾನನ್‌ನ ಲವಾಝಾ ಕಾಫಿ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಋತುವನ್ನು ಓಡಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.historicracing.com/driverDetail.cfm?driverID=2329 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-20 |archive-date=2022-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205135506/https://www.historicracing.com/driverDetail.cfm?driverID=2329 |url-status=dead }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಭಿಯಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಓಟದಲ್ಲಿ, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ 1958 ರಲ್ಲಿ ಮಾರಿಯಾ ತೆರೇಸಾ ಡಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಿಸ್ ನಂತರ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. 1975 ಮಾರ್ಚ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಘಟನಾತ್ಮಕ ಋತುವಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಇಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುವವರೆಗೆ ಓಟವು ಕೇವಲ 23 ಲ್ಯಾಪ್‌ಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು, ಆದರೆ ರೋಲ್ಫ್ ಸ್ಟೊಮೆಲೆನ್‌ರ ಎಂಬಸಿ ಹಿಲ್‌ನ ಹಿಂಭಾಗದ ರೆಕ್ಕೆ ಮುರಿದು ಅವರನ್ನು ತಡೆಗೋಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಓಟವು ದೊಡ್ಡ ದುರಂತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಸ್ಟೊಮೆಲೆನ್‌ರ ಕಾರು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪುಟಿದು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ದಾಟುವಾಗ ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಪೇಸ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಯಿತು. ಸ್ಟೊಮೆಲೆನ್‌ರ ಹಾರುವ ಕಾರಿನಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಓಟವು ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಲ್ಯಾಪ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನದ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಓಟದ ದೂರದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ಓಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು, ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. <ref>http://www.grandprix.com/gpe/rr254.html</ref> ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಇತರ ರೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ನರ್ಬರ್ಗ್ರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜರ್ಮನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಕೂಡ ಸೇರಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಏಳನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. <ref>https://www.motorsportmagazine.com/special-article/italian-legends/26/lella-lombardi-is-the-only-woman-to-finish-in-the-f1-points-but-thats-not-all/</ref> ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್ ಗ್ಲೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಒಂದು ಬಾರಿ ಡ್ರೈವ್<ref>https://www.formulaonehistory.com/drivers/lella-lombardi/</ref> ಪಡೆದರು. <ref>https://www.worthpoint.com/worthopedia/1975-lella-lombardi-frank-williams-50573908</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಗ್ನಿಷನ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ರೇಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸದಂತೆ ತಡೆಯಲಾಯಿತು <ref>https://www.worthpoint.com/worthopedia/1975-lella-lombardi-frank-williams-50573908</ref><ref>https://formula143.org/2022/05/17/1975-williams-fw04-lombardi/</ref> ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಮಾರ್ಚ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಬಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸ್ಟಕ್ ಜೊತೆಗೆ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. https://www.oldracingcars.com/march/761/ ಆ ವರ್ಷ ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೪ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು, <ref>https://web.archive.org/web/20141210045130/http://www.formula1.com/results/season/1976/442/</ref> ಮತ್ತು ತರುವಾಯ, ತಂಡವು ಅವರನ್ನು ರೋನಿ ಪೀಟರ್ಸನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. <ref>https://gprejects.com/centrale/profiles/drivers/profile-lella-lombardi</ref> ನಂತರ, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ RAM ರೇಸಿಂಗ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೨ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. <ref>https://gprejects.com/centrale/profiles/drivers/profile-lella-lombardi</ref> ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ರೇಸ್ 1974 ರಲ್ಲಿ, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್ ಹ್ಯಾಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರೇಸ್ ಆಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಲಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಲೋಲಾ-ಚೆವ್ರೊಲೆಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟೂರಿಂಗ್ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಕಾರನ್ನು ಓಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು 14 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. <ref>https://gprejects.com/centrale/profiles/drivers/profile-lella-lombardi</ref> 1975 ರ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್-ಫೋರ್ಡ್ ಕಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅವರು 20 ಸುತ್ತುಗಳ ನಂತರ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. <ref>https://www.oldracingcars.com/f1/results/1975/race-of-champions/</ref> =ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರುಗಳು= ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ನಂತರ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ರೇಸ್ ಮಾಡಿದರು. 1979 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 6 ಗಂಟೆಗಳ ಪೆರ್ಗುಸಾ ಮತ್ತು 6 ಗಂಟೆಗಳ ವಲ್ಲೆಲುಂಗಾವನ್ನು ಗೆದ್ದರು; 1981 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 6 ಗಂಟೆಗಳ ಮುಗೆಲ್ಲೊ [ಇಟ್] ಗೆದ್ದರು. ಅವರು 24 ಗಂಟೆಗಳ ಲೆ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು 1976 ರಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾನ್ಸಿಯಾ ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ ಟರ್ಬೊದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 20 ನೇ ಸ್ಥಾನ (ಮತ್ತು GTP ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ) ಗಳಿಸಿದರು.[ಅವರು ಹಲವಾರು ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಓಟಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಡಿಯಂ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು: ೧೯೭೪ ರ ಕ್ಯಾಸಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ; ೧೯೭೭ ರ ಇಮೋಲಾ ೨೫೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ; ೧೯೭೯ ರ ವುನ್‌ಸ್ಟಾರ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ; ೧೯೭೯ ರ ಉಲ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ; ೧೯೮೧ ರ ಮೊಂಜಾ ೧,೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ; ೧೯೮೧ ರ ೬ ಅವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೆರ್ಗುಸಾದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ; ೧೯೮೧ ರ ಡೊನಿಂಗ್ಟನ್ ೫೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ; ಮತ್ತು ೧೯೮೧ ರ ಡೊನಿಂಗ್ಟನ್ ೫೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ. ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಡೇಟೋನಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಪೀಡ್‌ವೇಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಫೈರ್‌ಕ್ರಾಕರ್ ೪೦೦ NASCAR ಓಟದಲ್ಲಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಕೂಡ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಇತರ ಮಹಿಳಾ ಚಾಲಕರು ಇದ್ದರು: ಅಮೇರಿಕನ್ ಜಾನೆಟ್ ಗುತ್ರೀ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೀನ್ ಬೆಕರ್ಸ್. ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ೩೧ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ 1988 ರಲ್ಲಿ ರೇಸಿಂಗ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೇಸಿಂಗ್ ತಂಡವಾದ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಆಟೋಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾವು= ಪತ್ರಕರ್ತ ಫಿಲ್ ಪಾಶ್ ವರದಿ ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪುರುಷತ್ವದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದ್ದರೂ, ಅವರ 'ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವ'ದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. <ref>https://www.nytimes.com/1975/10/05/archives/miss-lombardi-aims-at-auto-sex-barrier.html</ref> ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಸಲಿಂಗ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ರೇಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.<ref>https://www.theguardian.com/sport/article/2024/jul/15/formula-one-driver-ralf-schumacher</ref> ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಮಾರ್ಚ್ 3, 1992 ರಂದು ಮಿಲನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>https://www.formula1.com/en/latest/article.trailblazing-racer-lella-lombardi-remembered-30-years-on-from-her-death.6zz9pupcxc97yy5SEL1kkR.html</ref> ಅವರಿಗೆ 50 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಫ್ರುಗರೋಲೋದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ಫಿಯೊರೆಂಜಾ ಬದುಕುಳಿದರು. ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯನ್ನು ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾದ ಫ್ರುಗರೋಲೋದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.motorsportmagazine.com/archive/article/april-2015/110/she-made-her-point</ref> =ಪರಂಪರೆ= ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ರೇಸಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ರೇಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ; ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಅನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. <ref>https://timesofindia.indiatimes.com/sports/formula-one/news/who-was-lella-lombardi-meet-the-first-woman-in-f1-history-to-score-points-50-years-ago/articleshow/120697374.cms</ref> ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯನ್ನು ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಟ್ರೈಲ್‌ಬ್ಲೇಜರ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಮಹಿಳೆಯರು ರೇಸ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅನೇಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಾಲಕರು, ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಸೇರಿದಂತೆ. ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯನ್ನು ರೇಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಮತ್ತು ಡಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಿಸ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ರೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಪಾಯಿಂಟ್-ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳೆ. ನಂತರದ ಮೂರು ಮಹಿಳಾ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಚಾಲಕರು ಇದ್ದಾರೆ: ಡಿವಿನಾ ಗ್ಯಾಲಿಕಾ (1976 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸೀಸನ್), ಡಿಸೈರ್ ವಿಲ್ಸನ್ (1980) ಮತ್ತು ಜಿಯೋವಾನ್ನಾ ಅಮಾಟಿ (1992).