ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 867 1375249 1340674 2026-06-18T06:23:03Z Vishwanatha Badikana 16878 /* ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧ */ 1375249 wikitext text/x-wiki {{ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ}} [[ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ|ಅಶೋಕ]]ನ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ|ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿ]] ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಾಲಸಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ-[[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಲ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ರುಮ್ಮಿಂದೈಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರುವರೆಗೂ]] ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒರಿಸ್ಸದಿಂದ]] ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಜುನಾಗಢ]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬಯಿವರೆಗೂ]] ದೊರೆತ ಅಶೋಕ ಸಾಮ್ರಾಟನ ಧರ್ಮಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಲಿಪಿಯು ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ [[ಪಾಕೃತ ಭಾಷೆ|ಪಾಕೃತ ಬಾಷೆ]]ಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * ಆ ಕಾಲಕ್ಕಾಗಲೇ ಅದು ಪರಿಪುರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಲಿಪಿ ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿಯ ಸರಳ ಸುಂದರ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಂತಿವೆ. ಈ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ತಲೆಕಟ್ಟು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಥ, ಪ, ಮ, ವ. ಲ, ಹ ಮುಂತಾದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಬುಡಕಟ್ಟು ದುಂಡಾಗಿರುತ್ತವೆ. * ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಋ, ವಿಸರ್ಗ, ಜಿಹ್ವಾ ಮೂಲೀಯ ಮತ್ತು ಉಪಧ್ಮಾನೀಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರಂತೆ ಪದಾದಿಯ ದೀರ್ಘ ಈ ಕಾರವಿಲ್ಲ. ಕರ್ಣಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕನ ಬಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯ ಶಾನಗಳು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ ಮತ್ತು ಜಟಿಂಗ ರಾಮೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಸ್ಕಿ, ಪಾಲ್ಕಗುಂಡು ಮತ್ತು ಗವಿಮಠ ಎಂಬ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೊರೆತಿವೆ. * ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿ ಮುಂದೆ 3ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಶುಂಗ, ಕುಶಾನ, ಕ್ಷತ್ರಪ, ಆಂಧ್ರ, ಶಾತವಾಹನ ಮುಂತಾದ ಅರಸರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕುಶಾನ ಕಾಲದ ಲಿಪಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ಅಗಲವಾಗಿಯೂ ದಪ್ಪವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಕ್ಷತ್ರಪ ಹಾಗೂ ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದ ಲಿಪಿಗಳೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಇದೇ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ. * ಕರ್ಣಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವನ್ನು 2-3ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಳವಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬನವಾಸಿಯ ಸಾತಕರ್ಣಿಯ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅಕ್ಷರಗಳ ಎತ್ತರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ತ್ರಿಕೋಣಾಕೃತಿಯುಳ್ಳ ತಲೆಕಟ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಅಗಲವಾದ ತುದಿಯುಳ್ಳ ಲೇಖನಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇಂಥ ತಲೆಕಟ್ಟುಗಳು ತಲೆದೋರಿವೆಯೆಂದು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. * ಅ, ಕ, ರ ಮುಂತಾದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಲಂಬರೇಖೆಯ ಕೆಳಭಾಗ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ಎಡಗಡೆ ಹೊರಳಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸನ್ನತಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ 3ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಾನಗಳಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಕೊಂಡದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಅರಸರ ಶಾಸನಗಳ ಅಕ್ಷರಗಳಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿಯೂ ಅಂಕಾರಯುತವಾಗಿಯೂ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. == 10-12ನೆಯ ಶತಮಾನ == * ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ 10-12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಂತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ದುಂಡಾಗಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಕ, ರ, ಯ ಮುಂತಾದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೈಕಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಈಗಿನಂತೆಯೇ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳ ತಲೆಕಟ್ಟು ಕೋನಾಕೃತಿಯುಳ್ಳದಾಗಿದೆ. * ಚ, ವ, ಮ ಮುಂತಾದ ಅಕ್ಷರಗಳ ತಲೆಕಟ್ಟಿನ ಭಾಗ ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು ತಲೆಕಟ್ಟು ಬಲಭಾಗದ ರೇಖೆಗೆ ಹೊಂದಿ ಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಅಕ್ಷರಗಳ ತಲೆಕಟ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತಿದೆ. ಮುಂದೆ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಅರಸರ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ನುಣುಪಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಹಲಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕಾರಯುತವಾಗಿಯೂ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳು ಬಹು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. * ಈ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ದುಂಡಾಗಿಯೂ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಊರ್ಜಿತಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ 2-3 ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 14-16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಡೊಂಕು ಡೊಂಕಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಜೋಡಣೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಗಮನವನ್ನಿತ್ತಿಲ್ಲ. * ಆದುದರಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಳುಕ್ಯ ಹಾಗೂ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಲಿಪಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳಂತೆ ವಿಜನಗರ ಕಾಲದ ಲಿಪಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳು ಅಂದವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಈ ಕಾಲದ ಲಿಪಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಅ, ಞ, ಣ, ಷ, ಳ ಮುಂತಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಈಗಿನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ. * ದ, ಡ, ಪ ಮುಂತಾದ ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣದ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಕೆಳಗಡೆ ಒಂದು ರೇಖೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಧ, ಢ, ಫ, ಮುಂತಾದ ಮಹಾಪ್ರಾಣಗಳ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚುಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಅನುಸ್ವಾರವನ್ನು ಆಯಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಬಲಗಡೆಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಗಾತ್ರದ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. * 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರಬಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುದ್ರಣ ಬಂದಮೇಲೆ ಇತರ ಲಿಪಿಗಳಂತೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಾದರೂ ಒಂದು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಅಸ್ಪದವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಮುದ್ರಣದ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂದವಾದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚು ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. == ಪರಿಣಾಮ == * ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕಾಗುಣಿತಾಕ್ಷರದ ಹೃಸ್ವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಎ ಮತ್ತು ಏ ಕಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಒ ಮತ್ತು ಓ ಕಾರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯ ಹೃಸ್ವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ವರ್ಣಗಳ ಭೇದವನ್ನು ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. * ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಂದರೆ 17-18ನೆಯ ಶತಮಾನದಂದೀಚೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಗುಣಿತಾಕ್ಷರದ ದೀರ್ಘ ಏ ಕಾರ, ದೀರ್ಘ, ಓ ಕಾರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಈ ಕಾರಗಳನ್ನು ಆಯಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಬಲಗಡೆ ಕೋಡಿಯುಳ್ಳ ಒಂದು ರೇಖೆಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು 4-5ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 13-14ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದುದರಿಂದ ಇವೆರಡೂ ಭಾಗದ ಲಿಪಿಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡ ತೆಲುಗು ಲಿಪಿಯೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಾದಾಮಿ ಚಳುಕ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಕಾಲದ ಕನ್ನಡ ತೆಲುಗು ಲಿಪಿ ಒಂದೇ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. * 14-15ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ತಲೆದೋರಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗರು ತೆಲುಗು ಲಿಪಿಯನ್ನೂ ಅದರಂತೆ ಆಂಧ್ರರು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬಾದಾಮಿ ಚಳುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದು ಮುಂದೆ ಅಲ್ಲಿ ನಾಗರೀ ಲಿಪಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. * ಅಂತೂ ಮೇಲಿನ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಸು. 2000 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಂಪರೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆಯೆಂದು ವಿಶದವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಲಿಪಿಯ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಜನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಆದರ್ಶ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಬ್ದದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗೆ ಅಸಂದಿಗ್ಧವಾದ ಸಂಜ್ಞೆಯಿರಬೇಕು. ಬರೆದಂತೆ ಓದುವಂತಿರಬೇಕು. ಓದಿದಂತೆ ಬರೆಯುವಂತೆಯೂ ಇರಬೇಕು. * ಅಂದರೆ ಉಚ್ಚಾರಿತ ಅಕ್ಷರ ಹಾಗೂ ಲಿಖಿತ ವರ್ಣ ಇವುಗಳ ಸಂಬಂಧ ಸಂಪುರ್ಣವಿರಬೇಕು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿದರೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಪರಿಪುರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳು ಪುರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಆರ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸೂಚಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಸಂಕೇತಗಳಿವೆ. ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರಗಳೊಡನೆ ಸ್ವರಗಳ ಸುಂದರವಾದ ಸಂಯೋಗವಿದೆ. * ಹೀಗೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಯಿಂದ ಉದ್ಬವಿಸಿ ಕಾಲಕ್ರಮದಿಂದ ಅನೇಕ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ವೈವಿಧ್ಯಪುರ್ಣವಾದ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಪಡೆದು ಸಾಹಿತ್ಯ-ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಕ್ಷರದ ಉಗಮ, ವಿಕಾಸ, ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮುಂತಾದ ವಿವರಗಳು ಆಯಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿವೆ. ಅವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.<ref>{{Cite web|url=http://mupadhyahiri.blogspot.com/2011/07/blog-post_6978.html|title=ಕನ್ನಡಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಅರಬ್|first=Muraleedhara Upadhya|last=Hiriadka|date=ಜುಲೈ 3, 2011}}</ref> ಈಚೆಗೆ ಪರಭಾಷೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಎರವಲಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಒದಗಿಬಂದುದರಿಂದ ಈಚಿಣheಡಿ, ಈಚಿisಚಿಟ, Zoo, ಒಚಿಟಿ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು; ಬರೆಯಲು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾ : ಫಾದರ್, ಫೈಸಲ್ ಜóÆ, ಮ್ಯಾನ್-ಹೀಗೆ. == ಸಂಜ್ಞಾ ಪ್ರಕರಣ == [[ಕೇಶಿರಾಜ|ಕೇಶಿರಾಜನ]] ಸೂತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, [https://kn.wiktionary.org/wiki/ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆ]/ವರ್ಣಮಾಲೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಸಂಜ್ಞೆ|ಸಂಜ್ಞಾ]] ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.<ref>http://shabdkosh.com/kn/translate/ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ/ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ-meaning-in-English-Kannada{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <p style='text=indent:10cm>'''ಕವಿಗಳ್ ಸ್ವರದಿಂ ವರ್ಗದಿ'''</p> <p style='text=indent:10cm>'''ನವರ್ಗದಿಂ ಯೋಗವಾಹದಿಂ ದೇಶಿಯಳು'''</p> <p style='text=indent:10cm>'''ದ್ಭವಮಪ್ಪ ವರ್ಣದಿಂ ಪಂ'''</p> <p style='text=indent:10cm>'''ಚ ವಿಧಂ ತಾನೆಂದು ತಿಳಿಸುವರ್ ಶುದ್ಧಗೆಯಂ'''</p> (ಸೂತ್ರ ವಿವರಣೆ:ಕವಿಗಳು [[ಸ್ವರ|ಸ್ವರದಿಂದ]], [[ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ|ವರ್ಗಾಕ್ಷರ]]ಗಳಿಂದ, [[ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ|ಅವರ್ಗೀಯ ಅಕ್ಷರ]]ಗಳಿಂದ, [[ಯೋಗವಾಹ]] ಅಕ್ಷರದಿಂದದಿಂದ, ಮತ್ತು [[ದೇಶಿಯ]] ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರುವ ಐದು ವಿಧದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು [[ಶುದ್ಧಗೆ]] ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ) (ಸೂತ್ರಸಂಖ್ಯೆ – ೪೧)<ref>[[ಕೇಶಿರಾಜ|ಕೇಶಿರಾಜನ]] [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ|ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣಂ]]</ref> == ಕನ್ನಡದ ಶುದ್ಧಾಕ್ಷರಗಳ ವಿಧಗಳು == ಕೇಶಿರಾಜನ ಪ್ರಕಾರ ಕನ್ನಡ ಶುದ್ಧಗೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ವಿಧಗಳು. ಅವುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ : ಸ್ವರ ಅಕ್ಷರಗಳು, ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ ಅಕ್ಷರಗಳು, ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ ಅಕ್ಷರಗಳು, ಯೋಗವಾಹ ಅಕ್ಷರಗಳು, ದೇಶಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳು. ಆದರೆ ಕನ್ನಡ ಪಠ್ಯಾನುಸಾರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಟ್ಟು ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable sortable " |- ! ಶುದ್ಧಾಕ್ಷರ ವಿಧಗಳು !! ಗಣನೆ !! ಅಕ್ಷರಗಳು |- | [[ಸ್ವರ]] || ೧೩ || ಅ - ಔ |- | [[ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ]] || ೨೫ || ಕಚಟತಪ-ವರ್ಗಗಳು |- | [[ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ]] || ೯ || ಯ-ಳ |- | [[ಯೋಗವಾಹ]] || ೨ ||ಅನುಸ್ವಾರ(ಂ), ವಿಸರ್ಗ ( ಃ) |- | [[ಹಳಗನ್ನಡ]] || ೨ || ಱ(ರ) ಮತ್ತು ೞ(ಳ) |} <br /> ಈ ರೀತಿ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] '''೫೧''' ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು ೪೯ ಅಕ್ಷರಗಳು. <table style="width: 369px; height: 312px;" cellpadding="10" cellspacing="0" style="border: 1px solid #EFEFEF;"> <tr> <th style="background-color: #EFEFEF"><font size="+1">'''ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ'''</font></th> </tr> <tr> <td style="background-color: #FAFAFA"><font size="+1">ಅ ಆ ಇ ಈ ಉ ಊ ಋ ೠ ಎ ಏ ಐ ಒ ಓ ಔ ಅಂ ಅಃ </font></td> </tr> <tr> <td style="background-color: #FAFAFA"><font size="+1">ಕ ಖ ಗ ಘ ಙ </font></td> </tr> <tr> <td style="background-color: #FAFAFA"><font size="+1">ಚ ಛ ಜ ಝ ಞ</font></td> </tr> <tr> <td style="background-color: #FAFAFA"><font size="+1">ಟ ಠ ಡ ಢ ಣ</font></td> </tr> <tr> <td style="background-color: #FAFAFA"><font size="+1">ತ ಥ ದ ಧ ನ</font></td> </tr> <tr> <td style="background-color: #FAFAFA"><font size="+1">ಪ ಫ ಬ ಭ ಮ</font></td> </tr> <tr> <td style="background-color: #FAFAFA"><font size="+1"> ಯ ರ ಱ ಲ ವ ಶ ಷ ಸ ಹ ಳ ೞ </font></td> </tr> </table> == ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆ == ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ೪೯ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. # ಸ್ವರಗಳು -೧೩ # ವ್ಯಂಜನಗಳು -೩೪ # ಯೋಗವಾಹಗಳು-೦೨ === ಸ್ವರ === ಬೇರೊಂದು ಅಕ್ಷರದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಛರಿಸಲು ಬರುವ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಮೊದಲ ಹದಿಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ ಹೃಸ್ವ ಸ್ವರಗಳು ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರ * ಹೃಸ್ವ ಸ್ವರ ಹೃಸ್ವ ಸ್ವರಗಳು (೬)ಆರು. ಒಂದು ಮಾತ್ರೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛರಿಸಲ್ಪಡುವ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು(ಅ,ಇ ಉ,ಋ,ಎ,ಒ) ಹೃಸ್ವ ಸ್ವರಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವರು. * ದೀರ್ಘ ಸ್ವರ ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛರಿಸಲ್ಪಡುವ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ (೭)ಏಳು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು (ಆ,ಈ,ಊ,ಏ.ಐ.ಓ,ಔ) ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವರು. === ವ್ಯಂಜನ === ಬೇರೊಂದು ಅಕ್ಷರದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಛರಿಸಲು ಬಾರದ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ(೩೪) ಮುವತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಜನಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವರು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವ್ಯಂಜನಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು(೨೫: ಕ,ಚ,ಟ,ತ,ಪ-ವರ್ಗಗಳು) ಮತ್ತು ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು(೯-ಯ ಇಂದ ಳ ವರೆಗೆ) * ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ ಒಂದು ವರ್ಗ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದಾದ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು(೨೫) ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ, # ಕ-ವರ್ಗ = ಕ, ಖ, ಗ, ಘ, ಙ # ಚ-ವರ್ಗ = ಚ, ಛ, ಜ, ಝ, ಞ # ಟ-ವರ್ಗ = ಟ, ಠ, ಡ, ಢ, ಣ # ತ-ವರ್ಗ = ತ, ಥ, ದ, ಧ, ನ # ಪ-ವರ್ಗ = ಪ, ಫ, ಬ, ಭ, ಮ * ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ ಒಂದು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಒಂದು ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲು ಬಾರದ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕೊನೆಯ ಒಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ- ಯ,ರ,ಲ,ವ,ಶ,ಷ,ಸ,ಹ,ಳ. ==== ಕನ್ನಡ ಒತ್ತಕ್ಷರಗಳು ==== ಕನ್ನಡ ಒತ್ತಕ್ಷರಗಳು (೩೪)ಮುವತ್ನಾಲ್ಕು. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ: # ಕ್ಕ ಖ್ಖ ಗ್ಗ ಘ್ಘ ಙ್ಙ # ಚ್ಚ ಛ್ಛ ಜ್ಜ ಝ್ಝ ಞ್ಞ # ಟ್ಟ ಠ್ಠ ಡ್ಡ ಢ್ಢ ಣ್ಣ # ತ್ತ ಥ್ಥ ದ್ದ ಧ್ಧ ನ್ನ # ಪ್ಪ ಫ್ಫ ಬ್ಬ ಭ್ಭ ಮ್ಮ # ಯ್ಯ ರ್ರ ಲ್ಲ ವ್ವ ಶ್ಶ ಷ್ಷ ಸ್ಸ ಹ್ಹ ಳ್ಳ === ಯೋಗವಾಹಗಳು === ಸ್ವತಂತ್ರವಲ್ಲದ ಹಾಗೂ ಸ್ವರವೂ ಅಲ್ಲದ,ವ್ಯಂಜನವೂ ಅಲ್ಲದ ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಹಾಗೂ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಆರಂಭಾಕ್ಷರಗಳ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು (ಅನುಸ್ವಾರ-೦,ವಿಸರ್ಗ-ಃ)ಯೋಗವಾಹಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. * [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಪಠ್ಯ ಕ್ರಮದಿಂದ '''ೠ''' ಸ್ವರವನ್ನು [[ಕನ್ನಡ]] ವರ್ಣಮಾಲೆಯಿಂದ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿತು. * [[ಹಳೆಗನ್ನಡ|ಹಳೆಗನ್ನಡದ]] ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳಾದ '''ಱ''', '''ೞ''' ಮತ್ತು [[ಚಿತ್ರ:Kannada-archaic-n.png|10px|baseline|link=ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ ನ್|alt=ನ್]](ನ್, ಯುನಿಕೋಡ್ - U+0CDD) ಇವನ್ನು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲವಾದರೂ ಹಳೆಗನ್ನಡವನ್ನು ಓದಲು ಇವನ್ನು ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. * [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನ '''F''' ಮತ್ತು '''Z''' ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ '''ಫ಼''' ಮತ್ತು '''ಜ಼''' (ಫ ಮತ್ತು ಜ) ಹೊಸ ಅಕ್ಷರಗಳು ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಲ್ಲ. == ಸ್ವರಗಳು == * [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] ಒಟ್ಟು ೧೩ [[ಸ್ವರ|ಸ್ವರಗಳಿವೆ]]. ಅವನ್ನು "ಅ ಆ ಇ ಈ ಉ ಊ ಋ ಎ ಏ ಐ ಒ ಓ ಔ" ಹೀಗೆ 'ಅ'ಕಾರದಿಂದ ಮೊದಲು ಮಾಡಿ, 'ಔ'ಕಾರದ ವರೆಗೆ ಕೊನೆ ಮಾಡಿ, ಹೀಗೆ ಬರೆಯುವುದು ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣದ ಅನುಕರಣೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಕಾರಣ ಅದರ [[ಮಾಹೇಶ್ವರ ಸೂತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಧಿ|ಸಂಧಿನಿಯಮಗಳು]]. * ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಸಂಧಿನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯಾವ ಅನುಕೂಲವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. "ಇ ಈ ಎ ಏ ಉ ಊ ಒ ಓ ಅ ಆ" ಎಂದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬರೆಯುವುದುಂಟು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ನಾಲಗೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಕೊನೆಯ ತನಕ ಅವುಗಳು ಹೊರಡುವ ನಾಲಗೆಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. * ಅಂದರೆ "ಇ ಈ" ನಾಲಗೆಯ ತುತ್ತುದಿಯಿಂದ '''ಉಲಿ'''ದರೆ, "ಅ ಆ" ನಾಲಗೆಯ ಕಟ್ಟಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡುವುದು. ೠ, ಱ, ೞ ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆ ಅಕ್ಷರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ಜನರಿಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. === ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧ === * '''[[ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರ]]/ಗಿಡ್ಡಸ್ವರ''' : ಒಂದು ಮಾತ್ರೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛರಿಸುವ ಅಕ್ಷರ. ಹೃಸ್ವ ಅಂದರೆ ಚಿಕ್ಕದು. ಒಂದು ಹ್ರಸ್ವ ಸ್ವರವನ್ನು ಉಳಿಯಲು (ಉಚ್ಚಾರ ಮಾಡಲು) ಬರಿ ಒಂದು ಮಾತ್ರೆಯಷ್ಟು( ಒಂದು ಸರತಿ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕುವಷ್ಟು/ಎವೆಯಿಕ್ಕುವಷ್ಟು ) ಹೊತ್ತು ಬೇಕಾಗುವುದು. ಹೃಸ್ವ ಸ್ವರಗಳು : '''ಅ ಇ ಉ ಋ ಎ ಒ'''<br> * '''ದೀರ್ಘಸ್ವರ/ಉದ್ದಸ್ವರ'''. : ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛರಿಸುವ ಅಕ್ಷರ. ದೀರ್ಘ ಅಂದರೆ ಉದ್ದದ್ದು ಎಂದು. ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಸ್ವರವನ್ನು ಉಲಿಯಲು ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಯಷ್ಟು(ಎರಡು ಸರತಿ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕುವಷ್ಟು/ಎವೆಯಿಕ್ಕುವಷ್ಟು) ಹೊತ್ತು ಬೇಕಾಗುವುದು. ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳು: '''ಆ ಈ ಊ ೠ ಏ ಓ '''<br> * '''ಪ್ಲುತ ಸ್ವರ''' : ಮೂರು ಇಲ್ಲವೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಹೊತ್ತು ಉಳಿಯುವ ಸ್ವರ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೊಕ್ಕೊ ಕ್ಕೋѕѕ ಕೋѕѕѕ<br> * '''ಸಂಧ್ಯಕ್ಷರ''' : ಎರಡು ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಕ್ಷರಗಳು. ಏ, ಐ, ಓ, ಔ <br> == ಯೋಗವಾಹಗಳು == ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗದೆ, ಯಾವುದಾದರು ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು. ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಯೋಗವಾಹಗಳಿದ್ದರೂ ಎರಡು ಯೋಗವಾಹಗಳು ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. # '''ಅನುಸ್ವಾರ/ಬಿಂದು (ಅಂ)''' ಮತ್ತು # '''ವಿಸರ್ಗ''' ('''ಅಃ''') # '''ಉಪಾಧ್ಮಾನೀಯ ‍: ೲ''' # '''ಜಿಹ್ಹಾಮೂಲೀಯ : ೱ''' ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ವಿವಿಧ ಸ್ವರಗಳೊಡನೆ ಅನುಸ್ವಾರ: ಅಂಜೂರ, ಆಂಧ್ರ, ಇಂಚರ, ಉಂಗುರ, ಎಂಬತ್ತು, ಒಂಟೆ, ಓಂಕಾರ<br /> ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪದದ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅನುನಾಸಿಕ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಅರ್ಧಾಕ್ಷರ (ನ್, ಮ್ ಮುಂತಾದವು) ಬದಲು ಅನುಸ್ವರವನ್ನು ಬಳಸುವುದುಂಟು. <br /> ಉದಾ: * ಅಙ್ಕ = ಅಂಕ ( ಇದನ್ನು ಅಮ್ಕ ಎಂದು ಉಲಿಯಬಾರದು ) * ಅಞ್ಚೆ = ಅಂಚೆ * ತಙ್ಗಿ = ತಂಗಿ * ಗಣ್ಟೆ = ಗಂಟೆ * ಅನ್ದ = ಅಂದ * ಅಮ್ಬ = ಅಂಬ * ವಿವಿಧ ಸ್ವರಗಳೊಡನೆ ವಿಸರ್ಗ: ಅಂತಃಕರಣ, ದುಃಖ == ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆ == ಐಪಿಎ ನಕಾಶೆ {| class="wikitable sortable " |+ಐಪಿಎ ಉಚ್ಛಾರ ನಕಾಶೆ - ವ್ಯಂಜನಗಳು ! !ಪ್ರಯತ್ನ ನಿಯಮಾವಳಿ !ಕಂಠ್ಯ !ತಾಲವ್ಯ !ಮೂರ್ಧನ್ಯ !ದಂತ್ಯ !ದಂತೋಷ್ಟ್ಯ !ಓಷ್ಟ್ತ |- ! rowspan="5" |ಸ್ಪರ್ಶ್ಯ !ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ ಶ್ವಾಸ |ಕ |ಚ |ಟ |ತ | - |ಪ |- !ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಶ್ವಾಸ |ಖ |ಛ |ಠ |ಥ | - |ಫ |- !ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ ನಾದ |ಗ |ಜ |ಡ |ದ | - |ಬ |- !ಮಹಾಪ್ರಾಣ ನಾದ |ಘ |ಝ |ಢ |ಧ | - |ಭ |- !ಅನುನಾಸಿಕ |ಙ |ಞ |ಣ |ನ | - |ಮ |- !ಅನಾಸ್ಥ !ಅವ್ಯಾಹತ | - |ಯ |ರ |ಲ |ವ | - |- ! rowspan="2" |ಊಷ್ಮಾಣ !ಶ್ವಾಸ |ಃ |ಶ |ಷ |ಸ | - | - |- !ನಾದ |ಹ | - | - | - | - | - |} {| class="wikitable sortable " |+ಸ್ವರಗಳು ! !ಮುಂದೆ !ಮಧ್ಯ !ಹಿಂದೆ |- !ಮುಚ್ಚಿದ |ಇ ಈ | - |ಉ ಊ |- !ಅರ್ಧ ಮುಚ್ಚಿದ |ಎ ಏ | - |ಒ ಓ |- !ಅರ್ಧ ತೆರೆದ | - | - | - |- !ತೆರೆದ | - | - |ಅ ಆ |} '''ಕೂಡುಸ್ವರಗಳು''' - ಐ ಔ {| class="wikitable sortable " ! scope="col" | [[ಕನ್ನಡ]] ! scope="col" | [[ದೇವನಾಗರಿ]] ! scope="col" | [[:w:ISO 15919|ISO 15919]] ಸಂಕೇತ ! scope="col" | ಉಚ್ಚಾರಣೆ |- | style="width: 3em; text-align: center; padding: 3px;" | ಅ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | अ | style="width: 3em; text-align: center; padding: 3px;" | a | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಅ.oga]] |- | style="width: 3em; text-align: center; padding: 3px;" | ಆ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | आ | style="width: 2em; text-align: center; padding: 3px;" | ā | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಆ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಇ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | इ | style="width: 3em; text-align: center; padding: 3px;" | i | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಇ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಈ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ई | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ī | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಈ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಉ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | उ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | u | [[ಚಿತ್ರ:Kannada-u.ogg]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಊ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ऊ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ū | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಊ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಋ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ऋ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ru | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಋ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಎ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ए | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | e | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಎ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಏ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ऍ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ē | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಏ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಐ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ऐ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ai | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಐ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಒ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ओ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | o | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಒ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಓ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ऑ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ō | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಓ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಔ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | औ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | au | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಔ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಅಂ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | अं | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | aom | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಅಂ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಅಃ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | अः | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ahā | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಅಃ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಕ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | क | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ka | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಕ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಖ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ख | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | kha | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಖ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಗ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ग | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ga | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಗ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಘ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | घ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | gha | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಘ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಙ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ङ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | nga | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಙ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಚ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | च | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | cha | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಚ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಛ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | छ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | chha | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಛ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಜ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ज | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ja | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಜ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಝ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | झ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | jha | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಝ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಞ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ञ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ña | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಞ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಟ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ट | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ṭa | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಟ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಠ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ठ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ṭa | [[ಚಿತ್ರ:Kannada-tta.ogg]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಡ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ड | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ḍa | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಡ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಢ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ढ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ḍha | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಢ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಣ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ण | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ṇa | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಣ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ತ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | त | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ta | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ತ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಥ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | थ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | tha | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಥ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ದ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | द | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | da | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ದ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಧ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ध | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | dha | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಧ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ನ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | न | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | na | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ನ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಪ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | प | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | pa | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಪ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಫ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | फ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | pha | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಫ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಬ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ब | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ba | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಬ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಭ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | भ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | bha | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಭ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಮ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | म | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ma | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಮ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಯ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | य | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ya | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಯ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ರ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | र | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ra | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ರ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಲ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ल | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | la | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಲ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ವ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | व | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | va | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ವ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಶ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | श | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | śa | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಶ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಷ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ष | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ṣa | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಷ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಸ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | स | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | sa | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಸ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಹ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ह | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ha | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಹ.oga]] |- | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ಳ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ळ | style="width: 5em; text-align: center; padding: 3px;" | ḷa | [[ಚಿತ್ರ:Kn-ಳ.oga]] |- |} == ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ == {| class="wikitable sortable " |- ! [[ಅಕ್ಷರ]] !! ಅಕ್ಷರ ಚಿತ್ರಸಂಚಲನೆ [[:en:Animation|Animation]] |- |<span style="font-size:300%">ಅ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-a.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಆ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-aa.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಇ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-e.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಈ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ee.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಉ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-u.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಊ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-uu.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಋ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ru.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಎ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ae.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಏ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-aee.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಐ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ai.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಒ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-o.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಓ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-oo.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಔ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ou.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಅಂ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-am.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಅಃ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-Alphabet-Aha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಕ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ka.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಖ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-kha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಗ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ga.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಘ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-gha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಙ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-knha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಚ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-cha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಛ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-chha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಜ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ja.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಝ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-jha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಞ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-chna.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಟ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ta.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಠ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-tta.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಡ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-da.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಢ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-dda.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಣ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-nna.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ತ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-tha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಥ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-thha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ದ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-dha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಧ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-dhha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ನ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-na.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಪ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-pa.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಫ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-pha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಬ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ba.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಭ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-bha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಮ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ma.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಯ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ya.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ರ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ra.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಲ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-la.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ವ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-va.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಶ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-sha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಷ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-shha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಸ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-sa.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಹ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-ha.gif]] |- | <span style="font-size:300%">ಳ</span> || [[ಚಿತ್ರ:Kannada-alphabet-lla.gif]] |- |} == ವ್ಯಂಜನಗಳು == ವ್ಯಂಜನಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ. '''ವರ್ಗೀಯ''' ವ್ಯಂಜನ ಮತ್ತು '''ಅವರ್ಗೀಯ''' ವ್ಯಂಜನ. 'ಕ' ಅಕ್ಷರದಿಂದ 'ಮ' ಅಕ್ಷರದವರೆಗೆ ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಗಗಳು. ಕ ವರ್ಗ, ಚ ವರ್ಗ, ಟ ವರ್ಗ, ತ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಪ ವರ್ಗ. 'ಯ' ಅಕ್ಷರದಿಂದ 'ಳ' ಅಕ್ಷರದವರೆಗೆ ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು. ಪ್ರತಿ ವ್ಯಂಜನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳಿವೆ: # ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ: ಕ (ಕ್+ಅ) # ಮಹಾಪ್ರಾಣ: ಕಾ (ಕ್+ಆ') ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ (ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ) ದೀರ್ಘ ಸ್ವರವು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. == ಕನ್ನಡದ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರಗಳು == {| class="wikitable sortable " style="width:auto;text-align:center;font-size:120%" xml:lang="kn" lang="kn" |- !style="width:6.25%"| ಅ !style="width:6.25%"| ಆ !style="width:6.25%"| ಇ !style="width:6.25%"| ಈ !style="width:6.25%"| ಉ !style="width:6.25%"| ಊ !style="width:6.25%"| ಋ !style="width:6.25%"| ಎ !style="width:6.25%"| ಏ !style="width:6.25%"| ಐ !style="width:6.25%"| ಒ !style="width:6.25%"| ಓ !style="width:6.25%"| ಔ !style="width:6.25%"| ಅಂ !style="width:6.25%"| ಅಃ !style="width:6.25%"| — |- | ಕ | ಕಾ | ಕಿ | ಕೀ | ಕು | ಕೂ | ಕೃ | ಕೆ | ಕೇ | ಕೈ | ಕೊ | ಕೋ | ಕೌ | ಕಂ | ಕಃ | ಕ್ |- | ಖ | ಖಾ | ಖಿ | ಖೀ | ಖು | ಖೂ | ಖೃ | ಖೆ | ಖೇ | ಖೈ | ಖೊ | ಖೋ | ಖೌ | ಖಂ | ಖಃ | ಖ್ |- | ಗ | ಗಾ | ಗಿ | ಗೀ | ಗು | ಗೂ | ಗೃ | ಗೆ | ಗೇ | ಗೈ | ಗೊ | ಗೋ | ಗೌ | ಗಂ | ಗಃ | ಗ್ |- | ಘ | ಘಾ | ಘಿ | ಘೀ | ಘು | ಘೂ | ಘೃ | ಘೆ | ಘೇ | ಘೈ | ಘೊ | ಘೋ | ಘೌ | ಘಂ | ಘಃ | ಘ್ |- | ಙ | '''ಙಾ''' | '''ಙಿ''' | '''ಙೀ''' | '''ಙು''' | '''ಙೂ''' | '''ಙೃ''' | '''ಙೆ''' | '''ಙೇ''' | '''ಙೈ''' | '''ಙೊ''' | '''ಙೋ''' | '''ಙೌ''' | '''ಙಂ''' | '''ಙಃ''' | ಙ್ |- | ಚ | ಚಾ | ಚಿ | ಚೀ | ಚು | ಚೂ | ಚೃ | ಚೆ | ಚೇ | ಚೈ | ಚೊ | ಚೋ | ಚೌ | ಚಂ | ಚಃ | ಚ್ |- | ಛ | ಛಾ | ಛಿ | ಛೀ | ಛು | ಛೂ | ಛೃ | ಛೆ | ಛೇ | ಛೈ | ಛೊ | ಛೋ | ಛೌ | ಛಂ | ಛಃ | ಛ್ |- | ಜ | ಜಾ | ಜಿ | ಜೀ | ಜು | ಜೂ | ಜೃ | ಜೆ | ಜೇ | ಜೈ | ಜೊ | ಜೋ | ಜೌ | ಜಂ | ಜಃ | ಜ್ |- | ಝ | ಝಾ | ಝಿ | ಝೀ | ಝು | ಝೂ | ಝೃ | ಝೆ | ಝೇ | ಝೈ | ಝೊ | ಝೋ | ಝೌ | ಝಂ | ಝಃ | ಝ್ |- | ಞ | '''ಞಾ''' | '''ಞಿ''' | '''ಞೀ''' | '''ಞು''' | '''ಞೂ''' | '''ಞೃ''' | '''ಞೆ''' | '''ಞೇ''' | '''ಞೈ''' | '''ಞೊ''' | '''ಞೋ''' | '''ಞೌ''' | '''ಞಂ''' | '''ಞಃ''' | ಞ್ |- | ಟ | ಟಾ | ಟಿ | ಟೀ | ಟು | ಟೂ | ಟೃ | ಟೆ | ಟೇ | ಟೈ | ಟೊ | ಟೋ | ಟೌ | ಟಂ | ಟಃ | ಟ್ |- | ಠ | ಠಾ | ಠಿ | ಠೀ | ಠು | ಠೂ | ಠೃ | ಠೆ | ಠೇ | ಠೈ | ಠೊ | ಠೋ | ಠೌ | ಠಂ | ಠಃ | ಠ್ |- | ಡ | ಡಾ | ಡಿ | ಡೀ | ಡು | ಡೂ | ಡೃ | ಡೆ | ಡೇ | ಡೈ | ಡೊ | ಡೋ | ಡೌ | ಡಂ | ಡಃ | ಡ್ |- | ಢ | ಢಾ | ಢಿ | ಢೀ | ಢು | ಢೂ | ಢೃ | ಢೆ | ಢೇ | ಢೈ | ಢೊ | ಢೋ | ಢೌ | ಢಂ | ಢಃ | ಢ್ |- | ಣ | ಣಾ | ಣಿ | ಣೀ | ಣು | ಣೂ | ಣೃ | ಣೆ | ಣೇ | ಣೈ | ಣೊ | ಣೋ | ಣೌ | ಣಂ | ಣಃ | ಣ್ |- | ತ | ತಾ | ತಿ | ತೀ | ತು | ತೂ | ತೃ | ತೆ | ತೇ | ತೈ | ತೊ | ತೋ | ತೌ | ತಂ | ತಃ | ತ್ |- | ಥ | ಥಾ | ಥಿ | ಥೀ | ಥು | ಥೂ | ಥೃ | ಥೆ | ಥೇ | ಥೈ | ಥೊ | ಥೋ | ಥೌ | ಥಂ | ಥಃ | ಥ್ |- | ದ | ದಾ | ದಿ | ದೀ | ದು | ದೂ | ದೃ | ದೆ | ದೇ | ದೈ | ದೊ | ದೋ | ದೌ | ದಂ | ದಃ | ದ್ |- | ಧ | ಧಾ | ಧಿ | ಧೀ | ಧು | ಧೂ | ಧೃ | ಧೆ | ಧೇ | ಧೈ | ಧೊ | ಧೋ | ಧೌ | ಧಂ | ಧಃ | ಧ್ |- | ನ | ನಾ | ನಿ | ನೀ | ನು | ನೂ | ನೃ | ನೆ | ನೇ | ನೈ | ನೊ | ನೋ | ನೌ | ನಂ | ನಃ | ನ್ |- | ಪ | ಪಾ | ಪಿ | ಪೀ | ಪು | ಪೂ | ಪೃ | ಪೆ | ಪೇ | ಪೈ | ಪೊ | ಪೋ | ಪೌ | ಪಂ | ಪಃ | ಪ್ |- | ಫ | ಫಾ | ಫಿ | ಫೀ | ಫು | ಫೂ | ಫೃ | ಫೆ | ಫೇ | ಫೈ | ಫೊ | ಫೋ | ಫೌ | ಫಂ | ಫಃ | ಫ್ |- | ಬ | ಬಾ | ಬಿ | ಬೀ | ಬು | ಬೂ | ಬೃ | ಬೆ | ಬೇ | ಬೈ | ಬೊ | ಬೋ | ಬೌ | ಬಂ | ಬಃ | ಬ್ |- | ಭ | ಭಾ | ಭಿ | ಭೀ | ಭು | ಭೂ | ಭೃ | ಭೆ | ಭೇ | ಭೈ | ಭೊ | ಭೋ | ಭೌ | ಭಂ | ಭಃ | ಭ್ |- | ಮ | ಮಾ | ಮಿ | ಮೀ | ಮು | ಮೂ | ಮೃ | ಮೆ | ಮೇ | ಮೈ | ಮೊ | ಮೋ | ಮೌ | ಮಂ | ಮಃ | ಮ್ |- | ಯ | ಯಾ | ಯಿ | ಯೀ | ಯು | ಯೂ | ಯೃ | ಯೆ | ಯೇ | ಯೈ | ಯೊ | ಯೋ | ಯೌ | ಯಂ | ಯಃ | ಯ್ |- | ರ | ರಾ | ರಿ | ರೀ | ರು | ರೂ | ರೃ | ರೆ | ರೇ | ರೈ | ರೊ | ರೋ | ರೌ | ರಂ | ರಃ | ರ್ |- | ಲ | ಲಾ | ಲಿ | ಲೀ | ಲು | ಲೂ | ಲೃ | ಲೆ | ಲೇ | ಲೈ | ಲೊ | ಲೋ | ಲೌ | ಲಂ | ಲಃ | ಲ್ |- | ವ | ವಾ | ವಿ | ವೀ | ವು | ವೂ | ವೃ | ವೆ | ವೇ | ವೈ | ವೊ | ವೋ | ವೌ | ವಂ | ವಃ | ವ್ |- | ಶ | ಶಾ | ಶಿ | ಶೀ | ಶು | ಶೂ | ಶೃ | ಶೆ | ಶೇ | ಶೈ | ಶೊ | ಶೋ | ಶೌ | ಶಂ | ಶಃ | ಶ್ |- | ಷ | ಷಾ | ಷಿ | ಷೀ | ಷು | ಷೂ | ಷೃ | ಷೆ | ಷೇ | ಷೈ | ಷೊ | ಷೋ | ಷೌ | ಷಂ | ಷಃ | ಷ್ |- | ಸ | ಸಾ | ಸಿ | ಸೀ | ಸು | ಸೂ | ಸೃ | ಸೆ | ಸೇ | ಸೈ | ಸೊ | ಸೋ | ಸೌ | ಸಂ | ಸಃ | ಸ್ |- | ಹ | ಹಾ | ಹಿ | ಹೀ | ಹು | ಹೂ | ಹೃ | ಹೆ | ಹೇ | ಹೈ | ಹೊ | ಹೋ | ಹೌ | ಹಂ | ಹಃ | ಹ್ |- | ಳ | ಳಾ | ಳಿ | ಳೀ | ಳು | ಳೂ | ಳೃ | ಳೆ | ಳೇ | ಳೈ | ಳೊ | ಳೋ | ಳೌ | ಳಂ | ಳಃ | ಳ್ |- |} ಕನ್ನಡ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರಗಳ ಚಿತ್ರಸಂಚಲನೆಯನ್ನು (ಅನಿಮೇಶನ್) ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಕೆಳಗಿನ ಬಾಕ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ. {{Commons category|Animation of Kannada Gunithakshara|position=left}} === ಗುಣಿತಾಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಒತ್ತಕ್ಷರ === ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯಂಜನಗಳಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಒತ್ತಕ್ಷರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳು ಹೀಗಿವೆ; {| class="wikitable sortable s" style="font-size:120%;text-align:center;" |- ! !! ಕ !! ಖ !! ಗ !! ಘ !! ಙ !! ಚ!! ಛ !! ಜ !! ಝ !! ಞ !! ಟ !! ಠ !! ಡ !! ಢ !! ಣ !! ತ !! ಥ !! ದ !! ಧ !! ನ !! ಪ !! ಫ !! ಬ !! ಭ !! ಮ !! ಯ !! ರ !! ಱ !! ಲ !! ವ !! ಶ !! ಷ !! ಸ !! ಹ !! ಳ !! ೞ |- ! ಕ | ಕ್ಕ || ಕ್ಖ || ಕ್ಗ || ಕ್ಘ || ಕ್ಙ || ಕ್ಚ || ಕ್ಛ || ಕ್ಜ || ಕ್ಝ || ಕ್ಞ || ಕ್ಟ || ಕ್ಠ || ಕ್ಡ || ಕ್ಢ || ಕ್ಣ || ಕ್ತ || ಕ್ಥ || ಕ್ದ || ಕ್ಧ || ಕ್ನ || ಕ್ಪ || ಕ್ಫ || ಕ್ಬ || ಕ್ಭ || ಕ್ಮ || ಕ್ಯ || ಕ್ರ || ಕ್ಱ || ಕ್ಲ || ಕ್ವ || ಕ್ಶ || ಕ್ಷ || ಕ್ಸ || ಕ್ಹ || ಕ್ಳ || ಕ್ೞ |- ! ಖ | ಖ್ಕ || ಖ್ಖ || ಖ್ಗ || ಖ್ಘ || ಖ್ಙ || ಖ್ಚ || ಖ್ಛ || ಖ್ಜ || ಖ್ಝ || ಖ್ಞ || ಖ್ಟ || ಖ್ಠ || ಖ್ಡ || ಖ್ಢ || ಖ್ಣ || ಖ್ತ || ಖ್ಥ || ಖ್ದ || ಖ್ಧ || ಖ್ನ || ಖ್ಪ || ಖ್ಫ || ಖ್ಬ || ಖ್ಭ || ಖ್ಮ || ಖ್ಯ || ಖ್ರ || ಖ್ಱ || ಖ್ಲ || ಖ್ವ || ಖ್ಶ || ಖ್ಷ || ಖ್ಸ || ಖ್ಹ || ಖ್ಳ || ಖ್ೞ |- ! ಗ | ಗ್ಕ || ಗ್ಖ || ಗ್ಗ || ಗ್ಘ || ಗ್ಙ || ಗ್ಚ || ಗ್ಛ || ಗ್ಜ || ಗ್ಝ || ಗ್ಞ || ಗ್ಟ || ಗ್ಠ || ಗ್ಡ || ಗ್ಢ || ಗ್ಣ || ಗ್ತ || ಗ್ಥ || ಗ್ದ || ಗ್ಧ || ಗ್ನ || ಗ್ಪ || ಗ್ಫ || ಗ್ಬ || ಗ್ಭ || ಗ್ಮ || ಗ್ಯ || ಗ್ರ || ಗ್ಱ || ಗ್ಲ || ಗ್ವ || ಗ್ಶ || ಗ್ಷ || ಗ್ಸ || ಗ್ಹ || ಗ್ಳ || ಗ್ೞ |- ! ಘ | ಘ್ಕ || ಘ್ಖ || ಘ್ಗ || ಘ್ಘ || ಘ್ಙ || ಘ್ಚ || ಘ್ಛ || ಘ್ಜ || ಘ್ಝ || ಘ್ಞ || ಘ್ಟ || ಘ್ಠ || ಘ್ಡ || ಘ್ಢ || ಘ್ಣ || ಘ್ತ || ಘ್ಥ || ಘ್ದ || ಘ್ಧ || ಘ್ನ || ಘ್ಪ || ಘ್ಫ || ಘ್ಬ || ಘ್ಭ || ಘ್ಮ || ಘ್ಯ || ಘ್ರ || ಘ್ಱ || ಘ್ಲ || ಘ್ವ || ಘ್ಶ || ಘ್ಷ || ಘ್ಸ || ಘ್ಹ || ಘ್ಳ || ಘ್ೞ |- ! ಙ | ಙ್ಕ || ಙ್ಖ || ಙ್ಗ || ಙ್ಘ || ಙ್ಙ || ಙ್ಚ || ಙ್ಛ || ಙ್ಜ || ಙ್ಝ || ಙ್ಞ || ಙ್ಟ || ಙ್ಠ || ಙ್ಡ || ಙ್ಢ || ಙ್ಣ || ಙ್ತ || ಙ್ಥ || ಙ್ದ || ಙ್ಧ || ಙ್ನ || ಙ್ಪ || ಙ್ಫ || ಙ್ಬ || ಙ್ಭ || ಙ್ಮ || ಙ್ಯ || ಙ್ರ || ಙ್ಱ || ಙ್ಲ || ಙ್ವ || ಙ್ಶ || ಙ್ಷ || ಙ್ಸ || ಙ್ಹ || ಙ್ಳ || ಙ್ೞ |- ! ಚ | ಚ್ಕ || ಚ್ಖ || ಚ್ಗ || ಚ್ಘ || ಚ್ಙ || ಚ್ಚ || ಚ್ಛ || ಚ್ಜ || ಚ್ಝ || ಚ್ಞ || ಚ್ಟ || ಚ್ಠ || ಚ್ಡ || ಚ್ಢ || ಚ್ಣ || ಚ್ತ || ಚ್ಥ || ಚ್ದ || ಚ್ಧ || ಚ್ನ || ಚ್ಪ || ಚ್ಫ || ಚ್ಬ || ಚ್ಭ || ಚ್ಮ || ಚ್ಯ || ಚ್ರ || ಚ್ಱ || ಚ್ಲ || ಚ್ವ || ಚ್ಶ || ಚ್ಷ || ಚ್ಸ || ಚ್ಹ || ಚ್ಳ || ಚ್ೞ |- ! ಛ | ಛ್ಕ || ಛ್ಖ || ಛ್ಗ || ಛ್ಘ || ಛ್ಙ || ಛ್ಚ || ಛ್ಛ || ಛ್ಜ || ಛ್ಝ || ಛ್ಞ || ಛ್ಟ || ಛ್ಠ || ಛ್ಡ || ಛ್ಢ || ಛ್ಣ || ಛ್ತ || ಛ್ಥ || ಛ್ದ || ಛ್ಧ || ಛ್ನ || ಛ್ಪ || ಛ್ಫ || ಛ್ಬ || ಛ್ಭ || ಛ್ಮ || ಛ್ಯ || ಛ್ರ || ಛ್ಱ || ಛ್ಲ || ಛ್ವ || ಛ್ಶ || ಛ್ಷ || ಛ್ಸ || ಛ್ಹ || ಛ್ಳ || ಛ್ೞ |- ! ಜ | ಜ್ಕ || ಜ್ಖ || ಜ್ಗ || ಜ್ಘ || ಜ್ಙ || ಜ್ಚ || ಜ್ಛ || ಜ್ಜ || ಜ್ಝ || ಜ್ಞ || ಜ್ಟ || ಜ್ಠ || ಜ್ಡ || ಜ್ಢ || ಜ್ಣ || ಜ್ತ || ಜ್ಥ || ಜ್ದ || ಜ್ಧ || ಜ್ನ || ಜ್ಪ || ಜ್ಫ || ಜ್ಬ || ಜ್ಭ || ಜ್ಮ || ಜ್ಯ || ಜ್ರ || ಜ್ಱ || ಜ್ಲ || ಜ್ವ || ಜ್ಶ || ಜ್ಷ || ಜ್ಸ || ಜ್ಹ || ಜ್ಳ || ಜ್ೞ |- ! ಝ | ಝ್ಕ || ಝ್ಖ || ಝ್ಗ || ಝ್ಘ || ಝ್ಙ || ಝ್ಚ || ಝ್ಛ || ಝ್ಜ || ಝ್ಝ || ಝ್ಞ || ಝ್ಟ || ಝ್ಠ || ಝ್ಡ || ಝ್ಢ || ಝ್ಣ || ಝ್ತ || ಝ್ಥ || ಝ್ದ || ಝ್ಧ || ಝ್ನ || ಝ್ಪ || ಝ್ಫ || ಝ್ಬ || ಝ್ಭ || ಝ್ಮ || ಝ್ಯ || ಝ್ರ || ಝ್ಱ || ಝ್ಲ || ಝ್ವ || ಝ್ಶ || ಝ್ಷ || ಝ್ಸ || ಝ್ಹ || ಝ್ಳ || ಝ್ೞ |- ! ಞ | ಞ್ಕ || ಞ್ಖ || ಞ್ಗ || ಞ್ಘ || ಞ್ಙ || ಞ್ಚ || ಞ್ಛ || ಞ್ಜ || ಞ್ಝ || ಞ್ಞ || ಞ್ಟ || ಞ್ಠ || ಞ್ಡ || ಞ್ಢ || ಞ್ಣ || ಞ್ತ || ಞ್ಥ || ಞ್ದ || ಞ್ಧ || ಞ್ನ || ಞ್ಪ || ಞ್ಫ || ಞ್ಬ || ಞ್ಭ || ಞ್ಮ || ಞ್ಯ || ಞ್ರ || ಞ್ಱ || ಞ್ಲ || ಞ್ವ || ಞ್ಶ || ಞ್ಷ || ಞ್ಸ || ಞ್ಹ || ಞ್ಳ || ಞ್ೞ |- ! ಟ | ಟ್ಕ || ಟ್ಖ || ಟ್ಗ || ಟ್ಘ || ಟ್ಙ || ಟ್ಚ || ಟ್ಛ || ಟ್ಜ || ಟ್ಝ || ಟ್ಞ || ಟ್ಟ || ಟ್ಠ || ಟ್ಡ || ಟ್ಢ || ಟ್ಣ || ಟ್ತ || ಟ್ಥ || ಟ್ದ || ಟ್ಧ || ಟ್ನ || ಟ್ಪ || ಟ್ಫ || ಟ್ಬ || ಟ್ಭ || ಟ್ಮ || ಟ್ಯ || ಟ್ರ || ಟ್ಱ || ಟ್ಲ || ಟ್ವ || ಟ್ಶ || ಟ್ಷ || ಟ್ಸ || ಟ್ಹ || ಟ್ಳ || ಟ್ೞ |- ! ಠ | ಠ್ಕ || ಠ್ಖ || ಠ್ಗ || ಠ್ಘ || ಠ್ಙ || ಠ್ಚ || ಠ್ಛ || ಠ್ಜ || ಠ್ಝ || ಠ್ಞ || ಠ್ಟ || ಠ್ಠ || ಠ್ಡ || ಠ್ಢ || ಠ್ಣ || ಠ್ತ || ಠ್ಥ || ಠ್ದ || ಠ್ಧ || ಠ್ನ || ಠ್ಪ || ಠ್ಫ || ಠ್ಬ || ಠ್ಭ || ಠ್ಮ || ಠ್ಯ || ಠ್ರ || ಠ್ಱ || ಠ್ಲ || ಠ್ವ || ಠ್ಶ || ಠ್ಷ || ಠ್ಸ || ಠ್ಹ || ಠ್ಳ || ಠ್ೞ |- ! ಡ | ಡ್ಕ | ಡ್ಖ || ಡ್ಗ || ಡ್ಘ || ಡ್ಙ || ಡ್ಚ || ಡ್ಛ || ಡ್ಜ || ಡ್ಝ || ಡ್ಞ || ಡ್ಟ || ಡ್ಠ || ಡ್ಡ || ಡ್ಢ || ಡ್ಣ || ಡ್ತ || ಡ್ಥ || ಡ್ದ || ಡ್ಧ || ಡ್ನ || ಡ್ಪ || ಡ್ಫ || ಡ್ಬ || ಡ್ಭ || ಡ್ಮ || ಡ್ಯ || ಡ್ರ || ಡ್ಱ || ಡ್ಲ || ಡ್ವ || ಡ್ಶ || ಡ್ಷ || ಡ್ಸ || ಡ್ಹ || ಡ್ಳ || ಡ್ೞ |- ! ಢ | ಢ್ಕ || ಢ್ಖ || ಢ್ಗ || ಢ್ಘ || ಢ್ಙ || ಢ್ಚ || ಢ್ಛ || ಢ್ಜ || ಢ್ಝ || ಢ್ಞ || ಢ್ಟ || ಢ್ಠ || ಢ್ಡ || ಢ್ಢ || ಢ್ಣ || ಢ್ತ || ಢ್ಥ || ಢ್ದ || ಢ್ಧ || ಢ್ನ || ಢ್ಪ || ಢ್ಫ || ಢ್ಬ || ಢ್ಭ || ಢ್ಮ || ಢ್ಯ || ಢ್ರ || ಢ್ಱ || ಢ್ಲ || ಢ್ವ || ಢ್ಶ || ಢ್ಷ || ಢ್ಸ || ಢ್ಹ || ಢ್ಳ || ಢ್ೞ |- ! ಣ | ಣ್ಕ || ಣ್ಖ || ಣ್ಗ || ಣ್ಘ || ಣ್ಙ || ಣ್ಚ || ಣ್ಛ || ಣ್ಜ || ಣ್ಝ || ಣ್ಞ || ಣ್ಟ || ಣ್ಠ || ಣ್ಡ || ಣ್ಢ || ಣ್ಣ || ಣ್ತ || ಣ್ಥ || ಣ್ದ || ಣ್ಧ || ಣ್ನ || ಣ್ಪ || ಣ್ಫ || ಣ್ಬ || ಣ್ಭ || ಣ್ಮ || ಣ್ಯ || ಣ್ರ || ಣ್ಱ || ಣ್ಲ || ಣ್ವ || ಣ್ಶ || ಣ್ಷ || ಣ್ಸ || ಣ್ಹ || ಣ್ಳ || ಣ್ೞ |- ! ತ | ತ್ಕ || ತ್ಖ || ತ್ಗ || ತ್ಘ || ತ್ಙ || ತ್ಚ || ತ್ಛ || ತ್ಜ || ತ್ಝ || ತ್ಞ || ತ್ಟ || ತ್ಠ || ತ್ಡ || ತ್ಢ || ತ್ಣ || ತ್ತ || ತ್ಥ || ತ್ದ || ತ್ಧ || ತ್ನ || ತ್ಪ || ತ್ಫ || ತ್ಬ || ತ್ಭ || ತ್ಮ || ತ್ಯ || ತ್ರ || ತ್ಱ || ತ್ಲ || ತ್ವ || ತ್ಶ || ತ್ಷ || ತ್ಸ || ತ್ಹ || ತ್ಳ || ತ್ೞ |- ! ಥ | ಥ್ಕ || ಥ್ಖ || ಥ್ಗ || ಥ್ಘ || ಥ್ಙ || ಥ್ಚ || ಥ್ಛ || ಥ್ಜ || ಥ್ಝ || ಥ್ಞ || ಥ್ಟ || ಥ್ಠ || ಥ್ಡ || ಥ್ಢ || ಥ್ಣ || ಥ್ತ || ಥ್ಥ || ಥ್ದ || ಥ್ಧ || ಥ್ನ || ಥ್ಪ || ಥ್ಫ || ಥ್ಬ || ಥ್ಭ || ಥ್ಮ || ಥ್ಯ || ಥ್ರ || ಥ್ಱ || ಥ್ಲ || ಥ್ವ || ಥ್ಶ || ಥ್ಷ || ಥ್ಸ || ಥ್ಹ || ಥ್ಳ || ಥ್ೞ |- ! ದ | ದ್ಕ || ದ್ಖ || ದ್ಗ || ದ್ಘ || ದ್ಙ || ದ್ಚ || ದ್ಛ || ದ್ಜ || ದ್ಝ || ದ್ಞ || ದ್ಟ || ದ್ಠ || ದ್ಡ || ದ್ಢ || ದ್ಣ || ದ್ತ || ದ್ಥ || ದ್ದ || ದ್ಧ || ದ್ನ || ದ್ಪ || ದ್ಫ || ದ್ಬ || ದ್ಭ || ದ್ಮ || ದ್ಯ || ದ್ರ || ದ್ಱ || ದ್ಲ || ದ್ವ || ದ್ಶ || ದ್ಷ || ದ್ಸ || ದ್ಹ || ದ್ಳ || ದ್ೞ |- ! ಧ | ಧ್ಕ || ಧ್ಖ || ಧ್ಗ || ಧ್ಘ || ಧ್ಙ || ಧ್ಚ || ಧ್ಛ || ಧ್ಜ || ಧ್ಝ || ಧ್ಞ || ಧ್ಟ || ಧ್ಠ || ಧ್ಡ || ಧ್ಢ || ಧ್ಣ || ಧ್ತ || ಧ್ಥ || ಧ್ದ || ಧ್ಧ || ಧ್ನ || ಧ್ಪ || ಧ್ಫ || ಧ್ಬ || ಧ್ಭ || ಧ್ಮ || ಧ್ಯ || ಧ್ರ || ಧ್ಱ || ಧ್ಲ || ಧ್ವ || ಧ್ಶ || ಧ್ಷ || ಧ್ಸ || ಧ್ಹ || ಧ್ಳ || ಧ್ೞ |- ! ನ | ನ್ಕ || ನ್ಖ || ನ್ಗ || ನ್ಘ || ನ್ಙ || ನ್ಚ || ನ್ಛ || ನ್ಜ || ನ್ಝ || ನ್ಞ || ನ್ಟ || ನ್ಠ || ನ್ಡ || ನ್ಢ || ನ್ಣ || ನ್ತ || ನ್ಥ || ನ್ದ || ನ್ಧ || ನ್ನ || ನ್ಪ || ನ್ಫ || ನ್ಬ || ನ್ಭ || ನ್ಮ || ನ್ಯ || ನ್ರ || ನ್ಱ || ನ್ಲ || ನ್ವ || ನ್ಶ || ನ್ಷ || ನ್ಸ || ನ್ಹ || ನ್ಳ || ನ್ೞ |- ! ಪ | ಪ್ಕ || ಪ್ಖ || ಪ್ಗ || ಪ್ಘ || ಪ್ಙ || ಪ್ಚ || ಪ್ಛ || ಪ್ಜ || ಪ್ಝ || ಪ್ಞ || ಪ್ಟ || ಪ್ಠ || ಪ್ಡ || ಪ್ಢ || ಪ್ಣ || ಪ್ತ || ಪ್ಥ || ಪ್ದ || ಪ್ಧ || ಪ್ನ || ಪ್ಪ || ಪ್ಫ || ಪ್ಬ || ಪ್ಭ || ಪ್ಮ || ಪ್ಯ || ಪ್ರ || ಪ್ಱ || ಪ್ಲ || ಪ್ವ || ಪ್ಶ || ಪ್ಷ || ಪ್ಸ || ಪ್ಹ || ಪ್ಳ || ಪ್ೞ |- ! ಫ | ಫ್ಕ || ಫ್ಖ || ಫ್ಗ || ಫ್ಘ || ಫ್ಙ || ಫ್ಚ || ಫ್ಛ || ಫ್ಜ || ಫ್ಝ || ಫ್ಞ || ಫ್ಟ || ಫ್ಠ || ಫ್ಡ || ಫ್ಢ || ಫ್ಣ || ಫ್ತ || ಫ್ಥ || ಫ್ದ || ಫ್ಧ || ಫ್ನ || ಫ್ಪ || ಫ್ಫ || ಫ್ಬ || ಫ್ಭ || ಫ್ಮ || ಫ್ಯ || ಫ್ರ || ಫ್ಱ || ಫ್ಲ || ಫ್ವ || ಫ್ಶ || ಫ್ಷ || ಫ್ಸ || ಫ್ಹ || ಫ್ಳ || ಫ್ೞ |- ! ಬ | ಬ್ಕ || ಬ್ಖ || ಬ್ಗ || ಬ್ಘ || ಬ್ಙ || ಬ್ಚ || ಬ್ಛ || ಬ್ಜ || ಬ್ಝ || ಬ್ಞ || ಬ್ಟ || ಬ್ಠ || ಬ್ಡ || ಬ್ಢ || ಬ್ಣ || ಬ್ತ || ಬ್ಥ || ಬ್ದ || ಬ್ಧ || ಬ್ನ || ಬ್ಪ || ಬ್ಫ || ಬ್ಬ || ಬ್ಭ || ಬ್ಮ || ಬ್ಯ || ಬ್ರ || ಬ್ಱ || ಬ್ಲ || ಬ್ವ || ಬ್ಶ || ಬ್ಷ || ಬ್ಸ || ಬ್ಹ || ಬ್ಳ || ಬ್ೞ |- ! ಭ | ಭ್ಕ || ಭ್ಖ || ಭ್ಗ || ಭ್ಘ || ಭ್ಙ || ಭ್ಚ || ಭ್ಛ || ಭ್ಜ || ಭ್ಝ || ಭ್ಞ || ಭ್ಟ || ಭ್ಠ || ಭ್ಡ || ಭ್ಢ || ಭ್ಣ || ಭ್ತ || ಭ್ಥ || ಭ್ದ || ಭ್ಧ || ಭ್ನ || ಭ್ಪ || ಭ್ಫ || ಭ್ಬ || ಭ್ಭ || ಭ್ಮ || ಭ್ಯ || ಭ್ರ || ಭ್ಱ || ಭ್ಲ || ಭ್ವ || ಭ್ಶ || ಭ್ಷ || ಭ್ಸ || ಭ್ಹ || ಭ್ಳ || ಭ್ೞ |- ! ಮ | ಮ್ಕ || ಮ್ಖ || ಮ್ಗ || ಮ್ಘ || ಮ್ಙ || ಮ್ಚ || ಮ್ಛ || ಮ್ಜ || ಮ್ಝ || ಮ್ಞ || ಮ್ಟ || ಮ್ಠ || ಮ್ಡ || ಮ್ಢ || ಮ್ಣ || ಮ್ತ || ಮ್ಥ || ಮ್ದ || ಮ್ಧ || ಮ್ನ || ಮ್ಪ || ಮ್ಫ || ಮ್ಬ || ಮ್ಭ || ಮ್ಮ || ಮ್ಯ || ಮ್ರ || ಮ್ಱ || ಮ್ಲ || ಮ್ವ || ಮ್ಶ || ಮ್ಷ || ಮ್ಸ || ಮ್ಹ || ಮ್ಳ || ಮ್ೞ |- ! ಯ | ಯ್ಕ || ಯ್ಖ || ಯ್ಗ || ಯ್ಘ || ಯ್ಙ || ಯ್ಚ || ಯ್ಛ || ಯ್ಜ || ಯ್ಝ || ಯ್ಞ || ಯ್ಟ || ಯ್ಠ || ಯ್ಡ || ಯ್ಢ || ಯ್ಣ || ಯ್ತ || ಯ್ಥ || ಯ್ದ || ಯ್ಧ || ಯ್ನ || ಯ್ಪ || ಯ್ಫ || ಯ್ಬ || ಯ್ಭ || ಯ್ಮ || ಯ್ಯ || ಯ್ರ || ಯ್ಱ || ಯ್ಲ || ಯ್ವ || ಯ್ಶ || ಯ್ಷ || ಯ್ಸ || ಯ್ಹ || ಯ್ಳ || ಯ್ೞ |- ! ರ | ರ್‍ಕ || ರ್‍ಖ || ರ್‍ಗ || ರ್‍ಘ || ರ್‍ಙ || ರ್‍ಚ || ರ್‍ಛ || ರ್‍ಜ || ರ್‍ಝ || ರ್‍ಞ || ರ್‍ಟ || ರ್‍ಠ || ರ್‍ಡ || ರ್‍ಢ || ರ್‍ಣ || ರ್‍ತ || ರ್‍ಥ || ರ್‍ದ || ರ್‍ಧ || ರ್‍ನ || ರ್‍ಪ || ರ್‍ಫ || ರ್‍ಬ || ರ್‍ಭ || ರ್‍ಮ || ರ್‍ಯ || ರ್‍ರ || ರ್‍ಱ || ರ್‍ಲ || ರ್‍ವ || ರ್‍ಶ || ರ್‍ಷ || ರ್‍ಸ || ರ್‍ಹ || ರ್‍ಳ || ರ್‍ೞ |- ! ಱ | ಱ್ಕ || ಱ್ಖ || ಱ್ಗ || ಱ್ಘ || ಱ್ಙ || ಱ್ಚ || ಱ್ಛ || ಱ್ಜ || ಱ್ಝ || ಱ್ಞ || ಱ್ಟ || ಱ್ಠ || ಱ್ಡ || ಱ್ಢ || ಱ್ಣ || ಱ್ತ || ಱ್ಥ || ಱ್ದ || ಱ್ಧ || ಱ್ನ || ಱ್ಪ || ಱ್ಫ || ಱ್ಬ || ಱ್ಭ || ಱ್ಮ || ಱ್ಯ || ಱ್ರ || ಱ್ಱ || ಱ್ಲ || ಱ್ವ || ಱ್ಶ || ಱ್ಷ || ಱ್ಸ || ಱ್ಹ || ಱ್ಳ || ಱ್ೞ |- ! ಲ | ಲ್ಕ || ಲ್ಖ || ಲ್ಗ || ಲ್ಘ || ಲ್ಙ || ಲ್ಚ || ಲ್ಛ || ಲ್ಜ || ಲ್ಝ || ಲ್ಞ || ಲ್ಟ || ಲ್ಠ || ಲ್ಡ || ಲ್ಢ || ಲ್ಣ || ಲ್ತ || ಲ್ಥ || ಲ್ದ || ಲ್ಧ || ಲ್ನ || ಲ್ಪ || ಲ್ಫ || ಲ್ಬ || ಲ್ಭ || ಲ್ಮ || ಲ್ಯ || ಲ್ರ || ಲ್ಱ || ಲ್ಲ || ಲ್ವ || ಲ್ಶ || ಲ್ಷ || ಲ್ಸ || ಲ್ಹ || ಲ್ಳ || ಲ್ೞ |- ! ವ | ವ್ಕ || ವ್ಖ || ವ್ಗ || ವ್ಘ || ವ್ಙ || ವ್ಚ || ವ್ಛ || ವ್ಜ || ವ್ಝ || ವ್ಞ || ವ್ಟ || ವ್ಠ || ವ್ಡ || ವ್ಢ || ವ್ಣ || ವ್ತ || ವ್ಥ || ವ್ದ || ವ್ಧ || ವ್ನ || ವ್ಪ || ವ್ಫ || ವ್ಬ || ವ್ಭ || ವ್ಮ || ವ್ಯ || ವ್ರ || ವ್ಱ || ವ್ಲ || ವ್ವ || ವ್ಶ || ವ್ಷ || ವ್ಸ || ವ್ಹ || ವ್ಳ || ವ್ೞ |- ! ಶ | ಶ್ಕ || ಶ್ಖ || ಶ್ಗ || ಶ್ಘ || ಶ್ಙ || ಶ್ಚ || ಶ್ಛ || ಶ್ಜ || ಶ್ಝ || ಶ್ಞ || ಶ್ಟ || ಶ್ಠ || ಶ್ಡ || ಶ್ಢ || ಶ್ಣ || ಶ್ತ || ಶ್ಥ || ಶ್ದ || ಶ್ಧ || ಶ್ನ || ಶ್ಪ || ಶ್ಫ || ಶ್ಬ || ಶ್ಭ || ಶ್ಮ || ಶ್ಯ || ಶ್ರ || ಶ್ಱ || ಶ್ಲ || ಶ್ವ || ಶ್ಶ || ಶ್ಷ || ಶ್ಸ || ಶ್ಹ || ಶ್ಳ || ಶ್ೞ |- ! ಷ | ಷ್ಕ || ಷ್ಖ || ಷ್ಗ || ಷ್ಘ || ಷ್ಙ || ಷ್ಚ || ಷ್ಛ || ಷ್ಜ || ಷ್ಝ || ಷ್ಞ || ಷ್ಟ || ಷ್ಠ || ಷ್ಡ || ಷ್ಢ || ಷ್ಣ || ಷ್ತ || ಷ್ಥ || ಷ್ದ || ಷ್ಧ || ಷ್ನ || ಷ್ಪ || ಷ್ಫ || ಷ್ಬ || ಷ್ಭ || ಷ್ಮ || ಷ್ಯ || ಷ್ರ || ಷ್ಱ || ಷ್ಲ || ಷ್ವ || ಷ್ಶ || ಷ್ಷ || ಷ್ಸ || ಷ್ಹ || ಷ್ಳ || ಷ್ೞ |- ! ಸ | ಸ್ಕ || ಸ್ಖ || ಸ್ಗ || ಸ್ಘ || ಸ್ಙ || ಸ್ಚ || ಸ್ಛ || ಸ್ಜ || ಸ್ಝ || ಸ್ಞ || ಸ್ಟ || ಸ್ಠ || ಸ್ಡ || ಸ್ಢ || ಸ್ಣ || ಸ್ತ || ಸ್ಥ || ಸ್ದ || ಸ್ಧ || ಸ್ನ || ಸ್ಪ || ಸ್ಫ || ಸ್ಬ || ಸ್ಭ || ಸ್ಮ || ಸ್ಯ || ಸ್ರ || ಸ್ಱ || ಸ್ಲ || ಸ್ವ || ಸ್ಶ || ಸ್ಷ || ಸ್ಸ || ಸ್ಹ || ಸ್ಳ || ಸ್ೞ |- ! ಹ | ಹ್ಕ || ಹ್ಖ || ಹ್ಗ || ಹ್ಘ || ಹ್ಙ || ಹ್ಚ || ಹ್ಛ || ಹ್ಜ || ಹ್ಝ || ಹ್ಞ || ಹ್ಟ || ಹ್ಠ || ಹ್ಡ || ಹ್ಢ || ಹ್ಣ || ಹ್ತ || ಹ್ಥ || ಹ್ದ || ಹ್ಧ || ಹ್ನ || ಹ್ಪ || ಹ್ಫ || ಹ್ಬ || ಹ್ಭ || ಹ್ಮ || ಹ್ಯ || ಹ್ರ || ಹ್ಱ || ಹ್ಲ || ಹ್ವ || ಹ್ಶ || ಹ್ಷ || ಹ್ಸ || ಹ್ಹ || ಹ್ಳ || ಹ್ೞ |- ! ಳ | ಳ್ಕ || ಳ್ಖ || ಳ್ಗ || ಳ್ಘ || ಳ್ಙ || ಳ್ಚ || ಳ್ಛ || ಳ್ಜ || ಳ್ಝ || ಳ್ಞ || ಳ್ಟ || ಳ್ಠ || ಳ್ಡ || ಳ್ಢ || ಳ್ಣ || ಳ್ತ || ಳ್ಥ || ಳ್ದ || ಳ್ಧ || ಳ್ನ || ಳ್ಪ || ಳ್ಫ || ಳ್ಬ || ಳ್ಭ || ಳ್ಮ || ಳ್ಯ || ಳ್ರ || ಳ್ಱ || ಳ್ಲ || ಳ್ವ || ಳ್ಶ || ಳ್ಷ || ಳ್ಸ || ಳ್ಹ || ಳ್ಳ || ಳ್ೞ |- ! ೞ | ೞ್ಕ || ೞ್ಖ || ೞ್ಗ || ೞ್ಘ || ೞ್ಙ || ೞ್ಚ || ೞ್ಛ || ೞ್ಜ || ೞ್ಝ || ೞ್ಞ || ೞ್ಟ || ೞ್ಠ || ೞ್ಡ || ೞ್ಢ || ೞ್ಣ || ೞ್ತ || ೞ್ಥ || ೞ್ದ || ೞ್ಧ || ೞ್ನ || ೞ್ಪ || ೞ್ಫ || ೞ್ಬ || ೞ್ಭ || ೞ್ಮ || ೞ್ಯ || ೞ್ರ || ೞ್ಱ || ೞ್ಲ || ೞ್ವ || ೞ್ಶ || ೞ್ಷ || ೞ್ಸ || ೞ್ಹ || ೞ್ಳ || ೞ್ೞ |- |} ಸಂಯುಕ್ತಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಒತ್ತಕ್ಷರಗಳ ಚಿತ್ರಸಂಚಲನೆಯನ್ನು (ಅನಿಮೇಶನ್) ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಕೆಳಗಿನ ಬಾಕ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ. {{Commons category|Animations of Kannada Gunith aksharas|position=left}} == ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ ಎಂದರೇನು?ಅವು ಎಷ್ಟಿವೆ? == ಒಂದು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಒಂದು ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲು ಬಾರದ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕೊನೆಯ ಒಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ-ಯ,ರ,ಲ,ವ,ಶ,ಷ,ಸ,ಹ,ಳ. == ನೋಡಿ == *[[ಕನ್ನಡ]] == ಹೊರಸಂಪರ್ಕ == *ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಾಂಗದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬರಹ ಭಾಷೆ, ಪ್ರಾಕೃತ; ಲಿಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮೀ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಇವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವನು, ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಟಲೀಪುತ್ರ (ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯ)ದಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಮೌರ್ಯಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕ. ಒಂದು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಲಿಪಿಯ ಮೂಲಕ ಈತನು ಬೆಸೆದ ದಖ್ಖಣವು ಸುಮಾರು ಆರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 3ರವರೆಗೆ) ಈ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಸಂಭಾಷಿಸಿತು.<ref>http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/05/470193.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170204203436/http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/05/470193.html |date=2017-02-04 }} ಭಾಷೆಗಳ ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಸಮಾಜ;ಷ. ಶೆಟ್ಟರ್;5 Feb, 2017</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಿಪಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಾಕರಣ]] hitplje8tavuf40gjh1y28869e7mn77 0 1383 1375228 1371868 2026-06-18T01:36:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375228 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction |type = state |state_name = ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ |native_name = ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ |other_name = ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ |abbreviation = IN-AP |capital = [[Hyderabad, Andhra Pradesh|Hyderabad]] |Industrial capital = [[Visakhapatnam, Andhra Pradesh|Visakhapatnam]] |latd = 17.366 |longd = 78.476 |largest_city = [[Hyderabad, Andhra Pradesh|Hyderabad]] |major_cities = [[Vishakhapatnam]], [[Vijayawada]], [[Guntur]], [[Kurnool]], [[Tirumala - Tirupati|Tirupati]] |official_languages = [[ತೆಲುಗು|Telugu]], [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] |languages speak = [[Telugu language|Telugu]], [[ಆಂಗ್ಲ|English]], [[Hindi language|Hindi]], [[Urdu]] |legislature_type = Bicameral |legislature_strength = 175 |leader_title_1 = [[Governors of Andhra Pradesh|Governor]] |leader_name_1 = [[ಎಕ್ಕಡು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹನ್]] |leader_title_2 = [[Chief Ministers of Andhra Pradesh|Chief Minister]] |leader_name_2 = |established_date = [[ನವೆಂಬರ್ ೧]], [[೧೯೫೬]] |area_total = 160205 |area_rank = 8th |area_magnitude = 11 |climate = Aw, BSh |population_year = 2002 |population_total = 76210007 |population_rank = 5th |population_density = 277 |districts = 23 |website = www.ap.gov.in |seal = Andhraseal.png }} '''ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ''' ({{lang-te|ఆంధ్ర ప్రదేశ్}}) ({{audio|Andhra.ogg|pronunciation}}, [[ಭಾಷಾಂತರ]]: '''ಆಂಧ್ರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ''', ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ '''ಎ.ಪಿ. ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಇದು[[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ರಾಜ್ಯ]]ವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್‌]]. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿ ಅಮರಾವತಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ‌. ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಕರಾವಳಿ (೯೭೨ km)ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತ್‌‌]] ರಾಜ್ಯವು ಅತಿ ಉದ್ದದ ಕರಾವಳಿ (೧೬೦೦ km)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.aponline.gov.in/quick%20links/apfactfile/apfactmain.html |title=:: Citizen Help |publisher=APOnline |date=1956-11-01 |accessdate=2009-03-03 |archive-date=2014-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140321052152/http://www.aponline.gov.in/quick%20links/apfactfile/apfactmain.html |url-status=dead }}</ref> ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ೧೨°೪೧' ಮತ್ತು ೨೨°N ಅಕ್ಷಾಂಶ ಹಾಗೂ ೭೭° ಮತ್ತು ೮೪°೪೦'E ರೇಖಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಇದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಛತ್ತಿಸ್‌ಗಡ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ತಮಿಳುನಾಡು ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ "''ಭಾರತದ ಅನ್ನದ ಪಾತ್ರೆ'' " ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ೭೭%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಭತ್ತವನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ <ref>{{Cite web |url=http://www.irri.org/science/ricestat/data/may2008/WRS2008-Table07.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326142818/http://www.irri.org/science/ricestat/data/may2008/WRS2008-Table07.pdf |url-status=dead }}</ref> ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಾದ [[ಗೋದಾವರಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ|ಕೃಷ್ಣಾ]] ರಾಜ್ಯದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. [[ಪುದುಚೇರಿ|ಪುದುಚೆರಿ]] (ಪಾಂಡಿಚೆರಿ) ರಾಜ್ಯದ ಯಾಣಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರಾವೃತ ಪ್ರದೇಶವು (೧೨ sq mi (೩೦ km²)) ರಾಜ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ''ಆಂಧ್ರಾಪಥ'', ''ಆಂಧ್ರದೇಸ'', ''ಆಂಧ್ರಾವನಿ '' ಮತ್ತು ''ಆಂಧ್ರ ವಿಷಯ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>S. S.ರಾಮಚಂದ್ರ ಮೂರ್ತಿಯವರು ಬರೆದಿರುವ ಎ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ ತೆಲುಗು ಪ್ಲೇಸ್‌‌-ನೇಮ್ಸ್‌, P. ೧೦</ref> ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ೧೯೫೬ರ ನವೆಂಬರ್ ೧ರಂದು ಆಂಧ್ರ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಚನೆಯಾಯಿತು. {| class="wikitable sortable " border="1" cellspacing="1" style="float:right;width:260px;margin:0 0 1em 1em;background:#f4f5f6;border:1px #c6c7c8 solid;font-size:90%" |- | colspan="2" bgcolor="#C2D6E5" align="center"|'''ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು''' |- | '''ರಾಜ್ಯ ಭಾಷೆ''' | [[ತೆಲುಗು]] |- | '''ರಾಜ್ಯ ಚಿನ್ಹೆ''' | ಪೂರ್ಣಕುಂಭಂ |- |'''ರಾಜ್ಯ ಗೀತೆ''' | "''ಮಾ ತೆಲುಗುತಲ್ಲಿಕಿ ಮಲ್ಲೆಪೂದಂಡ''" |- | '''ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ''' | ಕೃಷ್ಣ ಮೃಗ |- | '''ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿ''' | ಉರುಳು ಹಕ್ಕಿ |- | '''ರಾಜ್ಯ ವೃಕ್ಷ''' | [[ಬೇವು]] |- | '''ರಾಜ್ಯ ಕ್ರೀಡ''' | [[ಕಬಡ್ಡಿ]] |- | '''ರಾಜ್ಯ ನೃತ್ಯ''' | [[ಕೂಚಿಪೂಡಿ]] |- | '''ರಾಜ್ಯ ಪುಷ್ಪ''' | ಜಲ ನೈದಿಲೆ |} == ಇತಿಹಾಸ == ಐತರೇಯ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] (B.C.೮೦೦) ಹಾಗೂ [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದಂತಹ]] ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರ ಸಾಮಾಜ್ಯ|ಆಂಧ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ವೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{cite web|url=http://www.aponline.gov.in/quick%20links/hist-cult/history.html |title=History and Culture-History |publisher=APonline |date= |accessdate=2009-03-03}}</ref>"ಆಂಧ್ರ" ಜನಾಂಗದ ಬಗೆಗೆ ಭರತನ ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ (B.C ೧ನೇ ಶತಮಾನ) ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. <ref>Antiquity of Andhra race: http://teluguuniversity.ac.in/Language/prachina_telugu_note.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223014753/http://teluguuniversity.ac.in/Language/prachina_telugu_note.html |date=2010-02-23 }}</ref> ಭಟ್ಟಿಪ್ರೊಲುವಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ [[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ಮೂಲ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.<ref>Antiquity of Telugu: http://www.hindu.com/2007/12/20/stories/2007122054820600.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091221070032/http://www.hindu.com/2007/12/20/stories/2007122054820600.htm |date=2009-12-21 }}</ref> ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ(B.C.೩೨೨–೨೯೭)ನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್‌ನು, ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ೩ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ೧೦೦,೦೦೦ ಪದಾತಿ ದಳ, ೨೦೦ ಅಶ್ವದಳ ಮತ್ತು ೧,೦೦೦ ಆನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಆಂಧ್ರ ದೇಶವು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರರು ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗೋದಾವರಿ ನದಿಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎಂದು ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆಂಧ್ರರು ತನ್ನ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಶೋಕನು ತನ್ನ ೧೩ನೇ ಶಿಲಾ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>http://www.aponline.gov.in/quick links/hist-cult/history.html</ref> ಶಾಸನಾಧಾರಗಳು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಆಂಧ್ರದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೊಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಕುಬೇರಕ<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/travel-guide/india/hyderabad/excursions-from-hyderabad/bhattiprolu.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-16 |archive-date=2008-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080113215940/http://www.asiarooms.com/travel-guide/india/hyderabad/excursions-from-hyderabad/bhattiprolu.html |url-status=dead }}</ref> ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಪಾಲಪುರವು([[ಭಟ್ಟಿಪ್ರೊಲು]]) ಅವನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಇದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿನ]] ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಮ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.indialine.com/travel/andhrapradesh/about-andhrapradesh.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-16 |archive-date=2019-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190302024817/http://www.indialine.com/travel/andhrapradesh/about-andhrapradesh.html |url-status=dead }}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯಕಟಕಮ್‌/ಧರಣಿಕೋಟ(ಈಗಿನ ಅಮರಾವತಿ) ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಗೌತಮ ಬುದ್ಧರು]] ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಚೀನ ಟಿಬೆಟ್‌ ವಿದ್ವಾಂಸ ತಾರಾನಾಥರ ಪ್ರಕಾರ: "ತನಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾದ ನಂತರದ ವರ್ಷದ [[ಚೈತ್ರ ಮಾಸ|ಚೈತ್ರ]] ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಂದು, ಧಾನ್ಯಕಟಕದ ಮಹಾನ್‌ ಸ್ತೂಪದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನು 'ಭವ್ಯವಾದ ಚಾಂದ್ರ ಸೌಧಗಳ' ([[ಕಾಲಚಕ್ರ]]) [[ಮಂಡಲ|ಮಂಡಲವನ್ನು]] ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದನು." <ref>ಜರ್ಮನ್‌ ಸ್ಕಾಲರ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, Vol. I. PP. ೧೩೬-೧೪೦ದಲ್ಲಿ ಹೆಲ್ಮಟ್‌ ಹಾಫ್‌ಮನ್‌ ಬರೆದಿರುವ, "ಬುದ್ಧಾಸ್‌‌ ಪ್ರೀಚಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಕಾಲಚಕ್ರ [[ತಂತ್ರ]] ಅಟ್‌ ದಿ ಸ್ತೂಪ ಆಫ್‌ ಧಾನ್ಯಕಟಕ" (ವಾರಣಾಸಿ, ೧೯೭೩)</ref><ref>Taranatha; http://www.kalacakra.org/history/khistor2.htm</ref> [[ಡೇವಿಡ್ ರಿಕಾರ್ಡೋ|thumb|left|ವಾರಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಕತೀಯರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ]] BCE ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೌರ್ಯರು]] ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಅಂಧ್ರದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. [[ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಪತನಾನಂತರ ಆಂಧ್ರದ [[ಶಾತವಾಹನ|ಶಾತವಾಹನರು]] BCE ೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರರಾದರು. ಶಾತವಾಹನರು CE ೨೨೦ರಲ್ಲಿ ಅವನತಿ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ [[ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಮನೆತನ]], [[ಪಲ್ಲವ|ಪಲ್ಲವರು]], [[ಆಂಧ್ರ ಗೋತ್ರಿಕ|ಆನಂದ ಗೋತ್ರಿಕರು]], [[ವಿಷ್ಣುಕುಂದಿನ|ವಿಷ್ಣುಕುಂದಿನರು]], [[ಪೂರ್ವದ ಚಾಲುಕ್ಯರು|ಪೂರ್ವದ ಚಾಲುಕ್ಯ]]ರು ಮತ್ತು [[ಚೋಳ|ಚೋಳರು]] ತೆಲುಗು ನಾಡನ್ನು ಆಳಿದರು. CE ೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರೇನಾಟಿ ಚೋಳರು(ಕಡಪ ಪ್ರದೇಶ) ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ಶಾಸನಾಧಾರಗಳು <ref>ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಪಿಗ್ರಫಿ, ಆರ್‌.ಸಾಲೋಮನ್‌, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌‌, ೧೯೯೮ ISBN ೦-೧೯-೫೦೯೯೮೪-೨, p. ೧೦೬</ref> ದೊರೆತವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯು ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಕ ಇಂಡಿಕ, ೨೭: ೨೨೦-೨೨೮</ref> ವಿನುಕೊಂಡವನ್ನು [[ರಾಜಧಾನಿ|ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ]] ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ವಿಷ್ಣುಕುಂದಿನ ರಾಜರಿಂದ ತೆಲುಗು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಯಿತು. ವಿಷ್ಣುಕುಂದಿನರು ಅವನತಿ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಪೂರ್ವದ ಚಾಲುಕ್ಯರು ವೆಂಗಿಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು.ಇವರು CE ೧ನೇ ಶತಮಾನದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಶಾತವಾಹನ|ಶಾತವಾಹನರು]] ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಮನೆತನಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಲುಕ್ಯರು]], ಸಾಮಂತರು ಮತ್ತು ಸೇನಾನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಚಾಲುಕ್ಯ ದೊರೆಯಾದ ರಾಜರಾಜ ನರೇಂದ್ರನು ರಾಜಮುಂಡ್ರಿಯನ್ನು CE ೧೦೨೨ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆಳಿದನು. [[ಪಲ್ನಾಡು]] ಯದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ವದ [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಲುಕ್ಯರ]] ಶಕ್ತಿಯು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ CE ೧೨ ಮತ್ತು ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಕಾಕತೀಯ|ಕಾಕತೀಯಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು]] ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ವಾರಂಗಲ್‌ ಸಮೀಪದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರಿಗೆ ಕಾಕತೀಯರು ಮೊದಲ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಕತೀಯರಿಂದ ಎಲ್ಲ ತೆಲುಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿದವು. CE ೧೩೨೩ರಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿಯ [[ಸುಲ್ತಾನ್‌|ಸುಲ್ತಾನ]]ನಾದ ಘಿಯಾಜುದ್ದೀನ್‌ [[ತುಘಲಕ್‌|ತುಘಲಕ್‌ನು]] ತೆಲುಗು ದೇಶವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಮತ್ತು ವಾರಂಗಲ್‌‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಲುಘ್‌‌ ಖಾನ್‌ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳಿಸಿದನು.[[ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ|ಪ್ರತಾಪರುದ್ರರಾಜನನ್ನು]] ಯುದ್ಧಖೈದಿಯಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. CE ೧೩೨೬ರಲ್ಲಿ [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನ]]ರಿಂದ ವಾರಂಗಲ್‌ನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ [[ಮುಸುನೂರಿ ನಾಯಕರು|ಮುಸುನೂರಿ ನಾಯಕ]]ರು, ಮುಂದಿನ ೫೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದನು. ಅವರ ಈ ವಿಜಯದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಮಹಾನ್‌ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು]] ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ವಾರಂಗಲ್‌ನ ಕಾಕತೀಯರ ಖಜಾನೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಹರಿಹರ]] ಮತ್ತು [[ಬುಕ್ಕ|ಬುಕ್ಕರು]] ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು.<ref>ರಾಬರ್ಟ್‌ ಸೆವೆಲ್‌ರವರ, ಎ ಫರ್ಗಾಟನ್‌ ಎಂಪೈರ್‌ (ವಿಜಯನಗರ‌): ಎ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್‌ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಚಾಪ್ಟರ್‌ ೨ http://www.gutenberg.org/dirs/etext೦೨/fevch೧೦.txt{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್‌ [[ಹಸನ್‌ ಗಂಗು]] ಎಂಬುವವನು [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನ]]ರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೆದ್ದು, CE ೧೩೪೭ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಮನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದನು. [[ಖುತುಬ್‌ ಷಾಹಿ|ಕುತುಬ್‌ ಷಾಹಿ]] ಮನೆತನವು, ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಂಧ್ರ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Charminar-Pride of Hyderabad.jpg|thumb|left|ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಚಾರ್ಮಿನಾರ್‌]] [[ವಸಾಹತು ಭಾರತ|ವಸಾಹತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] [[ಉತ್ತರದ ಸರ್ಕಾರ್‌ಗಳು]] ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ|ಮದ್ರಾಸ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ ಭಾಗವಾದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ಕರಾವಳಿ ಆಂಧ್ರ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ನಂತರ [[ನಿಜಾಮ್‌|ನಿಜಾಮ‌]]ನು ಐದು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟನು. ಮುಂದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳೇ [[ರಾಯಲಸೀಮ|ರಾಯಲಸೀಮಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಮಾಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಿಜಾಮರು, [[ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಹೈದರಾಬಾದ್]]‌ನ [[ರಾಜೋಚಿತ ರಾಜ್ಯ|ರಾಜೋಚಿತ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ]] ಒಳನಾಡು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಗೋದಾವರಿ ನದೀ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾಣಮ್‌ (ಯಾಣೋನ್‌)ನ್ನು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚರು]] ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ೧೯೫೪ರವರೆಗೂ (ಬ್ರಿಟಷ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಿಂದ ಭಾರತವು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಂಡಿತು. ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಮುಸ್ಲಿಂ ನಿಜಾಮನು ಭಾರತದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು. ಆದರೆ, ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜನರು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ೫ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ [[ಪೋಲೋ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ|ಪೋಲೋ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ]] [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ರಾಜ್ಯ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] ರಾಜ್ಯದ ಜನತೆಯ ಅಪೂರ್ವ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆತಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜ್ಯವು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಬೇಕಾಯಿತು. [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ|ಮದ್ರಾಸ್‌ ರಾಜ್ಯದ]] ತೆಲುಗು ಜನರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಆರಂಭಿಸಿದ ''ಅಮರಜೀವಿ'' [[ಪೊಟ್ಟಿ ಶ್ರೀರಾಮುಲು]] ಉಪವಾಸದಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹುಯಿಲು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಕ್ಷೋಭೆಗೆ ಹೆದರಿದ ಸರ್ಕಾರವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ತೆಲುಗು ಭಾಷಿಕರಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುವುದಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ೧೯೫೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧ರಂದು ಆಂಧ್ರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ದಕ್ಕಿ, [[ಕರ್ನೂಲು|ಕರ್ನೂಲ್]] ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ೧೯೫೬ರ ನವೆಂಬರ್‌ ೧ರಂದು ಆಂಧ್ರರಾಜ್ಯವು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ರಾಜ್ಯದ [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ರಚನೆಯಾಯಿತು. [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್‌]] ರಾಜ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ್ನು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಎಂಬ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚರಿಂದ]] ಯಾಣಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿತು. ಆದರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತರ ಪರಾವೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಿ, ಇಂದಿನ [[ಪುದುಚೇರಿ|ಪುದುಚೆರಿ]] ರಾಜ್ಯದ ರಚನೆಯಾಯಿತು. == ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ನೈರುತ್ಯ ಮಳೆ‌ ಮಾರುತಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಚಳಿಗಾಲವು ಹಿತಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲವು ಮಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಜೂನ್‌ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾದರಸದ ಮಟ್ಟವು ತುಂಬಾ ಉನ್ನತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಬೇಸಿಗೆ ತಾಪಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ತಾಪಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೨೦&nbsp;°C ಮತ್ತು ೪೦&nbsp;°C ನ ನಡುವಣ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ದಿನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ೪೫ ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಜುಲೈನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮೃಧ್ಧ ಮಳೆಯಾಗುವ ಕಾಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಒಟ್ಟು ಮಳೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಈಶಾನ್ಯ ಮಳೆ ಮಾರುತಗಳು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌, ನವೆಂಬರ್, ಡಿಸೆಂಬರ್‌, ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ದದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಳಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಸಾಮಾನ್ಯಾಗಿ ೧೩&nbsp;°Cನಿಂದ ೩೦&nbsp;°Cವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಕ್ಕೆ ನೀವು ಪ್ರವಾಸ ಹೊರಡುವುದಾದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಉಡುಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳುವಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಉಡುಪುಗಳು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನ ಅಷ್ಟೇನೂ ಹಿತಕರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯು ಪ್ರಶಸ್ತ ಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. == ವಿಭಾಗಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Andhra Pradesh districts map.svg|thumb|right|200px|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಕ್ಷೆ]] ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಕರಾವಳಿ ಆಂಧ್ರ]], [[ರಾಯಲಸೀಮ|ರಾಯಲಸೀಮಾ]] ಮತ್ತು [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಎಂದು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.blonnet.com/2007/05/17/stories/2007051704252100.htm |title=ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನಾ ಮಂಡಳಿಗಳಿಗೆ AP ಸಂಪುಟವು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ |access-date=2009-12-16 |archive-date=2008-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510040333/http://www.blonnet.com/2007/05/17/stories/2007051704252100.htm |url-status=dead }}</ref> ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ೨೩ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವು ಈ ರೀತಿ ಇವೆ: [[ಅದಿಲಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಅದಿಲಾಬಾದ್‌‌]], [[ಅನಂತಪುರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಅನಂತಪುರ್‌‌]], [[ಚಿತ್ತೂರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಚಿತ್ತೂರ್]]‌, [[ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಡಪ]], [[ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ]], [[ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಗುಂಟೂರ್‌‌]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್‌]], [[ಕರೀಂನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕರೀಂನಗರ]], [[ಖಮ್ಮಮ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಖಮ್ಮಮ್‌]], [[ಕೃಷ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೃಷ್ಣ]], [[ಕರ್ನೂಲ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕರ್ನೂಲ್‌]], [[ಮಹಬೂಬ್‌ನಗರ‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೆಹಬೂಬ್‌ ನಗರ‌]], [[ಮೇಡಕ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೇಡಕ್]]‌, [[ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ನಲ್ಗೊಂಡ]], [[ನೆಲ್ಲೂರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಶ್ರೀ ಪೊಟ್ಟಿ ಶ್ರೀರಾಮುಲು ನೆಲ್ಲೂರ್‌]], [[ನಿಜಾಮಬಾದ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ನಿಜಾಮಬಾದ್‌‌]], [[ಪ್ರಕಾಶಮ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪ್ರಕಾಶಮ್]]‌, [[ರಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ರಂಗಾರೆಡ್ಡಿ]], [[ಶ್ರೀಕಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಶ್ರೀಕಾಕುಲಂ]], [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]], [[ವಿಜಿಯನಗರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ವಿಜಯನಗರಂ]] ಮತ್ತು [[ವಾರಂಗಲ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ವಾರಂಗಲ್‌]]. ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನೂ ವಿವಿಧ [[ತೆಹ್‌‌ಸಿಲ್‌|ಮಂಡಲ]]ಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಮಂಡಲವೂ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿದೆ.[[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್‌]] ಇದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಅವಳಿ ನಗರವಾದ [[ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್‌|ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್‌ನ]] ಒಡಗೂಡಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. [[ವಿಶಾಖಪಟ್ನಂ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ]]ವು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರೇವು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ [[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯ ಪೂರ್ವ ನೌಕಾದಳಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ವಿಜಯವಾಡ]] ವು ತನ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ನೆಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಇತರೆ ಮುಖ್ಯ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳೆಂದರೆ: [[ಕಾಕಿನಾಡ]], [[ವರಂಗಲ್|ವಾರಂಗಲ್‌]], [[ಗುಂಟೂರು|ಗುಂಟೂರ್‌]], [[ತಿರುಪತಿ]], [[ರಾಜಮುಂಡ್ರಿ]], [[ನೆಲ್ಲೂರು|ನೆಲ್ಲೂರ್‌]], [[ಒಂಗೊಲ್|ಓಂಗೊಲ್]], [[ಕರ್ನೂಲು|ಕರ್ನೂಲ್‌]], [[ಅನಂತಪುರ|ಅನಂತಪುರ್‌]], [[ಕರೀಂನಗರ‌|ಕರೀಂನಗರ]]‌, [[ನಿಜಾಮಾಬಾದ್‌]] ಮತ್ತು [[ಎಲೂರು|ಏಲೂರು]]. ==ಸೀಮಾಂಧ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿ== [[Image:Telengana.PNG|thumb|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತೆಲಂಗಾಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ]] ೨ Dec, ೨೦೧೬ [[File:Andhra Pradeah Capital Region.jpg|left|thumb|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ '''ಅಮರಾವತಿ''' ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ, ಗುಂಟೂರು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ-ಬಣ್ಣದಗೆರೆ ಕೃಷ್ಣಾನದಿ]] *ದಿ. ಜೂನ್ ೨, ೨೦೧೪, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯವು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಒಡೆದು, ಎರಡು ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಅವು ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಸೀಮಾಂಧ್ರ (ಆಂಧ್ರ).<ref name="ref2">(ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿ. ಜೂನ್ 2, 2014)</ref> *ಮೂಲ ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗಿ ತೆಲಂಗಾಣ ಆಂಧ್ರ ಎಂದುಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳಾದಾಗ ಹೈದರಾಭಾದು ತೆಲಂಗಾಣಾಕ್ಕೆ ರಾಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಆಂಧ್ರವು ಅಮರಾವತಿ ಅಂಬ ಹೊಸನಗರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತ ನೂತನ ರಾಜಧಾನಿ ಅಮರಾವತಿಗೆ 1-12-2016 ಗುರುವಾರ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭಿಸಿತು. *ಅಮರಾವತಿಗೆ ಸಮೀಪದ ವೆಲಗಪುಡಿಯಲ್ಲಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಕಚೇರಿಯಿಂದಲೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎನ್‌. ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯ್ಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಭೆಯೂ ಸಹ ಪ್ರಥಮಬಾರಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="ref1" /> == ಸಾಲಾರ್ ಜಂಗ್ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ == ಹೈದರಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು [[ಮೂರನೆಯ ಸಾಲಾರ್ ಜಂಗರು]] (ಮೀರ್ ಯೂಸಿಫ್ ಆಲಿಖಾನ್) ಒಬ್ಬರೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿಶ್ಬದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಪಡೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ವಸ್ತುಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಿ ಹೀಗಿದೆ. ಪರ್ಷಿಯಾದ ರತ್ನಗಂಬಳಿಗಳು, ಮೊಗಲ್ ಕಾಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚಿತ್ರಗಳು,ಚೀನಾದೇಶದ ಪಿಂಗಾಣಿ ಹೂಜಿಗಳು, ಜಪಾನಿನ ಅರಗಿನ ವಸ್ತುಗಳು, ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಮೂರ್ತಿಗಳು, (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರಾದ,'[[ಮುಸುಕಿನ ರೆಬೆಕ್ಕಾ]],'(ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಮತ್ತು, ಮೆಫಿಸ್ಟೋಫೆಲೆಸ್)ಜೆಡ್ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಠಾರಿಗಳು,(ಜೆಹಾಂಗೀರ್, ಶೆಹಜಹಾನ್ ಮತ್ತು ಔರಂಗ್ ಜೇಬ್ ರ ಕಠಾರಿಗಳು)ಮತ್ತು ಇತರ ಆಕರ್ಷಕ ವಸ್ತುಗಳಿವೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ == {| class="wikitable sortable " border="1" style="float:left" |- | | ತೆಲುಗು | ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳು | ಒಟ್ಟು |- | ಹಿಂದು | align="right"|೮೨% | align="right"| ೨% | align="right"| '''೮೪%''' |- | ಮುಸ್ಲಿಂ | align="right"|೧% | align="right"| ೮%{{fn|1}} | align="right"| '''೯%''' |- | ಕ್ರೈಸ್ತ | align="right"| ೪% | align="right"|೧% | align="right"| '''೫%''' |- | ಇತರೆ ಧರ್ಮೀಯರು | align="right"| ೦.೫% | align="right"| ೦.೫% | align="right"| '''೧%''' |- | '''ಒಟ್ಟು''' | align="right"| '''೮೮.೫%''' | align="right"| '''೧೧.೫%''' | align="right"| '''೧೦೦%''' |- | colspan=೪ | {{fnb|1}} ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉರ್ದು<br /> |} {{IndiaCensusPop | title= Population Trend | 1961= 35983000 | 1971= 43503000 | 1981= 53550000 | 1991= 66508000 | 2001= 75727000 | estimate= | est year= | est ref= | footnote=Source:Census of India<ref name="POPULATION CHARACTERISTICS - ANDHRA PRADESH">{{cite web|url=http://budget.ap.gov.in/tab1_1.htm|title=POPULATION CHARACTERISTICS&nbsp;— ANDHRA PRADESH|work=Census of India|publisher=budget.ap.gov.in|accessdate=2008-06-04|archive-date=2008-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208103506/http://budget.ap.gov.in/tab1_1.htm|url-status=dead}}</ref> |state= }} [[ತೆಲುಗು]] ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ೮೮.೫% ಜನರು ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಭಾಷೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement6.htm |title= Comparative Ranking of Scheduled Languages in Descending Order of Speakers' Strength - 1971, 1981, 1991 and 2001 |accessdate=10 November 2008 |last= |first= |coauthors= |year= 2001 |work= |publisher= Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] (೮.೬೩%), [[ಹಿಂದಿ]] (೦.೬೩%) ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು]] (೧.೦೧%) ಮಾತನಾಡುವವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement3.htm |title= Distribution of 10,000 Persons by Language&nbsp;— India, States and Union Territories - 2001 |accessdate=10 November 2008 |last= |first= |coauthors= |year= 2001 |work= |publisher= Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೨೦೦೮ರ ನವೆಂಬರ್ ೧ರಂದು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾಷೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://timesofindia.indiatimes.com/India/Telugu_Kannada_get_classical_tag/articleshow/3660666.cms |title= Telugu, Kannada get classical tag |accessdate=10 November 2008 |last= |first= |coauthors= |date= [[2008-11-01]] |work= [[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] |publisher=}}</ref> ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರಿಂದ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುವ ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಕನ್ನಡ]] (೦.೯೪%), [[ಮರಾಠಿ]] (೦.೮೪%), [[ಒಡಿಯಾ|ಒರಿಯಾ]] (೦.೪೨%), [[ಗೊಂಡಿ ಭಾಷೆ|ಗೊಂಡಿ]] (೦.೨೧%) ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] (೦.೧%). ೦.೧%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]] (೦.೦೯%), [[ಸಾವರ]] (೦.೦೯%), [[ಕೋಯ ಭಾಷೆ|ಕೋಯ]] (೦.೦೮%), ಜಟಪು (೦.೦೪%), [[ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ|ಪಂಜಾಬಿ]] (೦.೦೪%), [[ಕೊಲಾಮಿ|ಕೊಳಮಿ]] (೦.೦೩%), ಕೊಂಡ (೦.೦೩%), [[ಗಡಬ ಭಾಷೆ|ಗಡಬ]] (೦.೦೨%), [[ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆ|ಸಿಂಧಿ]] (೦.೦೨%), [[ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಗೋರ್ಖಾಲಿ/ನೇಪಾಳಿ]] (೦.೦೧%) ಮತ್ತು [[ಖೊಂಡ್‌]]/ಕೊಂಧ್(೦.೦೧%) ಸೇರಿವೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ಜನಾಂಗವೆಂದರೆ [[ತೆಲುಗು ಜನ]]; ಇವರು [[ಆರ್ಯರು]] ಮತ್ತು [[ದ್ರಾವಿಡ|ದ್ರಾವಿಡರ]] ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. == ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಯು]], ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಾದ [[ಗೋದಾವರಿ]], [[ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ|ಕೃಷ್ಣ]], [[ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿ|ಪೆನ್ನಾ]] ಮತ್ತು [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಕೃಷಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ.[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಕಬ್ಬು]], [[ಹತ್ತಿ]], [[ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ]] (ಮೆಣಸಿನ ಹಣ್ಣು), [[ಮಾವು]] ಮತ್ತು [[ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]] ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬೆಳೆಗಳು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, [[ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಗಳು|ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ತೈಲ]]ದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವ [[ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಕಡಲೇಕಾಯಿ|ಕಡಲೆಕಾಯಿಯಂತಹ]] ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆತಿದೆ.ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಲ್ಲಿನ ಜಲಾಶಯ ಎನಿಸಿರುವ [[ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯ]], [[ಗೋದಾವರಿ ನದೀಮುಖಜಭೂಮಿಯ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು|ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವು ಅಂತರ‌ರಾಜ್ಯ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://agri.ap.nic.in|title=Agriculture dept. of Andhra Pradesh|access-date=2021-08-09|archive-date=2011-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110709142554/http://agri.ap.nic.in/|url-status=dead}}</ref><ref name="dfljos">{{cite web|url=http://www.apind.gov.in/indussectors.html|title=Key Sectors of Andhra Pradesh|access-date=2009-12-16|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221073936/http://apind.gov.in/indussectors.html|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Hitec city.jpg|thumb|left|ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾದ ಹೈದರಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೈಬರ್‌ಗೋಪುರಗಳು]] [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೂ ರಾಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ೨೦೦೪–೨೦೦೫ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ IT ರಫ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ೨೦೦೪-೨೦೦೫ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ IT ರಫ್ತು ಮೌಲ್ಯವು ೮೨,೭೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳಷ್ಟು ‌(೧,೮೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ‌‌$)ಇತ್ತು.<ref>http://finance.indiainfo.com/news/೨೦೦೫/೦೫/೧೧/೧೧೦೫it-exports.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> IT ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ೫೨.೩% ದರದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ೨೦೦೬–೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ೧೯೦,೦೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳಿಗೆ (೪.೫ ದಶಲಕ್ಷ ‌$) ಮುಟ್ಟಿದ IT ರಫ್ತು, ದೇಶದ ಒಟ್ಟು IT ರಫ್ತಿಗೆ ಶೇ ೧೪ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.pppinindia.com/business-opportunities-andhra-pradesh.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090830194512/http://www.pppinindia.com/business-opportunities-andhra-pradesh.asp |url-status=dead }}</ref> ರಾಜ್ಯದ ಸೇವಾ ವಲಯವು ೪೩%ನಷ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ(GSDP)ಕ್ಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ೨೦%ರಷ್ಟು ಉದ್ಹೋಗಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="dfljos"/> ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ದೇಶದ ಬೃಹತ್‌ ಮೂಲ ಔಷಧವಸ್ತು ತಯಾರಕ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ೧೦ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಔಷಧೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ೫೦%ನಷ್ಟು ಕಂಪನಿಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಖನಿಜ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ದೇಶದ [[ಸುಣ್ಣ|ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು]]ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು ೩೦ ಬಿಲಿಯನ್‌ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕೃಷ್ಣ ಗೋದಾವರಿ ಮುಖಜಭೂಮಿ|ಕೃಷ್ಣ ಗೋದಾವರಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ]]ವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಪತ್ತಿನ ಬೃಹತ್ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಂಗ್ರಹವೂ ಇದೆ.<ref name="dfljos"/> [[ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಜಲ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲೇ ರಾಜ್ಯವು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ೧೧%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲವಿದ್ಯುತ್‌‌ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೫ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ GSDPಯು ಪ್ರಚಲಿತ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ೬೨ ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ GSDPಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕೋಷ್ಟಕವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ''ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಜಾರಿಯ ಸಚಿವಾಲಯ'' ವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದು, ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ದಶಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಟ್ಟಾರೆ GSDPಯ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ<ref>{{Cite web |url=http://mospi.nic.in/6_gsdp_cur_9394ser.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-16 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231836/http://mospi.nic.in/6_gsdp_cur_9394ser.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು GSDPಯ ತಲಾದಾಯದಲ್ಲೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಇದು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಅಳತೆಗೋಲಿನ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯವು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_between_Indian_states_and_countries_by_GDP_(PPP)</ref> {| class="wikitable sortable " border="1" |- !ವರ್ಷ ! ರಾಜ್ಯ GDP (Rs.MM) |- | ೧೯೮೦ | align="right"| ೮೧,೯೧೦ |- | ೧೯೮೫ | align="right"| ೧೫೨,೬೬೦ |- | ೧೯೯೦ | align="right"| ೩೩೩,೩೬೦ |- | ೧೯೯೫ | align="right"| ೭೯೮,೫೪೦ |- | ೨೦೦೦ | align="right"| ೧,೪೦೧,೧೯೦ |- | ೨೦೦೭ | align="right"| ೨,೨೯೪,೬೧೦ |} == ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ [[ವಿಧಾನಸಭಾ|ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಯು ೨೯೪ ಸದಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಭಾರತದ ಸಂಸತ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ೬೦ ಜನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನೆಯಾದ [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ ೧೮ ಮಂದಿಯಿದ್ದರೆ, ಕೆಳಮನೆಯಾದ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ]] ೪೨ ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apassemblylive.com/|title=Andhra Pradesh Legislative Assembly|access-date=2009-12-16|archive-date=2005-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20050401032522/http://www.apassemblylive.com/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://164.100.24.209/newls/membershomepage.aspx|title=Parliament of India|access-date=2009-12-16|archive-date=2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210055350/http://164.100.24.209/newls/membershomepage.aspx|url-status=dead}}</ref> ೧೯೮೨ರವರೆಗೂ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರಸ್‌‌(INC) ನೇತೃತ್ವದ ಸರಣಿ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಕಾಸು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ರೆಡ್ಡಿ]] ಯವರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು [[N.T.ರಾಮ ರಾವ್‌|ಎನ್‌.ಟಿ.ರಾಮ ‌ರಾವ್‌]]ರವರು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಮುರಿದರು. [[P.V. ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹರಾವ್‌|ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹ ರಾವ್‌]]ರವರೂ ಸಹ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ನಂತರ ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯೂ ಆದರು. ರಾಜ್ಯದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪೈಕಿ [[ತಂಗುತೂರಿ ಪ್ರಕಾಶಂ|ತಂಗುತೂರಿ ಪ್ರಕಾಶಮ್]]‌, ಆಂಧ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ (CM) (ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಮಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನೀಲಂ ಸಂಜೀವ ರೆಡ್ಡಿ) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದ ಇತರರಲ್ಲಿ [[ಕಾಸು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ರೆಡ್ಡಿ]], [[ಮರ್ರಿ ಚೆನ್ನಾ ರೆಡ್ಡಿ]], [[ಜಲಗಂ ವೆಂಗಲ್‌ ರೆಡ್ಡಿ|ಜಲಗಂ ವೆಂಗಲ್‌ ರಾವ್‌]], [[ನೆದುರುಮಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ಧನ ರೆಡ್ಡಿ]], [[ನಾದೇಂಡ್ಲ ಭಾಸ್ಕರ ರಾವ್‌]], [[ಕೋಟ್ಲ ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ ರೆಡ್ಡಿ|ಕೋಟ್ಲ ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ ರೆಡ್ಡಿ]], [[N.T. ರಾಮ ರಾವ್‌|ಎನ್‌.ಟಿ.ರಾಮ ರಾವ್]], [[ನಾರಾ ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯ್ಡು]] ಮತ್ತು [[Y.S. ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ|ವೈ.ಎಸ್‌.ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ]]ಯವರುಗಳು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. [[ಡೇವಿಡ್ ರಿಕಾರ್ಡೋ|thumb|250px|right|ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ]] ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ [[ತೆಲುಗು ದೇಶಂ ಪಕ್ಷ|ತೆಲುಗು ದೇಶಮ್‌ ಪಕ್ಷ]]ವು (TDP) ರಾಜ್ಯದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಭೇರಿ ಬಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು [[N.T. ರಾಮ ರಾವ್‌|ಎನ್‌.ಟಿ.ರಾಮ ರಾವ್‌]]ರವರು (NTR) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಎರಡನೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವೊಂದರ ಪರಿಚಯವಾದಂತಾಗಿ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಏಕಪಕ್ಷದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, NTRರವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆಂದು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾದೇಂಡ್ಲ ಭಾಸ್ಕರ್‌ ರಾವ್‌ರವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ಗದ್ದುಗೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದ ನಂತರ, ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಸಲು ರಾಜ್ಯದ ಆಗಿನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ NTRರವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾರು. ಇದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ TDPಯು ಅತ್ಯಧಿಕ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು. ೧೯೮೯ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ INC, Dr. ಮರ್ರಿ ಚೆನ್ನಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ನೇತ್ಥತ್ವದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ NTRರವರ ೭ ವರ್ಷಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಮರ್ರಿ ಚೆನ್ನಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ನಂತರ ಎನ್‌. ಜನಾರ್ಧನ್‌ ರೆಡ್ಡಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಕೋಟ್ಲ ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ್‌ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ತಾವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮೂಲಕ ಇವರನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರು. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ TDPಗೆ ಜನಾದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು, NTRರವರು ಮತ್ತೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆದರೆ NTRರವರ ಅಳಿಯನಾಗಿದ್ದ ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯ್ಡುರವರು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷಿಪ್ತಕ್ರಾಂತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರು. ಈ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹವನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ NTRರವರು ಕೆಲವು ಕಾಲದ ನಂತರ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ TDPಯು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು. ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ INC ನೇತೃತ್ವದ ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಎದುರು ೨೦೦೪ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯ್ಡು ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದರು. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆ [[ಚಿರಂಜೀವಿ|ಜಿರಂಜೀವಿ]]ಯವರಿಂದ [[ಪ್ರಜಾ ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಂ|ಪ್ರಜಾ ರಾಜ್ಯಂ ಪಕ್ಷ]](PRP) ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇದು ೨೦೦೯ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋನ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಅತಿಯಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಭಾರೀ ಪ್ರಚಾರದ ನಡುವೆಯೂ ಇದು ಆಂಧ್ರ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ೧೮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನಷ್ಟೆ ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.ಒಂದೇ ಆಶಾಕಿರಣವೆಂದರೆ ಒಟ್ಟು ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ ೩೬ರಷ್ಟು ಮತ ಪಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಶೇ ೨೫ರಷ್ಟು ಗಳಿಸಿದ ತೆಲುಗು ದೇಶಮ್‌ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಇದು ಶೇ ೧೭ರಷ್ಟು ಮತವನ್ನು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಯಿತು. ಪ್ರಜಾ ರಾಜ್ಯಂ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು TDP, TRS, CPI ಮತ್ತು CPM ಪಕ್ಷಗಳ ಬೃಹತ್‌ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ವೈ.ಎಸ್‌.ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. YSR ರೆಡ್ಡಿಯವರು APಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ೫ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಹಲವು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಗುಂಟೂರು ನಗರದ ಬಳಿ ಇರುವ [[ಅಮರಾವತಿ|ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿನ]] [http://asi.nic.in/asi_museums_amravati.asp ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ], ಇದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ಥಳಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಾಲಾರ್‌ ಜಂಗ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]], ಇದು ಶಿಲ್ಪಗಳು, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿರುವ]] ವಿಶಾಖ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಇದು ನವೀಕರಣಗೊಂಡ ಡಚ್‌‌ ಬಂಗಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು [[ಮದ್ರಾಸ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ|ಮದ್ರಾಸ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ]]ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.vizagcityonline.com/visakha_museum/ |title=VizagCityOnline.com&nbsp;— Visakha Museum |publisher=Vizagcityonline.com |date= |accessdate=2008-11-29}}</ref>[[ವಿಜಯವಾಡ|ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿರುವ]] ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜುಬಿಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಮೊನಚಾದ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜ್ಯುಬಿಲಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ: http://www.indiatourism.com/andhra-pradesh-museums/victoria-jubilee-museum.html</ref> === ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ === {{Main|Andhra cuisine}} [[ಚಿತ್ರ:India food.jpg|thumb|left|ಇತರೆ ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸುವ ಹೈದರಾಬಾದಿ ಬಿರಿಯಾನಿ]] ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಅಡಿಗೆ ಪದ್ದತಿಯು [[ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ|ಭಾರತದ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ]]ಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಸಾಲೆಪೂರಿತ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶ, ಜಾತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮುಂತಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಆಂಧ್ರದ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ವೈವಿಧ್ಯಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. [[ಭಾರತೀಯ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ|ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಪಚ್ಚಡಿ '' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಚಟ್ನಿ|ಚಟ್ನಿಗಳು]] ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಪ್ರಿಯ ಖಾದ್ಯಗಳು. ಚಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯಗಳು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅನನ್ಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿವೆ.[[ಟೊಮೇಟೊ|ಟೊಮ್ಯಾಟೊ]], [[ಬದನೆ|ಬದನೆಕಾಯಿ]](ನೆಲಗುಳ್ಳ), [[ದಾಸವಾಳ ಜಾತಿಯ (ಗಿಡ)|ದಾಸವಾಳ ಜಾತಿಯ]](ಗೊಂಗೂರ) ತರಕಾರಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತರಕಾರಿಗಳಿಂದ ಚಟ್ನಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.''[[ಆವಕಾಯ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಾವಿನ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯು, ಬಹುಶಃ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಎನ್ನಬಹುದು. [[ಅಕ್ಕಿ|ಅಕ್ಕಿಯು]] ಇಲ್ಲಿನ [[ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ|ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ]]ವಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಅನ್ನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ರೀತಿಯ [[ಮೇಲೋಗರ|ಮೇಲೋಗರದ]] ಜೊತೆ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲವೇ, [[ಕಲಸಿದ ಹಿಟ್ಟು (ಅಡಿಗೆಯ)|ಕಲಸಿದ ಹಿಟ್ಟು]] ಮಾಡಿಕೊಂಡು [[ತೆಳುವಾದ ಬಟ್ಟೆ|ತೆಳುವಾದ ಬಟ್ಟೆಯಂತೆ]] ಕಾಣುವ ಅಟ್ಟು (ಕಲಸಿದ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಹೆಸರುಕಾಳಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸುವ [[ಹೆಸರು ಕಾಳು ದೋಸೆ|ಪೆಸರಟ್ಟು]] ಎಂಬ ತಿಂಡಿ)ಅಥವಾ [[ದೋಸೆ]] ಎಂಬ ತಿಂಡಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದು. [[ಮಾಂಸ]], [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳು]], [[ಸೊಪ್ಪು ತರಕಾರಿ|ಸೊಪ್ಪು]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ([[ಮಸಾಲೆ]]) ಸೇರಿಸಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ರುಚಿಕಟ್ಟಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಹೈದರಾಬಾದಿ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಆಹಾರ ವೈವಿಧ್ಯಗಳು ಮಾಂಸ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವಿಲಕ್ಷಣ ರೀತಿಯ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹಾಗೂ ''[[ತುಪ್ಪ]]'' ವನ್ನು (ಶೋಧಿಸಿದ ಬೆಣ್ಣೆ) ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಈ ಆಹಾರಗಳು ರುಚಿಕರ ಮತ್ತು ಪರಿಮಳಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕುರಿ, ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಮಾಂಸಗಳು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಹೈದರಾಬಾದಿ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ [[ಬಿರ್ಯಾನಿ|ಬಿರಿಯಾನಿಯು]] ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಹಾರ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. === ನೃತ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Kuchi pudi dancers.jpg|thumb|right|150px|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯವಾದ ಕೂಚಿಪುಡಿ]] ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುನ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗೆಗೆ ಬರೆದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜಯಪ ಸೇನಾನಿ ([[ಜಯಪ ನಾಯುಡು]]).<ref>''ನೃತ್ಯ ರತ್ನಾವಳಿ'' (http://www.telugupeople.com/discussion/article.asp?id=೧೧೧</ref> ದೇಸಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಿ ಪ್ರಕಾರದ ನೃತ್ಯಗಳೆರಡೂ ಇವರ 'ನೃತ್ಯ ರತ್ನಾವಳಿ' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಎಂಟು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪೆರಾನಿ, ಪ್ರೇಂಖನ, ಶುದ್ಧ ನರ್ತನ, ಕಾರ್ಕರಿ, ರಾಸಕ, ದಂಡ ರಾಸಕ, ಶಿವ ಪ್ರಿಯ, ಕಂದುಕ ನರ್ತನ, ಭಂದಿಕಾ ನೃತ್ಯಂ, ಕರಣ ನೃತ್ಯಂ, ಚಿಂದು, ಗೊಂಡಾಲಿ, ಕೋಲಾಟಂ ಮುಂತಾದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ದೇಸಿ, ತಾಂಡವ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ಯ, ನಾಟ್ಯ ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯವೆಂಬ ಪ್ರಕಾರಗಳ ನಡುವಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಂಗಿಕಾಭಿನಯ, ಕಾರಿಗಳು, ಸ್ಥಾನಕಗಳು, ಮತ್ತು ಮಂಡಲಗಳ ಕುರಿತು ೨ ಮತ್ತು ೩ನೇ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ೪ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕರಣಗಳು, ಅಂಗಾಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ರೇಚಕಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ದೇಸಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಕುರಿತು ಆತ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯವು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಅಭಿನಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಕೂಚಿಪೂಡಿ|ಕೂಚಿಪುಡಿಯು]] ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳು|ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ]]ವಾಗಿದೆ.ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದ ಆದ್ಯಂತವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳೆಂದರೆ, ಚೆಂಚು ಭಾಗೋತಂ, [[ಕೂಚಿಪೂಡಿ|ಕೂಚಿಪುಡಿ]], [[ಭಾಮಕಲಾಪಂ|ಭಾಮಕಲಾಪಮ್]]‌, [[ಬುರ್ರ ಕಥಾ|ಬುರ್ರಕಥಾ]], [[ವೀರನಾಟ್ಯಂ]], [[ಬುಟ್ಟ ಬೊಮ್ಮಲು|ಬುಟ್ಟು ಬೊಮ್ಮಲು]], [[ದಪ್ಪು]], [[ತಪ್ಪೀಟ ಗುಲ್ಲು|ತಪ್ಪೆಟ ಗುಲ್ಲು]], [[ಲಂಬಾಡಿ]], ಬೊನಾಲು, [[ಧಿಂಸ]], [[ಕೋಲಾಟಂ]] ಮತ್ತು ಚಿಂಡು. == ಹಬ್ಬಗಳು == * ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ [[ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ|ಸಂಕ್ರಾಂತಿ]]. * ಫೆಬ್ರವರಿ/ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ|ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ]]. * ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹೋಳಿ]] * ಮಾರ್ಚ್‌/ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಯುಗಾದಿ|ಉಗಾದಿ]] ಅಥವಾ ತೆಲುಗು ಹೊಸವರ್ಷ * ಉಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ೯ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮಾರ್ಚ್‌/ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀ ರಾಮ ನವಮಿ|ಶ್ರೀರಾಮನವಮಿ]] ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. * ಆಗಷ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ [[ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತ|ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತಮ್‌‌]] * ಆಗಷ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ರಾಖಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾ|ರಾಖಿ ಪೂರ್ಣಿಮ]] * ಆಗಷ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ|ವಿನಾಯಕ ಚೌತಿ]] * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌/ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯ ದಶಮಿ|ದಸರಾ]] * ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿನ ೩ನೇ ದಿನವಾದ [[ಅಟ್ಲ ತಡ್ಡೆ]] (ಗ್ರಿಗರಿ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್/ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ) * [[ವಿಜಯ ದಶಮಿ|ದಸರಾ]] ಹಬ್ಬದ ೨೦ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್/ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರುವ [[ದೀಪಾವಳಿ]]. * [[ಈದ್-ಉಲ್-ಫಿತರ್|ಈದ್‌-ಉಲ್‌-ಫಿತರ್‌]], [[ಬಕ್ರೀದ್|ಬಕ್ರೀದ್‌]], [[ಮೊಹರ್ರಂ|ಮೊಹರಂ]]. * [[ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸ|ಶ್ರಾವಣಂನಲ್ಲಿ]] [[ಬೊನಾಲು|ಬೋನಾಲು]] ([[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.) * [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯ ದಶಮಿ|ದಸರಾ]] ಹಬ್ಬದ [[ನವರಾತ್ರಿ|ದುರ್ಗಾಷ್ಟಮಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ]], ೯ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಬಥುಕಮ್ಮ]] ಹಬ್ಬ. * [[ನವ್ರೂಜ್‌|ನವ್‌ರೂಜ್‌]] * [[ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌|ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌‌]] == ಸಾಹಿತ್ಯ == [[ನನ್ನಯ್ಯ]], [[ತಿಕ್ಕನ]] ಮತ್ತು [[ಯೆರ್ರಾಪ್ರಗದ|ಯರ್ರಾಪ್ರಗದ]] ಎಂಬ ಕವಿತ್ರಯರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ''[[ಮಹಾಭಾರತ]]'' ವನ್ನು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ಬಮ್ಮೆರ [[ಪೋತನ]] ಎಂಬ ಮತ್ತೋರ್ವ ಕವಿಯು ''ಶ್ರೀಮದ್‌ ಆಂಧ್ರ ಮಹಾ ಭಾಗವತಮು'' ಎಂಬ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಇದು ವೇದವ್ಯಾಸರು [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ]] ಬರೆದ ''ಶ್ರೀ ಭಾಗವತಮ್'' ‌ನ ತೆಲುಗು ಭಾಷಾಂತರವಾಗಿದೆ. ನನ್ನಯ್ಯನನ್ನು ''ಆದಿಕವಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಮಹೇಂದ್ರವರಂ([[ರಾಜಮಂಡ್ರಿ]])ಯಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜರಾಜನರೇಂದ್ರನು ಇವನ ಆಶ್ರಯದಾತನಾಗಿದ್ದನು. [[ವಿಜಯನಗರ|ವಿಜಯನಗರದ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ|ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]]ನು [[ಅಮುಕ್ತಮಾಲ್ಯದ]] ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದನು. [[ಕಡಪ]] ಪ್ರದೇಶದವನಾದ ತೆಲುಗು ಕವಿ [[ವೇಮನ|ವೇಮನಕೂಡಾ]] ತನ್ನ ತಾತ್ವಿಕ ಪದ್ಯಗಳಿಂದ ಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. [[ಕಂದುಕೂರಿ ವೀರೇಶಲಿಂಗಮ್‌|ಕಂದುಕೂರಿ ವೀರೇಶಲಿಂಗಮ್‌ರವರ]] ನಂತರದ ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಗದ್ಯ ಟಿಕ್ಕಣ'' ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಸತ್ಯವತಿ ಚರಿತಂರವರು ''ಸತ್ಯವತಿ ಚರಿತಂ'' ಎಂಬ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇತರೆ ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ, [[ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಜ್ಷಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತರುಗಳಾದ [[ವಿಶ್ವನಾಥ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ|ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವನಾಥ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ]] ಮತ್ತು [[ಸಿ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ|ಡಾ.ಸಿ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ]]ಯವರುಗಳು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕವಿ [[ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ರವಿ ಶಂಕರ್|ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಯವರು]] ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರೂಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ಪುಟ್ಟಪರ್ತಿ ನಾರಾಯಣಚಾರ್ಯುಲುರವರು ಕೂಡ ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಇವರು ವಿಶ್ವನಾಥ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಪುಟ್ಟಪರ್ತಿ ನಾರಾಯಣಾಚಾರ್ಯಲುರವರು ದ್ವಿಪದಿ ಕಾವ್ಯವಾಗಿ ''ಶಿವತಾಂಡವಂ'', ''ಪಾಂಡುರಂಗ ಮಹಾತ್ಯಂ'', ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು.{{Clarifyme|date=December 2008}} [[ಶ್ರೀರಂಗಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್‌]], [[ಗುರ್ರಂ ಜಾಷುವಾ|ಗುರ್ರಂ ಜಷುವಾ]], [[ಚಿನ್ನಯ ಸೂರಿ]], [[ವಿಶ್ವನಾಥ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ]] ಮತ್ತು [[ವಡ್ಡೇರ ಚಂಡಿದಾಸ್‌|ವದ್ದೇರ ಚಂಡಿದಾಸ್‌]] ಮುಂತಾದವರು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು === {{Main|Telugu Cinema}} ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸುಮಾರು ೨೭೦೦ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2007}} ರಾಜ್ಯವು ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೨೦೦{{Citation needed|date=February 2007}} ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ೪೦% (೯೩೦ರ ಪೈಕಿ ೩೩೦)ರಷ್ಟನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dtsonline.com/digitalcinema/find/index.php |title=DTS &#124; Home |publisher=Dtsonline.com |date= |accessdate=2008-11-29}}</ref> ಈಗ ಇದು ಬೃಹತ್ ೩D ಪರದೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಐಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ ಒಂದನ್ನು ಹಾಗೂ ೩-೫ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಟಾಲಿವುಡ್‌‌ (ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗ) ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. NTR ರವರು ಟಾಲಿವುಡ್‌ನ ದಂತಕತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಇವರು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ೯ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದೊಂದು ವಿಶ್ವದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಈವರೆಗೆ ಯಾರೂ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. === ಸಂಗೀತ === {{Main|Music of Andhra Pradesh}} ರಾಜ್ಯವು ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳು]] ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ತ್ಯಾಗರಾಜ|ತ್ಯಾಗರಾಜರು]], [[ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯ|ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯರು]], ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯನವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಭದ್ರಾಚಲ [[ರಾಮದಾಸು|ರಾಮದಾಸುರವರಂತಹ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ]] ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು ತೆಲುಗು ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಮಹಾನ್‌‌ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್‌ ವಾದಕ [[ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್‌ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್‌|ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್‌ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್‌]] ಕೂಡ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದವರು. ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳೂ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ರಾಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮಹಾನ್‌ ಗಾಯಕರಾದ ಶ್ರೀ [[ಮಂಗಳಂಪಲ್ಲಿ ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ]] ರವರು ಕೂಡ ತೆಲುಗು ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದವರು. === ಧರ್ಮ === ಎಲ್ಲ ಜಾತಿಗಳ [[ಹಿಂದೂ ಸಂತರು]] ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಂತ ಯೋಗಿ [[ಶ್ರೀ ಪೋತುಲೂರಿ ವೀರ ಬ್ರಹ್ಮೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ|ಶ್ರೀ ಪೋತುಲೂರಿ ವೀರ ಬ್ರಹ್ಮೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಯವರು]] ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಬ್ರಾಹ್ಮಣ (ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ) ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, [[ದಲಿತ#ಹಿಂದು ದಲಿತರು (ಹರಿಜನರು)|ಹರಿಜನ]] ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.mihira.com/wisdommasters/veerabrahmam.htm |title=Sri Potuluri Veera Brahmendra Swami |publisher=Mihira.com |date= |accessdate=2008-11-29 |archive-date=2008-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120050546/http://www.mihira.com/wisdommasters/veerabrahmam.htm |url-status=dead }}</ref> ಬೆಸ್ತರಾಗಿದ್ದ ರಘು ಕೂಡ ಶೂದ್ರರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.telugubhakti.com/telugupages/Monthly/Bhaktas/content1.htm |title=Stories of Bhaktas&nbsp;— Fisherman Raghu |publisher=Telugubhakti.com |date= |accessdate=2008-11-29}}</ref> ಸಂತ ಕಕ್ಕಯ್ಯ ಚೂರ(ಚಮ್ಮಾರ) [[ದಲಿತ#ಹಿಂದು ದಲಿತರು (ಹರಿಜನರು)|ಹರಿಜನ]] ಸಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ಸಂತರು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಂದರೆ, [[ದ್ವೈತಾದ್ವೈತ]] ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ನಿಂಬರ್ಕ]], [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡಿದ ತಾಯಿ ಮೀರಾ, ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ [[ಶ್ರೀ ಸತ್ಯ ಸಾಯಿ ಬಾಬ|ಶ್ರೀ ಸತ್ಯ ಸಾಯಿ ಬಾಬಾ]], ಸ್ವಾಮಿ ಸುಂದರ ಚೈತನ್ಯಾನಂದಜೀ ಮತ್ತು ಅರಬಿಂದೋ ಮಿಷನ್‌. == ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು == [[ಡೇವಿಡ್ ರಿಕಾರ್ಡೋ|thumb|right|250px|ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತಿರುಪತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ]] ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ [[ತಿರುಮಲ-ತಿರುಪತಿ|ತಿರುಪತಿ ಅಥವಾ ತಿರುಮಲ]] ಒಂದು ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ (ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬುಗೆಗೆ ಸೇರಿದವುಗಳ ಪೈಕಿ) ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಯಾತ್ರಾನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು [[ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ|ವೆಂಕಟೇಶ್ವರದೇವರಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಣೆಯಾಗಿದೆ. ತಿರುಪತಿಯು [[ಚಿತ್ತೂರ್‌|ಚಿತ್ತೂರ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ]] ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಣ್ಣಾವರಂನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಸ್ಥಾನ. [[ಸಿಂಹಾಚಲಂ]] ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಸಿಂಹಾಚಲಂ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವು, [[ಪ್ರಹ್ಲಾದ|ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು]] ಅವನ ದುಷ್ಠ ತಂದೆ [[ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು|ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನಿಂದ]] ರಕ್ಷಿಸಿದ ಸಂರಕ್ಷಕ ದೇವರಾದ [[ನರಸಿಂಹ|ನರಸಿಂಹನ]] ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. [[ವಿಜಯವಾಡ]] ನಗರದಲ್ಲಿರುವ [[ಕನಕದುರ್ಗ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕನಕ ದುರ್ಗ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಪ್ರಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೊಂದು. [[ಶ್ರೀ ಕಾಳಹಸ್ತಿ]] ಯು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, [[ಚಿತ್ತೂರ್‌|ಚಿತ್ತೂರ್‌‌]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ [[ಸ್ವರ್ಣಮುಖಿ]] ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಸಿಂಹಾಚಲಂ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿರುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಿಂದ ೧೬ ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ನಗರದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅತಿ ಮನೋಹರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುವ ೧೬ ಕಂಬಗಳ ನಾಟ್ಯ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ೯೬ ಕಂಬಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪಗಳು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಕೃಷ್ಠ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿರುವ ದೈವವಾದ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಚಂದನದ ದಪ್ಪ ಲೇಪನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು, [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ಅವತಾರಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ [[ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ|ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿಸಲಾದ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, [[ಚೋಳ|ಚೋಳರ]] ದೊರೆಯಾದ ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಒಡಿಶಾದ ಗಜಪತಿ ದೊರೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವರಾಯ]]ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವಿಜಯ ಸ್ಢಂಭ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ [[ತೆಲುಗು]] ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲೊಂದು.ಇದು ದ್ರಾವಿಡ (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ) ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ನೆರೆಹಾವಳಿ, ಚಂಡಮಾರುತ, ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಸುನಾಮಿಯಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ ವೈಜಾಗ್‌ನ್ನು ಈ ಸ್ವಾಮಿಯು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯೆಂಬಂತೆ, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾವು ಕೂಡ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ. ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯಾಗ ಬಯಸುವ ಜೋಡಿಗಳು ಮದುವೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಒಂದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂದಣಿಯಿರುವ ಕೂಡಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವೂ ಒಂದು. [[ಚಿತ್ರ:Hussain Sagar lake, Hyderabad.jpg|thumb|250px|right|ಹುಸೇನ್‌ ಸಾಗರ್ ಸರೋವರದ ಮೇಲಿನ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹ]] [[ಶ್ರೀ ಶೈಲಂ]], ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದೂ ಕೂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು [[ಶಿವ]] ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ [[ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಂ|ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ]]ಗಳಿರುವ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ''[[ಸ್ಜಂದ ಪುರಾಣ|ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ]]'' ದಲ್ಲಿ "ಶ್ರೀ ಶೈಲ ಕಾಂಡಂ' ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯವಿದ್ದು ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕಳೆದ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ತಮಿಳು ಸಂತರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಕುರಿತು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಇದರ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.[[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಆದಿ ಶಂಕರರು]] ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ "''[[ಶಿವಾನಂದ ಲಹರಿ]]'' "ಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶಿವನ ಪವಿತ್ರ ಬಸವನಾಗಿರುವ ವೃಷಭನು, ಶಿವ ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ|ಪಾರ್ವತಿಯರು]] ತನ್ನ ಎದುರು ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಭ್ರಮರಾಂಬರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ [[ಮಹಾಕಾಳಿ]] ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದ ಎಂಬುದೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ೧೨ ಪವಿತ್ರ [[ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳು|ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ರಾಮ|ಶ್ರೀರಾಮ ಸ್ವಾಮಿ]]ಯು ಸ್ವತಃ ಇಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ; ಜೊತೆಗೆ ಪಾಂಡವರು ಪಂಚಪಾಂಡವ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಶೈಲಂ ಕ್ಷೇತ್ರವು [[ಕರ್ನೂಲ್‌]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:vb211.jpg|thumb|left|250px|ಸಿಂಹಾಚಲಂ ದೇವಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಮಂಪಟ]] [[ಭದ್ರಾಚಲಂ]] ಕ್ಷೇತ್ರವು, ಶ್ರೀರಾಮನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು [[ಗೋದಾವರಿ]] ನದಿಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಕುರಿತು ಅವನ ಪರಮ ಭಕ್ತನಾದ ರಾಮದಾಸು(ಮೂಲದಲ್ಲಿ-[[ಕಂಚೆರ್ಲ ಗೋಪಣ್ಣ|ಕಂಚೇರ್ಲ ಗೋಪಣ್ಣ]]) ತನ್ನ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದದ್ದು ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ. [[ತ್ರೇತಾಯುಗ|ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ]] ಶ್ರೀರಾಮನು ಇದೇ ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಂಗಿದ್ದನು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಭದ್ರ ಎಂಬ ಒಂದು ಪರ್ವತವು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ತಪಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ತನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಚಿರಕಾಲ ನೆಲೆಸುವಂತೆ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಕೋರಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯಿದೆ. [[ರಾಮ ದೇವರು|ಶ್ರೀರಾಮ]] ನು ಪತ್ನಿ [[ಸೀತೆ]] ಮತ್ತು ಸಹೋದರ [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ|ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಡಗೂಡಿ]] ಭದ್ರಗಿರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದನು ಎಂದು ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಭದ್ರಾಚಲಂ ಕ್ಷೇತ್ರವು [[ಖಮ್ಮಮ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಖಮ್ಮಮ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿದೆ. ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಾನಿಶನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಪಣ್ಣನು ಜನರಿಂದ ದೇಣಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ರಾಮನಿಗಾಗಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅವನು ರಾಮ-ಸೀತಾರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಆಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ [[ಶ್ರೀ ರಾಮ ನವಮಿ|ಶ್ರೀರಾಮ ನವಮಿ]]ಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭದ್ರಾಚಲಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಆಚರಣೆಗೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತದೆ. [[ಬಸರ್‌-ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಬಸರ್‌-ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು]], ವಿದ್ಯಾದೇವತೆ ಸರಸ್ವತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳ. ಬಸರಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು [[ಅದಿಲಾಬಾದ್‌]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಯಾಗಂಟಿ ಗುಹೆಗಳು]] ಕೂಡ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತೊಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಮಹಾನಂದಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಕರ್ನೂಲ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] [[ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರ್‌, ಹೈದರಾಬಾದ್‌|ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರ]], ಮತ್ತು [[ರಾಮಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನ]], [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಮುಸ್ಲಿಂರ]] [[ಮೆಕ್ಕ ಮಸೀದಿ|ಮೆಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿ]] ಮತ್ತು [[ಚಾರ್ಮಿನಾರ್‌]], ಜೊತೆಗೆ [[ಹುಸೇನ್‌ ಸಾಗರ್‌|ಹುಸೇನ್‌ ಸಾಗರ್‌ ಜಲಾಶಯ]]ದ ಮೇಲಿರುವ [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನ ಪ್ರತಿಮೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಮನಮೋಹಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Ramappa1.jpg|thumb|right|250px|ರಾಮಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಕನಕದುರ್ಗ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ವಿಜಯವಾಡ ನಗರದ ಇಂದ್ರಕೀಲಾದ್ರಿ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಹಚ್ಚಹಸಿರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಈಗಿನ ವಿಜಯವಾಡ ಹಿಂದೆ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ದಿಣ್ಣೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಹರಿವಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ದಂತಕಥೆಯೊಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಭೂಮಿಯು ವಾಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಲೀ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕಾಗಲೀ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಅವನ ಆಜ್ಞಾಪನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪರ್ವತಗಳು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಹರಿಯಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಅದು ಆದದ್ದೇ ತಡ!ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯು ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಕೊರೆದ ಸುರಂಗಗಳ ಅಥವಾ "ಬೆಜ್ಜಮ್‌" ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ರಭಸದಿಂದ ಹರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಆ ಸ್ಥಳ ಬೆಜವಾಡ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. ಹಲವು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲೊಂದು ಈ ಸ್ಥಳದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅದೆಂದರೆ, ಶಿವನಿಂದ ವರ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಜುನ ಶಿವವನ್ನು ಕುರಿತು ಇಂದ್ರಕೀಲ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಅರ್ಜುನ ಶಿವನಿಂದ ವರ ಪಡೆದು ವಿಜಯಿಯಾದನು. ಈ ನಗರಕ್ಕೆ "ವಿಜಯವಾಡ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಬರಲು ಇದೇ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಸುರಾಧಿಪತಿ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ [[ಕನಕದುರ್ಗ]] ದೇವತೆಯ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕುರಿತು ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯಿದೆ. ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನತೆಗೆ ರಾಕ್ಷಸರ ಕಾಟವು ಅತಿಯಾಗಿ ಸಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಇಂದ್ರಕೀಲ ಋಷಿಯು ಉಗ್ರವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಅದನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ದೇವತೆಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಾಗ, ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕೆಯು ನೆಲೆಸಿ ದುರುಳ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಋಷಿಯು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ಋಷಿಯ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದುರ್ಗಾ ದೇವತೆಯು ಇಂದ್ರಕೀಲದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದಳು. ತದನಂತರ, ಅವಳು ರಾಕ್ಷಸದೊರೆ ಮಹಿಷಾಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ವಿಜಯವಾಡದ ಜನರನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರ ದುಷ್ಟ ಹಿಡಿತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದಳು. [[ನವರಾತ್ರಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ದಸರ|ದಸರಾ]] ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವಾದವುಗಳೆಂದರೆ, ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ. ದುರ್ಗಾ ದೇವತೆಗಾಗಿ ದಸರಾ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಈ ವರ್ಣಮಯ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ನಂತರ [[ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ|ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ]] ಮಿಂದು ಪುನೀತರಾಗುತ್ತಾರೆ. == ಇತರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರಗಳು == [[ಬಾಪು (ಕಲಾವಿದ)|ಬಾಪೂರವರ]] ಚಿತ್ರಕಲೆ, [[ನಂದೂರಿ ಸುಬ್ಬರಾವ್‌]] ಅವರ ''ಯೆಂಕಿ ಪಾಟಲು'',(ಯೆಂಕಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಗಸಗಿತ್ತಿಯ/ಅವಳ ಕುರಿತಾದ ಹಾಡುಗಳು), ತುಂಟ ಬುಡುಗು,([[ಮುಲ್ಲಪುಡಿ|ಮುಲ್ಲಪುಡಿಯವರಿಂದ]] ರಚನೆಯಾದ ಪಾತ್ರ), [[ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯ|ಅನ್ನಮಯ್ಯನ]] ಹಾಡುಗಳು, [[ಆವಕಾಯ|ಅವಕಾಯ]] (ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮಾವಿನ ಉಪ್ಪಿನ ಕಾಯಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾವಿನ ಓಟೆಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುತ್ತದೆ), [[ಗೊಂಗೂರ|ಗೊಂಗುರ]] (ದಾಸವಾಳದ ಜಾತಿಯ ಗಿಡದಿಂದ ಮಾಡಲಾದ [[ಚಟ್ನಿ]]), ''ಅಟ್ಲ ತಡ್ಡಿ'' (ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆಂದೇ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ವಿಶೇಷವಾದ ಋತುಕಾಲಿಕ ಹಬ್ಬ.) ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಗಳು, ''ದೂಡು ಬಸವಣ್ಣ'' (ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವಾದ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಸವನನ್ನು ಸಿಂಗರಿಸಿ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಒಂದು ಆಚರಣೆ) ಮುಂತಾದ ಹಬ್ಬ-ಆಚರಣೆಗಳು ತೆಲುಗು [[ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿವೆ. ಮೆದು ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ [[ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ|ವಿಗ್ರಹ]]ಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಕುಶಲತೆಗಾಗಿ [[ದುರ್ಗಿ|ದುರ್ಗಿಯ]] ಹಳ್ಳಿಯು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮೆದುಕಲ್ಲುಗಳು ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಗುಣಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತವೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ನೆರಳಿನಟ್ಟು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 'ಕಲಂಕಾರಿ' ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಇತಿಹಾಸ ಹರಪ್ಪ ನಾಗರಿಕತೆಯವರೆಗೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗೊಂಬೆ ತಯಾರಿಕೆಗೂ ಆಂಧ್ರ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಮರ, ಮಣ್ಣು, ಒಣ ಹುಲ್ಲು, ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಿರುಪತಿಯು ಮಂಜತ್ತಿಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಪಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈಟಿಕೊಪ್ಪವು ಗೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಮಲ್‌ ಚಿತ್ರಕಲೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒತ್ತುಕೊಡುವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಥಾ ನಿರೂಪಣಾ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಆಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವಿದೆ. 'ಯಕ್ಷಗಾನಂ'‌, 'ಬುರ್ರ ಕಥಾ' (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಜನರಿಂದ ಮಾಡುವಂಥಾದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ), 'ಜಂಗಮ ಕಥಾಲು', 'ಹರಿ ಕಥಾಲು', 'ಚೆಕ್ಕ ಭಜನ', 'ಉರುಮುಲ ನಾಟ್ಯಂ'(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರೀ ಸಂಗೀತದ ಲಯಕ್ಕೆ ನೃತ್ಯಗಾರರ ತಂಡವು ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತದೆ), 'ಘಟ ನಾಟ್ಯಂ'(ಒಬ್ಬರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣಿಯ ಮಡಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕುಣಿಯುವ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ) ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಿಶಾಖಾ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪಲುಮಾಂಬ ಜಾತ್ರೆಗೇ ಅನನ್ಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿವೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:Ind school of business.jpg|thumb|350px|right|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌]] ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೨೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾ ಕೋರ್ಸುಗಳು, ಮಾನವ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌, ಕಾನೂನು, ಔಷಧ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ.ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೩೩೦ ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು; ೧೦೦೦ [[ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಆಫರ್ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಷ್ಟ್ರೇಷನ್‌|MBA]] ಮತ್ತು [[ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್|MCA]] ಕಾಲೇಜುಗಳು; ೫೦೦ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ೫೩ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕ-ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅನುಪಾತ ೧೯:೧ರಷ್ಟು ಇದೆ. ೨೦೦೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ೬೦.೫%ರಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ೭೦.೩%ರಷ್ಟು ಇದ್ದರೆ ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ೫೦.೪%ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದು, ಅದೇ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದಾಪುಗಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬಿರ್ಲಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ (ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[BITS ಪಿಲಾನಿ]] ಆವರಣ) ಮತ್ತು [[IIT ಹೈದರಾಬಾದ್‌|IIT ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಂತಹ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ. [[IIIT ಹೈದರಾಬಾದ್‌|ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್ (IIIT-H)]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]](ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ), ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್‌|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌]] (ISB), ಇವು ತಮ್ಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (NIFT) ಮತ್ತು ದಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಹೊಟೇಲ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌, ಕೇಟರಿಂಗ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌‌ ಅಪ್ಲೈಡ್‌ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌ ಇವೂ ಕೂಡ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಒಸ್ಮಾನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಕೂಡ ಇರುವುದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲೇ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಮೊದಲ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಇದು ಹಲವು ಸಮಿತಿಗಳ ಶಿಫಾರಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಕಾಯಿದೆ ಸಂಖ್ಯೆ ೬ರ ಪ್ರಕಾರ "ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ"ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ದಿನಾಂಕ: ೯-೪-೧೯೮೬ರಂದು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದಿವಂಗತ ಎನ್.ಟಿ.ರಾಮ ರಾವ್‌ ಇದನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ: ೦೧-೧೧-೧೯೮೬ರಿಂದ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಶ್ರೀ ಎನ್‌.ಟಿ.ರಾಮ ರಾವ್‌ರವರ ನಿಧನಾ ನಂತರ, ೧೯೯೮ರ ಅವಲೋಕಿಸುವ ಕಾಯಿದೆ ಸಂಖ್ಯೆ ೪ರ ಅನುಸಾರ, ದಿನಾಂಕ: ೨.೨.೯೮ರಂದು ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ, ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ 'NTR ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ', ಆಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. == ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು == ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಹಲವು ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''[[ಈನಾಡು]]'', ''[[ಆಂಧ್ರ ಜ್ಯೋತಿ]]'', ''[[ಸಾಕ್ಷಿ]]'', ''[[ಪ್ರಜಾಶಕ್ತಿ]]'', ''[[ವಾರ್ತಾ]]'', ''[[ಆಂಧ್ರಭೂಮಿ|ಆಂಧ್ರ ಭೂಮಿ]]'', ''[[ವಿಶಾಲಾಂಧ್ರ]]'','' [[ಸೂರ್ಯಾ]]'', ಮತ್ತು ''[[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರಭ]]'', ಇವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ತೆಲುಗು ಭಾಷಾ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಉರ್ದು ಭಾಷಾ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, ''[[ಸಿಯಾಸತ್‌ ಡೈಲಿ]]'', ''[[ಮುನ್ಸಿಫ್‌ ಡೈಲಿ]]'', ''[[ರೆಹ್ನುಮಾ-ಇ-ಡೆಕ್ಕನ್‌]]'', ''[[ಇತಿಮದ್ ಉರ್ದು ಡೈಲಿ]]'', ''[[ಆವಾಂ]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಮಿಲಾಪ್‌ ಡೈಲಿ|ಮಿಲಾಪ್‌ ಡೈಲಿ]]'' ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಷೀಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಹಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅವು ಇಂತಿವೆ, ''[[ಡೆಕ್ಕನ್‌ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌]], '' ''[[ದಿ ಹಿಂದು]]'', ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'', ''[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌|ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌‌ಪ್ರೆಸ್]]'', ''[[ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್]]'', ''[[ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಲೈನ್‌|ದಿ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಲೈನ್‌]] '' ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೂ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ''[[ಸ್ವತಂತ್ರ ವಾರ್ತಾ]]'', ''[[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]] ನಿಜಾಮಾಬಾದ್‌'', ಮತ್ತು [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌|ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ]] ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ [[ಹಿಂದಿ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ|ಹಿಂದಿ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''[[ಹಿಂದಿ ಮಿಲಾಪ್‌]]''. == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == [[ಚಿತ್ರ:Araku-valley.gif|thumb|right|ಅರಕು ಕಣಿವೆ]] [[ಚಿತ್ರ:vb125.jpg|thumb|right|ಬೊರ್ರ ಗುಹೆಗಳು (ಇಳಿಬಿದ್ದಿರುವ ನೀರ್ಗೋಲುಳು ಮತ್ತು ನೆಲದಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದಿರುವ ನೀರ್ಗೋಲುಗಳು )]] [[ಚಿತ್ರ:Cave entrance.jpg|thumb|right|ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು]] ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು "''ಭಾರತದ [[ಕೋಹಿನೂರ್‌|ಕೊಹಿನೂರ್‌]]'' " ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿದೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಹಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ತವರೂರಾಗಿದೆ. [[ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ|ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ]] ನೆಲೆಬೀಡಾದ [[ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ತಿರುಪತಿ]]ಯು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಯಾತ್ರಾಕೇಂದ್ರಗಳ ಪೈಕಿ (ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ) ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಭೇಟಿ ಕೊಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. [[ನಲ್ಲಮಲ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ನಲ್ಲಮಲ ಬೆಟ್ಟ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ {{Citation needed|date=December 2008}}[[ಶ್ರಿ ಶೈಲಂ|ಶ್ರೀ ಶೈಲಂ]] ಕ್ಷೇತ್ರವು ''ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ'' ನ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹನ್ನೆರಡು ''[[ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಂ|ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ]]'' ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯಾದಗಿರಿಗುಟ್ಟವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಅವತಾರವಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ, ಅಮರಾವತಿಯ ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವು ಪಂಚಾರಾಮಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ಐದು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ) ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಾರಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ರಾಮಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ತಮ್ಮ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಅಮರಾವತಿ, ನಾಗಾರ್ಜುನ ಕೊಂಡ, ಭಟ್ಟಿಪ್ರೊಲು, ಘಂಟಸಾಲ, ನೆಲಕೊಂಡಪಲ್ಲಿ, ಧೂಲಿಕಟ್ಟ, ಬಾವಿಕೊಂಡ, [[ಥೊಟ್ಲಕೊಂಡ]], ಶಾಲಿಹುಂಡಂ, ಪವುರಾಲಕೊಂಡ, ಶಂಕರಂ, ಫಣಿಗಿರಿ ಮತ್ತು ಕೋಲನ್‌ಪಾಕ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬೌದ್ಧ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು|ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯ]]ರು ([[ಬಾದಾಮಿ|ಬಾದಾಮಿಯು]] [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿದೆ]].) ೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ '''ಆಲಂಪುರ್‌ ಭ್ರಮಾ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ''' <ref>{{cite web |url=http://www.templenet.com/encandh1.html |title=The Templenet Encyclopedia&nbsp;— Temples of Andhra Pradesh |publisher= |accessdate=2009-02-26 }}</ref>[[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಲುಕ್ಯರ]] ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು]] ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸ್ಮಾರಕಗಳು, [[ಶ್ರೀಶೈಲಂ]] ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು [[ಲೇಪಾಕ್ಷಿ]] ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿರುವ]] ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಬೀಚ್‌, ಬೊರ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಗುಹೆಗಳು, ಚಿತ್ರಸದೃಶ [[ಅರಕು ಕಣಿವೆ]], ಹಾರ್‌ಸ್ಲೆ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಗಿರಿಧಾಮಗಳು, ''ಪಾಪಿ ಕೊಂಡಾಲು'' ವಿನಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾದ ಕಮರಿಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಗೋದಾವರಿ ನದಿ, ಕುಂತಲ, ಎಟ್ಟಿಪೊತಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು [[ತಲಕೊಂಡ|ತಲಕೋಣ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವ-ವೈವಿಧ್ಯ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿನ ಸಮದ್ರತೀರಕ್ಕೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸಗಿರಿಯಿದೆ. ಕೈಲಾಸಗಿರಿಯ ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದ್ಯಾನವನವಿದೆ. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಹಲವು ಪ್ರವಾಸೀ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ತಾಣಗಳ ತವರು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, INS ಕರಶೂರ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, (ಈ ತೆರನಾದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಏಕೈಕ), ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಕಡಲತೀರದ‌ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯರಾಡ ಬೀಚ್‌, ಅರಕು ಕಣಿವೆ, VUDA ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಮೃಗಾಲಯ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳು. [[ಡೇವಿಡ್ ರಿಕಾರ್ಡೋ|thumb|left|ಬೊರ್ರ ಗುಹೆಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:RishikondaBeachmain.jpg|thumb|left|ರಿಷಿಕೊಂಡ ಬೀಚ್]] [[ಬೊರ್ರ ಗುಹೆಗಳು]] ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಸಮೀಪದ ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ಅನಂತಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಇವು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೮೦೦ ರಿಂದ ೧೩೦೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು, ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ, ಗುಹೆಯ ಚಾವಣಿಯಿಂದ ಇಳಿಬಿದ್ದಿರುವ ನೀರ್ಗೋಲು ಹಾಗೂ ಗುಹೆಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ನಿಂತಿರುವ ನೀರ್ಗೋಲುಗಳ ವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ ವಿಲಿಯಂ ಕಿಂಗ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌, ೧೮೦೭ರಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದನು. ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ರಚನೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಾದ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿಗೆ ''ಬುರ್ರ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿಯಿಂದ ಸವಕಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ನಡುವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ದುರ್ಬಲ ಆಮ್ಲೀಯ ಅಂತರ್ಜಲ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಬಾನಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಗುಹೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. [[ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು]] ಭಾರತದ ಉಪ-ಖಂಡದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗುಹಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿವೆ. ಗುಹೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ''ಬಿಲಂ '' ಎಂಬ ಹೆಸರಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಲೇ ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ''ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವು ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆಗಳಾಗಿವೆ. ಉದ್ದನೆಯ ನಡುವಣಂಕಗಳು, ವಿಶಾಲವಾದ ಕೋಣೆಗಳು, ಸಿಹಿನೀರಿನ ಓಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಾಯಿಗಳನ್ನು ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಗುಹೆಯ ಆಳವಾದ ಸ್ಥಳವು{{convert|120|ft|m}} ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಿಂದ ಇದ್ದು, ಅದನ್ನು ''ಪಾತಾಳಗಂಗಾ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧,೨೬೫ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ [[ಹಾರ್‌ಸ್ಲೆ ಬೆಟ್ಟಗಳು]], ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೇಸಿಗೆ ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೬೦ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ತಿರುಪತಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೪೪ ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.ಇದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಮದನಪಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣವಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರವಾಸೀ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ರಿಷಿ ವ್ಯಾಲಿ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಸೇರಿವೆ. ೮೭ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರ ಇರುವ ಕೌಂಡಿನ್ಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾರ್‌ಸ್ಲೆ ಬೆಟ್ಟಗಳು ನಿರ್ಗಮನಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ. [[ಚಾರ್ಮಿನಾರ್‌]], [[ಗೊಲ್ಕೊಂಡ ಸುಲ್ತಾನರು|ಗೋಲ್ಕೊಂಡ ಕೋಟೆ]], [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ|ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ]], [[ಚೌಮಹಲ್ಲ ಅರಮನೆ]], ಮತ್ತು [[ಫಲಕ್ನುಮ ಅರಮನೆ]] ಮುಂತಾದವುಗಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ಮಾರಕಗಳು. [[ಕೃಷ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೃಷ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ]] [[ವಿಜಯವಾಡ|ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿನ]] [[ಕನಕ ದುರ್ಗ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ದ್ವಾರಕಾತಿರುಮಲದಲ್ಲಿನ [[ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] (ಇದಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನ ತಿರುಪತಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ), ಶ್ರೀಕಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಅರಸವೆಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿನ ಸೂರ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ]]- ಇವು ಕೂಡಾ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಥಳಗಳು. ಅಣ್ಣಾವರಂ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:Map AP dist NH roads.png|thumb|left|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:Vizag seaport.jpg|thumb|right|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಕಡಲ ಬಂದರು]] [[ಚಿತ್ರ:Secunderabad Junction railway station in 2007.jpg|thumb|right|ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೇಂದ್ರೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]] ರಾಜ್ಯವು ಒಟ್ಟು ೧,೪೬,೯೪೪ ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ೪೨,೫೧೧ ಕಿ.ಮೀ. ನಷ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ೨,೯೪೯ ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ೧,೦೧,೪೮೪ ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ವಾಹನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ೧೬%ರಷ್ಟಿದ್ದು ಇದು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite web |url=http://www.aponline.gov.in/Quick%20links/apfactfile/naturaladvantages.html#Airways |title=AP Fact File-Natural Advantages |publisher=APonline |date= |accessdate=2009-03-03 |archive-date=2009-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090403042513/http://www.aponline.gov.in/Quick%20links/apfactfile/naturaladvantages.html#Airways |url-status=dead }}</ref> ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮವು]] (APSRTC), ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಪ್ರದೇಶದವರೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವ/ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮೂಲಕ APSRTCಯು ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳ ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸಾವಿರಾರು ಖಾಸಗಿ ನಿರ್ವಾಹಕರೂ ಕೂಡ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರು, ಮೋಟಾರು ಅಳವಡಿತ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ಮತ್ತು ಬೈಸಿಕಲ್‌ಗಳಂತಹ ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳು, ನಗರ ಮತ್ತು ಅವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[ಹೈದರಾಬಾದ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್‌]] (ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ)(ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ), [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]], [[ವಿಜಯವಾಡ]], [[ರಾಜಮುಂಡ್ರಿ]] ಮತ್ತು [[ತಿರುಮಲ-ತಿರುಪತಿ|ತಿರುಪತಿ]].ಇನ್ನೂ ಆರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, [[ನೆಲ್ಲೂರು|ನೆಲ್ಲೂರ್]], [[ವಾರಂಗಲ್‌]], [[ಕಡಪ]], [[ತಡೇಪಲ್ಲಿಗುಡೆಂ|ತಡೆಪಲ್ಲಿಗುಡೆಂ]] [[ರಾಮಗುಂಡಂ]] ಮತ್ತು [[ಒಂಗೊಲ್|ಒಂಗೊಲ್‌]] ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]] ಮತ್ತು [[ಕಾಕಿನಾಡ|ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ]] ಭಾರತದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ [[ಮಚಲೀಪಟ್ಟಣಂ|ಮಚಲೀಪಟ್ಣಂ]], [[ನಿಜಾಮ್‌ಪಟ್ಟಣಂ|ನಿಜಾಮ್‌ಪಟ್ಣಂ]]([[ಗುಂಟೂರ್‌|ಗುಂಟೂರ್‌‌]]) ಮತ್ತು [[ಕೃಷ್ಣಪಟ್ಟಣಂ|ಕೃಷ್ಣಪಟ್ಣಂ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಬಳಿ ಇರುವ [[ಗಂಗಾವರಂ|ಗಂಗಾವರಂನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತೊಂದು ಖಾಸಗಿ ಬಂದರನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಆಳಸಮುದ್ರದ ಬಂದರು ೨೦೦,೦೦೦-೨೫೦,೦೦೦ DWT ವರೆಗಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹಡಗುಗಳು ತಂಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರಿಂದ ಬೃಹತ್ ಹಡಗುಗಳು ಭಾರತೀಯ ಕಡಲತೀರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುವಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಂಧ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ == *೨೦೦೯ ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾರಾಜಯಂ ಪಾರ್ಟಿ, ಟಿಡಿಪಿ, ಟಿಆರ್.ಎಸ್. ಸಿಪಿಎಮ್ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ನಂತರ ೨ ನೇ ಬಾರಿಗೆ ವೈ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಆಂಧ್ರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಅವರು ೨-೯-೨೦೦೯ ರಂದು ಹೆಲಿಕ್ಯಾಪರ್ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಹಿರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಹಾಗೂ ನಣಕಸಿನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೊನಿಜೇತಿ ರೋಸಚಿi ನವರು ೩-೯-೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ವಯಸ್ಸಾದಕಾರಣ ಕೆಲಸದ ವತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಯೆಂದು ೨೪-೧೧-೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಲ್ಲೇರಿ ಕಿರಣ ಕುಮಾರ ರೆಡ್ಡಿ ಯವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು == ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ== {| style="font-size:95%; border:1px solid black; text-align:left; vertical-align:top; background-color:#F4F9FF" cellspacing="0" cellpadding="3" width="100%" |- bgcolor=#99ccff style="text-align:center" | width="20%" | '''ರಾಜ್ಯ''' /ಲೋಕ ಸಭೆ ಸ್ಥಾನ | width="25%" | '''ಹೆಸರು''' | width="15%" | '''ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ''' | width="28%"| '''ಪಕ್ಷ ವಿವರ''' -ವಿಧಾನ ಸಭೆ | width="2%" | '''FMR''' (ಒಟ್ಟು ವಿಧಾನ ಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು ) |- | bgcolor="#C1E0FF" | ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ<br />(೪೨)ಕಾಂ.೩೩(೩೮.೯೫)/ಬಿಜೆಪಿ ೦/ಟಿಡಿಪಿ ೬(೨೪.೯೩);ಟಿಆರ್.ಎಸ್.೨;ಐಎ.ಎಂ೧ |೧.'''[[ವೈ. ಎಸ್. ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ]]''' ೨.ಕೊನಿಜೇಟಿ ರೋಸಯ್ಯ ; ೩.ಕಿರಣಕುಮಾರ ರೆಡ್ಡಿ; (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್) |೨೦೦೪/ಮೇ-೨೦೦೯; ೩-೯-೦೨೦೦೯ ; ೨೪-೧೧-೨೦೧೦ |ಕಾಂ~೧೫೬/೩೬.೫೬%;(-೨% -೨೯); ತೆ.ದೇ.ಪಾ.(ಟಿಡಿಪಿ) ೯೨/೨೮.೧೨(೪೫); ತೆ.ರಾ.ಸ ೧೦(-೧೬) ; ಪಿಆರ್.ಪಿ..೧೮ (+೧೮);ಇತರೆ:೧೪ | ಒಟ್ಟು ೨೯೪ |- |} ===[[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಉದಯ=== [[ಆಂಧ್ರ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ವಿಧಾನ ಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ೨೦೧೪]][[ಸೀಮಾಂಧ್ರ]] *ದಿ. ಜೂನ್ 2, 2014, ರಂದು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯವು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಒಡೆದು, ಎರಡು ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಅವು ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಸೀಮಾಂಧ್ರ (ಆಂಧ್ರ).<ref>ದಿ. ಜೂನ್ 2, 2014, 11.10AM IST (ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ)</ref> ದೇಶದ 29ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ತೆಲಂಗಾಣ ಉದಯವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕಲ್ವಕುಂಟ್ಲ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ರಾವ್‌ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. 294 ಸದಸ್ಯರಿದ್ದ ಆಂಧ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಜಕನೆಯ ನಂತರ 175 ಶಾಸಕರಿದ್ದಾರೆ. ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ 119 ಶಾಸಕರಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಧ್ರದ 42 ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ 17 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ತೆಲಂಗಾಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ ಉಳಿದ ೨೫ ಸ್ಥಾನಗಳು ಹೊಸ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. ===೨೦೧೪ ರ ಜೂನ್ ನಂತರದ ಆಂಧ್ರ ಅಥವಾ ಸೀಮಾಂಧ್ರ=== ====ಸೀಮಾಂಧ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿ==== [[Image:Telengana.PNG|thumb|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವುದು ಹೊಸದಾಗಿ ಉದಯವಾದ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] 2 Dec, 2016 [[File:Andhra Pradeah Capital Region.jpg|left|thumb|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ '''ಅಮರಾವತಿ''' ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ, ಗುಂಟೂರು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ-ಬಣ್ಣದಗೆರೆ ಕೃಷ್ಣಾನದಿ]] *ದಿ. ಜೂನ್ 2, 2014, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯವು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಒಡೆದು, ಎರಡು ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಅವು ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಸೀಮಾಂಧ್ರ (ಆಂಧ್ರ).<ref name="ref2" /> *ಮೂಲ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗಿ [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಆಂಧ್ರ ಎಂದುಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳಾದಾಗ [[ಹೈದರಾಭಾದು]] ತೆಲಂಗಾಣಕ್ಕೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಹೊಸ ಆಂಧ್ರವು '''ಅಮರಾವತಿ''' ಅಂಬ ಹೊಸನಗರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತ ನೂತನ ರಾಜಧಾನಿ ಅಮರಾವತಿಗೆ 1-12-2016 ಗುರುವಾರ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭಿಸಿತು. *ಅಮರಾವತಿಗೆ ಸಮೀಪದ ವೆಲಗಪುಡಿಯಲ್ಲಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಕಚೇರಿಯಿಂದಲೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎನ್‌. ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯ್ಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಭೆಯೂ ಸಹ ಪ್ರಥಮಬಾರಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="ref1">[http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/02/456084.html ಅಮರಾವತಿಗೆ ಆಡಳಿತ ಸ್ಥಳಾಂತರ]</ref> ===ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಚುನಾವಣೆ -2014=== *[[೨೦೧೯ರ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಚುನಾವಣೆ]] *[[:en:2019 Andhra Pradesh Legislative Assembly election|2019 Andhra Pradesh Legislative Assembly election]] * ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ (ಹೊಸ ಆಂಧ್ರ ) * ಶ್ರೀ ನಾರಾ ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯಿಡು -ಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ {| class="wikitable sortable " |- ! ಪಕ್ಷ !! ಸದಸ್ಯರು |- | ಟಿಡಿಪಿ (ತೆಲಗು ದೇಶಂ ಪಾರ್ಟಿ) || 101 |- |ವೈಎಸ್ಆರ್ ಪಾರ್ಟಿ(ವೈಎಸ್ಆರ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಾರ್ಟಿ) || 66 |- | ಬಿಜೆಪಿ (ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ) ||4 |- |ಎನ್ ಪಿ.(ನವೋದಯ ಪಾರ್ಟಿ) || 1 |- |ಪಕ್ಷೇತರ ||1 |- |ಖಾಲಿ ||2 |- !ಓಟ್ಟು !!175 |} ===೨೦೧೯ ರ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರ=== :[[2019 ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] *2019 ರ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ದೇಶಂ ಪಕ್ಷ ಯಾವುದೇ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡದೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍, ಈ ಮೊದಲು ಐಎನ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ವೈ.ಎಸ್.ಆರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ ಪಾರ್ಟಿ ಎಂದು ವೀಭಜತವಾಗಿತ್ತು ವೈ.ಎಸ್.ಆರ್. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜಗನ್ಮೋಹನ್ ರೆಡ್ಡಿ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಪವನ್ ಕಲ್ಯಾಣ್ ನೇತೃತ್ವದ ಜೆಎಸ್ಪಿ ಸಹ ಸಿಪಿಐ, ಸಿಪಿಐ (ಎಂ) ಮತ್ತು ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. 2019 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಟಿಡಿಪಿ ಕೇವಲ 23 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ, ವೈಎಸ್ಆರ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಬಹುಮತ ಪಡೆದು 151 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದರ ನಾಯಕ ವೈ.ಎಸ್. ಜಗನ್ಮೋಹನ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು 2019 ರ ಮೇ 30 ರಂದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಮುಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.loksabhaelections.in/Andhra-Pradesh |title=Andhra Pradesh Legislative Assembly Election 2019 Website |access-date=2019-06-19 |archive-date=2019-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527040708/https://www.loksabhaelections.in/Andhra-Pradesh |url-status=dead }}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == *[[ತೆಲಂಗಾಣ]] *[[ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು]] *[[೨೦೧೪ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶ]] * [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು]] *[[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜರ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಲೀನ]] * [[ಆಂಧ್ರ ರಾಜ್ಯ]] * [[ಬ್ರೂಸ್‌‌ ಎಲಿಯಟ್‌ ಟೇಪರ್‌|ಬ್ರೂಸ್‌‌ ಎಲಿಯಟ್‌ ಟೇಪರ್‌ರವರು]] ಬರೆದಿರುವ [[:ರೈವಲ್ರಿ ಅಂಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್‌: ಸೊಸೈಟಿ ಅಂಡ್‌ ರಿಚುಯಲ್‌ ಇನ್‌ ಎ ತೆಲುಗು ವಿಲೇಜ್‌ ಇನ್‌ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಸೊಸೈಟಿ ಅಂಡ್‌ ರಿಚುಯಲ್‌ ಇನ್‌ ಎ ತೆಲುಗು ವಿಲೇಜ್‌ ಇನ್‌ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ರೈವಲ್ರಿ ಅಂಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್‌: ಸೊಸೈಟಿ ಅಂಡ್‌ ರಿಚುಯಲ್‌ ಇನ್‌ ಎ ತೆಲುಗು ವಿಲ್ಲೇಜ್‌ ಇನ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ{/0. * [[ಯಾಣಂ (ಭಾರತ)|ಯಾಣಂ]] * [[ಗುಂಟೂರ್ ವಿಭಾಗ|ಗುಂಟೂರ್‌ ವಿಭಾಗ]] *https://en.wikipedia.org/wiki/State_Assembly_elections_in_India,_2009 *ಚರ್ಚೆಗೆ/ ಸಲೆಹೆ ಕೊಡಲು ಮೇಲೆ ಎಡಗಡೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಹೋಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ -ಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ಸಲಹೆ ಟೈಪು ಮಾಡಿ; ಅಗತ್ಯವಾದರೆ ಬಲಗಡೆ ಬರುವ ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಲಿಪಿ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಿ -ಇಲ್ಲ -ಲಿಪಿಗೆ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಎಮ್ ಒತ್ತಿ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat}} * [http://www.aponline.gov.in/ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ] * [http://www.aptourism.in/ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110512192155/http://aptourism.in/ |date=2011-05-12 }} * {{ODP|Regional/Asia/India/Andhra_Pradesh/}} * [http://www.ap.nic.in/ NIC ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪೋರ್ಟಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511100851/http://www.ap.nic.in/ |date=2011-05-11 }} * [http://www.apstatepolice.org/ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್‌ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ] {{Major Cities of Andhra Pradesh}} {{States and territories of India}} [[:pnb:آندھراپردیش|pnb:آندھراپردیش]] ==ವರ್ಗ== {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:1956ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] jenzbaevcvge9373rkkthed9o062qj9 0 2079 1375198 1370940 2026-06-17T12:22:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375198 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾಷೆ|name='''ಹಿಂದಿ'''|nativename=<!--In Devanagari-->{{lang|hi|{{Script|Deva|[[wikt:हिंदी|हिन्दी]]}}}} • <!--Romanization-->{{transl|hi|ISO|Hindī}}|pronunciation={{IPA-hi|ˈɦɪndiː|}}|states=[[ಭಾರತ]]|region=[[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುಪಿ]], [[ದೆಹಲಿ]] ([[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]])|speakers=615 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು 'ಹಿಂದಿ' ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ (L2 ಭಾಷಿಕರು) <!--The figures for Hindi in the Census of India are self-reported, not independently confirmed. Perhaps 100 million speakers of closely related languages like Haryanvi, Rajasthani, Bhojpuri, Awadhi, Braj Bhasha, Chhattisgarhi, Garhwali, which do not have a separate literary tradition, consider their language to be "Hindi", whereas another 200 million report themselves as speaking one of those languages rather than Hindi. Since the census is unable to determine who is who, all of these languages are lumped together as the group "6 HINDI", with 528M speakers in the published census results.-->|date=2019|familycolor=ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್|fam2=[[ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್]]|fam3=[[ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]]|fam4=[[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳು|ಕೇಂದ್ರ]]|fam5=ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಂದಿ|fam6=[[ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ]]|script= {{unbulleted list |[[ದೇವನಾಗರಿ]] (ಅಧಿಕೃತ) |[[ಕೈತಿ]] (ಐತಿಹಾಸಿಕ) |[[ಮಹಾಜನಿ]] (ಐತಿಹಾಸಿಕ) |[[ಲಂಡ ಲಿಪಿಗಳು|ಲಂಡ]] (ಐತಿಹಾಸಿಕ)<ref>{{Cite book|last=Gangopadhyay|first=Avik|title=Glimpses of Indian Languages|publisher=Evincepub publishing|year=2020|isbn=9789390197828|pages=43}}</ref> |[[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ|ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ([[ಹಿಂಗ್ಲಿಷ್]], unofficial<ref>{{Citation |last1=Palakodety |first1=Shriphani |title=Low Resource Machine Translation |date=2021 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-981-16-5625-5_5 |work=Low Resource Social Media Text Mining |pages=7–9 |place=Singapore |publisher=Springer Singapore |isbn=978-981-16-5624-8 |access-date=24 September 2022 |last2=KhudaBukhsh |first2=Ashiqur R. |last3=Jayachandran |first3=Guha|doi=10.1007/978-981-16-5625-5_5 |s2cid=244313560 |issn = 2191-5768 }}</ref>) |[[ದೇವನಾಗರಿ ಬ್ರೈಲ್]] }}|nation={{flagcountry|ಭಾರತ}}<!-- This parameter is for the places where it is the official language. -->{{efn|In the [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಸಂವಿಧಾನ]] [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಯೂನಿಯನ್]] ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, ಮತ್ತು [[ಬಿಹಾರ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ,<ref name="Bihar_official_language">{{cite web|url=http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf|title=The Bihar Official Language Act, 1950|date=1950|website=Cabinet Secretariat Department, Government of Bihar|url-status=deviated|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413072041/http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf|archive-date=13 April 2015|access-date=9 April 2015|archivedate=13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150413072041/http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf}}</ref><ref name="Hindi_as_official_language">–{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/how-languagesintersect-in-india/story-g3nzNwFppYV7XvCumRzlYL.html|title=How languages intersect in India|publisher=Hindustan Times|date=22 November 2018}}<br />–{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html|title=How many Indians can you talk to?|website=www.hindustantimes.com|access-date=22 December 2019|archive-date=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216113014/https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html|url-status=dead}}<br />–{{cite web|url=https://www.deccanherald.com/opinion/perspective/hindi-and-north-south-divide-696931.html|title=Hindi and the North-South divide|date=9 October 2018}}<br />–{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2018/07/indias-evolving-linguistic-landscape/|title=India's Evolving Linguistic Landscape|first=Akhilesh|last=Pillalamarri|website=thediplomat.com|access-date=22 December 2019}}</ref> [[Chhattisgarh]],<ref>{{Cite web |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/12800/1/the_chhattisgarh_official_language_act%2c_1957_no._5_of_1958%2c_date_24.01.1958.pdf |title=The Chhattisgarh Official Language (Amendment) Act, 2007 |publisher=indiacode.nic.in |year=2008 |access-date=25 December 2022 }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Haryana]],<ref name="Haryana_official_language">{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013) |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=4 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016 |url-status=deviated |page=11 |archivedate=2 ಜನವರಿ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180102211909/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Jharkhand]],<ref name="Jharkhand_official_language">{{cite web |url = http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title = Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages = 43–44 |publisher = Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date = 16 February 2016 |df = dmy-all |archive-url = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date = 15 November 2016 |archivedate = 15 ನವೆಂಬರ್ 2016 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |url-status = deviated }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Madhya Pradesh]],<ref name="Madhya_Pradesh_official_language">{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM47thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 47th report (July 2008 to June 2010) |pages=122–126 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=16 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120513161847/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM47thReport.pdf |archive-date=13 May 2012 |url-status=dead}}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Rajasthan]],<ref name="Rajasthan_official_language">{{cite web |url = http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title = Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages = 34–35 |publisher = Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date = 16 February 2016 |df = dmy-all |archive-url = https://web.archive.org/web/20171228171523/http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date = 28 December 2017 |archivedate = 15 ನವೆಂಬರ್ 2016 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |url-status = deviated }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Uttar Pradesh]],<ref name="Uttar_Pradesh_official_language">{{cite web |url = http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title = Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages = 49–53 |publisher = Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date = 16 February 2016 |df = dmy-all |url-status = deviated |archive-url = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date = 15 November 2016 |archivedate = 15 ನವೆಂಬರ್ 2016 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Himachal Pradesh]],<ref name="Himachal_Pradesh_official_language">{{cite web |url = http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title = Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages = 33–34 |publisher = Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date = 16 February 2016 |df = dmy-all |archive-url = https://web.archive.org/web/20171228171523/http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date = 28 December 2017 |archivedate = 15 ನವೆಂಬರ್ 2016 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |url-status = deviated }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Uttarakhand]]<ref name="Hindi_as_official_language" />}}|agency=[[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಹಿಂದಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]]<ref>{{cite web |url=http://hindinideshalaya.nic.in/english/aboutus/aboutus.html |title=ಕೇಂದ್ರ ಹಿಂದಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ: ಪರಿಚಯ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20120504043836/http://hindinideshalaya.nic.in/english/aboutus/aboutus.html |archive-date=4 ಮೇ 2012 |access-date=18 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 |archivedate=2012-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504043836/http://hindinideshalaya.nic.in/english/aboutus/aboutus.html }}</ref>|iso1=hi|iso2=hin|iso3=hin|image=Hindi.svg|map=Hindi 2011 Indian Census by district.svg|notice=Indic}} '''ಆಧುನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಿಂದಿ''' (ದೇವನಾಗರಿ: मानक हिन्दी ಮನಕ್ ಹಿಂದೀ), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ದೇವನಾಗರಿ: हिन्दी, ಹಿಂದಿ), ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ, ಮಧ್ಯ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಿಸಿದ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆ, ಇದನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಖರಿಬೋಲಿ ಉಪಭಾಷೆಯೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ 22 ಅನುಸೂಚಿತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಕೂಡ ಒಂದು. ಹಿಂದಿ ಎಂಬುದು ಹಿಂದಿ ಬೆಲ್ಟ್‌ನ ''ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ''. ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಜಾರ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಅಥವಾ ಹಫ್ಲಾಂಗ್ ಹಿಂದಿಯಂತಹ ಸರಳೀಕೃತ ಅಥವಾ ಪಿಡ್ಜಿನೈಸ್ಡ್ ವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref name="fulllangdatacensus 2011">{{Cite web |last=Kawoosa |first=Vijdan Mohammad |date=22 November 2018 |title=How languages intersect in India |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/how-languagesintersect-in-india/story-g3nzNwFppYV7XvCumRzlYL.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015014438/https://www.hindustantimes.com/india-news/how-languagesintersect-in-india/story-g3nzNwFppYV7XvCumRzlYL.html |archive-date=15 October 2022 |publisher=Hindustan Times}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=How many Indians can you talk to? |url=https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216113014/https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html |archive-date=16 December 2019 |access-date=22 December 2019 |website=Hindustan Times}}</ref> ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ, ಹಲವಾರು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ "ಹಿಂದಿ" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ [[ಅವಧಿ ಭಾಷೆ|ಅವಧಿ]] ಮತ್ತು [[ಭೋಜಪುರಿ ಭಾಷೆ|ಭೋಜ್‌ಪುರಿ]] ಮುಂತಾದ ಇತರ ಉಪಭಾಷೆಗಳಿಂದ ವಂಶವೆಂದು ವಿವರಿಸಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಫಿಜಿ ಹಿಂದಿ]] ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, [[ಫಿಜಿ|ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದಿ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, <ref>{{Cite web |date=14 September 2018 |title=How Hindi travelled to these five countries from India |url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221229020952/https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/ |archive-date=29 December 2022 |website=The Indian Express}}</ref> ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯನ್ನು [[ಸುರಿನಾಮ್]], [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ|ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ]] ಮತ್ತು [[ಗಯಾನ|ಗಯಾನಾದಲ್ಲಿ]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="auto">{{Cite web |title=Sequence of events with reference to official language of the Union |url=http://rajbhasha.nic.in/IIContent.aspx?t=enevents8 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110802071514/http://rajbhasha.nic.in/IIContent.aspx?t=enevents |archive-date=2 August 2011 |website=Department of Official Language}}</ref> <ref>{{Cite web |title=रिपब्लिक ऑफ फीजी का संविधान (Constitution of the Republic of Fiji, the Hindi version) |url=http://www.fiji.gov.fj/getattachment/5912a2ce-0260-4df5-98b9-955360cd3aad/Click-here-to-download-the-Fiji-Constitution-(Hind.aspx |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101180254/http://www.fiji.gov.fj/getattachment/5912a2ce-0260-4df5-98b9-955360cd3aad/Click-here-to-download-the-Fiji-Constitution-(Hind.aspx |archive-date=1 November 2013 |website=Fiji Government |access-date=11 ಜುಲೈ 2023 |archivedate=1 ನವೆಂಬರ್ 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131101180254/http://www.fiji.gov.fj/getattachment/5912a2ce-0260-4df5-98b9-955360cd3aad/Click-here-to-download-the-Fiji-Constitution-(Hind.aspx }}</ref> <ref name="uniw">{{Cite web |title=Caribbean Languages and Caribbean Linguistics |url=http://uwispace.sta.uwi.edu/dspace/bitstream/handle/2139/41235/Caribbean%20Heritage%20Ferreira%202012.pdf?sequence=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220080555/http://uwispace.sta.uwi.edu/dspace/bitstream/handle/2139/41235/Caribbean%20Heritage%20Ferreira%202012.pdf?sequence=1 |archive-date=20 December 2016 |access-date=16 July 2016 |publisher=[[University of the West Indies Press]] |format=PDF}}</ref> <ref name="Mau">{{Cite journal|title=The cultural significance of Hindi in Mauritius|date=8 May 2007|last=Richard K. Barz|journal=South Asia: Journal of South Asian Studies|doi=10.1080/00856408008722995|volume=3|pages=1–13}}</ref> ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕ ಶಬ್ದಕೋಶದ ಹೊರತಾಗಿ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹಿಂದಿಯು ಪ್ರಮಾಣಿತ [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲದು, ಮತ್ತೊಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯು ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡುಮಾತಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="GubeGao2019">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YkWHDwAAQBAJ|title=Education, Ethnicity and Equity in the Multilingual Asian Context|last=Gube|first=Jan|last2=Gao|first2=Fang|date=2019|publisher=[[Springer Publishing]]|isbn=978-981-13-3125-1|language=en|quote=The national language of India and Pakistan 'Standard Urdu' is mutually intelligible with 'Standard Hindi' because both languages share the same Indic base and are all but indistinguishable in phonology and grammar (Lust et al. 2000).}}</ref> ಹಿಂದಿಯು ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳು|ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ]].<ref name="Nationalencyklopedin">Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" (The World's 100 Largest Languages in 2007), in ''[[Nationalencyklopedin]]''. </ref> ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಉರ್ದು ಜೊತೆಗೆ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಂತರ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Gambhir1995">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=mB7TQc_OpdcC|title=The Teaching and Acquisition of South Asian Languages|last=Gambhir|first=Vijay|date=1995|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|isbn=978-0-8122-3328-5|language=en|quote=The position of Hindi-Urdu among the languages of the world is anomalous. The number of its proficient speakers, over three hundred million, places it in third of fourth place after Mandarin, English, and perhaps Spanish.}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Hindustani |url=http://www.encyclopedia.com/literature-and-arts/language-linguistics-and-literary-terms/language-and-linguistics/hindustani |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729004822/http://www.encyclopedia.com/literature-and-arts/language-linguistics-and-literary-terms/language-and-linguistics/hindustani |archive-date=29 July 2017 |publisher=[[Columbia University Press]] |via=encyclopedia.com}}</ref> ''ಎಥ್ನೋಲಾಗ್'' (2022, 25 ನೇ ಆವೃತ್ತಿ) ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದಿ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=What are the top 200 most spoken languages? |url=https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |access-date=31 March 2023 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ''ಹಿಂದಿ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮೂಲತಃ [[ಸಿಂಧೂ ಗಂಗಾ ಬಯಲು|ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಬಯಲಿನ]] ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರ್ಷಿಯನ್]] {{Lang|fa|هندی}} ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ''ಹಿಂದಿ'' ( ಇರಾನಿಯನ್ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆ: ''ಹೆಂಡಿ'' ), ಅಂದರೆ " ''ಹಿಂದ್'' (ಭಾರತ)" (ಆದ್ದರಿಂದ, "ಭಾರತೀಯ"). <ref>{{Cite book|url=http://dsalsrv02.