<ref>https://www.formula1-dictionary.net/women_in_f1.html</ref> =ಚಲನಚಿತ್ರ= 2020 ರಲ್ಲಿ, "ಬಿಯಾಂಡ್ ಡ್ರೈವನ್" ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ರಿಯಾನಾ ಹಾರ್ಟ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಟ್ರಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ಜೀವನದ ನಾಟಕೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ-ಶೈಲಿಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಖಾತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ಯಾಟ್ರಿಜಿಯಾ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ (ಎಲ್ಲಾ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ಸೊಸೆ), ಟಟಿಯಾನಾ ಕಾಲ್ಡೆರಾನ್, ಅಮ್ನಾ ಅಲ್ ಕ್ಯುಬೈಸಿ, ವಿಕ್ಕಿ ಪಿರಿಯಾ, ಆಲಿಸ್ ಪೊವೆಲ್, ಜಿಯೋವಾನ್ನಾ ಅಮಾತಿ, ಕಾರ್ಮೆನ್ ಜೋರ್ಡಾ ಮತ್ತು ಬೀಟ್ಸ್ಕೆ ವಿಸ್ಸರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>https://www.eyeforfilm.co.uk/review/beyond-driven-2020-film-review-by-jennie-kermode</ref> =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 8wrzvza3mgwldzganuzdyk7biisz01g 0 179173 1375193 1373926 2026-06-17T10:18:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375193 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿ | native_name = | native_name_lang = | image = | image_caption = | population = 11,892 | total_ref = <ref name="census">{{Cite web|url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/census-tables|title=A-11 Appendix: District wise scheduled tribe population (Appendix)|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=4 September 2024}}</ref> | popplace = {{flag|ಭಾರತ}} | region1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | pop1 = 11,892 | region2 = | pop2 = | languages = ವಾಗ್ರಿ ಬೂಲಿ | religions = [[File:Aum Om black.svg|16px]] [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] | related_groups = }} '''ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿ''' ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ (ಎಸ್‌ಟಿ) ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ|ಶಿವಮೊಗ್ಗ]], ದಾವಣಗೆರೆ ಮತ್ತು [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹರನಶಿಕಾರಿ, ಪಾಶಿ ಪಾರ್ಧಿ, ಅಡವಿಚೆಂಚರ್, ಶಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಗೊಂಡ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ "ಪಕ್ಷಿ ಹಿಡಿಯುವವರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮುದಾಯವು 'ವಾಗ್ರಿ' <ref name="SPPEL">{{Cite web |last= |title=HAKKIPIKKI DOCUMENTATION |url=https://www.sppel.org/hakkipikkidoc.aspx |publisher=Scheme for Protection and Preservation of Endangered Languages, Government of India |access-date=2026-05-21 |archive-date=2024-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904110421/https://www.sppel.org/hakkipikkidoc.aspx |url-status=dead }}</ref> ಅಥವಾ ' ವಾಗ್ರಿಬೂಲಿ ' ಎಂಬ [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು]] ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಗೆ]] ಹೋಲುತ್ತದೆ. <ref name="ICI">{{Cite journal|journal=Indian Journal of Research in Anthropolog|last=Patil|first=Ashok|last2=Prabhakar|first2=Jai|last3=Mali|first3=Siddappa|date=3 April 2024|title=Gory and Ghoulish Practice among Hakki-Pikki Tribal Community of Karnataka: Offering Animals to the Gods and Spirits|url=https://journals.indexcopernicus.com/api/file/viewByFileId/2023858|publisher=Index Copernicus International|page=35}}</ref> ==ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆ== ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳು ಮಾತೃಪ್ರಧಾನ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಂತರ್ಪತ್ನಿತ್ವ ಮತ್ತು ಏಕಪತ್ನಿತ್ವ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="ICI"/> ಮದುವೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮದುವೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ವರ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರು ಭರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ವಧುವಿನ ಜನರಿಗೆ [[ವರದಕ್ಷಿಣೆ]]ಯನ್ನು ಸಹ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Firstpost">{{cite news |last= |first= |date=28 May 2018|title=Documentary Name-Place-Animal-Thing introduces Karnataka's Hakki Pikki tribe and its oddly named people|url=https://www.firstpost.com/living/documentary-nameplaceanimalthing-introduces-karnatakas-hakki-pikki-tribe-and-its-oddly-named-people-4480917.html|newspaper=Firstpost|access-date= 4 September 2024}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅವರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಅಥವಾ ಯೋಧ ಸಮುದಾಯಗಳು ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿವೆ, ಅವರು ಮೇವಾರದ ರಾಜ ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್ ಜೊತೆ ಪೂರ್ವಜರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಚದುರಿಹೋಯಿತು. ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿ ಸಮುದಾಯವು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದು [[ಗುಜರಾತ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ, ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಮೊದಲು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿತ್ತು.<ref name="ICI"/><ref name="CIIL">{{Cite web|author=|url=https://sanchika.ciil.org/communities/65d6d25c-3218-4398-affe-64c84acf6473|title=Hakkipikki/Pardhi|publisher=Central Institute of Indian Languages, Government of India}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} jrhy7kpn1wmhfgrbaj9fgc94310bq2n 2 179308 1375196 1375137 2026-06-17T11:27:05Z ಗಣೇಶ್ ಎಂ 88310 1375196 wikitext text/x-wiki ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕದ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಎಂಬವರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರವಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಐದು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರು. ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಹಣತೆ ಹೋಗಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ದೀಪವನ್ನು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದವರೇ ದೀಪ ಹಚ್ಚ ಬೇಕೆಂದು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಭಯ ಇದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಟು. ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಮೊದಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈಗ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ದೀಪೊತ್ಸವದ ದಿನ, ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಅಪಾರ ದೈವ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಾದ ಮಹಿಷಾಂದಾಯ, ಮರುಳ ಧೂಮಾವತಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ರಾಹು ಗುಲಿಗ ಹಾಗೂ ಮನೆಯೊಳಗೆನೇ ಆರಾಧಿಸುವಂತಹ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟಂಬದ ನಡುವೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕ್ಲಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಗೌರವ ಈ ಕುಟುಂಬಕಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಳಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಅಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ತಿಂಡಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಕಡೆದು ಕಡುಬು ಮಾಡಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಕಡಬು ಬೇಯಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು, ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು 10 ರಿಂದ 15 km ನಡೆದು ಸಾಯಂಕಾಲದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಸುತ್ತಲಿಟ್ಟು, ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ತಿ ಹಚ್ಚಿದ ಹಣತೆ ಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇವರ ಈ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಸೇವೆಗೆ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೇವರ ಬಲಿಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆದು, ಈ ರೀತಿ ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ "ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ತನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚುತಿ ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಸಾರವು ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಲಿ" ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಅಂದಿನಿಂದ ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಈ 4 ಮಂದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಆಯಾ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂಜನ್ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾರಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಾರಬೈಲ್ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಸಂಸಾರವು ಅವಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿತು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಅಪರಿಮಿತ ದೈವಭಕ್ತ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಶೇಂದಿ ಕುಡಿಯುವಂತಹ ದೌರ್ಬಲ್ಯವು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಡಿಯುವ ಚಟಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವೊಂದು ಕಾಗದ ರುಜುವಾತು ಇಲ್ಲದೆ ಅಡಮಾನವಿಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಸಾಲಕೊಟ್ಟ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮುದಾಯದ ಹಣ ತೀರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ದೈವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು ದೈವಗಳ ಮೊಗ ಕಟ್ಸಲೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಪಡಕೊಂಡರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರು ಬೀದಿ ಪಾಲಾದರು. ತದ ನಂತರ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರವರ ಪೂರ್ವಜರ ಬನದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಧನಿಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹತಾಶರಾಗಿ ಜೀವನದ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಕೊರತಿ ಎನ್ನುವ ದೈವ ಮಾತ್ರ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆ ತಾಯಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಔತಣವಿರಲಿ ಸಂಭ್ರಮವಿರಲಿ ಸುಖ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಈ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ತಲೆಮಾರುಗಳು ಉರುಳಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದರು, ಕೆಲವರು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಮೂವರು ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರಾದ ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿಯಾದ ಕೂಸಮ್ಮರ ಅಜ್ಜಿ), ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಪೂವಮ್ಮ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಪಾಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು, ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ, ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಬಾಬು ಒಂದನೇ ಪಾಲಿನ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿ), ವೆಂಕಮ್ಮ (ಪೂಣೆ ಎಸ್ಆರ್ ಬಂಜನ್ರ ತಾಯಿ) ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮಮ್ಮುಲೇ ಯವರ ಮಕ್ಕಳು - ಕೇಶವ, ಈಶ್ವರ, ಗೌರಿ, ಲೀಲಾ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಎರಡನೇ ಪಾಲಿನ ಪೂವಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು - ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮತ್ತು ಕಮಲ ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಗೋಪಿ, ಜಯಂತಿ, ಯಶೋಧ ಮತ್ತು ನಾಗಪ್ಪ ಕಮಲರ ಮಕ್ಕಳು - ಸುಂದರಿ, ಬಾಗಿ, ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಮೋನಪ್ಪ ಮೂರನೇ ಪಾಲಿನ ಮಮ್ಮಲೇ ಮಕ್ಕಳು - ಕನಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಕನಪಾಯಿಯ ಮಗಳು - ಸೀತಮ್ಮ, ಯಮುನನ ಮಕ್ಕಳು - ಶೇಖರ, ಸಂಜೀವ, ರತ್ನ, (ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ರವರ ತಾಯಿ) ಭವಾನಿ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಆನಂದ. ಈ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳನ್ನು 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸತ್ಯ. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರ (ಕೂಸಮ್ಮರವರ ತಾಯಿ, ಬಾರಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ದರಾದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಜ್ಜಿ) ಅಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರು ಮೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಒಂದು ಗಂಡು. ಇವರ ಅಪ್ಪ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಮಮ್ಮಲೇಯವರನ್ನು (ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯ ಅಕ್ಕ) ಬೇರೆ ಊರಿನ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿವಂತನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕದ್ರಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಿರಿಯವನಾದ ಬಾಬು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೋರ್ಟ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅತ್ತಾವರದ ಬಾಬುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಕಿರಿಯ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವರು ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಗಂಡನಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದು, ತದನಂತರ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗದೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ವೆಂಕಮ್ಮರನ್ನು ಬಾಳ ಕಳವಾರಿನ ಕೃಷಿಕರಾದ ರಾಮ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳದ ಬಿರ್ಮನ ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿಯ (ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿ) ಐತಪ್ಪ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಯ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮನೆದೈವ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಬದಲಿಸುವಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂಡುಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೂಸಮ್ಮರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಿರಿಜಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಕೂಸಮ್ಮದಂಪತಿಗಳು 1962ರಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ನ ತೋಮಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತುಂಬು ಸಂಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನ ಅಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಜರು ಹಾಕಿದ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರಬೈಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮನವರು ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸಹೋದರರ ಸಹೋದರಿಯರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಕೂಸಮ್ಮರ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಪರ ಊರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋದಾಗ ಕಿರಿ ಮಗ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 1978-79ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಮುಖಾಂತರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ ಅಂದರೆ "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಂಜನ್ ಆದಿಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಈಗ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರದ ದೈವವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗನಿಗೆ ತಂಬಿಲ ಹಾಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು" ಆ ಪ್ರಕಾರ ಹಲವು ಮಂದಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕೂಸಮ್ಮನವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಾರೆಬೈಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ಕೂಸಮ್ಮನವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ವರುಷಗಳ ಕಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಂಜನ್ ಕಟುಂಬಸ್ಥರು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜದ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಜುಮಾದಿ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಡಚಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ‍್ಯೆಗಳು ಕಂಡು ಬಂದವು. ನಾಗರಹಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಂದು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದರಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಬಿಲ್ಲವ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಕಂಡುಬಂದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಈ ತರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಆ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟ ಸದಾಶಿವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಪಾಲು ಬಿದ್ದ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಯಾರದ್ದು ಎಂದು ಬಿಲ್ಲವ ಮುಖಂಡರು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ನಾಗಬನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಇರುವ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವು ಅನ್ಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಖರೀದಿಸಲು ಅಪಾರ ಹಣ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪರಿಹಾರ ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಊರಿನವರ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂಬಂತೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಊರಿನ ಹಿರಿಯರು, ಹಿತೈಷಿಗಳು, ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಸುರತ್ಕಲ್ ನ ಜೋತಿಷಿ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ನಾಗಪಾತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ ಬಾಯಾರ್ ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ನಾಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಊರಿನವರು, ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದು ಬಾಂದವರು ತನುಮನಧನಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತೆಂದರೆ "ನಾನು 150 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಸ್ತೇಜನಾಗಿದ್ದೆ ಈಗ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಕಾಲ ಕೂಡಿ ಬಂದಿದೆ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಡಬೇಡ, ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ನಾನಿದ್ದೇನೆ ಎಲ್ಲಾ ಎಡರುತೊಡರುಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಅಭಯವನ್ನು ನಾಗ ದೇವರು ನೀಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪಣತೊಟ್ಟರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಸಮಿತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಿತಿಗೆ ಹಿರಿಯರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವನ್ನು ವಾರೀಸುದಾರರಿಂದ ಖರೀದಿಸಲು ಹಣ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲು ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀ ಗಿರೀಶ್ ಪೊದುವಾಳ್ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಟ್ಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿಯವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಾ. 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತ್ತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಸಲಾಯಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಸ್ಥಳ ಖರೀದಿಸಲು, ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಲು ಕನಿಷ್ಠ 20 ಲಕ್ಷದ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ರೂಪರೇಷೆ ತಯಾರಿಸಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ವಿನಂತಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಿತಿವಂತರು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಮೀರಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಈ ನಡುವೆ 2002ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರು ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿ ಇಲ್ಲದ್ದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಿರತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಕಮಿಟಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಕಮಿಟಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನ ಇಟ್ಟು ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿ ನಿವಾಸಿಯಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಮರ್ಲಿನ್ ಕೊನ್ಸೆಸೊರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದರು.(ಕಮಿಟಿಯು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ತೀರಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿತು). ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಒಂದೊಂದು ಕುಟುಂಬದವರು ಒಂದೊಂದು ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ದೈವಸ್ಥಾನದ ಗುಡಿ, ಚಾವಡಿ ಮನೆ, ನಾಗಬನದ ಕಟ್ಟೆ, ತೀರ್ಥಬಾವಿ ಶುಧ್ಧೀಕರಣ, ನವೀಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ತನು ಮನ ಧನ ಗಳಿಂದ ಸಹಕರಿಸಿದರೂ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಶ್ರೀ ಎಸ್ ಆರ್ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ, ಶ್ರೀ ದಿವಾಕರ್ ಬಂಜನ್ ಸೂರತ್ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಮೊದಲಿಗರು. ಎಲ್ಲರ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತಾರೀಕು 17.06.2003. ರಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂದಿತು. ವೈಧಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು, ದೇವತಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶೋತ್ಸವು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುನರ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ದಿನದಂದು ಚಾವಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಹೋಮ,ನಾಗಬನದಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೇಶ ಬಲಿಸೇವೆ, ದೈವಗಳಗೆ ಪರ್ವ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಸಂಕ್ರಮಣದ ದಿನ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ ದೈವಗಳಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತುಳಸಿ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವಗಳಿಗೆ ಚೌತಿಪರ್ವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಬೂತಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಸಂದರ್ಭ ದಲ್ಲಿ, ನಾಗದೇವರಿಗೆ ತಂಬಿಲಸೇವೆ, ವೆಂಕಟರಮಣ ಮುಡಿಪು ಪೂಜೆ, ಅದಾದ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಿಗೆ ಪರ್ವಸೇವೆ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಗೆ ಕುರಿತಂಬಿಲ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ, ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ, ಹೋಮ, ಮಹಾಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣ ಜರಗುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ನಿಧನದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬಂಜನ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಎನ್.ಜಿ.ಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಆನಂದ್ ಎ, ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಎನ್ ಬಂಜನ್, ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ರವಿಚಂದ್ರ ಬಂಜನ್, ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ಜಯರಾಮ ಕುಲಾಲ್, ರಾಜನ್ ದೈವಗಳ ಅರ್ಚಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಹಾಗೂ ಜೊತೆ ಪೂಜಾ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಮ ಬಂಜನ್ ಇವರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡು 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಬಂಜನ್ ಕುಂಪಲ ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗಾಬನ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ ನವೀಕರಿಸಿ, ನೂತನ ಅನ್ನಛತ್ರ ಹಾಗೂ ಚಾವಡಿ ಸಭಾ ಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 2016ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ 26ರಂದು ನವೀಕರಣ ಬ್ರಹ್ಮಕಲೋತ್ಸವವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ಅಘೋರ ತಾಂತ್ರಿಕ್ ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು ಆಶೀರ್ವಚನ ನೀಡಿದರು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ 2ದಿನ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಿಲಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ರಧ್ದಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾರೂ ದ್ಷೆವಗಳಿಂದ ಅಭಯ ಪ್ರಾಸಾದ ಪಡೆದರು. ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಓಡುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಬೇಕೆ ssssss ಬಿರುದು ಸನ್ಮಾನ? ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ನೋಡುವವರಿಹರೆಂದು ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅದರಿಂದ ಓಡುವುದು ಮೈ ದುಂಬಿ ಎಂದಿನಂತೆ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ನನಗಿಲ್ಲ ಚಿಂತೆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಗಣೇಶ್.ಎಂ (ಮೂಲ ಕವಿತೆ ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ) ನಿವ್ರತ್ತಿ ನೌಕರಿ ಅಧಿಕಾರ ಬಡ್ತಿ ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದೆ ನಾ ಆವತ್ತು ಪುರುಸೊತ್ತು ಇಲ್ಲದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದೆ ನಾ ಅರುವತ್ತು ವ್ರತ್ತಿಯಿಂದ ವಿವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲಾ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನಸಂತ್ರಿಪ್ತಿ ನೀಡುವುದು ಎಲ್ಲಾ ನಿವ್ರತಿಯ ದಿನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ, ಮುಂದೇನು ಅನ್ನುವ ಆತಂಕ ಬಯಸಿದ ಕೆಲಸ ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ, ಜೀವನ ನಿರಾತಂಕ ನಿವ್ರತ್ತಿಯ ನಂತರ ಜಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಈಗೇನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುವೆನು, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳು ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ ಎಂದು ವ್ರತ್ತಿ ಬದುಕಿನಿಂದ ನಿವ್ರತ್ತಿ, ಜೀವನದ ಒಂದು ಘಟ್ಟ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾಲೇ ಇರಬೇಕು ನಗುತ್ತಲಿ, ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟ ರೋಟರಿ ನಾ ಕಂಡಂತೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾನರು, ದುರ್ಬಲರ ಸೇವೆಗೆಂದು, ಹೃದಯ ಬಿಚ್ಚಿದಾತರು ॥ ವಾರ-ವಾರ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಾಮರ್ಶೆ ನಿರಂತರ, ಸಮಾಜ-ಪರ ಚಿಂತನೆ, ಸ್ಪಂದನೆ ತದನಂತರ ॥ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು, ಗಡಿ ಅನ್ವಯವಿಲ್ಲ, ಸೇವಾ ಧರ್ಮ ನಡೆಯಲೆಂದೇ, ಸ್ನೇಹ- ಸಂಯಮವೆಲ್ಲ ॥ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು ಸಮಾನಮನಸ್ಕರೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ॥ ಚತುರ್ವಿಧ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಬದ್ಧರಾದ ಜನರಲಿ, ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸಿದ್ಧಮನ ಸದಸ್ಯರಲಿ ॥ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಗಣೇಶ್.ಎಂ 7nqjsmy40datzur68aiydrzvrjeiiex 1375197 1375196 2026-06-17T11:58:39Z ಗಣೇಶ್ ಎಂ 88310 1375197 wikitext text/x-wiki ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕದ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಎಂಬವರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರವಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಐದು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರು. ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಹಣತೆ ಹೋಗಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ದೀಪವನ್ನು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದವರೇ ದೀಪ ಹಚ್ಚ ಬೇಕೆಂದು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಭಯ ಇದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಟು. ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಮೊದಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈಗ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ದೀಪೊತ್ಸವದ ದಿನ, ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಅಪಾರ ದೈವ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಾದ ಮಹಿಷಾಂದಾಯ, ಮರುಳ ಧೂಮಾವತಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ರಾಹು ಗುಲಿಗ ಹಾಗೂ ಮನೆಯೊಳಗೆನೇ ಆರಾಧಿಸುವಂತಹ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟಂಬದ ನಡುವೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕ್ಲಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಗೌರವ ಈ ಕುಟುಂಬಕಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಳಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಅಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ತಿಂಡಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಕಡೆದು ಕಡುಬು ಮಾಡಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಕಡಬು ಬೇಯಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು, ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು 10 ರಿಂದ 15 km ನಡೆದು ಸಾಯಂಕಾಲದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಸುತ್ತಲಿಟ್ಟು, ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ತಿ ಹಚ್ಚಿದ ಹಣತೆ ಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇವರ ಈ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಸೇವೆಗೆ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೇವರ ಬಲಿಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆದು, ಈ ರೀತಿ ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ "ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ತನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚುತಿ ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಸಾರವು ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಲಿ" ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಅಂದಿನಿಂದ ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಈ 4 ಮಂದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಆಯಾ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂಜನ್ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾರಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಾರಬೈಲ್ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಸಂಸಾರವು ಅವಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿತು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಅಪರಿಮಿತ ದೈವಭಕ್ತ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಶೇಂದಿ ಕುಡಿಯುವಂತಹ ದೌರ್ಬಲ್ಯವು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಡಿಯುವ ಚಟಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವೊಂದು ಕಾಗದ ರುಜುವಾತು ಇಲ್ಲದೆ ಅಡಮಾನವಿಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಸಾಲಕೊಟ್ಟ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮುದಾಯದ ಹಣ ತೀರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ದೈವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು ದೈವಗಳ ಮೊಗ ಕಟ್ಸಲೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಪಡಕೊಂಡರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರು ಬೀದಿ ಪಾಲಾದರು. ತದ ನಂತರ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರವರ ಪೂರ್ವಜರ ಬನದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಧನಿಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹತಾಶರಾಗಿ ಜೀವನದ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಕೊರತಿ ಎನ್ನುವ ದೈವ ಮಾತ್ರ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆ ತಾಯಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಔತಣವಿರಲಿ ಸಂಭ್ರಮವಿರಲಿ ಸುಖ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಈ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ತಲೆಮಾರುಗಳು ಉರುಳಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದರು, ಕೆಲವರು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಮೂವರು ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರಾದ ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿಯಾದ ಕೂಸಮ್ಮರ ಅಜ್ಜಿ), ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಪೂವಮ್ಮ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಪಾಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು, ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ, ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಬಾಬು ಒಂದನೇ ಪಾಲಿನ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿ), ವೆಂಕಮ್ಮ (ಪೂಣೆ ಎಸ್ಆರ್ ಬಂಜನ್ರ ತಾಯಿ) ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮಮ್ಮುಲೇ ಯವರ ಮಕ್ಕಳು - ಕೇಶವ, ಈಶ್ವರ, ಗೌರಿ, ಲೀಲಾ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಎರಡನೇ ಪಾಲಿನ ಪೂವಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು - ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮತ್ತು ಕಮಲ ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಗೋಪಿ, ಜಯಂತಿ, ಯಶೋಧ ಮತ್ತು ನಾಗಪ್ಪ ಕಮಲರ ಮಕ್ಕಳು - ಸುಂದರಿ, ಬಾಗಿ, ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಮೋನಪ್ಪ ಮೂರನೇ ಪಾಲಿನ ಮಮ್ಮಲೇ ಮಕ್ಕಳು - ಕನಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಕನಪಾಯಿಯ ಮಗಳು - ಸೀತಮ್ಮ, ಯಮುನನ ಮಕ್ಕಳು - ಶೇಖರ, ಸಂಜೀವ, ರತ್ನ, (ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ರವರ ತಾಯಿ) ಭವಾನಿ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಆನಂದ. ಈ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳನ್ನು 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸತ್ಯ. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರ (ಕೂಸಮ್ಮರವರ ತಾಯಿ, ಬಾರಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ದರಾದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಜ್ಜಿ) ಅಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರು ಮೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಒಂದು ಗಂಡು. ಇವರ ಅಪ್ಪ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಮಮ್ಮಲೇಯವರನ್ನು (ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯ ಅಕ್ಕ) ಬೇರೆ ಊರಿನ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿವಂತನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕದ್ರಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಿರಿಯವನಾದ ಬಾಬು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೋರ್ಟ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅತ್ತಾವರದ ಬಾಬುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಕಿರಿಯ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವರು ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಗಂಡನಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದು, ತದನಂತರ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗದೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ವೆಂಕಮ್ಮರನ್ನು ಬಾಳ ಕಳವಾರಿನ ಕೃಷಿಕರಾದ ರಾಮ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳದ ಬಿರ್ಮನ ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿಯ (ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿ) ಐತಪ್ಪ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಯ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮನೆದೈವ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಬದಲಿಸುವಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂಡುಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೂಸಮ್ಮರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಿರಿಜಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಕೂಸಮ್ಮದಂಪತಿಗಳು 1962ರಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ನ ತೋಮಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತುಂಬು ಸಂಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನ ಅಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಜರು ಹಾಕಿದ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರಬೈಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮನವರು ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸಹೋದರರ ಸಹೋದರಿಯರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಕೂಸಮ್ಮರ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಪರ ಊರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋದಾಗ ಕಿರಿ ಮಗ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 1978-79ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಮುಖಾಂತರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ ಅಂದರೆ "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಂಜನ್ ಆದಿಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಈಗ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರದ ದೈವವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗನಿಗೆ ತಂಬಿಲ ಹಾಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು" ಆ ಪ್ರಕಾರ ಹಲವು ಮಂದಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕೂಸಮ್ಮನವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಾರೆಬೈಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ಕೂಸಮ್ಮನವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ವರುಷಗಳ ಕಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಂಜನ್ ಕಟುಂಬಸ್ಥರು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜದ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಜುಮಾದಿ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಡಚಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ‍್ಯೆಗಳು ಕಂಡು ಬಂದವು. ನಾಗರಹಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಂದು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದರಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಬಿಲ್ಲವ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಕಂಡುಬಂದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಈ ತರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಆ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟ ಸದಾಶಿವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಪಾಲು ಬಿದ್ದ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಯಾರದ್ದು ಎಂದು ಬಿಲ್ಲವ ಮುಖಂಡರು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ನಾಗಬನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಇರುವ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವು ಅನ್ಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಖರೀದಿಸಲು ಅಪಾರ ಹಣ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪರಿಹಾರ ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಊರಿನವರ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂಬಂತೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಊರಿನ ಹಿರಿಯರು, ಹಿತೈಷಿಗಳು, ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಸುರತ್ಕಲ್ ನ ಜೋತಿಷಿ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ನಾಗಪಾತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ ಬಾಯಾರ್ ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ನಾಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಊರಿನವರು, ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದು ಬಾಂದವರು ತನುಮನಧನಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತೆಂದರೆ "ನಾನು 150 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಸ್ತೇಜನಾಗಿದ್ದೆ ಈಗ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಕಾಲ ಕೂಡಿ ಬಂದಿದೆ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಡಬೇಡ, ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ನಾನಿದ್ದೇನೆ ಎಲ್ಲಾ ಎಡರುತೊಡರುಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಅಭಯವನ್ನು ನಾಗ ದೇವರು ನೀಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪಣತೊಟ್ಟರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಸಮಿತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಿತಿಗೆ ಹಿರಿಯರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವನ್ನು ವಾರೀಸುದಾರರಿಂದ ಖರೀದಿಸಲು ಹಣ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲು ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀ ಗಿರೀಶ್ ಪೊದುವಾಳ್ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಟ್ಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿಯವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಾ. 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತ್ತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಸಲಾಯಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಸ್ಥಳ ಖರೀದಿಸಲು, ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಲು ಕನಿಷ್ಠ 20 ಲಕ್ಷದ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ರೂಪರೇಷೆ ತಯಾರಿಸಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ವಿನಂತಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಿತಿವಂತರು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಮೀರಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಈ ನಡುವೆ 2002ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರು ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿ ಇಲ್ಲದ್ದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಿರತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಕಮಿಟಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಕಮಿಟಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನ ಇಟ್ಟು ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿ ನಿವಾಸಿಯಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಮರ್ಲಿನ್ ಕೊನ್ಸೆಸೊರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದರು.(ಕಮಿಟಿಯು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ತೀರಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿತು). ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಒಂದೊಂದು ಕುಟುಂಬದವರು ಒಂದೊಂದು ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ದೈವಸ್ಥಾನದ ಗುಡಿ, ಚಾವಡಿ ಮನೆ, ನಾಗಬನದ ಕಟ್ಟೆ, ತೀರ್ಥಬಾವಿ ಶುಧ್ಧೀಕರಣ, ನವೀಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ತನು ಮನ ಧನ ಗಳಿಂದ ಸಹಕರಿಸಿದರೂ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಶ್ರೀ ಎಸ್ ಆರ್ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ, ಶ್ರೀ ದಿವಾಕರ್ ಬಂಜನ್ ಸೂರತ್ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಮೊದಲಿಗರು. ಎಲ್ಲರ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತಾರೀಕು 17.06.2003. ರಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂದಿತು. ವೈಧಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು, ದೇವತಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶೋತ್ಸವು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುನರ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ದಿನದಂದು ಚಾವಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಹೋಮ,ನಾಗಬನದಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೇಶ ಬಲಿಸೇವೆ, ದೈವಗಳಗೆ ಪರ್ವ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಸಂಕ್ರಮಣದ ದಿನ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ ದೈವಗಳಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತುಳಸಿ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವಗಳಿಗೆ ಚೌತಿಪರ್ವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಬೂತಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಸಂದರ್ಭ ದಲ್ಲಿ, ನಾಗದೇವರಿಗೆ ತಂಬಿಲಸೇವೆ, ವೆಂಕಟರಮಣ ಮುಡಿಪು ಪೂಜೆ, ಅದಾದ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಿಗೆ ಪರ್ವಸೇವೆ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಗೆ ಕುರಿತಂಬಿಲ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ, ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ, ಹೋಮ, ಮಹಾಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣ ಜರಗುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ನಿಧನದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬಂಜನ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಎನ್.ಜಿ.ಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಆನಂದ್ ಎ, ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಎನ್ ಬಂಜನ್, ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ರವಿಚಂದ್ರ ಬಂಜನ್, ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ಜಯರಾಮ ಕುಲಾಲ್, ರಾಜನ್ ದೈವಗಳ ಅರ್ಚಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಹಾಗೂ ಜೊತೆ ಪೂಜಾ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಮ ಬಂಜನ್ ಇವರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡು 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಬಂಜನ್ ಕುಂಪಲ ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗಾಬನ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ ನವೀಕರಿಸಿ, ನೂತನ ಅನ್ನಛತ್ರ ಹಾಗೂ ಚಾವಡಿ ಸಭಾ ಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 2016ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ 26ರಂದು ನವೀಕರಣ ಬ್ರಹ್ಮಕಲೋತ್ಸವವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ಅಘೋರ ತಾಂತ್ರಿಕ್ ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು ಆಶೀರ್ವಚನ ನೀಡಿದರು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ 2ದಿನ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಿಲಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ರಧ್ದಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾರೂ ದ್ಷೆವಗಳಿಂದ ಅಭಯ ಪ್ರಾಸಾದ ಪಡೆದರು. ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಓಡುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಬೇಕೆ ssssss ಬಿರುದು ಸನ್ಮಾನ? ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ನೋಡುವವರಿಹರೆಂದು ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅದರಿಂದ ಓಡುವುದು ಮೈ ದುಂಬಿ ಎಂದಿನಂತೆ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ನನಗಿಲ್ಲ ಚಿಂತೆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಗಣೇಶ್.ಎಂ (ಮೂಲ ಕವಿತೆ ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ) ನಿವ್ರತ್ತಿ ನೌಕರಿ ಅಧಿಕಾರ ಬಡ್ತಿ ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದೆ ನಾ ಆವತ್ತು ಪುರುಸೊತ್ತು ಇಲ್ಲದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದೆ ನಾ ಅರುವತ್ತು ವ್ರತ್ತಿಯಿಂದ ವಿವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲಾ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನಸಂತ್ರಪ್ತಿ ನೀಡುವುದು ಎಲ್ಲಾ ನಿವ್ರತಿಯ ದಿನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ, ಮುಂದೇನು ಅನ್ನುವ ಆತಂಕ ಬಯಸಿದ ಕೆಲಸ ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ, ಜೀವನ ನಿರಾತಂಕ ನಿವ್ರತ್ತಿಯ ನಂತರ ಜಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಈಗೇನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುವೆನು, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳು ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ ಎಂದು ವ್ರತ್ತಿ ಬದುಕಿನಿಂದ ನಿವ್ರತ್ತಿ, ಜೀವನದ ಒಂದು ಘಟ್ಟ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾಲೇ ಇರಬೇಕು ನಗುತ್ತಲಿ, ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟ ರೋಟರಿ ನಾ ಕಂಡಂತೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾನರು, ದುರ್ಬಲರ ಸೇವೆಗೆಂದು, ಹೃದಯ ಬಿಚ್ಚಿದಾತರು ॥ ವಾರ-ವಾರ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಾಮರ್ಶೆ ನಿರಂತರ, ಸಮಾಜ-ಪರ ಚಿಂತನೆ, ಸ್ಪಂದನೆ ತದನಂತರ ॥ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು, ಗಡಿ ಅನ್ವಯವಿಲ್ಲ, ಸೇವಾ ಧರ್ಮ ನಡೆಯಲೆಂದೇ, ಸ್ನೇಹ- ಸಂಯಮವೆಲ್ಲ ॥ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು ಸಮಾನಮನಸ್ಕರೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ॥ ಚತುರ್ವಿಧ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಬದ್ಧರಾದ ಜನರಲಿ, ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸಿದ್ಧಮನ ಸದಸ್ಯರಲಿ ॥ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಗಣೇಶ್.ಎಂ osqk71dkio0qs53lhlk9vka4oju3otd 0 179330 1375152 1375066 2026-06-16T13:23:19Z A826 72368 A826 [[ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಥ ಗಾಣಿಗ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸೂಕ್ತವಾದ ಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 1375066 wikitext text/x-wiki '''ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ''' (ಜನನ: 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1947 – ಮರಣ: 12 ಜೂನ್ 2025), ಮೂಲ ಹೆಸರು '''ಕೋಡಿ ಕೃಷ್ಣ ಗಾಣಿಗ''', ಅವರು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ದ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಡಗುತಿಟ್ಟು ಎರಡೂ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ದೇವಿ ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯದ ಮೂಲಕ ಅವರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದು, "ಕುಷ್ಟರ ದೇವಿ" ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಯಕ್ಷಗಾನಾಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ ಅವರು 1947ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಗಾಣಿಗ ಮತ್ತು ಮಂಜಿ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಡಗುತಿಟ್ಟಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದ ಹೇರಂಜಾಲು ವೆಂಕಟರಮಣ ಗಾಣಿಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಡಗುತಿಟ್ಟಿನ ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಪಡ್ರೆ ಚಂದು ಅವರಿಂದ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟಿನ ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲಿತರು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026}}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಜೀವನ == ಅವರು ಅಮೃತೇಶ್ವರಿ ಮೇಳ, ಮಾರಣಕಟ್ಟೆ ಮೇಳ, ಕಲಾವಿಹಾರ ಮೇಳ ಮತ್ತು ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1970ರಲ್ಲಿ [[ಕಟೀಲು]] ಮೇಳವನ್ನು ಸೇರಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಟೀಲು ಒಂದನೇ ಮೇಳದಲ್ಲಿ, ಆ ಬಳಿಕ ಕಟೀಲು ಎರಡನೇ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಕಟೀಲು ಮೂರನೇ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿ ಸುಮಾರು 21 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಾಸೇವೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026}}</ref> ದೇವಿ, ನಂದಿನಿ, ಸುಭದ್ರೆ, ಮಂಡೋದರಿ, ದ್ರೌಪದಿ, ಕಯಾದು, ಸೀತೆ, ಅಂಬೆ, ದಮಯಂತಿ, ಮಾಯಾಪೂತನಿ, ಮಾಯಾಶೂರ್ಪನಖಿ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರಮತಿ ಮೊದಲಾದ ಸ್ತ್ರೀಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಪರಶುರಾಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಮೊದಲಾದ ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=857158 |title=Kodi Krishna Ganiga – Senior Yakshagana artiste of Tenku-Badagu |website=Daijiworld |access-date=15 June 2026}}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ಶ್ರೀದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ'' ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿನ ದೇವಿ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ''ಕಟೀಲು ಕ್ಷೇತ್ರಮಹಾತ್ಮೆ'' ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿನ ನಂದಿನಿ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ ಅವರಿಗೆ ಉಡುಪಿ ಕಲಾರಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ''ಯಕ್ಷಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' (2022), ಹಾರಾಡಿ ರಾಮ ಗಾಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಯಕ್ಷಧ್ರುವ ಪಟ್ಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಜಿ. ಶಂಕರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026}}</ref> 2025ರ ಮೇ 31ರಂದು ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಸುವರ್ಣ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಅವರು ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |url=https://kannada.asianetnews.com/state/yakshagana-artist-kodi-kusta-ganiga-passes-away-rav/articleshow-qwv0cta |title=ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ನಿಧನ |newspaper=ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ನ್ಯೂಸ್ |access-date=15 June 2026}}</ref> == ನಿಧನ == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ ಅವರು 2025ರ ಜೂನ್ 12ರಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೋಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಸೌಖ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ 78 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಪತ್ನಿ, ಮೂವರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಅಗಲಿದರು.<ref>{{cite news |url=https://www.prajavani.net/district/udupi/yakshagana-artist-death-kodi-kushta-ganiga-kundapura-tenku-badagu-mela-3340965 |title=ಕುಂದಾಪುರ: ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ನಿಧನ |newspaper=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-artist-kodi-kusta-ganiga-passes-away/article69686712.ece |title=Yakshagana artist Kodi Kusta Ganiga passes away |newspaper=The Hindu |access-date=15 June 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:1947ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ksjacyeb3wnhr1b4638m9ahdczlcdn5 1375154 1375152 2026-06-16T14:02:24Z A826 72368 Filled in 0 bare reference(s) with reFill 2 1375154 wikitext text/x-wiki '''ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ''' (ಜನನ: 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1947 – ಮರಣ: 12 ಜೂನ್ 2025), ಮೂಲ ಹೆಸರು '''ಕೋಡಿ ಕೃಷ್ಣ ಗಾಣಿಗ''', ಅವರು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ದ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಡಗುತಿಟ್ಟು ಎರಡೂ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ದೇವಿ ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯದ ಮೂಲಕ ಅವರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದು, "ಕುಷ್ಟರ ದೇವಿ" ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಯಕ್ಷಗಾನಾಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="auto">{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ ಅವರು 1947ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಗಾಣಿಗ ಮತ್ತು ಮಂಜಿ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಡಗುತಿಟ್ಟಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದ ಹೇರಂಜಾಲು ವೆಂಕಟರಮಣ ಗಾಣಿಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಡಗುತಿಟ್ಟಿನ ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಪಡ್ರೆ ಚಂದು ಅವರಿಂದ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟಿನ ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲಿತರು.<ref name="auto"/> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಜೀವನ == ಅವರು ಅಮೃತೇಶ್ವರಿ ಮೇಳ, ಮಾರಣಕಟ್ಟೆ ಮೇಳ, ಕಲಾವಿಹಾರ ಮೇಳ ಮತ್ತು ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1970ರಲ್ಲಿ [[ಕಟೀಲು]] ಮೇಳವನ್ನು ಸೇರಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಟೀಲು ಒಂದನೇ ಮೇಳದಲ್ಲಿ, ಆ ಬಳಿಕ ಕಟೀಲು ಎರಡನೇ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಕಟೀಲು ಮೂರನೇ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿ ಸುಮಾರು 21 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಾಸೇವೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="auto"/> ದೇವಿ, ನಂದಿನಿ, ಸುಭದ್ರೆ, ಮಂಡೋದರಿ, ದ್ರೌಪದಿ, ಕಯಾದು, ಸೀತೆ, ಅಂಬೆ, ದಮಯಂತಿ, ಮಾಯಾಪೂತನಿ, ಮಾಯಾಶೂರ್ಪನಖಿ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರಮತಿ ಮೊದಲಾದ ಸ್ತ್ರೀಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಪರಶುರಾಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಮೊದಲಾದ ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=857158 |title=Kodi Krishna Ganiga – Senior Yakshagana artiste of Tenku-Badagu |website=Daijiworld |access-date=15 June 2026}}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ಶ್ರೀದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ'' ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿನ ದೇವಿ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ''ಕಟೀಲು ಕ್ಷೇತ್ರಮಹಾತ್ಮೆ'' ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿನ ನಂದಿನಿ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು.<ref name="auto"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ ಅವರಿಗೆ ಉಡುಪಿ ಕಲಾರಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ''ಯಕ್ಷಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' (2022), ಹಾರಾಡಿ ರಾಮ ಗಾಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಯಕ್ಷಧ್ರುವ ಪಟ್ಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಜಿ. ಶಂಕರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref name="auto"/> 2025ರ ಮೇ 31ರಂದು ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಸುವರ್ಣ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಅವರು ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |url=https://kannada.asianetnews.com/state/yakshagana-artist-kodi-kusta-ganiga-passes-away-rav/articleshow-qwv0cta |title=ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ನಿಧನ |newspaper=ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ನ್ಯೂಸ್ |access-date=15 June 2026}}</ref> == ನಿಧನ == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ ಅವರು 2025ರ ಜೂನ್ 12ರಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೋಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಸೌಖ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ 78 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಪತ್ನಿ, ಮೂವರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಅಗಲಿದರು.<ref>{{cite news |url=https://www.prajavani.net/district/udupi/yakshagana-artist-death-kodi-kushta-ganiga-kundapura-tenku-badagu-mela-3340965 |title=ಕುಂದಾಪುರ: ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ನಿಧನ |newspaper=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-artist-kodi-kusta-ganiga-passes-away/article69686712.ece |title=Yakshagana artist Kodi Kusta Ganiga passes away |newspaper=The Hindu |access-date=15 June 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:1947ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] 5z1vtc0yxq1z91rr4bj7p6u9pptgoxs 0 179385 1375153 2026-06-16T13:23:20Z A826 72368 A826 [[ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಥ ಗಾಣಿಗ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸೂಕ್ತವಾದ ಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 1375153 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ]] 4i7i4sd1rffjka1io1aq2ady93r12ep 0 179386 1375158 2026-06-16T16:01:56Z ExcitedBard 94232 ExcitedBard [[ವೇದಾವತಿ]] ಪುಟವನ್ನು [[ವೇದವತಿ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1375158 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ವೇದವತಿ]] 7gm2lohu2emqg3t7kuwncl4hyfvf8ns 1 179387 1375176 2026-06-17T05:45:21Z ~2026-35338-44 100063 /* ಸಾಪೇಕ್ಷ ಬೆಲೆಗಳ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆ (Determination of Relative Prices & Resource Allocation) • ವಿವರಣೆ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ನಿಖರವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು (Absolute Price) ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಬದಲು, ಒಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟು (Relative Price) ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: 1 ಆಪಲ್ = 2 ಆರೆಂಜ್). • ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆ: ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೀಮಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು (ಶ್ರಮ, ಬಂಡವಾಳ) ಯಾವ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಬೆಲೆಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. * 1375176 wikitext text/x-wiki == ಸಾಪೇಕ್ಷ ಬೆಲೆಗಳ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆ (Determination of Relative Prices & Resource Allocation) • ವಿವರಣೆ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ನಿಖರವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು (Absolute Price) ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಬದಲು, ಒಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟು (Relative Price) ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: 1 ಆಪಲ್ = 2 ಆರೆಂಜ್). • ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆ: ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೀಮಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು (ಶ್ರಮ, ಬಂಡವಾಳ) ಯಾವ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಬೆಲೆಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. == '''ಸಾಪೇಕ್ಷ ಬೆಲೆಗಳ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆ (Determination of Relative Prices & Resource Allocation)''' ·        '''ವಿವರಣೆ:''' ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ನಿಖರವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು (Absolute Price) ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಬದಲು, ಒಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟು ('''Relative Price''') ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: 1 ಆಪಲ್ = 2 ಆರೆಂಜ್). ·        '''ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆ:''' ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೀಮಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು (ಶ್ರಮ, ಬಂಡವಾಳ) ಯಾವ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಬೆಲೆಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2026-35338-44|&#126;2026-35338-44]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2026-35338-44|talk]]) ೧೧:೧೫, ೧೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) faoprdw39d0ijixhrhdvni073ex67n6 0 179388 1375178 2026-06-17T06:49:38Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1375178 wikitext text/x-wiki ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾವ್ (೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೧೮೦ -೧೯೬೭ ಅವರನ್ನು ಅವಿಭಜಿತ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ದ ಸಹಕಾರಿ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಜನರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ== ಶಿವರಾಯ ಮೂಲತಃ [[ಕುಂದಾಪುರ]]ದ ಬಳಿಯ ಮೊಳಹಳ್ಳಿಯವರು. ಹಿರಿಯರು [[ಪುತ್ತೂರು|ಪುತ್ತೂರಿ]]ಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರು ಬಹಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಶಿವರಾಯರು ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 4, 1880 ರಂದು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ರಂಗಪ್ಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಕಾಂಬಿಕಾ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="Molahalli Shiva Rao">{{Cite web |url=https://www.vishwakonkani.org/hall-of-fame/molahalli-shiva-rao/ |title=Molahalli Shiva Rao - Vishwa Konkani Kendra |accessdate=2026-06-17 |website=https://www.vishwakonkani.org/ |language=en-US}}</ref> ಅವರು [[ಮಡಿಕೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಡವರ ವಕೀಲರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಉದ್ಧಾರಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ==ಸಹಕಾರಿ ಚಳುವಳಿ== 1904 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಶಿವ ರಾವ್ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ'' ಪುತ್ತೂರು ಸಹಕಾರಿ ಪಟ್ಟಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ''ಅನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ SCDCC ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Molahalli Shiva Rao"> ಅದಾದ ನಂತರ, ಮುಂದಿನ ೨೦-೨೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ==ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ== ಶಿವರಾಯರು ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಮಹಾನ್ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಶಿವರಾಯರು ತಮ್ಮ ಸಹಕಾರ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಮನೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆ, ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳದೆ,ಶಿವರಾಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಡತನಕ್ಕೆ ಜಾರಿದರು. ==ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು== ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದು ಈಗ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.ಇವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಧಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, [[ಜೇನುಸಾಕಣೆ|ಜೇನು]] ಕೃಷಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ, ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]]ರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ. <ref name="Molahalli Shiva Rao"> ==ಗೌರವಗಳು== ಶಿವರಾಯರು ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನಿ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಗೌರವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು ಶಿವರಾಯರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ "ಔದಾರ್ಯದ ಉರುಳಲ್ಲಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 4 ಅನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುತ್ತೂರಿನ ಡಿಸಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ==ನಿಧನ== ಶಿವರಾಯರು 1967 ರಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== smbmda7w805lhl2djzgry7amn9h0489 1375179 1375178 2026-06-17T06:50:18Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ವ್ಯಕ್ತಿ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375179 wikitext text/x-wiki ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾವ್ (೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೧೮೦ -೧೯೬೭ ಅವರನ್ನು ಅವಿಭಜಿತ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ದ ಸಹಕಾರಿ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಜನರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ== ಶಿವರಾಯ ಮೂಲತಃ [[ಕುಂದಾಪುರ]]ದ ಬಳಿಯ ಮೊಳಹಳ್ಳಿಯವರು. ಹಿರಿಯರು [[ಪುತ್ತೂರು|ಪುತ್ತೂರಿ]]ಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರು ಬಹಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಶಿವರಾಯರು ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 4, 1880 ರಂದು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ರಂಗಪ್ಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಕಾಂಬಿಕಾ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="Molahalli Shiva Rao">{{Cite web |url=https://www.vishwakonkani.org/hall-of-fame/molahalli-shiva-rao/ |title=Molahalli Shiva Rao - Vishwa Konkani Kendra |accessdate=2026-06-17 |website=https://www.vishwakonkani.org/ |language=en-US}}</ref> ಅವರು [[ಮಡಿಕೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಡವರ ವಕೀಲರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಉದ್ಧಾರಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ==ಸಹಕಾರಿ ಚಳುವಳಿ== 1904 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಶಿವ ರಾವ್ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ'' ಪುತ್ತೂರು ಸಹಕಾರಿ ಪಟ್ಟಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ''ಅನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ SCDCC ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Molahalli Shiva Rao"> ಅದಾದ ನಂತರ, ಮುಂದಿನ ೨೦-೨೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ==ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ== ಶಿವರಾಯರು ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಮಹಾನ್ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಶಿವರಾಯರು ತಮ್ಮ ಸಹಕಾರ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಮನೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆ, ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳದೆ,ಶಿವರಾಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಡತನಕ್ಕೆ ಜಾರಿದರು. ==ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು== ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದು ಈಗ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.ಇವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಧಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, [[ಜೇನುಸಾಕಣೆ|ಜೇನು]] ಕೃಷಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ, ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]]ರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ. <ref name="Molahalli Shiva Rao"> ==ಗೌರವಗಳು== ಶಿವರಾಯರು ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನಿ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಗೌರವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು ಶಿವರಾಯರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ "ಔದಾರ್ಯದ ಉರುಳಲ್ಲಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 4 ಅನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುತ್ತೂರಿನ ಡಿಸಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ==ನಿಧನ== ಶಿವರಾಯರು 1967 ರಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಕ್ತಿ]] f3pryn75leqvng86gmpfmp8oicqv44k 1375180 1375179 2026-06-17T06:50:33Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375180 wikitext text/x-wiki ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾವ್ (೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೧೮೦ -೧೯೬೭ ಅವರನ್ನು ಅವಿಭಜಿತ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ದ ಸಹಕಾರಿ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಜನರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ== ಶಿವರಾಯ ಮೂಲತಃ [[ಕುಂದಾಪುರ]]ದ ಬಳಿಯ ಮೊಳಹಳ್ಳಿಯವರು. ಹಿರಿಯರು [[ಪುತ್ತೂರು|ಪುತ್ತೂರಿ]]ಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರು ಬಹಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಶಿವರಾಯರು ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 4, 1880 ರಂದು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ರಂಗಪ್ಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಕಾಂಬಿಕಾ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="Molahalli Shiva Rao">{{Cite web |url=https://www.vishwakonkani.org/hall-of-fame/molahalli-shiva-rao/ |title=Molahalli Shiva Rao - Vishwa Konkani Kendra |accessdate=2026-06-17 |website=https://www.vishwakonkani.org/ |language=en-US}}</ref> ಅವರು [[ಮಡಿಕೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಡವರ ವಕೀಲರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಉದ್ಧಾರಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ==ಸಹಕಾರಿ ಚಳುವಳಿ== 1904 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಶಿವ ರಾವ್ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ'' ಪುತ್ತೂರು ಸಹಕಾರಿ ಪಟ್ಟಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ''ಅನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ SCDCC ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Molahalli Shiva Rao"> ಅದಾದ ನಂತರ, ಮುಂದಿನ ೨೦-೨೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ==ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ== ಶಿವರಾಯರು ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಮಹಾನ್ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಶಿವರಾಯರು ತಮ್ಮ ಸಹಕಾರ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಮನೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆ, ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳದೆ,ಶಿವರಾಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಡತನಕ್ಕೆ ಜಾರಿದರು. ==ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು== ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದು ಈಗ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.ಇವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಧಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, [[ಜೇನುಸಾಕಣೆ|ಜೇನು]] ಕೃಷಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ, ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]]ರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ. <ref name="Molahalli Shiva Rao"> ==ಗೌರವಗಳು== ಶಿವರಾಯರು ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನಿ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಗೌರವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು ಶಿವರಾಯರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ "ಔದಾರ್ಯದ ಉರುಳಲ್ಲಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 4 ಅನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುತ್ತೂರಿನ ಡಿಸಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ==ನಿಧನ== ಶಿವರಾಯರು 1967 ರಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಕ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] qjahfa9znmcrgqb16naswt9qc8svo94 1375181 1375180 2026-06-17T06:51:00Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375181 wikitext text/x-wiki ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾವ್ (೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೧೮೦ -೧೯೬೭ ಅವರನ್ನು ಅವಿಭಜಿತ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ದ ಸಹಕಾರಿ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಜನರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ== ಶಿವರಾಯ ಮೂಲತಃ [[ಕುಂದಾಪುರ]]ದ ಬಳಿಯ ಮೊಳಹಳ್ಳಿಯವರು. ಹಿರಿಯರು [[ಪುತ್ತೂರು|ಪುತ್ತೂರಿ]]ಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರು ಬಹಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಶಿವರಾಯರು ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 4, 1880 ರಂದು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ರಂಗಪ್ಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಕಾಂಬಿಕಾ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="Molahalli Shiva Rao">{{Cite web |url=https://www.vishwakonkani.org/hall-of-fame/molahalli-shiva-rao/ |title=Molahalli Shiva Rao - Vishwa Konkani Kendra |accessdate=2026-06-17 |website=https://www.vishwakonkani.org/ |language=en-US}}</ref> ಅವರು [[ಮಡಿಕೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಡವರ ವಕೀಲರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಉದ್ಧಾರಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ==ಸಹಕಾರಿ ಚಳುವಳಿ== 1904 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಶಿವ ರಾವ್ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ'' ಪುತ್ತೂರು ಸಹಕಾರಿ ಪಟ್ಟಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ''ಅನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ SCDCC ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Molahalli Shiva Rao"> ಅದಾದ ನಂತರ, ಮುಂದಿನ ೨೦-೨೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ==ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ== ಶಿವರಾಯರು ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಮಹಾನ್ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಶಿವರಾಯರು ತಮ್ಮ ಸಹಕಾರ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಮನೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆ, ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳದೆ,ಶಿವರಾಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಡತನಕ್ಕೆ ಜಾರಿದರು. ==ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು== ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದು ಈಗ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.ಇವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಧಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, [[ಜೇನುಸಾಕಣೆ|ಜೇನು]] ಕೃಷಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ, ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]]ರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ. <ref name="Molahalli Shiva Rao"> ==ಗೌರವಗಳು== ಶಿವರಾಯರು ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನಿ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಗೌರವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು ಶಿವರಾಯರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ "ಔದಾರ್ಯದ ಉರುಳಲ್ಲಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 4 ಅನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುತ್ತೂರಿನ ಡಿಸಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ==ನಿಧನ== ಶಿವರಾಯರು 1967 ರಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಕ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಗಳು]] ks3ydybf6dsds9gdj0sakgicjjlkdwd 1375182 1375181 2026-06-17T07:53:31Z VASANTH S.N. 728 /* ಸಹಕಾರಿ ಚಳುವಳಿ */ 1375182 wikitext text/x-wiki ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾವ್ (೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೧೮೦ -೧೯೬೭ ಅವರನ್ನು ಅವಿಭಜಿತ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ದ ಸಹಕಾರಿ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಜನರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ== ಶಿವರಾಯ ಮೂಲತಃ [[ಕುಂದಾಪುರ]]ದ ಬಳಿಯ ಮೊಳಹಳ್ಳಿಯವರು. ಹಿರಿಯರು [[ಪುತ್ತೂರು|ಪುತ್ತೂರಿ]]ಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರು ಬಹಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಶಿವರಾಯರು ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 4, 1880 ರಂದು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ರಂಗಪ್ಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಕಾಂಬಿಕಾ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="Molahalli Shiva Rao">{{Cite web |url=https://www.vishwakonkani.org/hall-of-fame/molahalli-shiva-rao/ |title=Molahalli Shiva Rao - Vishwa Konkani Kendra |accessdate=2026-06-17 |website=https://www.vishwakonkani.org/ |language=en-US}}</ref> ಅವರು [[ಮಡಿಕೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಡವರ ವಕೀಲರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಉದ್ಧಾರಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ==ಸಹಕಾರಿ ಚಳುವಳಿ== 1904 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಶಿವ ರಾವ್ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ'' ಪುತ್ತೂರು ಸಹಕಾರಿ ಪಟ್ಟಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ''ಅನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ SCDCC ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅದಾದ ನಂತರ, ಮುಂದಿನ ೨೦-೨೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ==ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ== ಶಿವರಾಯರು ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಮಹಾನ್ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಶಿವರಾಯರು ತಮ್ಮ ಸಹಕಾರ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಮನೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆ, ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳದೆ,ಶಿವರಾಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಡತನಕ್ಕೆ ಜಾರಿದರು. ==ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು== ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದು ಈಗ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.ಇವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಧಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, [[ಜೇನುಸಾಕಣೆ|ಜೇನು]] ಕೃಷಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ, ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]]ರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ. <ref name="Molahalli Shiva Rao"> ==ಗೌರವಗಳು== ಶಿವರಾಯರು ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನಿ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಗೌರವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು ಶಿವರಾಯರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ "ಔದಾರ್ಯದ ಉರುಳಲ್ಲಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 4 ಅನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುತ್ತೂರಿನ ಡಿಸಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ==ನಿಧನ== ಶಿವರಾಯರು 1967 ರಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಕ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಗಳು]] ddo77080v4gp76kbwiimi2ni4vx3zpi 0 179389 1375187 2026-06-17T09:31:17Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ''' (1975 – 11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022) ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾಗವತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಪ್ರಸಾದಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿಯ ಎರಡನೇ ಮೇಳದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ... 1375187 wikitext text/x-wiki '''ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ''' (1975 – 11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022) ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾಗವತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಪ್ರಸಾದಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿಯ ಎರಡನೇ ಮೇಳದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಮಧುರ ಕಂಠ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಭಾಗವತಿಕೆಯಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |title=Balipa Prasad passes away |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/balipa-prasad-passes-away-1099862.html |work=Deccan Herald |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Yakshagana Bhagavatha Prasad Bhat Balipa passes away |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-bhagavatha-prasad-bhat-balipa-passes-away/article65312053.ece |work=The Hindu |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ ಅವರು ಖ್ಯಾತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ [[ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ]] ಅವರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ತಂದೆಯವರಿಂದಲೇ ಭಾಗವತಿಕೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಯಕ್ಷಗಾನದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. ಸುಮಾರು 15ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವತರಾಗಿ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news |title=Balipa Prasad passes away |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/balipa-prasad-passes-away-1099862.html |work=Deccan Herald |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ == ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ ಅವರು ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಪ್ರಸಾದಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿಯ ವಿವಿಧ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ನಂತರ ಎರಡನೇ ಮೇಳದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತರಾದರು. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ಪದ್ಯಗಳ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ರಾಗಬದ್ಧ ಗಾಯನದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |title=Yakshagana Bhagavatha Prasad Bhat Balipa passes away |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-bhagavatha-prasad-bhat-balipa-passes-away/article65312053.ece |work=The Hindu |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=ಮಂಗಳೂರಿನ ಕಟೀಲು ಮೇಳದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ ನಿಧನ |url=https://www.vishwanews24.com/%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81-%E0%B2%95%E0%B2%9F%E0%B3%80%E0%B2%B2%E0%B3%81-%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3%E0%B2%A6-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A7%E0%B2%BE/ |work=Vishwa News 24 |access-date=16 June 2026}}</ref> ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾಗವತಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಅಪಾರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದರು. ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ನಡುವೆ ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಗವತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |title=ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ ನಿಧನ |url=https://udayavani.com/yakshagana-bhagavata-prasad-balipa-no-more?lang=kn |work=Udayavani |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ ಅವರಿಗೆ ಹಲವು ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. 2022ರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅರ್ಥಧಾರಿ ಬೊಂಡಾಲ ರಾಮಣ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ '''ಬೊಂಡಾಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'''ಗೆ ಅವರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |title=Bondala Prashasthi for Prasad Balipa Bhagavatha |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bondala-prashasthi-for-prasad-balipa-bhagavatha-1081571.html |work=Deccan Herald |date=14 February 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಧನ == ಗಂಟಲು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ ಅವರು 11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022ರಂದು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ನಿಧನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ 46 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಅಗಲಿಕೆಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗಣ್ಯರು, ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=Balipa Prasad passes away |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/balipa-prasad-passes-away-1099862.html |work=Deccan Herald |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Senior Yakshagana artiste Bhagavatha Prasad Balipa passes away in Mangaluru |url=https://publictv.in/senior-yakshagana-artiste-bhagavatha-prasad-balipa-passes-away-in-mangaluru/ |work=Public TV |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:1975ರ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:2022ರ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] 66ftzskzbhuklgwlh0nbklasa4k7b0q 0 179390 1375190 2026-06-17T09:41:10Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಪೆರುವಾಯಿ ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ''' (ಸುಮಾರು 1941 – 24 ಜನವರಿ 2024) ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಕಿರೀಟವೇಷಗಳು, ರಾಜವೇಷಗಳು ಹಾಗೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ನಾಟಕೀಯ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಯಕ್ಷಗಾನ... 1375190 wikitext text/x-wiki '''ಪೆರುವಾಯಿ ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ''' (ಸುಮಾರು 1941 – 24 ಜನವರಿ 2024) ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಕಿರೀಟವೇಷಗಳು, ರಾಜವೇಷಗಳು ಹಾಗೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ನಾಟಕೀಯ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ ಅವರು ಸುಮಾರು ಏಳು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |title=Yakshagana artist Peruvai Narayana Shetty passes away |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-artist-peruvai-narayana-shetty-passes-away/article67773514.ece |work=The Hindu |date=24 January 2024}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಪೆರುವಾಯಿ ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಬಂಟ್ವಾಳ]] ತಾಲೂಕಿನ ಪೆರುವಾಯಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಯಕ್ಷಗಾನದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾದ ಅವರು ಸುಮಾರು 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ಬಾಯಾರು ಐತಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ, ಕುಡಾಣ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಹಾಗೂ ಅಳಿಕೆ ರಾಮಯ್ಯ ರೈ ಅವರಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಕರುವೊಳು ದೇರಣ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವು ಅವರ ಕಲಾ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಬಲವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹಿರಿಮೆ ಪೆರುವಾಯಿ ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ ವಿಧಿವಶ |url=https://kannada.oneindia.com/news/mangaluru/yakshagana-artist-peruvai-narayana-shetty-no-more-339755.html |website=Oneindia Kannada |date=24 January 2024}}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಜೀವನ == ಪೆರುವಾಯಿ ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಕುಂಡಾವು ಮೇಳದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]], ಕರ್ನಾಟಕ ಮೇಳ, ಪೊಳಲಿ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ಮೇಳ, ಕದ್ರಿ, ಕುಂಬಳೆ, ಕುಂಟಾರು ಹಾಗೂ ಕಟೀಲು ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=Yakshagana artist Peruvai Narayana Shetty passes away |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-artist-peruvai-narayana-shetty-passes-away/article67773514.ece |work=The Hindu |date=24 January 2024}}</ref> ಅವರು ಕಿರೀಟವೇಷಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ರಾಜಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಾಯಕ ಪಾತ್ರಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಭಿನಯ, ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಂಗಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Peruvai Narayana Shetty - Yakshagana Artist Profile |url=https://www.yakshagana.in/2024/01/peruvai-narayana-shetty-yakshagana-artist-profile.html |website=Yakshagana.in |date=2024}}</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೊಡುಗೆ == ಪೆರುವಾಯಿ ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಛಂದಸ್ಸು, ಪ್ರಸಂಗ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಛಂದೋವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ರಂಗಸಾಹಿತ್ಯದ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಹಾಗೂ ಲೇಖನಗಳ ಮೂಲಕ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ ಅವರಿಗೆ "ಛಂದೋಬ್ರಹ್ಮ" ಎಂಬ ಬಿರುದು ದೊರೆತಿತ್ತು.<ref>{{cite news |title=Yakshagana writer Chandobrahma Dr Narayana Shetty passes away |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/yakshagana-writer-chandobrahma-dr-narayana-shetty-passes-away/articleshow/77766920.cms |work=Vijaya Karnataka}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಗೌರವಗಳು ಹಾಗೂ ಸನ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Peruvai Narayana Shetty Profile |url=https://www.yakshagana.in/2024/01/peruvai-narayana-shetty-yakshagana-artist-profile.html}}</ref> == ನಿಧನ == ಪೆರುವಾಯಿ ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು 24 ಜನವರಿ 2024ರಂದು 82ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನಿಧನವು ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಟವೆಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಸಂತಾಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=Mangalore: Peruvai Narayana Shetty, Yakshagana artist dies at 82 |url=https://headlinekarnataka.com/news/mangalore/18136/Mangalore-Peruvia-Narayana-Shetty-yakshagana-artist-dies-at-82 |work=Headline Karnataka |date=24 January 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ಮಂಗಳೂರು: ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಪೆರುವಾಯಿ ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ ನಿಧನ |url=https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/mangalore-yakshagana-artist-peruvayi-narayana-shetty-passes-away-2655370 |work=Prajavani |date=24 January 2024}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:1941 ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:2024ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ]] ``` azc562epnb7fcw8l77pnogfu05lw2qs