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.7:1:6823.steingass|title=A comprehensive Persian-English dictionary|last=Steingass|first=Francis Joseph|date=1892|publisher=Routledge & K. Paul|location=London|page=1514|access-date=13 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621060529/http://dsalsrv02.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.7:1:6823.steingass|archive-date=21 June 2020|accessdate=11 ಜುಲೈ 2023|archivedate=21 ಜೂನ್ 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200621060529/http://dsalsrv02.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.7:1:6823.steingass|url-status=deviated}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ''ಹಿಂದವಿ'' ( {{Lang|hi|हिन्दवी}}) ಅಥವಾ ''Hinduī'' ( {{Lang|hi|हिन्दुई}}) (ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ "ಹಿಂದೂ/ಭಾರತೀಯತೆಗೆ ಸೇರಿದವರು") ಅನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋ]] ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=Khan |first=Rajak |title=Indo-Persian Literature and Amir Khusro |url=http://vle.du.ac.in/mod/book/print.php?id=11660 |access-date=17 February 2018 |publisher=[[University of Delhi]] }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=yexgmTQIYhUC|title=In the Bazaar of Love: The Selected Poetry of Amir Khusrau|last=Losensky|first=Paul E.|date=15 July 2013|publisher=Penguin UK|isbn=9788184755220|via=Google Books}}</ref> ''"ಹಿಂದಿ"'' ಮತ್ತು ''"ಹಿಂದೂ"'' ಪದಗಳು ಹಳೆಯ ಪರ್ಷಿಯನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ''ಸಿಂಧು'' ( {{Lang|sa|सिन्धु}} ಎಂಬ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ), [[ಸಿಂಧೂ ನದಿ|ಸಿಂಧೂ ನದಿಯನ್ನು]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಪದಗಳ ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು "''ಸಿಂಧೂ'' " (ನದಿಗೆ) ಮತ್ತು " ''ಭಾರತ'' " (ನದಿಯ ಭೂಮಿಗೆ) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.<ref name="Bose2006">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6gyAAgAAQBAJ&pg=PA1|title=The Magic of Indian Cricket: Cricket and Society in India|last=Mihir Bose|date=18 April 2006|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-24924-4|pages=1–3}}</ref> <ref>{{Cite web |title=India |url=https://www.etymonline.com/word/india |publisher=Online Etymology Dictionary}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಮಧ್ಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ನಿಂದ ಹಿಂದಿ === ಇತರ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಂತೆ, ಹಿಂದಿಯು [[ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ|ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತದ]] ಆರಂಭಿಕ ರೂಪದ ನೇರ ವಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಶೌರಸೇನಿ ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು [[ಅಪಭ್ರಂಶ|ಶೌರಸೇನಿ ಅಪಭ್ರಂಶ]] (ಸಂಸ್ಕೃತ ''ಅಪಭ್ರಂಶದಿಂದ'' "ಭ್ರಷ್ಟ") ಮೂಲಕ 7 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref name="de">{{Cite web |title=Brief History of Hindi |url=http://hindinideshalaya.nic.in/english/hindi_orgin/briefhistory.html |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306085510/http://hindinideshalaya.nic.in/english/hindi_orgin/briefhistory.html |archive-date=6 March 2014 |access-date=21 March 2012 |website=Central Hindi Directorate |archivedate=6 ಮಾರ್ಚ್ 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306085510/http://hindinideshalaya.nic.in/english/hindi_orgin/briefhistory.html }}</ref> ಮಧ್ಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು:<ref>Masica, pp. 187&#x2013;211</ref> * ಜೊಡಿ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸ್ವರಗಳ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೀಕರಣ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ನಾಸೀಕರಣ: ಸಂ. ''ಹಸ್ತ'' "ಕೈ" > ಪ್ರಾ. ''ಹತ್ತ'' > ''ಹತ್'' * ಎಲ್ಲಾ ಪದ-ಅಂತಿಮ ಸ್ವರಗಳ ನಷ್ಟ: ''ರಾತ್ರಿ'' "ರಾತ್ರಿ" > ''ರಾಟ್ಟಿ'' > ''ರಾತ್'' * ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದ ಸಣ್ಣ ಸ್ವರಗಳ ನಷ್ಟ ( ಶ್ವಾ ಅಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ): ''ಸುಸ್ಥಿರ'' "ಸಂಸ್ಥೆ" > ಸು''ಸ್ಥಿರ'' > ''ಸೂತ್ರ'' * ಪಕ್ಕದ ಸ್ವರಗಳ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ (ವಿರಾಮದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಸೇರಿದಂತೆ: ''ಅಪರಾ'' "ಇತರ" > ಔರ > ''ಔರ್'' * ಅಂತಿಮ ''-ಎಂ'' ನಿಂದ ''-ṽ'' : ''ಗ್ರಾಮ'' "village" > ''ಗಾಮ'' > ''ಗಾಂವ್'' * ಅಂತರ್ ಸ್ವರ ''-ḍ-'' to ''-ṛ-'' ಅಥವಾ ''-l-'' : ''taḍāga'' "ಕೊಳ" > ''talāv'', ''naḍa'' "reed" > ''nal'' . * ''v'' > ''b'' : ''ವಿವಾಹ'' "ಮದುವೆ" > ''byāh'' === ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ === [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಭಾರತ, ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ದಕ್ಷಿಣ ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ <ref>Chapman, Graham. </ref> ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹಳೆಯ ಹಿಂದಿಯ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಕೃತ]] ಮೂಲವು ಎರವಲು ಪದಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಯಿತು. [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]], ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪಕ್ಕೆ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref name="Rekhta2020">{{Cite web |title=Women of the Indian Sub-Continent: Makings of a Culture - Rekhta Foundation |url=https://artsandculture.google.com/exhibit/women-of-the-indian-sub-continent-makings-of-a-culture-rekhta-foundation/dwJy7qboNi3fIg?hl=en |access-date=25 February 2020 |publisher=[[Google Arts & Culture]] |language=en |quote=The "Ganga-Jamuni tehzeeb" is one such instance of the composite culture that marks various regions of the country. Prevalent in the North, particularly in the central plains, it is born of the union between the Hindu and Muslim cultures. Most of the temples were lined along the Ganges and the Khanqah (Sufi school of thought) were situated along the Yamuna river (also called Jamuna). Thus, it came to be known as the Ganga-Jamuni tehzeeb, with the word "tehzeeb" meaning culture. More than communal harmony, its most beautiful by-product was "Hindustani" which later gave us the Hindi and Urdu languages.}}</ref> <ref name="MatthewsShackleHusain1985">{{Cite book|title=Urdu literature|last=Matthews|first=David John|last2=Shackle|first2=C.|last3=Husain|first3=Shahanara|date=1985|publisher=Urdu Markaz; Third World Foundation for Social and Economic Studies|isbn=978-0-907962-30-4|language=en|quote=But with the establishment of Muslim rule in Delhi, it was the Old Hindi of this area which came to form the major partner with Persian. This variety of Hindi is called Khari Boli, 'the upright speech'.}}</ref> <ref name="Dhulipala2000">{{Cite book|title=The Politics of Secularism: Medieval Indian Historiography and the Sufis|last=Dhulipala|first=Venkat|date=2000|publisher=[[University of Wisconsin–Madison]]|page=27|language=en|quote=Persian became the court language, and many Persian words crept into popular usage. The composite culture of northern India, known as the Ganga Jamuni tehzeeb was a product of the interaction between Hindu society and Islam.}}</ref> <ref name="IJSW1943">{{Cite book|title=Indian Journal of Social Work, Volume 4|date=1943|publisher=[[Tata Institute of Social Sciences]]|page=264|language=en|quote=... more words of Sanskrit origin but 75% of the vocabulary is common. It is also admitted that while this language is known as Hindustani, ... Muslims call it Urdu and the Hindus call it Hindi. ... Urdu is a national language evolved through years of Hindu and Muslim cultural contact and, as stated by Pandit Jawaharlal Nehru, is essentially an Indian language and has no place outside.}}</ref> <ref name="Mody2008">{{Cite book|title=Literature, Language, and Nation Formation: The Story of a Modern Hindi Journal 1900-1920|last=Mody|first=Sujata Sudhakar|date=2008|publisher=University of California, Berkeley|page=7|language=en|quote=...Hindustani, Rekhta, and Urdu as later names of the old Hindi (a.k.a. Hindavi).}}</ref> <ref name="Kesavan1997">{{Cite book|title=History Of Printing And Publishing In India|last=Kesavan|first=B. S.|date=1997|publisher=National Book Trust, India|isbn=978-81-237-2120-0|page=31|language=en|quote=It might be useful to recall here that Old Hindi or Hindavi, which was a naturally Persian- mixed language in the largest measure, has played this role before, as we have seen, for five or six centuries.}}</ref> ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಆಡುಭಾಷೆಯು [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಯಿತು, <ref name="Hock1991">{{Cite book|title=Principles of Historical Linguistics|last=Hans Henrich Hock|date=1991|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-012962-5|page=475|language=en|quote=During the time of British rule, Hindi (in its religiously neutral, 'Hindustani' variety) increasingly came to be the symbol of national unity over against the English of the foreign oppressor. And Hindustani was learned widely throughout India, even in Bengal and the Dravidian south. ... Independence had been accompanied by the division of former British India into two countries, Pakistan and India. The former had been established as a Muslim state and had made Urdu, the Muslim variety of Hindi–Urdu or Hindustani, its national language.|author-link=Hans Henrich Hock}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=J3RSHWePhXwC&q=masica|title=The Indo-Aryan Languages|last=Masica|first=Colin P.|date=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-29944-2|pages=430 (Appendix I)|language=en|quote=Hindustani - term referring to common colloquial base of HINDI and URDU and to its function as lingua franca over much of India, much in vogue during Independence movement as expression of national unity; after Partition in 1947 and subsequent linguistic polarization it fell into disfavor; census of 1951 registered an enormous decline (86-98 per cent) in no. of persons declaring it their mother tongue (the majority of HINDI speakers and many URDU speakers had done so in previous censuses); trend continued in subsequent censuses: only 11,053 returned it in 1971...mostly from S India; [see Khubchandani 1983: 90-1].}}</ref> ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ ಜನರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ, <ref name="Ashmore1961">{{Cite book|title=Encyclopaedia Britannica: a new survey of universal knowledge, Volume 11|last=Ashmore|first=Harry S.|date=1961|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|page=579|language=en|quote=The everyday speech of well over 50,000,000 persons of all communities in the north of India and in West Pakistan is the expression of a common language, Hindustani.}}</ref> ಹಿಂದಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತಿದೆ. <ref name="Tunstall2008">{{Cite book|url=https://archive.org/details/mediawereamerica0000tuns/page/160|title=The media were American: U.S. mass media in decline|last=Tunstall|first=Jeremy|date=2008|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-518146-3|page=[https://archive.org/details/mediawereamerica0000tuns/page/160 160]|language=en|quote=The Hindi film industry used the most popular street level version of Hindi, namely Hindustani, which included a lot of Urdu and Persian words.}}</ref> <ref name="Hiro2015">{{Cite book|title=The Longest August: The Unflinching Rivalry Between India and Pakistan|last=Hiro|first=Dilip|date=2015|publisher=[[PublicAffairs]]|isbn=978-1-56858-503-1|page=398|language=en|quote=Spoken Hindi is akin to spoken Urdu, and that language is often called Hindustani. Bollywood's screenplays are written in Hindustani.}}</ref> === ಉಪಭಾಷೆಗಳು === ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿತ ಹಿಂದಿಯು ದೆಹಲಿ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, <ref>"Brief History of Hindi". Central Hindi Directorate. Archived from the original on 6 March 2014. Retrieved 21 March 2012.</ref>[[ದೆಹಲಿ]] ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡುಭಾಷೆಯಾದ [[ಅವಧಿ ಭಾಷೆ|ಅವಧಿ]] ಮತ್ತು ಬ್ರಜ್‌ನಂತಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರೇಬಿಕ್]] ಪದಗಳ ಖರಿಬೋಲಿ ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]] ನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಕಟವಾದ ''ಪ್ರೇಮ್ ಸಾಗರ್'' ಅವರ [[Lallu Ji Lal|ಲಲ್ಲು ಜಿ ಲಾಲ್]], ಬಟಿಯಾಲ್ ''ಪಚೀಸಿ ಅವರ'' [[Sadal Misra|ಸದಲ್ ಮಿಶ್ರಾ]] ಮತ್ತು ಇನ್ಶಾ ಅಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ಅವರ ''ರಾಣಿ ಕೇಟಕಿ ಕೀ ಕಹಾನಿ'' ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. <ref>{{Cite book|title=From Hindi to Urdu A Social and Political History|last=RAHMAN|first=TARIQ|publisher=Oxford University Press|year=2011|location=Karachi, Pakistan.|pages=41|language=en}}</ref> [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] - ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ - [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಅವಧಿಯ]] (1800 ರ ದಶಕದ) ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]] ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |title=Evolution of Hindi: From 'boli' (dialect) to 'rashtrabhasha'-'rajbhasha' (National-Official Language) |url=http://lrs.ed.uiuc.edu/students/avatans/hindi.html |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20060830102522/http://lrs.ed.uiuc.edu/Students/avatans/hindi.html |archive-date=30 August 2006 |access-date=9 October 2006 |archivedate=30 ಆಗಸ್ಟ್ 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060830102522/http://lrs.ed.uiuc.edu/Students/avatans/hindi.html }}</ref> ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದುವನ್ನು]] ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ''ಉರ್ದು'' ಬರಹಗಾರರು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು '''ಹಿಂದಿ''' ಅಥವಾ '''ಹಿಂದವಿ''' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=15 October 2022 |title=A Historical Perspective of Urdu National Council for Promotion of … |url=https://www.urducouncil.nic.in/council/historical-perspective-urdu |archive-url=http://archive.today/go4yc |archive-date=15 October 2022}}</ref> ಗುಲಾಮ್ ಹಮ್ದಾನ್ ಮುಶಾಫಿ ತನ್ನ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಂತೆ:- {{Centered pull quote|''Mushafi Farsi ko Taq peh rakh,'' ''Ab hai Asha'r- e-'''Hindavi''' ka Riwaaj''<ref name="auto1">{{cite web | title = A Historical Perspective of Urdu National Council for Promotion of … | url = https://www.urducouncil.nic.in/council/historical-perspective-urdu | date = 2022-10-15 | archiveurl = http://archive.today/go4yc | archivedate = 2022-10-15 }}</ref>}} ಮತ್ತು ಮಿರ್ ತಾಕಿ ಮಿರ್ ತನ್ನ ''ಶಾಯರಿಯಲ್ಲಿ'' ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ:- {{Centered pull quote|''Na Jane log kehte hai kis ko Suroor-e-Qalb, Aya nehi yeh lafz to '''Hindi''' Zuban ke beec''<ref name="auto1"/>}} ಜಾನ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ (ಈಗಿನ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಂದ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ''ಆಂಗ್ಲ-ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ'', ''ಎ ಗ್ರಾಮರ್ ಆಫ್ ದಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನೀ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್'', ''ದಿ ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟ್'', ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಪರ್ಸೋ-ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿ, ನಾಗರೀ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಲಂಡನ್‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಎಜುಕೇಷನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ದತ್ತಿಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಉರ್ದುವಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ರೂಪವಾಗಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಚಳುವಳಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SylBHS8IJAUC|title=Language, Religion and Politics in North India|last=Paul R. Brass|publisher=iUniverse, Incorporated|year=2005|isbn=9780595343942}}</ref> 1881 ರಲ್ಲಿ, [[ಬಿಹಾರ|ಬಿಹಾರವು]] ಹಿಂದಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಉರ್ದುವನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.<ref>Parthasarathy, Kumar, p.120</ref> ಆದರೆ, 2014ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗೆ ಎರಡನೇ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=16 June 2022 |title=Bihar: The language tussle - Indiascope News - Issue Date: Jul 31, 19… |url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19800731-decision-to-make-urdu-second-official-language-in-bihar-provokes-furore-from-maithil-brahmins-821314-2014-01-17 |archive-url=http://archive.today/eq1vc |archive-date=16 June 2022}}</ref> === ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತ === ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಮಾವೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು:  * ವ್ಯಾಕರಣದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ: 1954 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದಿಯ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು; ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯನ್ನು 1958 ರಲ್ಲಿ ''ಎ ಬೇಸಿಕ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಹಿಂದಿ'' ಎಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. * ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ತರಲು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಹಿಂದಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಕ್ಷರಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ, ಕೆಲವು ದೇವನಾಗರಿ ಅಕ್ಷರಗಳ ಆಕಾರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. 14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1949 ರಂದು, [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯು]] ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಉರ್ದುವಿನ ಹಿಂದಿನ ಬಳಕೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಹಿಂದಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ieMgAAAAQBAJ|title=Pluricentric Languages: Differing Norms in Different Nations|last=Clyne|first=Michael|date=24 May 2012|publisher=Walter de Gruyter|isbn=9783110888140|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QuEmDAAAQBAJ|title=The Oxford Handbook of the Indian Constitution|last=Choudhry|first=Sujit|last2=Khosla|first2=Madhav|last3=Mehta|first3=Pratap Bhanu|date=12 May 2016|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780191058615|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/sikhsofpunjab0000grew|title=The Sikhs of the Punjab|last=Grewal|first=J. S.|date=8 October 1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521637640|language=en|url-access=registration}}</ref> ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ದಿಗ್ಗಜರು ಹಿಂದಿಯ ಪರವಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲಾಬಿ ಮಾಡಿದರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[:hi:व्यौहार राजेन्द्र सिंह|ಬಿಯೋಹರ್ ರಾಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಹ]] ಹಜಾರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ದ್ವಿವೇದಿ, [[ಆಚಾರ್ಯ ಕಾಲೇಕರ್|ಕಾಕಾ ಕಾಲೇಲ್ಕರ್]], [[ಮೈಥಿಲಿ ಶರಣ್ ಗುಪ್ತ|ಮೈಥಿಲಿ ಶರಣ್ ಗುಪ್ತ್]] ಮತ್ತು ಸೇಠ್ ಗೋವಿಂದ್ ದಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅದರಂತೆ, 14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1949 ರಂದು ಬೆಯೋಹರ್ ರಾಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಹ ಅವರ 50 ನೇ ಜನ್ಮದಿನದಂದು, ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಫಲಪ್ರದವಾದವು.<ref>{{Cite web |date=8 September 2015 |title=हिन्दी दिवस विशेष: इनके प्रयास से मिला था हिन्दी को राजभाषा का दर्जा |url=https://www.patrika.com/news/jabalpur/know-hindi-had-the-status-of-national-language-1398330 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911204803/https://www.patrika.com/news/jabalpur/know-hindi-had-the-status-of-national-language-1398330/ |archive-date=11 September 2017}}</ref> ಈಗ ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿ ದಿನ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=14 September 2016 |title=Hindi Diwas celebration: How it all began |url=http://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-celebration-how-it-all-began/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170208134226/http://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-celebration-how-it-all-began/ |archive-date=8 February 2017 |access-date=7 February 2017 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> == ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಿತಿ == === ಭಾರತ === ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ XVII ಭಾಗವು ಭಾರತೀಯ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಆರ್ಟಿಕಲ್ 343 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: (1) ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಆಗಿರಬೇಕು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಅಂಕಿಗಳ ರೂಪವು ಭಾರತೀಯ ಅಂಕಿಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>"Sequence of events with reference to official language of the Union". Department of Official Language. Archived from the original on 2 August 2011.</ref> (2) ಷರತ್ತು (1) ರಲ್ಲಿ ಏನೇ ಇದ್ದರೂ, ಈ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಂತಹ ಪ್ರಾರಂಭದ ಮೊದಲು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹೇಳಿದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಅಂಕಿಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೂಪದ ಜೊತೆಗೆ ದೇವನಾಗರಿ ರೂಪದ ಅಂಕಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಬಹುದು.<ref name="NIC2008">{{Cite web |title=The Constitution of India |url=http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140909230437/http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf |archive-date=9 September 2014}}</ref></blockquote>[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ]] [[wikisource:Constitution of India/Part XVII|351 ನೇ ವಿಧಿ]] ಹೇಳುತ್ತದೆ:<blockquote>ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಅದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು, ಅದು ಭಾರತದ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು, ಅದರ ಪುಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಒಕ್ಕೂಟದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರತಿಭೆ, ರೂಪಗಳು, ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಶಬ್ದಕೋಶಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕಬಳಸಲಾಗಿದೆ.</blockquote>1965 ರ ವೇಳೆಗೆ ಹಿಂದಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಏಕೈಕ ಕಾರ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆರ್ಟಿಕಲ್ 344 (2) ಮತ್ತು ಆರ್ಟಿಕಲ್ 351 ರ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪ್ರಕಾರ,<ref name="eighthschedule">{{Cite web |title=Rajbhasha |url=http://india.gov.in/govt/documents/hindi/PARTXVII.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131084820/http://www.india.gov.in/govt/documents/hindi/PARTXVII.pdf |archive-date=31 January 2012 |publisher=india.gov.in |language=hi, en}}</ref> ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಯ್ಕೆಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಭಾಷಿಕರ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿ ಹೇರಿಕೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರತಿರೋಧವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ( ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ) 1963 ರ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಒದಗಿಸಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಹಿಂದಿಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=THE OFFICIAL LANGUAGES ACT, 1963 (AS AMENDED, 1967) (Act No. 19 of 1963) |url=http://www.rajbhasha.nic.in/en/official-languages-act-1963 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161216142842/http://www.rajbhasha.nic.in/en/official-languages-act-1963 |archive-date=16 December 2016 |access-date=9 June 2016 |website=Department of Official Language}}</ref> [[wikisource:Constitution of India/Part XVII|ಆರ್ಟಿಕಲ್ 344 (2b)]] ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಗತಿಪರ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಲು ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಆಯೋಗಗಳು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ, ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ: [[ಬಿಹಾರ]], [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ]], [[ಹರಿಯಾಣ]], [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಾಖಂಡ್]].<ref name="langoff">{{Cite web |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013) |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016 |access-date=26 December 2014 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |archivedate=2 ಜನವರಿ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180102211909/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf }}</ref> ಹಿಂದಿ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿ]] ಜೊತೆಗೆ [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="Benedikter2009">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89|title=Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India|last=Benedikter|first=Thomas|publisher=LIT Verlag Münster|year=2009|isbn=978-3-643-10231-7|page=89|access-date=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160425230812/https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89|archive-date=25 April 2016}}</ref> ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 10% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ-ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ]] ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |last=Roy |first=Anirban |date=27 May 2011 |title=West Bengal to have six more languages for official use |language=en |work=India Today |url=https://www.indiatoday.in/india/east/story/west-bengal-mamata-banerjee-recognizes-six-non-bengali-languages-134507-2011-05-27 |access-date=10 January 2020}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Sen |first=Sumant |date=4 June 2019 |title=Hindi the first choice of people in only 12 States |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/hindi-the-first-choice-of-people-in-only-12-states/article27459774.ece}}</ref> ಅಂತೆಯೇ, ಈ ಕೆಳಗಿನ [[ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ: [[ದೆಹಲಿ]], [[ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೊಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಮತ್ತು [[ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು|ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು]] . ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹಿಂದಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ವ್ಯಾಪಕ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಘರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Choudhury |first=Sushmita |last2=Sharma |first2=Rajesh |date=15 September 2021 |title=70 years on, India is still fighting over a national language |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/70-years-on-india-is-still-fighting-over-a-national-language/articleshow/86196740.cms |access-date=19 March 2022}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Swaddle |first=The |date=12 June 2021 |title=Hindi Isn't India's National Language. Why Does the Myth Continue? |url=https://theswaddle.com/hindi-isnt-indias-national-language-why-does-the-myth-continue/ |access-date=19 March 2022 |website=The Swaddle |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news |date=31 May 2019 |title=Why Hindi isn't the national language |work=Firstpost |url=https://www.firstpost.com/india/why-hindi-isnt-the-national-language-6733241.html |access-date=19 March 2022}}</ref> 2010 ರಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಸಂವಿಧಾನವು ಅದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ.<ref name="National TOI">{{Cite news |last=Khan |first=Saeed |date=25 January 2010 |title=There's no national language in India: Gujarat High Court |work=[[The Times of India]] |publisher=[[The Times Group]] |location=Ahmedabad |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms |url-status=live |access-date=5 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318040319/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms |archive-date=18 March 2014}}</ref> <ref name="National PTI">{{Cite news |date=25 January 2010 |title=Hindi, not a national language: Court |work=[[The Hindu]] |publisher=[[Press Trust of India]] |location=Ahmedabad |url=http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece |url-status=live |access-date=23 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140704084339/http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece |archive-date=4 July 2014}}</ref> 2021 ರಲ್ಲಿ, ಗಂಗಮ್ ಸುಧೀರ್ ಕುಮಾರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೈಕೋಟ್ರೋಪಿಕ್ ಸಬ್ಸ್ಟೆನ್ಸ್ (NDPS) ಆಕ್ಟ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರೆಡ್ಡಿ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ತೆಲುಗು ಭಾಷಿಕರು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಓದುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಾದಿಸಿದ ನಂತರ, ಹಿಂದಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು. ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ವಿಶೇಷ ತರವಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=Hakim |first=Sharmeen |date=19 February 2022 |title=Bombay High Court Judge Calls Hindi 'National Language' While Rejecting Bail, Accused In Narcotics Case Files SLP In SC |url=https://www.livelaw.in/news-updates/supreme-court-slp-bombay-high-court-judge-hindi-national-language-ndps-case-192350 |access-date=19 March 2022 |website=www.livelaw.in |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=20 February 2022 |title=Bombay HC calls Hindi 'national language' while denying man bail, he moves SC |url=https://www.thenewsminute.com/article/bombay-hc-calls-hindi-national-language-while-denying-man-bail-he-moves-sc-161173 |access-date=19 March 2022 |website=The News Minute |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=20 February 2022 |title=Hindi national language, says HC as it rejects bail petition in NDPS case |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hindi-national-language-says-hc-as-it-rejects-bail-petition-in-ndps-case-101645312220277.html |access-date=19 March 2022 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> 2021 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ವಿತರಣಾ ಕಂಪನಿ [[ಝೊಮ್ಯಾಟೊ|ಝೊಮಾಟೊ]] ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿತು, ಗ್ರಾಹಕ ಕಾಳಜಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ, "ನಿಮ್ಮ ಕುಲದ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಹಿಂದಿ ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಉದ್ಯೋಗಿಯನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಝೊಮಾಟೊ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು, ನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ವಾಗ್ದಂಡನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Mohan |first=Saadhya |date=22 October 2021 |title=Despite What Popular Belief May Suggest, Hindi Is Not India's National Language |url=https://www.thequint.com/news/india/hindi-is-not-indias-national-language-but-the-official-language |access-date=19 March 2022 |website=TheQuint |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=19 October 2021 |title=Zomato Reinstates Executive Who Told Customer 'Hindi is Our National Language' |url=https://www.news18.com/news/buzz/zomato-executive-tells-customer-hindi-our-national-language-gets-sacked-4339727.html |access-date=19 March 2022 |website=News18 |language=en}}</ref> 2018 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಶಾಸನದ ಜಾರಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿತು. ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |last=kini |first=Ashok |date=31 July 2018 |title=If There Is A Variation In Hindi And English Version Of An Enactment, Which Will Prevail: SC To Examine |url=https://www.livelaw.in/if-there-is-a-variation-in-hindi-and-english-version-of-an-enactment-which-will-prevail-sc-to-examine-read-order/?infinitescroll=1 |access-date=17 December 2022 |website=Live Law}}</ref> === ಫಿಜಿ === [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾದ]] ಹೊರಗೆ, [[ಅವಧಿ ಭಾಷೆ]] (ಪೂರ್ವ ಹಿಂದಿ ಉಪಭಾಷೆ) ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿ [[ಭೋಜಪುರಿ ಭಾಷೆ|ಭೋಜ್‌ಪುರಿ]], ಬಿಹಾರಿ ಭಾಷೆಗಳು, ಫಿಜಿಯನ್ ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="ethnologue.com">{{Cite web |title=Hindi, Fiji |url=http://www.ethnologue.com/18/language/hif/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211075826/http://www.ethnologue.com/18/language/hif/ |archive-date=11 February 2017 |access-date=17 February 2017 |website=[[Ethnologue]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Fiji Hindi alphabet, pronunciation and language |url=http://www.omniglot.com/writing/fijihindi.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170608100818/http://www.omniglot.com/writing/fijihindi.htm |archive-date=8 June 2017 |access-date=22 June 2017 |website=www.omniglot.com}}</ref> ಫಿಜಿಯ 1997 ರ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ [[ಫಿಜಿ|ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿ]] ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, <ref>{{Cite web |title=Section 4 of Fiji Constitution |url=http://www.servat.unibe.ch/icl/fj00000_.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090609110318/http://www.servat.unibe.ch/icl/fj00000_.html |archive-date=9 June 2009 |access-date=3 May 2009 |publisher=servat.unibe.ch}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೂ 2013 ರ ಫಿಜಿಯ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ " [[ಫಿಜಿ ಹಿಂದಿ]] " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Constitution of Fiji |url=http://www.fiji.gov.fj/govt--publications/constitution.aspx |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011085543/http://www.fiji.gov.fj/govt--publications/constitution.aspx |archive-date=11 October 2016 |access-date=14 October 2016 |website=Official site of the Fijian Government |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161011085543/http://www.fiji.gov.fj/govt--publications/constitution.aspx }}</ref> ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿ 380,000 ಜನರು ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref name="ethnologue.com" /> === ನೇಪಾಳ === 2011 ನೇಪಾಳ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ]] ಸುಮಾರು 77,569 ಜನರು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 12,25,950 ಜನರು ಎರಡನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |year=2014 |title=Population Monograph of Nepal, Vol. 2 |url=https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf |access-date=29 March 2020 |publisher=Central Bureau of Statistics |place=Kathmandu}}</ref> ಹಿಂದಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕ, ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಪರಮಾನಂದ ಝಾ ನೇಪಾಳದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು ಜುಲೈ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ 5 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು; ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿದರು; 22 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಷ್ಕರ ನಡೆಯಿತು. ನೇಪಾಳದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 2009 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಅಸಿಂಧು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಿಂದ "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ" ಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. "ಕೋಪಗೊಂಡ" ಝಾ "ಈಗ ನೇಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Nalankilli |first=Thanjai |title=Hindi in Nepal - An Analysis |url=http://www.tamiltribune.com/11/0901.html |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20160318051111/http://www.tamiltribune.com/11/0901.html |archive-date=18 March 2016 |access-date=17 December 2022 |website=Tamiltribune.com |archivedate=18 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160318051111/http://www.tamiltribune.com/11/0901.html }}</ref> === ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ === [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ಯಾನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭಾಷಾ ಮಂಡಳಿಯು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸಿತು. 1985 ರಲ್ಲಿ ರಾಜೇಂದ್ ಮೇಸ್ತ್ರಿಯವರ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧದ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 125 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆ, ಅವುಗಳ ವಿಕಸನ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕುಸಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಲ್ಲ. === ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ === ಅಬುಧಾಬಿ ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಮೂರನೇ ಅಧಿಕೃತ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=10 February 2019 |title=Abu Dhabi includes Hindi as third official court language |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/international/abu-dhabi-includes-hindi-as-third-official-court-language/article26229023.ece |via=www.thehindu.com}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಯುಎಇ ಯಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೂರುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಕಾರ್ಮಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite news |date=12 February 2019 |title=UAE introduces Hindi as third official language |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/uae-introduces-hindi-as-third-official-language-119021200048_1.html |access-date=17 December 2022}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿತರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Hindi_languages_2011_Indian_Census_by_district.svg|right|thumb|376x376px|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಕುಟುಂಬದ L1 ಭಾಷಿಕರ ವಿತರಣೆ (ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದಂತೆ; [[ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೆ|ರಾಜಸ್ಥಾನಿ]], ಪಶ್ಚಿಮ ಪಹಾರಿ, ಪೂರ್ವ ಹಿಂದಿ, ಇತರವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ) ]] ಹಿಂದಿಯು [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ|ಉತ್ತರ ಭಾರತದ]] ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ (ಇದು ಹಿಂದಿ ಬೆಲ್ಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ), ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. <ref>"The Constitution of India" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 September 2014.</ref> ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಫ್ಲಾಂಗ್ ಹಿಂದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪಿಡ್ಜಿನ್ [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನ]] ಹಫ್ಲಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ''ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ'' ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Chutnefying English: The Phenomenon of Hinglish|date=2011|publisher=Penguin Books India|isbn=9780143416395|editor-last=Kothari|editor-first=Ria|page=128}}</ref> [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ|ಅರುಣಾಚಲ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ 50 ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>{{Cite web |last=Chandra |first=Abhimanyu |title=How Hindi became the language of choice in Arunachal Pradesh |url=http://scroll.in/article/675419/how-hindi-became-the-language-of-choice-in-arunachal-pradesh |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161211120138/http://scroll.in/article/675419/how-hindi-became-the-language-of-choice-in-arunachal-pradesh |archive-date=11 December 2016 |website=Scroll.in}}</ref> ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುವ ಅನೇಕ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಗಳಿಗೆ]] ಹಿಂದಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತುಂಬಾ ಸುಲಭ, ಇದು ಹಿಂದಿಯಂತೆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ; ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Gandapur2012">{{Cite news |last=Gandapur |first=Khalid Amir Khan |date=19 September 2012 |title=Has Hindi become our national language? |language=en |work=[[The Express Tribune]] |url=https://blogs.tribune.com.pk/story/13807/has-hindi-become-our-national-language |url-status=dead |access-date=24 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190731213305/https://blogs.tribune.com.pk/story/13807/has-hindi-become-our-national-language/ |archive-date=31 July 2019}}</ref> [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕಾಬುಲ್|ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಗಣನೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನಟರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದಿ-ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Krishnamurthy2013">{{Cite web |last=Krishnamurthy |first=Rajeshwari |date=28 June 2013 |title=Kabul Diary: Discovering the Indian connection |url=http://www.gatewayhouse.in/kabul-diary-discovering-the-indian-connection/ |access-date=13 March 2018 |publisher=Gateway House: Indian Council on Global Relations |language=en |quote=Most Afghans in Kabul understand and/or speak Hindi, thanks to the popularity of Indian cinema in the country.}}</ref> [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದ]] ಮಾದೇಶಿಗರು (ಉತ್ತರ-ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆದರೆ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವ ಜನರು) ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ, [[ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ|ಭಾರತೀಯ ಡಯಾಸ್ಪೊರಾ]]ದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಭಾರತದ "ಹಿಂದಿ ಬೆಲ್ಟ್" ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]], ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ, ಗಯಾನಾ, ಸುರಿನಾಮ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಫಿಜಿ ಮತ್ತು [[ಮಾರಿಷಸ್]] ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಮಾತನಾಡುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಅವರ ನಡುವೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ, ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ]] 8&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್; [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] 863,077;<ref>{{Cite news |date=21 September 2018 |title=Hindi most spoken Indian language in US, Telugu speakers up 86% in 8 years &#124; India News - Times of India |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/hindi-most-spoken-indian-language-in-us-telugu-speakers-up-86-in-8-years/articleshow/65893224.cms}}</ref> <ref>{{Cite web |title=United States- Languages |url=https://www.ethnologue.com/country/us |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211075837/https://www.ethnologue.com/country/us |archive-date=11 February 2017 |access-date=17 February 2017 |website=Ethnologue}}</ref> ಮಾರಿಷಸ್‌ನಲ್ಲಿ 450,170; ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿ 380,000;<ref>"Hindi, Fiji". Ethnologue. Archived from the original on 11 February 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref>ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ 250,292; ಸುರಿನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ 150,000;<ref name="bookcitation">Frawley, p. 481</ref> [[ಉಗಾಂಡ|ಉಗಾಂಡಾದಲ್ಲಿ]] 100,000; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ 45,800;<ref>{{Cite web |title=United Kingdom- Languages |url=https://www.ethnologue.com/country/GB |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170201044623/https://www.ethnologue.com/country/GB |archive-date=1 February 2017 |access-date=17 February 2017 |website=Ethnologue}}</ref> [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] 20,000; [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ]] 20,000; ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಲ್ಲಿ 26,000;<ref name="bookcitation" /> [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ]] 3,000 ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಉರ್ದು ಜೊತೆ ಹೋಲಿಕೆ == [[ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ|ಭಾಷಿಕವಾಗಿ]], ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾದವು ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು.<ref name="Daniyal2016">{{Cite web |title=Hindi and Urdu are classified as literary registers of the same language |url=http://scroll.in/article/809102/the-death-of-urdu-in-india-is-greatly-exaggerated-the-language-is-actually-thriving |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160602104222/http://scroll.in/article/809102/the-death-of-urdu-in-india-is-greatly-exaggerated-the-language-is-actually-thriving |archive-date=2 June 2016 |access-date=1 June 2016}}</ref> ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲದ ಪದಗಳ ಮೂಲ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>Gube, Jan; Gao, Fang (2019). Education, Ethnicity and Equity in the Multilingual Asian Context (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Springer Publishing. ISBN 978-981-13-3125-1. The national language of India and Pakistan 'Standard Urdu' is mutually intelligible with 'Standard Hindi' because both languages share the same Indic base and are all but indistinguishable in phonology and grammar (Lust et al. 2000).</ref> <ref name="Kuiper2010">{{Cite book|title=The Culture of India|last=Kuiper|first=Kathleen|date=2010|publisher=[[Rosen Publishing]]|isbn=978-1-61530-149-2|language=en|quote=Urdu is closely related to Hindi, a language that originated and developed in the Indian subcontinent. They share the same Indic base and are so similar in phonology and grammar that they appear to be one language.}}</ref> <ref name="ChatterjiSiṃhaPadikkal1997">{{Cite book|title=Suniti Kumar Chatterji: a centenary tribute|last=Chatterji|first=Suniti Kumar|last2=Siṃha|first2=Udaẏa Nārāẏana|last3=Padikkal|first3=Shivarama|date=1997|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-0353-2|language=en|quote=High Hindi written in Devanagari, having identical grammar with Urdu, employing the native Hindi or Hindustani (Prakrit) elements to the fullest, but for words of high culture, going to Sanskrit. Hindustani proper that represents the basic Khari Boli with vocabulary holding a balance between Urdu and High Hindi.}}</ref> ಆದರೂ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉರ್ದುಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮೂಲದ ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ ಉರ್ದುವನ್ನು ಪರ್ಸೋ-ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರೇಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಎರವಲು ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="JainCardona2007">{{Cite book|title=The Indo-Aryan Languages|last=Jain|first=Danesh|last2=Cardona|first2=George|date=2007|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79711-9|language=en|quote=The primary sources of non-IA loans into MSH are Arabic, Persian, Portuguese, Turkic and English. Conversational registers of Hindi/Urdu (not to mentioned formal registers of Urdu) employ large numbers of Persian and Arabic loanwords, although in Sanskritized registers many of these words are replaced by ''tatsama'' forms from Sanskrit. The Persian and Arabic lexical elements in Hindi result from the effects of centuries of Islamic administrative rule over much of north India in the centuries before the establishment of British rule in India. Although it is conventional to differentiate among Persian and Arabic loan elements into Hindi/Urdu, in practice it is often difficult to separate these strands from one another. The Arabic (and also Turkic) lexemes borrowed into Hindi frequently were mediated through Persian, as a result of which a thorough intertwining of Persian and Arabic elements took place, as manifest by such phenomena as hybrid compounds and compound words. Moreover, although the dominant trajectory of lexical borrowing was from Arabic into Persian, and thence into Hindi/Urdu, examples can be found of words that in origin are actually Persian loanwords into both Arabic and Hindi/Urdu.}}</ref> ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ,<ref name="PeterDass2019">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hxmvDwAAQBAJ|title=Hindi Christian Literature in Contemporary India|last=Peter-Dass|first=Rakesh|date=2019|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-00-070224-8|language=en|quote=Two forms of the same language, Nagarai Hindi and Persianized Hindi (Urdu) had identical grammar, shared common words and roots, and employed different scripts.}}</ref> <ref name="GubeGao2019" /> <ref name="Kuiper2010" /> ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಅವುಗಳು ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ರೂಪಗಳೆಂಬ ಒಮ್ಮತವಿದೆ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿ-ಉರ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Daniyal2016" /> <ref name="PeterDass2019" /> <ref name="GubeGao2019" /> <ref name="Basu2017">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=E7gtDQAAQBAJ|title=The Rhetoric of Hindutva|last=Basu|first=Manisha|date=2017|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-1-107-14987-8|language=en|quote=Urdu, like Hindi, was a standardized register of the Hindustani language deriving from the Delhi dialect and emerged in the eighteenth century under the rule of the late Mughals.}}</ref> ಹಿಂದಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಉರ್ದು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ''ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ'' ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ 22 ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, [[ದೆಹಲಿ]], [[ತೆಲಂಗಾಣ]],<ref>{{Cite web |last=Javaid |first=Arfa |date=23 June 2021 |orig-date=18 June 2021 |title=List of Official Languages of Indian States and Union Territories |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-official-languages-of-indian-states-and-union-territories-1624022980-1 |website=jagranjosh.com |access-date=12 ಜುಲೈ 2023 |archive-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127162819/https://m.jagranjosh.com/general-knowledge/amp/list-of-official-languages-of-indian-states-and-union-territories-1624022980-1 |url-status=dead }}</ref> [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] <ref>{{Cite news |last= |first= |date=23 March 2022 |title=Bill recognising Urdu as second official language passed |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/bill-recognising-urdu-as-second-official-languagepassed/article65252966.ece |access-date=4 March 2023 |issn=0971-751X}}</ref> ಮತ್ತು [[ಬಿಹಾರ|ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ]] ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Farzand |title=Decision to make Urdu second official language in Bihar provokes furore from Maithil Brahmins |url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19800731-decision-to-make-urdu-second-official-language-in-bihar-provokes-furore-from-maithil-brahmins-821314-2014-01-17 |access-date=17 December 2022 |website=India Today}}</ref> == ಲಿಪಿ == ಅಬುಗಿಡಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ದೇವನಾಗರಿ 11 [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ಸ್ವರಗಳು]] ಮತ್ತು 33 [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ವ್ಯಂಜನಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಂತೆ, ದೇವನಾಗರಿ ಹಿಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮಾತ್ಮಕವಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವಾ ಅಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=A History of the Hindi Grammatical Tradition: Hindi-Hindustani Grammar, Grammarians, History and Problems|last=Bhatia|first=Tej K.|date=1987|publisher=Brill|isbn=9789004079243}}</ref> === ರೋಮನೀಕರಣ === [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹಂಟೇರಿಯನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. [[ಅ.ಸಂ.ಲಿ.ವ.|IAST]], ITRANS ಮತ್ತು ISO 15919 ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ರೋಮನೀಕರಿಸಿದ ಹಿಂದಿ, ಇದನ್ನು ಹಿಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಹಿಂದಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನ ಪ್ರಬಲ ರೂಪವಾಗಿದೆ. [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾಲಕೊಡೆಟಿ ಎಟ್ ಅಲ್ 52% ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳು ರೋಮನೈಸ್ಡ್ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ, 46% ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1% [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ]] ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="Palakodety">{{Citation|title=Low Resource Machine Translation |date=2021 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-981-16-5625-5_5 |pages=7–9 |place=Singapore |publisher=Springer Singapore |isbn=978-981-16-5624-8 |access-date=24 September 2022 |last2=KhudaBukhsh |first2=Ashiqur R. |last3=Jayachandran |first3=Guha|doi=10.1007/978-981-16-5625-5_5 |last=Palakodety|first=Shriphani|journal=Low Resource Social Media Text Mining}}</ref> == ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ == == ಶಬ್ದಕೋಶ == ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಹಿಂದಿ ಪದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: * '''ತತ್ಸಂ''' ( {{Lang|hi|तत्सम}} {{Translation|"same as that"}} ) ಪದಗಳು: ಇವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಂತೆಯೇ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅಂತಿಮ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಭಕ್ತಿಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). <ref name="sirysq">Masica, p. 65</ref> ಅವು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ [[ಪ್ರಾಕೃತ|ಪ್ರಾಕೃತದ]] ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದ ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ (ಉದಾ ಹಿಂದಿ {{Lang|hi|नाम}} ''ನಾಮ'' / ಸಂಸ್ಕೃತ {{Lang|sa|नाम}} ''ನಾಮ'', "ಹೆಸರು"; ಹಿಂದಿ {{Lang|hi|कर्म}} ''ಕರ್ಮ'' / ಸಂಸ್ಕೃತ {{Lang|sa|कर्म}} ''ಕರ್ಮ'', "ಕರ್ಮ, ಕ್ರಿಯೆ; [[ಕರ್ಮ]]"), <ref>Masica, p. 66</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಎರವಲು ಪಡೆದ ರೂಪಗಳು (ಉದಾ {{Lang|hi|प्रार्थना}} ''ಪ್ರಾರ್ಥನಾ'', "ಪ್ರಾರ್ಥನೆ"). <ref>Masica, p. 67</ref> ಆದರೂ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಹಿಂದಿ ರೂಢಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ನಾಮಪದಗಳಲ್ಲಿ, ''ತತ್ಸಂ'' ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತವಲ್ಲದ ಪದ-ಕಾಂಡವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತದ ನಾಮಮಾತ್ರದ ಅವನತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮಕರಣದ ಏಕವಚನ ರೂಪವಾಗಿದೆ. * '''ಅರ್ಧತತ್ಸಂ''' ( {{Lang|hi|अर्धतत्सम}} {{Translation|"semi-tatsama"}} ) ಪದಗಳು: ಅಂತಹ ಪದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಎರವಲು ಪದಗಳಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳು ಎರವಲು ಪಡೆದ ನಂತರ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. (ಉದಾ ಹಿಂದಿ {{Lang|hi|सूरज}} {{Lang|sa|सूर्य}} ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ''ಸೂರ್ಯ'' ''ಸೂರ್ಯ'' ) * '''[[ತದ್ಭವ]]''' ( {{Lang|hi|तद्भव}} {{Translation|"born of that"}} ) ಪದಗಳು: ಇವುಗಳು ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ನಂತರ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಪಡೆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿಂದಿ ಪದಗಳಾಗಿವೆ (ಉದಾ. ಸಂಸ್ಕೃತ {{Lang|sa|कर्म}} ''ಕರ್ಮ'', "ಕರ್ಮ" ಶೌರಸೇನಿ ಪ್ರಾಕೃತ {{Lang|psu-Deva|कम्म}} ಆಗುತ್ತದೆ ''ಕಮ್ಮ'', ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಿಂದಿ {{Lang|hi|काम}} ''kām'', "ಕೆಲಸ") ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="sirysq" /> * '''ದೇಶಜ್''' ( {{Lang|hi|देशज}}</link> {{Translation|"of the country"}} ) ಪದಗಳು: ಇವು ಎರವಲುಗಳಲ್ಲದ ಪದಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಪದಗಳಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒನೊಮಾಟೊಪೊಯೆಟಿಕ್ ಪದಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಅಲ್ಲದ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ]] ಎರವಲು ಪಡೆದ ಪದಗಳಾಗಿವೆ. * '''ವಿದೇಶೀ''' ( {{Lang|hi|विदेशी}} {{Translation|"foreign"}} ) ಪದಗಳು: ಇವುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಭಾಷೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಲ ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]], [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರೇಬಿಕ್]], [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮೂಲ ಭಾಷೆಗಳು . ಉದಾಹರಣೆಗಳು {{Lang|hi|क़िला}} ಪರ್ಷಿಯನ್ ನಿಂದ ''ಕಿಲಾ'' "ಕೋಟೆ", {{Lang|hi|कमेटी}} ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ''ಸಮಿತಿ'' ಮತ್ತು {{Lang|hi|साबुन}} ''ಕಾಮೆಟಿ'' ಅರೇಬಿಕ್ ನಿಂದ ''ಸಾಬುನ್'' "ಸೋಪ್". ಹಿಂದಿಯು ಎರವಲು ಅನುವಾದವನ್ನು(ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ವಿಯಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ]] ಫೋನೋ-ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tN0rBgAAQBAJ|title=Institutions and Ideologies: A SOAS South Asia Reader|last=Arnold|first=David|last2=Robb|first2=Peter|date=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136102349|page=79}}</ref> === ಪ್ರಾಕೃತ === ಹಿಂದಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಶಬ್ದಕೋಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಶೌರಸೇನಿ ಪ್ರಾಕೃತದಿಂದ ''ತದ್ಭವ'' ಪದಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನ ಸಮೂಹಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸ್ವರಗಳ ಪರಿಹಾರದ ಉದ್ದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾ. ಸಂಸ್ಕೃತ ''ತೀಕ್ಷ್ಣ''> ಪ್ರಾಕೃತ ''ತಿಖಾ'' > ಹಿಂದಿ ''ತಿಖಾ'' . === ಸಂಸ್ಕೃತ === ಆಧುನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎರವಲು ಶಬ್ದವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ''ತತ್ಸಂನಿಂದ'' ಎರವಲುಗಳಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ಷಿಯನ್, ಅರೇಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ದಕೋಶದ ಬಹುಪಾಲು ''ತತ್ಸಂ'' ಪದಗಳನ್ನು ಪರ್ಷಿಯನ್, ಅರೇಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ನವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಬದಲಿಸಿದ ಔಪಚಾರಿಕ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ''ಶುದ್ಧ ಹಿಂದಿ'' (ಶುದ್ಧ ಹಿಂದಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಇತರ ಆಡುಮಾತಿನ ರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗಿದೆ. ''ತತ್ಸಂ'' ಪದಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಂಜನ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|title=Aspects of Hindi Phonology|last=Ohala|first=Manjari|date=1983|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|isbn=9780895816702|page=38}}</ref> ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ವಿದೇಶಿ ಶಬ್ದಕೋಶಕ್ಕೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಂಸ್ಕೃತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ನವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮಾತನಾಡುವ ಹಿಂದಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳ ದ್ವಿವರ್ಣಗಳಾಗಿವೆ . ''ದುರ್ಭಾಷ್'' "ದೂರವಾಣಿ", ಅಕ್ಷರಶಃ "ದೂರ-ಮಾತು" ಮತ್ತು ''ದೂರದರ್ಶನ'' "ದೂರದರ್ಶನ", ಅಕ್ಷರಶಃ "ದೂರ-ದೃಷ್ಟಿ" ಯಂತಹ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎರವಲುಗಳ ''(ಟೆಲಿ)ಫೋನ್'' ಮತ್ತು ''ಟಿವಿ''ಗಳ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. <ref>{{Cite book|title=Institutions and Ideologies: A SOAS South Asia Reader|last=Arnold|first=David|last2=Robb|first2=Peter|date=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136102349|page=82}}</ref> === ಪರ್ಷಿಯನ್ === ಹಿಂದಿಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]] ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>Jain, Danesh; Cardona, George (2007). The Indo-Aryan Languages (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Routledge. ISBN 978-1-135-79711-9. The primary sources of non-IA loans into MSH are Arabic, Persian, Portuguese, Turkic and English. Conversational registers of Hindi/Urdu (not to mentioned formal registers of Urdu) employ large numbers of Persian and Arabic loanwords, although in Sanskritized registers many of these words are replaced by tatsama forms from Sanskrit. The Persian and Arabic lexical elements in Hindi result from the effects of centuries of Islamic administrative rule over much of north India in the centuries before the establishment of British rule in India. Although it is conventional to differentiate among Persian and Arabic loan elements into Hindi/Urdu, in practice it is often difficult to separate these strands from one another. The Arabic (and also Turkic) lexemes borrowed into Hindi frequently were mediated through Persian, as a result of which a thorough intertwining of Persian and Arabic elements took place, as manifest by such phenomena as hybrid compounds and compound words. Moreover, although the dominant trajectory of lexical borrowing was from Arabic into Persian, and thence into Hindi/Urdu, examples can be found of words that in origin are actually Persian loanwords into both Arabic and Hindi/Urdu.</ref><ref name="kachru">{{Cite book|title=Hindi|last=Kachru|first=Yamuna|date=2006|publisher=John Benjamins Publishing|isbn=9789027238122}}</ref> 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಲಗಳು [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂಗೆ]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು (ಉದಾ;''ಮುಹಮ್ಮದ್'', ''ಇಸ್ಲಾಂ'' ) ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಅರೇಬಿಕ್‍ಗೆ ಕೇವಲ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ, [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್]] ಮತ್ತು [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಹಿಂದಿ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಯಿತು. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಎರವಲುಗಳು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದವು, ಇದು ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇಝಾಫತ್ ಎಂಬ ವ್ಯಾಕರಣ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹಿಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/handbookbilingua00bhat_489|title=The Handbook of Bilingualism|last=Bhatia|first=Tej K.|last2=Ritchie|first2=William C.|date=2006|publisher=John Wiley and Sons|isbn=9780631227359|page=[https://archive.org/details/handbookbilingua00bhat_489/page/n797 789]|url-access=limited}}</ref> ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಭಾವವು ಹಿಂದಿ [[ಗಾದೆ|ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ]] ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ:   [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ|ವಿಭಜನೆಯ]] ನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಣದ ನೀತಿಯನ್ನ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಅಂಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು. ಆದರೂ ಅನೇಕ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪದಗಳು (ಉದಾ ''ಮುಸ್ಕಿಲ್'' "ಕಷ್ಟ", ''ಬಾಸ್'' "ಸಾಕಷ್ಟು", ''ಹವಾ'' "ಗಾಳಿ", ''x(a)yāl'' "ಚಿಂತನೆ", ''ಕಿತಾಬ್'' "ಪುಸ್ತಕ", ''ಖುದ್'' "ಸ್ವಯಂ") ಆಧುನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ ಮತ್ತು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಉರ್ದು ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರೇಬಿಕ್ === ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮೂಲಕ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೇರವಾಗಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರೇಬಿಕ್]] ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=D. |first=S. |date=10 February 2011 |title=Arabic and Hindi |work=The Economist |url=https://www.economist.com/blogs/johnson/2011/02/arabic_and_hindi |url-status=live |access-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160422144444/http://www.economist.com/blogs/johnson/2011/02/arabic_and_hindi |archive-date=22 April 2016}}</ref> {| class="wikitable" |+ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಎರವಲು ಅರೇಬಿಕ್ ಪದಗಳ ಮಾದರಿ ಪಟ್ಟಿ <ref>{{Cite web |last=Khalife |first=Leyal |date=25 December 2016 |title=9 Hindi words that sound just like Arabic |url=https://stepfeed.com/9-hindi-words-that-sound-just-like-arabic-6921 |access-date=16 December 2022 |website=Stepfeed.com |archive-date=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216054138/https://stepfeed.com/9-hindi-words-that-sound-just-like-arabic-6921 |url-status=dead }}</ref> !ಅರೇಬಿಕ್ ಪದ ! ಹಿಂದಿ ಪದ<br /> (ದೇವನಾಗರಿ) !ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |- | {{Lang|ar|وقت}} waqt | {{Lang|hi|वक़्त}} vaqt | ಸಮಯ |- | {{Lang|ar|قميص}} qamīṣ | {{Lang|hi|क़मीस}} qamīz | ಅಂಗಿ |- | {{Lang|ar|كتاب}} kitāb | {{Lang|hi|किताब}} kitāb | ಪುಸ್ತಕ |- | {{Lang|ar|نصيب}} naṣīb | {{Lang|hi|नसीब}} nasīb | ವಿಧಿ |- | {{Lang|ar|كرسي}} kursiyy | {{Lang|hi|कुर्सी}} kursī | ಕುರ್ಚಿ |- | {{Lang|ar|حساب}} ḥisāb | {{Lang|hi|हिसाब}} hisāb | ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ |- | {{Lang|ar|قانون}} qānūn | {{Lang|hi|क़ानून}} qānūn | ಕಾನೂನು |- | {{Lang|ar|خبر}} ḵabar | {{Lang|hi|ख़बर}} xabar | ಸುದ್ದಿ |- | {{Lang|ar|دنيا}} dunyā | {{Lang|hi|दुनिया}} duniyā | ಜಗತ್ತು |} == ಮಾಧ್ಯಮ == === ಸಾಹಿತ್ಯ === ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳು ಅಥವಾ ಶೈಲಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಭಕ್ತಿ (ಭಕ್ತಿ - ಕಬೀರ್, ರಸ್ಖಾನ್); ಶ್ರೀಂಗರ್ (ಸೌಂದರ್ಯ - ಕೇಶವ್, ಬಿಹಾರಿ); ವಿಗತ (ಮಹಾಕಾವ್ಯ); ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ್ (ಆಧುನಿಕ). ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯವು [[ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿ|ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿಯ]] ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ, ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದಿಯ ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಅವಧಿ ಭಾಷೆ|ಅವಧಿ]] ಮತ್ತು ಬ್ರಜ್ ಭಾಷಾ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಡೆಲ್ಹವಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಉಪಭಾಷೆಯಾಯಿತು. 1888 ರಲ್ಲಿ ದೇವಕಿ ನಂದನ್ ಖತ್ರಿ ಬರೆದ <nowiki><i id="mwA6I">ಚಂದ್ರಕಾಂತ</i></nowiki>, ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಗದ್ಯದ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಕೃತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=18 September 2015 |title=Stop outraging over Marathi – Hindi and English chauvinism is much worse in India |url=http://scroll.in/article/756105/stop-outraging-over-marathi-hindi-and-english-chauvinism-is-much-worse-in-india |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919230723/http://scroll.in/article/756105/stop-outraging-over-marathi-hindi-and-english-chauvinism-is-much-worse-in-india |archive-date=19 September 2015}}</ref> ಹಿಂದಿ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ತಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಮುನ್ಶಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ರ|ಮುನ್ಷಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್]], ಹಿಂದಿ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಳುವಳಿಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅಥವಾ ''ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ'', ಹಿಂದಿಯನ್ನು [[ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ|ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ]], ಭರತೇಂದು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರ ಬರಹಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾವಂತ ಜನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವು. ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ''ದ್ವಿವೇದಿ ಯುಗ್'' ("ದ್ವಿವೇದಿಯ ಯುಗ") 1900 ರಿಂದ 1918 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಕಾವ್ಯದ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಯ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಮಹಾವೀರ ಪ್ರಸಾದ್ ದ್ವಿವೇದಿಯವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಒಂದು ಭಾವುಕ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ''ಚಾಯವಾದ್'' ( ''ಶೇಡೊ-ಇಸಂ'' ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ''ಛಾಯಾವಾದಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜಯಶಂಕರ ಪ್ರಸಾದ್|ಜೈಶಂಕರ್ ಪ್ರಸಾದ್]], ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ 'ನಿರಾಲಾ', [[ಮಹಾದೇವಿ ವರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಸುಮಿತ್ರಾನಂದನ ಪಂತ್|ಸುಮಿತ್ರಾನಂದನ್ ಪಂತ್]], ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ''ಛಾಯಾವಾದಿ'' ಕವಿಗಳು. ''ಉತ್ತರ ಆಧುನಿಕ್'' ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆಧುನಿಕತೆಯ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮತ್ತು ''ಚಾಯಾವಾದಿ'' ಚಳುವಳಿಯ ಅತಿಯಾದ ಅಲಂಕರಣವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಸರಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದೆ. === ಇಂಟರ್ನೆಟ್ === ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, [[ಸಂಗೀತ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿ-ವಿಷಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ 94% ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ 21% ಬಳಕೆದಾರರು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=18 August 2015 |title=Hindi content consumption on internet growing at 94%: Google |agency=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/internet/hindi-content-consumption-on-internet-growing-at-94-google/articleshow/48528347.cms |url-status=live |access-date=14 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215085102/https://economictimes.indiatimes.com/tech/internet/hindi-content-consumption-on-internet-growing-at-94-google/articleshow/48528347.cms |archive-date=15 February 2018}}</ref> ಅನೇಕ ಹಿಂದಿ [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ|ಪತ್ರಿಕೆಗಳು]] ಡಿಜಿಟಲ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತವೆ. == ಮಾದರಿ ಪಠ್ಯ == ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆಯ (ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 1 ರ ಹೈ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಮಾದರಿ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ: ; ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ : : {{Lang-hi|अनुच्छेद 1(एक): सभी मनुष्य जन्म से स्वतन्त्र तथा मर्यादा और अधिकारों में समान होते हैं। वे तर्क और विवेक से सम्पन्न हैं तथा उन्हें भ्रातृत्व की भावना से परस्पर के प्रति कार्य करना चाहिए।}} ;; ಅನುವಾದ( ISO ) : Anucchēd 1 (ēk): Sabhī manuṣya janma sē svatantra tathā maryādā aur adhikārō̃ mē̃ samān hōtē haĩ. Vē tark aur vivēk sē sampanna haĩ tathā unhē̃ bhrātr̥tva kī bhāvanā sē paraspar kē pratī kārya karnā cāhiē. ; ಪ್ರತಿಲೇಖನ ( ಐಪಿಎ ) : : {{IPA|[ənʊtːʃʰeːd eːk {{!}} səbʰiː mənʊʂjə dʒənmə seː sʋət̪ənt̪ɾə t̪ətʰaː məɾjaːd̪aː ɔːɾ əd̪ʰɪkaːɾõː mẽː səmaːn hoːteː hɛ̃ː‖ ʋeː t̪əɾk ɔːɾ ʋɪʋeːk seː səmpənːə hɛ̃ː t̪ətʰaː ʊnʰẽː bʰɾaːtɾɪt̪ʋə kiː bʰaːʋənaː seː pəɾəspəɾ keː pɾət̪iː kaːɾjə kəɾnaː tʃaːhɪeː‖]}} : ; ಹೊಳಪು (ಪದದಿಂದ ಪದಕ್ಕೆ) : ಲೇಖನ 1 (ಒಂದು) ''-'' ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ದತ್ತಿಯಿಂದ ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಕೆಲಸದ ಕಡೆಗೆ ಪರಸ್ಪರರ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. : ; ಅನುವಾದ (ವ್ಯಾಕರಣ) : ಲೇಖನ 1 ''-'' ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಘನತೆ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು. == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಹಿಂದಿ ಬೆಲ್ಟ್ * ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿ (ಮಂಭುಮ್) * ಹಿಂದಿ ದಿವಸ್ - ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಒಂದು ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ದಿನ. * [[ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು|ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು]] * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾಷೆಗಳು * ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ನಿಗದಿತ ಭಾಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳು * ಹಿಂದಿ ಅಥವಾ ಉರ್ದು ಮೂಲದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ (ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ) * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮೂಲಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ವಿಶ್ವ ಹಿಂದಿ ಸಚಿವಾಲಯ == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=7chEAQAAQBAJ&pg=PT6|title=Colloquial Hindi: The Complete Course for Beginners|last=Bhatia|first=Tej K.|date=11 September 2002|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-134-83534-8|access-date=19 July 2014}} * [[George Abraham Grierson|Grierson, G. A.]] [[Linguistic Survey of India|''Linguistic Survey of India'' Vol I-XI]], Calcutta, 1928, {{ISBN|81-85395-27-6}} [http://joao-roiz.jp/LSI/ (searchable database)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230509170342/https://www.joao-roiz.jp/LSI/ |date=2023-05-09 }}. * {{cite book|url=http://v2winners.com/Ebooks/spoeng/Spoken%20English/ModernHindiGrammar.pdf|title=Modern Hindi grammar|last1=Koul|first1=Omkar N.|date=2008|publisher=Dunwoody Press|isbn=978-1-931546-06-5|location=Springfield, VA|author-link1=Omkar N. Koul|access-date=19 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140726150424/http://v2winners.com/Ebooks/spoeng/Spoken%20English/ModernHindiGrammar.pdf|archive-date=26 July 2014|url-status=deviated|accessdate=11 ಜುಲೈ 2023|archivedate=26 ಜುಲೈ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140726150424/http://v2winners.com/Ebooks/spoeng/Spoken%20English/ModernHindiGrammar.pdf}} * {{cite book|url=https://archive.org/details/OutlineOfHindiGrammar|title=Outline of Hindi grammar: With exercises|last1=McGregor|first1=R.S.|date=1995|publisher=Clarendon Pr.|isbn=978-0-19-870008-1|edition=3.|location=Oxford|author-link=R. S. McGregor|access-date=19 July 2014}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sl_dDVctycgC|title=International Encyclopedia of Linguistics: AAVE-Esparanto. Vol.1|last=Frawley|first=William|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=978-0-195-13977-8|page=481|author-link=William Frawley}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=dSZ987-0Fb8C|title=Bihar Tourism: Retrospect and Prospect|last1=Parthasarathy|first1=R.|last2=Kumar|first2=Swargesh|publisher=Concept Publishing Company|year=2012|isbn=978-8-180-69799-9|page=120}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=J3RSHWePhXwC|title=The Indo-Aryan Languages|last=Masica|first=Colin|publisher=Cambridge University Press|year=1991|isbn=978-0-521-29944-2|place=Cambridge|author-link=Colin Masica}} * {{cite book|title=Handbook of the International Phonetic Association: a Guide to the Use of the International Phonetic Alphabet|last=Ohala|first=Manjari|publisher=Cambridge University Press|year=1999|isbn=978-0-521-63751-0|editor=[[International Phonetic Association]]|pages=100–103|chapter=Hindi|chapter-url=https://books.google.com/books?id=33BSkFV_8PEC&pg=PA100}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=U2WNfFpT14IC|title=English Heart, Hindi Heartland: the Political Life of Literature in India|last=Sadana|first=Rashmi|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-26957-6|access-date=19 July 2014}} * {{cite book|title=An encyclopedia of the world's major languages, past and present|last=Shapiro|first=Michael C.|publisher=New England Publishing Associates|year=2001|editor1-last=Garry|editor1-first=Jane|pages=305–309|chapter=Hindi|editor2-last=Rubino|editor2-first=Carl}} * {{cite book|title=The Indo-Aryan Languages|last=Shapiro|first=Michael C.|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-0-415-77294-5|editor1-last=Cardona|editor1-first=George|pages=250–285|chapter=Hindi|editor2-last=Jain|editor2-first=Dhanesh|chapter-url=https://books.google.com/books?id=iUHfBQAAQBAJ&pg=PT311}} * {{cite book|title=Teach Yourself Hindi|title-link=Teach Yourself|last1=Snell|first1=Rupert|last2=Weightman|first2=Simon|publisher=McGraw-Hill|year=1989|isbn=978-0-07-142012-9|edition=2003}} * Taj, Afroz (2002) ''[http://taj.chass.ncsu.edu/ A door into Hindi]''. Retrieved 8 November 2005. * Tiwari, Bholanath ([1966] 2004) ''हिन्दी भाषा (Hindī Bhasha)'', Kitab Pustika, Allahabad, {{ISBN|81-225-0017-X}}. ==ನಿಘಂಟುಗಳು== * {{Citation|last=McGregor|first=R.S.|year=1993|title=Oxford Hindi–English Dictionary|publisher=Oxford University Press, USA|edition=2004}}. * {{Citation|url=https://dsal.uchicago.edu/dictionaries/bahri/|title=Learners' Hindi-English dictionary|author=Hardev Bahri|year=1989|publisher=Rajapala|location=Delhi}} * {{Citation|url=https://dsal.uchicago.edu/dictionaries/caturvedi/|title=A practical Hindi-English dictionary|author=Mahendra Caturvedi|year=1970|publisher=National Publishing House|location=Delhi}} * Academic Room Hindi Dictionary Mobile App developed in the Harvard Innovation Lab (iOS, Android and Blackberry) * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=iDtbAAAAQAAJ|title=A dictionary of Urdū, classical Hindī, and English|author=John Thompson Platts|year=1884|publisher=H. Milford|edition=reprint|location=LONDON|page=1259|access-date=6 July 2011}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆಗೆ == * [https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/hindi-COM_30475?s.num=4&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-3&s.q=dynasty+india Encyclopaedia of Islam Three Online] * Bhatia, Tej K. ''A History of the Hindi Grammatical Tradition''. Leiden, Netherlands & New York, NY: E.J. Brill, 1987. {{ISBN|90-04-07924-6}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Dmoz|World/Hindi|Hindi}} * [https://web.archive.org/web/20140308231234/http://knowindia.gov.in/knowindia/profile.php?id=33 The Union: Official Language] * [https://web.archive.org/web/20140901145421/http://www.unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf Official Unicode Chart for Devanagari (PDF)] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="lower-alpha"/> {{ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು}} {{Languages of South Asia}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]] s7gyhpxyusl01uxb3bnxlb2wth4tz45 0 2293 1375231 1336409 2026-06-18T01:50:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375231 wikitext text/x-wiki '''ಆಗಸ್ಟ್''' - [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] [[ವರ್ಷ]]ದಲ್ಲಿನ ಎಂಟನೆಯ [[ತಿಂಗಳು]].<ref>https://www.timeanddate.com/calendar/months/august.html#:~:text=August%20is%20the%20last%20month%20of%20summer%20in,world%2C%20August%20is%20the%20last%20month%20of%20summer.</ref> ಈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತೊಂದು [[ದಿನ]]ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.<ref>https://www.timeanddate.com/calendar/months/august.html#:~:text=August%20is%20the%20last%20month%20of%20summer%20in,world%2C%20August%20is%20the%20last%20month%20of%20summer.</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯ ತಿಂಗಳು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ಕೊನೆಯ ತಿಂಗಳು. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ '''[[ಅಗಸ್ಟಸ್|ಅಗಸ್ಟಸ್ ಸೀಸರ್]]''' ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.<ref>https://www.timeanddate.com/calendar/months/august.html#:~:text=August%20is%20the%20last%20month%20of%20summer%20in,world%2C%20August%20is%20the%20last%20month%20of%20summer.</ref> ==ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳು== [[:en:August|ಆಗಸ್ಟ್]] ನ ಅರ್ಥವು ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್ ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ: ಅಗಸ್ಟಸ್ ಎಂಬುದು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಅರ್ಥ "ಪೂಜ್ಯ" ಅಥವಾ "ಮಹಾನ್" ಎಂದು. ಇದು ಮೊದಲ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಅಗಸ್ಟಸ್|ಗೈಯಸ್ ಸೀಸರ್‌ಗೆ]] ನೀಡಲಾದ ಬಿರುದು. ರೋಮನ್ ಸೆನೆಟ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ ೮ ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಅವರು ಹಳೆಯ ರೋಮನ್ ತಿಂಗಳಾದ '''ಸೆಕ್ಸ್ಟಿಲಿಯಸ್''' ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ '''ಅಗಸ್ಟಸ್''' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://www.timeanddate.com/calendar/months/august.html#:~:text=August%20is%20the%20last%20month%20of%20summer%20in,world%2C%20August%20is%20the%20last%20month%20of%20summer.</ref> ==ಚಿಹ್ನೆಗಳು== ಆಗಸ್ಟ್ ನ ಜನ್ಮಶಿಲೆಗಳೆಂದರೆ [[:en:Peridot|ಪೆರಿಡಾಟ್]], [[:en:Onyx|ಸರ್ಡೋನಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[:en:Spinel|ಸ್ಪೈನೆಲ್]].<ref>https://www.americangemsociety.org/birthstones/august-birthstones/</ref> ಇದರ ಜನ್ಮ ಹೂವು ಗ್ಲಾಡಿಯೋಲಸ್ ಅಥವಾ ಗಸಗಸೆ ಹಾಗೂ ಇದರರ್ಥ ಸೌಂದರ್ಯ, ಪಾತ್ರದ ಶಕ್ತಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.shgresources.com/gems/birthflowers/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-11 |archive-date=2012-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616195310/http://www.shgresources.com/gems/birthflowers/ |url-status=dead }}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಶಿಚಕ್ರ ಚಿಹ್ನೆಗಳೆಂದರೆ ಸಿಂಹ- ಆಗಸ್ಟ್ ೨೨ ರವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಕನ್ಯಾ- ಆಗಸ್ಟ್ ೨೩ ರಿಂದ.<ref>https://www.yourzodiacsign.com/calendar/2023/aguest/</ref> == ರಜೆಗಳು / ಆಚರಣೆಗಳು == * [[ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ದೇಶದ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕದನಗಳು ಈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿವೆ. * [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧]] - [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜೆ. * [[ಆಗಸ್ಟ್ ೬]] - [[೧೮೦೬|೧೮೦೬ರಲ್ಲಿ]] ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ ದೊರೆ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್-೨ ನಿಂದ ರಾಜ ಪದವಿ ತ್ಯಾಗ. * [[ಆಗಸ್ಟ್ ೬]] - [[೧೯೪೫|೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ]] ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶದ [[ಹಿರೋಶಿಮಾ]] ನಗರದ ಮೇಲೆ ಅಣುಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ.<ref>https://www.prajavani.net/explainer/nagasaki-marks-75-years-since-atomic-bombing-effects-of-nuclear-attack-752009.html</ref> * [[ಆಗಸ್ಟ್ ೯]] - [[೧೯೪೫|೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ]] ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶದ ನಾಗಾಸಾಕಿ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಆಣುಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ.<ref>https://www.prajavani.net/explainer/nagasaki-marks-75-years-since-atomic-bombing-effects-of-nuclear-attack-752009.html</ref> * [[ಆಗಸ್ಟ್ ೯]] - [[೧೯೬೫|೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ]] [[ಮಲೇಷಿಯಾ|ಮಲೇಷಿಯಾದಿಂದ]] ಬೇರ್ಪಡೆ ಹೊಂದಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ [[ಸಿಂಗಾಪುರ]]. * [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪]] - [[೧೯೪೭|೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ]] [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ದಿನ. * [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫]] - [[೧೭೬೯|೧೭೬೯ರಲ್ಲಿ]] ಕೊರ್ಸಿಕಾದಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೋನಾಪಾರ್ಟೆಯ ಜನನ. * [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫]] - [[೧೯೪೭|೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ]] [[ಭಾರತ|ಭಾರತಕ್ಕೆ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರಕಿದ ದಿನ. ಈ ದಿನ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜೆಯ ದಿನವಾಗಿದೆ.<ref>https://kannada.oneindia.com/news/india/independence-day-2023-here-is-the-history-theme-and-significance-of-the-77th-independence-day-307787.html</ref> * [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫]] - [[೧೯೪೫|೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ]] ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಅಣುಬಾಂಬ್]] ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಜಪಾನಿನ ದೊರೆ ಹಿರೋಹಿಟೊನಿಂದ ಜಪಾನಿನ ಶರಣಾಗತಿಯ ಘೋಷಣೆ. {{ತಿಂಗಳುಗಳು}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಿಂಗಳುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಗಸ್ಟ್]] ki5eozvs9r8pok5f0qnv3021wkhonm3 0 8603 1375200 1356958 2026-06-17T13:38:03Z Anjali guru arjunagi 83573 /* ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ */ 1375200 wikitext text/x-wiki {{Infobox constitution | document_name= ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ | italic_title= no | image = Constitution of India.jpg | image_width= | image_caption=[[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ]]ಯ [https://www.wdl.org/en/item/2672/view/1/1/ ಮೂಲ ಪಠ್ಯ] | date_ratified= {{Start date and age|df=yes|1949|11|26}} | date_effective= {{Start date and age|df=yes|1950|01|26}} | writer= * [[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]]<br/>{{small|ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು}}<ref name="Two Civil Servants Who Built India" /> * [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್|ಬೆನೆಗಲ್ ನರ್ಸಿಂಗ್ ರಾವ್]]<br/>{{small|ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರು}} * [[ಸುರೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಮುಖರ್ಜಿ]]<br/>{{small|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕರಡುಗಾರರು}}<ref name="Two Civil Servants Who Built India">{{cite news | last = Wangchuk | first = Rinchen Norbu | date = 22 January 2019 | title = Two Civil Servants who Built India's Democracy, But You've Heard of Them | url = https://www.thebetterindia.com/170367/ias-hero-republic-day-india-first-election-democracy/ | work = | location = | access-date = 22 January 2019 }}</ref> <br/>ಮತ್ತು ಇತರೆ[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ | ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯರು | signers= ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ೨೮೪ ಸದಸ್ಯರು | purpose= To replace the [[Indian Independence Act 1947]] | system = ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಗಣರಾಜ್ಯ | number_entrenchments = ೨ | date_last_amended = [[One Hundred and Third Amendment of the Constitution of India|೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೨೦ (೧೦೪ ನೇ)]] | citation = {{citation |url= http://legislative.gov.in/sites/default/files/COI.pdf |title= Constitution of India |date= 2020-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929185051/http://legislative.gov.in/sites/default/files/COI.pdf|archive-date= 2020-09-29}} | federalism = ಏಕೀಕೃತ ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತ | chambers = [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಎರಡು]] ([[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]] ಮತ್ತು [[ಲೋಕಸಭೆ]]) | branches = ಮೂರು (ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ) | executive = [[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] ಸಂಸತ್ತಿನ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಕೆಳಮನೆ]]ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್. | jurisdiction = {{flag|ಭಾರತ}} | courts = [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]], [[List of high courts in India|ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[District Courts of India|ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು]] | number_amendments = [[List of amendments of the Constitution of India|೧೦೪]] | electoral_college = ಹೌದು, ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ | supersedes = [[1935ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೩೫]]<br/>[[ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೪೭]] | title_orig = | orig_lang_code = hi | location_of_document = [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್]], [[ನವದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]] }} '''ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ'''ವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಜನರನ್ನು ಆಳುವ [[ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರದ]] ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂವಿಧಾನವು ೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೭ ರಿಂದ ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೯ರ ಮಧ್ಯ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯಿಂದ]] ರಚನೆಗೊಂಡು, ೨೬ ಜನವರಿ ೧೯೫೦ ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿ ೨೬ ರಂದು [[ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ ೩೬೫( ನಂತರ ೪೬೭) ವಿಧಿಗಳು ೨೨ (ನಂತರ ೨೫)ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ೮(ನಂತರ ೧೨) ಅನುಚ್ಛೇದಗಳನ್ನೂ, ೧೧೮ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಈ [[ಸಂವಿಧಾನ]] ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ದೀರ್ಘವಾದುದ್ದು. ಈ ಸಂವಿಧಾನದ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ]] ಆವೃತ್ತಿಯು ೧,೧೭,೩೬೯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಸಂವಿಧಾನದ ಮಹತ್ವ/ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== * ಸಂವಿಧಾನವು [[ದೇಶ|ದೇಶದ]] ಜನರನ್ನು ಆಳುವ [[ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರದ]] ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]], [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ|ನ್ಯಾಯಾಂಗಗಳನ್ನು]] ಸರಕಾರದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರತಿ ಅಂಗದ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಖಚಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. * ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಜನತೆ ಹಾಗೂ ಸರಕಾರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶದ ಎಲ್ಲ [[ಕಾನೂನು|ಕಾನೂನುಗಳಿಗಿಂತ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾನೂನು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶದ ಗುರಿಗಳು - [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]], [[ಸಮಾಜವಾದ]], [[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]] ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಗ್ರತೆ]] ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. * ಅದು ಪ್ರಜೆಗಳ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು, ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು|ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು]] ಖಚಿತವಾಗಿ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ''೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ಆಜ್ಞೆ (ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯ ಕುರಿತು), ೧೯೫೪'' ರಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ=== * [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧವು]] [[ಮೇ ೯]], [[೧೯೪೫|೧೯೪೫ರಂದು]] [[ಯೂರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ]] ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ [[ಜುಲೈ|ಜುಲೈನಲ್ಲಿ]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ]] ಹೊಸ ಸರಕಾರವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಹೊಸ ಸರಕಾರವು ತನ್ನ ''ಭಾರತೀಯ ಧೋರಣೆ'' (ಇಂಡಿಯನ್ ಪಾಲಿಸಿ)ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. * ಮೂವರು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟೀಷ್]] ಮಂತ್ರಿಗಳ ತಂಡವೊಂದು, [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ]] ಬಗ್ಗೆ, ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಲು [[ಭಾರತ|ಭಾರತಕ್ಕೆ]] ಬಂದಿತು. ಈ ತಂಡವನ್ನು '[[೧೯೪೬ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ|ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ]]' (Cabinet Mission) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. * ಸಂವಿಧಾನದ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ಈ ಸಮಿತಿಯು, ಕರಡು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ೨೯೬ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು [[೧೯೪೬|೧೯೪೬ರ]] ಜುಲೈ - ಅಗಸ್ಟ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದವು. [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫]], [[೧೯೪೭|೧೯೪೭ರಂದು]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೊಂದಿಗೆ]] ಸಂವಿಧಾನರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಭೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಯು [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯]], [[೧೯೪೬ರಂದು]] ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. === ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆ === *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ]] * ಭಾರತದ ಜನತೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಆ ಸಭೆಗಳು ಸಂವಿಧಾನರಚನಾ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಿದರು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸದಸ್ಯರು ಇದ್ದರು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸದಸ್ಯರೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. * [[ಜವಾಹರ್‍ಲಾಲ್ ನೆಹರೂ]], [[ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]], [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್|ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್]], [[ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಂ ಆಝಾದ್]] ಮತ್ತು [[ಶ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ]] ಇವರುಗಳು ಸಭೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. [[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗ|ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದರು. * [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಫ್ರಾಂಕ್ ಆಂಟನಿ ಅವರೂ [[ಪಾರ್ಸಿ ಜನರು|ಪಾರ್ಸಿ ಜನರನ್ನು]] ಎಚ್.ಪಿ. ಮೋದಿ ಅವರೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು. ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ನರ ಹೊರತಾದ ಎಲ್ಲ ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಖ್ಯಾತ ಕ್ರೈಸ್ತರಾದ [[ಹರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜಿ|ಹರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರು]] ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಇದ್ದರು. * ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞರಾದ ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ, [[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] , [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಂ. ಮುನ್ಶಿಯವರೂ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. [[ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು]] ಮತ್ತು [[ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಂಡಿತ್]] ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಡಾ. [[ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸಿನ್ಹಾ|ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸಿನ್ಹಾರವರು]] ಸಂವಿಧಾನರಚನಾಸಭೆಯ ತಾತ್ಕಲಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. * ನಂತರ, ಡಾ.[[ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ '''''[[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]]''''' ಅವರು ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯು ಎರಡು ವರ್ಷ ೧೧ ತಿಂಗಳು ೧೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೧೬೬ ದಿನ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಮಾವೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೂ ಹಾಗು ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವಿತ್ತು. ===ಕರಡು ಸಮಿತಿ=== [[File:BN Rau 1988 stamp of India.jpg|thumb|ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್-1988 (stamp of India]] [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar Chairman, Drafting Committee of the Indian Constitution with other members on Aug. 29, 1947.jpg|thumb|420px|ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವರು) ಇತರ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಮಿತಿ. (ಎಡದಿಂದ ಕುಳಿತು) ಶ್ರೀ. ಎನ್. ಮಾಧವರಾವ್, ಸಯ್ಯದ್ ಸದುಲ್ಲಾ, ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್, ಸರ್. [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ಬೆನೆಗಲ್ ನರಸಿಂಗ್ ರಾವ್; ಎಡದಿಂದ ನಿಂತಿರುವುದು - ಶ್ರೀ. S.N. ಮುಖರ್ಜಿ, ಜುಗಲ್ ಕಿಶೋರ್ ಖನ್ನಾ ಮತ್ತು ಕೇವಲ್ ಕೃಷ್ಣನ್. (ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯, ೧೯೪೭)]] *೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಸಂವಿಧಾನದ ಅದರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಅವರು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೪೮ ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಕರಡು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿದರು. <Ref> Cite web |url=http://arunshourie.voiceofdharma.com/articles/ambedkar.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2012-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220030736/http://arunshourie.voiceofdharma.com/articles/ambedkar.htm |url-status=dead </ref> ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಕರಡನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ರಾವ್ ಅವರು, ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು.<ref>Rau, B. N. (1960). Rao, B. Shiva, ed. India's Constitution in the Making. Calcutta: Orient Longmans. pp. xxii.</ref>ಈ ಕರಡ ಅನ್ನು ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೯ ರಂದು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು, ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. <Ref> [http: // Www.thehindu.com/specials/in-depth/november-26-celebrating-constitutionday/article7918507.ece|accessdate=2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 | ದಿನಾಂಕ = 26 ನವೆಂಬರ್ 2015] </ref> *ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ([[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]]) ಸರಕಾರ ಕೇಳಿ ಕೊಂಡಂತೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೪೩ ವಿಧಿಗಳೂ ೧೩ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಆದ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಕರಡು ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ, ತಿದ್ದುವ, ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿ ಕೊಂಡಿತು. ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್ ಬರೆದ ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ನಂತರ ಹಲವು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಕೆಲವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ೩೧೫ ವಿಧಿಗಳೂ ೮ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಕೊನೆಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಧಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೯೫ಕ್ಕೇರಿತು. <ref>[https://www.britannica.com/biography/Benegal-Narsing-Rau Sir Benegal Narsing Rau;INDIAN JURIST]</ref> <ref>Constitution of India</ref> ===ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ರಚನಾ ಸಮಿತಿ=== *ಡಾ. [[ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಿತಿಯ ಇತರ ೬ ಸದಸ್ಯರು ನೇಮಕಗೊಂಡರು: ಕೆ.ಎಂ.ಮುನ್ಶಿ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಸಾದುಲಾ, ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್, ಗೋಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಎನ್. ಮಾಧವ ರಾವ್ (ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ಬಿ.ಎಲ್. ಮಿಟ್ಟರ್ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ); ಟಿ. ಟಿ. ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರಿ (ಅವರು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಡಿ.ಪಿ.ಖೈತಾನ್ ಬದಲಿಗೆ),[[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]]. ===ಆಶಯಗಳ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ(ಧೇಯಗಳ ನಿರ್ಣಯ)=== [[ಚಿತ್ರ:Nehru signing Indian Constitution.jpg|thumb| [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರವರು]] ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹಸ್ತಾಕ್ಷರಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರವರು]] ತಮ್ಮ ''ಆಶಯಗಳ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ : # ''ಭಾರತವು ಸ್ವತಂತ್ರ, ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಗಣರಾಜ್ಯ.;'' # ''ಭಾರತವು ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಸೇರಬಯಸುವ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ.'' # ''ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಘಟಕಗಳಾಗಿದ್ದು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಸರಕಾರದ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ ;'' # ''ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕರಣಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ದೊರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ;'' # ''ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯ; ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳು; ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸದಾಚಾರದ ಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾತು, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ, ಆರಾಧನೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸಂಗ-ಸಹವಾಸ ಮತ್ತು ಕೃತ್ಯಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಆಶ್ವಾಸಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತಿವುಗಳು ಒದಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ;'' # ''ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ, ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ, ದೀನ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ;'' # ''ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಭೂಮಿ, ಸಾಗರ ಮತ್ತು ವಾಯು ಪರಿಮಿತಿಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರೀಕ ದೇಶಗಳಂತೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ;'' # ''ಈ ದೇಶವು ಲೋಕಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮನುಕುಲದ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಮನಸಾರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುವುದು.'' ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ===ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಒತ್ತು=== [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar, chairman of the Drafting Committee, presenting the final draft of the Indian Constitution to Dr. Rajendra Prasad on 25 November, 1949.jpg|thumb|ಕರಡು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮ ಕರಡನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ.ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ 1949 ರ ನವೆಂಬರ್ 25 ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದರು]] ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪ್ರಭಾವ ಗಮನೀಯವಾದುದು. ಆದರೆ ಈ ಸಂವಿಧಾನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿರುವ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು]] ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವುಳ್ಳ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು. ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞ ಗ್ರಾನ್ವಿಲ್ ಆಸ್ಟಿನನ, "ಸರ್ವೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾಯಶಃ ಬೇರೆ ಯಾವ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನವೂ ಇಷ್ಟು ಒತ್ತು ನೀಡಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ===ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ=== ಈ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕರಣ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಢಿಕೃತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾತಿ, ಪಂಗಡ, ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಈ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. * ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ಬೆಂಬಲಿಗರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ [[ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿ|ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು]] ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದ [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗ ನೇತಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೇಲ್ಗೈ ಹೊಂದಿ, ಪ್ರಬಲ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸದೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. * ಸಂವಿಧಾನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬಯಸಿವೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನ ದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿತ ಇತರ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಾದ [[ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]], [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಧಿಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಸಂವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಗೊಂಡ ತತ್ವಗಳು== ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮ ರೂಪವು ಅನೇಕ ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂವಿಧಾನಗಳ ಬೇರೆಬೇರೆ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ. === [[ಬ್ರಿಟನ್|ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸಂವಿಧಾನ]] === # [[ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಪದ್ಧತಿ|ಸರಕಾರದ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ವರೂಪ]] # ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಪೌರತ್ವ # ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಭುತ್ವ # ಲೋಕಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತವರ ಪಾತ್ರ # ಶಾಸನೆ ರಚನೆಯ ವಿಧಾನ # ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (ಲೇಖನ ೧೩) === [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು # ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾದರಿ # ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ. # ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಮಹಾಸೇನಾಧಿಪತಿಯ ಪಟ್ಟ (ಲೇಖನ ೫೨) # ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (ಲೇಖನ ೧೩) # ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ === [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಾಕೀತು (ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು) === [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]], # [[ಸಮಾನತೆ]] ಮತ್ತು # [[ಭ್ರಾತೃ‍ತ್ವ]] ಆದರ್ಶಗಳು === [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾದರಿ # ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲುಳಿದ ಶಕ್ತಿಗಳು === [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ # ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯ ಅನಿರ್ಭಂದಿತ ವ್ಯಾಪರ - ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ # ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು === [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === (ಲೇಖನ ೫೧-ಎ) === [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === * [[ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ|ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ]] ಏರ್ಪಾಡು (ಲೇಖನ ೩೬೮) ==ಪೀಠಿಕೆ== {{ಮುಖ್ಯ|ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ}}(ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ) [[File:Constitution of India.jpg|thumb|'''ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ''' [[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ|ಪೀಠಿಕೆ ]](೪೨ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲು)]] {{cquote| :''ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಾದ ನಾವು, ಭಾರತವನ್ನು'' ಒಂದು '''ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಸಮಾಜವಾದಿ, ಜಾತ್ಯಾತೀತ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನಾಗಿ''' ವಿಧಿಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ, :''ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ'' '''ನ್ಯಾಯ''';ವನ್ನು :''ವಿಚಾರ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ'' '''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ''';ವನ್ನು :''ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ'' '''ಸಮಾನತೆ'''; :''ಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿ,'' :''ವೈಯಕ್ತಿಕ ಘನತೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಐಕ್ಯತೆಗೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ'' '''ಭ್ರಾತೃತ್ವತೆ''' ''ಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ''; :''ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ೧೯೪೯ರ ನವೆಂಬರ್ ಮಾಹೆಯ ೨೬ನೇ ದಿನದಂದು, ನಾವಾಗಿ ನಾವೇ ಈ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು'' '''ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಶಾಸನವನ್ನಾಗೆ ವಿಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ'''.}} * ಪೀಠಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಅಂಗವಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಇರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುವಲ್ಲಿ ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ದ್ವಂದ್ವ ನಿವಾರಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. * ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ, 'ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ' ಪ್ರಕರಣ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಇದ್ದಾಗ ''ಮಾತ್ರ'', ಮತ್ತಷ್ಟು ಅರ್ಥವತ್ತಾಗಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದೇ ಹೊರತು, ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. * ಪೀಠಿಕೆಯ ಮೂಲಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ "ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯ" ಎಂದಿತ್ತು. ಎರಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದಗಳಾದ "ಸಮಾಜವಾದಿ" ಮತ್ತು "ಜಾತ್ಯಾತೀತ" ಪದಗಳನ್ನು [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ]] ಸಂವಿಧಾನದ ೪೨ನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ (೧೯೭೫ - ೧೯೭೭)|ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, [[ಸರ್ದಾರ್ ಸ್ವರಣ್ ಸಿಂಗ್]] ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಿತಿಯು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ===ಪೀಠಿಕೆಯ ಮಹತ್ವ=== * ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ವಾಕ್ಯಗಳು, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪೀಠಿಕೆಯು ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಇದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. * ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಹಾಗು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾದರೂ ಅದನ್ನು ಅಥವಾ ಅದರ ಯಾವುದೇ ಅಂಶವನ್ನು ಕಾನೂನಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಜಾರಿ(ಹೇರು) ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. * ಪೀಠಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಪದಗಳು - "''ನಾವು, ಜನರು ''" - ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಜನಗಳ ಕೈನಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪೀಠಿಕೆಯು, [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಪ್ರತಿಯೂಬ್ಬ ನಾಗರೀಕ ಹಾಗು ಸರ್ಕಾರ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಸಮಾಜವಾದ]], [[ಜಾತಿ ನಿರಪೇಕ್ಷತೆ]] ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ - [[ನವೆಂಬರ್ ೨೬]] [[೧೯೪೯]] ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ===ಪೀಠಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಪದಗಳ ನಿರೂಪಣೆ=== ====ಸಾರ್ವಭೌಮ==== '''[[ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ|ಸಾರ್ವಭೌಮ]]''' ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಂದು. ಭಾರತವು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ. ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶೀ ಶಕ್ತಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಇಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಮುಕ್ತ, ಜನರಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರಕಾರ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ====ಸಮಾಜವಾದಿ==== '''[[ಸಮಾಜವಾದ|ಸಮಾಜವಾದಿ]]''' ಪದವು ಪೀಠಿಕೆಗೆ [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ]] ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅರ್ಥ [[ಧರ್ಮ]], [[ಜಾತಿ]], [[ಲಿಂಗ]], [[ಭಾಷೆ]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡದೇ ಇರುವುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅರ್ಥ [[ಭಾರತ ಸರಕಾರ]] ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ ಒಂದು [[ಸುಖೀ ರಾಜ್ಯ|ಸುಖೀ ರಾಜ್ಯದ]] ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗುವುದಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ಜೀತಪದ್ಧತಿ]] ನಿವಾರಣೆ, ಸಮಾನ ಭತ್ಯೆ ಮಸೂದೆ ಮತ್ತು [[ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ]] ನಿಷೇಧ ಮಸೂದೆ ಸೇರಿವೆ. ====ಜಾತ್ಯತೀತ==== '''[[ಜಾತ್ಯತೀತ]]''' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪೀಠಿಕೆಗೆ [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರ]] ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹನೆ]]. ಭಾರತವು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಆಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ ಪರ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕಾನೂನಿನ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರಕಾರೀ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ ಆಚಾರ-ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಬೊಮ್ಮಾಯಿ vs ಭಾರತ ಸರಕಾರ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯು [[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಅಂಗ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ. ====ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ==== '''[[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]'''ವಾದ ಭಾರತ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸರಕಾರವನ್ನು [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತಾಧಿಕಾರ|ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತಾಧಿಕಾರದ]] ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ೧೮ ವರ್ಷಗಳ ವಯೋಮಿತಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಜೆಗಳು ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಮತ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಟ್ಟದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ====ಗಣತಂತ್ರ==== '''[[ಗಣತಂತ್ರ]]'''ವು [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ|ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ]] ವಿರುದ್ದವಾದದ್ದು. ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ತರು ವಂಶ ಪಾರಂಪರೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜೀವಮಾನದವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರೆಗೆ ನೇಮಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಗಣತಂತ್ರ ಎಂದರೆ " ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಗಣತಂತ್ರ" ಎನ್ನುವರು. ==ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳು== ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ೧೨ ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಪರಮಾವದಿ; ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಬಳ(ವರಮಾನ);ಪ್ರಮಾಣವಚನಗಳ ವಿಧಗಳು; [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]](ರಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಷತ್ತು - ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆ)ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಎಂದು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು. [[ಅನುಸೂಚಿತ ಜಾತಿ]] ಮತ್ತು [[ಅನುಸೂಚಿತ ಪಂಗಡ|ಅನುಸೂಚಿತ ಪಂಗಡಗಳ]] ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು;ಅಸ್ಸಾಮಿನಲ್ಲಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು; ಕೇಂದ್ರ(ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ),ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು ದ್ವಂದ್ವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು; ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು ; ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಅವಧಿಯ ಸುಧಾರಣೆ ; ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ [[ಸಿಕ್ಕಿಂ|ಸಿಕ್ಕಿಂನ್]] ಸಂಯೋಗ; ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯರ ಪಕ್ಷಾಂತರ ವಿರುದ್ದ ವಿಶೇಷ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ; ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ; ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆ . ==ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು== ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿವೆ: # ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಹುಮತದಿಂದ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿರುವ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸದೀಯರ ಅಂಗೀಕಾರವಿದ್ದರೆ, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. # ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದಿಂದ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರು ಹಾಜರಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ೩ರಲ್ಲಿ ೨ ಭಾಗ ಸಂಸದೀಯರು ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ ಅ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. # ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಬಂಧದ ಬಗೆಗಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನಂತೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತವಿದ್ದು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಕನಿಷ್ಟ ಅರ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ ಗಳಿಸಿದರೆ, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. {{ref|am}} ಮೇಲಿನಂತೆ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಒಂದು ಕಠಿಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದರೂ, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತೀ ತಿದ್ದಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆಯೆ ಆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೨ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಷ್ಟು ಆಗಿವೆ. ಈ ಸಂವಿಧಾನ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬೇರೆ ಜನತಂತ್ರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾಯಿದೆ (ordinance) ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ತರಬಲ್ಲ ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೭೪ರ ''ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೇರಳಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ'' ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ನೀಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ''ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ''ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದರಡಿಯಲ್ಲಿ ೩೯ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಅವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿತು. ಎಚ್.ಎಮ್.ಸೀರ್ವಾಯ್‍ರಂತಃ ಕೆಲ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ತಜ್ಞರು ಇದು ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಆಶಯಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. :::ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ೧೦೮ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೧೦ ನೇ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ ೯ರಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಧೆಯಕ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಿ ರಾಷ್ತ್ರಪತಿಗಲಳ ಅಂಕಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೧೭ ನೇ ಜೂನ್ ೧ ರಂದು ಸರಕು ಸೇವಾ ತೇರಿಗೆಯನ್ನು ೧೦೧ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಶಾಸನ ವಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಿತು. ಇದು ೧೨೨ನೇ ಅನ್ವೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿತು. ==ಲೇಖನಗಳು== * '''ಭಾಗ ೧''' - ವಿಧಿ ೧-೪ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ * '''ಭಾಗ ೨''' - ೫-೧೧ [[ಪೌರತ್ವ]] ದ ಮೇಲೆ * '''ಭಾಗ ೩''' - 1) ಲೇಖನಗಳು ೧೨-೩೫ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು]] :2) ಲೇಖನಗಳು ೧೪-೧೮ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು, :3) ಲೇಖನಗಳು ೧೯-೨೨ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ]] ಹಕ್ಕು, :4) ಲೇಖನಗಳು ೨೩-೨೪ [[ಶೋಷಣೆ|ಶೋಷಣೆಯ]] ವಿರುದ್ಧ ಹಕ್ಕು, :5) ಲೇಖನಗಳು ೨೫-೨೮ [[ಧಾರ್ಮಿಕ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು, :6) ಲೇಖನಗಳು ೨೯-೩೧ [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಶೈಕ್ಷಣಿಕ]] ಹಕ್ಕು, :7) ಲೇಖನಗಳು ೩೨-೩೫ [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ]] ಪರಿಹಾರದ ಹಕ್ಕು * '''ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕು''':'''ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು''': ದಿ.24 ಆಗಸ್ಟ್, 2017 ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿ, "ಖಾಸಗಿತ್ವದ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ" ಎಂದು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಹೇಳಿದೆ.<ref>http://www.prajavani.net/news/article/2017/08/25/515835.html ಚಾರಿತ್ರಿಕ ತೀರ್ಪು;ಖಾಸಗಿತನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು</ref> * '''ಭಾಗ ೪''' - ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಾಕೀತುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಲೇಖನಗಳಾದ ೩೬ - ೫೧(ರಾಜ್ಯನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು) * '''ಭಾಗ ೪(ಎ)''' ಲೇಖನ ೫೧ ಅ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ - ಪ್ರತಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ===ಅಧ್ಯಾಯ ೧=== ::*ಲೇಖನಗಳು ೫೨-೭೮ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]] ದ ಬಗ್ಗೆ ಅ ::* ಲೇಖನಗಳು ೫೨-೭೩ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೪-೭೫ ಮಂತ್ರಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ::* ಲೇಖನ ೭೬ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್, ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೭-೭೮ [[ಭಾರತ ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರ]]ದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೭೯-೧೨೨ [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತು]] ಬಗ್ಗೆ'''. ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೯-೮೮ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಂವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೮೯-೯೮ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೯೯-೧೦೦ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೧-೧೦೪ ಸದಸ್ಯರ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೫-೧೦೬ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರ, ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೭-೧೧೧ [[ಶಾಸಕಾಂಗ|ಶಾಸಕಾಂಗದ]] ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೧೨-೧೧೭ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೧೮-೧೨೨ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನ ೧೨೩ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನ ೧೨೩ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿರಾಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು [[ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಝ್ನೆ]] ಹೊರಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನಗಳು ೧೨೪-೧೪೭ ಕೇಂದ್ರ [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ|ನ್ಯಾಯಾಂಗದ]] ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೨೪-೧೪೭ [[ಭಾರತದ ಪರಮೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಪರಮೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ (ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್) ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫ - ಲೇಖನಗಳು ೧೪೮-೧೫೧ ಭಾರತದ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೪೮ - ೧೫೧ [[ಕಾಂಪ್ಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್-ಜನರಲ್‍|ಕಾಂಪ್ಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್-ಜನರಲ್‍ನ]] ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೬''' - ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನ ೧೫೨ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ''' ::* ಲೇಖನ ೧೫೨ - ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ|ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ]] ಹೊರಪಡಿಸುವಿಕೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೧೫೩-೧೬೭ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ|ಕಾರ್ಯಾಂಗದ]] ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೫೩-೧೬೨ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ರಾಜ್ಯಪಾಲರ]] ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೩-೧೬೪ ಮಂತ್ರಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ::* ಲೇಖನ ೧೬೫ ರಾಜ್ಯದ ಅಡ್ವೋಕೇಟ್-ಜನರಲ್ ರ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೬-೧೬೭ ಸರಕಾರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೧೬೮ - ೨೧೨ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಬಗ್ಗೆ'''. ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೮ - ೧೭೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೭೮ - ೧೮೭ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೮೮ - ೧೮೯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೦ - ೧೯೩ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೪ - ೧೯೫ ಸಭೆಯ ಮತ್ತದರ ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಗಳು, ಸವಲತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳು, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೬ - ೨೦೧ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೦೨ - ೨೦೭ ಅರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೦೮ - ೨೧೨ ಇತರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನ ೨೧೩ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೨೧೩ - ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಸಂಸತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫''' - ಲೇಖನಗಳು ೨೧೪ - ೨೩೧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೧೪ - ೨೩೧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೬''' - ಲೇಖನಗಳು ೨೩೩ - ೨೩೭ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೩೩ - ೨೩೭ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೭''' - ಮೊದಲನೆ ಅನುಚ್ಛೇಧದ 'ಬಿ' ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನ ೨೩೮ ಲೇಖನ ೨೩೮ರ ರದ್ದುಪಡಿಸುವಿಕೆ. ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. * '''ಭಾಗ ೮''' - ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೨೩೯ - ೨೪೨ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೯''' - ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೩ - ೨೪೩ಓ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೯ಎ''' - ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೩ಪಿ - ೨೪೩ಜೆಡ್‍ಜಿ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೦''' - ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೪ - ೨೪೪ಎ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಶಾಸನಸಭೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ. === ಭಾಗ ೧೧ - ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಭಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ === :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೨೪೫ - ೨೫೫ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ''': ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೫ - ೨೫೫ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ: *ಸಂವಿಧಾನದ 11ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಒಕ್ಕೂಟ (UNION) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಶಾಸನಗಳ ರಚನೆಯ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ . *245 ರಿಂದ 255 ನೇ ವಿಧಿಯು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸನಗಳ ರಚನೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ (ಕೇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸಂಸತ್ ಇಡೀ ಭಾರತದ ಭೂ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಆಯ್ದ ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶಾಸನ ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. :೧)ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಟ್ಟಿ (UNION LIST) 97 ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅಗತ್ಯ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. :೨)ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (STATE LIST) 66 ವಿಷಯಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಇದೆ. :೩)ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (CONCURRENT LIST) 47 ವಿಷಯಗಳಿವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಅನುಸಾರ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಇದೆ. *ರಾಜ್ಯ ರಚಿಸಿದ ಶಾಸನವು ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಸನಕ್ಕೇ ಮಾನ್ಯತೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ (RESIDUARY POWER) ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಇದೆ.(<ref>ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ</ref>) ====ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೨೫೬ - ೨೬೩ ಆಡಳಿತದ ಸಂಬಂಧಗಳು==== ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೫೬ - ೨೬೧ - ಸಾಮಾನ್ಯ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೨ - [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ವಿವಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೩ - ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ. * '''ಭಾಗ ೧೨''' - [[ಹಣಕಾಸು]], [[ಸ್ವತ್ತು]], [[ಒಪ್ಪಂದ|ಒಪ್ಪಂದಗಳು]] ಮತ್ತು ದಾವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೨೬೪ - ೨೯೧ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೪ - ೨೬೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೮ - ೨೮೧ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆದಾಯದ ಹಂಚುವಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೮೨ - ೨೯೧ ಇತರೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೨೯೨ - ೨೯೩ ಸಾಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೯೨ - ೨೯೩ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಾಲ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೨೯೪ - ೩೦೦ ಸ್ವತ್ತು, ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಹಕ್ಕುಗಳು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಅಭಾರಗಳು ಮತ್ತು ದಾವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೯೪ - ೩೦೦ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಾರಗಳು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನ ೩೦೦ಎ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೩೦೦ಎ - ಜನರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ತಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೩''' - ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಳಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೦೧ - ೩೦೫ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆ ಹಾಗು ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಅಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನ ೩೦೬ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. :* ಲೇಖನ ೩೦೭ - ಲೇಖನ ೩೦೧ ರಿಂದ ೩೦೪ರಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ. * '''ಭಾಗ ೧೪''' - ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫ - ಲೇಖನಗಳು ೩೦೮ - ೩೧೪ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೦೮ - ೩೧೩ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನ ೩೧೪ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಇಪ್ಪತೆಂಟನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೨, ಎಸ್. ೩ (೨೯-೮-೧೯೭೨ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೩೧೫ - ೩೨೩ ಲೋಕಸೇವ ಆಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೧೫ - ೩೨೩ ಲೋಕಸೇವ ಆಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೪ಎ''' - [[ಆಯೋಗ|ಆಯೋಗಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೨೩ಎ - ೩೨೩ಬಿ * '''ಭಾಗ ೧೫''' - ಚುನಾವಣೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ :* ಲೇಖನಗಳು ೩೨೪ - ೩೨೯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನ ೩೨೯ ಎ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ನಲ್ವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೮, ಎಸ್.೩೬ (೨೦-೬-೧೯೭೯ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. * '''ಭಾಗ ೧೬''' - ಕೆಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೩೩೦ -೩೪೨ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ|ಮೀಸಲಾತಿಯ]] ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೭''' - [[ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು|ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೩ - ೩೪೪ ಕೇಂದ್ರದ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೩ - ೩೪೪ ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ :* '''ಅಧ್ಯಾಯ ೨''' - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೫ - ೩೪೭ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೫ -೩೪೭ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೮ - ೩೪೯ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತ್ಯಾದಿ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೮ - ೩೪೯ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತ್ಯಾದಿ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನಗಳು ೩೫೦ - ೩೫೧ ವಿಶೇಷ ನಿರ್ದೇಶಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ - ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ ಎ - ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರಕಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ಬಿ - ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿ ನೇಮಕದ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನ ೩೫೧ - [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ]] ಬೆಳವಣೆಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕ. * '''ಭಾಗ ೧೮''' - ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೫೨ - ೩೫೯ - ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು. :* ಲೇಖನ ೩೫೯ಎ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಅರವತ್ತಮೂರನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೮೯, ಎಸ್. ೩ (೬-೧-೧೯೯೦ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. :ಲೇಖನ ೩೬೦ - ಹಣಕಾಸಿನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು. * '''ಭಾಗ ೧೯''' - ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೧ - ೩೬೧ಎ - ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳು :* ಲೇಖನ ೩೬೨ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ಸಂವಿಧಾನ (ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೧, ಎಸ್.೨ . :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೩ - ೩೬೭ - ಇತರೆ * '''ಭಾಗ ೨೦''' - ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನ ೩೬೮ - ಶಾಸನಸಭೆಗಿರುವ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತದನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ. * '''ಭಾಗ ೨೧''' - ತಾತ್ಕಾಲಿಕ, ಹಂಗಾಮಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೯ -೩೭೮ಎ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ, ಹಂಗಾಮಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನಗಳು ೩೭೯ - ೩೯೧ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. :* ಲೇಖನ ೩೯೨ - ಸಂಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಅಧಿಕಾರಗಳು. * '''ಭಾಗ ೨೨''' - ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನ, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ರದ್ದು ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೯೩ -೩೯೫ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ದಿನ, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ರದ್ದು ಮಾಡುವಿಕೆ {{ref|art}} ==ಲೇಖನ ೩೭೦== *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]] *"ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಗೆಗೆ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸೇರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref> https://www.deccanherald.com/content/440377/bjp-quiet-explained-article-370.html BJP is quiet since I explained Article 370 to Modi: Jethmalani Srinagar, Nov 8, 2014, (PTI), NOV 08 2014</ref> ===ಲೇಖನ ೩೭೦ ಮತ್ತು ೩೫ ಎ ರದ್ದು=== *ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ|೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]], ಮತ್ತು ೩೫ಎ ವಿಧಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಶಿಫಾರಸಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರು ಅಂಕಿತ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದರು. ೩೭೦ ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ವಿಧೇಯಕವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ೫, ೨೦೧೯ ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಮಂಡಿಸಿದರು. ವಿಧೇಯಕಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರಕಿತು. ಇದು ದಿ ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ಲೋಕಸಭೆ ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಎರಡೂ ನಿಯಮಗಳು ಖಾಯಂ ಆಗಿ ರದ್ದಾಯಿತು.<ref>https://www.udayavani.com/news-section/national-news/jammu-and-kashmir-to-be-union-territory-with-legislature-ladakh-to-be-ut-without-legislature {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190806145628/https://www.udayavani.com/news-section/national-news/jammu-and-kashmir-to-be-union-territory-with-legislature-ladakh-to-be-ut-without-legislature |date=2019-08-06 }} ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಮೂಲಕ ಅಂಗೀಕಾರ; <---ನಾಗೇಂದ್ರ ತ್ರಾಸಿ, Aug 5, 2019,---!]</ref><ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/jammu-and-kashmir-special-655958.html ಜಾರಿಯಾದಾಗ ಪರಿಣಾಮಗಳು]</ref> <ref>https://www.prajavani.net/stories/national/kashmir-discussion-begins-656195.html 370 ರದ್ದತಿ, ಪುನಾರಚನೆ ವಿಧೇಯಕ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ;A!---ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;Published: 06 ಆಗಸ್ಟ್ 2019,- - -</ref> ==ಟೀಕೆಗಳು== ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ವನ್ನು ನಾಡಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಂಗವನ್ನಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನವು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ವು [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ]] ಗಳಿಗಿಂತ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮಜಬೂತಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಧಿಕಾರಶಾಹೀ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ದುರುಪಯೋಗದ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡುವುದೆಂಬ ಟೀಕೆಯೂ ಸೇರಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಬಡತನಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== * {{note|am}} ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ವಿಧಾನದ ವಿವರಣೆ [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India#Part_XX_Amendment_of_the_Constitution ಇಲ್ಲಿದೆ] * {{note|art}} ಆಧಾರ: [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ] * {{note|pre}} ಆಧಾರ: [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India#Preamble ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] *೨೦೧೯ ರ ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ;-([https://www.prajavani.net/stories/national/what-is-citizenship-amendment-bill-what-does-it-do-and-why-congress-and-other-opposition-parties-689093.html 2019 ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ? ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ; dated: 10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019]) ==ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು- ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾಹಿತಿ== *ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳ ಪರಿಚಯ:[https://www.prajavani.net/explainer/explainer-republic-union-of-india-700700.html ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ| ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ನೋಟ-d: 26 ಜನವರಿ 2020,] ==ನೋಡಿ== *ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ *[[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆ ೨೦೧೭]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] *[[ಭಾರತದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದ್ಧತಿ]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ]] *[[ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] *[[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ]] *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]] *[[ಪೌರತ್ವ]] *[[ದ್ವಿಪ್ರಜೆತನ ಅಥವಾ ದ್ವಿಪೌರತ್ವ]] *[[ಪೌರತ್ವ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, ೨೦೧೯]] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ== *[https://www.prajavani.net/constitution-india-608564.html ಸಂವಿಧಾನ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಲ್ಲ; ನಿತಿನ್ ಪೈ;Published: 20 ಜನವರಿ 2019] *[https://www.prajavani.net/op-ed/opinion/republic-day-and-indian-610657.html ಜನತಂತ್ರದ ಅರ್ಥ ಅರಿಯೋಣ; ಎಂ.ಅಬ್ದುಲ್ ರೆಹಮಾನ್ ಪಾಷ: 29 ಜನವರಿ 2019,] *[https://www.prajavani.net/columns/%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%AE%E0%B3%8C%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B5%E0%B2%A6-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B3%82 ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳೂ ವಾಸ್ತವದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯೂ;ಸಿ.ಜಿ. ಮಂಜುಳಾ;d: 01 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220703051201/https://www.prajavani.net/columns/%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%AE%E0%B3%8C%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B5%E0%B2%A6-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B3%82 |date=2022-07-03 }} *[https://www.prajavani.net/save-indian-constitution-627911.html ಸಂವಿಧಾನ ಉಳಿಸುವುದೆಂದರೆ... - ಪ್ರೊ. ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪd: 14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019,] ==ಪೂರಕ ಲೇಖನ== *[https://kn.wikisource.org/s/1fr ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ] == ಮೂಲಗಳು == # https://india.gov.in/my-government/constitution-india {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191111125035/https://www.india.gov.in/my-government/constitution-india |date=2019-11-11 }}. # http://indiacode.nic.in/coiweb/welcome.html. #Social Science – Part II: Indian National Council of Educational Research and Training textbook #[http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Booksources&isbn=817450351X ISBN 81-7450-351-X] {{Wikisource|Constitution of India}} {{IndiaFreedom}} ==ನೋಡಿ== *[https://kn.wikisource.org/s/1fr ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] ovesb90ppam23kydojdugu8yjoquba6 1375201 1375200 2026-06-17T13:40:44Z Anjali guru arjunagi 83573 /* ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ */ 1375201 wikitext text/x-wiki {{Infobox constitution | document_name= ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ | italic_title= no | image = Constitution of India.jpg | image_width= | image_caption=[[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ]]ಯ [https://www.wdl.org/en/item/2672/view/1/1/ ಮೂಲ ಪಠ್ಯ] | date_ratified= {{Start date and age|df=yes|1949|11|26}} | date_effective= {{Start date and age|df=yes|1950|01|26}} | writer= * [[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]]<br/>{{small|ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು}}<ref name="Two Civil Servants Who Built India" /> * [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್|ಬೆನೆಗಲ್ ನರ್ಸಿಂಗ್ ರಾವ್]]<br/>{{small|ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರು}} * [[ಸುರೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಮುಖರ್ಜಿ]]<br/>{{small|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕರಡುಗಾರರು}}<ref name="Two Civil Servants Who Built India">{{cite news | last = Wangchuk | first = Rinchen Norbu | date = 22 January 2019 | title = Two Civil Servants who Built India's Democracy, But You've Heard of Them | url = https://www.thebetterindia.com/170367/ias-hero-republic-day-india-first-election-democracy/ | work = | location = | access-date = 22 January 2019 }}</ref> <br/>ಮತ್ತು ಇತರೆ[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ | ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯರು | signers= ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ೨೮೪ ಸದಸ್ಯರು | purpose= To replace the [[Indian Independence Act 1947]] | system = ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಗಣರಾಜ್ಯ | number_entrenchments = ೨ | date_last_amended = [[One Hundred and Third Amendment of the Constitution of India|೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೨೦ (೧೦೪ ನೇ)]] | citation = {{citation |url= http://legislative.gov.in/sites/default/files/COI.pdf |title= Constitution of India |date= 2020-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929185051/http://legislative.gov.in/sites/default/files/COI.pdf|archive-date= 2020-09-29}} | federalism = ಏಕೀಕೃತ ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತ | chambers = [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಎರಡು]] ([[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]] ಮತ್ತು [[ಲೋಕಸಭೆ]]) | branches = ಮೂರು (ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ) | executive = [[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] ಸಂಸತ್ತಿನ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಕೆಳಮನೆ]]ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್. | jurisdiction = {{flag|ಭಾರತ}} | courts = [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]], [[List of high courts in India|ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[District Courts of India|ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು]] | number_amendments = [[List of amendments of the Constitution of India|೧೦೪]] | electoral_college = ಹೌದು, ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ | supersedes = [[1935ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೩೫]]<br/>[[ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೪೭]] | title_orig = | orig_lang_code = hi | location_of_document = [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್]], [[ನವದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]] }} '''ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ'''ವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಜನರನ್ನು ಆಳುವ [[ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರದ]] ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂವಿಧಾನವು ೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೭ ರಿಂದ ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೯ರ ಮಧ್ಯ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯಿಂದ]] ರಚನೆಗೊಂಡು, ೨೬ ಜನವರಿ ೧೯೫೦ ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿ ೨೬ ರಂದು [[ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ ೩೬೫( ನಂತರ ೪೬೭) ವಿಧಿಗಳು ೨೨ (ನಂತರ ೨೫)ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ೮(ನಂತರ ೧೨) ಅನುಚ್ಛೇದಗಳನ್ನೂ, ೧೧೮ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಈ [[ಸಂವಿಧಾನ]] ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ದೀರ್ಘವಾದುದ್ದು. ಈ ಸಂವಿಧಾನದ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ]] ಆವೃತ್ತಿಯು ೧,೧೭,೩೬೯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಸಂವಿಧಾನದ ಮಹತ್ವ/ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== * ಸಂವಿಧಾನವು [[ದೇಶ|ದೇಶದ]] ಜನರನ್ನು ಆಳುವ [[ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರದ]] ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]], [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ|ನ್ಯಾಯಾಂಗಗಳನ್ನು]] ಸರಕಾರದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರತಿ ಅಂಗದ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಖಚಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. * ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಜನತೆ ಹಾಗೂ ಸರಕಾರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶದ ಎಲ್ಲ [[ಕಾನೂನು|ಕಾನೂನುಗಳಿಗಿಂತ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾನೂನು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶದ ಗುರಿಗಳು - [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]], [[ಸಮಾಜವಾದ]], [[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]] ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಗ್ರತೆ]] ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. * ಅದು ಪ್ರಜೆಗಳ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು, ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು|ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು]] ಖಚಿತವಾಗಿ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ''೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ಆಜ್ಞೆ (ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯ ಕುರಿತು), ೧೯೫೪'' ರಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ=== * [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧವು]] [[ಮೇ ೯]], [[೧೯೪೫|೧೯೪೫ರಂದು]] [[ಯೂರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ]] ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ [[ಜುಲೈ|ಜುಲೈನಲ್ಲಿ]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ]] ಹೊಸ ಸರಕಾರವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಹೊಸ ಸರಕಾರವು ತನ್ನ ''ಭಾರತೀಯ ಧೋರಣೆ'' (ಇಂಡಿಯನ್ ಪಾಲಿಸಿ)ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. * ಮೂವರು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟೀಷ್]] ಮಂತ್ರಿಗಳ ತಂಡವೊಂದು, [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ]] ಬಗ್ಗೆ, ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಲು [[ಭಾರತ|ಭಾರತಕ್ಕೆ]] ಬಂದಿತು. ಈ ತಂಡವನ್ನು '[[೧೯೪೬ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ|ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ]]' (Cabinet Mission) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. * ಸಂವಿಧಾನದ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ಈ ಸಮಿತಿಯು, ಕರಡು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ೨೯೬ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು [[೧೯೪೬|೧೯೪೬ರ]] ಜುಲೈ - ಅಗಸ್ಟ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದವು. [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫]], [[೧೯೪೭|೧೯೪೭ರಂದು]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೊಂದಿಗೆ]] ಸಂವಿಧಾನರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಭೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಯು [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯]], [[೧೯೪೬ರಂದು]] ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. === ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆ === *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ]] * ಭಾರತದ ಜನತೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಆ ಸಭೆಗಳು ಸಂವಿಧಾನರಚನಾ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಿದರು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸದಸ್ಯರು ಇದ್ದರು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸದಸ್ಯರೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. * [[ಜವಾಹರ್‍ಲಾಲ್ ನೆಹರೂ]], [[ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]], [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್|ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್]], [[ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಂ ಆಝಾದ್]] ಮತ್ತು [[ಶ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ]] ಇವರುಗಳು ಸಭೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. [[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗ|ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದರು. * [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಫ್ರಾಂಕ್ ಆಂಟನಿ ಅವರೂ [[ಪಾರ್ಸಿ ಜನರು|ಪಾರ್ಸಿ ಜನರನ್ನು]] ಎಚ್.ಪಿ. ಮೋದಿ ಅವರೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು. ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ನರ ಹೊರತಾದ ಎಲ್ಲ ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಖ್ಯಾತ ಕ್ರೈಸ್ತರಾದ [[ಹರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜಿ|ಹರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರು]] ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಇದ್ದರು. * ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞರಾದ ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ, [[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] , [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಂ. ಮುನ್ಶಿಯವರೂ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. [[ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು]] ಮತ್ತು [[ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಂಡಿತ್]] ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಡಾ. [[ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸಿನ್ಹಾ|ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸಿನ್ಹಾರವರು]] ಸಂವಿಧಾನರಚನಾಸಭೆಯ ತಾತ್ಕಲಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. * ನಂತರ, ಡಾ.[[ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ '''''[[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]]''''' ಅವರು ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯು ಎರಡು ವರ್ಷ ೧೧ ತಿಂಗಳು ೧೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೧೬೬ ದಿನ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಮಾವೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೂ ಹಾಗು ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವಿತ್ತು. ===ಕರಡು ಸಮಿತಿ=== [[File:BN Rau 1988 stamp of India.jpg|thumb|ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್-1988 (stamp of India]] [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar Chairman, Drafting Committee of the Indian Constitution with other members on Aug. 29, 1947.jpg|thumb|420px|ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವರು) ಇತರ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಮಿತಿ. (ಎಡದಿಂದ ಕುಳಿತು) ಶ್ರೀ. ಎನ್. ಮಾಧವರಾವ್, ಸಯ್ಯದ್ ಸದುಲ್ಲಾ, ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್, ಸರ್. [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ಬೆನೆಗಲ್ ನರಸಿಂಗ್ ರಾವ್; ಎಡದಿಂದ ನಿಂತಿರುವುದು - ಶ್ರೀ. S.N. ಮುಖರ್ಜಿ, ಜುಗಲ್ ಕಿಶೋರ್ ಖನ್ನಾ ಮತ್ತು ಕೇವಲ್ ಕೃಷ್ಣನ್. (ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯, ೧೯೪೭)]] *೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಸಂವಿಧಾನದ ಅದರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಅವರು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೪೮ ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಕರಡು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿದರು. <Ref> Cite web |url=http://arunshourie.voiceofdharma.com/articles/ambedkar.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2012-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220030736/http://arunshourie.voiceofdharma.com/articles/ambedkar.htm |url-status=dead </ref> ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಕರಡನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ರಾವ್ ಅವರು, ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು.<ref>Rau, B. N. (1960). Rao, B. Shiva, ed. India's Constitution in the Making. Calcutta: Orient Longmans. pp. xxii.</ref>ಈ ಕರಡ ಅನ್ನು ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೯ ರಂದು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು, ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. <Ref> [http: // Www.thehindu.com/specials/in-depth/november-26-celebrating-constitutionday/article7918507.ece|accessdate=2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 | ದಿನಾಂಕ = 26 ನವೆಂಬರ್ 2015] </ref> *ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ([[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]]) ಸರಕಾರ ಕೇಳಿ ಕೊಂಡಂತೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೪೩ ವಿಧಿಗಳೂ ೧೩ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಆದ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಕರಡು ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ, ತಿದ್ದುವ, ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿ ಕೊಂಡಿತು. ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್ ಬರೆದ ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ನಂತರ ಹಲವು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಕೆಲವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ೩೧೫ ವಿಧಿಗಳೂ ೮ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಕೊನೆಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಧಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೯೫ಕ್ಕೇರಿತು. <ref>[https://www.britannica.com/biography/Benegal-Narsing-Rau Sir Benegal Narsing Rau;INDIAN JURIST]</ref> <ref>Constitution of India</ref> ===ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ರಚನಾ ಸಮಿತಿ=== *ಡಾ. [[ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಿತಿಯ ಇತರ ೬ ಸದಸ್ಯರು ನೇಮಕಗೊಂಡರು: ಕೆ.ಎಂ.ಮುನ್ಶಿ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಸಾದುಲಾ, ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್, ಗೋಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಎನ್. ಮಾಧವ ರಾವ್ (ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ಬಿ.ಎಲ್. ಮಿಟ್ಟರ್ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ); ಟಿ. ಟಿ. ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರಿ (ಅವರು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಡಿ.ಪಿ.ಖೈತಾನ್ ಬದಲಿಗೆ),[[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]]. ===ಆಶಯಗಳ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ(ಧೇಯಗಳ ನಿರ್ಣಯ)=== [[ಚಿತ್ರ:Nehru signing Indian Constitution.jpg|thumb| [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರವರು]] ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹಸ್ತಾಕ್ಷರಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರವರು]] ತಮ್ಮ ''ಆಶಯಗಳ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ : # ''ಭಾರತವು ಸ್ವತಂತ್ರ, ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಗಣರಾಜ್ಯ.;'' # ''ಭಾರತವು ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಸೇರಬಯಸುವ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ.'' # ''ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಘಟಕಗಳಾಗಿದ್ದು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಸರಕಾರದ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ ;'' # ''ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕರಣಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ದೊರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ;'' # ''ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯ; ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳು; ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸದಾಚಾರದ ಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾತು, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ, ಆರಾಧನೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸಂಗ-ಸಹವಾಸ ಮತ್ತು ಕೃತ್ಯಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಆಶ್ವಾಸಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತಿವುಗಳು ಒದಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ;'' # ''ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ, ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ, ದೀನ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ;'' # ''ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಭೂಮಿ, ಸಾಗರ ಮತ್ತು ವಾಯು ಪರಿಮಿತಿಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರೀಕ ದೇಶಗಳಂತೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ;'' # ''ಈ ದೇಶವು ಲೋಕಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮನುಕುಲದ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಮನಸಾರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುವುದು.'' ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ===ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಒತ್ತು=== [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar, chairman of the Drafting Committee, presenting the final draft of the Indian Constitution to Dr. Rajendra Prasad on 25 November, 1949.jpg|thumb|ಕರಡು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮ ಕರಡನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ.ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ 1949 ರ ನವೆಂಬರ್ 25 ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದರು]] ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪ್ರಭಾವ ಗಮನೀಯವಾದುದು. ಆದರೆ ಈ ಸಂವಿಧಾನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿರುವ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು]] ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವುಳ್ಳ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು. ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞ ಗ್ರಾನ್ವಿಲ್ ಆಸ್ಟಿನನ, "ಸರ್ವೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾಯಶಃ ಬೇರೆ ಯಾವ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನವೂ ಇಷ್ಟು ಒತ್ತು ನೀಡಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ===ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ=== ಈ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕರಣ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಢಿಕೃತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾತಿ, ಪಂಗಡ, ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಈ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. * ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ಬೆಂಬಲಿಗರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ [[ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿ|ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು]] ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದ [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗ ನೇತಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೇಲ್ಗೈ ಹೊಂದಿ, ಪ್ರಬಲ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸದೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. * ಸಂವಿಧಾನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬಯಸಿವೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನ ದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿತ ಇತರ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಾದ [[ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]], [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಧಿಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಸಂವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಗೊಂಡ ತತ್ವಗಳು== ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮ ರೂಪವು ಅನೇಕ ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂವಿಧಾನಗಳ ಬೇರೆಬೇರೆ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ. === [[ಬ್ರಿಟನ್|ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸಂವಿಧಾನ]] === # [[ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಪದ್ಧತಿ|ಸರಕಾರದ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ವರೂಪ]] # ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಪೌರತ್ವ # ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಭುತ್ವ # ಲೋಕಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತವರ ಪಾತ್ರ # ಶಾಸನೆ ರಚನೆಯ ವಿಧಾನ # ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (ಲೇಖನ ೧೩) === [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು # ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾದರಿ # ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ. # ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಮಹಾಸೇನಾಧಿಪತಿಯ ಪಟ್ಟ (ಲೇಖನ ೫೨) # ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (ಲೇಖನ ೧೩) # ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ === [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಾಕೀತು (ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು) # ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಗೆ ಸದಸ್ಯರ ನಾಮಕರಣ # ರಾಷ್ಟಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಚುನಾವಣಾ ವಿಧಾನ === [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]], # [[ಸಮಾನತೆ]] ಮತ್ತು # [[ಭ್ರಾತೃ‍ತ್ವ]] ಆದರ್ಶಗಳು === [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾದರಿ # ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲುಳಿದ ಶಕ್ತಿಗಳು === [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ # ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯ ಅನಿರ್ಭಂದಿತ ವ್ಯಾಪರ - ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ # ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು === [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === (ಲೇಖನ ೫೧-ಎ) === [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === * [[ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ|ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ]] ಏರ್ಪಾಡು (ಲೇಖನ ೩೬೮) ==ಪೀಠಿಕೆ== {{ಮುಖ್ಯ|ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ}}(ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ) [[File:Constitution of India.jpg|thumb|'''ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ''' [[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ|ಪೀಠಿಕೆ ]](೪೨ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲು)]] {{cquote| :''ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಾದ ನಾವು, ಭಾರತವನ್ನು'' ಒಂದು '''ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಸಮಾಜವಾದಿ, ಜಾತ್ಯಾತೀತ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನಾಗಿ''' ವಿಧಿಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ, :''ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ'' '''ನ್ಯಾಯ''';ವನ್ನು :''ವಿಚಾರ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ'' '''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ''';ವನ್ನು :''ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ'' '''ಸಮಾನತೆ'''; :''ಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿ,'' :''ವೈಯಕ್ತಿಕ ಘನತೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಐಕ್ಯತೆಗೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ'' '''ಭ್ರಾತೃತ್ವತೆ''' ''ಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ''; :''ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ೧೯೪೯ರ ನವೆಂಬರ್ ಮಾಹೆಯ ೨೬ನೇ ದಿನದಂದು, ನಾವಾಗಿ ನಾವೇ ಈ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು'' '''ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಶಾಸನವನ್ನಾಗೆ ವಿಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ'''.}} * ಪೀಠಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಅಂಗವಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಇರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುವಲ್ಲಿ ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ದ್ವಂದ್ವ ನಿವಾರಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. * ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ, 'ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ' ಪ್ರಕರಣ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಇದ್ದಾಗ ''ಮಾತ್ರ'', ಮತ್ತಷ್ಟು ಅರ್ಥವತ್ತಾಗಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದೇ ಹೊರತು, ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. * ಪೀಠಿಕೆಯ ಮೂಲಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ "ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯ" ಎಂದಿತ್ತು. ಎರಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದಗಳಾದ "ಸಮಾಜವಾದಿ" ಮತ್ತು "ಜಾತ್ಯಾತೀತ" ಪದಗಳನ್ನು [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ]] ಸಂವಿಧಾನದ ೪೨ನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ (೧೯೭೫ - ೧೯೭೭)|ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, [[ಸರ್ದಾರ್ ಸ್ವರಣ್ ಸಿಂಗ್]] ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಿತಿಯು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ===ಪೀಠಿಕೆಯ ಮಹತ್ವ=== * ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ವಾಕ್ಯಗಳು, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪೀಠಿಕೆಯು ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಇದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. * ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಹಾಗು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾದರೂ ಅದನ್ನು ಅಥವಾ ಅದರ ಯಾವುದೇ ಅಂಶವನ್ನು ಕಾನೂನಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಜಾರಿ(ಹೇರು) ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. * ಪೀಠಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಪದಗಳು - "''ನಾವು, ಜನರು ''" - ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಜನಗಳ ಕೈನಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪೀಠಿಕೆಯು, [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಪ್ರತಿಯೂಬ್ಬ ನಾಗರೀಕ ಹಾಗು ಸರ್ಕಾರ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಸಮಾಜವಾದ]], [[ಜಾತಿ ನಿರಪೇಕ್ಷತೆ]] ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ - [[ನವೆಂಬರ್ ೨೬]] [[೧೯೪೯]] ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ===ಪೀಠಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಪದಗಳ ನಿರೂಪಣೆ=== ====ಸಾರ್ವಭೌಮ==== '''[[ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ|ಸಾರ್ವಭೌಮ]]''' ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಂದು. ಭಾರತವು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ. ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶೀ ಶಕ್ತಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಇಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಮುಕ್ತ, ಜನರಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರಕಾರ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ====ಸಮಾಜವಾದಿ==== '''[[ಸಮಾಜವಾದ|ಸಮಾಜವಾದಿ]]''' ಪದವು ಪೀಠಿಕೆಗೆ [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ]] ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅರ್ಥ [[ಧರ್ಮ]], [[ಜಾತಿ]], [[ಲಿಂಗ]], [[ಭಾಷೆ]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡದೇ ಇರುವುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅರ್ಥ [[ಭಾರತ ಸರಕಾರ]] ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ ಒಂದು [[ಸುಖೀ ರಾಜ್ಯ|ಸುಖೀ ರಾಜ್ಯದ]] ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗುವುದಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ಜೀತಪದ್ಧತಿ]] ನಿವಾರಣೆ, ಸಮಾನ ಭತ್ಯೆ ಮಸೂದೆ ಮತ್ತು [[ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ]] ನಿಷೇಧ ಮಸೂದೆ ಸೇರಿವೆ. ====ಜಾತ್ಯತೀತ==== '''[[ಜಾತ್ಯತೀತ]]''' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪೀಠಿಕೆಗೆ [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರ]] ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹನೆ]]. ಭಾರತವು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಆಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ ಪರ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕಾನೂನಿನ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರಕಾರೀ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ ಆಚಾರ-ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಬೊಮ್ಮಾಯಿ vs ಭಾರತ ಸರಕಾರ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯು [[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಅಂಗ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ. ====ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ==== '''[[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]'''ವಾದ ಭಾರತ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸರಕಾರವನ್ನು [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತಾಧಿಕಾರ|ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತಾಧಿಕಾರದ]] ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ೧೮ ವರ್ಷಗಳ ವಯೋಮಿತಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಜೆಗಳು ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಮತ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಟ್ಟದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ====ಗಣತಂತ್ರ==== '''[[ಗಣತಂತ್ರ]]'''ವು [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ|ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ]] ವಿರುದ್ದವಾದದ್ದು. ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ತರು ವಂಶ ಪಾರಂಪರೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜೀವಮಾನದವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರೆಗೆ ನೇಮಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಗಣತಂತ್ರ ಎಂದರೆ " ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಗಣತಂತ್ರ" ಎನ್ನುವರು. ==ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳು== ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ೧೨ ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಪರಮಾವದಿ; ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಬಳ(ವರಮಾನ);ಪ್ರಮಾಣವಚನಗಳ ವಿಧಗಳು; [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]](ರಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಷತ್ತು - ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆ)ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಎಂದು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು. [[ಅನುಸೂಚಿತ ಜಾತಿ]] ಮತ್ತು [[ಅನುಸೂಚಿತ ಪಂಗಡ|ಅನುಸೂಚಿತ ಪಂಗಡಗಳ]] ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು;ಅಸ್ಸಾಮಿನಲ್ಲಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು; ಕೇಂದ್ರ(ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ),ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು ದ್ವಂದ್ವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು; ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು ; ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಅವಧಿಯ ಸುಧಾರಣೆ ; ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ [[ಸಿಕ್ಕಿಂ|ಸಿಕ್ಕಿಂನ್]] ಸಂಯೋಗ; ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯರ ಪಕ್ಷಾಂತರ ವಿರುದ್ದ ವಿಶೇಷ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ; ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ; ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆ . ==ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು== ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿವೆ: # ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಹುಮತದಿಂದ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿರುವ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸದೀಯರ ಅಂಗೀಕಾರವಿದ್ದರೆ, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. # ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದಿಂದ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರು ಹಾಜರಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ೩ರಲ್ಲಿ ೨ ಭಾಗ ಸಂಸದೀಯರು ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ ಅ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. # ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಬಂಧದ ಬಗೆಗಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನಂತೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತವಿದ್ದು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಕನಿಷ್ಟ ಅರ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ ಗಳಿಸಿದರೆ, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. {{ref|am}} ಮೇಲಿನಂತೆ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಒಂದು ಕಠಿಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದರೂ, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತೀ ತಿದ್ದಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆಯೆ ಆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೨ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಷ್ಟು ಆಗಿವೆ. ಈ ಸಂವಿಧಾನ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬೇರೆ ಜನತಂತ್ರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾಯಿದೆ (ordinance) ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ತರಬಲ್ಲ ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೭೪ರ ''ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೇರಳಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ'' ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ನೀಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ''ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ''ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದರಡಿಯಲ್ಲಿ ೩೯ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಅವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿತು. ಎಚ್.ಎಮ್.ಸೀರ್ವಾಯ್‍ರಂತಃ ಕೆಲ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ತಜ್ಞರು ಇದು ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಆಶಯಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. :::ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ೧೦೮ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೧೦ ನೇ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ ೯ರಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಧೆಯಕ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಿ ರಾಷ್ತ್ರಪತಿಗಲಳ ಅಂಕಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೧೭ ನೇ ಜೂನ್ ೧ ರಂದು ಸರಕು ಸೇವಾ ತೇರಿಗೆಯನ್ನು ೧೦೧ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಶಾಸನ ವಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಿತು. ಇದು ೧೨೨ನೇ ಅನ್ವೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿತು. ==ಲೇಖನಗಳು== * '''ಭಾಗ ೧''' - ವಿಧಿ ೧-೪ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ * '''ಭಾಗ ೨''' - ೫-೧೧ [[ಪೌರತ್ವ]] ದ ಮೇಲೆ * '''ಭಾಗ ೩''' - 1) ಲೇಖನಗಳು ೧೨-೩೫ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು]] :2) ಲೇಖನಗಳು ೧೪-೧೮ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು, :3) ಲೇಖನಗಳು ೧೯-೨೨ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ]] ಹಕ್ಕು, :4) ಲೇಖನಗಳು ೨೩-೨೪ [[ಶೋಷಣೆ|ಶೋಷಣೆಯ]] ವಿರುದ್ಧ ಹಕ್ಕು, :5) ಲೇಖನಗಳು ೨೫-೨೮ [[ಧಾರ್ಮಿಕ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು, :6) ಲೇಖನಗಳು ೨೯-೩೧ [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಶೈಕ್ಷಣಿಕ]] ಹಕ್ಕು, :7) ಲೇಖನಗಳು ೩೨-೩೫ [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ]] ಪರಿಹಾರದ ಹಕ್ಕು * '''ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕು''':'''ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು''': ದಿ.24 ಆಗಸ್ಟ್, 2017 ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿ, "ಖಾಸಗಿತ್ವದ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ" ಎಂದು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಹೇಳಿದೆ.<ref>http://www.prajavani.net/news/article/2017/08/25/515835.html ಚಾರಿತ್ರಿಕ ತೀರ್ಪು;ಖಾಸಗಿತನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು</ref> * '''ಭಾಗ ೪''' - ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಾಕೀತುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಲೇಖನಗಳಾದ ೩೬ - ೫೧(ರಾಜ್ಯನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು) * '''ಭಾಗ ೪(ಎ)''' ಲೇಖನ ೫೧ ಅ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ - ಪ್ರತಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ===ಅಧ್ಯಾಯ ೧=== ::*ಲೇಖನಗಳು ೫೨-೭೮ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]] ದ ಬಗ್ಗೆ ಅ ::* ಲೇಖನಗಳು ೫೨-೭೩ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೪-೭೫ ಮಂತ್ರಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ::* ಲೇಖನ ೭೬ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್, ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೭-೭೮ [[ಭಾರತ ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರ]]ದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೭೯-೧೨೨ [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತು]] ಬಗ್ಗೆ'''. ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೯-೮೮ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಂವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೮೯-೯೮ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೯೯-೧೦೦ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೧-೧೦೪ ಸದಸ್ಯರ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೫-೧೦೬ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರ, ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೭-೧೧೧ [[ಶಾಸಕಾಂಗ|ಶಾಸಕಾಂಗದ]] ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೧೨-೧೧೭ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೧೮-೧೨೨ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನ ೧೨೩ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನ ೧೨೩ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿರಾಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು [[ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಝ್ನೆ]] ಹೊರಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನಗಳು ೧೨೪-೧೪೭ ಕೇಂದ್ರ [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ|ನ್ಯಾಯಾಂಗದ]] ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೨೪-೧೪೭ [[ಭಾರತದ ಪರಮೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಪರಮೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ (ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್) ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫ - ಲೇಖನಗಳು ೧೪೮-೧೫೧ ಭಾರತದ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೪೮ - ೧೫೧ [[ಕಾಂಪ್ಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್-ಜನರಲ್‍|ಕಾಂಪ್ಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್-ಜನರಲ್‍ನ]] ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೬''' - ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನ ೧೫೨ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ''' ::* ಲೇಖನ ೧೫೨ - ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ|ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ]] ಹೊರಪಡಿಸುವಿಕೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೧೫೩-೧೬೭ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ|ಕಾರ್ಯಾಂಗದ]] ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೫೩-೧೬೨ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ರಾಜ್ಯಪಾಲರ]] ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೩-೧೬೪ ಮಂತ್ರಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ::* ಲೇಖನ ೧೬೫ ರಾಜ್ಯದ ಅಡ್ವೋಕೇಟ್-ಜನರಲ್ ರ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೬-೧೬೭ ಸರಕಾರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೧೬೮ - ೨೧೨ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಬಗ್ಗೆ'''. ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೮ - ೧೭೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೭೮ - ೧೮೭ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೮೮ - ೧೮೯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೦ - ೧೯೩ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೪ - ೧೯೫ ಸಭೆಯ ಮತ್ತದರ ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಗಳು, ಸವಲತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳು, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೬ - ೨೦೧ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೦೨ - ೨೦೭ ಅರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೦೮ - ೨೧೨ ಇತರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನ ೨೧೩ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೨೧೩ - ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಸಂಸತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫''' - ಲೇಖನಗಳು ೨೧೪ - ೨೩೧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೧೪ - ೨೩೧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೬''' - ಲೇಖನಗಳು ೨೩೩ - ೨೩೭ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೩೩ - ೨೩೭ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೭''' - ಮೊದಲನೆ ಅನುಚ್ಛೇಧದ 'ಬಿ' ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನ ೨೩೮ ಲೇಖನ ೨೩೮ರ ರದ್ದುಪಡಿಸುವಿಕೆ. ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. * '''ಭಾಗ ೮''' - ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೨೩೯ - ೨೪೨ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೯''' - ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೩ - ೨೪೩ಓ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೯ಎ''' - ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೩ಪಿ - ೨೪೩ಜೆಡ್‍ಜಿ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೦''' - ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೪ - ೨೪೪ಎ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಶಾಸನಸಭೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ. === ಭಾಗ ೧೧ - ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಭಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ === :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೨೪೫ - ೨೫೫ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ''': ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೫ - ೨೫೫ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ: *ಸಂವಿಧಾನದ 11ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಒಕ್ಕೂಟ (UNION) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಶಾಸನಗಳ ರಚನೆಯ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ . *245 ರಿಂದ 255 ನೇ ವಿಧಿಯು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸನಗಳ ರಚನೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ (ಕೇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸಂಸತ್ ಇಡೀ ಭಾರತದ ಭೂ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಆಯ್ದ ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶಾಸನ ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. :೧)ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಟ್ಟಿ (UNION LIST) 97 ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅಗತ್ಯ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. :೨)ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (STATE LIST) 66 ವಿಷಯಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಇದೆ. :೩)ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (CONCURRENT LIST) 47 ವಿಷಯಗಳಿವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಅನುಸಾರ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಇದೆ. *ರಾಜ್ಯ ರಚಿಸಿದ ಶಾಸನವು ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಸನಕ್ಕೇ ಮಾನ್ಯತೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ (RESIDUARY POWER) ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಇದೆ.(<ref>ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ</ref>) ====ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೨೫೬ - ೨೬೩ ಆಡಳಿತದ ಸಂಬಂಧಗಳು==== ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೫೬ - ೨೬೧ - ಸಾಮಾನ್ಯ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೨ - [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ವಿವಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೩ - ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ. * '''ಭಾಗ ೧೨''' - [[ಹಣಕಾಸು]], [[ಸ್ವತ್ತು]], [[ಒಪ್ಪಂದ|ಒಪ್ಪಂದಗಳು]] ಮತ್ತು ದಾವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೨೬೪ - ೨೯೧ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೪ - ೨೬೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೮ - ೨೮೧ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆದಾಯದ ಹಂಚುವಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೮೨ - ೨೯೧ ಇತರೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೨೯೨ - ೨೯೩ ಸಾಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೯೨ - ೨೯೩ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಾಲ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೨೯೪ - ೩೦೦ ಸ್ವತ್ತು, ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಹಕ್ಕುಗಳು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಅಭಾರಗಳು ಮತ್ತು ದಾವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೯೪ - ೩೦೦ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಾರಗಳು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನ ೩೦೦ಎ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೩೦೦ಎ - ಜನರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ತಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೩''' - ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಳಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೦೧ - ೩೦೫ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆ ಹಾಗು ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಅಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನ ೩೦೬ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. :* ಲೇಖನ ೩೦೭ - ಲೇಖನ ೩೦೧ ರಿಂದ ೩೦೪ರಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ. * '''ಭಾಗ ೧೪''' - ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫ - ಲೇಖನಗಳು ೩೦೮ - ೩೧೪ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೦೮ - ೩೧೩ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನ ೩೧೪ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಇಪ್ಪತೆಂಟನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೨, ಎಸ್. ೩ (೨೯-೮-೧೯೭೨ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೩೧೫ - ೩೨೩ ಲೋಕಸೇವ ಆಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೧೫ - ೩೨೩ ಲೋಕಸೇವ ಆಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೪ಎ''' - [[ಆಯೋಗ|ಆಯೋಗಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೨೩ಎ - ೩೨೩ಬಿ * '''ಭಾಗ ೧೫''' - ಚುನಾವಣೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ :* ಲೇಖನಗಳು ೩೨೪ - ೩೨೯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನ ೩೨೯ ಎ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ನಲ್ವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೮, ಎಸ್.೩೬ (೨೦-೬-೧೯೭೯ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. * '''ಭಾಗ ೧೬''' - ಕೆಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೩೩೦ -೩೪೨ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ|ಮೀಸಲಾತಿಯ]] ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೭''' - [[ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು|ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೩ - ೩೪೪ ಕೇಂದ್ರದ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೩ - ೩೪೪ ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ :* '''ಅಧ್ಯಾಯ ೨''' - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೫ - ೩೪೭ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೫ -೩೪೭ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೮ - ೩೪೯ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತ್ಯಾದಿ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೮ - ೩೪೯ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತ್ಯಾದಿ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನಗಳು ೩೫೦ - ೩೫೧ ವಿಶೇಷ ನಿರ್ದೇಶಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ - ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ ಎ - ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರಕಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ಬಿ - ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿ ನೇಮಕದ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನ ೩೫೧ - [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ]] ಬೆಳವಣೆಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕ. * '''ಭಾಗ ೧೮''' - ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೫೨ - ೩೫೯ - ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು. :* ಲೇಖನ ೩೫೯ಎ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಅರವತ್ತಮೂರನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೮೯, ಎಸ್. ೩ (೬-೧-೧೯೯೦ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. :ಲೇಖನ ೩೬೦ - ಹಣಕಾಸಿನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು. * '''ಭಾಗ ೧೯''' - ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೧ - ೩೬೧ಎ - ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳು :* ಲೇಖನ ೩೬೨ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ಸಂವಿಧಾನ (ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೧, ಎಸ್.೨ . :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೩ - ೩೬೭ - ಇತರೆ * '''ಭಾಗ ೨೦''' - ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನ ೩೬೮ - ಶಾಸನಸಭೆಗಿರುವ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತದನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ. * '''ಭಾಗ ೨೧''' - ತಾತ್ಕಾಲಿಕ, ಹಂಗಾಮಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೯ -೩೭೮ಎ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ, ಹಂಗಾಮಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನಗಳು ೩೭೯ - ೩೯೧ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. :* ಲೇಖನ ೩೯೨ - ಸಂಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಅಧಿಕಾರಗಳು. * '''ಭಾಗ ೨೨''' - ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನ, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ರದ್ದು ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೯೩ -೩೯೫ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ದಿನ, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ರದ್ದು ಮಾಡುವಿಕೆ {{ref|art}} ==ಲೇಖನ ೩೭೦== *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]] *"ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಗೆಗೆ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸೇರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref> https://www.deccanherald.com/content/440377/bjp-quiet-explained-article-370.html BJP is quiet since I explained Article 370 to Modi: Jethmalani Srinagar, Nov 8, 2014, (PTI), NOV 08 2014</ref> ===ಲೇಖನ ೩೭೦ ಮತ್ತು ೩೫ ಎ ರದ್ದು=== *ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ|೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]], ಮತ್ತು ೩೫ಎ ವಿಧಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಶಿಫಾರಸಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರು ಅಂಕಿತ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದರು. ೩೭೦ ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ವಿಧೇಯಕವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ೫, ೨೦೧೯ ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಮಂಡಿಸಿದರು. ವಿಧೇಯಕಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರಕಿತು. ಇದು ದಿ ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ಲೋಕಸಭೆ ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಎರಡೂ ನಿಯಮಗಳು ಖಾಯಂ ಆಗಿ ರದ್ದಾಯಿತು.<ref>https://www.udayavani.com/news-section/national-news/jammu-and-kashmir-to-be-union-territory-with-legislature-ladakh-to-be-ut-without-legislature {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190806145628/https://www.udayavani.com/news-section/national-news/jammu-and-kashmir-to-be-union-territory-with-legislature-ladakh-to-be-ut-without-legislature |date=2019-08-06 }} ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಮೂಲಕ ಅಂಗೀಕಾರ; <---ನಾಗೇಂದ್ರ ತ್ರಾಸಿ, Aug 5, 2019,---!]</ref><ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/jammu-and-kashmir-special-655958.html ಜಾರಿಯಾದಾಗ ಪರಿಣಾಮಗಳು]</ref> <ref>https://www.prajavani.net/stories/national/kashmir-discussion-begins-656195.html 370 ರದ್ದತಿ, ಪುನಾರಚನೆ ವಿಧೇಯಕ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ;A!---ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;Published: 06 ಆಗಸ್ಟ್ 2019,- - -</ref> ==ಟೀಕೆಗಳು== ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ವನ್ನು ನಾಡಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಂಗವನ್ನಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನವು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ವು [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ]] ಗಳಿಗಿಂತ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮಜಬೂತಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಧಿಕಾರಶಾಹೀ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ದುರುಪಯೋಗದ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡುವುದೆಂಬ ಟೀಕೆಯೂ ಸೇರಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಬಡತನಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== * {{note|am}} ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ವಿಧಾನದ ವಿವರಣೆ [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India#Part_XX_Amendment_of_the_Constitution ಇಲ್ಲಿದೆ] * {{note|art}} ಆಧಾರ: [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ] * {{note|pre}} ಆಧಾರ: [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India#Preamble ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] *೨೦೧೯ ರ ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ;-([https://www.prajavani.net/stories/national/what-is-citizenship-amendment-bill-what-does-it-do-and-why-congress-and-other-opposition-parties-689093.html 2019 ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ? ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ; dated: 10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019]) ==ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು- ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾಹಿತಿ== *ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳ ಪರಿಚಯ:[https://www.prajavani.net/explainer/explainer-republic-union-of-india-700700.html ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ| ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ನೋಟ-d: 26 ಜನವರಿ 2020,] ==ನೋಡಿ== *ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ *[[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆ ೨೦೧೭]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] *[[ಭಾರತದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದ್ಧತಿ]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ]] *[[ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] *[[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ]] *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]] *[[ಪೌರತ್ವ]] *[[ದ್ವಿಪ್ರಜೆತನ ಅಥವಾ ದ್ವಿಪೌರತ್ವ]] *[[ಪೌರತ್ವ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, ೨೦೧೯]] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ== *[https://www.prajavani.net/constitution-india-608564.html ಸಂವಿಧಾನ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಲ್ಲ; ನಿತಿನ್ ಪೈ;Published: 20 ಜನವರಿ 2019] *[https://www.prajavani.net/op-ed/opinion/republic-day-and-indian-610657.html ಜನತಂತ್ರದ ಅರ್ಥ ಅರಿಯೋಣ; ಎಂ.ಅಬ್ದುಲ್ ರೆಹಮಾನ್ ಪಾಷ: 29 ಜನವರಿ 2019,] *[https://www.prajavani.net/columns/%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%AE%E0%B3%8C%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B5%E0%B2%A6-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B3%82 ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳೂ ವಾಸ್ತವದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯೂ;ಸಿ.ಜಿ. ಮಂಜುಳಾ;d: 01 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220703051201/https://www.prajavani.net/columns/%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%AE%E0%B3%8C%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B5%E0%B2%A6-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B3%82 |date=2022-07-03 }} *[https://www.prajavani.net/save-indian-constitution-627911.html ಸಂವಿಧಾನ ಉಳಿಸುವುದೆಂದರೆ... - ಪ್ರೊ. ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪd: 14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019,] ==ಪೂರಕ ಲೇಖನ== *[https://kn.wikisource.org/s/1fr ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ] == ಮೂಲಗಳು == # https://india.gov.in/my-government/constitution-india {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191111125035/https://www.india.gov.in/my-government/constitution-india |date=2019-11-11 }}. # http://indiacode.nic.in/coiweb/welcome.html. #Social Science – Part II: Indian National Council of Educational Research and Training textbook #[http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Booksources&isbn=817450351X ISBN 81-7450-351-X] {{Wikisource|Constitution of India}} {{IndiaFreedom}} ==ನೋಡಿ== *[https://kn.wikisource.org/s/1fr ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] ik7jvqzkudg2i2l0n5u1ftnbcrrt2kj 1375202 1375201 2026-06-17T13:44:32Z Anjali guru arjunagi 83573 /* ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ */ 1375202 wikitext text/x-wiki {{Infobox constitution | document_name= ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ | italic_title= no | image = Constitution of India.jpg | image_width= | image_caption=[[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ]]ಯ [https://www.wdl.org/en/item/2672/view/1/1/ ಮೂಲ ಪಠ್ಯ] | date_ratified= {{Start date and age|df=yes|1949|11|26}} | date_effective= {{Start date and age|df=yes|1950|01|26}} | writer= * [[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]]<br/>{{small|ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು}}<ref name="Two Civil Servants Who Built India" /> * [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್|ಬೆನೆಗಲ್ ನರ್ಸಿಂಗ್ ರಾವ್]]<br/>{{small|ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರು}} * [[ಸುರೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಮುಖರ್ಜಿ]]<br/>{{small|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕರಡುಗಾರರು}}<ref name="Two Civil Servants Who Built India">{{cite news | last = Wangchuk | first = Rinchen Norbu | date = 22 January 2019 | title = Two Civil Servants who Built India's Democracy, But You've Heard of Them | url = https://www.thebetterindia.com/170367/ias-hero-republic-day-india-first-election-democracy/ | work = | location = | access-date = 22 January 2019 }}</ref> <br/>ಮತ್ತು ಇತರೆ[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ | ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯರು | signers= ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ೨೮೪ ಸದಸ್ಯರು | purpose= To replace the [[Indian Independence Act 1947]] | system = ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಗಣರಾಜ್ಯ | number_entrenchments = ೨ | date_last_amended = [[One Hundred and Third Amendment of the Constitution of India|೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೨೦ (೧೦೪ ನೇ)]] | citation = {{citation |url= http://legislative.gov.in/sites/default/files/COI.pdf |title= Constitution of India |date= 2020-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929185051/http://legislative.gov.in/sites/default/files/COI.pdf|archive-date= 2020-09-29}} | federalism = ಏಕೀಕೃತ ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತ | chambers = [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಎರಡು]] ([[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]] ಮತ್ತು [[ಲೋಕಸಭೆ]]) | branches = ಮೂರು (ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ) | executive = [[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] ಸಂಸತ್ತಿನ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಕೆಳಮನೆ]]ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್. | jurisdiction = {{flag|ಭಾರತ}} | courts = [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]], [[List of high courts in India|ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[District Courts of India|ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು]] | number_amendments = [[List of amendments of the Constitution of India|೧೦೪]] | electoral_college = ಹೌದು, ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ | supersedes = [[1935ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೩೫]]<br/>[[ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೪೭]] | title_orig = | orig_lang_code = hi | location_of_document = [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್]], [[ನವದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]] }} '''ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ'''ವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಜನರನ್ನು ಆಳುವ [[ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರದ]] ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂವಿಧಾನವು ೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೭ ರಿಂದ ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೯ರ ಮಧ್ಯ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯಿಂದ]] ರಚನೆಗೊಂಡು, ೨೬ ಜನವರಿ ೧೯೫೦ ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿ ೨೬ ರಂದು [[ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ ೩೬೫( ನಂತರ ೪೬೭) ವಿಧಿಗಳು ೨೨ (ನಂತರ ೨೫)ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ೮(ನಂತರ ೧೨) ಅನುಚ್ಛೇದಗಳನ್ನೂ, ೧೧೮ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಈ [[ಸಂವಿಧಾನ]] ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ದೀರ್ಘವಾದುದ್ದು. ಈ ಸಂವಿಧಾನದ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ]] ಆವೃತ್ತಿಯು ೧,೧೭,೩೬೯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಸಂವಿಧಾನದ ಮಹತ್ವ/ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== * ಸಂವಿಧಾನವು [[ದೇಶ|ದೇಶದ]] ಜನರನ್ನು ಆಳುವ [[ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರದ]] ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]], [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ|ನ್ಯಾಯಾಂಗಗಳನ್ನು]] ಸರಕಾರದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರತಿ ಅಂಗದ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಖಚಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. * ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಜನತೆ ಹಾಗೂ ಸರಕಾರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶದ ಎಲ್ಲ [[ಕಾನೂನು|ಕಾನೂನುಗಳಿಗಿಂತ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾನೂನು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶದ ಗುರಿಗಳು - [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]], [[ಸಮಾಜವಾದ]], [[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]] ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಗ್ರತೆ]] ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. * ಅದು ಪ್ರಜೆಗಳ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು, ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು|ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು]] ಖಚಿತವಾಗಿ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ''೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ಆಜ್ಞೆ (ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯ ಕುರಿತು), ೧೯೫೪'' ರಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ=== * [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧವು]] [[ಮೇ ೯]], [[೧೯೪೫|೧೯೪೫ರಂದು]] [[ಯೂರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ]] ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ [[ಜುಲೈ|ಜುಲೈನಲ್ಲಿ]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ]] ಹೊಸ ಸರಕಾರವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಹೊಸ ಸರಕಾರವು ತನ್ನ ''ಭಾರತೀಯ ಧೋರಣೆ'' (ಇಂಡಿಯನ್ ಪಾಲಿಸಿ)ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. * ಮೂವರು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟೀಷ್]] ಮಂತ್ರಿಗಳ ತಂಡವೊಂದು, [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ]] ಬಗ್ಗೆ, ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಲು [[ಭಾರತ|ಭಾರತಕ್ಕೆ]] ಬಂದಿತು. ಈ ತಂಡವನ್ನು '[[೧೯೪೬ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ|ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ]]' (Cabinet Mission) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. * ಸಂವಿಧಾನದ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ಈ ಸಮಿತಿಯು, ಕರಡು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ೨೯೬ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು [[೧೯೪೬|೧೯೪೬ರ]] ಜುಲೈ - ಅಗಸ್ಟ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದವು. [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫]], [[೧೯೪೭|೧೯೪೭ರಂದು]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೊಂದಿಗೆ]] ಸಂವಿಧಾನರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಭೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಯು [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯]], [[೧೯೪೬ರಂದು]] ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. === ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆ === *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ]] * ಭಾರತದ ಜನತೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಆ ಸಭೆಗಳು ಸಂವಿಧಾನರಚನಾ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಿದರು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸದಸ್ಯರು ಇದ್ದರು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸದಸ್ಯರೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. * [[ಜವಾಹರ್‍ಲಾಲ್ ನೆಹರೂ]], [[ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]], [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್|ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್]], [[ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಂ ಆಝಾದ್]] ಮತ್ತು [[ಶ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ]] ಇವರುಗಳು ಸಭೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. [[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗ|ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದರು. * [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಫ್ರಾಂಕ್ ಆಂಟನಿ ಅವರೂ [[ಪಾರ್ಸಿ ಜನರು|ಪಾರ್ಸಿ ಜನರನ್ನು]] ಎಚ್.ಪಿ. ಮೋದಿ ಅವರೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು. ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ನರ ಹೊರತಾದ ಎಲ್ಲ ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಖ್ಯಾತ ಕ್ರೈಸ್ತರಾದ [[ಹರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜಿ|ಹರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರು]] ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಇದ್ದರು. * ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞರಾದ ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ, [[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] , [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಂ. ಮುನ್ಶಿಯವರೂ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. [[ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು]] ಮತ್ತು [[ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಂಡಿತ್]] ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಡಾ. [[ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸಿನ್ಹಾ|ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸಿನ್ಹಾರವರು]] ಸಂವಿಧಾನರಚನಾಸಭೆಯ ತಾತ್ಕಲಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. * ನಂತರ, ಡಾ.[[ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ '''''[[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]]''''' ಅವರು ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯು ಎರಡು ವರ್ಷ ೧೧ ತಿಂಗಳು ೧೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೧೬೬ ದಿನ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಮಾವೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೂ ಹಾಗು ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವಿತ್ತು. ===ಕರಡು ಸಮಿತಿ=== [[File:BN Rau 1988 stamp of India.jpg|thumb|ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್-1988 (stamp of India]] [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar Chairman, Drafting Committee of the Indian Constitution with other members on Aug. 29, 1947.jpg|thumb|420px|ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವರು) ಇತರ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಮಿತಿ. (ಎಡದಿಂದ ಕುಳಿತು) ಶ್ರೀ. ಎನ್. ಮಾಧವರಾವ್, ಸಯ್ಯದ್ ಸದುಲ್ಲಾ, ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್, ಸರ್. [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ಬೆನೆಗಲ್ ನರಸಿಂಗ್ ರಾವ್; ಎಡದಿಂದ ನಿಂತಿರುವುದು - ಶ್ರೀ. S.N. ಮುಖರ್ಜಿ, ಜುಗಲ್ ಕಿಶೋರ್ ಖನ್ನಾ ಮತ್ತು ಕೇವಲ್ ಕೃಷ್ಣನ್. (ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯, ೧೯೪೭)]] *೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಸಂವಿಧಾನದ ಅದರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಅವರು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೪೮ ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಕರಡು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿದರು. <Ref> Cite web |url=http://arunshourie.voiceofdharma.com/articles/ambedkar.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2012-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220030736/http://arunshourie.voiceofdharma.com/articles/ambedkar.htm |url-status=dead </ref> ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಕರಡನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ರಾವ್ ಅವರು, ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು.<ref>Rau, B. N. (1960). Rao, B. Shiva, ed. India's Constitution in the Making. Calcutta: Orient Longmans. pp. xxii.</ref>ಈ ಕರಡ ಅನ್ನು ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೯ ರಂದು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು, ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. <Ref> [http: // Www.thehindu.com/specials/in-depth/november-26-celebrating-constitutionday/article7918507.ece|accessdate=2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 | ದಿನಾಂಕ = 26 ನವೆಂಬರ್ 2015] </ref> *ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ([[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]]) ಸರಕಾರ ಕೇಳಿ ಕೊಂಡಂತೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೪೩ ವಿಧಿಗಳೂ ೧೩ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಆದ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಕರಡು ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ, ತಿದ್ದುವ, ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿ ಕೊಂಡಿತು. ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್ ಬರೆದ ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ನಂತರ ಹಲವು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಕೆಲವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ೩೧೫ ವಿಧಿಗಳೂ ೮ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಕೊನೆಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಧಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೯೫ಕ್ಕೇರಿತು. <ref>[https://www.britannica.com/biography/Benegal-Narsing-Rau Sir Benegal Narsing Rau;INDIAN JURIST]</ref> <ref>Constitution of India</ref> ===ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ರಚನಾ ಸಮಿತಿ=== *ಡಾ. [[ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಿತಿಯ ಇತರ ೬ ಸದಸ್ಯರು ನೇಮಕಗೊಂಡರು: ಕೆ.ಎಂ.ಮುನ್ಶಿ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಸಾದುಲಾ, ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್, ಗೋಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಎನ್. ಮಾಧವ ರಾವ್ (ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ಬಿ.ಎಲ್. ಮಿಟ್ಟರ್ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ); ಟಿ. ಟಿ. ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರಿ (ಅವರು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಡಿ.ಪಿ.ಖೈತಾನ್ ಬದಲಿಗೆ),[[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]]. ===ಆಶಯಗಳ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ(ಧೇಯಗಳ ನಿರ್ಣಯ)=== [[ಚಿತ್ರ:Nehru signing Indian Constitution.jpg|thumb| [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರವರು]] ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹಸ್ತಾಕ್ಷರಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರವರು]] ತಮ್ಮ ''ಆಶಯಗಳ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ : # ''ಭಾರತವು ಸ್ವತಂತ್ರ, ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಗಣರಾಜ್ಯ.;'' # ''ಭಾರತವು ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಸೇರಬಯಸುವ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ.'' # ''ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಘಟಕಗಳಾಗಿದ್ದು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಸರಕಾರದ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ ;'' # ''ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕರಣಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ದೊರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ;'' # ''ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯ; ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳು; ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸದಾಚಾರದ ಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾತು, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ, ಆರಾಧನೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸಂಗ-ಸಹವಾಸ ಮತ್ತು ಕೃತ್ಯಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಆಶ್ವಾಸಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತಿವುಗಳು ಒದಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ;'' # ''ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ, ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ, ದೀನ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ;'' # ''ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಭೂಮಿ, ಸಾಗರ ಮತ್ತು ವಾಯು ಪರಿಮಿತಿಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರೀಕ ದೇಶಗಳಂತೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ;'' # ''ಈ ದೇಶವು ಲೋಕಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮನುಕುಲದ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಮನಸಾರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುವುದು.'' ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ===ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಒತ್ತು=== [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar, chairman of the Drafting Committee, presenting the final draft of the Indian Constitution to Dr. Rajendra Prasad on 25 November, 1949.jpg|thumb|ಕರಡು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮ ಕರಡನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ.ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ 1949 ರ ನವೆಂಬರ್ 25 ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದರು]] ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪ್ರಭಾವ ಗಮನೀಯವಾದುದು. ಆದರೆ ಈ ಸಂವಿಧಾನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿರುವ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು]] ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವುಳ್ಳ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು. ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞ ಗ್ರಾನ್ವಿಲ್ ಆಸ್ಟಿನನ, "ಸರ್ವೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾಯಶಃ ಬೇರೆ ಯಾವ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನವೂ ಇಷ್ಟು ಒತ್ತು ನೀಡಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ===ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ=== ಈ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕರಣ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಢಿಕೃತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾತಿ, ಪಂಗಡ, ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಈ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. * ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ಬೆಂಬಲಿಗರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ [[ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿ|ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು]] ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದ [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗ ನೇತಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೇಲ್ಗೈ ಹೊಂದಿ, ಪ್ರಬಲ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸದೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. * ಸಂವಿಧಾನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬಯಸಿವೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನ ದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿತ ಇತರ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಾದ [[ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]], [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಧಿಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಸಂವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಗೊಂಡ ತತ್ವಗಳು== ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮ ರೂಪವು ಅನೇಕ ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂವಿಧಾನಗಳ ಬೇರೆಬೇರೆ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ. === [[ಬ್ರಿಟನ್|ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸಂವಿಧಾನ]] === # [[ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಪದ್ಧತಿ|ಸರಕಾರದ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ವರೂಪ]] # ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಪೌರತ್ವ # ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಭುತ್ವ # ಲೋಕಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತವರ ಪಾತ್ರ # ಶಾಸನೆ ರಚನೆಯ ವಿಧಾನ # ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (ಲೇಖನ ೧೩) === [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು # ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾದರಿ # ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ. # ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಮಹಾಸೇನಾಧಿಪತಿಯ ಪಟ್ಟ (ಲೇಖನ ೫೨) # ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (ಲೇಖನ ೧೩) # ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ === [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಾಕೀತು (ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು) # ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಗೆ ಸದಸ್ಯರ ನಾಮಕರಣ # ರಾಷ್ಟಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಚುನಾವಣಾ ವಿಧಾನ === [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]], # [[ಸಮಾನತೆ]] ಮತ್ತು # [[ಭ್ರಾತೃ‍ತ್ವ]] ಆದರ್ಶಗಳು === [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾದರಿ # ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲುಳಿದ ಶಕ್ತಿಗಳು # ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ನೇಮಕಾತಿ === [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ # ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯ ಅನಿರ್ಭಂದಿತ ವ್ಯಾಪರ - ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ # ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು === [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === (ಲೇಖನ ೫೧-ಎ) === [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === * [[ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ|ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ]] ಏರ್ಪಾಡು (ಲೇಖನ ೩೬೮) ==ಪೀಠಿಕೆ== {{ಮುಖ್ಯ|ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ}}(ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ) [[File:Constitution of India.jpg|thumb|'''ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ''' [[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ|ಪೀಠಿಕೆ ]](೪೨ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲು)]] {{cquote| :''ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಾದ ನಾವು, ಭಾರತವನ್ನು'' ಒಂದು '''ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಸಮಾಜವಾದಿ, ಜಾತ್ಯಾತೀತ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನಾಗಿ''' ವಿಧಿಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ, :''ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ'' '''ನ್ಯಾಯ''';ವನ್ನು :''ವಿಚಾರ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ'' '''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ''';ವನ್ನು :''ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ'' '''ಸಮಾನತೆ'''; :''ಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿ,'' :''ವೈಯಕ್ತಿಕ ಘನತೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಐಕ್ಯತೆಗೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ'' '''ಭ್ರಾತೃತ್ವತೆ''' ''ಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ''; :''ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ೧೯೪೯ರ ನವೆಂಬರ್ ಮಾಹೆಯ ೨೬ನೇ ದಿನದಂದು, ನಾವಾಗಿ ನಾವೇ ಈ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು'' '''ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಶಾಸನವನ್ನಾಗೆ ವಿಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ'''.}} * ಪೀಠಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಅಂಗವಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಇರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುವಲ್ಲಿ ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ದ್ವಂದ್ವ ನಿವಾರಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. * ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ, 'ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ' ಪ್ರಕರಣ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಇದ್ದಾಗ ''ಮಾತ್ರ'', ಮತ್ತಷ್ಟು ಅರ್ಥವತ್ತಾಗಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದೇ ಹೊರತು, ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. * ಪೀಠಿಕೆಯ ಮೂಲಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ "ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯ" ಎಂದಿತ್ತು. ಎರಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದಗಳಾದ "ಸಮಾಜವಾದಿ" ಮತ್ತು "ಜಾತ್ಯಾತೀತ" ಪದಗಳನ್ನು [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ]] ಸಂವಿಧಾನದ ೪೨ನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ (೧೯೭೫ - ೧೯೭೭)|ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, [[ಸರ್ದಾರ್ ಸ್ವರಣ್ ಸಿಂಗ್]] ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಿತಿಯು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ===ಪೀಠಿಕೆಯ ಮಹತ್ವ=== * ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ವಾಕ್ಯಗಳು, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪೀಠಿಕೆಯು ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಇದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. * ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಹಾಗು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾದರೂ ಅದನ್ನು ಅಥವಾ ಅದರ ಯಾವುದೇ ಅಂಶವನ್ನು ಕಾನೂನಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಜಾರಿ(ಹೇರು) ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. * ಪೀಠಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಪದಗಳು - "''ನಾವು, ಜನರು ''" - ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಜನಗಳ ಕೈನಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪೀಠಿಕೆಯು, [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಪ್ರತಿಯೂಬ್ಬ ನಾಗರೀಕ ಹಾಗು ಸರ್ಕಾರ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಸಮಾಜವಾದ]], [[ಜಾತಿ ನಿರಪೇಕ್ಷತೆ]] ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ - [[ನವೆಂಬರ್ ೨೬]] [[೧೯೪೯]] ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ===ಪೀಠಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಪದಗಳ ನಿರೂಪಣೆ=== ====ಸಾರ್ವಭೌಮ==== '''[[ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ|ಸಾರ್ವಭೌಮ]]''' ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಂದು. ಭಾರತವು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ. ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶೀ ಶಕ್ತಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಇಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಮುಕ್ತ, ಜನರಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರಕಾರ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ====ಸಮಾಜವಾದಿ==== '''[[ಸಮಾಜವಾದ|ಸಮಾಜವಾದಿ]]''' ಪದವು ಪೀಠಿಕೆಗೆ [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ]] ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅರ್ಥ [[ಧರ್ಮ]], [[ಜಾತಿ]], [[ಲಿಂಗ]], [[ಭಾಷೆ]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡದೇ ಇರುವುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅರ್ಥ [[ಭಾರತ ಸರಕಾರ]] ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ ಒಂದು [[ಸುಖೀ ರಾಜ್ಯ|ಸುಖೀ ರಾಜ್ಯದ]] ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗುವುದಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ಜೀತಪದ್ಧತಿ]] ನಿವಾರಣೆ, ಸಮಾನ ಭತ್ಯೆ ಮಸೂದೆ ಮತ್ತು [[ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ]] ನಿಷೇಧ ಮಸೂದೆ ಸೇರಿವೆ. ====ಜಾತ್ಯತೀತ==== '''[[ಜಾತ್ಯತೀತ]]''' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪೀಠಿಕೆಗೆ [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರ]] ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹನೆ]]. ಭಾರತವು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಆಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ ಪರ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕಾನೂನಿನ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರಕಾರೀ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ ಆಚಾರ-ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಬೊಮ್ಮಾಯಿ vs ಭಾರತ ಸರಕಾರ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯು [[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಅಂಗ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ. ====ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ==== '''[[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]'''ವಾದ ಭಾರತ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸರಕಾರವನ್ನು [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತಾಧಿಕಾರ|ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತಾಧಿಕಾರದ]] ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ೧೮ ವರ್ಷಗಳ ವಯೋಮಿತಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಜೆಗಳು ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಮತ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಟ್ಟದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ====ಗಣತಂತ್ರ==== '''[[ಗಣತಂತ್ರ]]'''ವು [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ|ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ]] ವಿರುದ್ದವಾದದ್ದು. ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ತರು ವಂಶ ಪಾರಂಪರೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜೀವಮಾನದವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರೆಗೆ ನೇಮಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಗಣತಂತ್ರ ಎಂದರೆ " ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಗಣತಂತ್ರ" ಎನ್ನುವರು. ==ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳು== ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ೧೨ ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಪರಮಾವದಿ; ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಬಳ(ವರಮಾನ);ಪ್ರಮಾಣವಚನಗಳ ವಿಧಗಳು; [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]](ರಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಷತ್ತು - ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆ)ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಎಂದು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು. [[ಅನುಸೂಚಿತ ಜಾತಿ]] ಮತ್ತು [[ಅನುಸೂಚಿತ ಪಂಗಡ|ಅನುಸೂಚಿತ ಪಂಗಡಗಳ]] ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು;ಅಸ್ಸಾಮಿನಲ್ಲಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು; ಕೇಂದ್ರ(ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ),ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು ದ್ವಂದ್ವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು; ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು ; ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಅವಧಿಯ ಸುಧಾರಣೆ ; ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ [[ಸಿಕ್ಕಿಂ|ಸಿಕ್ಕಿಂನ್]] ಸಂಯೋಗ; ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯರ ಪಕ್ಷಾಂತರ ವಿರುದ್ದ ವಿಶೇಷ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ; ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ; ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆ . ==ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು== ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿವೆ: # ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಹುಮತದಿಂದ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿರುವ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸದೀಯರ ಅಂಗೀಕಾರವಿದ್ದರೆ, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. # ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದಿಂದ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರು ಹಾಜರಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ೩ರಲ್ಲಿ ೨ ಭಾಗ ಸಂಸದೀಯರು ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ ಅ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. # ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಬಂಧದ ಬಗೆಗಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನಂತೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತವಿದ್ದು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಕನಿಷ್ಟ ಅರ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ ಗಳಿಸಿದರೆ, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. {{ref|am}} ಮೇಲಿನಂತೆ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಒಂದು ಕಠಿಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದರೂ, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತೀ ತಿದ್ದಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆಯೆ ಆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೨ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಷ್ಟು ಆಗಿವೆ. ಈ ಸಂವಿಧಾನ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬೇರೆ ಜನತಂತ್ರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾಯಿದೆ (ordinance) ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ತರಬಲ್ಲ ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೭೪ರ ''ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೇರಳಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ'' ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ನೀಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ''ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ''ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದರಡಿಯಲ್ಲಿ ೩೯ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಅವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿತು. ಎಚ್.ಎಮ್.ಸೀರ್ವಾಯ್‍ರಂತಃ ಕೆಲ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ತಜ್ಞರು ಇದು ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಆಶಯಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. :::ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ೧೦೮ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೧೦ ನೇ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ ೯ರಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಧೆಯಕ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಿ ರಾಷ್ತ್ರಪತಿಗಲಳ ಅಂಕಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೧೭ ನೇ ಜೂನ್ ೧ ರಂದು ಸರಕು ಸೇವಾ ತೇರಿಗೆಯನ್ನು ೧೦೧ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಶಾಸನ ವಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಿತು. ಇದು ೧೨೨ನೇ ಅನ್ವೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿತು. ==ಲೇಖನಗಳು== * '''ಭಾಗ ೧''' - ವಿಧಿ ೧-೪ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ * '''ಭಾಗ ೨''' - ೫-೧೧ [[ಪೌರತ್ವ]] ದ ಮೇಲೆ * '''ಭಾಗ ೩''' - 1) ಲೇಖನಗಳು ೧೨-೩೫ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು]] :2) ಲೇಖನಗಳು ೧೪-೧೮ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು, :3) ಲೇಖನಗಳು ೧೯-೨೨ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ]] ಹಕ್ಕು, :4) ಲೇಖನಗಳು ೨೩-೨೪ [[ಶೋಷಣೆ|ಶೋಷಣೆಯ]] ವಿರುದ್ಧ ಹಕ್ಕು, :5) ಲೇಖನಗಳು ೨೫-೨೮ [[ಧಾರ್ಮಿಕ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು, :6) ಲೇಖನಗಳು ೨೯-೩೧ [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಶೈಕ್ಷಣಿಕ]] ಹಕ್ಕು, :7) ಲೇಖನಗಳು ೩೨-೩೫ [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ]] ಪರಿಹಾರದ ಹಕ್ಕು * '''ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕು''':'''ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು''': ದಿ.24 ಆಗಸ್ಟ್, 2017 ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿ, "ಖಾಸಗಿತ್ವದ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ" ಎಂದು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಹೇಳಿದೆ.<ref>http://www.prajavani.net/news/article/2017/08/25/515835.html ಚಾರಿತ್ರಿಕ ತೀರ್ಪು;ಖಾಸಗಿತನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು</ref> * '''ಭಾಗ ೪''' - ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಾಕೀತುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಲೇಖನಗಳಾದ ೩೬ - ೫೧(ರಾಜ್ಯನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು) * '''ಭಾಗ ೪(ಎ)''' ಲೇಖನ ೫೧ ಅ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ - ಪ್ರತಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ===ಅಧ್ಯಾಯ ೧=== ::*ಲೇಖನಗಳು ೫೨-೭೮ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]] ದ ಬಗ್ಗೆ ಅ ::* ಲೇಖನಗಳು ೫೨-೭೩ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೪-೭೫ ಮಂತ್ರಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ::* ಲೇಖನ ೭೬ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್, ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೭-೭೮ [[ಭಾರತ ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರ]]ದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೭೯-೧೨೨ [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತು]] ಬಗ್ಗೆ'''. ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೯-೮೮ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಂವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೮೯-೯೮ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೯೯-೧೦೦ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೧-೧೦೪ ಸದಸ್ಯರ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೫-೧೦೬ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರ, ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೭-೧೧೧ [[ಶಾಸಕಾಂಗ|ಶಾಸಕಾಂಗದ]] ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೧೨-೧೧೭ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೧೮-೧೨೨ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನ ೧೨೩ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನ ೧೨೩ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿರಾಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು [[ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಝ್ನೆ]] ಹೊರಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನಗಳು ೧೨೪-೧೪೭ ಕೇಂದ್ರ [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ|ನ್ಯಾಯಾಂಗದ]] ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೨೪-೧೪೭ [[ಭಾರತದ ಪರಮೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಪರಮೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ (ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್) ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫ - ಲೇಖನಗಳು ೧೪೮-೧೫೧ ಭಾರತದ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೪೮ - ೧೫೧ [[ಕಾಂಪ್ಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್-ಜನರಲ್‍|ಕಾಂಪ್ಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್-ಜನರಲ್‍ನ]] ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೬''' - ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನ ೧೫೨ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ''' ::* ಲೇಖನ ೧೫೨ - ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ|ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ]] ಹೊರಪಡಿಸುವಿಕೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೧೫೩-೧೬೭ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ|ಕಾರ್ಯಾಂಗದ]] ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೫೩-೧೬೨ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ರಾಜ್ಯಪಾಲರ]] ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೩-೧೬೪ ಮಂತ್ರಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ::* ಲೇಖನ ೧೬೫ ರಾಜ್ಯದ ಅಡ್ವೋಕೇಟ್-ಜನರಲ್ ರ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೬-೧೬೭ ಸರಕಾರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೧೬೮ - ೨೧೨ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಬಗ್ಗೆ'''. ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೮ - ೧೭೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೭೮ - ೧೮೭ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೮೮ - ೧೮೯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೦ - ೧೯೩ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೪ - ೧೯೫ ಸಭೆಯ ಮತ್ತದರ ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಗಳು, ಸವಲತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳು, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೬ - ೨೦೧ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೦೨ - ೨೦೭ ಅರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೦೮ - ೨೧೨ ಇತರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನ ೨೧೩ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೨೧೩ - ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಸಂಸತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫''' - ಲೇಖನಗಳು ೨೧೪ - ೨೩೧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೧೪ - ೨೩೧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೬''' - ಲೇಖನಗಳು ೨೩೩ - ೨೩೭ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೩೩ - ೨೩೭ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೭''' - ಮೊದಲನೆ ಅನುಚ್ಛೇಧದ 'ಬಿ' ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನ ೨೩೮ ಲೇಖನ ೨೩೮ರ ರದ್ದುಪಡಿಸುವಿಕೆ. ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. * '''ಭಾಗ ೮''' - ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೨೩೯ - ೨೪೨ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೯''' - ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೩ - ೨೪೩ಓ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೯ಎ''' - ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೩ಪಿ - ೨೪೩ಜೆಡ್‍ಜಿ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೦''' - ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೪ - ೨೪೪ಎ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಶಾಸನಸಭೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ. === ಭಾಗ ೧೧ - ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಭಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ === :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೨೪೫ - ೨೫೫ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ''': ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೫ - ೨೫೫ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ: *ಸಂವಿಧಾನದ 11ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಒಕ್ಕೂಟ (UNION) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಶಾಸನಗಳ ರಚನೆಯ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ . *245 ರಿಂದ 255 ನೇ ವಿಧಿಯು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸನಗಳ ರಚನೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ (ಕೇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸಂಸತ್ ಇಡೀ ಭಾರತದ ಭೂ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಆಯ್ದ ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶಾಸನ ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. :೧)ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಟ್ಟಿ (UNION LIST) 97 ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅಗತ್ಯ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. :೨)ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (STATE LIST) 66 ವಿಷಯಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಇದೆ. :೩)ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (CONCURRENT LIST) 47 ವಿಷಯಗಳಿವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಅನುಸಾರ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಇದೆ. *ರಾಜ್ಯ ರಚಿಸಿದ ಶಾಸನವು ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಸನಕ್ಕೇ ಮಾನ್ಯತೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ (RESIDUARY POWER) ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಇದೆ.(<ref>ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ</ref>) ====ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೨೫೬ - ೨೬೩ ಆಡಳಿತದ ಸಂಬಂಧಗಳು==== ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೫೬ - ೨೬೧ - ಸಾಮಾನ್ಯ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೨ - [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ವಿವಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೩ - ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ. * '''ಭಾಗ ೧೨''' - [[ಹಣಕಾಸು]], [[ಸ್ವತ್ತು]], [[ಒಪ್ಪಂದ|ಒಪ್ಪಂದಗಳು]] ಮತ್ತು ದಾವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೨೬೪ - ೨೯೧ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೪ - ೨೬೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೮ - ೨೮೧ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆದಾಯದ ಹಂಚುವಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೮೨ - ೨೯೧ ಇತರೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೨೯೨ - ೨೯೩ ಸಾಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೯೨ - ೨೯೩ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಾಲ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೨೯೪ - ೩೦೦ ಸ್ವತ್ತು, ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಹಕ್ಕುಗಳು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಅಭಾರಗಳು ಮತ್ತು ದಾವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೯೪ - ೩೦೦ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಾರಗಳು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನ ೩೦೦ಎ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೩೦೦ಎ - ಜನರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ತಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೩''' - ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಳಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೦೧ - ೩೦೫ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆ ಹಾಗು ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಅಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನ ೩೦೬ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. :* ಲೇಖನ ೩೦೭ - ಲೇಖನ ೩೦೧ ರಿಂದ ೩೦೪ರಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ. * '''ಭಾಗ ೧೪''' - ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫ - ಲೇಖನಗಳು ೩೦೮ - ೩೧೪ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೦೮ - ೩೧೩ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನ ೩೧೪ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಇಪ್ಪತೆಂಟನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೨, ಎಸ್. ೩ (೨೯-೮-೧೯೭೨ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೩೧೫ - ೩೨೩ ಲೋಕಸೇವ ಆಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೧೫ - ೩೨೩ ಲೋಕಸೇವ ಆಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೪ಎ''' - [[ಆಯೋಗ|ಆಯೋಗಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೨೩ಎ - ೩೨೩ಬಿ * '''ಭಾಗ ೧೫''' - ಚುನಾವಣೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ :* ಲೇಖನಗಳು ೩೨೪ - ೩೨೯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನ ೩೨೯ ಎ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ನಲ್ವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೮, ಎಸ್.೩೬ (೨೦-೬-೧೯೭೯ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. * '''ಭಾಗ ೧೬''' - ಕೆಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೩೩೦ -೩೪೨ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ|ಮೀಸಲಾತಿಯ]] ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೭''' - [[ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು|ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೩ - ೩೪೪ ಕೇಂದ್ರದ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೩ - ೩೪೪ ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ :* '''ಅಧ್ಯಾಯ ೨''' - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೫ - ೩೪೭ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೫ -೩೪೭ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೮ - ೩೪೯ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತ್ಯಾದಿ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೮ - ೩೪೯ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತ್ಯಾದಿ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನಗಳು ೩೫೦ - ೩೫೧ ವಿಶೇಷ ನಿರ್ದೇಶಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ - ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ ಎ - ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರಕಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ಬಿ - ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿ ನೇಮಕದ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನ ೩೫೧ - [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ]] ಬೆಳವಣೆಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕ. * '''ಭಾಗ ೧೮''' - ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೫೨ - ೩೫೯ - ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು. :* ಲೇಖನ ೩೫೯ಎ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಅರವತ್ತಮೂರನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೮೯, ಎಸ್. ೩ (೬-೧-೧೯೯೦ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. :ಲೇಖನ ೩೬೦ - ಹಣಕಾಸಿನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು. * '''ಭಾಗ ೧೯''' - ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೧ - ೩೬೧ಎ - ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳು :* ಲೇಖನ ೩೬೨ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ಸಂವಿಧಾನ (ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೧, ಎಸ್.೨ . :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೩ - ೩೬೭ - ಇತರೆ * '''ಭಾಗ ೨೦''' - ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನ ೩೬೮ - ಶಾಸನಸಭೆಗಿರುವ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತದನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ. * '''ಭಾಗ ೨೧''' - ತಾತ್ಕಾಲಿಕ, ಹಂಗಾಮಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೯ -೩೭೮ಎ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ, ಹಂಗಾಮಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನಗಳು ೩೭೯ - ೩೯೧ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. :* ಲೇಖನ ೩೯೨ - ಸಂಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಅಧಿಕಾರಗಳು. * '''ಭಾಗ ೨೨''' - ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನ, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ರದ್ದು ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೯೩ -೩೯೫ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ದಿನ, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ರದ್ದು ಮಾಡುವಿಕೆ {{ref|art}} ==ಲೇಖನ ೩೭೦== *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]] *"ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಗೆಗೆ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸೇರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref> https://www.deccanherald.com/content/440377/bjp-quiet-explained-article-370.html BJP is quiet since I explained Article 370 to Modi: Jethmalani Srinagar, Nov 8, 2014, (PTI), NOV 08 2014</ref> ===ಲೇಖನ ೩೭೦ ಮತ್ತು ೩೫ ಎ ರದ್ದು=== *ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ|೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]], ಮತ್ತು ೩೫ಎ ವಿಧಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಶಿಫಾರಸಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರು ಅಂಕಿತ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದರು. ೩೭೦ ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ವಿಧೇಯಕವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ೫, ೨೦೧೯ ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಮಂಡಿಸಿದರು. ವಿಧೇಯಕಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರಕಿತು. ಇದು ದಿ ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ಲೋಕಸಭೆ ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಎರಡೂ ನಿಯಮಗಳು ಖಾಯಂ ಆಗಿ ರದ್ದಾಯಿತು.<ref>https://www.udayavani.com/news-section/national-news/jammu-and-kashmir-to-be-union-territory-with-legislature-ladakh-to-be-ut-without-legislature {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190806145628/https://www.udayavani.com/news-section/national-news/jammu-and-kashmir-to-be-union-territory-with-legislature-ladakh-to-be-ut-without-legislature |date=2019-08-06 }} ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಮೂಲಕ ಅಂಗೀಕಾರ; <---ನಾಗೇಂದ್ರ ತ್ರಾಸಿ, Aug 5, 2019,---!]</ref><ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/jammu-and-kashmir-special-655958.html ಜಾರಿಯಾದಾಗ ಪರಿಣಾಮಗಳು]</ref> <ref>https://www.prajavani.net/stories/national/kashmir-discussion-begins-656195.html 370 ರದ್ದತಿ, ಪುನಾರಚನೆ ವಿಧೇಯಕ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ;A!---ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;Published: 06 ಆಗಸ್ಟ್ 2019,- - -</ref> ==ಟೀಕೆಗಳು== ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ವನ್ನು ನಾಡಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಂಗವನ್ನಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನವು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ವು [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ]] ಗಳಿಗಿಂತ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮಜಬೂತಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಧಿಕಾರಶಾಹೀ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ದುರುಪಯೋಗದ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡುವುದೆಂಬ ಟೀಕೆಯೂ ಸೇರಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಬಡತನಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== * {{note|am}} ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ವಿಧಾನದ ವಿವರಣೆ [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India#Part_XX_Amendment_of_the_Constitution ಇಲ್ಲಿದೆ] * {{note|art}} ಆಧಾರ: [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ] * {{note|pre}} ಆಧಾರ: [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India#Preamble ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] *೨೦೧೯ ರ ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ;-([https://www.prajavani.net/stories/national/what-is-citizenship-amendment-bill-what-does-it-do-and-why-congress-and-other-opposition-parties-689093.html 2019 ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ? ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ; dated: 10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019]) ==ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು- ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾಹಿತಿ== *ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳ ಪರಿಚಯ:[https://www.prajavani.net/explainer/explainer-republic-union-of-india-700700.html ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ| ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ನೋಟ-d: 26 ಜನವರಿ 2020,] ==ನೋಡಿ== *ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ *[[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆ ೨೦೧೭]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] *[[ಭಾರತದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದ್ಧತಿ]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ]] *[[ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] *[[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ]] *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]] *[[ಪೌರತ್ವ]] *[[ದ್ವಿಪ್ರಜೆತನ ಅಥವಾ ದ್ವಿಪೌರತ್ವ]] *[[ಪೌರತ್ವ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, ೨೦೧೯]] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ== *[https://www.prajavani.net/constitution-india-608564.html ಸಂವಿಧಾನ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಲ್ಲ; ನಿತಿನ್ ಪೈ;Published: 20 ಜನವರಿ 2019] *[https://www.prajavani.net/op-ed/opinion/republic-day-and-indian-610657.html ಜನತಂತ್ರದ ಅರ್ಥ ಅರಿಯೋಣ; ಎಂ.ಅಬ್ದುಲ್ ರೆಹಮಾನ್ ಪಾಷ: 29 ಜನವರಿ 2019,] *[https://www.prajavani.net/columns/%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%AE%E0%B3%8C%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B5%E0%B2%A6-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B3%82 ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳೂ ವಾಸ್ತವದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯೂ;ಸಿ.ಜಿ. ಮಂಜುಳಾ;d: 01 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220703051201/https://www.prajavani.net/columns/%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%AE%E0%B3%8C%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B5%E0%B2%A6-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B3%82 |date=2022-07-03 }} *[https://www.prajavani.net/save-indian-constitution-627911.html ಸಂವಿಧಾನ ಉಳಿಸುವುದೆಂದರೆ... - ಪ್ರೊ. ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪd: 14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019,] ==ಪೂರಕ ಲೇಖನ== *[https://kn.wikisource.org/s/1fr ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ] == ಮೂಲಗಳು == # https://india.gov.in/my-government/constitution-india {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191111125035/https://www.india.gov.in/my-government/constitution-india |date=2019-11-11 }}. # http://indiacode.nic.in/coiweb/welcome.html. #Social Science – Part II: Indian National Council of Educational Research and Training textbook #[http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Booksources&isbn=817450351X ISBN 81-7450-351-X] {{Wikisource|Constitution of India}} {{IndiaFreedom}} ==ನೋಡಿ== *[https://kn.wikisource.org/s/1fr ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] s8emmqauwgmsokt9rcqly26lm8tlwct 1375203 1375202 2026-06-17T13:46:50Z Anjali guru arjunagi 83573 /* ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ */ 1375203 wikitext text/x-wiki {{Infobox constitution | document_name= ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ | italic_title= no | image = Constitution of India.jpg | image_width= | image_caption=[[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ]]ಯ [https://www.wdl.org/en/item/2672/view/1/1/ ಮೂಲ ಪಠ್ಯ] | date_ratified= {{Start date and age|df=yes|1949|11|26}} | date_effective= {{Start date and age|df=yes|1950|01|26}} | writer= * [[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]]<br/>{{small|ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು}}<ref name="Two Civil Servants Who Built India" /> * [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್|ಬೆನೆಗಲ್ ನರ್ಸಿಂಗ್ ರಾವ್]]<br/>{{small|ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರು}} * [[ಸುರೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಮುಖರ್ಜಿ]]<br/>{{small|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕರಡುಗಾರರು}}<ref name="Two Civil Servants Who Built India">{{cite news | last = Wangchuk | first = Rinchen Norbu | date = 22 January 2019 | title = Two Civil Servants who Built India's Democracy, But You've Heard of Them | url = https://www.thebetterindia.com/170367/ias-hero-republic-day-india-first-election-democracy/ | work = | location = | access-date = 22 January 2019 }}</ref> <br/>ಮತ್ತು ಇತರೆ[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ | ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯರು | signers= ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ೨೮೪ ಸದಸ್ಯರು | purpose= To replace the [[Indian Independence Act 1947]] | system = ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಗಣರಾಜ್ಯ | number_entrenchments = ೨ | date_last_amended = [[One Hundred and Third Amendment of the Constitution of India|೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೨೦ (೧೦೪ ನೇ)]] | citation = {{citation |url= http://legislative.gov.in/sites/default/files/COI.pdf |title= Constitution of India |date= 2020-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929185051/http://legislative.gov.in/sites/default/files/COI.pdf|archive-date= 2020-09-29}} | federalism = ಏಕೀಕೃತ ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತ | chambers = [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಎರಡು]] ([[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]] ಮತ್ತು [[ಲೋಕಸಭೆ]]) | branches = ಮೂರು (ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ) | executive = [[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] ಸಂಸತ್ತಿನ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಕೆಳಮನೆ]]ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್. | jurisdiction = {{flag|ಭಾರತ}} | courts = [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]], [[List of high courts in India|ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[District Courts of India|ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು]] | number_amendments = [[List of amendments of the Constitution of India|೧೦೪]] | electoral_college = ಹೌದು, ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ | supersedes = [[1935ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೩೫]]<br/>[[ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೪೭]] | title_orig = | orig_lang_code = hi | location_of_document = [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್]], [[ನವದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]] }} '''ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ'''ವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಜನರನ್ನು ಆಳುವ [[ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರದ]] ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂವಿಧಾನವು ೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೭ ರಿಂದ ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೯ರ ಮಧ್ಯ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯಿಂದ]] ರಚನೆಗೊಂಡು, ೨೬ ಜನವರಿ ೧೯೫೦ ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿ ೨೬ ರಂದು [[ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ ೩೬೫( ನಂತರ ೪೬೭) ವಿಧಿಗಳು ೨೨ (ನಂತರ ೨೫)ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ೮(ನಂತರ ೧೨) ಅನುಚ್ಛೇದಗಳನ್ನೂ, ೧೧೮ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಈ [[ಸಂವಿಧಾನ]] ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ದೀರ್ಘವಾದುದ್ದು. ಈ ಸಂವಿಧಾನದ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ]] ಆವೃತ್ತಿಯು ೧,೧೭,೩೬೯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಸಂವಿಧಾನದ ಮಹತ್ವ/ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== * ಸಂವಿಧಾನವು [[ದೇಶ|ದೇಶದ]] ಜನರನ್ನು ಆಳುವ [[ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರದ]] ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]], [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ|ನ್ಯಾಯಾಂಗಗಳನ್ನು]] ಸರಕಾರದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರತಿ ಅಂಗದ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಖಚಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. * ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಜನತೆ ಹಾಗೂ ಸರಕಾರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶದ ಎಲ್ಲ [[ಕಾನೂನು|ಕಾನೂನುಗಳಿಗಿಂತ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾನೂನು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶದ ಗುರಿಗಳು - [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]], [[ಸಮಾಜವಾದ]], [[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]] ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಗ್ರತೆ]] ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. * ಅದು ಪ್ರಜೆಗಳ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು, ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು|ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು]] ಖಚಿತವಾಗಿ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ''೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ಆಜ್ಞೆ (ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯ ಕುರಿತು), ೧೯೫೪'' ರಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ=== * [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧವು]] [[ಮೇ ೯]], [[೧೯೪೫|೧೯೪೫ರಂದು]] [[ಯೂರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ]] ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ [[ಜುಲೈ|ಜುಲೈನಲ್ಲಿ]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ]] ಹೊಸ ಸರಕಾರವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಹೊಸ ಸರಕಾರವು ತನ್ನ ''ಭಾರತೀಯ ಧೋರಣೆ'' (ಇಂಡಿಯನ್ ಪಾಲಿಸಿ)ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. * ಮೂವರು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟೀಷ್]] ಮಂತ್ರಿಗಳ ತಂಡವೊಂದು, [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ]] ಬಗ್ಗೆ, ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಲು [[ಭಾರತ|ಭಾರತಕ್ಕೆ]] ಬಂದಿತು. ಈ ತಂಡವನ್ನು '[[೧೯೪೬ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ|ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ]]' (Cabinet Mission) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. * ಸಂವಿಧಾನದ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ಈ ಸಮಿತಿಯು, ಕರಡು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ೨೯೬ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು [[೧೯೪೬|೧೯೪೬ರ]] ಜುಲೈ - ಅಗಸ್ಟ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದವು. [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫]], [[೧೯೪೭|೧೯೪೭ರಂದು]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೊಂದಿಗೆ]] ಸಂವಿಧಾನರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಭೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಯು [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯]], [[೧೯೪೬ರಂದು]] ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. === ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆ === *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ]] * ಭಾರತದ ಜನತೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಆ ಸಭೆಗಳು ಸಂವಿಧಾನರಚನಾ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಿದರು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸದಸ್ಯರು ಇದ್ದರು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸದಸ್ಯರೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. * [[ಜವಾಹರ್‍ಲಾಲ್ ನೆಹರೂ]], [[ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]], [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್|ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್]], [[ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಂ ಆಝಾದ್]] ಮತ್ತು [[ಶ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ]] ಇವರುಗಳು ಸಭೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. [[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗ|ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದರು. * [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಫ್ರಾಂಕ್ ಆಂಟನಿ ಅವರೂ [[ಪಾರ್ಸಿ ಜನರು|ಪಾರ್ಸಿ ಜನರನ್ನು]] ಎಚ್.ಪಿ. ಮೋದಿ ಅವರೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು. ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ನರ ಹೊರತಾದ ಎಲ್ಲ ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಖ್ಯಾತ ಕ್ರೈಸ್ತರಾದ [[ಹರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜಿ|ಹರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರು]] ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಇದ್ದರು. * ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞರಾದ ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ, [[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] , [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಂ. ಮುನ್ಶಿಯವರೂ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. [[ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು]] ಮತ್ತು [[ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಂಡಿತ್]] ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಡಾ. [[ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸಿನ್ಹಾ|ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸಿನ್ಹಾರವರು]] ಸಂವಿಧಾನರಚನಾಸಭೆಯ ತಾತ್ಕಲಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. * ನಂತರ, ಡಾ.[[ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ '''''[[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]]''''' ಅವರು ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯು ಎರಡು ವರ್ಷ ೧೧ ತಿಂಗಳು ೧೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೧೬೬ ದಿನ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಮಾವೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೂ ಹಾಗು ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವಿತ್ತು. ===ಕರಡು ಸಮಿತಿ=== [[File:BN Rau 1988 stamp of India.jpg|thumb|ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್-1988 (stamp of India]] [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar Chairman, Drafting Committee of the Indian Constitution with other members on Aug. 29, 1947.jpg|thumb|420px|ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವರು) ಇತರ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಮಿತಿ. (ಎಡದಿಂದ ಕುಳಿತು) ಶ್ರೀ. ಎನ್. ಮಾಧವರಾವ್, ಸಯ್ಯದ್ ಸದುಲ್ಲಾ, ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್, ಸರ್. [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ಬೆನೆಗಲ್ ನರಸಿಂಗ್ ರಾವ್; ಎಡದಿಂದ ನಿಂತಿರುವುದು - ಶ್ರೀ. S.N. ಮುಖರ್ಜಿ, ಜುಗಲ್ ಕಿಶೋರ್ ಖನ್ನಾ ಮತ್ತು ಕೇವಲ್ ಕೃಷ್ಣನ್. (ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯, ೧೯೪೭)]] *೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಸಂವಿಧಾನದ ಅದರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಅವರು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೪೮ ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಕರಡು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿದರು. <Ref> Cite web |url=http://arunshourie.voiceofdharma.com/articles/ambedkar.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2012-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220030736/http://arunshourie.voiceofdharma.com/articles/ambedkar.htm |url-status=dead </ref> ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಕರಡನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ರಾವ್ ಅವರು, ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು.<ref>Rau, B. N. (1960). Rao, B. Shiva, ed. India's Constitution in the Making. Calcutta: Orient Longmans. pp. xxii.</ref>ಈ ಕರಡ ಅನ್ನು ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೯ ರಂದು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು, ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. <Ref> [http: // Www.thehindu.com/specials/in-depth/november-26-celebrating-constitutionday/article7918507.ece|accessdate=2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 | ದಿನಾಂಕ = 26 ನವೆಂಬರ್ 2015] </ref> *ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ([[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]]) ಸರಕಾರ ಕೇಳಿ ಕೊಂಡಂತೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೪೩ ವಿಧಿಗಳೂ ೧೩ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಆದ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಕರಡು ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ, ತಿದ್ದುವ, ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿ ಕೊಂಡಿತು. ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್ ಬರೆದ ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ನಂತರ ಹಲವು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಕೆಲವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ೩೧೫ ವಿಧಿಗಳೂ ೮ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಕೊನೆಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಧಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೯೫ಕ್ಕೇರಿತು. <ref>[https://www.britannica.com/biography/Benegal-Narsing-Rau Sir Benegal Narsing Rau;INDIAN JURIST]</ref> <ref>Constitution of India</ref> ===ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ರಚನಾ ಸಮಿತಿ=== *ಡಾ. [[ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಿತಿಯ ಇತರ ೬ ಸದಸ್ಯರು ನೇಮಕಗೊಂಡರು: ಕೆ.ಎಂ.ಮುನ್ಶಿ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಸಾದುಲಾ, ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್, ಗೋಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಎನ್. ಮಾಧವ ರಾವ್ (ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ಬಿ.ಎಲ್. ಮಿಟ್ಟರ್ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ); ಟಿ. ಟಿ. ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರಿ (ಅವರು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಡಿ.ಪಿ.ಖೈತಾನ್ ಬದಲಿಗೆ),[[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]]. ===ಆಶಯಗಳ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ(ಧೇಯಗಳ ನಿರ್ಣಯ)=== [[ಚಿತ್ರ:Nehru signing Indian Constitution.jpg|thumb| [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರವರು]] ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹಸ್ತಾಕ್ಷರಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರವರು]] ತಮ್ಮ ''ಆಶಯಗಳ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ : # ''ಭಾರತವು ಸ್ವತಂತ್ರ, ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಗಣರಾಜ್ಯ.;'' # ''ಭಾರತವು ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಸೇರಬಯಸುವ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ.'' # ''ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಘಟಕಗಳಾಗಿದ್ದು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಸರಕಾರದ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ ;'' # ''ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕರಣಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ದೊರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ;'' # ''ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯ; ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳು; ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸದಾಚಾರದ ಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾತು, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ, ಆರಾಧನೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸಂಗ-ಸಹವಾಸ ಮತ್ತು ಕೃತ್ಯಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಆಶ್ವಾಸಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತಿವುಗಳು ಒದಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ;'' # ''ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ, ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ, ದೀನ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ;'' # ''ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಭೂಮಿ, ಸಾಗರ ಮತ್ತು ವಾಯು ಪರಿಮಿತಿಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರೀಕ ದೇಶಗಳಂತೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ;'' # ''ಈ ದೇಶವು ಲೋಕಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮನುಕುಲದ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಮನಸಾರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುವುದು.'' ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ===ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಒತ್ತು=== [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar, chairman of the Drafting Committee, presenting the final draft of the Indian Constitution to Dr. Rajendra Prasad on 25 November, 1949.jpg|thumb|ಕರಡು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮ ಕರಡನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ.ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ 1949 ರ ನವೆಂಬರ್ 25 ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದರು]] ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪ್ರಭಾವ ಗಮನೀಯವಾದುದು. ಆದರೆ ಈ ಸಂವಿಧಾನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿರುವ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು]] ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವುಳ್ಳ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು. ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞ ಗ್ರಾನ್ವಿಲ್ ಆಸ್ಟಿನನ, "ಸರ್ವೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾಯಶಃ ಬೇರೆ ಯಾವ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನವೂ ಇಷ್ಟು ಒತ್ತು ನೀಡಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ===ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ=== ಈ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕರಣ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಢಿಕೃತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾತಿ, ಪಂಗಡ, ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಈ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. * ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ಬೆಂಬಲಿಗರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ [[ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿ|ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು]] ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದ [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗ ನೇತಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೇಲ್ಗೈ ಹೊಂದಿ, ಪ್ರಬಲ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸದೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. * ಸಂವಿಧಾನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬಯಸಿವೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನ ದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿತ ಇತರ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಾದ [[ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]], [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಧಿಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಸಂವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಗೊಂಡ ತತ್ವಗಳು== ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮ ರೂಪವು ಅನೇಕ ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂವಿಧಾನಗಳ ಬೇರೆಬೇರೆ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ. === [[ಬ್ರಿಟನ್|ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸಂವಿಧಾನ]] === # [[ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಪದ್ಧತಿ|ಸರಕಾರದ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ವರೂಪ]] # ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಪೌರತ್ವ # ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಭುತ್ವ # ಲೋಕಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತವರ ಪಾತ್ರ # ಶಾಸನೆ ರಚನೆಯ ವಿಧಾನ # ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (ಲೇಖನ ೧೩) === [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು # ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾದರಿ # ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ. # ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಮಹಾಸೇನಾಧಿಪತಿಯ ಪಟ್ಟ (ಲೇಖನ ೫೨) # ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (ಲೇಖನ ೧೩) # ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ === [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಾಕೀತು (ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು) # ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಗೆ ಸದಸ್ಯರ ನಾಮಕರಣ # ರಾಷ್ಟಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಚುನಾವಣಾ ವಿಧಾನ === [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]], # [[ಸಮಾನತೆ]] ಮತ್ತು # [[ಭ್ರಾತೃ‍ತ್ವ]] ಆದರ್ಶಗಳು === [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾದರಿ # ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲುಳಿದ ಶಕ್ತಿಗಳು # ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ನೇಮಕಾತಿ === [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === # ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ # ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯ ಅನಿರ್ಭಂದಿತ ವ್ಯಾಪರ - ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ # ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡು ಸದನಗಳ ಜಂಟಿ ಸಭೆ # ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು === [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === (ಲೇಖನ ೫೧-ಎ) === [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ]] === * [[ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ|ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ]] ಏರ್ಪಾಡು (ಲೇಖನ ೩೬೮) ==ಪೀಠಿಕೆ== {{ಮುಖ್ಯ|ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ}}(ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ) [[File:Constitution of India.jpg|thumb|'''ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ''' [[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ|ಪೀಠಿಕೆ ]](೪೨ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲು)]] {{cquote| :''ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಾದ ನಾವು, ಭಾರತವನ್ನು'' ಒಂದು '''ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಸಮಾಜವಾದಿ, ಜಾತ್ಯಾತೀತ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನಾಗಿ''' ವಿಧಿಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ, :''ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ'' '''ನ್ಯಾಯ''';ವನ್ನು :''ವಿಚಾರ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ'' '''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ''';ವನ್ನು :''ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ'' '''ಸಮಾನತೆ'''; :''ಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿ,'' :''ವೈಯಕ್ತಿಕ ಘನತೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಐಕ್ಯತೆಗೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ'' '''ಭ್ರಾತೃತ್ವತೆ''' ''ಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ''; :''ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ೧೯೪೯ರ ನವೆಂಬರ್ ಮಾಹೆಯ ೨೬ನೇ ದಿನದಂದು, ನಾವಾಗಿ ನಾವೇ ಈ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು'' '''ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಶಾಸನವನ್ನಾಗೆ ವಿಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ'''.}} * ಪೀಠಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಅಂಗವಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಇರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುವಲ್ಲಿ ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ದ್ವಂದ್ವ ನಿವಾರಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. * ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ, 'ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ' ಪ್ರಕರಣ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಇದ್ದಾಗ ''ಮಾತ್ರ'', ಮತ್ತಷ್ಟು ಅರ್ಥವತ್ತಾಗಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದೇ ಹೊರತು, ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. * ಪೀಠಿಕೆಯ ಮೂಲಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ "ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯ" ಎಂದಿತ್ತು. ಎರಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದಗಳಾದ "ಸಮಾಜವಾದಿ" ಮತ್ತು "ಜಾತ್ಯಾತೀತ" ಪದಗಳನ್ನು [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ]] ಸಂವಿಧಾನದ ೪೨ನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ (೧೯೭೫ - ೧೯೭೭)|ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, [[ಸರ್ದಾರ್ ಸ್ವರಣ್ ಸಿಂಗ್]] ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಿತಿಯು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ===ಪೀಠಿಕೆಯ ಮಹತ್ವ=== * ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ವಾಕ್ಯಗಳು, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪೀಠಿಕೆಯು ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಇದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. * ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಹಾಗು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾದರೂ ಅದನ್ನು ಅಥವಾ ಅದರ ಯಾವುದೇ ಅಂಶವನ್ನು ಕಾನೂನಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಜಾರಿ(ಹೇರು) ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. * ಪೀಠಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಪದಗಳು - "''ನಾವು, ಜನರು ''" - ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಜನಗಳ ಕೈನಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪೀಠಿಕೆಯು, [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಪ್ರತಿಯೂಬ್ಬ ನಾಗರೀಕ ಹಾಗು ಸರ್ಕಾರ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಸಮಾಜವಾದ]], [[ಜಾತಿ ನಿರಪೇಕ್ಷತೆ]] ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ - [[ನವೆಂಬರ್ ೨೬]] [[೧೯೪೯]] ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ===ಪೀಠಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಪದಗಳ ನಿರೂಪಣೆ=== ====ಸಾರ್ವಭೌಮ==== '''[[ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ|ಸಾರ್ವಭೌಮ]]''' ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಂದು. ಭಾರತವು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ. ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶೀ ಶಕ್ತಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಇಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಮುಕ್ತ, ಜನರಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರಕಾರ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ====ಸಮಾಜವಾದಿ==== '''[[ಸಮಾಜವಾದ|ಸಮಾಜವಾದಿ]]''' ಪದವು ಪೀಠಿಕೆಗೆ [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ]] ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅರ್ಥ [[ಧರ್ಮ]], [[ಜಾತಿ]], [[ಲಿಂಗ]], [[ಭಾಷೆ]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡದೇ ಇರುವುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅರ್ಥ [[ಭಾರತ ಸರಕಾರ]] ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ ಒಂದು [[ಸುಖೀ ರಾಜ್ಯ|ಸುಖೀ ರಾಜ್ಯದ]] ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗುವುದಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ಜೀತಪದ್ಧತಿ]] ನಿವಾರಣೆ, ಸಮಾನ ಭತ್ಯೆ ಮಸೂದೆ ಮತ್ತು [[ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ]] ನಿಷೇಧ ಮಸೂದೆ ಸೇರಿವೆ. ====ಜಾತ್ಯತೀತ==== '''[[ಜಾತ್ಯತೀತ]]''' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪೀಠಿಕೆಗೆ [[೧೯೭೬|೧೯೭೬ರ]] ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹನೆ]]. ಭಾರತವು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಆಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಸರಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ ಪರ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕಾನೂನಿನ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರಕಾರೀ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ ಆಚಾರ-ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಬೊಮ್ಮಾಯಿ vs ಭಾರತ ಸರಕಾರ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯು [[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಅಂಗ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ. ====ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ==== '''[[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]'''ವಾದ ಭಾರತ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸರಕಾರವನ್ನು [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತಾಧಿಕಾರ|ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತಾಧಿಕಾರದ]] ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ೧೮ ವರ್ಷಗಳ ವಯೋಮಿತಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಜೆಗಳು ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಮತ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಟ್ಟದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ====ಗಣತಂತ್ರ==== '''[[ಗಣತಂತ್ರ]]'''ವು [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ|ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ]] ವಿರುದ್ದವಾದದ್ದು. ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ತರು ವಂಶ ಪಾರಂಪರೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜೀವಮಾನದವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರೆಗೆ ನೇಮಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಗಣತಂತ್ರ ಎಂದರೆ " ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಗಣತಂತ್ರ" ಎನ್ನುವರು. ==ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳು== ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ೧೨ ಅನುಚ್ಛೇಧಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಪರಮಾವದಿ; ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಬಳ(ವರಮಾನ);ಪ್ರಮಾಣವಚನಗಳ ವಿಧಗಳು; [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]](ರಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಷತ್ತು - ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆ)ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಎಂದು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು. [[ಅನುಸೂಚಿತ ಜಾತಿ]] ಮತ್ತು [[ಅನುಸೂಚಿತ ಪಂಗಡ|ಅನುಸೂಚಿತ ಪಂಗಡಗಳ]] ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು;ಅಸ್ಸಾಮಿನಲ್ಲಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು; ಕೇಂದ್ರ(ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ),ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು ದ್ವಂದ್ವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು; ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು ; ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಅವಧಿಯ ಸುಧಾರಣೆ ; ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ [[ಸಿಕ್ಕಿಂ|ಸಿಕ್ಕಿಂನ್]] ಸಂಯೋಗ; ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯರ ಪಕ್ಷಾಂತರ ವಿರುದ್ದ ವಿಶೇಷ ಏರ್ಪಾಟು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ; ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ; ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆ . ==ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು== ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿವೆ: # ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಹುಮತದಿಂದ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿರುವ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸದೀಯರ ಅಂಗೀಕಾರವಿದ್ದರೆ, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. # ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದಿಂದ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರು ಹಾಜರಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ೩ರಲ್ಲಿ ೨ ಭಾಗ ಸಂಸದೀಯರು ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ ಅ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. # ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಬಂಧದ ಬಗೆಗಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನಂತೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತವಿದ್ದು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಕನಿಷ್ಟ ಅರ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ ಗಳಿಸಿದರೆ, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. {{ref|am}} ಮೇಲಿನಂತೆ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಒಂದು ಕಠಿಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದರೂ, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತೀ ತಿದ್ದಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆಯೆ ಆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೨ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಷ್ಟು ಆಗಿವೆ. ಈ ಸಂವಿಧಾನ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬೇರೆ ಜನತಂತ್ರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾಯಿದೆ (ordinance) ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ತರಬಲ್ಲ ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೭೪ರ ''ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೇರಳಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ'' ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ನೀಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ''ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ''ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದರಡಿಯಲ್ಲಿ ೩೯ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಅವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿತು. ಎಚ್.ಎಮ್.ಸೀರ್ವಾಯ್‍ರಂತಃ ಕೆಲ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ತಜ್ಞರು ಇದು ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಆಶಯಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. :::ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ೧೦೮ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೧೦ ನೇ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ ೯ರಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಧೆಯಕ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಿ ರಾಷ್ತ್ರಪತಿಗಲಳ ಅಂಕಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೧೭ ನೇ ಜೂನ್ ೧ ರಂದು ಸರಕು ಸೇವಾ ತೇರಿಗೆಯನ್ನು ೧೦೧ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಶಾಸನ ವಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಿತು. ಇದು ೧೨೨ನೇ ಅನ್ವೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿತು. ==ಲೇಖನಗಳು== * '''ಭಾಗ ೧''' - ವಿಧಿ ೧-೪ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ * '''ಭಾಗ ೨''' - ೫-೧೧ [[ಪೌರತ್ವ]] ದ ಮೇಲೆ * '''ಭಾಗ ೩''' - 1) ಲೇಖನಗಳು ೧೨-೩೫ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು]] :2) ಲೇಖನಗಳು ೧೪-೧೮ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು, :3) ಲೇಖನಗಳು ೧೯-೨೨ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ]] ಹಕ್ಕು, :4) ಲೇಖನಗಳು ೨೩-೨೪ [[ಶೋಷಣೆ|ಶೋಷಣೆಯ]] ವಿರುದ್ಧ ಹಕ್ಕು, :5) ಲೇಖನಗಳು ೨೫-೨೮ [[ಧಾರ್ಮಿಕ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು, :6) ಲೇಖನಗಳು ೨೯-೩೧ [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಶೈಕ್ಷಣಿಕ]] ಹಕ್ಕು, :7) ಲೇಖನಗಳು ೩೨-೩೫ [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ]] ಪರಿಹಾರದ ಹಕ್ಕು * '''ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕು''':'''ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು''': ದಿ.24 ಆಗಸ್ಟ್, 2017 ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿ, "ಖಾಸಗಿತ್ವದ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ" ಎಂದು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಹೇಳಿದೆ.<ref>http://www.prajavani.net/news/article/2017/08/25/515835.html ಚಾರಿತ್ರಿಕ ತೀರ್ಪು;ಖಾಸಗಿತನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು</ref> * '''ಭಾಗ ೪''' - ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಾಕೀತುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಲೇಖನಗಳಾದ ೩೬ - ೫೧(ರಾಜ್ಯನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು) * '''ಭಾಗ ೪(ಎ)''' ಲೇಖನ ೫೧ ಅ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ - ಪ್ರತಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ===ಅಧ್ಯಾಯ ೧=== ::*ಲೇಖನಗಳು ೫೨-೭೮ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]] ದ ಬಗ್ಗೆ ಅ ::* ಲೇಖನಗಳು ೫೨-೭೩ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೪-೭೫ ಮಂತ್ರಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ::* ಲೇಖನ ೭೬ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್, ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೭-೭೮ [[ಭಾರತ ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರ]]ದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೭೯-೧೨೨ [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತು]] ಬಗ್ಗೆ'''. ::* ಲೇಖನಗಳು ೭೯-೮೮ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಂವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೮೯-೯೮ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೯೯-೧೦೦ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೧-೧೦೪ ಸದಸ್ಯರ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೫-೧೦೬ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರ, ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೦೭-೧೧೧ [[ಶಾಸಕಾಂಗ|ಶಾಸಕಾಂಗದ]] ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೧೨-೧೧೭ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೧೮-೧೨೨ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನ ೧೨೩ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನ ೧೨೩ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿರಾಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು [[ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಝ್ನೆ]] ಹೊರಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನಗಳು ೧೨೪-೧೪೭ ಕೇಂದ್ರ [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ|ನ್ಯಾಯಾಂಗದ]] ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೨೪-೧೪೭ [[ಭಾರತದ ಪರಮೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಪರಮೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ (ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್) ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫ - ಲೇಖನಗಳು ೧೪೮-೧೫೧ ಭಾರತದ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಬಗ್ಗೆ.''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೪೮ - ೧೫೧ [[ಕಾಂಪ್ಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್-ಜನರಲ್‍|ಕಾಂಪ್ಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್-ಜನರಲ್‍ನ]] ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೬''' - ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನ ೧೫೨ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ''' ::* ಲೇಖನ ೧೫೨ - ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ|ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ]] ಹೊರಪಡಿಸುವಿಕೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೧೫೩-೧೬೭ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ|ಕಾರ್ಯಾಂಗದ]] ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೫೩-೧೬೨ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ರಾಜ್ಯಪಾಲರ]] ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೩-೧೬೪ ಮಂತ್ರಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ::* ಲೇಖನ ೧೬೫ ರಾಜ್ಯದ ಅಡ್ವೋಕೇಟ್-ಜನರಲ್ ರ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೬-೧೬೭ ಸರಕಾರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೧೬೮ - ೨೧೨ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಬಗ್ಗೆ'''. ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೬೮ - ೧೭೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೭೮ - ೧೮೭ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೮೮ - ೧೮೯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೦ - ೧೯೩ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೪ - ೧೯೫ ಸಭೆಯ ಮತ್ತದರ ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಗಳು, ಸವಲತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳು, ::* ಲೇಖನಗಳು ೧೯೬ - ೨೦೧ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೦೨ - ೨೦೭ ಅರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೦೮ - ೨೧೨ ಇತರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನ ೨೧೩ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೨೧೩ - ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಸಂಸತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫''' - ಲೇಖನಗಳು ೨೧೪ - ೨೩೧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೧೪ - ೨೩೧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೬''' - ಲೇಖನಗಳು ೨೩೩ - ೨೩೭ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೩೩ - ೨೩೭ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೭''' - ಮೊದಲನೆ ಅನುಚ್ಛೇಧದ 'ಬಿ' ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನ ೨೩೮ ಲೇಖನ ೨೩೮ರ ರದ್ದುಪಡಿಸುವಿಕೆ. ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. * '''ಭಾಗ ೮''' - ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೨೩೯ - ೨೪೨ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೯''' - ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೩ - ೨೪೩ಓ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೯ಎ''' - ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೩ಪಿ - ೨೪೩ಜೆಡ್‍ಜಿ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೦''' - ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೪ - ೨೪೪ಎ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಶಾಸನಸಭೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ. === ಭಾಗ ೧೧ - ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಭಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ === :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೨೪೫ - ೨೫೫ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ''': ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೪೫ - ೨೫೫ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ: *ಸಂವಿಧಾನದ 11ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಒಕ್ಕೂಟ (UNION) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಶಾಸನಗಳ ರಚನೆಯ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ . *245 ರಿಂದ 255 ನೇ ವಿಧಿಯು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸನಗಳ ರಚನೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ (ಕೇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸಂಸತ್ ಇಡೀ ಭಾರತದ ಭೂ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಆಯ್ದ ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶಾಸನ ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. :೧)ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಟ್ಟಿ (UNION LIST) 97 ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅಗತ್ಯ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. :೨)ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (STATE LIST) 66 ವಿಷಯಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಇದೆ. :೩)ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (CONCURRENT LIST) 47 ವಿಷಯಗಳಿವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಅನುಸಾರ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಇದೆ. *ರಾಜ್ಯ ರಚಿಸಿದ ಶಾಸನವು ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಸನಕ್ಕೇ ಮಾನ್ಯತೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ (RESIDUARY POWER) ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಇದೆ.(<ref>ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ</ref>) ====ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೨೫೬ - ೨೬೩ ಆಡಳಿತದ ಸಂಬಂಧಗಳು==== ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೫೬ - ೨೬೧ - ಸಾಮಾನ್ಯ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೨ - [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ವಿವಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೩ - ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ. * '''ಭಾಗ ೧೨''' - [[ಹಣಕಾಸು]], [[ಸ್ವತ್ತು]], [[ಒಪ್ಪಂದ|ಒಪ್ಪಂದಗಳು]] ಮತ್ತು ದಾವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೨೬೪ - ೨೯೧ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೪ - ೨೬೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೬೮ - ೨೮೧ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆದಾಯದ ಹಂಚುವಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೮೨ - ೨೯೧ ಇತರೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೨೯೨ - ೨೯೩ ಸಾಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೯೨ - ೨೯೩ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಾಲ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೨೯೪ - ೩೦೦ ಸ್ವತ್ತು, ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಹಕ್ಕುಗಳು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಅಭಾರಗಳು ಮತ್ತು ದಾವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೨೯೪ - ೩೦೦ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಾರಗಳು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನ ೩೦೦ಎ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೩೦೦ಎ - ಜನರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ತಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೩''' - ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಳಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೦೧ - ೩೦೫ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆ ಹಾಗು ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಅಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನ ೩೦೬ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. :* ಲೇಖನ ೩೦೭ - ಲೇಖನ ೩೦೧ ರಿಂದ ೩೦೪ರಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ. * '''ಭಾಗ ೧೪''' - ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೫ - ಲೇಖನಗಳು ೩೦೮ - ೩೧೪ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೦೮ - ೩೧೩ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನ ೩೧೪ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಇಪ್ಪತೆಂಟನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೨, ಎಸ್. ೩ (೨೯-೮-೧೯೭೨ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೨ - ಲೇಖನಗಳು ೩೧೫ - ೩೨೩ ಲೋಕಸೇವ ಆಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೧೫ - ೩೨೩ ಲೋಕಸೇವ ಆಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೪ಎ''' - [[ಆಯೋಗ|ಆಯೋಗಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೨೩ಎ - ೩೨೩ಬಿ * '''ಭಾಗ ೧೫''' - ಚುನಾವಣೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ :* ಲೇಖನಗಳು ೩೨೪ - ೩೨೯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನ ೩೨೯ ಎ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ನಲ್ವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೮, ಎಸ್.೩೬ (೨೦-೬-೧೯೭೯ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. * '''ಭಾಗ ೧೬''' - ಕೆಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನಗಳು ೩೩೦ -೩೪೨ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ|ಮೀಸಲಾತಿಯ]] ಬಗ್ಗೆ * '''ಭಾಗ ೧೭''' - [[ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು|ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೩ - ೩೪೪ ಕೇಂದ್ರದ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೩ - ೩೪೪ ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ :* '''ಅಧ್ಯಾಯ ೨''' - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೫ - ೩೪೭ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೫ -೩೪೭ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೩ - ಲೇಖನಗಳು ೩೪೮ - ೩೪೯ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತ್ಯಾದಿ''' ::* ಲೇಖನಗಳು ೩೪೮ - ೩೪೯ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತ್ಯಾದಿ :'''ಅಧ್ಯಾಯ ೪ - ಲೇಖನಗಳು ೩೫೦ - ೩೫೧ ವಿಶೇಷ ನಿರ್ದೇಶಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ''' ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ - ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ ಎ - ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರಕಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ::* ಲೇಖನ ೩೫೦ಬಿ - ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿ ನೇಮಕದ ಬಗ್ಗೆ. ::* ಲೇಖನ ೩೫೧ - [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ]] ಬೆಳವಣೆಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕ. * '''ಭಾಗ ೧೮''' - ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೫೨ - ೩೫೯ - ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು. :* ಲೇಖನ ೩೫೯ಎ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಅರವತ್ತಮೂರನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೮೯, ಎಸ್. ೩ (೬-೧-೧೯೯೦ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ)''. :ಲೇಖನ ೩೬೦ - ಹಣಕಾಸಿನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳು. * '''ಭಾಗ ೧೯''' - ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೧ - ೩೬೧ಎ - ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳು :* ಲೇಖನ ೩೬೨ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ಸಂವಿಧಾನ (ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೧, ಎಸ್.೨ . :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೩ - ೩೬೭ - ಇತರೆ * '''ಭಾಗ ೨೦''' - ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳು. :* ಲೇಖನ ೩೬೮ - ಶಾಸನಸಭೆಗಿರುವ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತದನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ. * '''ಭಾಗ ೨೧''' - ತಾತ್ಕಾಲಿಕ, ಹಂಗಾಮಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೬೯ -೩೭೮ಎ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ, ಹಂಗಾಮಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ :* ಲೇಖನಗಳು ೩೭೯ - ೩೯೧ - ರದ್ದುಪಟ್ಟಿದೆ - ಅದರ ಬದಲು ''ಸಂವಿಧಾನ (ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬, ಎಸ್. ೨೯ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ''. :* ಲೇಖನ ೩೯೨ - ಸಂಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಅಧಿಕಾರಗಳು. * '''ಭಾಗ ೨೨''' - ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನ, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ರದ್ದು ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು :* ಲೇಖನಗಳು ೩೯೩ -೩೯೫ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ದಿನ, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ರದ್ದು ಮಾಡುವಿಕೆ {{ref|art}} ==ಲೇಖನ ೩೭೦== *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]] *"ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಗೆಗೆ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸೇರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref> https://www.deccanherald.com/content/440377/bjp-quiet-explained-article-370.html BJP is quiet since I explained Article 370 to Modi: Jethmalani Srinagar, Nov 8, 2014, (PTI), NOV 08 2014</ref> ===ಲೇಖನ ೩೭೦ ಮತ್ತು ೩೫ ಎ ರದ್ದು=== *ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ|೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]], ಮತ್ತು ೩೫ಎ ವಿಧಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಶಿಫಾರಸಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರು ಅಂಕಿತ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದರು. ೩೭೦ ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ವಿಧೇಯಕವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ೫, ೨೦೧೯ ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಮಂಡಿಸಿದರು. ವಿಧೇಯಕಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರಕಿತು. ಇದು ದಿ ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ಲೋಕಸಭೆ ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಎರಡೂ ನಿಯಮಗಳು ಖಾಯಂ ಆಗಿ ರದ್ದಾಯಿತು.<ref>https://www.udayavani.com/news-section/national-news/jammu-and-kashmir-to-be-union-territory-with-legislature-ladakh-to-be-ut-without-legislature {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190806145628/https://www.udayavani.com/news-section/national-news/jammu-and-kashmir-to-be-union-territory-with-legislature-ladakh-to-be-ut-without-legislature |date=2019-08-06 }} ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಮೂಲಕ ಅಂಗೀಕಾರ; <---ನಾಗೇಂದ್ರ ತ್ರಾಸಿ, Aug 5, 2019,---!]</ref><ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/jammu-and-kashmir-special-655958.html ಜಾರಿಯಾದಾಗ ಪರಿಣಾಮಗಳು]</ref> <ref>https://www.prajavani.net/stories/national/kashmir-discussion-begins-656195.html 370 ರದ್ದತಿ, ಪುನಾರಚನೆ ವಿಧೇಯಕ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ;A!---ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;Published: 06 ಆಗಸ್ಟ್ 2019,- - -</ref> ==ಟೀಕೆಗಳು== ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ವನ್ನು ನಾಡಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಂಗವನ್ನಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನವು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ವು [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ]] ಗಳಿಗಿಂತ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮಜಬೂತಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಧಿಕಾರಶಾಹೀ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ದುರುಪಯೋಗದ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡುವುದೆಂಬ ಟೀಕೆಯೂ ಸೇರಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಬಡತನಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== * {{note|am}} ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ವಿಧಾನದ ವಿವರಣೆ [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India#Part_XX_Amendment_of_the_Constitution ಇಲ್ಲಿದೆ] * {{note|art}} ಆಧಾರ: [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ] * {{note|pre}} ಆಧಾರ: [http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_India#Preamble ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] *೨೦೧೯ ರ ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ;-([https://www.prajavani.net/stories/national/what-is-citizenship-amendment-bill-what-does-it-do-and-why-congress-and-other-opposition-parties-689093.html 2019 ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ? ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ; dated: 10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019]) ==ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು- ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾಹಿತಿ== *ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳ ಪರಿಚಯ:[https://www.prajavani.net/explainer/explainer-republic-union-of-india-700700.html ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ| ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ನೋಟ-d: 26 ಜನವರಿ 2020,] ==ನೋಡಿ== *ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ *[[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆ ೨೦೧೭]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] *[[ಭಾರತದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದ್ಧತಿ]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ]] *[[ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] *[[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] *[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] *[[ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ]] *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೭೦ನೇ ವಿಧಿ]] *[[ಪೌರತ್ವ]] *[[ದ್ವಿಪ್ರಜೆತನ ಅಥವಾ ದ್ವಿಪೌರತ್ವ]] *[[ಪೌರತ್ವ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, ೨೦೧೯]] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ== *[https://www.prajavani.net/constitution-india-608564.html ಸಂವಿಧಾನ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಲ್ಲ; ನಿತಿನ್ ಪೈ;Published: 20 ಜನವರಿ 2019] *[https://www.prajavani.net/op-ed/opinion/republic-day-and-indian-610657.html ಜನತಂತ್ರದ ಅರ್ಥ ಅರಿಯೋಣ; ಎಂ.ಅಬ್ದುಲ್ ರೆಹಮಾನ್ ಪಾಷ: 29 ಜನವರಿ 2019,] *[https://www.prajavani.net/columns/%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%AE%E0%B3%8C%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B5%E0%B2%A6-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B3%82 ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳೂ ವಾಸ್ತವದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯೂ;ಸಿ.ಜಿ. ಮಂಜುಳಾ;d: 01 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220703051201/https://www.prajavani.net/columns/%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%AE%E0%B3%8C%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B5%E0%B2%A6-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B3%82 |date=2022-07-03 }} *[https://www.prajavani.net/save-indian-constitution-627911.html ಸಂವಿಧಾನ ಉಳಿಸುವುದೆಂದರೆ... - ಪ್ರೊ. ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪd: 14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019,] ==ಪೂರಕ ಲೇಖನ== *[https://kn.wikisource.org/s/1fr ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ] == ಮೂಲಗಳು == # https://india.gov.in/my-government/constitution-india {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191111125035/https://www.india.gov.in/my-government/constitution-india |date=2019-11-11 }}. # http://indiacode.nic.in/coiweb/welcome.html. #Social Science – Part II: Indian National Council of Educational Research and Training textbook #[http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Booksources&isbn=817450351X ISBN 81-7450-351-X] {{Wikisource|Constitution of India}} {{IndiaFreedom}} ==ನೋಡಿ== *[https://kn.wikisource.org/s/1fr ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] ftqub44a088spn8qjvrmmw0n8qi12b2 0 10578 1375232 1374440 2026-06-18T01:59:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375232 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = geography | above = ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ |image_skyline = Southeast Asia Montage.jpg |imagesize = 45px |image_caption = from top: | image = [[File:Southeast Asia (orthographic projection).svg|180px|center]] | label1 = ವಿಸ್ತೀರ್ಣ | data1 = {{convert|4500000|km2|sqmi|abbr=on}} | label2 = ಜನಸಂಖ್ಯೆ | data2 = ~ 618,000,000 | label3 = ಸಾಂದ್ರತೆ | data3 = {{convert|135.6|/km2|abbr=on}} | label4 = ದೇಶಗಳು | data4 = {{collapsible list |title={{nobold|Sovereign states (11)}} |{{flag|Brunei}} |{{flag|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ}} |{{flag|East Timor}} |{{flag|Indonesia}} |{{flag|Laos}} |{{flag|Malaysia}} |{{flag|Myanmar}} |{{flag|Philippines}} |{{flag|Singapore}} |{{flag|Thailand}} |{{flag|Vietnam}}}} {{collapsible list |title={{nobold|Other territories (2+1)}} |'''Dependencies''':<br>{{flagicon|Cocos (Keeling) Islands}} [[Cocos (Keeling) Islands]] |{{flag|Christmas Island}}<br>'''Subdivisions''':<br>{{flagicon|India}} [[Andaman and Nicobar Islands]]}} | label6 = GDP (2011) | data6 = $2.158&nbsp;trillion ([[exchange rate]]) | label7 = {{nowrap|GDP per capita}} (2011) | data7 = $3,538 ([[exchange rate]]) | label8 = [[#Languages|Languages]] | data8 = {{collapsible list |title={{nobold|Official languages}} |<br>[[Burmese language|Burmese]]<br>[[ಆಂಗ್ಲ|English]]<br>[[Filipino language|Filipino]]<br>[[Indonesian language|Indonesian]]<br>[[Khmer language|Khmer]]<br>[[Lao language|Lao]]<br>[[Malaysian language|Malaysian/Standard Malay]]<br>[[Mandarin Chinese|Mandarin]]<br>[[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|Portuguese]]<br>[[Tamil language|Tamil]]<br>[[Tetum language|Tetum]]<br>[[Thai language|Thai]]<br>[[Vietnamese language|Vietnamese]]}} {{collapsible list |title={{nobold|Other languages}} | '''[[Afro-Asiatic languages|Afro-Asiatic]]''':<br>[[Arabic language|Arabic]] | '''[[Austroasiatic languages|Austroasiatic]]''':<br>[[Khmer language|Khmer]], [[Mon language|Mon]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Nicobarese languages|Nicobarese]], [[Aslian languages|Aslian]], [[Austroasiatic languages|etc.]] | '''[[Austronesian languages|Austronesian]]''':<br>[[Indonesian Language|Indonesian]], [[Tagalog language|Tagalog]], [[Malay language|Malay]], [[Tetum language|Tetum]], [[Javanese language|Javanese]], [[Sundanese language|Sundanese]], [[Cebuano language|Cebuano]], [[Madurese language|Madurese]], [[Ilokano language|Ilokano]], [[Hiligaynon language|Hiligaynon]], [[Minangkabau language|Minangkabau]], [[Batak languages|Batak]], [[Bikol languages|Bikol]], [[Banjar language|Banjar]], [[Balinese language|Balinese]], [[Waray language|Waray]], [[Kapampangan language|Kapampangan]], [[Pangasinan language|Pangasinan]], [[Buginese language|Buginese]], [[Cham language|Cham]], [[Acehnese language|Acehnese]], [[Iban language|Iban]], [[Kadazan language|Kadazan]], [[Moken languages|Moken]], [[Austronesian languages|etc.]] | '''[[Creole languages|Creoles]]''':<br>[[Chavacano]], [[Tok Pisin language|Tok Pisin]], [[Kristang language|Kristang]], [[Betawi language|Betawi]], [[Ambonese Malay|Ambonese]] | '''[[Dravidian languages|Dravidian]]''':<br>[[Tamil language|Tamil]], [[ತೆಲುಗು]], [[Malayalam language|Malayalam]] | '''[[Indo-European languages|Indo-European]]''':<br>[[ಆಂಗ್ಲ|English]], [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]], [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|Portuguese]], [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]], [[ಹಿಂದಿ]], [[Punjabi language|Punjabi]], [[Dutch language|Dutch]], [[Rohingya language|Rohingya]] | '''[[Tai–Kadai languages|Tai–Kadai]]''':<br>[[Thai language|Thai]], [[Lao language|Lao]], [[Shan language|Shan]] | '''[[Sino-Tibetan languages|Sino-Tibetan]]''':<br>[[Burmese language|Burmese]], [[Rakhine language|Rakhine]], [[Karen languages|Karen]], [[Mandarin Chinese|Mandarin]], [[Cantonese]], [[Min Chinese|Min]] | and [[Languages of Asia|many others]]}} | label9 = Time Zones | data9 = {{collapsible list|title= {{nobold|UTC+5:30 to UTC+9}} | [[ಯುಟಿಸಿ+5:30|UTC+5:30]]: Andaman and Nicobar Islands<br>[[UTC+6:30]]: Burma, Cocos (Keeling) Islands<br>[[UTC+7|UTC+7:00]]: Cambodia, Christmas Island, Indonesia, Laos, Thailand, Vietnam<br>[[UTC+8|UTC+8:00]]: Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore<br>[[UTC+9|UTC+9:00]]: Indonesia}} | label10 = Capital cities | data10 = {{Collapsible list |title={{nbsp}} |{{flagicon|Brunei}} [[Bandar Seri Begawan]] |{{flagicon|Thailand}} [[Bangkok]] |{{flagicon|East Timor}} [[Dili]] |{{flagicon|Vietnam}} [[Hanoi]] |{{flagicon|Indonesia}} [[Jakarta]] |{{flagicon|Malaysia}} [[Kuala Lumpur]] |{{flagicon|Philippines}} [[Manila]] |{{flagicon|Myanmar}} [[Nay Pyi Daw]] |{{flagicon|Cambodia}} [[Phnom Penh]] |{{flagicon|Singapore}} [[Singapore]] |{{flagicon|Laos}} [[Vientiane]]}} | label11 = Largest cities <!-- PLEASE LIMIT THE CITIES LISTED HERE TO THE CITIES LISTED IN THE [[List of urban areas by population]] ARTICLE, AND LIST PER ALPHABETICAL ORDER. THANKS! --> | data11 = {{Collapsible list |title={{nbsp}} |{{flagicon|Indonesia}} [[Bandung]] |{{flagicon|Thailand}} [[Bangkok]] |{{flagicon|Philippines}} [[Cebu City|Cebu]] |{{flagicon|Philippines}} [[Davao City]] |{{flagicon|Vietnam}} [[Hanoi]] |{{flagicon|Vietnam}} [[Ho Chi Minh City]] |{{flagicon|Indonesia}} [[Jabodetabek|Jakarta]] |{{flagicon|Malaysia}} [[Kuala Lumpur]] |{{flagicon|Philippines}} [[Manila]] |{{flagicon|Indonesia}} [[Medan]] |{{flagicon|Philippines}} [[Quezon City]] |{{flagicon|Singapore}} [[Singapore]] |{{flagicon|Indonesia}} [[Surabaya]] |{{flagicon|Myanmar}} [[Yangon]]}} <!-- PLEASE LIMIT THE CITIES LISTED HERE TO THE CITIES LISTED IN THE [[List of urban areas by population]] ARTICLE. THANKS! --> }} [[ಚಿತ್ರ:ASEAN members.png|300px|thumb|right|ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]] [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾದ]] ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಏಷ್ಯಾ]] [[ಖಂಡ|ಖಂಡದ]] [[ದಿಕ್ಕುಗಳು|ಆಗ್ನೇಯ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳು '''ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ'''ದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ==ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳು== ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ದ್ವೀಪಗಳು, ಏಷ್ಯ ಖಂಡದಲ್ಲಿನ ಇಂಡೋಚೀನ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ-ಇವುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಭೂಪ್ರದೇಶ.[[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯ]],[[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ ದ್ವೀಪಗಳು]], ಬೋರ್ನಿಯೋದ [[ಬ್ರಿಟನ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ]] ಟಿಮೋರ್-ಇವು ಮೊದಲ ಭಾಗದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳು.[[ಮಯನ್ಮಾರ್|ಬರ್ಮ]],[[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]],[[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]],[[ಲಾವೋಸ್]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯಟ್ನಾಂ (ಪೂರ್ತ್)]],[[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಶಿಯಾ]],[[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಪುರ]],[[ಬ್ರುನೈ]],[[ಪೂರ್ವ ಟೀಮೊರ್]]-ಇವು ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳು. ===ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶಗಳು=== ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿವರಗಳು. {| class="sortable wikitable sortable " style="text-align:right;" |- ! scope="col" | ರಾಜ್ಯ ! scope="col" | ವಿಸ್ತೀರ್ಣ<br>(km²)<ref name="IMF">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?sy=2014&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=50&pr1.y=17&c=548%2C518%2C516%2C522%2C566%2C576%2C578%2C537%2C536%2C582%2C544&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CLP&grp=0&a=|title=SEA GDP|publisher=IMF}}</ref> ! scope="col" | ಜನಸಂಖ್ಯೆ<br>(2014)<ref name="IMF"/> ! scope="col" | ಸಾಂದ್ರತೆ<br>(/km²) ! scope="col" | ಜಿಡಿಪಿ (nominal),<br>USD (೨೦೧೬)<ref name="IMF" /> ! scope="col" | ಜಿಡಿಪಿ (nominal)<br>ತಲಾ ಅದಾಯ,<br>USD (೨೦೧೬)<ref name="IMF" /> ! scope="col" | [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ(HDI)]] (2013)<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |year=2014 |accessdate=13 April 2015 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}</ref> ! scope="col" | ರಾಜಧಾನಿ |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ಬ್ರುನೈ]] | 5,765 | 453,000 | 78 | 17,105,000,000 | $37,759 | 0.852 | style="text-align:left;" | [[ಬಂದರ್ ಸೆರಿ ಬಗೆವನ್]] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]] | 181,035 | 15,561,000 | 85 | 17,291,000,000 | $1,111 | 0.584 | style="text-align:left;" | [[ನೋಮ್ ಫೆನ್]] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ಪೂರ್ವ ಟೀಮೊರ್]] | 14,874 | 1,172,000 | 75 | 4,382,000,000 | $3,239 <ref>http://data.worldbank.org/country/timor-leste?display=graph</ref> | 0.620 | style="text-align:left;" | [[ಡಿಲಿ]] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] | 1,904,569 | 251,490,000 | 132 | 895,677,000,000<ref name="imf.org">http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=70&pr.y=2&sy=2015&ey=2015&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=536&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=</ref> | $3,511 <ref name="imf.org"/> | 0.684 | style="text-align:left;" | [[ಜಕಾರ್ತ]] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ಲಾವೋಸ್]] | 236,800 | 6,557,000 | 30 | 11,206,000,000 | $1,709 | 0.569 | style="text-align:left;" | [[ವಿಯೆನ್ ಟಿಯೇನ್]] |- ! scope="row" style="text-align:left;" |[[ಮಲೇಶಿಯ]] | 329,847 | 30,034,000 | 91 | 367,712,000,000 | $13,123<ref>http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?sy=2012&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=15&pr1.y=5&c=548&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=</ref> | 0.773 | style="text-align:left;" | [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್]]>[[#ಪುತ್ರಜಯ|*]] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ಮಯನ್ಮಾರ್]] | 676,000 | 51,419,000 | 98 | 63,881,000,000 | $1,419<ref name="ReferenceA">http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&pr.y=4&sy=2013&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=578&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=</ref> | 0.524 | style="text-align:left;" | [[ನೇಪ್ಯಿಡಾವ್]] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] | 342,353 | 101,649,000 | 338 | 369,188,000,000<ref name="ReferenceB">http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=54&pr.y=9&sy=2012&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=566&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=</ref> | $3,568<ref name="ReferenceB"/> | 0.668 | style="text-align:left;" | [[ಮನಿಲಾ]] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ಸಿಂಗಾಪುರ]] | 724 | 5,554,000 | 7,671 | 289,086,000,000 | $52,049 | 0.901 | style="text-align:left;" | '''ಸಿಂಗಾಪುರ''' (''ನಗರ-ರಾಜ್ಯ'') |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] | 513,120 | 65,236,000 | 127 | 437,344,000,000 | $5,697<ref name="ReferenceA"/> | 0.722 | style="text-align:left;" | [[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್]] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್]] | 331,210 | 92,571,000 | 279 | 187,848,000,000 | $2,370<ref>http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=73&pr.y=7&sy=2014&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=582&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=</ref> | 0.638 | style="text-align:left;" | [[ಹನೋಯಿ]] |} <small><cite id=Putrajaya>[[#Kuala_Lumpur|*]]</cite> ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೇಂದ್ರವು ಪುತ್ರಜಯ.</small> ===ಆಧೀನ ಪ್ರದೇಶಗಳು=== [[File:Location-Asia-UNsubregions.png|thumb|250px|right|[[UNSD]] statistical division for Asia based on statistic convenience rather than implying any assumption regarding political or other affiliation of countries or territories:<ref>{{cite web|url=http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm|title=United Nations Statistics Division- Standard Country and Area Codes Classifications (M49)|publisher=[[United Nations Statistics Division]]|accessdate=2010-07-24|date=6 May 2015|archive-date=2011-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713041240/http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm|url-status=dead}}</ref> {{legend|#0000E0|[[North Asia]]}} {{legend|#E000E0|[[Central Asia]]}} {{legend|#00E000|[[Western Asia]]}} {{legend|#E00000|[[South Asia]]}} {{legend|#FFFF20|[[East Asia]]}} {{legend|#FFC000|'''Southeast Asia'''}}]] {| class="sortable wikitable sortable " style="text-align:right;" |- ! scope="col" | ಪ್ರದೇಶ ! scope="col" | ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಕಿಮೀ²) ! scope="col" | ಜನಸಂಖ್ಯೆ ! scope="col" | ಸಾಂದ್ರತೆ (/ಕಿಮೀ²) ! scope="col" | ರಾಜಧಾನಿ |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] | 135<ref name="christmasfactbook">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kt.html|title=Christmas Islands|publisher=CIA World Factbook|accessdate=12 September 2009|archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225080337/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kt.html|url-status=dead}}</ref> | 1,402<ref name="christmasfactbook"/> | 10.4 | style="text-align:left;" | [[ಪ್ಲಯಿಂಗ್ ಫಿಶ್ ಕೋವ್]] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[ಕೊಕೊಸ್ (ಕೀಲಿಂಗ್) ದ್ವೀಪಗಳು]] | 14<ref name="cocosfactbook">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ck.html|title=Cocos (Keeling) Islands|publisher=CIA World Factbook|accessdate=12 September 2009|archive-date=10 ಜನವರಿ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190110141142/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ck.html|url-status=dead}}</ref> | 596<ref name="cocosfactbook"/> | 42.6 | style="text-align:left;" | [[West Island, Cocos (Keeling) Islands|West Island (Pulau Panjang)]] |} ====ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶ==== {| class="sortable wikitable sortable " style="text-align:right;" |- ! scope="col" | ಪ್ರದೇಶ ! scope="col" | ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಕಿಮೀ²) ! scope="col" | ಜನಸಂಖ್ಯೆ ! scope="col" |ಸಾಂದ್ರತೆ (/ಕಿಮೀ²) ! scope="col" | ರಾಜಧಾನಿ |- ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|India}} [[ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೊಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] | 8,250 | 379,944<ref>Population data as per the Indian Census.</ref> | 46 | style="text-align:left;" | [[ಪೋರ್ಟ್ ಬ್ಲೇರ್]] |} ==ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣ== [[File:Southeast asia.svg|thumb|Relief map of Southeast Asia.]] ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಅನೇಕ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಿವೆ. ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಇರವಾಡಿಗಳಂಥ ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ದ್ವೀಪಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]ಗಳಿವೆ. ಹವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದಾಗಿದ್ದು ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ 40'. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ. ಮಲೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಐಕ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣದು. ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಜೋಳ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಬೆಳೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ರಬ್ಬರ್, ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನೆಣ್ಣೆ, ಸಕ್ಕರೆ, ತೇಗ, ಮನಿಲ ಹೆಂಪ್, ಟೀ, ಕಾಫಿ, ತಂಬಾಕು, ಮೆಣಸು. ಟಿನ್, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ಬಾಕ್ಸೈಟ್_ ಇವು ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಗಳು ಬೆಳೆದಿಲ್ಲ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಭಾರತ, ಚೀನ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ಸಾಕಷ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದುವಲ್ಲದೆ ಥಾಯಲೆಂಡ್ ಒಂದನ್ನುಳಿದು ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳೂ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಸಾಹತುಗಳಾದವು. 1961ರ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಟಿಮೋದರ್‍ಗಳನ್ನುಳಿದು ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳಿಸಿದುವು. ==ಭಾಷೆಗಳು== ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ಬಹು ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳಂತೂ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂತಿದೆ. ಬರ್ಮದಲ್ಲೆ 125-140 ಭಾಷೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಕಾಂಬೋಡಿಯ, ಥಾಯ್, ಮಲಯ, ಬರ್ಮಗಳ ಭಾಷೆಗಳು ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದ್ದು ಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕಾರೆನ್ ಮತ್ತು ಷಾನ್‍ಗಳಂಥ ಕೆಲವು ಬರೆವಣಿಗೆಗೆ ಬಂದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಶತಮಾನ ಮಾತ್ರ ಆಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವುದು ಬಹು ಸ್ವಲ್ಪ. ಪಾದ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಅವಕ್ಕೆ ನಿಘಂಟುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗಳು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಶಬ್ದಭಂಡಾರವನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದವಕ್ಕೆ ಯಾವ ದಾಖಲೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರೊನೀಸಿಯನ್ ಅಥವಾ ಮಲೆಯೊ-ಪಾಲಿನೀಸಿಯನ್, ಮಾನ್-ಖ್ಮರ್, ಸೈನೊ-ಟಿಬೆಟನ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳಿವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಗದ ಹೊರತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ==ಭಾರತೀಯ ಸಂಪರ್ಕ== ಭೌಗೋಳಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೂ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ ಮತ್ತು ಇಂಡೋಚೀನ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಕಾಂಬೋಡಿಯ, ವಿಯಟ್‍ನಾಮ್, ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್, ಲಾವೋಸ್, ಬರ್ಮ, ಜಾವ ಮತ್ತು ಬಾಲಿ ದೇಶಗಳಿವೆ (ನೋಡಿ- ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ) ಬಹು ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದವು. ಇದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನೆಲೆಸಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಗಳ ಸಾಮೀಪ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಡಚ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಸೀಡಸ್, ಕ್ರೋಮ್ ಸ್ಟುಟರ್‍ಹೀಮ್, ವಿನ್ಸ್‍ಡೆಟ್. ಪೆಲಿಯಟ್, ಜಿಲುಸ್ಕಿ, ಹಾರ್ವೆ ಮುಂತಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿ ಹರಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ವಿನ್ಸ್‍ಡೆಟ್ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಹಿಂದೂಗಳು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹಠಾತ್ತನೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರ ಪ್ರಯಾಣ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕಕೃತ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದ ಹಡಗೊಂದು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ರೇವುಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಈ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುವವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ನಾವಿಕರು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಗಳೊಡನೆ ಬೆರೆತರು. [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಲ್ಲ ಭಾರತೀಯರು ಅಲ್ಲಿಯ ಜನಗಳ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು; ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಆ ದೇಶದ ಸುಂದರ ಯುವತಿಯರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು; ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು [[ರಾಮಾಯಣ]] ಮತ್ತು [[ಮಹಾಭಾರತ]]ದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಜನಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಮತ್ತೊಂದು ಹಡಗು ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದಿತು. ಈ ರೀತಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರಬೇಕು. [[ಕೌಂಡಿನ್ಯ]], [[ಅಗಸ್ತ್ಯ]] ಮುಂತಾದ ಋಷಿಗಳೇ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹರಡಲು ಕಾರಣರಾದರೆಂದು [[ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಮುದ್ರಯಾನ ನಿಷಿದ್ಧಕಾರ್ಯ. ಹಾಗಾದರೂ ಭಾರತೀಯರು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಕಾರಣಗಳೇನು ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಆವಶ್ಯಕ. ವ್ಯಾಪಾರವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲವಾದ ಕಾರಣವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.[[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನ]] ದಂಡೆಯಾತ್ರೆಯಿಂದಲೂ ಪರ್ಷಿಯನ್ನರ ದಾಳಿಗಳಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಕುತೂಹಲ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರು ರೋಂ ದೇಶದೊಡನೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ವೆಸ್‍ಪೆಲಿಸಿಯನ್ ಎಂಬ ಸಾಮ್ರಾಟ ರೋಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು [[ಚಿನ್ನ]]ದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆ ಹಾಕಿದ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರು, ಚಿನ್ನಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಸುವರ್ಣಭೂಮಿಯೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದುವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತೀಯರು ಈ ದೇಶಗಳ ಕಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದ ಭಾರತೀಯರು ಭಾರತದ ಯಾವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದವರು ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ. ಇವರು ವಂಗದೇಶದವರೆಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಶಿಲ್ಪಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಜಾವ ದ್ವೀಪದ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ ಮತ್ತು ಸೇನರ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಲಕ್ಷಣಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿವೆ. ಜಾವದ ಶೈಲೇಂದ್ರರು ಒರಿಸ್ಸದ ಶೈಲೋದ್ಭವರೆಂದೂ ಅವರ ಶಾಸನಗಳ ಲಿಪಿ ನಾಗರೀ ಲಿಪಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿರುವುದೆಂದೂ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬಂಗಾಳ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ಜಲ ಮತ್ತು ಭೂಮಾರ್ಗದಿಂದ ಬಹು ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬಂಗಾಳದವರೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದರೆಂದೂ ಕೆಲವರ ವಾದ. ಜಾವದ ಹೋಲಿಂಗ್ ಎಂಬುದು ಕಳಿಂಗ ಎಂಬುದರ ರೂಪಾಂತರವೆಂದೂ ತಲೈಂಗ್ ಎಂಬುದು ತೆಲುಂಗ ಎಂಬುದರ ರೂಪಾಂತರವೆಂದೂ ವಿಯಟ್‍ನಾಮಿನ ಡಾಂಗ್‍ಡುವಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ, ಜಾವದ ಜೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಸೆಲಿಬಿಸ್ ದ್ವೀಪದ ಸೆಂಪಗ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅಮರಾವತಿ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಗೆ ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ, [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ದಿಂದ ಭಾರತೀಯರು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಹೋದರೆಂದೂ ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾವ ದ್ವೀಪದ ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯಗಳು [[ಚಾಲುಕ್ಯ]] ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದವರೇ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದರೆಂದು ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಅನಾಗರಿಕ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವು ಜನಾಂಗಗಳ ಹೆಸರು [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]], ಮಲಯಾಳಿ, [[ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜವಂಶ|ಪಾಂಡ್ಯ]] ಎಂದಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಜಾವದ ಶೈಲೇಂದ್ರರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡ್ಯರು ಮೀನಲಾಂಛನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳ ಲಿಪಿಗೂ [[ಪಲ್ಲವ]] ಲಿಪಿಗೂ ಬಹಳ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಜಾವದ ಚಂಡಿಕಲಶನ್ ಚಂದಿಗೋ ಮುಂತಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮಹಾಬಲಿಪುರದ ರಥಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಹೋಲುವುದರಿಂದಲೂ ತಮಿಳು ದೇಶವೇ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದ ವಲಸೆಗಾರರ ಮೂಲನಿವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದೂ ಅನೇಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ, ಆಂಧ್ರದ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣುವುದರಿಂದ, ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ಜನಗಳು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೂ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕ ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಗಳು ದೊರಕಿಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಮಾಹಿತಿ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಾನರರು ಜಾವ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ, ಸುವರ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ ಉಲ್ಲೇಖದಿಂದ, ರಾಮಾಯಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಪರಿಚಯವಿತ್ತೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥವಾದ ನಿದ್ದೇಸದಲ್ಲಿಯೂ ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ದ್ವೀಪಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರುತ್ತದೆ. ಟಾಲಮಿಯ [[ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂಗೋಳ]] ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಜಾವ ದ್ವೀಪವನ್ನೂ ಸುವರ್ಣ ದ್ವೀಪವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಕ್ರಿ.ಶ. 132ರಲ್ಲಿ ಜಾವ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ದೇವವರ್ಮನೆಂಬ ರಾಜನಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೂ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕವಿತ್ತೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿರಾಜ ಎಂಬ ಕಪಿಲವಸ್ತುವಿನ ರಾಜ ಬರ್ಮದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನೆಂದು [[ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ|ಪಾಟಲೀಪುತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 241ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೆಯ ಬೌದ್ಧ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸೋನ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಎಂಬುವವರನ್ನು ಬರ್ಮಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಿತೆಂದೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್|ಹುಯೆನ್‍ತ್ಸಾಂಗ್]] ಬರ್ಮದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರವತೀ ಎಂಬ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರ ರಾಜ್ಯವಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ [[ಸ್ತೂಪ]]ಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಅನಂತರ ಪ್ಯು ರಾಜ್ಯ ಬೆಳೆದು, ಅದರ ನಾಶವಾದ ಅನಂತರ ಅರಿಮರ್ದನಪುರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (ನೋಡಿ- ಅರಿಮರ್ದನಪುರ-ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಈ ದೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೋರಥ (1044-72) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಜಿತ್ಥ (1086-1112) ಮುಖ್ಯರು. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಬರ್ಮದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೂರಿತು. ಇವರ ಅನಂತರ ನರಥು, ನರಪೈಸಿಥು, ಜಯಥೇಂದ ಮುಂತಾದವರು ಆಳಿದರು. 1287ರಲ್ಲಿ ಕುಬ್ಲೆಖಾನನ ಮೊಮ್ಮಗನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ಸೈನ್ಯ ಪಗನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಅದನ್ನು ಲೂಟಿಮಾಡಿತು. ಸಯಾಂ ಅಥವಾ ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ 2 ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾರತೀಯ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರಕ್ಕಿದ್ದರೂ ಬಲವತ್ತರವಾದ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದುದು 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಇದು ಕಂಬುಜ ಮತ್ತು ಬರ್ಮ ದೇಶಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಕಂಬುಜದ ಏಳನೆಯ ಜಯವರ್ಮನ ಮರಣಾನಂತರ ಇಂದ್ರಾದಿತ್ಯ ಸುಖೋಥೈ ಎಂಬ ರಾಜ್ಯಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಮಕಮ್ ಹೆಂಗ್ (1280-1318) ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯನಾದವ. ಈತ ಸುಖೋಥಯದ ಜೊತೆಗೆ ಸಜ್ಜನಾಲಯ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಪತನವಾದ ಅನಂತರ ಅಯುಥಿಯ (ಅಯೋಧ್ಯಾ) ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಅಂಥ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನೇನೂ ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಿಂದ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ ಕಂಬು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಶಿವಭಕ್ತನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕಂಬುಜ ರಾಜ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಳಗಾಯಿತು. ಪೂನಾನ್ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ. ಕೌಂಡಿನ್ಯನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಕ್ರಿ.ಶ. 6 ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಜಯವರ್ಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠವರ್ಮ, ಈಶಾನವರ್ಮ ಮುಂತಾದ ರಾಜರುಗಳು ಕಂಬುಜದಲ್ಲಿ ಆಳಿದರು. [[ಕಂಬುಜ]]ದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಕಾರಣನಾದವ ಎರಡನೆಯ ಜಯವರ್ಮ (ಕ್ರಿ.ಶ. 802-54). ಈತ ಶೈವಮತಾವಲಂಬಿಯಾಗಿದ್ದು ದೇವರಾಜ ಲಿಂಗದ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಇಂದ್ರಪುರ, ಹರಿಹರಾಲಯ, ಅಮರೇಂದ್ರಪುರ ಮುಂತಾದ ನಗರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಇಂದ್ರವರ್ಮ, ಯಶೋವರ್ಮರು ಆಳಿದ ಅನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಸೂರ್ಯವರ್ಮ (1113-50) ರಾಜನಾದ. ಈತ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತವಾದ [[ಆಂಗ್‌ಕರ್ ವಾಟ್|ಆಂಗ್ಕೋರ್ ವಾಟ್]] ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಹಳ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 7 ನೆಯ ಜಯವರ್ಮನೇ (1181-01) ಕಂಬುಜರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ದೊರೆ. ಈತ ಆಂಗ್ಕೋರ್ ಥೊಮ್ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಇವನ ಅನಂತರ ಕಂಬುಜರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆಯುಥಿಯದ ರಾಜ ಕಂಬುಜವನ್ನು ವಶಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಮಲಯ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ ಕ್ರಿ.ಶ. ಒಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಂದಲೇ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸ್ವರ್ಣದ್ವೀಪ ಅಥವಾ ಸುವರ್ಣಭೂಮಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಇದು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಜಾವದಲ್ಲಿ 5 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಣವರ್ಮನ ವಂಶದವರು ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಹೊಲಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಕಳಿಂಗ ಎಂಬ ರಾಜ್ಯವಿದ್ದಿತು. ಸುಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 4 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವಿಜಯ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬೋರ್ನಯೊ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಬಲಯುತವಾದ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಮಲಯೇಷ್ಯದ ಈ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ರಾಜರುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಶೈಲೇಂದ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ 8 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಶೈಲೇಂದ್ರರಿಗೂ ಭಾರತದ ಚೋಳರಿಗೂ ಅನೇಕ ನೌಕಾಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು. ಚೋಳರಾಜ ರಾಜೇಂದ್ರ ಶೈಲೇಂದ್ರರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಶಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲಾನಂತರ ಶೈಲೇಂದ್ರಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅವನತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಇತ್ತಕಡೆ ಜಾವ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 8ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತರಾಂ ರಾಜ್ಯಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಸಿಂಡಕ್‍ರಾಜನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜಾವ ಬಲಯುತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಈ ವಂಶದ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಏರ್ಲಂಗ (1019-49) ಅತಿಮುಖ್ಯ. ಈತ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕೊಟ್ಟ. ಏರ್ಲಂಗನ ಮರಣಾನಂತರ ರಾಜ್ಯ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಕಡಿರಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಘಸಾರಿ ಎಂಬ ರಾಜ್ಯಗಳಾದವು. ಸಾಹಿತ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಈ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪತನಾನಂತರ ಮಜಪಹಿತ್ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಕೃತನಗರ, ರಾಜಸನಗರ ಮುಂತಾದ ರಾಜರುಗಳು ಆಳಿದ ಅನಂತರ ಕ್ರಿ.ಶ. 1447 ರ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮಜಪಹಿತ್ ರಾಜ್ಯನಾಶವಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಜಾವದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವನತಿಯಾಯಿತು. ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಬಾಲಿದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಲವತ್ತರವಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾವುವೂ ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಚಂಪಾರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ (ವಿಯಟ್‍ನಾಂ) ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಭಾರತೀಯರು ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದರೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ವೊಕಾನ್ಹ್ ಶಾಸನದ ಶ್ರೀಮಾರನ ಮನೆತನದವರು ಭಾರತೀಯರೆಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 380-413 ರವರೆಗೆ ಆಳಿದ ಭದ್ರವರ್ಮ ಮುಖ್ಯ ದೊರೆಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ. ಈತ ಭದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲಾನಂತರ ಕ್ರಿ.ಶ. 530ರಲ್ಲಿ ರುದ್ರವರ್ಮ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಶ. 8ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡುರಂಗ ವಂಶ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯನಾದವ ಇಂದ್ರವರ್ಮ. ಅನಂತರ ಭೃಗುವಂಶ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಇಂದ್ರವರ್ಮ (ಕ್ರಿ.ಶ. 854-898) ಇಂದ್ರಪುರವೆಂಬ ಹೊಸನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಭೃಗುವಂಶದಲ್ಲಿ ಹರಿವರ್ಮ, ಮೂರನೆಯ ಇಂದ್ರವರ್ಮ, ಪರಮೇಶ್ವರವರ್ಮ ಮುಂತಾದವರು ಮುಖ್ಯರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಅನ್ನಾಂ ರಾಜ್ಯ ಚಂಪಾದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಂಪಾರಾಜ್ಯವೂ ಅನ್ನಾಮಿನವರ ಕೈವಶವಾಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮಗಳು, ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದುವು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ನೂರಾರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸನಗಳು ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕಿವೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾವ್ಯಗಳು ಬಹಳ ಜನಾನುರಾಗಿಯಾಗಿದ್ದುವು. ಮನುಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ರಾಜರು ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೂರಿತ್ತು. ==ಇತರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು== [[File:Around-Kota-Bharu-(19).jpg|thumb|left|[[Kampung Laut Mosque]] in [[Tumpat District|Tumpat]] is one of the oldest mosques in Malaysia, dating to the early 18th century.]] ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮತಗಳೆನಿಸಿದ, [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರೈಸ್ತ]] ಮತಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿದುವು. ಆದರೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸಿಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ [[ಬೌದ್ಧ]]ಮತದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಬರ್ಮ, ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯ ಮತ್ತು ವಿಯಟ್ನಾಂಗಳು ಬೌದ್ಧಮತವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದುವು. ಬರ್ಮ ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹೀನಯಾನ ಅಥವಾ ಥೇರವಾದ ಪಂಗಡವೂ ಕಾಂಬೋಡಿಯ ಮತ್ತು ವಿಯಟ್ನಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಯಾನ ಪಂಗಡವೂ ಪ್ರಮುಖವಾದುವು. ಸುಮಾರು 1400ರಲ್ಲಿ ಮಲಯದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮತೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮಲಕ್ಕಾ ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಬರುವತನಕ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಲ್ಲದೆ, ಇಸ್ಲಾಂ ಮತದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೂ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮಲಕ್ಕಾದಿಂದಲೇ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಮಲೇಷಿಯ, ಇಂಡೋನೇಷಿಯ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‍ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಕೆಲವು ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬಿತು. ಆದರೆ ಕ್ರೈಸ್ತಮತವೇ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಯಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ, ಈ ಭಾಗದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಪರಸ್ಪರ ಕದನಗಳಿಂದಲೂ ಆಂತರಿಕ ಒಡಕುಗಳಿಂದಲೂ ತುಂಬಿತ್ತು. ಬರ್ಮೀಯರು, ಬರ್ಮಿಯರಲ್ಲದ ಇತರ ಜನಾಂಗಗಳಾದ ಶಾನ್‍ಕಾಚಿನ್ ಮತ್ತು ಮಾನ್‍ರನ್ನು ಗೆದ್ದು 11 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ಯಾಗನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ಯಾಗನ್ ಪಟ್ಟಣವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. 13 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನಂತರ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅವನತಿಗೊಂಡು, ಮತ್ತೆ 16 ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಬರ್ಮದೇಶ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಲಿಲ್ಲ. 16 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತೂಂಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲೂ 18 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲಂಗಪಾಂಗು ರಾಜಮನೆತನದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲೂ ಬರ್ಮ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂತು. ಈ ಮನೆತನದ ರಾಜರು ಕೊನೆಕೊನೆಗೆ ಅಶಕ್ತರಾಗಿ ಸುಖಲೋಲುಪರಾಗಿ ಮೂರು ಬರ್ಮ ಯುದ್ಧಗಳ ಅನಂತರ (1826,1856,1885), ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತು ನೀತಿಗೆ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಬರ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶವಾಯಿತು. ಸಯಾಂ ಅಥವಾ ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಇತಿಹಾಸ 13 ಮತ್ತು 14 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ನಗರ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಸುಖೋಥಾಯ್ ಮತ್ತು ಚಿಯಾಂಗಮಯ್‍ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 1350 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅಯುತ್ತಯ ರಾಜಮನೆತನ (1350-1767) ಸಯಾಂನಲ್ಲಲ್ಲದೆ, ಇಡೀ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆಯಿತು. 1767 ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಮೀಯರ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಯುತ್ತಯ ನಾಶವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಚಕ್ರಿಮನೆತನ [[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು (1782). ಈ ರಾಜಮನೆತನದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾತ್ರ, ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರ ವಸಾಹತು ನೀತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಚಕ್ರಿಮನೆತನದ ರಾಜರ ಉನ್ನತ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷತೆಯ ರಾಜನೀತಿ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರು ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ, ಚಕ್ರಿಮನೆತನದ ರಾಜರು, ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಎತ್ತಿಕಟ್ಟುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡರು. ಲಾವೋ ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಲೆಎತ್ತಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ರಾಜ್ಯಗಳು, 1353ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲಾನ್‍ಗ್ಸಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಲುವಾಂಗ್ ಪ್ರಭಾಂಗ್ ನಗರದಿಂದ ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 18 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲಾವೋದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಜಮನೆತನಗಳು, ಲುವಾಂಗ್ ಪ್ರಭಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ, ವಿಯನ್ ಚಿಯನ್‍ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಚಂಪಾಸಕ್‍ನಲ್ಲಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿದುವು. ಅನಂತರ ಲಾವೋ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರ ವಸಾಹತುನೀತಿಗೆ ತುತ್ತಾಯಿತು. ಕಾಂಬೋಡಿಯ 12 ನೆಯ ಮತ್ತು 13 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಖ್ಮರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದ ಅನಂತರ ಮತ್ತೆ ಅಂಥ ಯುಗವನ್ನು ನೋಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಥಾಯ್ ಮತ್ತು ವಿಯಟ್‍ನಾಮೀಯರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ. 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಂಬೋಡಿಯ ಫ್ರೆಂಚರ ಅಧೀನಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ವಿಯಟ್ನಮೀಸ್ ಅಥವಾ ಅನ್ನಮೀಸ್ ಜನಾಂಗದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕೆಂಪುನದಿಯ ಮುಖಜಭೂಮಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಜನಾಂಗದ ಇತಿಹಾಸ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬರುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಜನಾಂಗ ಚೀನಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 111-ಕ್ರಿ.ಶ. 939ರವರೆಗೆ ವಿಯಟ್ನಾಂ ಚೈನದೇಶದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾರಿ ವಿಯಟ್ನಾಂ ಜನರು ಚೀನದ ರಾಜಕೀಯ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. 1471 ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತರಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ವಿಯಟ್ನಮಿಸ್ ಜನಾಂಗ, ಈಗಿನ ದಕ್ಷಿಣ ವಿಯಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿದ್ದ ಚಂಪಾರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರು. ಅನಂತರ ಮೇಕಾಂಗ್ ನದಿಯ ಮುಖಜಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾಂಬೋಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಓಡಿಸಿದರು. 18 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಯಟ್ನಾಂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1857 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಫ್ರೆಂಚರ ಆಕ್ರಮಣ 1883 ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿ, ವಿಯಟ್ನಾಂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವರ ವಶವಾಯಿತು. 1400 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮಲಕ್ಕಾ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಮಲೇಷಿಯದ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 15 ಮತ್ತು 16 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಸುಲ್ತಾನ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಲಯದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿದುವು. 1511 ರಲ್ಲಿ ಮಲಕ್ಕಾ ಪೋರ್ಚ್‍ಗೀಸರ ವಶವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸಿಂಗಪುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಮಲಯದ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು. 14 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಜಾವದ್ವೀಪದ ಮಜಪಾಹಿತ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಇಂಡೊನೇಷಿಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೆ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು. ಮಜಪಾಹಿತ್ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ಅವನತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಇಸ್ಲಾಂ ಪ್ರಭಾವ ಇಂಡೋನೇಷಿಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು, ಅನೇಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜರುಗಳು ಜಾವ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಳೆಪಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮತಾರಾಂ ಮತ್ತು ಜೋಗ್ ಜಕಾರ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಬಾಲಿದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಿಂದೂಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿತು. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದ ಡಚ್ಚರು, ಜಾವದ್ವೀಪದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಇಂಡೋನೇಷಿಯದ ಎಲ್ಲ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‍ನ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಪಾನಿಷರ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಇವರ ಆಡಳಿತ 1899ರವರೆಗೆ ಇತ್ತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕ್ರೈಸ್ತಮತ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಭಾವಗಳು, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಜನಾಂಗದವರ ಮೇಲೆ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದುವು. 1899ರ ಅನಂತರ ಈ ದೇಶ ಅಮೆರಿಕದ ವಸಾಹತಾಯಿತು. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಆಗಮನದಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುವ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ, ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕ್ರಾಂತಿ ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಕೊಲಂಬಸ್‍]]ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಅನಂತರ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ [[ಮೆಣಸು]], [[ಏಲಕ್ಕಿ]], [[ಲವಂಗ]] ಮೊದಲಾದ ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಮೊದಮೊದಲು ವ್ಯಾಪಾರವೇ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಮೊದಲಿಗರು. 1511ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಲಕ್ಕಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅನಂತರ ಡಚ್ಚರು, ಇಂಗ್ಲಿಷರು, ಸ್ಪೇನಿನವರು, ಫ್ರೆಂಚರು, ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಬಂದರು, ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಹೊಂದಿ, ಅವನತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕುತಂತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಯುದ್ಧಗಳಿಂದಲೂ ಸೋಲಿಸಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕ್ರೈಸ್ತಮತವೂ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಬರ್ಮ ಮತ್ತು ಮಲಯ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶವಾದುವು. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ ಡಚ್ಚರ ವಶವಾಯಿತು. ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಸ್ಪೇನಿನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ 1899ರವರೆಗೆ ಇದ್ದು ಅನಂತರ ಸ್ಯಾನಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಫ್ರೆಂಚರು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ವಿಯಟ್ನಾಂ, ಕಾಂಬೋಡಿಯ ಮತ್ತು ಲಾವೋಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾತ್ರ ಯಾರ ಅಧೀನಕ್ಕೂ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಆರಂಭವಾದ ವಸಾಹತುಗಳಿಂದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಉಪಯೋಗವಿತ್ತು. ಒಂದು, ಇವು ಯೂರೋಪಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ, ಕಚ್ಚಾಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದುವು. ಎರಡು, ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಸಿದ್ಧವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಇವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಟಿನ್, ರಬ್ಬರ, ಅಕ್ಕಿ, [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]]ಗಳಿಗೆ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ವಿವಿಧ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು, ನೀತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದರೂ ಅವರ ವಸಾಹತು ನೀತಿ ದೇಶೀಯ ಜನರಿಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಂದ ದೇಶೀಯರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಕಾಫಿತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯಲು, ಚೀನೀಯರು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಅನೇಕ ಸಾರಿ ಆ ದೇಶಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಾದರು. ಭಾರತೀಯರು ಮಲಯ ಮತ್ತು ಬರ್ಮದಲ್ಲೂ, ಚೀನೀಯರು ಇಂಡೋನೇಷಿಯ, ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಜನಾಂಗದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾದರು. ಈ ರೀತಿಯ ವಸಾಹತುನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಪರಕೀಯರ ಆಡಳಿತದ ಕಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಗಳಿಗೆ ಬೇಸತ್ತ ದೇಶೀಯರು, ಈ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿದರು. ಮೊದಮೊದಲು ಈ ಸಂಗ್ರಾಮ ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ ಬಂದ ವಿದ್ಯಾವಂತರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಕೊನೆಗೆ [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ವಾದ ಅನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಇಂಡೋನೇಷಿಯದ ಸುಕಾರ್ನೊ ಮತ್ತು ಮಹಮದ್ ಹಟ್ಟಾ, ಬರ್ಮಾದ ಅಂಗ ಸಾನ್ ಮತ್ತು ಉನೂ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‍ನ ಜೋಸ್ ರಿಜಾಲೆ, ವಿಯಟ್ನಾಂನ [[ಹೋ ಚಿ ಮಿನ್]], ಮಲಯಾದ ಟುಂಕು ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಂಗ್ರಾಮದ ಮೂಲಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರಾದರು. ಈ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಜಪಾನೀಯರು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯವನ್ನು 1942-45ರವರೆಗೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆಯಿತು ಎನ್ನಬಹುದು. ಜಪಾನೀಯರ ವಿಜಯದಿಂದ, ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರನ್ನು ಏಷ್ಯನರು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನಶಿಸಿಹೋಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅನಂತರ ಒಂದೊಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದುವು. 1946ರಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರಗಳಿಸಿತು. 1948ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್‍ರಿಂದಲೂ, 1949ರಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷಿಯ ಡಚ್ಚರಿಂದಲೂ, 1954ರಲ್ಲಿ ವಿಯಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯಗಳು, 1957ರಲ್ಲಿ ಮಲಯ ಫ್ರೆಂಚರಿಂದಲೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳಿಸಿದುವು. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈಗ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಉಳಿದಿವೆ. ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಜಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು, ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಜನತೆಯ ಮುಂದೆ ಇಡುವುದು ಅಲ್ಲಿಯ ನಾಯಕರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾದ ಮೂಲಜನಾಂಗದವರಿಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಲಸೆಬಂದ ಚೀನೀಯರಿಗೂ ಭಾರತೀಯರಿಗೂ ಅನೇಕ ಸಾರಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿ ರಾಜಕೀಯಸ್ಥಿತಿ ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲವಾಗಿರುವುದು ಉಂಟು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಂತೂ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಆಗಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಿನೀವ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಯಟ್ನಾಂ ದೇಶ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗಿ, [[ಉತ್ತರ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ|ಉತ್ತರ ವಿಯಟ್ನಾಂ]] ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಂತು; ದಕ್ಷಿಣ ವಿಯಟ್ನಾಂ ಯೂರೋಪಿನ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಕ್ತಿಬಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಜಾಸತ್ತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಇವತ್ತಿಗೂ ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. [[ಅಮೆರಿಕ]], [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]] ಮತ್ತು ರಷ್ಯಗಳು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪರ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನಿಂತು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಿಯಾಟೋ ಎಂಬ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಣವನ್ನು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡ, ಪಾಕೀಸ್ತಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತಡೆಯುವಂತೆ ರಚಿತವಾಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷಿಯದ [[ಬಾಂಡುಂಗ್‍]]ನಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಏಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಗ್ರಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಯಿತು. ಕಾಂಬೋಡಿಯ, ಇಂಡೋನೇಷಿಯ, ಲಾವೋ ಮತ್ತು ಬರ್ಮ ದೇಶಗಳು ಯಾವ ಶಕ್ತಿಬಣಕ್ಕೂ ಸೇರದ ತಟಸ್ಥನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆ. ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Angkor Wat.jpg|thumb|right|250px|upright|[[Angkor Wat]] in [[Siem Reap]], [[Cambodia]]]] ಪ್ರಾಚೀನ ಕಂಬುಜದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಶೈಲಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಂಡೊಶಿಖ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಖ್ಮರ್ ಎಂದು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಇಂಡೋಖ್ಮರ್ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಖ್ಮರ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇಂಡೋಖ್ಮರ್ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವ್ಯಾಧಪುರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದವುಗಳಾಗಿ ಗುಪ್ತಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಹಂಚೆ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯ ಶೈಲಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಐಹೊಳೆಯ ಲಾಡ್‍ಖಾನ್ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರೆಕುಕ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ದೇವಾಲಯವಂತೂ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೇ ಸೇರಿದುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಮಕರ ತೋರಣ, ಹಂಸಗಳ ಸಾಲು, ಚೈತ್ಯ ಗವಾಕ್ಷಿಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾದುವು. ಬಯಾಂಗ್ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾದ ಕಟ್ಟಡ. ಇದು ಚೌಕನೆಯ ಹಜಾರ ಮತ್ತು ಪದರಗಳುಳ್ಳ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಲತೆಗಳೂ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಶಿಲ್ಪಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯ ಪಲ್ಲವ ಶೈಲಿಯ ಪನಮಲೈ ದೇಗುಲವನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಂಡೋಖ್ಮರ್ ಶೈಲಿಯ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ರಾಜ್‍ಗಿಯಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಅವಲೋಕಿತೇಶ್ವರ ವಿಗ್ರಹ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಈ ವಿಗ್ರಹದ ಕೇಶಾಲಂಕಾರವನ್ನು ಭಾರತದ ಕನ್ಹೇರಿ ಗುಹಾಲಯದಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಸಾತ್ ಅಂದೆತ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಹರಿಹರನ ಶಿಲ್ಪ ಕಾಂಚಿಯ ಕೈಲಾಸನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಖ್ಮರ್ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಕರತೋರಣಗಳಾಗಲೀ ಚೈತ್ಯ ಗವಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಲೀ ದುಂಡನೆಯ ಕಂಬಗಳಾಗಲೀ ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಖರಗಳ ಬದಲು ಮನುಷ್ಯನ ಮುಖವುಳ್ಳ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಭಾರತ ದೇಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೇ ಸೇರಿದವುಗಳಾಗಿವೆ. ದೇವರಾಜಧರ್ಮ ಖ್ಮರ್ ಶೈಲಿಯ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅಮರೇಂದ್ರಪುರ, ಹರಿಹರಾಲಯ, ಯಶೋಧರಪುರ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳೆದವು. ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆಂಗ್ಕೋರ್‍ವಾಟ್ ದೇವಾಲಯ ಖ್ಮರ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹೋನ್ನತ ಕೃತಿ. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿವೆ. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಇರುವ ಕಂದಕ ಸುಮಾರು 600'ಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಸುತ್ತುಬಂದರೆ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಒಳಗೆ ಕೋಟೆಯಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬರಲು ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ರಾಜಪಥವಿದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಶಿಖರವೂ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು ಶಿಲ್ಪಿತವಾಗಿವೆ. ಮತ್ತೆ ಕಂಬುಜದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಜಾವ ದ್ವೀಪದ ಕೊಡುಗೆ ಮಹತ್ತರವಾದದು. ಜಾವದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಆಧಾರಜಗಲಿ, ಚೌಕವಾದ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಶಿಖರ ಚಚ್ಚೌಕವಾಗಿದ್ದು ಮೇಲೆ ಹೋದಂತೆ ಕಿರಿದಾಗುತ್ತ ಬರುತ್ತದೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕಾರದ ಲತೆಗಳು, ಹೂಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಕಾಲಮಕರ ಅಥವಾ ಕೀರ್ತಿಮುಖವೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಬಗಳು ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಮಧ್ಯ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಎಂಟರಿಂದ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾದವು. ಡಿಯಾಂಗ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅನೇಕ ದೇಗುಲಗಳಿವೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತ ಕಥೆಯ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಈಶ್ವರ, ದುರ್ಗ, [[ಗಣೇಶ]], [[ವಿಷ್ಣು]], [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ದೊರಕಿವೆ. ಪ್ರಂಬಾನನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾದುವು. ಚಂದಿಕಲಶನ್, ಚಂಡಿಸರಿ, ಚಂಡಿಸೇವು ದೇವಾಲಯಗಳು ಪ್ರಂಬಾನನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯದೇವಾಲಯಗಳು. ಕೆಡು ಪ್ರದೇಶದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಡಿವೆಂದುತ್ ಮತ್ತು ಚಂಡಿಪವನ್ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಇಲ್ಲಿ ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಜಾವದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಲಾಕೃತಿಯೆಂದರೆ ಬೊರಬೊದೂರ್ ದೇವಾಲಯ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿದೆ. ಈ ಸೌಧದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಅಂತಸ್ತುಗಳಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಅಂತಸ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಘಂಟಾಕೃತಿಯ ಸ್ತೂಪವಿದೆ. ಮೊದಲಿನ ಆರು ಅಂತಸ್ತುಗಳು ಚೌಕಾಕಾರದಲ್ಲೂ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಅಂತಸ್ತುಗಳು ವರ್ತುಲಾಕಾರದಲ್ಲೂ ಇವೆ. ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಸಣ್ಣಸ್ತೂಪಗಳಲ್ಲಿ 432 ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿಹೋಗಲು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿವೆ. ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಬೊರಬೊದೂರ್ ಮಹತ್ತರವಾದುದು. ಇಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಪಕ್ಷ 1,500 ಶಿಲ್ಪಫಲಕಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿವು. ಇವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಲಾರಜಾಂಗ್ರಂಗ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಇವು ಬೊರಬೊದೂರಿನಷ್ಟು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನಿಜ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪವಾಗಿವೆ. ಪೂರ್ವ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಚಂಡಿಸಿಂಘಸಾರಿ, ಚಂಡಿಕಿಡಲ್, ಚಂಡಿಜಾಗೋ, ಪನರತನ್ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಸಿಂಘಸಾರಿಯ ಪ್ರಜ್ಞಾಪಾರಿಮಿತ, ಬೆಲಹನ್‍ನ ಏರ್ಲಂಗ ಮಹಾರಾಜನ ಶಿಲ್ಪ, ಸಿಂಪಿಂಗ್‍ನ ಹರಿಹರನ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲ್ಪಗಳು. ಚಂಪಾ ರಾಜ್ಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೈಸನ್, ಡಾಂಗ್‍ಡುವಾಂಗ್, ಮತ್ತು ಪೋ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮೈಸನ್ ಮತ್ತು ಪೋ ನಗರ್‍ನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಶೈವಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುವು. ಡಾಂಗ್‍ಡುವಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಕಟ್ಟಡಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಚಂಪಾ ರಾಜ್ಯದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಣ್ಣಗಿದ್ದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದುವು. ಶಿಖರಗಳು ಮಹಾಬಲಿಪುರದ ರಥದ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಮೈಸನ್ನಿನ ಶಿವ, ಗಣೇಶ, ಸ್ಕಂದ ಮುಂತಾದ ದೇವರ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಡಾಂಗ್‍ಡುವಾಂಗ್‍ನ ಲೋಕೇಶ್ವರನ ಶಿಲ್ಪವೂ ಬಹಳ ಉತ್ತಮ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುವು. ಬರ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪರ್ಕಗಳಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪೂರ್ಣಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಬರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಆನಂದ ದೇವಾಲಯ. ಇದು ಕ್ಯಾನಜಿತ್ಥ ಎಂಬ ರಾಜನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಇದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಸುಮಾರು 560 ಚ. ಅ. ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಷ್ವೇಜಗಾನ್ ದೇವಾಲಯ, ಮಿಂಗಲಜೇದಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಹಾಬೋಧಿ ಮುಂತಾದ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಬರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಇವಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬೋರ್ನಿಯೋದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಬುದ್ಧವಿಗ್ರಹಗಳು, ಮಲಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಬುದ್ಧನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ಸೆಲಿಬೆಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಕಂಚಿನ ಬುದ್ಧಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಬಲಿದ್ವೀಪದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸುಖೋಥೈ ಜನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ==ನೃತ್ಯಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು== [[File:Royal Ballet Camboda Apsara Mera.jpg|thumb|The [[Royal Ballet of Cambodia]] (Paris, France 2010)]] ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕಥೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾದ ಮೂಲವೊಂದುಂಟು. ತಂತ್ರ ಭಾರತೀಯ ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಕಥಾವಸ್ತುಗಳು ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಗಳವು. ವಿಶದವಾಗಿ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತ, ಈ ಕಲಾಭಿವ್ಯಂಜನೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯ ಎಂಥ ರಾಜಕೀಯ ಉಪಪ್ಲವಗಳಲ್ಲೂ ನಾಶಹೊಂದದೆ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬರ್ಮ, ಮಲಯ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ, ಕಾಂಬೋಡಿಯ, ಲಾವೋಸ್ ಮತ್ತು ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡಿನ ನೃತ್ಯಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಾದರಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧಮತವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಬರ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಬೌದ್ಧಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ನಟರು ಆಯಾಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆಯೋ ಮೊಗವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಯೋ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಮಾಡದೆ ಆಡಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಮಲಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆವೇಶದ ಕುಣಿತವೆಲ್ಲ ಹಿಂದೂ ರೀತಿಯದು. ಆ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ನಟರ ಮೈಮೇಲೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ನೃತ್ಯ ಹೊರಟಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಕೆಲವು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕೌತುಕಾಸ್ಪದವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಮಹಾಭಾರತ ರಾಮಾಯಣಗಳಿಂದ ಈ ಕಥೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇಶಗಳ ನೃತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]] ತಂತ್ರದ ಪ್ರಭಾವ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಸ್ತಗಳ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ನೃತ್ಯೋಪಹಾರ ದೇವರಿಗೇ ಹೊರತು ಮನುಷ್ಯನಿಗಲ್ಲ. ನೃತ್ಯಾಧಿದೇವತೆ ಶಿವ; ನೃತ್ಯಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಲಿದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂಜಾಂಗಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರರೂಪವಾಗಿಯೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಲೂ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಬದಲು, ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯವನ್ನೇ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅಭ್ಯಸ್ತವಾದ ಈ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಒಂದು ನೃತ್ಯರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಣಿಮೇಖಲೈ ಎಂಬುದು ಥಾಯ್‍ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕ. ಬಾಲಿಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಬೆರೆದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲೂ ಇದು ಮುಖ್ಯಾಂಶ. ಮುಖದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಭಿನಯವೂ ತೋರದಿದ್ದರೂ ನರ್ತಕರು ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ತ ಭಾವಗಳನ್ನೂ ಮೈಯ್ಯಲ್ಲಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಗಂಡಸರು ಗಡುಸಾಗಿ ಕುಣಿದರೆ ಹೆಂಗಸರು ಮೆದುವಾಗಿಯೂ ಮಧುರವಾಗಿಯೂ ಚಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಲಿನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟಶೈಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಾರಿಸ್ ಎಂಬುದು ಸಮರ್ಥವಾದ ಯುದ್ಧ ನೃತ್ಯ, ವಾಯೊಂಗ್ ವೊಂಗ್ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿಯ ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ನೃತ್ಯ. ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳು; ಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆ ಮೊದಲಾದ ನಗುವುಕ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸೂತ್ರಧಾರನ (ವಿದೂಷಕ) ಹಾಗೆ, ಕಥಾನಾಯಕನ ಮಿತ್ರರೂ ಹಾಸ್ಯರಸಕ್ಕೆ ಆಕರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯನಾದ ಶೂರ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷ್ಣನಂಥ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆತ ಅಲ್ಲಿ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಟೋಪಂಗ್ ಕುಣಿತ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ. ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಾಲಿದ್ವೀಪ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾದದ್ದು. ಬಾಲಿ ಜಾವದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದ ಮಡ್‍ಜಪಿತ್ ವಂಶದ ಚರಿತ್ರೆ ಅದರ ಕಥಾವಸ್ತು. ಲೇಗಾಂಗ್ ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳಾಡುವ ಕುಣಿತ ಮೊದಲು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನೃತ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಲೇಗಾಂಗ್ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು ಬೀಸಣಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಇಬ್ಬರು ನರ್ತಕಿಯರ ಕುಣಿತದಿಂದ. ಅನಂತರ ರಾಣಿಯರ ದರ್ಶನಾಕಾಂಕ್ಷಿಯಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಸ್ವಾಗತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪಶಕುನದ ಹಕ್ಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಮರೆತು ಹೋಗಿ ನೃತ್ಯವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. [[File:Indonesianbamboomusicangklung.jpg|thumb|Indonesian Angklung has been recognized by UNESCO as a ''Masterpiece of Oral and Intangible Heritage of Humanity''.]] * [http://www.sriwittayapaknam.ac.th/multimedia/s_khim.html ''Khim'' audio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311000030/http://www.sriwittayapaknam.ac.th/multimedia/s_khim.html |date=2009-03-11 }} ಜಾವದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾವುದೆಂದರೆ ಸುರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಜೋಗ್‍ಜಕಾರ್ತಾ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಪುತ್ರರು ನರ್ತನ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಕಲೆ ಆಳುವ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸುಲ್ತಾನರೇ ನಾಜೂಕಾದ ಉಡುಗೆಗಳ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜುಕುಮಾರರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗತಿಸಿದ ಸುಲ್ತಾನರ ತಮ್ಮನಾದ ಪಂಗೆರಾನ್ ಚೆಡ್‍ಜೊಕುಸುವೋ ಎಂಬುವರು, ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಶೈಲಿ ಅಷ್ಟು ಠೀಕಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಚಲನವೂ ಹೇಳಲಸಾಧ್ಯವೆನ್ನುವಷ್ಟು ನವಿರಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದುದು ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಣು ಹುಡುಗಿಯರು ಕುಣಿಯುವ ಸೆರಿಂಪಿ ಎಂಬ ನೃತ್ಯ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅರ್ಥವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೆಲುಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಗಳು ಬಳುಕಾಡುತ್ತ ಸೂರ್ಯನ ಹೊಳಪಿನ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ದಳಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ಈ ನೃತ್ಯ ಅನುಕರಣೆಮಾಡುವಂತಿದೆ. ಸೆರಿಂಪಿ ನರ್ತಕಿಯರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳುವ ವಾಡಿಕೆ ಇದೆ. ವಾಯೋಂಗ್ ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯನಾಟಕ ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾಂಡವ ಕೌರವರ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ವಾದ್ಯಮೇಳಕ್ಕೆ ಗಮೇಲನ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದು ತುಂಬ ಕೌತುಕ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮರ ಮತ್ತು ಲೋಹದ ಸೈಲೋಫೋನ್‍ಗಳು, ಜಾಗಟೆಗಳು, ಮದ್ದಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಳಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನರ್ತಕರ ಗತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕೆಬ್‍ಯಾರ್ ಎಂಬುದು ಒಬ್ಬನೇ ಕುಣಿಯುವ ಕುಣಿತ. ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದವನು ಹೆಸರಾಂತ ಮೇರಿಯೊ ಎಂಬ ನರ್ತಕ. ಈ ಸುಂದರನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸುವವ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡಿ ಕುಣಿತದ ಪೂರ್ತಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾನೆ. ಚೀನದಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ರಂಗಮಂದಿರ ರಾಗಮಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಕಥಕ್ಕಳಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮತ್ತು ಕೆಡುಕೆಂಬ ಭೇದಗಳು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂಗೀತ, ನರ್ತನ ಮತ್ತು [[ಮೂಕಾಭಿನಯ]] ಇವುಗಳೇ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೂಲಾಧಾರ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಹೆಚ್ಚು. ಬಹುಶ: ಪೆಕಿನ್ ಗೇಯರೂಪಕಗಳು ಸರಳವಾದ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳಿಂದಲೂ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಥೆಗಳಿಂದಲೂ ಮೂಡಿ ಬಂದಂಥವು. ಬಳಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಬಂದುವು, ಕೊನೆಗೆ ಹೇರಳವಾದ ಉಡಿಗೆ ತೊಡಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ತುಂಬ ನಿಯಮಾನುಸಾರವಾದ ಅಭಿನಯ ಬಂದವು. ಇದು ದೀರ್ಘವಾದ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕ್ರಮ. ಮಾನವರು ಹಾಡಿಕುಣಿಯಲು ಅಭಿನಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ನಾಟಕಗಳೆಲ್ಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳೇ ಹೊರತು ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಈಗೀಗ ಪ್ರೌಢನಾಟಕಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕತೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಚೀನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇಗುಲಗಳಲ್ಲೂ ನಾಟ್ಯಮಂದಿರಗಳಲ್ಲೂ ನೃತ್ಯದ ಉತ್ಸಾಹ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ; ಜೀವಕಳೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕೊಡಲೂ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಭಾವಪ್ರತೀಕಗಳನ್ನು ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಕಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲೋಕದ ಕಣ್ಣೆದುರು ನಿಲ್ಲಿಸಲೂ ಹವಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿವೇಶನ== {{Geographic location |Centre = ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ |North = [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]] |Northeast = [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ]] |East = [[ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ]]<br>[[ಓಷಿಯಾನಿಯಾ]] |Southeast = [[ಟಿಮೋರ್ ಸಾಗರ]] | South = [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ]] | Southwest = [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ]] | West = [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] | Northwest = [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/graphics/ref_maps/physical/pdf/southeast_asia.pdf Topography of Southeast Asia in detail] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150623132231/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/graphics/ref_maps/physical/pdf/southeast_asia.pdf |date=2015-06-23 }} ([[Portable Document Format|PDF]]) ([https://web.archive.org/web/20120916231056/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/graphics/ref_maps/pdf/southeast_asia.pdf previous version]) * [http://www.citymayors.com/government/se_asia_government.html CityMayors.com article] * [http://www.lib.uci.edu/libraries/collections/sea/sasian.html Southeast Asian Archive]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091022023141/http://www.lib.uci.edu/libraries/collections/sea/sasian.html |date=2009-10-22 }} at the University of California, Irvine * [http://sea.lib.niu.edu Southeast Asia Digital Library] at Northern Illinois University * [http://www.lib.uci.edu/libraries/collections/sea/seaexhibit/ "Documenting the Southeast Asian Refugee Experience"]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501111656/http://www.lib.uci.edu/libraries/collections/sea/seaexhibit/ |date=2011-05-01 }}, exhibit at the [[University of California, Irvine]], Library * [http://seasiavisions.library.cornell.edu Southeast Asia Visions, a collection of historical travel narratives] Cornell University Library Digital Collection * {{URL|www.southeastasia.org}} Official website of the ASEAN Tourism Association * [http://vimeo.com/20278207/ Southeast Asia Time Lapse Video] Southeast Asia Time Lapse Video * [http://ecomeye.com Southeast Asia eCommerce] Southeast Asia eCommerce * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/42850/rec/1 Art of Island Southeast Asia], a full text exhibition catalogue from The Metropolitan Museum of Art * [http://bratalkstore.com/south-east-asia-ecommerce-listing/ List of Southeast Asia eCommerce] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307044331/http://bratalkstore.com/south-east-asia-ecommerce-listing/ |date=2016-03-07 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡ]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] m897u98lsogx58thm1z4h97wvhjikm0 0 13266 1375218 1335347 2026-06-17T22:13:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375218 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಊರು | name = ಅರಕಲಗೂಡು | native_name = ಅರಕಲಗೂಡು | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಪುರಸಭ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = 12.77 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 76.06 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ಹಾಸನ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 916 | population_total = 15184 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Kannada]] | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} ಇದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಹಾಗೂ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಹಾಸನ, ಆಲೂರು,ಹಾಗೂ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳೇನರಸೀಪುರ ತಾಲ್ಲೋಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ ತಾಲೂಕಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಕೊಣನೂರು ಹ್ಯಾಂಗಿಂಗ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್, ರಾಮನಾಥಪುರದ ದೇಗುಲಗಳಲ್ಲಿ ಗೊರೂರು ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ ಚರ್ಚ್, ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇಗುಲ ಇಲ್ಲಿನ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ತಂಬಾಕು, ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆ ಈ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು. ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದ್ದು ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಹಬ್ಬ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಹಬ್ಬವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಅರಕಲಗೂಡು ಮಲೆನಾಡು ಅರೆ ಮಲೆನಾಡು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅರಕಲಗೂಡು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಏ ಮಂಜು ಅವರು ಈ ಬಾರಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು== ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ ಅರಕಲಗೂಡು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಅರಕಲಗೂಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆಯೆ ಇರುವ ಗೊರೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ನೀರಾವರಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಕೊಣನೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ತೂಗು ಸೇತುವೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಮನಾಥಪುರದಿಂದ ಐದು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕೊಣನೂರಿನಿಂದ ಕಟ್ಟೇಪುರ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಜನರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿವೆ. ===== ದಕ್ಷಿಣಕಾಶಿ ರಾಮನಾಥಪುರ ===== ರಾಮನಾಥಪುರ, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ ಅರಕಲಗೂಡು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರ. ಈ ಸ್ಥಳ ಪವಿತ್ರ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಎಡ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ರಾಮನಾಥಪುರ ಶತ-ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು "ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ" ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನು ಈಶ್ವರನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಸ್ಥಳವೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ "ರಾಮನಾಥಪುರ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿರುವುದರಿಂದ "ದೇವಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಣ" ಎಂದೂ ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ರಾಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ, ಚತುರ್ಯುಗ ಶ್ರೀ ರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ಅಗಸ್ತ್ಯೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ ಮಠ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರದ ಪಾಪ-ಕರ್ಮಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕರಗಿ ಹೋಗುವುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ನೂರಾರು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು, ಯಾತ್ರಾತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮ್ಮ ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಅಭೀಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನ ಪೂಜಾ-ಕೈಂಕರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== ೧.[https://web.archive.org/web/20120308202405/http://hassan-history.blogspot.com/ ಹಾಸನ ಇತಿಹಾಸ] ೨.[http://www.hoysalatourism.org/ ಹೊಯ್ಸಳ ಟೂರಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209004127/http://www.hoysalatourism.org/ |date=2014-02-09 }} {{ಹಾಸನ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 9l2pcl268xb1mz81bht0gkopor1zwyt 0 13268 1375239 1337219 2026-06-18T04:22:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375239 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫}} {{Infobox ಭಾರತದ ಭೂಪಟ |native_name=ಆಲೂರು |skyline= |skyline_caption= |latd = 12.983 |longd=75.983 |state_name=ಕರ್ನಾಟಕ |district=[[ಹಾಸನ]] |leader_title= |leader_name= |altitude= ೯೭೪ |population_as_of = ೨೦೦೧ | population_total = ೪,೯೬೧ | population_density = |area_magnitude= |area_total= |area_telephone= ೦೮೧೭೦ |postal_code=೫೭೩ ೨೧೩ |vehicle_code_range=ಕೆಎ-೧೩ |footnotes = | }} ಬೆಟ್ಟದ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಈ ದೇವಾಲಯವು '''ಆಲೂರು''' ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಡಿಬಯಲು ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ವಿವೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಅಡಿಬಯಲು ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ್ಲಿನ ೧೪ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೇರಿ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಪೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಿನಂದು ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ನೆಡೆಸುತ್ತಾರೆ.. ಜನರು ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. === ಶ್ರೀ ವಿಜಯದುರ್ಗ ಕ್ಷೇತ್ರ: === ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಡವರ ಊಟಿ ಎಂದೇ ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾಟಿ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಸಿಗುವ ಪಟ್ಟಣವೇ ಆಲೂರು. ಆಲೂರಿನಿಂದ ಸರಿ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಸಿಗುವ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳವೇ ಶ್ರೀ ವಿಜಯದುರ್ಗ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಆರಾಧನೆಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚು. ಸುಮಾರು ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಶ್ರೀ ಉಡಸಲಮ್ಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಮತ್ಸಾಲಮ್ಮ ದೇವಿಯರ ವಿನೂತನ ದೇವಾಲಯದ ಸಮುಚ್ಚಯವೇ ಶ್ರೀ ವಿಜಯದುರ್ಗ  ಕ್ಷೇತ್ರ. ಇನ್ನು 2011ರಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ವಂಶಸ್ಥರಾದ  ಸುಂದರರಾಜ  ಅರಸ್ ಮತ್ತು ವಂಶಸ್ಥರಿಂದ  ಸುಮಾರು 5 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಸ್ತು ಮತ್ತು ಕಲೆಯಿಂದ ಚೈತನ್ಯ ಪಡೆದು ದಿವ್ಯ ದೇಗುಲವಾಗಿ ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಮತ್ಸಾಲಮ್ಮ  ದೇವಿಯವರ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಐಶ್ವರ್ಯ ಗಣಪತಿ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಿ ಆಂಜನೇಯ ದೇವರ ಪುಟ್ಟ ಗುಡಿಗಳು ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ಯಾಗ ಮಂಟಪ ಈ ಯಾಗ ಮಂಟಪದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ನವದುರ್ಗೇಯರ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಇದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶುಭ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ಜರಗುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯಾಪುಟಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20120308202405/http://hassan-history.blogspot.com/ ಹಾಸನ ಇತಿಹಾಸ] * [http://hoysalatourism.org/ ಹೊಯ್ಸಳ ಟೂರಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209004127/http://www.hoysalatourism.org/ |date=2014-02-09 }} {{ಹಾಸನ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}} '''ಚಾಕನಹಳ್ಳಿ''' ಗ್ರಾಮ ಆಲೂರು ತಾಲೂಕು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ ಆಲೂರುನಿಂದ 10 ಕಿ ಮಿ ದೂರವಿ... ಚಾಕನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮ ಆಲೂರು ತಾಲೂಕು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ ಆಲೂರುನಿಂದ 10 ಕಿ ಮಿ ದೂರವಿರುವ ಗ್ರಾಮ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣ: ಅರೆಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ವಾರ್ಷಿಕ 70% ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು: ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೀ ಮಾರಿಕಾಂಬ ದೇವಿಯ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಪ್ರತಿ 5ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು: ಕೃಷಿ ಕಾಫಿ ಜೋಳ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಭತ್ತರಾಗಿ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುತಾರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕೇವಲ 51 ಮನೆಗಳಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಾಮ 165 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ಧರ್ಮ: ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ನೆರೆಹೊರೆ ಊರುಗಳು: ಕರಿಗೋಡನಹಳ್ಳಿ ಹಸಗನೂರು ಮುತ್ತಿಗೆ ವಿಶೇಷತೆ: ಗ್ರಾಮದಿಂದ 500 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಯಗಚಿ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು ಚೋಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 8ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದೆ ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಜರಾಯಿ ಇಲಾಖೆ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 1rb2d284za2lidwckq2y0p2axgp598c 0 18207 1375248 1337709 2026-06-18T06:12:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375248 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Iguacu-004.jpg|250px|right|thumb|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಿಂದ ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತದ ನೋಟ]] '''ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತ''' ( '''''ಇಗುವಾಸು''''' ಮತ್ತು '''''ಇಗುವಾಝು''''' ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕದ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] (20%) ಮತ್ತು [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]] (80%)ದೇಶಗಳ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹರಿಯುವ ಇಗುವಾಸ್ಸು ನದಿಯ ಒತ್ತಾಗಿರುವ ಹಲವು ಜಲಪಾತಗಳ ಸರಣಿ. ವಿಶ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಜಲಪಾತಗಳು ನದಿಯನ್ನು ಮೇಲಣ ಇಗುವಾಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಣ ಇಗುವಾಸ್ಸು ನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಣ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಈ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಬೋಸೆಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಯುರೋಪಿಯನ್ನನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಇರವನ್ನು ಸಾರಿದ ಈತನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೭೫ ಜಲಪಾತಗಳಿದ್ದು ಇವು ಇಗುವಾಸ್ಸು ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೆ ೨.೭ ಕಿ.ಮೀ. ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹರಡೀವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ೮೨ ಮೀ.( ೨೬೯ ಅಡಿಗಳು) ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಡಸಲುಗಳ ಎತ್ತರ ೬೪ ಮೀ.(೨೧೦ ಅಡಿಗಳು). ಜಲಪಾತಗಳ ಮೂರನೆಯ ಎರಡು ಭಾಗ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಉಳಿದವು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತಗಳ ಪ್ರದೇಶವು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಕ್ರಮವಾಗಿ ೧೯೮೪ ಮತ್ತು ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ಗಳನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅನುವಾಗಲು ಎರದೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅನೇಕಾ ಕಾಲುದಾರಿಗಳನ್ನು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಈ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡೆ ಏರುವಿಕೆಯಂತಹ ಸಾಹಸಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಿದೆ. ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತವು [[ನಯಾಗರಾ ಜಲಪಾತ]]ವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತ]]ದೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಇದರ ತುಲನೆ ನಡೆದಿದೆ. ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಅಗಲವಾಗಿರುವ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇವು ೨೭೦ ಭಿನ್ನ ಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಧುಮುಕುತ್ತವೆಯಾದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಈ ಕೀರ್ತಿಯು ೧೬೦೦ ಮೀಟರ್ ಅಗಲದ ಒಂದೇ ಧಾರೆಯಾಗಿ ಧುಮುಕುವ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಬೇಕೆಂಬುವುದೊಂದು ವಾದವು ಸಹ ಇದೆ. ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಜಲಪಾತವು ಸಹ ಆಗಿದೆ. ನೀರಿನ ಸರಾಸರಿ ಹರಿವು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ೧೩೦೦ ರಿಂದ ೧೫೫೦ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು. ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ''''U'''' ಆಕಾರದಿಂದಾಗಿ ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತವು ನೋಡುಗರಿಗೆ ಅತಿ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ನೋಟ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Iguazu Décembre 2007 - Panorama 7.jpg|1200px|thumb|ಜಲಪಾತದ ಇನ್ನೊಂದು ನೋಟ]] == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Cataratas del Iguazú|Iguaçu Falls}} * [http://www.worldheritagesite.org/sites/iguazu.html ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224120204/http://www.worldheritagesite.org/sites/iguazu.html |date=2009-02-24 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] [[ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು]] q7as07r5f6ghwz9y57s855n5prceviw 0 21662 1375236 1337035 2026-06-18T03:53:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375236 wikitext text/x-wiki {{Infobox Website | name ='''Orkut''' | logo = [[Image:Orkut.png|241px|center]] | screenshot = [[Image:Orkut - login.png|220px]] | caption = The new Orkut interface | url = http://www.orkut.com/ | commercial = Yes | type = [[Social Network Service]] | language = [[Portuguese language|Portuguese]]<br>[[ಹಿಂದಿ]]<br>[[Marathi language|Marathi]]<br>[[ಆಂಗ್ಲ|English]]<br>[[Tamil language|Tamil]]<br>[[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]]<br>[[French language|French]]<br>[[Malayalam]]<br>[[Kannada language|Kannada]] and other 38 languages | registration = required | owner = Google | author = [[Orkut Büyükkökten]] | launch date = 22 January 2004 | current status = Active | revenue = | slogan = Who do you know? | alexa = 107<ref>{{Cite web |url=http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/orkut.com |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2007-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113170611/http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/orkut.com/ |url-status=dead }}</ref> }} [[File:Aparência visual do 'novo orkut'.png|thumb|Visual appearance of the "New Orkut".]] '''ಆರ್ಕುಟ್''' ಎಂಬುದು ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲ ಸೇವೆ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲ ತಾಣ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಗೂಗಲ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಹೊಂದಲು ಮತ್ತು ಇರುವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸೇವೆಯು ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಇದರ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಹಾಗೂ Googleನ ಉದ್ಯೋಗಿ [[ಆರ್ಕುಟ್‌‍ ಬುಯುಕ್ಕೊಕ್ಟಿನ್‌|ಆರ್ಕುಟ್ ಬಯುಕ್ಕುಟಿನ್]] ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್]]ಗಳ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಕುಟ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲವಾದರೂ [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.via6.com/topico.php?tid=176347 |title=ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಮೊದಲನೆಯದು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2010-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100513061318/http://www.via6.com/topico.php?tid=176347 |url-status=dead }}</ref>. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಮೇ 2009ರ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಕುಟ್ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ 49.83% [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]]ನವರಾದರೆ, ಅನುಗುಣವಾಗಿ 17.51% ಬಳಕೆದಾರರು [[ಭಾರತ]]ದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web |url=http://www.orkut.co.in/MembersAll.aspx |title=Orkut Demographics |publisher=orkut |accessdate=2009-05-13 |archive-date=2010-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100505070725/http://www.orkut.co.in/MembersAll.aspx |url-status=dead }}</ref>. ಆರ್ಕುಟ್‌ ಮೂಲತ: ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ. ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಕುಟ್ ತಾಣವನ್ನು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]]ನ [[ಬೆಲೊ ಹೊರಿಜೊಂಟೆ|ಬೆಲೊ ಹಾರಿಜೊಂಟೆ]]ಯಲ್ಲಿನ Google Brazil ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು Google ಘೋಷಿಸಿತು. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿ ವಿವಾದಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>[http://www1.folha.uol.com.br/folha/informatica/ult124u430818.shtml Folha Online - Informática - Orkut passa para as mãos do ; empresa muda diretoria no país - 07/08/2008] </ref><ref>{{Cite web |url=http://www.estadao.com.br/tecnologia/not_tec219549,0.htm |title=Estadao.com.br :: Tecnologia:: Google Brasil assumirá o controle mundial do Orkut |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091208004514/http://www.estadao.com.br/tecnologia/not_tec219549,0.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://info.abril.com.br/aberto/infonews/082008/07082008-23.shl |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927212315/http://info.abril.com.br/aberto/infonews/082008/07082008-23.shl |url-status=dead }}</ref><ref>[http://g1.globo.com/Noticias/Tecnologia/0,,MUL715477-6174,00-FILIAL+BRASILEIRA+DO+GOOGLE+VAI+ASSUMIR+CONTROLE+MUNDIAL+DO+ORKUT.html G1 > Tecnologia - NOTÍCIAS - Filial brasileira do Google vai assumir controle mundial do Orkut] </ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[ಟರ್ಕಿ]] ಮೂಲದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ [[ಆರ್ಕುಟ್‌‍ ಬುಯುಕ್ಕೊಕ್ಟಿನ್‌|ಆರ್ಕುಟ್‌ ಬಯುಕ್ಕುಟಿನ್‌]] ಅವರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ [[ಜನವರಿ ೨೨]], [[೨೦೦೪]]ರಂದು ಆರ್ಕುಟ್‌ ಅನ್ನು ಉಧ್ಘಾಟನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆಮಂತ್ರಣವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಬಾಯಿ ಮಾತು|ಬಾಯಿ ಮಾತಿನ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಅನೇಕ]] [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌|ಬ್ರೆಜಿಲಿ]]ಯನ್ನರು [[ಬ್ಲಾಗೊಸ್ಪಿಯರ್|ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಗುಂಪಿ(blogosphere)]]ನಲ್ಲಿಯ ಶೀಘ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಅಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಯು.ಎಸ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಆಗ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಈ ಸೇವೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಇದೇ ರೀತಿಯ ಬೇರೆ ತಾಣಗಳಾದ [[MySpace‌|MySpace]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂ‍ಡ್‌ಸ್ಟರ್|ಫ್ರೆಂಡ್‌ಸ್ಟರ್‌]]‍ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ನರ<ref>[http://community.livejournal.com/blog_sociology/90186.html http://community.livejournal.com/blog_sociology/90186.html]</ref><ref>[http://www.boingboing.net/2004/07/18/brazilians-outnumber.html http://www.boingboing.net/2004/07/18/brazilians-outnumber.html]</ref><ref>[http://slashdot.org/article.pl?sid=04/07/17/2243232 http://slashdot.org/article.pl?sid=04/07/17/2243232]</ref> ಬಗೆಗಿನ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬ್ಲಾಗೋಸ್ಪಿಯರ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಾದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಹನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಆರ್ಕುಟ್‌‍ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೂ ನೊಂದಣಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=March 2009}} ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ [[ಆರ್ಕುಟ್‌‍ ಬುಯುಕ್ಕೊಕ್ಟಿನ್‌|ಆರ್ಕುಟ್ ಬಯುಕ್ಕುಕ್ಟಿನ್‌]]‍ರವರು ಈ ತಾಣವು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌|ಬ್ರೆಜಿಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವೆನೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ 2007<ref>{{Cite web |url=http://info.abril.com.br/aberto/infonews/042007/02042007-9.shl |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201014807/http://info.abril.com.br/aberto/infonews/042007/02042007-9.shl |url-status=dead }}</ref> ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. 2007ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ನರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಕುಟ್ ಹೆಚ್ಚು [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀಯ]]ರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇಂದಿನ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದುಕಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಆರ್ಕುಟ್ ಒಂದು ಸರಳೀಕೃತ ತಾಣವಾದ "m.orkut.com" ನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ "ವ್ಯೂ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಇನ್‌ ಲೈಟರ್ ಆವೃತ್ತಿ‍" ಆವರಣದ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಧಾನ ಗತಿಯ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== {| class="wikitable sortable " style="width:300px; float:right; font-size:85%; margin:0.25em 0 1em 1em;" |! colspan="4" style="font-size:117.6%;" | '''ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನದಟ್ಟಣೆ''' |- style="background:#DDDDDD;" |! colspan="4" style="font-size:117.6%;" | '''ಮಾರ್ಚ 31, 2004ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನದಟ್ಟಣೆ''' |- style="background:#EEEEEE;" | [[File:Flag of the United States.svg|30px]] || [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] || <div style="width:51.36px;height:1em;background:blue;border:1px solid black"> || 51.36% |- style="background:#DDDDDD;" | [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || [[ಜಪಾನ್‌|ಜಪಾನ್]] || <div style="width:7.74px; height:1em; background:white; border:1px solid black;"></div> || 7.74% |- style="background:#EEEEEE;" | style="width:50px;" | [[File:Flag of Brazil.svg|30px]] || [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] || style="width:100px;" | <div style="width:5.16px;height:1em;background:yellow;border:1px solid black"> || 5.16% |- style="background:#DDDDDD;" | [[File:Flag of the Netherlands.svg|30px]] || [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] || <div style="width:4.10px;height:1em;background:purple;border:1px solid black"> || 4.10% |- style="background:#EEEEEE;" | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|30px]] || [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] || <div style="width:3.72px;height:1em;background:red;border:1px solid black"> || 3.72% |- style="background:#DDDDDD;" | {{flagicon|World}} || ಇತರೆ || <div style="width:27.92px;height:1em;background:grey;border:1px solid black"> || 27.92% |- style="background:#EEEEEE;" |---- |! colspan="4" style="font-size:117.6%;" | '''ಮೇ 13, 2009ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ''' <ref>{{Cite web |url=http://www.alexa.com/siteinfo/orkut.com#trafficstats |title=ದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಬಳಕೆದಾರರ ದಟ್ಟಣೆ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530083706/http://www.alexa.com/siteinfo/orkut.com#trafficstats |url-status=dead }}</ref> |- style="background:#EEEEEE;" | [[File:Flag of Brazil.svg|30px]] || [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] || <div style="width:50px;height:1em;background:yellow;border:1px solid black"> || 50% |- style="background:#DDDDDD;" | style="width:50px;" | [[File:Flag of India.svg|30px]] || [[ಭಾರತ]] || style="width:100px;" | <div style="width:15px;height:1em;background:orange;border:1px solid black"> || 15% |- style="background:#EEEEEE;" | [[File:Flag of the United States.svg|30px]] || [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] || <div style="width:8.9px;height:1em;background:blue;border:1px solid black"> || 8.9% |- style="background:#DDDDDD;" | [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || [[ಜಪಾನ್‌|ಜಪಾನ್]] || <div style="width:8.8px;height:1em;background:white;border:1px solid black"> || 8.8% |- style="background:#EEEEEE;" | [[File:Flag of Pakistan.svg|30px]] || [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] || <div style="width:6.9px;height:1em;background:green;border:1px solid black"> || 6.9% |- style="background:#DDDDDD;" | {{flagicon|World}} || ಇತರೆ || <div style="width:29.6px;height:1em;background:grey;border:1px solid black"> || 29.6% |- style="background:#EEEEEE;" |} </div></div></div></div></div></div></div></div></div></div></div> ಬಳಕೆದಾರ ಮೊದಲು ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರನು "ಸಾಮಾಜಿಕ", "ಔದ್ಯೋಗಿಕ" ಮತ್ತು "ವೈಯಕ್ತಿಕ" ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಬಳಕೆದಾರ ತನ್ನ ಆರ್ಕುಟ್ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಲೆಬರಹದೊಂದಿಗೆ ಛಾಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಕಾಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಕ್ಕೆ [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯುಟ್ಯೂಬ್‌]]‍ ಅಥವಾ [[Google ವೀಡಿಯೊ|Google ವಿಡಿಯೋ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಒಂದು ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಾಗ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು ಅಥವ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆರ್ಕುಟ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಕಡತ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಸಂಯೋಜಿತ GTalk (Google‌ನ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಒಂದು ಸಂದೇಶವಾಹಕ) ಎಂಬ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಆರ್ಕುಟ್ ಪುಟದಿಂದಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸಬಹುದು. === ಥೀಮ್‌ಗಳು=== ಆರ್ಕುಟ್‌‍ನಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅದು ಥೀಮ್‌ಗಳು‌. ವರ್ಣಮಯ ಥೀಮ್ ಕಡತಮನೆಯ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಥೀಮ್‌ಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿವೆ. === ಇತರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು=== ಅವರವರ ಇಚ್ಛೆಯನುಸಾರವಾಗಿ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಸ್ನೇಹಿತರ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ "ಟ್ರಸ್ಟ್‌ವರ್ಥಿ", "ಕೂಲ್‌", "ಸೆಕ್ಸಿ" ಎಂದು 1 ರಿಂದ 3 ಎಂದು ಅಳತೆ ಪಟ್ಟಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. [[Facebook]] ‍ನಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯನು ತನ್ನ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೇರೆಯವರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಆರ್ಕುಟ್ ನಿಮ್ಮ"ಅಗೋಚರ ಪಟ್ಟಿ"ಯಲ್ಲಿನ ಗುಪ್ತ ಭೇಟಿಕಾರನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯನಾದರು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಲು ಆವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ. (ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಜಾಲದವರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ವರ್ಗದವರು ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ). ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನು ಸಹ ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಾಣದಂತೆ ನಿರ್ಭಂಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ (ಸ್ನೇಹಿತರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ). ಮತ್ತೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ, ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯ ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯ ಅವನು/ಅವಳನ್ನು "ಕ್ರಷ್‌ ಲಿಸ್ಟ್‌" ಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ "ಕ್ರಷ್‌ ಲಿಸ್ಟ್"ಗೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಈ ವಿಷಯ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅವನ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಸರತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಭೇಟಿ ನೀಡಿರುವ ಸ್ನೇಹಿತರ ಪಟ್ಟಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ, ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೊದಲು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ<ref>{{cite web | title="How are the friends on my homepage ordered?" | url=http://help.orkut.com/bin/answer.py?answer=11774|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061023073221/http://help.orkut.com/bin/answer.py?answer=11774|archivedate=2006-10-23}}</ref>. [[MySpace‌]] ಮತ್ತು [[Facebook]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ನಿಂಗ್|ನಿಂಗ್‌]] ಜಾಲತಾಣವು ಇದರ ಪ್ರಬಲ ನೇರ ಸ್ಪರ್ಧಿ, ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲವು ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.. == ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಮರು ವಿನ್ಯಾಸ== ಆಗಸ್ಟ್‌ 24, 2007 ರಂದು ಆರ್ಕುಟ್‌ ಒಂದು ಮರುವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಹೊಸ [[ಯುಸರ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌|UI]] ಗೋಲಾಕಾರದ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಮೃದು ಬಣ್ಣದ ಅಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೇಲಿನ ಎಡಭಾಗದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಲೊಗೊವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮರು‍ವಿನ್ಯಾಸದ ಕುರಿತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರ್ಕುಟ್ [[ಬ್ಲಾಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 30, 2007ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಹೊಸ ಮರುವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರಣ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡರು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 2007 ರಂದು, ಆರ್ಕುಟ್‌ ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ನೀವು ನೋಡುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು, ನಿಮ್ಮ ಮುಖಪುಟ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ 8 ರಿಂದ 9 ಸ್ನೇಹಿತರು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಸ್ನೇಹಿತರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳ ಕೇಳಗೆ ಅವರ ವಿವರದ ಕೊಂಡಿಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರ್ಕುಟ್‌‌ನ್ನು 6 ಹೊಸ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು::[[ಹಿಂದಿ]], [[ಬಂಗಾ‍ಳಿ|ಬೆಂಗಾಳಿ]], [[ಮರಾಠಿ]], [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]]. ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗಿರುವ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಬಟನ್‌ ಕ್ಲಿಕಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿವರದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು (ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಪುಟದ ಮೇಲಿರುವ ಬ್ಲ್ಯೂಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಲಿಂಕನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದರಾಯಿತು). ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 2007ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಆರ್ಕುಟ್‌ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಬಳಕೆದಾರ [[ಮುಖಪುಟ]]ದ ಮೇಲಿನ ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು, ಪೋಟೋಸ್‌ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನವೀಕರಣ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿರಲು ಬಯಸುವವರಿಗಾಗಿ, ಆರ್ಕುಟ್‌ ಹೊಸ ಆಯ್ಕೆಯ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ. [[ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್]]ಗಳು [[HTML]] ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 8, 2007ರಲ್ಲಿ ಕೆಂದು ಬಣ್ಣದ ದೀಪಾವಳಿಯ ವಿಶೇಷ ಥೀಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ನೋಟವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಆರ್ಕುಟ್ ಭಾರತೀಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿ ಶುಭಾಶಯವನ್ನು ಕೋರಿತ್ತು. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2008ರ ಮೂರ್ಖರ ದಿನದಂದು, ಆರ್ಕುಟ್‌ ಸಹಜ ಚೇಷ್ಟೆಗಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಜಾಲತಾಣದ ಹೆಸರನ್ನು ಯೋಗರ್ಟ್‌‍ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತ್ತು. ಜೂನ್‌‍ 8, 2008ರಂದು ಆರ್ಕುಟ್‌‍ ಪೂರ್ವ ನಿಯೋಜಿತ ಥೀಮ್‌ಗಳ‌ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಥೀಮಿಂಗ್‌ ಇಂಜಿನ್‌ ಆರಂಭಿಸಿತು,<ref>{{Cite web |url=http://en.blog.orkut.com/2008/06/if-youre-in-india-and-feel-like-change.html |title=ಆರ್ಕುಟ್‌ ಬ್ಲಾಗ್‌: ನೀವು ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನೋಟದ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ |access-date=2012-07-08 |archive-date=2008-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605023352/http://en.blog.orkut.com/2008/06/if-youre-in-india-and-feel-like-change.html |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪೋಟೋ ಸೇರಿಸುವುದು ಸಹ ಆರ್ಕುಟ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ==ವಿವಾದ== === ನಕಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು=== ಇತರೆ ಅಂತರಜಾಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲಗಳ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತ ನಕಲಿ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.rediff.com/news/2007/feb/06orkut.htm | title=Fake Orkut profile of schoolgirl posted | date=February 6, 2007 | publisher=[[Rediff]] | accessdate=2007-07-10}}</ref>. ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಳಕೆದಾರರ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಜೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೆಗೆಯಲ್ಪಡದೇ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಟ್ರೊಲ್(ಅಂತರಜಾಲ)|ಟ್ರೋಲ್‌]]ಗಾಗಿ, [[ಸ್ಪಾಮ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್)|ಸ್ಪ್ಯಾಮ್‌]]ಗಾಗಿ, ಅಧಿಕ ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಕಷ್ಟವೇನಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ತನ್ನದೇ ಆದ ನೂರಾರು ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಜನರಿಗೆ ಮನಸಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ಸ್ನೇಹದ ಮನವಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಅವರನ್ನು ತಮಾಷೆಯಿಂದ ಪೀಡಿಸಲು ರೂಪಗೊಂಡಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಇಂತಹ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು "ದಿ ಪ್ರಾಂಡ್‌ಶಿಪ್ಪರ್ಸ್‌" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇಂಥಹ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದ ಸಂಗಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮಾಷೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ನಿಜವಾದ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಂಥಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ನಜೀಮ್‌ ಹಕೀಮ್‌, ಬಟ್ಲೆಸ್‌ ಚಾಪ್ಸ್‌, ಹೋಪ್ಪೆಶ್‌ ಹಟ್ಟ್‌ಬಾಲಾ ಮತ್ತು ಜೂಬಿ.{{Citation needed|date=May 2009}} ===ಅಗೋಚರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು=== 2005ರಲ್ಲಿ ಅಗೋಚರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳು ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲು ಆರಂಭವಾದವು. [[ಹೆಚ್‌ಟಿಎಮ್‌ಎಲ್‌|HTML]]ನಲ್ಲಿರುವ ಎಸ್ಕೇಪಿಂಗ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 1x1ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತಾಣದ ಹಿಂದಿರುವ ಇಂಜಿ‌ನನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.orkutproxytricks.com/invisible-picture-on-orkut-become-invisible/ | title=Invisible picture on orkut: become invisible | publisher=Orkut proxy and tricks | date=June 19, 2007 | accessdate=2007-07-10 | archive-date=2007-07-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070706231120/http://www.orkutproxytricks.com/invisible-picture-on-orkut-become-invisible/ | url-status=dead }}</ref> ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇದೆ. ===ಫ್ಲಡರ್ಸ್‌=== ಆಗಸ್ಟ್‌‍ 2005ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಫ್ಲಡಿಂಗ್‌ ಆರ್ಕುಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಫ್ರೀವೇರ್‌|ಪ್ರೀವೇರ್]] ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ವೊಂದನ್ನು [[ಡೆಲ್ಫಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆ|ಡೆಲ್ಫಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ''Floodtudo'' ಎಂದು ಕರೆದರು.(ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಟುಡೊ" ಎಂದರೆ "ಎಲ್ಲಾ" ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಇದು ಒಬ್ಬ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌|ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌]]ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು) ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೂ ತಿಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಬಹು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಫ್ಲಡ್‌‍ಟುಡೊ ಆವೃತ್ತಿಗಳೆಂದರೆ 1.2, 1.5, 2.0 ಮತ್ತು 2.2. ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಪ್ಯಾಮರ್‌ಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಕುಟ್‌ನ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಪಾಮ್‌ ಅಲೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಕ್ರಾಪ್‌ ಫ್ಲಡರ್ "ಕಾರ್ಬನ್‌ ಕಾಪಿ ಸ್ಕ್ರಾಪರ್‌" ಮತ್ತು "ಬ್ಲೈಂಡ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ಕಾಪಿ ಸ್ಕ್ರಾಫ‍ರ್‌" (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಸಿಎಸ್‌ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಸಿಎಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಇವು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು (ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆವೃತ್ತಿಗಳೆಂದರೆ 2.4, 3.3,ಮತ್ತು 5.1), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಸಮದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂದು ಸ್ಕ್ರಾಪನ್ನು ತನ್ನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಕಳುಹಿಸುವುದು, ಆದರೆ ಇದು ಸ್ಪ್ಯಾಮರ್‌ ಗಳಿಂದ ದುರ್ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆರ್ಕುಟ್‌ ಫ್ಲಡಿಂಗ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮೀರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವವರು ಅದರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಕೆಲವು ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. * 2 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಕ್ಷರಶಃ ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಮಂಡನೆಯಾದ ಸ್ಕ್ರಾಪ್‌ಬುಕ್‌ ದಾಖಲೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು. *ಇನ್ನೊಂದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ರಾಪ್‌ಬುಕ್‌ ನಮೂದಿಸುವ ಮುನ್ನ ಕೆಲ ಸಮಯ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಕಾಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. * ಸ್ಕ್ರಾಫ್‌ ಎಂಟ್ರಿ ಹೈಪರ್‌ಲಿಂಕ್ಡ್‌ ಆಗಿದ್ದಾಗ [[ಕ್ಯಾಪ್ಚಾ]]ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವವರಿಗೆ ನಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಸಮುದಾಯದ ನಿಯಂತ್ರಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. === ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್‌=== ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಆರ್ಕುಟ್‌ ಸ್ವಯಂ-ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ [[ಸ್ಪಾಮ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್)|ಸ್ಪ್ಯಾಮ್‌]]ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಆರ್ಕುಟ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನವಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ರಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗೇನಾದರೂ ಮಾಡಿದರೆ ಬಳಕೆದಾರನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರನನ್ನು 24 ಗಂಟೆಯಿಂದ 1 ವಾರದವರೆಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು=== ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ದ್ವೇಷದ ಗುಂಪು|ವಿವಿಧ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ]] ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ವೈರತ್ವದ ಜನಾಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಂಧರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರ್ಕುಟ್‌ನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ವಿರೋಧಿ ಸಮುದಾಯಗಳು [[ಜನಾಂಗೀಯತೆ]],[[ನಾಜಿಜಂ]] ಮತ್ತು [[ಬಿಳಿಯರ ಮೇಲ್ಮೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} 2005ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ[[ಜನಾಂಗೀಯತೆ]] ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು|ಘಟನೆಗಳನ್ನು]] ಪೊಲೀಸರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ [[ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮ|ಮಾಧ್ಯಮ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref> [http://zonaeuropa.com/20050326_2.htm ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯತೆ]</ref> 2006 ರಲ್ಲಿ, 20 ವರ್ಷದ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಯು [[ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು|ಕಪ್ಪು ಆಫ್ರಿಕನ್ನ]]ರ ಸಂತತಿಯ ವಿರುದ್ಧ [[ಜನಾಂಗೀಯತೆ|ಜನಾಂಗೀಯ]]ವಾಗಿ ನಿಂದಿಸಿದ ಮತ್ತು ಮಾನನಷ್ಟ ವಿಚಾರವನ್ನು ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ಫೆಡರಲ್‌ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಿಕ ಮಾಪನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url=http://www.estadao.com.br/tecnologia/internet/noticias/2006/fev/01/97.htm | title=Racismo na internet chega à Justiça | date=February 1, 2006 | language=[[Portuguese language|Portuguese]] | publisher=Estadão | accessdate=2007-07-10 | archive-date=2007-06-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070625013143/http://www.estadao.com.br/tecnologia/internet/noticias/2006/fev/01/97.htm | url-status=dead }}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2006 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಫೆಡರಲ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಅಪರಾಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲು Google ಅನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗುವಂತೆ ಕೋರಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url=http://www1.folha.uol.com.br/folha/informatica/ult124u19750.shtml | title=Ministério Público pede que Google explique crimes no Orkut | date=March 10, 2006 | language=[[Portuguese language|Portuguese]] | publisher=Folha Online | accessdate=2007-07-10}}</ref> [[ಧರ್ಮ ವಿರೋಧಿ]], ರಾಷ್ಟ್ರ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು [[ಜನಾಂಗದ ವಿರೋಧಿ|ಜನಾಂಗೀಯ ವಿರೋಧಿ]] ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸಹ ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕೋರ್ಟ್‌ ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲೆ Google‌ಗೆ ನೊಟೀಸ್‌ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದೆ. [[ಮುಂಬಯಿ]] ಪೊಲೀಸರು ಆರ್ಕುಟ್‌ ಪೋಸ್ಟನ್ನು ನಿಷೇದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಉಂಟಾದವು. ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆಡಿಸುವ ಗುಂಪುಗಳೂ ಕೂಡ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. 2005ರ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸಹ ವರದಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವು [[ತಮಿಳು ಜನ|ತಮಿಳು]] ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ===ರಾಷ್ಟ್ರ ಪೂರ್ವಪರಿವೀಕ್ಷಣೆ=== ====ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ==== ಆರ್ಕುಟ್‌ [[ಇರಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಜಾಲತಾಣವು [[ಇರಾನಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆ|ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ]]. ಅಧಿಕೃತ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಡೇಟಿಂಗ್‌‍ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಮಿ]]ನ [[ನೀತಿ ತತ್ವಗಳು|ನೈತಿಕತೆ]]ಯ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಈ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರಾನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಇತರ ಕೆಲವು ತಾಣಗಳೆಂದರೆ ''orkutproxy.com'' (ಈಗ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ). ಇರಾನ್‌ನ ಆರ್ಕುಟ್‌‍ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇನ್ನಿತರ ಜಾಲತಾಣಗಳಾದ [[ಯಾಹೊ! ಗುಂಪುಗಳು|Yahoo! Groups]] ಮತ್ತು [[Google‌ ಗುಂಪುಗಳು|Google Groups]] ಸಮೂದಾಯಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿವೆ. ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಸರ್ಕಾರಿ ರದ್ದತಿಯಯನ್ನು ಉಪಮಾರ್ಗವಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಅನಾಮಿಕ ಬದಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ತಾಣ ತನ್ನ [[HTTPS|HTTPS‌]] ಪುಟಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿಕೊಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಕ್ಷ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.orkutproxytricks.com/orkutcom-users-increasing-problems-too/ |title=ಆರ್ಕುಟ್‌ ಮತ್ತು ಇರಾನ್‌ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2010-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100909094116/http://www.orkutproxytricks.com/Orkutcom-users-increasing-problems-too/ |url-status=dead }}</ref> ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ನಿಷೇಧದಿಂದಾಗಿ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇತರ ತಾಣಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ MyPardis ಸೇರಿದಂತೆ, [[ಕ್ಲೂಬ್‌.ಕಾಮ್|Cloob‌]] ಮತ್ತು Bahaneh.<ref>{{Cite web |url=http://lycos.com/info/orkut.html?page=2 |title=ಆರ್ಕುಟ್‌ ಬಗ್ಗೆ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2010-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100921181818/http://www.lycos.com/info/orkut.html?page=2 |url-status=dead }}</ref> ====ಅರಬ್‌ ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ==== ಆಗಸ್ಟ್‌ 2006ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಅರಬ್‌ ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು ತಾಣದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಹೇರಲು ಇರಾನ್‌ನ ಹಾದಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿತು. ಈ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತದನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಜುಲೈ 3, 2007ರಲ್ಲಿ [[ಗಲ್ಫ್‌ ನ್ಯೂಸ್|ಗಲ್ಫ್ ಸುದ್ದಿಗಳು]] ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಗಮನಹರಿಸಿದವು, "ದುಬೈ ಸೆಕ್ಸ್‌" ಎಂಬ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಬಂದಂತಹ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದೂರುಗಳು ರಾಜ್ಯ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಟೆಲಿಕಾಂ [[Etisalat| Etisalatನ]] ಗಮನ ಸೆಳೆದವು.<ref>{{Cite web |url=http://archive.gulfnews.com/articles/07/07/03/10136441.html |title=ಗ‍ಲ್ಫ್‌ನ್ಯೂಸ್: Orkut.com ’ಬೀಯಿಂಗ್ ಯೂಸ್ಡ್ ಫಾರ್ ಇಮ್ಮಾರಲ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್. |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502162101/http://archive.gulfnews.com/articles/07/07/03/10136441.html |url-status=dead }}</ref> ಜುಲೈ 4, 2007ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ Google UAEಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂಧಾನದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,<ref>{{Cite web |url=http://archive.gulfnews.com/articles/07/07/04/10136890.html |title=ಗಲ್ಫ್‌ನ್ಯೂಸ್ : Orkut.com ಬ್ಯಾನ್ಡ್ ಇನ್ UAE. |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090228214510/http://archive.gulfnews.com/articles/07/07/04/10136890.html |url-status=dead }}</ref> Etisalat ಈ ತಾಣವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.ameinfo.com/125653.html ಆರ್ಕುಟ್‌ ಬ್ಲಾಕ್ಡ್ ಇನ್ ಸೆಕ್ಸ್ ರೋ ಮೀಡಿಯಾ ಅಂಡ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್.]</ref> ====ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ==== ಆರ್ಕುಟ್‌ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶ [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], ಇದೇ ಬೇಡಿಕೆಯ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ [[ಬಹರೇನ್|ಬಹ್ರೈನ್‌]]ನ ಮಾಹಿತಿ ಇಲಾಖೆಯೂ ಕೂಡ ಇದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gulf-daily-news.com/story.asp?Article=189583&Sn=bnew&IssueID=30137 |title=ಗಲ್ಫ್ ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್ |access-date=2023-12-05 |archive-date=2007-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026083636/http://www.gulf-daily-news.com/story.asp?Article=189583&Sn=bnew&IssueID=30137 |url-status=dead }}</ref> ===ಗೌಪ್ಯತೆ=== ಮೊದಲಿಗೆ ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರು ಬೇಕಾದರು ಬೇರೆಯವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ಸ್ಕ್ರಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಜನರು ಪೋಟೊಗಳು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ವಿವರಗಳನ್ನು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಚಿತ್ರಗಳು ತೀರಾ ಅಸಭ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಅಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೇ, ಸ್ಕ್ರಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಓದಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ [[ಏಕಾಂತತೆ|ಗೌಪ್ಯತೆ]]ಯು ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಸ್ಕ್ರಾಪ್ಸ್‌(ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಓದುವ ಮತ್ತು ಬರೆಯುವ ಕಾರ್ಯ), ವಿಡಿಯೋಗಳು, ಪೋಟೊ ಆಲ್ಬಮ್ಸ್‌, ಟೆಸ್ಟಿಮೊನಿಯಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಗೌಪ್ಯತಾ ಹಂತಗಳು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಡೆವಲಪರ್ಸ್‌ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ನವೀಕೃತ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ, ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮಾತ್ರ ಅವರ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರನು ಅವನ/ಅವಳ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಲಯ ಅಥವಾ ವಲಯದ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ("ಜಾಲತಾಣ" ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ) ಮಾತ್ರ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಇಂತಹ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಲಯದ ಹೊರಗಡೆ ಬಳಕೆದಾರನ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ==ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ== ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ [[ಕ್ರಾಸ್-ಸೈಟ್ ಲಿಪಿಕರಣ|XSS‌]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ವರ್ಮ್‌ವೊಂದರ ಬಳಕೆಯು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಬಳಕೆದಾರರ ಖಾತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.{{Citation needed|date=March 2009}} ಬಳಕೆದಾರ ಸುಮ್ಮನೆ ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನ ತೊಂದರೆಗೀಡಾದ ಖಾತೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಕ್ರಾಪ್‌ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ, ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇಲ್ಲದೇ ಬಳಕೆದಾರನು ತಾನಾಗಿಯೇ ಆ ತಾಣದ ಸಮುದಾಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿ ತೊಂದರೆಗೀಡಾದ ಸ್ಕ್ರಾಪ್‌ನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಕಳುಹಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರನ ಖಾತೆಯು ಬಳಕೆಯಾದಾಗ ಈ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆದಾರನ ಪಟ್ಟಿಯು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} ===MW.Orc worm=== ಜೂನ್ 19, 2006ರಲ್ಲಿ ಫೆಸ್‌ಟೈಮ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ನ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ರಿಸರ್ಚರ್‌ಗಳಾದ ಕ್ರಿಸ್ತೋಪರ್ ಬಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ವೆಯ್ನ್ ರವರು ವರ್ಮ್‌ವೊಂದನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದು ಅದಕ್ಕೆ MW.Orc. ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.<ref name="mworc">{{cite web | url=http://blog.spywareguide.com/2006/06/datatheft_worm_targets_googles_1.html | title=Data-Theft Worm Targets Google's Orkut | date=June 16, 2006 | publisher=SpywareGuide | accessdate=2007-07-10 | archive-date=2007-06-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070623100424/http://blog.spywareguide.com/2006/06/datatheft_worm_targets_googles_1.html | url-status=dead }}</ref> ಈ ವರ್ಮ್ ಆರ್ಕುಟ್‌ನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಳಕೆದಾರರ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಿವರವನ್ನು, ಬಳಕೆದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಕೇತ ನುಡಿಯನ್ನು ಕದಿಯುತಿತ್ತು. ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರು [[JPEG]] ಮಾದರಿಯ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಕಡತವೊಂದನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿಟ್ಟರು. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಕಡತವನ್ನು ಬಳಕೆದಾರನ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲು ಎರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಸೋಂಕಿಗೆ ತುತ್ತಾದ ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಕಡತವನ್ನು ಬಳಸಿ "My Computer" ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಅನಾಮಧೇಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ವರ್ಮ್ಸ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಈ-ಮೇಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಕೇತ ನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸೋಂಕಿಗೆ ತುತ್ತಾದ [[ಯುನಿಫಾರ್ಮ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಲೊಕೆಟರ್|URL]]ಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಆರ್ಕುಟ್ ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್ ಬುಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಪೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಹಜವಾಗಿ ಈ ಸೊಂಕುಗಳು ಹರಡುತ್ತವೆ. ಈ ಲಿಂಕ್ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಅಕರ್ಷಿಸುವಂತಹ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಭಾಷೆಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಪೋಟೊಗಳನ್ನು ಹಾಕಬಹುದು ಎಂಬತಹ ಸುಳ್ಳು ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯ ರೀತಿಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೋಂಕಗೊಂಡ ಕೊಂಡಿಗಳು ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವದರ ಜೊತೆಗೆ, malware ದೂರದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು botnetನ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೋಂಕುಗೊಂಡ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಜಾಲದ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿರಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಬೊಟ್‌ನೆಟ್‌‍|botnet]]ಗಳು ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ [[ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್)|bandwidth]]ಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾದ ಕೃತಿ ಚೌರ್ಯಮಾಡಿರುವ ಸಿನಿಮಾ ಕಡತಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಂಚುತ್ತವೆ, ಕೃತಿಚೌರ್ಯ ಮಾಡಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಡತಗಳು, ಇವು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೊನೆಯ ಬಳಕೆದಾರನ ಸಂಪರ್ಕದ ವೇಗವನ್ನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಕಡತವನ್ನು (Minhasfotos.exe) ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಅದು winlogon_.jpg ಮತ್ತು wzip32.exe ಎಂಬ ಎರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ (ಅವು [[ ಸಿಸ್ಟಮ್‌32|(System32]] ಪೊಲ್ಡರ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ). ಬಳಕೆದಾರ ಯಾವಾಗ "My Compuetr" ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಒತ್ತುತ್ತಾನೊ ಆಗ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂಚೆಯು ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವ XDCC Botnetಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯಶಃ ಸೇರಿಸಬಹುದು (ಕಡತ ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ), ಮತ್ತು ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು ಬಹುಶಃ ಬೇರೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು, ಅವರು ಅದನ್ನು ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಸೋಂಕನ್ನು ಮನುಷ್ಯನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡ ಹರಡಬಹುದು, ಅಲ್ಲದೆ ಇದು "back dated" ನ ಸೋಂಕಿತ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೋಂಕಿತ ಬಳಕೆದಾರನ "[[ಮಿತ್ರ|ಸ್ನೇಹಿತರ]] ಪಟ್ಟಿ"ಯಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದಾದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. Google ‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ facetime's Greynetನ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಪಾಯಕಾರಿ ವರ್ಮ್‌ಗಾಗಿ ತಾತ್ಕಲಿಕ ಉಪಕರಣವೊಂದನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸಿದೆ.<ref name="mworc" /> ===HTTPS Not Obvious=== ಏಪ್ರಿಲ್ 17,2007ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಆರ್ಕುಟ್ ಲಾಗ್‌ಇನ್ ಸರ್ವರ್‌ಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ([[https]]) ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಬಳಕೆದಾರರು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. Google ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಲಾಗ್‌ಇನ್ ಆಗುವ ಪುಟವನ್ನು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ httpಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಲಾಗ್‌ಇನ್ [[https]]ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ [[ಐಫ್ರೇಮ್‌|iframe]]ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿತ್ತು.<ref>http://groups.google.com/group/orkut-help-profiles/browse_frm/thread/8fd95fe3aae5b839/204595c9069fb9d9?lnk=gst&amp;q=https+login&amp;rnum=1#204595c9069fb9d9</ref> ಈ ಮಾಹಿತಿಗೆ Google ನಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾದ "ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೊಂಡಿಯ" ಬೀಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಜುಲೈ 17, 2007ರಂದು https ಮುಖಾಂತರ ವಿತರಿಸಲಾದ ನವೀಕೃತ ಲಾಗ್‌ಇನ್ ಪುಟಗಳು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿತು. ===ಚಟುವಟಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತತೆ=== ಜೂನ್ 22, 2007ರಂದು ಸುಸಮ್ ಪಾಲ್ ಮತ್ತು ವಿಪುಲ್ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಭೇದ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಂತಹ [[ದೃಢೀಕರಣ|ಅಧಿಕೃತತೆ]] ವಿಷಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="orkut-authentication-bug-fd">{{cite web | url=http://seclists.org/fulldisclosure/2007/Jun/0455.html | title=Orkut Authentication Issues - Full Disclosure}}</ref> ಭೇದ್ಯತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಸೈಬರ್ ಕೆಫೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಸಮಾವೇಶ ಅಪಹರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥವಾದ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ [[ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ದಾಳಿ|ದಾಳಿನಡೆಸುವಂತೆ ಮೂಗು ತೂರಿಸುವ]] ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಭೇದ್ಯತೆ ಎಂಬುದು ನಿಗಧಿಯಾಗಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೊ ಎಂಬುದು ಇದುವರೆಗೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಆರ್ಕುಟ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಭೀತಿಕರವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ, ಅಂದರೆ ಜೂನ್ 29, 2007ರಂದು, Google ಮತ್ತು ಜಿಮೇಲ್ ನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅಪಹರಣಮಾಡುವಾಗ ಹೇಗೆ ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಅಧೀಕೃತೆಯ ವಿಷಯಗಳು ಶೋಷಣೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕರಾರಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಅಧೀಕೃತ ಬಳಕೆದಾರರ ರಾಜಿಗೊಂಡ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಭದ್ರತಾ ಶಿಫಾರಸ್ಸನ್ನು ಸುಸಮ್ ಪಾಲ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಬಳಕೆದಾರರು ಲಾಗ್‌ಔಟ್ ಆದ ನಂತರವೂ ಎಸ್ಟು ಸಮಯಗಳವರೆಗೆ ಅವಧಿಯು ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಸುಸಮ್‌ ಪಾಲ್‌ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಶಿಪಾರಸ್ಸನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಜೋಸೆಫ್ ಹಿಕ್ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="orkut-authentication-issue-poc">{{cite web | url=http://seclists.org/fulldisclosure/2007/Jun/0650.html | title=Google/Orkut Authentication Issue PoC }}</ref> ಬಳಕೆದಾರ ಲಾಗ್‌ಔಟ್ ಆದ ನಂತರದ 14 ದಿನಗಳವರೆವಿಗೂ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಪ್ರಯೋಗವು ಧೃಢೀಕರಿಸಿತು. ಲಾಗ್‌ಔಟ್ ನಂತರವೂ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅಪಹರಣಕಾರ ಇನ್ನು 14 ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಿತು.<ref name="orkut-session-results">{{cite web | url=http://seclists.org/fulldisclosure/2007/Jul/0296.html | title=Google/Orkut Session Expiry PoC - Results }}</ref> ===W32/KutWormer=== ಡಿಸೆಂಬರ್ 19,2007ರಂದು ಜಾವಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ ವರ್ಮ್‌ವೊಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಾವಳಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ "ರೊಡ್ರಿಗೊ ಲ್ಯಾರ್ಕಡ" ಎಂಬ ಬಳಕೆದಾರ ಇದರ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಬಳಕೆದಾರನನ್ನು ಇದು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ವೈರಸ್ ಸಂಬಂಧಿ ಕಮ್ಯುನಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್‌ಬುಕ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, 700,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಆರ್ಕುಟ್ [[ಬಳಕೆದಾರ|ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು]] ಈ ವರ್ಮ್ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಸೋಂಕು|ವ್ಯಾಪಿಸಿದ]] ವರ್ಮ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಮ್ ಆರ್ಕುಟ್‌ನಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಸಾಧನದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ ಇದು ಬಳಕದಾರರಿಗೆ HTMLಸಂಕೇತವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬರೆಯಬಹುದಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. Flash/Javascript ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.eweek.com/article2/0,1895,2237733,00.asp ವರ್ಮ್ ಸ್ಕ್ವಿರ್ಮ್ಸ್ ಥ್ರೂ Google ಆರ್ಕುಟ್ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/12/19/AR2007121900781.html ವರ್ಮ್ ಹಿಟ್ಸ್ Google ಆರ್ಕುಟ್ - washingtonpost.com]</ref> ===W32/Scrapkut worm=== ಮಾರ್ಚ್ 3, 2008ರಂದು w32/scapkut.worm ಎನ್ನುವ ವರ್ಮ್‌ವೊಂದು ಕಂಡು ಬಂದಿತು. ಈ ವರ್ಮ್ ಆರ್ಕುಟ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳ ಮುಖಾಂತರ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಹರಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಅದು ಯಾವ ರೀತಿ ಎಂದರೆ ಆ ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳು ಈ ವರ್ಮ್‌ಗೆ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಲಿಂಕ್ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅಲಿಯಾಸಿಸ್ ಇದು ಒಂದು Downloader. Banload.ONK (GRISoft) * TR/Dldr. Orkut. A (Avira) *Trojan-Downloader.Win32. Banload.auf (IKARUS) *Trojan.DL.Win32. Banload.dzm (Rising) * W32. Scrapkut (Symantec) ===ಇತರ ದಾಳಿಗಳು=== ====ಖಾಸಗಿ ಚಿತ್ರಸಂಪುಟದಲ್ಲಿನ ಬಿರುಕು==== 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ "ರೊಡ್ರಿಗೊ ಲ್ಯಾರ್ಕಡ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌|ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ದೇಶದ [[ಪಟಾಕಿ|ಗಣಕಯಂತ್ರ ನಾಶಕನೊಬ್ಬ]] [[ಲಿಪಿಕರಣ ಭಾಷೆ|ಹಸ್ತ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು ಅದು ಬೇರೆ ಬಳಕೆದಾರರ ಖಾಸಗಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಲು ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ urlಗಳನ್ನು ಸಹ ನಾಶ ಮಾಡುವಷ್ಟು, ಸರಳವಾಗಿ ಅವುಗಳು ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ಕನ್ನಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಕುಟ್ ತಂಡವು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವ ಹೊಸ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಂತಾಯಿತು.{{Citation needed|date=March 2009}} ==ಕಾನೂನು ಬದ್ಧ ವಿವಾದಗಳು== ===ಭಾರತ=== ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2006ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಂಬೆ]] ಹೈಕೋರ್ಟಿನ [[ಔರಂಗಾಬಾದ್‌, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಔರಂಗಬಾದ್‌‍]] ಪೀಠವು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ವೈರತ್ವವನ್ನು ಕೂಡಿಸುವ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ Googleಗೆ ಒಂದು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2136970.cms | title=Google's social networking site in trouble | date=October 10, 2006 | publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] | accessdate=2007-07-10}}</ref> ಆರ್ಕುಟ್‌ನ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ’ನಾವು ಭಾರತವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೇವೆ’ ಎಂಬ ಕರೆಯನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಧ್ವಜ ಸುಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ಇನ್ಡೋಫೋಬಿಯಾ|ಭಾರತ ವಿರೋಧಿ ಅಂಶ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url=http://harshad.wordpress.com/2007/02/22/police-planning-to-ban-orkut-in-india/ | title=Police planning to ban Orkut in India | date=February 22, 2007 | accessdate=2007-07-10}}</ref> ಔರಂಗಬಾದ್‌ನ ವಕೀಲನಿಂದ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು. Google‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಆರು ವಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ಅನೇಕ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಮೇಲ್‌ ಅಥವಾ ಮೇಸೇಜ್‌ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸಮುದಾಯ ನಕಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಆರ್ಕುಟ್‌ನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿತ್ತು. ಈಗ ಈ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ’ಯಾರೂ ಭಾರತವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೋ ನಾವು ಅವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೇವೆ’ ಎಂಬ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಭಾರತದ 60ನೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ ಅಂಗವಾಗಿ ಅರ್ಕುಟ್‌ನ ಮುಖಪುಟ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಜನರ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಆರ್ಕುಟ್‌‍ ಲೊಗೊವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ''ಆರ್ಕುಟ್‌'' ಪದವು [[ದೇವನಾಗಿರಿ|ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಭಾರತದ ಧ್ವಜ|ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಣ್ಣ]]ದಲ್ಲಿ ವರ್ಣ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆ ಲೊಗೊ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿದರೆ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌, ಮೆನು ರೆಕಿ<ref>{{Cite web |url=http://en.blog.orkut.com/2007/08/60-years-of-independence-tell-us-what.html |title=ಆರ್ಕು‌ಟ್‌ ಬ್ಲಾಗ್‌: ಪೋಸ್ಟ್ ಟು ಕಮೆಮೊರೇಟ್ 60 ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್. |access-date=2012-07-09 |archive-date=2009-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091223034921/http://en.blog.orkut.com/2007/08/60-years-of-independence-tell-us-what.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಆಂತರಿಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬರಹವೊಂದಕ್ಕೆ ಆ ಲಿಂಕ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಯುವ ಜನರು ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯಾದ ನಂತರ ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆರ್ಕುಟ್‌‍ ವಿರುದ್ಧ ಬೊಬ್ಬೆಯಿಟ್ಟವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.indiaprwire.com/businessnews/20070821/23999.htm |title=ಇಂಡಿಯಾ ಪಿಆರ್ ವೈರ್- ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೈನ್ ಟೀನ್ ಅರೆಸ್ಟೆಡ್, ಆರ್ಕುಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಗಲ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ಪ್ರೋಬ್ಡ್. |access-date=2009-11-18 |archive-date=2007-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926220310/http://www.indiaprwire.com/businessnews/20070821/23999.htm |url-status=dead }}</ref> ನವೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿನ, [[ಶಿವಾಜಿ]] ವಿರೋಧಿ ಅಂತರಜಾಲ ಸಮುದಾಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿರುವ ಅರ್ಜಿಗಳ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ದಾಖಲು ಮಾಡುವಂತೆ ಬಾಂಬೇ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url=http://in.rediff.com/news/2006/nov/23orkut.htm | title=File reply on plea for ban on Orkut: HC | date=November 23, 2006 | publisher=[[Rediff]] | accessdate=2007-07-10}}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಪುಣೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪೊಲೀಸರು [[ಮಾದಕವಸ್ತು]]ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಒಂದು [[ಆರ್ಭಟದ ಕೂಟ|ರೇವ್‌ಪಾರ್ಟಿ]]ಯನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url=http://harshad.wordpress.com/2007/03/05/pune-rural-police-crack-a-[[rave-party]]/ | title=Pune rural police crack a rave party | date=March 5, 2007 | accessdate=2007-07-10}}</ref> ಈ ಆರೋಪವು ಮಾದಕ ವಸ್ತು ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನುಗಳು, ನರ್ಕೋಟಿಕ್‌ ಡ್ರಗ್ಸ್‌ (ಭಾರತೀಯ)ಮತ್ತು ಸೈಕೋಟ್ರೊಪಿಕ್ಸ್‌ ಸಬ್‌ಸ್ಟಾನ್ಸ್‌ ಆಕ್ಟ್‌ 1985(NDPS‌)ಗಳ ಕೆಳಗೆ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹವಾಗುತ್ತದೆ. NDPS ಅಲ್ಲದೇ, ಕೆಲವು ಮಾದ್ಯಮ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ವಿವಿಧ ಡ್ರಗ್‌ ನಿಂದನೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಕುಟ್‌‌ನ್ನು ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೊಲೀಸರು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಯಿದೆ 2000 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.ciol.com/content/news/2007/107030610.asp | title=Pune rave party breached IT Act? | date=March 6, 2007 | publisher=Ciol | accessdate=2007-07-10 | archive-date=2007-03-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070308115604/http://www.ciol.com/content/news/2007/107030610.asp | url-status=dead }}</ref> ಆರ್ಕುಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಕುಟ್‌ ದುರ್ಬಳಕೆಯಿಂದ ದೂರುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವುದಾಗಿ ಆರ್ಕುಟ್‌ ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸೈಬರ್ ಪೊಲೀಸರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.hindu.com/2007/11/29/stories/2007112960280300.htm | title=Police tie up with Orkut | date=November 20, 2007 | publisher=The Hindu | accessdate=2007-11-29 | archive-date=2007-12-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071202122736/http://www.hindu.com/2007/11/29/stories/2007112960280300.htm | url-status=dead }}</ref> ===ಬ್ರೆಜಿಲ್‌=== ಡ್ರಗ್ಸ್‌ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಾಮ ಪ್ರಚೋದಕ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಆರ್ಕುಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬಲಾಗಿದ್ದು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28ರ ಒಳಗೆ ಎರಡು ಡಜನ್‌ ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಜನಾಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಆರ್ಕುಟ್‌ ಬಳಕೆದಾರರ ಮಾಹಿತಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ, ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಫೆಡರಲ್‌ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಜೊಸೊ ಮಾರ್ಕೊಸ್‌‍ ಲುನಾರ್ಡೆಲ್ಲಿ Google‌‌ಗೆ ಆಗಸ್ಟ್‌ 22, 2006ರಂದು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುವಷ್ಟರೊಳಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ $23,000 ದಂಡ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು Google‌‌ಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಮಕ್ಕಳ ಕಾಮ ಪ್ರಚೋದಕ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಮಕ್ಕಳ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ದ್ವೇಷದ ಭಾಷಣ|ದ್ವೇಷದ ಹೇಳಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url=http://www.orkut.etc.br/portal/criancas-no-orkut | title=Meninas a um clique do abuso sexual com fotos sensuais em blogs e no orkut | date=May 10, 2006 | publisher=[[Revista Orkut.etc.br]] | accessdate=2007-07-10 | archive-date=2007-07-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070715012507/http://www.orkut.etc.br/portal/criancas-no-orkut | url-status=dead }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 27, 2006 ರಂದು ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು Google ಘೋಷಿಸಿತು ಕಾರಣ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯು U.S.ನ Google‌ ಸೇವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು ಹೊರತು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ Google‌ ಸೇವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಕಾನೂನು|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಕಾನೂನು]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref> [http://www.boingboing.net/2007/03/13/more-on-orkut-and-la.html ಆರ್ಕುಟ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಕಾನೂನುಗಳು]</ref> ==ಗಮನಿಸಿ== *[[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲದ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[Google ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|Google‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ ಸೇವೆ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲ]] *[[ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ|ವ್ಯವಹಾರ ಜಾಲ]] * [[ಸಾಮಾಜಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶ]] ==ಆಕರಗಳು== {{reflist|2}} * ಬುಟಾಲಿಯ,ಎಸ್‌. (2004).[http://www.foolonahill.com/mbasns.html ವ್ಯಾಪಾರಗಾರರ ಸಮರ್ಥತೆಯೆಂದರೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ಸಮೂದಾಯವನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದಾಗಿದೆ.] *ದ್ವೊಸ್ಕಿನ್‌, ಇ.(2006)[http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D8KDFT1G0.htm Google ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ಜಡ್ಜ್‌‍ಗೆ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿಲ್ಲ. ] *ಹೆಮ್‌ಪೆಲ್‌,ಎ.(2004)[http://www.anthonyhempell.com/papers/orkut/ 11 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಕುಟ್‌: ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹರಡುವಕೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303124117/http://anthonyhempell.com/papers/orkut/ |date=2009-03-03 }} *ಹಂಟ್‌, ಕಸೀ, "ಒಸಮಾ ಬಿನ್‌ ಲಾಡೆನ್‌ನ ಫ್ಯಾನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಅಂತರಜಾಲ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು",[http://www.usatoday.com/tech/news/2006-03-08-orkut-al-qaeda_x.htm http://www.usatoday.com/tech/news/2006-03-08-orkut-al-qaeda_x.htm],ಮಾರ್ಚ್‌8, 2006. [http://www.orkut-testimonial.com ಆರ್ಕುಟ್‌ಗೆ ಶಿಪಾರಸ್ಸು ಪತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100516085301/http://www.orkut-testimonial.com/ |date=2010-05-16 }} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20160627134942/http://orkut.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]* {{Google Inc.}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ಸ್ವತ್ತುಗಳು 2004 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು.]] [[ವರ್ಗ:ಇ-ಮೇಲ್‌ ಜಾಲತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Google‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾಲ 2.೦]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ಕೊಂಡಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರ ಜಾಲ ತಾಣಗಳು]] dqb0c4dt2d8xpodnhcl5e37wlgsfdx4 0 21951 1375243 1337536 2026-06-18T05:26:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375243 wikitext text/x-wiki :''ಈ ಲೇಖನ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ ಬಗೆಗಿದೆ. :''ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ ಬಗೆಗೆ, [[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇಂಗಾಲದ ವ್ಯಾಪಾರ]] ನೋಡಿ. '' ''ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ [[ಇಂಗಾಲದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಸ]]ಹ ನೋಡಿ.'' [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]]ಗಳ (ಜಿಹಚ್ಜಿಗಳು) ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ '''ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲ''' ಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ಇಂಗಾಲದ ಒಂದು ಸಾಲ ಒಂದು ಟನ್ ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ಸಮ. ಇಂಗಾಲದ ವ್ಯಾಪಾರ [[ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ವಿಧಾನದ ಒಂದು ಅನ್ವಯವಾಗಿದೆ. ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಮಿತಿ ಹಾಕಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮೂಲಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ದೂಡಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಮತ್ತಿತರ ಜಿಹೆಚ್ಜಿಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಖರ್ಚು ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವಾಗಿಗಿಂತ ಆಗ ಕಡಿಮೆ "ಇಂಗಾಲ ಪ್ರಧಾನ" ವಿಧಾನಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಡುವುವೆಂಬುದು ಇದರ ಗುರಿ. ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವುದರಿಂದ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಭಾಗಿದಾರರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗಾಲ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ಯೋಜನೆ]]ಗಳಿಗೆ ಹಣಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ [[ಇಂಗಾಲದ ಜಾಡನ್ನು]] ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಅನೇಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಈ [[ಇಂಗಾಲದ ಆಫ್ಸೆಟರ್]] ಗಳು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಹೂಡಿಕೆಯ ನಿಧಿ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಲಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಧಿಯ ಅಥವಾ [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಪೆನಿಯ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವುಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಠಿಣ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಪಡೆದ [[ಶುದ್ಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾರಾಟವಾದ ಘಟಕಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://unfccc.meta-fusion.com/kongresse/071120_pressconference07/templ/ply_unfccc.php?id_kongresssession=806&amp;player_mode=isdn_real ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ ಪ್ರೆಸ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091218185840/http://unfccc.meta-fusion.com/kongresse/071120_pressconference07/templ/ply_unfccc.php?id_kongresssession=806&player_mode=isdn_real |date=2009-12-18 }} 20 ನವೆಂಬರ್ 2007</ref> ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳಿವೆ: ಇಂಗಾಲದ ಅಫ್ಸೆಟ್ ಸಾಲಗಳು (ಸಿಒಸಿಗಳು) ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ಸಾಲಗಳು (ಸಿಆರ್ಸಿಗಳು). ಇಂಗಾಲದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸ್ವಚ್ಛ ರೂಪಗಳು, ಗಾಳಿಶಕ್ತಿ, ಸೌರ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇಂಗಾಲ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಂಡಲದಿಂದ [[ಜೈವಿಕ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ]]ಯಿಂದ ಇಂಗಾಲದ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣೆ (ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪುನರರಣ್ಯೀಕರಣ), ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಶೇಕರಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಗಾಲ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಅವಶೇಷ ಇಂಧನಗಳ ದಹನ ಔದ್ಯೋಗಿಕ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]]ಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವಶೇಷ ಇಂಧನಗಳನ್ನು (ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ದೊರಕುವ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ) ಆಧರಿಸಿರುವ ಶಕ್ತಿ, ಸಿಮೆಂಟು, ಉಕ್ಕು, ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಗಳು ಅದರ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಈ ಉದ್ಯಮಗಳು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳೆಂದರೆ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]], [[ಮಿಥೇನ್]], [[ನೈಟ್ರಸ್ ಆಕ್ಸೈಡ್]], [[ಹೈಡ್ರೊಫ್ಲೊರೊಕಾರ್ಬನ್ ಗಳು]] (ಹಚ್ಚೆಫ್ಸಿಗಳು) ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, [[ಹವಾಮಾನ]]ದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬೆಳೆದುದರ ಫಲವಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಐಪಿಸಿಸಿ (ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಂತಸ್ಸರ್ಕಾರೀ ಸಮಿತಿ)<ref>{{cite web |url=http://www.mnp.nl/ipcc/docs/FAR/Approved%20SPM%20WGIII_0705rev5.pdf |title=Climate Change 2007: Mitigation of Climate Change, Summary for Policymakers from [[IPCC Fourth Assessment Report]] |pages=Item 25 and Table SPM.7, pages 29-31 |publisher=Working Group III, [[Intergovernmental Panel on Climate Change|IPCC]] |published=2007-05-04 |accessdate=2007-05-10''' |archive-date=2007-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070518152103/http://www.mnp.nl/ipcc/docs/FAR/Approved%20SPM%20WGIII_0705rev5.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹೀಗೆ ಗಮನಿಸಿದೆ: <blockquote>''ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಅಥವಾ ಅಡಗಿರುವ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ನೀತಿಗಳು ಉತ್ಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹಣ ಹೂಡಲು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಧನಗಳು, '' ''ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು ಸೇರಿರಬಹುದು'', </blockquote> ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂಚಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ಮಟ್ಟದ ಮುನ್ನೋಟ ಇರುವವರೆಗೆ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ನೀತಿಯ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಬಹುದಾದ ಅನುಮತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಹ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ರುಜುವಾತಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 170ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾದ [[ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವ್ಸಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆ ನಂತರದ [[ಮರಕೇಶ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಮೂಲಕ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೆಲವು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಯುಎಸ್ [[ಆಮ್ಲ ಮಳೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು. === ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಅವಕಾಶಗಳು === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ]] ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಿತಿ ಅಥವಾ [[wikt:quota|ಕೋಟಾ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅದರ [[ಅನುಬಂಧ ಒಂದರಲ್ಲಿ]] ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದಂತೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು<ref>[http://unfccc.int/kyoto_protocol/background/items/3145.php ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ ಕಂಟ್ರೀಸ್’1990 ಟು 2012 ಎಮಿಷನ್ಸ್ ಟಾರ್ಗೆಟ್ಸ್ ]</ref>. ಈ ದೇಶಗಳು ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಕಾರ್ಯನಿರತ"ರೆಂದು ಕರೆದು ಅವುಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಗೆ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಶಗಳು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಿಸ್ಟ್ರಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು [[ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ]] ಮೌಲ್ಯಾಂಕನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆಗಾಗಿ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ<ref>[http://unfccc.int/kyoto_protocol/compliance/items/2875.php ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ ಕಪ್ಲಯನ್ಸ್ ಅಂಡರ್ ದಿ ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್]</ref>. ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಯನಿರತರಿಗೂ ಸಾಲಗಳ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಘಟಕವೂ ಅದರ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಒಂದು ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನಿನಷ್ಟು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಅಥವಾ ಸಮಾನವಾದ ಇತರ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]]ವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಹಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದಿರುವ ಕಾರ್ಯನಿರತರು ಅವುಗಲನ್ನು ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳಾಗಿ ಮಾರಬಹುದು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ಮೀರುವ ಸಂಭವವಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸಾಲಗಳಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ತೆರೆದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಶಕ್ತಿಯ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲು ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಯೋಜನೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಡಿಲತನ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೋಟದ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅವಕಾಶಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಯನಿರತರು ತನ್ನ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾದಲು ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭಪ್ರದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚು 'ಸ್ವಚ್ಛವಾದ' ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಹೂಡಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ 'ಕೋಟಾ' ಇರುವ ಇತರ ಕಾರ್ಯನಿರತರಿಂದ ಖರೀದಿಸಬಹುದು. 2005ರಿಂದ ಕ್ಯೋಟೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳು CO₂ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೀಂ ]](ಇಯು ಇಟಿಎಸ್) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿವೆ ಮತ್ತು [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್]] ಅದರ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ<ref>[http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/06/469&amp;format=HTML&amp;aged=1&amp;language=EN&amp;guiLanguage=en ಇಯು ಕ್ಲೈಮೆಟ್ ಚೇಂಜ್ ಪಾಲಿಸೀಸ್: ಕಮಿಶನ್ ಅಸ್ಕ್ಸ್ ಮೆಂಬರ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಟು ಫುಲ್ಫಿಲ್ ದೇರ್ ಆಬ್ಲಿಗೇಶನ್ಸ್ ]</ref>. 2008 ರಿಂದ ಇಯು ಭಾಗಿದಾರರು ಪೋಟೋಕಾಲ್ ನ [[ಅನುಬಂಧ ಒಂದನ್ನು]] [[ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ]][[ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಬೇಕು ಮತ್ತು [[ಮಾನವರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ]] ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಆರು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕು. ಕ್ಯೋಟೊ ಅಂಗೀಕರಿಸದ [[ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2008 ರ ಮಾರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಅಂತಹುದೇ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಕ್ಯೋಟೋದ 'ಸಡಿಲವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು’ === ಸಾಲವು ಮಿತವ್ಯಾಪಾರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಹಂಚಲಾದ ಅಥವಾ ಹರಾಜು ಮಾಡಲಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಅವಕಾಶವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ [[ಆಫ್ಸೆಟ್]] ಆಗಿರಬಹುದು. ಅಂತಹ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿರುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ [[ಇಂಗಾಲ ಯೋಜನೆ]]ಯನ್ನು [[ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ]]ಯ ಅನುಮೋದಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಗೊಳಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ವಿಧಿಸಿರುವ ಯಾವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬಹುದು. ಅನುಮೋದನೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಈ ಘಟಕಗಳಿಗೆ [[ಪ್ರಮಾಣಿಸಿದ ವಿಸರ್ಜನೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ]]ಅಥವಾ ಸಿಇಆರ್ಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಕ್ಯೋಟೊ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅವಧಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಲ ನೀಡಲು ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರತರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವ ಮೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ<ref>[http://unfccc.int/kyoto_protocol/mechanisms/items/1673.php ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ ದಿ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಮ್ಸ್ ಅಂಡರ್ ದಿ ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್]</ref>. * [[ಜತೆಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] (ಜೆಐ) ಆಂತರಿಕ ಹಸಿರುಮನೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚ ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶ ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. * [[ಸ್ವಚ್ಛ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ (ಸಿಡಿಎಂ) ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವೆಚ್ಚ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಜಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶಕ್ಕೆ ತನ್ನ ವಿಸರ್ಜನೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶ ಬಂಡವಾಳದ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಅಥವಾ [[ಭೂಮಿಯ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಲಾಭಕರ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. * ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಡಿಯಲ್ಲಿ (ಐಇಟಿ) ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಅವಕಾಶಗಳ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಂತ್ರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲಗಳಿರುವ ದೇಶಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಿತವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರಬಹುದು. ಈ [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]]ಗಳನ್ನು ಒಂದು ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯನಿರತರು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ತಮ್ಮ ದೇಶದಿಂದ ಕೋಟಾಗಳು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಾರ್ಯನಿರತರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. === ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು === ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಅಥವಾ ಸಿಇಆರನ್ನು ಒಂದು ಮೆಟ್ರಿಕ್ [[ಟನ್]] CO₂ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಮಾರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಬಹುದು. ಇವು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಇತ್ಯರ್ಥ]]ವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು [[ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ]] ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರತಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಕಾಶಗಳ [[ತಕ್ಷಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಗಾಗಿ ಹವಾಮಾನ ವಿನಿಮಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು [[ಗತಿಶೀಲತೆ]]ಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯವಾಗಲು [[ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಆಯ್ಕೆಗಳ ]][[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡಿನ ಒಂದು ಟನ್ನಿಗೆ ಇಷ್ಟು [[ಯೂರೋ]]ಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಮಾನವಾಗಿ (CO₂e) ಕೂಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ [[ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣೀಕರಣದ ಸಾಧ್ಯತೆ]]ಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡಿನ ಅಪವರ್ತ್ಯಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೋಟಾಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೋಟಾಗಳ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಂಗಾಲದ ಅವಕಾಶಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಐದು ವಿನಿಮಯಗಳಿವೆ: [[ಚಿಕಾಗೊ ಹವಾಮಾನ ವಿನಿಮಯ]], [[ಐರೋಪ್ಯ ಹವಾಮಾನ ವಿನಿಮಯ]], [[ನಾರ್ಡ್ ಪೂಲ್]], [[ಪವರ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ಶಕ್ತಿ ವಿನಿಮಯ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಾರ್ಡ್ ಪೂಲ್ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವಿಸರ್ಜನೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳು (ಸಿಇಆರ್ಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಿಡಿಎಂ [[ಇಂಗಾಲ ಯೋಜನೆ]]ಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕರಾರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿತು. ಅನೇಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಈ ವಿನಿಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಲು ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಆಫ್ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು [[ಖಾಸಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು: [[ಕ್ಯಾಂಟರ್ಸಿಒಟುಇ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-184638199.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2013-01-03 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501114248/http://www.highbeam.com/doc/1G1-184638199.html |url-status=dead }}</ref>. [[ಲಂಡನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬೇಗ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯೂ ಒಂದು. 30 ಬಿಲಿಯ ಯೂರೋ ಬೆಲೆಯ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒಂದು ದಶಕದೊಳಗಾಗಿ 1 ಟ್ರಿಲಿಯ ಯೂರೋಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆಯಲಿದೆ{{Fact|date=March 2008}}. [[ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್]] ನ ಪರಿಸರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಲೂಯಿ ರೆಡ್ಶಾ "ಇಂಗಾಲ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದಿನಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೂ ಆಗಬಹುದು" ಎಂದು ಮುಂಗಾಣುತ್ತಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20070625011024/http://www.iht.com/articles/2007/06/20/business/money.php ಹೆರಾಲ್ಡ್ ತ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್: ಕಾರ್ಬನ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ವೇರ್ ಗ್ರೀಡ್ ಈಸ್ ಗ್ರೀನ್]</ref> ===ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು === {{Nofootnotes|section|date=August 2008}} ನಿಯಂತ್ರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಶಕ್ತಿಯ ಉಪಯೋಗ ಮತ್ತು ತತ್ಫಲವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮಟ್ಟಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇರುವುವೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುವುದು, ಮತ್ತು [[ಪೂರೈಕೆ ಹಾಗೂ ಬೇಡಿಕೆ]]ಯ ನಿಯಮಗಳು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸು]]ತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆತು ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.ಕ್ಯೋಟೊ ಅಸೈನ್ಡ್ ಅಮೌಂಟ್ ಯೂನಿಟ್ (ಏಏಯು) ನಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅವಕಾಶ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಬಹುಸಮೀಪವಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅಲೊಯನ್ಸ್ (ಇಯುಎ)ಗೆ ಸಿಇಆರ್ ನಂತಹ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸಿಇಆರ್ಗಳಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ದ್ವಿತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮರೂಪತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು [[ಪೂರಕತೆ]]ಯ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಇದಲ್ಲದೆ ಸ್ವಚ್ಛ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲಿನ [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]]ಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಆಪ್ಸೆಟ್ ಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇಯು ಇಟಿಎಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯನಿರತರಿಗೆ ಅವರ ಅವಕಾಶದ ಶೇಕಡಾ ಎಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಈ ಸಡಿಲವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಬಹುದೆಂದು ನಿರ್ಬಂಧವಿರುತ್ತದೆ.ಯಾಲೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯ ವಿಲಿಯಂ ನಾರದ ಹುಸ್ ಪ್ರಕಾರ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ]] ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬೇಕು. <blockquote> ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ನಾಲ್ಕು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು. ಮೊದಲಿಗೆ ಅದು ಯಾವ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಅಧಿಕ ಇಂಗಾಲದವು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಅದು ಯಾವ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇಂಗಾಲ ಬಳಸುವುವು (ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯಂತಹವು) ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ (ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಅಥವಾ ಅಣುಶಕ್ತಿಯಂತಹವು) ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಸಿಗುವುದು. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊಸತನ್ನು ಹುಡುಕುವವರಿಗೆ ಸದ್ಯದ ತಲೆಮಾರಿನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಅದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುವುದು. ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಾದ ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆ ಈ ಮೂರೂ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು.ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಾದ ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಇಂಗಾಲದ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. ಇಂದು ತಮ್ಮ "ಇಂಗಾಲದ ಜಾಡನ್ನು" ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವ ಆಶಿಸುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯಪರ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ, 250 ಮೈಲಿಗಳನ್ನು ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಬಳಕೆಯ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ವಸ್ತುವಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುವ CO₂ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಖರವಾದ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸಮರಸಗೊಳಿಸಿದ ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. ಗೋಧಿ ಬೆಳೆದು, ಹಿಟ್ಟುಮಾಡಿ, ಸಾಗಿಸಿ ಒಂದು ಪೌಂಡು ಬ್ರೆಡ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ 0.01 ಟನ್ ನಷ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದರೆ, ಆಗ ಟನ್ನಿಗೆ $30 ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದರಿಂದ ಬ್ರೆಡ್ಡಿನ ಬೆಲೆ $0.30 ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು. ಬೆಲೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ "ಇಂಗಾಲದ ಜಾಡು" ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬೆಲೆಯ ಎಷ್ಟು ಭಾಗ ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಂದ ಬಮ್ದಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯದು, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಇಂಗಾಲದ ಜಾಡಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ತಾವು ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವರು. </blockquote> ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಇಂಗಾಲದ ಸೂಕ್ತವಾದ ಬೆಲೆ ಟನ್ನಿಗೆ ಸುಮಾರು $30 ಎಂದೂ ಹಣದುಬ್ಬರದೊಂದಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಬೇಕೆಂದೂ ನಾರ್ಡ್ ಹೌಸ್ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. <blockquote> ಇಂಗಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚ ಒಂದು ಟನ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಾನಿ.... ಸೂಕ್ತವಾದ ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತವಾದ ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆ, ಹವಾಮಾನದ ಹಾನಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಒದಗಿಸುವ ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನೆ ಮಾಡುವ, ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ (ಅಥವಾ ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆ) ಆಗಿರುತ್ತದೆ.... ಒಂದು ದೇಶ ಒಂದು ಟನ್ ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ $30ನಷ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕಾದರೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಗ್ಯಾಲನ್ನಿಗೆ ಸುಮಾರು 9 ಸೆಂಟಿನಷ್ಟು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕಾಗುವುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರತಿ kWhಗೆ 1 ಸೆಂಟ್, ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆಯ ಶೇಕಡಾ 10ರಷ್ಟಾಗುವುದು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಒಂದು ಟನ್ನಿಗೆ $30 ತೆರಿಗೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ $50 ಬಿಲಿಯ ಆದಾಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು. </blockquote> [http://nordhaus.econ.yale.edu/Balance_2nd_proofs.pdf ವಿಲಿಯಂ ನಾರ್ಡ್ ಹೌಸ್, 2008. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910214411/http://nordhaus.econ.yale.edu/Balance_2nd_proofs.pdf |date=2008-09-10 }}[http://nordhaus.econ.yale.edu/Balance_2nd_proofs.pdf ಎ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ -ವೈಯಿಂಗ್ ದಿ ಆಪ್ಷನ್ಸ್ ಆನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ವಾರ್ಮಿಂಗ್ ಪಾಲಿಸೀಸ್, ಯಾಲೆ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910214411/http://nordhaus.econ.yale.edu/Balance_2nd_proofs.pdf |date=2008-09-10 }} ==ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದು ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲುದು== {{Nofootnotes|section|date=August 2008}} {{See also|Economics of global warming}} ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಮಲಿನಗೊಳಿಸುವ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹಣದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದಾಗಿ ಹಸಿರುಮನೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರದ ಆಂತರಿಕ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು]] ಮತ್ತಿತರ [[ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಆಸ್ತಿಗಳ]] ಜತೆಯಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ವಿವರದ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ 100,000 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿರಿ. ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ಆ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಕಾಯದೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಅನುಬಂಧ ಒಂದರ ದೇಶದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 80,000 ಟನ್ನುಗಳ ಕೋಟಾ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಕಾರ್ಖಾನೆ ತನ್ನ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು 80,000 ಟನ್ನುಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯನ್ನು ಆಫ್ಸೆಟ್ ಮಾಡಲು ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಪರ್ಯಾಯಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಅವಗಾಹಿಸಿದ ಬಳಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವು ಆ ವರ್ಷ ಹೊಸ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಣ ಹೂಡುವುದು ಮಿತವ್ಯಯವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು ಬದಲಾಗಿ ಅದು ತೆರೆದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಅನುಮೋದಿತವಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.ಪರ್ಯಾಯ ಶಕ್ತಿಮೂಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಾವು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದೊಡ್ಡ ಗಾಳಿಯಂತ್ರದ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬಹುದು. * ಮುಂಚೆ ಅವಶೇಷ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದನೆಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಪೂರೈಸಲು ಹಂದಿಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಮಿಥೇನನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಿಂದ, ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಆಫ್ಸೆಟ್ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆಬರುವ ಕಂಪೆನಿ ಒಬ್ಬ ಮಾರಾಟಗಾರರಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಅನಿಲಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತ ಮುಂದುವರಿದರೂ, ಆ ವರ್ಷ ವಾಯುಮಂಡಲದಿಂದ 20,000 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸಮತೂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಪಾವತಿಮಾಡುವುದು. * ಈಗಾಗಲೇ ಹೊಸ ಕಡಿಮೆ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಣಹೂಡಿ, ತತ್ಫಲವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಾರಾಟಗಾರರಿರಬಹುದು. ಅವರಿಂದ 20,000 ಟನ್ನುಗಳ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಖಾನೆ ತನ್ನೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬಹುದು. ಅವಕಾಶಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಸ ಯಂತ್ರದ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸಿಗಬಹುದು. ಕೊಳ್ಳುವವರು ಮತ್ತು ಮಾರುವವರು ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿರುವುದನ್ನು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಲು ಲೆಕ್ಕಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವರು. === ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆ === ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆಗಳು ಎರಡಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಲಾಭಗಳುಂಟು. ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ ಗೆ ಸಹಿಮಾಡಿದವರು [[ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆ]]ಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಒಂದು ಟೀಕೆಯೆಂದರೆ, ಬಹಳೊಮ್ಮೆ ಅವಕ್ಕೆ [[ಅಡಮಾನ]] ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಗಳಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಲಾಭಕಾರಕವಾಗಿ ಬಳಸದಿರಬಹುದು.ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ [[ವಸ್ತು]]ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮುಂಗಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಾರಬಹುದಾದ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ ಮುಖ್ಯ ಲಾಭಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * ಬೆಲೆ ನ್ಯಾಯವಾದುದೆಂದು ಅದನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡುವವರು ಭಾವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು<ref>a http://www.hy-bon.com/credits/index.htm</ref>. ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಹೂಡುವವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೆಚ್ಚಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರುತ್ತದೆ.{{fact|date=May 2009}} * ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲಿನ ಸಡಿಲವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಹೂಡಿಕೆಯೂ ಅದರ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನದ ಮೂಲಕ ನಿಜವಾದ ಮತ್ತು ದಿರ್ಘಾವಧಿ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. * ಸರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರೆ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮಟ್ಟದ ಗುರಿಯನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ತೆರಿಗೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಾಸ್ತವವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು. * ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ವಿಧಾನದಿಂದ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಜನರು ಅಥವಾ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆಯ ಲಾಭಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಬಹುಶಃ ಸರಳ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುವುದು. ಈ ಲಾಭ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಅಥವಾ ಮನೆ ಉಷ್ಣೀಕರಣದ ಎಣ್ಣೆಯಂತಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದಾಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳು ಎರಡರಲ್ಲೂ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಬೇಕಾದರೂ, ಬಹುಶಃ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಮೋಸಗಳ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದು. * ಸಾಲಗಳನ್ನು ಹಳೆಯ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಿದರೆ, ಮೂಲರೇಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮುಂಚೆ ದಕ್ಷತೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ. * ಸಾಲಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವಾಗ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅನಾಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. * ಶಕ್ತಿಯ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಏನೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.carbontax.org/issues/carbon-taxes-vs-cap-and-trade/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100116183817/http://www.carbontax.org/issues/carbon-taxes-vs-cap-and-trade/ |date=2010-01-16 }} ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ವರ್ಸಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೇಡ್, ಬೈ ದಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್</ref> == ನಿಜವಾದ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು == ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಪೂರಕತೆ]]ಯ ತತ್ವದ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಒಂದು ದೇಶ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ್ಯ ನೀಡಿರಬೇಕು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದು [[ಸ್ವಚ್ಛ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಸಡಿಲವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇದರಿಂದ ಮಿತಿತಲುಪಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮಿತಿಯ ಹೊರಗಿನ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ, ಅಳೆಯಬಹುದಾದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳ ಅನೇಕ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ CO2 ಸಮಾನವಾದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸುವುದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸಂಸ್ಕೃತವಾದಂತೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ.ಒಂದು [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]] ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ನಿಜವಾದ, ಅಳೆಯಬಹುದಾದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆಯೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದರ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದರೆ ಸಿಡಿಎಂ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದು ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜಕರು ಡೆಸಿಗ್ನೇಟೆಡ್ ಆಪರೇಷನಲ್ ಎಂಟಿಟಿ (ಡಿಒಇ)ಯ ಮೂಲಕ, ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸಾಧನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. Tಸಿಡಿಎಂ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿ, ಸಿಡಿಎಂ ವಿಧಾನದ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ತಜ್ಞ ಸಲಹೆಗಾರರೊಡನೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷಿಸಿ ಅವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಉಂಟುಮಾದುವುವೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವರು<ref>{{Cite web |url=http://cdm.unfccc.int/ |title=ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ ಸಿಡಿಎಂ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ |access-date=2009-12-15 |archive-date=2011-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828180920/http://cdm.unfccc.int/ |url-status=dead }}</ref>. === ಹೆಚ್ಚುವರಿತನ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖ್ಯತ್ವ === {{Nofootnotes|section|date=August 2008}} ಯಾವುದೇ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಕ್ಕೆ (ಆಫ್ಸೆಟ್) ಹೆಚ್ಚುವರಿತನ ಎಂಬ ಪರಿಗಣನೆಯನ್ನು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಬೇಕಾದುದೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಯೋಜನೆಯು ಹೇಗಾದರೂ, ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳಿಂದ ಆದಾಯ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಡೆದುಬಿಡುತ್ತಿತ್ತೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿತನದ ಪರಿಗಣನೆ ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ "ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ" ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳ ಆದಾಯ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಪ್ರಬಲವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಕೊಡುವಂತಹ ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆಗಳು; ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕಾದವು; ಅಥವಾ ಒಂದು ಉದ್ಯಮದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿತನದ ಪೂರ್ತಿ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷತಜ್ಞರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಸ್ವಂತದ ಇಂಗಾಲದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ (ಆಫ್ಸೆಟ್) ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕ್ಲೈಂಗಳ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿತನವನ್ನೂ ಸಹ ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್/ ವರ್ಲ್ಡ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್ (ಡಬಲ್ಯೂಅರೈ/ಡಬಲ್ಯೂಬಿಸಿಎಸ್ಡಿ) ಪ್ರಕಾರ: "ಜಿಹಚ್ಜಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಮೂಲಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಿತಿ ವಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳದ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯೋಜನಾಧಾರಿತ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಮಾರಬಹುದಾದ ’ಆಫ್ಸೆಟ್ ಸಾಲಗಳನ್ನು’ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಸಾಲ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಮಿತಿಯಾಗಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ, ಸಾಲ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸರ್ಜಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಪ್ರತಿ ಟನ್ ಯೋಜನಾಧಾರಿತ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ’ಆಫ್ಸೆಟ್’ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯೆ ಎನೆಂದರೆ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳು (ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಟ್ಟಗಳ ತುಲನೆಯಲ್ಲಿ) ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಯಾವುದೇ ಪರಿವೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದೇ ನಡೆಯುವಂತಹವು.ಒಂದು ಯೊಜನೆ ’ಹೇಗಾದರೂ ನಡೆಯುವಂತಿದ್ದರೆ’ ಆಗ ಅದರ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಿಹಚ್ಜಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಹೆಚ್ಚಳಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಗುರಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿತನ ಯೋಜನಾಧಾರಿತ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಬಹಳಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. === ಟೀಕೆಗಳು === ಪರಿಸರಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಹೇರಲಾಗಿದೆ. ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಈ ವಿಧಾನ ಅನೇಕರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಲ್ಲ. ಕ್ಯೋಟೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದೇ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿತನ ಮತ್ತು ಉಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಕತೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ, ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ, ವಿಸರ್ಜನೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಅನುಮತಿಯಿರುವ ಏಕಮಾತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಕ್ಯೋಟೊ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅವಧಿ 2008 ರಿಂದ 2012ರ ವರೆಗಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇಯು ಇಟಿಎಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತ ಬದಕ್ಕೆ ಮುಮ್ಚೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೂರನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದು ಆದರೆ [[ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ನಂತರದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆ]]ಯ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಹೂಡಿಕೆ ದಶಕಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ ಇದು ಅವುಗಳ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ಚೀನಾ) ಕಡ್ಡಾಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ವಿರೊಧಿಸುತ್ತಿವೆ, ಅಂದರೆ ಇದರರ್ಥ ಮಿತಿಯಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ದೇಶಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ತಮ್ಮ ಇಂಗಾಲದ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಅನಾನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಂತೆ ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಮಿತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ನಿಜವಾದ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಖಚಿತವಾಗುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಮಾರಾಟದ ವೆಚ್ಚ ಮಾರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೂ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಿತಿ ಹಾಕಿರುವ ದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಇಯು ಇಟಿಎಸ್ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳ 2006 ಮತ್ತು 2007ರ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿತರಣೆಯ ಯೋಜನೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಯಿತು, ಇವುಗಳನ್ನು ತಡವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಬಹಲ ದುರ್ಬಲವೆಂದು [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್]] ನಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು<ref>[http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L12929039.htm ರಾಯಿಟರ್ಸ್ 13 ಡಿಸೆಂ 2006: ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಟಲಿ ಸಿಕ್ ಟು ಅವಾಯ್ಡ್ ಇಯು ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ಲ್ಯಾಷ್]</ref>.ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ [[ಅಧಿಕ ಬೆಂಬಲ]]ದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿದೆ. ಇಯು ಇಟಿಎಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಅವಕಾಶಗಳ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಿವೆ. ಇದನ್ನು ಅವರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಹೊಸ ಪ್ರವೇಶಕರಿಗೆ ಒಡ್ಡುವ ಸಂರಕ್ಷಕ ಅದಚಣೆಯೆಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾವಿಸಬಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಕರು ಈ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ’ಶುಲ್ಕ’ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವಿಧಿಸಿ ’ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್’ ಲಾಭ ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ ಆಪಾದನೆಗಳೂ ಇವೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.ieta.org/ieta/www/pages/index.php?IdSitePage=1149 |title=ಬ್ಲೂಂಬರ್ಗ್ ಜುಲೈ 17 2006: ಯೂರೋಪ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಕ್ಯೋಟೊ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಯಾಸ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೀಮ್ ಹೆಲ್ಪ್ಸ್ ಪೊಲ್ಯೂಟರ್ಸ್ |access-date=2009-12-15 |archive-date=2009-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091218193639/http://www.ieta.org/ieta/www/pages/index.php?IdSitePage=1149 |url-status=dead }}</ref>. ಇಯು ಇಟಿಎಸ್ ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕ್ಯೋಟೊದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶಗಳ ಹರಾಜು ಆಗಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಕೆಲಸ: ಸಿಡಿಎಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗೆ ಸ್ವಂತ ಆಪ್ಸೆಟ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾದವು ಮತ್ತು ಈ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಆಫ್ಸೆಟ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆ]]ಗಳಿವೆ. ಮಿತಿ ವಿಧಿಸದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇಂಗಾಲ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.[[ಸಿಡಿಎಂ ಸಾಲಗಳ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು]] ಎದ್ದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿತನದ ನಿಖರವಾದ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಉಳಿದವು ಒಂದು ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಲು ತಗುಲುವ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಕತೆಯ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು; ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಲಾಭವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾರವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಿಡಿಎಂ ಮಂಡಳಿ ಅವಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಸಿಇಆರ್ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅನುಮೋದಿಸಬಲ್ಲುದು ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮೊದಲು ಯೋಜಿಸಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಹಿಡಿಯಬಹುದು, ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯೀಕರಣದ ಯೋಜನೆ ಖಾಯಿಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ಬೆಂಕಿಯ ಕಾರಣ ಕುಂಠಿತವಾಗಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಅಥವಾ ಭೂಉಪಯೋಗದಂತಹ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ [[ಇಂಗಾಲದ ತೊಟ್ಟಿ]]ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ== * [[ಮಿತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ]] * [[ಇಂಗಾಲದ ಹಣಕಾಸು]] * [[ಇಂಗಾಲದ ಸೋರಿಕೆ]] * [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]] * [[ಇಂಗಾಲ ವ್ಯಾಪಾರ ವೀಕ್ಷಣೆ]] * [[ಸಿಡಿಎಂ ಸುವರ್ಣ ಮಾನಕ]] * [[ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ]] * [[ಶಕ್ತಿಯ ಊಹೆ]] * [[ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ]] * [[ಆಹಾರಾಂಶ ವ್ಯಾಪಾರ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == * [http://www.grist.org/advice/ask/2008/06/30/?source=ask ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * [http://www.cometvr.colostate.edu/ ಕೊಮೆಟ್-ವಿಆರ್: ಭೂ ನಿರ್ವಹಣೆ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮತ್ತು ನಮೂನೆ ಮಾಡಲು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ, ಭೂ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ, ಮಣ್ಣು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಿತರ ಕೃಷಿ ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ನಿರ್ಣಯ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100624141107/http://www.cometvr.colostate.edu/ |date=2010-06-24 }}. * [http://www.eia.doe.gov/oiaf/1605/1605b.html 1605(ಬಿ)ಎ ಯುಎಸ್ ವಾಲಂಟರಿ ರಿಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ. ]. * [http://www.dailymail.co.uk/home/moslive/article-1188937/The-great-carbon-credit-eco-companies-causing-pollution.html ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾನ್: ವೈ ಆರ್ ವಿ ಪೇಯಿಂಗ್ ದಿ ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟು ಪಾಯ್ಸನ್ ಇಟ್ಸ್ ಎಂವಿರಾಂಮೆಂಟ್?, ], ದಿ ಡೈಲಿ ಮೈಲ್, ಮೇ 31, 2009 * [http://www.ecoseed.org/index.php/general-reference/green-reference/carbon-trading. ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸರ್ಜನೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಯೋಜನೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Global warming}} {{DEFAULTSORT:Carbon Credit}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ನೀತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗಾಲದ ಹಣಕಾಸು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗಾಲ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ]] keby86mdqch2p6r4e1hr5pg632dmn36 0 21952 1375219 1374892 2026-06-17T23:11:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375219 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ |nick = Governator |image = ArnoldSchwarzeneggerSDJun10.jpg |imagesize = 250px |caption = Schwarzenegger in June 2010 |order = [[List of Governors of California|38th]] |office = Governor of California |term_start = November ೧೭, ೨೦೦೩ |lieutenant = {{nowrap|[[Cruz Bustamante]] <small>(೨೦೦೩–೨೦೦೭)</small>}}<br />{{nowrap|[[John Garamendi]] <small>(೨೦೦೭–೨೦೦೯)</small>}} |predecessor = |predecessor = [[Gray Davis]] |successor = |order2 = Chairman of the [[President's Council on Physical Fitness and Sports]] |term_start2 = ೧೯೯೦ |term_end2 = January ೨೦, ೧೯೯೩ |birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1947|07|30}} |birth_place = [[Thal, Austria|Thal]], [[Styria]], Austria |death_date = |death_place = |nationality = Austrian/American |party = [[Republican Party (United States)|Republican]] |spouse = {{nowrap|[[Maria Shriver]] (೧೯೮೬–present)}} |relations = |children = |relations = |children = {{nowrap|Katherine <small>(born 1989)</small>}}<br /> {{nowrap|Christina <small>(born 1991)</small>}}<br /> {{nowrap|Patrick <small>(born 1993)</small>}}<br /> {{nowrap|Christopher <small>(born 1997)</small>}} |residence = [[Brentwood, Los Angeles, California|Brentwood]], [[Los Angeles, California|Los Angeles]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ]] |alma_mater = [[University of Wisconsin–Superior]] |occupation = ರಾಜಕಾರಣಿ |profession = [[ದೇಹಧಾಡ್ಯಪಟು]], ನಟ, [[ಉದ್ಯಮಿ]], [[ರಾಜಕಾರಣಿ]] |religion = [[Roman Catholic]] |net worth = $೧೦೦-$೨೦೦ [[million]] [[USD]] |signature = Arnold Schwarzenegger Signature.svg |website = [http://gov.ca.gov/ gov.ca.gov]<br /> [http://www.schwarzenegger.com/ schwarzenegger.com] |footnotes = |branch=[[Austrian Army]] |serviceyears=೧೯೬೫ }} '''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಅಲೋಯಿಸ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್''' ({{IPA-en|ˈʃwɔrtsənɛɡər}}{{IPA-de|ˈaɐnɔlt ˈaloʏs ˈʃvaɐtsənˌʔɛɡɐ|lang}}ಜುಲೈ ೩೦, ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಜನನ); ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಅಮೇರಿಕದ [[ದೇಹಧಾಡ್ಯಪಟು]], ನಟ, [[ಉದ್ಯಮಿ]] ಮತ್ತು [[ರಾಜಕಾರಣಿ]] ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ]] ೩೮ನೇ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಲಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಹದಿನೈದರ ಹರಯದಿಂದಲೇ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ದೈಹಿಕ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ೨೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ [[ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಏಳು ಬಾರಿ ವಿಜೇತರಾದರು. ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ದೇಹಧಾಡ್ಯ ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮುಖ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌|ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ]] ಸಾಹಸಮಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ''[[ಕ್ಯಾನನ್ ದಿ ಬಾರ್ಬೇರಿಯನ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್]]'' ಗಳಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳು ಇವರಿಗೆ ಜನಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ದೊರೆಕಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಅವರು ದೇಹಧಾಡ್ಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಿ "ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಓಕ್" ಮತ್ತು ದಿ "[[ಸ್ಟೆರಿಯನ್]] ಓಕ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಟನಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮಾಡುವಾಗ "ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್" ಮತ್ತು "ಅರೈನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ "ಗವರ್ನೇಟರ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವಾದ ದಿ [[ಟರ್ಮಿನೇಟರ್]] ಇವೆರಡರ [[ಮಿಶ್ರಣವಾದ]] ಹೆಸರು).<ref name="IMDb bio">{{cite web |title=Biography for Arnold Schwarzenegger |publisher=IMDb |url=http://www.imdb.com/name/nm0000216/bio |accessdate=2008-04-18}}</ref> [[ಗ್ಯಾರಿ ಡೇವಿಸ್]] ಅವರ ಗವರ್ನರ್ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ [[ಮರು ಚುನಾವಣೆ|ಮರು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಈತ ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್೭ ರಂದು ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು. ಡೇವಿಸ್‌ರವರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕಾಲವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೨೦೦೩ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೭ರಂದು ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೧೭, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ೨೦೦೬]] ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾಂಚಿ|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾಂಚಿಯಾಗಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]] ಪಕ್ಷದ [[ಫಿಲ್ ಅಂಜೆಲೈಡ್ಸ್‌|ಫಿಲ್ ಅಂಜೆಲೈಡ್ಸ್‌ರನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿಸರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೨೦೦೭ರ ಜನವರಿ ೫ರಂದು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/05/AR2007010501386.html |title=Schwarzenegger Sworn in for Second Term |agency=Associated Press |accessdate=2008-04-23 |last=Kurtzman|first=Laura}}</ref> ವಿಶ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ಎಂದು ಟೈಮ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ೨೦೦೪ ಮತ್ತು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ [[ಟೈಮ್ ೧೦೦]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಸರು ಸಹ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news |title=Time Magazine: Time 100: Heroes & Icons: Arnold Schwarzenegger |publisher=TIME |url=http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/heroes/100arnold.html |accessdate=2008-04-18 |last=Sullivan |first=Andrew |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329062255/http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/heroes/100arnold.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Leaders & Revolutionaries: Arnold Schwarzenegger |publisher=TIME |url=http://www.time.com/time/specials/2007/time100/article/0,28804,1595326_1615513_1615451,00.html |accessdate=2007-04-18 |last=Kennedy, Jr. |first=Robert F. |archive-date=2013-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725231631/http://www.time.com/time/specials/2007/time100/article/0,28804,1595326_1615513_1615451,00.html |url-status=dead }}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಮರಿಯಾ ಶ್ರೈವರ್]] ಎಂಬುವವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. == ಬಾಲ್ಯ == ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ದೇಶದ ತಹಾಲ್‌]] ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಈ ಗ್ರಾಮವು [[ಸ್ಟ್ಯರಿಯಾದ]] ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಗ್ರಾಜ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಅಲೋಯಿಸ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಎಂದು [[ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಯಿತು]].<ref name="lifeline">{{cite news |title=Time of His Life |url=http://schwarzenegger.com |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2007-04-18}}</ref> ಸ್ಥಳಿಯ [[ಪೋಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಪೋಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ]] [[ಗುಸ್ತಾವ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್]] (೧೯೦೭ – ೧೯೭೨) ಮತ್ತು ಆತನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಅರೀಲಿಯಾ ಜಾರ್ಡನಿಯರು (೧೯೨೨ – ೧೯೯೮) ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ನ ಪೋಷಕರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ೧೯೪೫ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦{{ndash}}ರಂದು ಮದುವೆಯಾದರು. ಆಗ ಗುಸ್ತಾವ್ ೩೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅರುಲಿಯಾ ೨೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದು ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಪ್ರಕಾರ ಈತನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳಿಬ್ಬರು ತುಂಬಾ ಶಿಸ್ತಿನವರಾಗಿದ್ದರು. "ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಜೀವನ ನಮಗೆ ಅದೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಪಂಚವಾಗಿತ್ತು. ನಾವು ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಮಾತನ್ನು ಮೀರಿದರೆ, ಖಂಡಿತಾ ಏಟು ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು."<ref name="askarnold1" /> ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಲಿದ್ದ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾದ.<ref name="tmas">{{cite book |last=Andrews |first=Nigel |title=True Myths of Arnold Schwarzenegger |year=2003 |publisher=Bloomsbury |isbn=1582344655}}</ref> ತನ್ನ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳ ಪೈಕಿ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ನ ಮೇಲೆಯೇ ಗುಸ್ತಾವ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವಿತ್ತು.<ref name="governG2">{{cite news |first=Xan |last=Brooks |title=The Governator |date=2003-08-08 |url=https://www.theguardian.com/film/2003/aug/08/usa.politicsandthearts |work=The Guardian |accessdate=2007-04-19}}</ref> ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ತನ್ನ ಮಗನಲ್ಲ ಎಂಬ ತಳಪಾಯವಿಲ್ಲದ ತನ್ನ ಸಂದೇಹದಿಂದಾಗಿ ಅವನ ಮಕ್ಕಳ ಬಗೆಗಿನ ಈ ಪಕ್ಷಪಾತವು "ದೃಢವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತಿತ್ತು".<ref name="wl">{{cite book |last=Leigh |first=Wendy |title=Arnold: An Unauthorized Biography |year=1990 |isbn=0720719976 |publisher=Pelham}}</ref> "ನನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಕೇಳುವ ತಾಳ್ಮೆಯೂ ಸಹ ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.... ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಗೋಡೆ ಇದೆ; ನಿಜವಾದ ಗೋಡೆ ಇದೆ," ಎಂದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="tmas" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆಕೆ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಆಕೆಯ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ.<ref>{{cite web |title=Arnold Schwarzenegger: Mr. Olympia{{ndash}} ೧೯೭೦-೧೯೭೫, ೧೯೮೦ |publisher=BodyBuild.com |url=http://www.bodybuildbid.com/articles/mrolympia/arnold-schwarzenegger.html |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮}}</ref> ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಸಾಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ಸೈಮನ್ ವೈಸೆನ್‌ಥಾಲ್ ಸೆಂಟರ್]] ಗೆ ವಹಿಸಿದ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಗುಸ್ತಾವ್ [[ನಾಜಿ ಪಕ್ಷ|ನಾಜಿ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಎಸ್‌ಎ|ಎಸ್‌ಎನಲ್ಲಿ]] ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದನಾದರೂ ಆ ಪಕ್ಷಗಳ ಯಾವುದೇ ಘೋರಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref name="governG2" /> ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ತರಗತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಈತನ ನಡುವಳಿಕೆಯು "ಉತ್ಸಾಹದಾಯಕವಾದುದಾಗಿದ್ದು, ಆತ ವಿನೋದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯವ ಮತ್ತು ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಕೊಡಿದವನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ".<ref name="tmas" /> ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿತ್ತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್‌ನ್ನು ತಂದದ್ದೇ ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ದಿನಗಳ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="wl" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದರು.<ref name="tmas" /> ಇವರ [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ತರಬೇತುದಾರರು ಇವರ ತಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಳಿಯ ಜಿಮ್‌ಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದಾಗ, ಅಂದರೆ ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಬಾರ್‌ಬೆಲ್‌|ಬಾರ್‌ಬೆಲ್‌ನ್ನು]] ಎತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="lifeline" /> ತನ್ನ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ [[ದೇಹಧಾಡ್ಯ|ದೇಹಧಾಡ್ಯವನ್ನೇ]] ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು.<ref name="katzfilm">{{cite book |last=Katz |first=Ephraim |title=Film Encyclopedia |year=2006 |publisher=HarperCollins |isbn=0060742143}}</ref><ref name="profilear">{{cite news |title=Profile: Arnold Schwarzenegger |date=2004-08-31 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/3131155.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ರನ್ನು ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಹದಿಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಿರಾ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರು: "ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹದಿನೈದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆರಂಭಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಾನು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಂತಹ ಇತರೆ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವಾಗ ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನನ್ನ ದೇಹ ಸದೃಢವಾಗುತ್ತಲಿದೆ, ನನ್ನ ಶಕ್ತಿ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಜಿಮ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಒಲಂಪಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಾಹಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭಾರ ಎತ್ತುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="askarnold1" /> ಆದರೂ, ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ: "ಡ್ಯಾನ್ ಫಾರ್‌ಮರ್ ಎನ್ನುವವನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ತನ್ನ ೧೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ತರಬೇತಿಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಆತ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರು. ತನ್ನ ೧೫ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದರು(ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಬೀರುವ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದದ್ದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು) ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತನ್ನ ಕ್ರೀಡಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="mrever">{{cite news |title=Mr. Everything |url=http://www.schwarzenegger.com/en/athlete/mreverything/index.asp?sec=athlete&subsec=mreverything |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080416234020/http://www.schwarzenegger.com/en/athlete/mreverything/index.asp?sec=athlete&subsec=mreverything |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವಾಗ ಒಮ್ಮೆ ''"ನಾನು ೧೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡೆ"'' '' ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ನಾನು ಅವನಂತೆ ಪೊಲೀಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆಯಿದ್ದಿತು. '' ''ನನ್ನ ತಾಯಿ ನಾನು ವ್ಯಾಪಾರದ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು"'' <ref name="per">{{cite news |first=Arnold |last=Schwarzenegger |title=ARNOLD'S "PERSPECTIVES" |date=2001-10-03 |url=http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/words_en_sac_perspectives.asp?sec=life&subsec=hiswords |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204808/http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/words_en_sac_perspectives.asp?sec=life&subsec=hiswords |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಗ್ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜಿಮ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಗೆ [[ರೆಜ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಸ್ಟಿವ್ ರೀವ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನಿ ವೈಸ್‌ಮ್ಯುಲ್ಲರ್‌|ಜಾನಿ ವೈಸ್‌ಮ್ಯುಲ್ಲರ್‌ರಂತಹ]] ದೇಹಧಾಡ್ಯ ಮಾದರಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ''"ರೆಜ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್|ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್ರಂತಹ]] ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಾನು ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡೆ."'' <ref name="askarnold1" /> ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ರೀವಿಸ್ ನಿಧನರಾದಾಗ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್: ''"ನಾನು ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್‌ರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಬೆಳೆದೆ"'' ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೆನಸಿಕೊಂಡರು. '' ಅವರ ಗುರುತರ ಜೊತೆಯು ನನಗೆ ಯಾವುದು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು, ನನ್ನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿರುವ ಜನರು ನನ್ನ ಕನಸನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ... '' ''ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್ ಅದೃಷ್ಟದ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ನಾನು ಮಾಡಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ.'' <ref>{{cite news |first=Arnold |last=Schwarzenegger |title=In his own words |url=http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/life_hiswords_eng_legacy_366.asp?sec=life&subsec=hiswords |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204803/http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/life_hiswords_eng_legacy_366.asp?sec=life&subsec=hiswords |url-status=dead }}</ref> ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮಿ.ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಆಗಿದ್ದ ಕುರ್ಟ್ ಮರ್ನ್ಯಲ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ, ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಗ್ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು.<ref name="lifeline" /> ತನ್ನ ಯವ್ವನದಲ್ಲಿ ಆತ ಎಂತಹ ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವದವನೆಂದರೆ ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಿಯ ಜಿಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ದೈಹಿಕ ತಾಲೀಮು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.''"'' ''ತಾಲೀಮು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ನಾನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ನನ್ನನ್ನು ಅಸ್ವಸ್ಥನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು... ನನಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ನಾನೇನಾದರೂ ತಾಲೀಮು ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದರೆ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನಾನೇ ಮರುದಿನ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ."'' <ref name="askarnold1" /> ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗನಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡಿದ್ದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಅನುಭವನ್ನು ನೀಡಿತು ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''"ನಾನು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿದ್ದೆ, ಆದರೂ ನನಗೆ ನೆನಪಿದೆ ನನ್ನ ತಂದೆ ಅವರ ಜೊತೆ ನನ್ನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸೀರಿಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು"'' ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ''ನಾನು ನೋಡಿದ ನಿಜವಾದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದರೆ, ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿಲ್ಲ, [[ಜಾನ್ ವೈನ್‌|ಜಾನ್ ವೈನ್‌ನ]] ಸಿನಿಮಾ ಇರಬಹುದು."'' <ref name="askarnold1">{{cite news |title=Ask Arnold |year=2000 |url=http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_444.asp?sec=news&subsec=askarnold |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523203926/http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_444.asp?sec=news&subsec=askarnold |url-status=dead }}</ref> ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಸಹೋದರ ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.<ref name="lifeline" /> ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಕುಡಿದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅಫಘಾತದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಮೃತಪಟ್ಟ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಣ್ಣನ ಅಂತಿಮ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="wl" /> ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್, ಎರಿಕಾ ನ್ಯಾಪ್ ಎನ್ನುವವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಎನ್ನುವ ಮೂರು ವರ್ಷದ ಮಗನಿದ್ದ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆತ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದ.<ref name="wl" /> ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗುಸ್ತಾವ್ [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು|ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವು]] ಬಂದು ಮರಣಹೊಂದಿದ.<ref name="lifeline" /> ''[[ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌]]'' ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ತಾನು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ತಾಲೀಮು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಿನೆಮಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಿನೆಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಇಬ್ಬರೂ ತಾವು ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಬೇರೊಬ್ಬ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಪಟುವಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೆವು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೂ ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತಟಸ್ಥ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರದಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂವ್‌ ಇನ್‌''ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌{{ndash}} ೨೫ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂಪುಟ'' ಡಿವಿಡಿ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌</ref> ಆತನ ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಗೆಳತಿ ಬಾರ್ಬರಾ ಬೇಕರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಆತ ಅವಳಿಗೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಾವಿನ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಭಾವುಕತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಆತ ಯಾವತ್ತೂ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಲೇ ಇಲ್ಲ<ref name="DT2">{{cite news |title=The girl who can't escape Arnie |date=2003-10-06 |url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2003/10/02/bfarni02.xml&page=1 |work=The Daily Telegraph |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610110901/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2003%2F10%2F02%2Fbfarni02.xml&page=1 |url-status=dead }}</ref>. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ಆತ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕುರಿತು ಮೂರು ರೀತಿಯಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="wl" /> ''[[ಫಾರ್ಚೂನ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ "ಈಗ ಬಾಲ ಹಿಂಸೆ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಕರೆಯಬಹುದೋ ಅಂತಹುದನ್ನು" ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ:<ref>{{cite news |title=Arnie: 'I was abused as child' |date=2004-08-04 |url=http://news.scotsman.com/arnoldschwarzenegger/Arnie-I-was-abused-as.2551492.jp |work=The Scotsman |accessdate=2008-04-18}}</ref><ref>{{cite news |title=Arnie: I was abused as a child |date=2004-08-04 |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-312729/Arnie-I-abused-child.html |work=The Daily Mail |accessdate=2008-04-18}}</ref> {{quote|My hair was pulled. I was hit with belts. So was the kid next door. It was just the way it was. Many of the children I've seen were broken by their parents, which was the German-Austrian mentality. They didn't want to create an individual. It was all about conforming. I was one who did not conform, and whose will could not be broken. Therefore, I became a rebel. Every time I got hit, and every time someone said, 'you can't do this,' I said, 'this is not going to be for much longer, because I'm going to move out of here. I want to be rich. I want to be somebody.'}} === ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ === ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ವರ್ಷದ ೧೮ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪುರುಷರು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಸೇನೆ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ]] ದುಡಿದರು.<ref name="lifeline" /><ref name="mrever" /> ಅವರು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್‌ ಮಿ.ಯುರೋಪ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.<ref name="profilear" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು [[AWOL]] ಗೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರ ಕಳೆದಿದ್ದರು: "ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಎನ್ನಿಸಿದ ಕಾರಣ ನಾನು ಬೇರೆ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಕುರಿತು ಆಲೋಚಿಸಲಿಲ್ಲ." ಅವರು ಗ್ರಾಜ್‌ನ ಸ್ಟೆರಿಯರ್‌ ಹಾಫ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಅವರು ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳ) ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದಂತಹ ಯುರೋಪಿನ ಉತ್ತಮ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಮನುಷ್ಯನೆಂದು ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. "[[ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್‌]] ಬಿರುದು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಂತಹ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ{{ndash}} ಹೋಗಲು ಮತ್ತು ನಾನು ಸ್ಟಾರ್ ಆಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು".<ref name="per" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಲಂಡನ್ನಿನ [[ನಬ್ಬಾ ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು, ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="mrever" /> ಅವರು ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಜೇತ [[ಚೆಸ್ಟರ್ ಯಾರ್ಟನ್‌|ಚೆಸ್ಟರ್ ಯಾರ್ಟನ್‌ನ]] ದೈಹಿಕ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ ಎರಡನೆಯವರಾಗಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="mrever" /> ೧೯೬೬ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ "ವ್ಯಾಗ್‌" ಬೆನ್ನಟ್‌ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಹಣವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬೆನ್ನೆಟ್‌ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ದೇಶದ ಲಂಡನ್ನಿನ [[ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಗೇಟ್‌|ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಎರಡು ಜಿಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೇಲಿದ್ದ ತನ್ನ ತುಂಬಿದ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಲು ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು. ಯಾರ್ಟನ್‌ನ ಕಾಲಿನ ಲಕ್ಷಣವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನೆಟ್‌ನಿಂದ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಹ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಲದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗಮನವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. [[ಲಂಡನ್ನಿನ ಈಸ್ಟ್‌ ಎಂಡ್‌|ಲಂಡನ್ನಿನ ಈಸ್ಟ್‌ ಎಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತಂಗಿದ್ದದ್ದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಭಾಷೆ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಸಿಬ್ಬಂದಿ. [http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article4862637.ece ಸ್ಮರಣೆ:ವ್ಯಾಗ್‌ ಬೆನ್ನೆಟ್‌: ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಂಥ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯಪಟು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525033754/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article4862637.ece |date=2010-05-25 }}, [[ದ ಟೈಮ್ಸ್‌]], ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨, ೨೦೦೮. ಪುಟ ೧೫.</ref><ref>ಸಿಬ್ಬಂದಿ, [http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/777625?view=synopsis ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌: ಮೇಡ್‌ ಇನ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100817080410/http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/777625?view=synopsis |date=2010-08-17 }}, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]. ೨೦೦೭-೧೦-೨೦ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ. "ವ್ಯಾಗ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಡಿಯಾನ್ನೆ ಬೆನ್ನೆಟ್‌, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅರ್ನಿ ಹೋಮ್‌ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಂತಹ ಈಸ್ಟೆಂಡ್‌ ದಂಪತಿ,"</ref> ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ೨೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಂಗೆಸ್ಟ್‌-ಎವರ್ ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌ ಬಿರುದನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="mrever" /> ಮುಂದೆ ಅವರು ಮತ್ತೂ ಮೂರು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುದನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು<ref name="profilear" />. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಮುನಿಕ್‌|ಮುನಿಕ್‌ಗೆ]] ಮತ್ತೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಮರಳಿದರು,ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿತ್ಯ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ವ್ಯವಹಾರ ಶಾಲೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹೆಲ್ತ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಮತ್ತೊಂದು ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್‌ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.<ref name="mrever" /> ಅವರು "ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಟನಾಗಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ!" ಎಂದು ಮುನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ [[ರಾಗರ್ ಸಿ.ಫೀಲ್ಡ್‌|ರಾಗರ್ ಸಿ.ಫೀಲ್ಡ್‌ಗೆ]] ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. === ಯುಎಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ === [[ಚಿತ್ರ:Reagan+Schwarzenegger1984.jpg|thumb|right|1984ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೇಗಾನ್‌ ಅವರೊಂದಿಗೆ]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ೨೧ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೮ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref name="lifeline" /><ref name="profilear" /> "ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ, ನಾನು ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ನನ್ನ ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಬಹಳ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಡುಸಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ನಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಇದು ಅಡಚಣೆಯಾಯಿತು."<ref name="askarnold1" /> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ]],[[ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾ|ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾದಲ್ಲಿ]] [[ಜೋ ವೈಡರ್‌|ಜೋ ವೈಡರ್‌ನಿಂದ]] [[ಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌ ಜಿಮ್‌|ಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌ ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿನ ಗೋಲ್ಡ್‌’ಸ್‌ ಜಿಮ್‌ ಲೊಗೊವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಂತಹ [[ವೃತ್ತಿದಾಯಕ ವ್ರೆಸ್ಲರ್]]‌(ಮಲ್ಲ) ಆದ [[ರಿಕ್‌ ಡ್ರಾಸಿನ್]] ಅವರು ೧೯೭೦ರಿಂದ ೧೯೭೪ರವರೆಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ರವರ ವೈಟ್‌ ಟ್ರೈನಿಂಗ್‌ ಜೊತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌, ರಾಂಡಿ (೨೦೦೩, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೧). [http://www.thearnoldfans.com/news/archives/2003/october/617.htm ''ರಿಕ್‌ ಡಿಕ್ಸನ್‌: ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ ಪಾರ್ಟನರ್‌!'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318015117/http://www.thearnoldfans.com/news/archives/2003/october/617.htm |date=2010-03-18 }} ದ ಫಾರ್ಟಿಂಗ್‌ ಫ್ಯಾನ್ಸ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ಸ್‌. ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೧೮, ೨೦೦೮ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ವೃತ್ತಿದಾಯಕ ವ್ರೆಸ್ಲರ್ [["ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌" ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ್ಯಾಮ್‌|"ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌" ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ್ಯಾಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಸಹ ಆಗಿದ್ದರು. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ೨೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಬಿರುದನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಏಳು ಬಾರಿ ಆ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="mrever" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ [[ವಿಸಾ|ವಿಸಾದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ೧೯೬೦ರ ನಂತರ ಅಥವಾ ೧೯೭೦ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ[[ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸಿಗ|ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸಿಗನಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು]].<ref name="Possible Visa Violations">{{cite news |first=Siskind |last=Bland |title=Schwarzenegger May Have Violated Terms Of Non-Immigrant Visa |date=2007-09-04 |url=http://www.visalaw.com/03sep4/15sep403.html |work=VISALAW.COM |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080220094159/http://www.visalaw.com/03sep4/15sep403.html |url-status=dead }}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಉಪಾದ್ಯಾಯಿನಿಯಾದ ಬಾರ್ಬರಾ ಔಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬೇಕರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ೧೯೭೪ರವರೆಗೆ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು.<ref name="arniememoir">{{cite news |title=Arnie's ex-girlfriend pens memoir |date=2003-09-09 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/showbiz/3092740.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಅವರು ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬರಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ [[ಆತ್ಮಕತೆಯಲ್ಲಿ]] ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು: "ಮೂಲತಃ ಹೀಗೆ: ಅವಳು ತುಂಬ ಸಮತೋಲನವುಳ್ಳ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ ಬಯಸುವಂತಹ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಳು, ಆದರೆ ನಾನು ಸಮತೋಲನವುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಿದ್ದೆ".<ref name="arniememoir" /> "ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರದು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅಕರ್ಷಕ‌, ಸಾಹಸಿ ಮತ್ತು ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯವುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಬೇಕರ್, "ಸಂಬಂಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ ಸಹಿಸಲಸಾಧ್ಯನಾದ{{ndash}} ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸುತ್ತ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಸುತ್ತುವಂತೆ ದುರಹಂಕಾರವನ್ನು{{ndash}} ತುಂಬಿಕೊಂಡರು",<ref name="autogenerated1">{{cite news |title=Actor's old flame says he's a great guy |date=2003-09-15 |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2003/09/15/MN272943.DTL |work=The San Francisco Chronicle |accessdate=2007-04-19 |archive-date=2012-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120526031215/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2003%2F09%2F15%2FMN272943.DTL |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೇಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಮಿ: ಇನ್‌ ದ ಶಾಡೋ ಆಪ್‌ ದ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಓಕ್‌'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="bakes">{{cite news |first=Catherine |last=Elsworth |title=Arnie puts his weight behind ex-lover's tell-all memoir |date=2006-09-14 |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1528857/Arnie-puts-his-weight-behind-ex-lover%27s-tell-all-memoir.html |work=The Daily Telegraph |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223225644/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1528857/Arnie-puts-his-weight-behind-ex-lover%27s-tell-all-memoir.html |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಬೇಕರ್ ಅವರು ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿಯ ಕುರಿತು ಹೊಗಳಿಕೆಯಾಗಿರದಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕುರಿತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವ ಆ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಕರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು ಸಹಾ.<ref name="bakes" /> ಅವರ ಆತನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ನಂತರ ಆತನ ವಿಶ್ವಾಸರಾಹಿತ್ಯದ ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನ ರಭಸದ ಮತ್ತು ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಪ್ರೇಮ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ಬೇಕರ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bakes" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತಾವಿಬ್ಬರೂ ಆ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="bakes" /> ಈ ಜೋಡಿಗಳು ಆತ ಯುಎಸ್‌ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಆರರಿಂದ ಎಂಟು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾದರು,{{ndash}}ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಪೊಲೊ ಮೂನ್‌ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌]] ಅನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ [[ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೊನಿಕಾ|ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೊನಿಕಾದಲ್ಲಿ]] [[ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌|ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸವಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ಅವರು ಬೀಚ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಮನೆಯ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಔತಣ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="DT2" /> ಆದರೆ ಬೇಕರ್ ಅವರು ಆತನನ್ನು ತಾನು ಮೊದಲು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ, "ಆತನಿಗೆ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಸಮಾಜದ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ನೋಡಿ ನಿರುತ್ಸಾಹಿಯಾಗಿದ್ದೆ". ಆಕೆ ಮುಂದುವರೆದು, "ಆತನು ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಬೆಳೆದ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಆತನ ಪೋಷಕರು, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ{{ndash}}" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಳು. ಆತ ಆ ಸಾಧನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಉನ್ನತವಾದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅದು ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿತ್ತು... ನಾನು ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ಸಮಾಧಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ."<ref name="DT2" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೭೭ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ [[ವೆನೀಸ್‌ ಬೀಚ್‌|ವೆನೀಸ್‌ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಬೇವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌|ಬೇವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌ನ]] ಕೇಶ ವಿನ್ಯಾಸಕರ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದ,ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪ್ರೇಮಿ ಸು ಮೋರೇ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮೋರೇ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ದಂಪತಿಗಳು ಮುಕ್ತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು:"ನಾವಿಬ್ಬರೂ [[ಎಲ್‌ಎ]] ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ನಂಬಿಕಸ್ತರಾಗಿದ್ದೆವು... ಆದರೆ ಆತ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಹೊರಬಂದಾಗ, ನಾವು ನಮಗೇನು ಬೇಕು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮುಕ್ತರಾದೆವು".<ref name="wl" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೭೭ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ '''‍ರಾಬರ್ಟ್‌ ಎಫ್‌.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‌''' ನಲ್ಲಿ ಮರಿಯಾ ಶ್ರೀವರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಮೋರೆ (ಶ್ರೀವರ್‌ಳ ಜೊತೆಗಿನ ಆತನ ಸಂಬಂಧ ತಿಳಿದಂತಹ) ತನ್ನ ಕಡೆಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಪಡಿಸುವವರೆಗೂ,೧೯೭೮ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಗಸರ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.<ref name="wl" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಯು.ಎಸ್‌. ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದು ತನ್ನ ೧೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಇದ್ದಂತಹ ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಕನಸಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="LAWarn">{{cite news |first=Bill |last=Bradley |title=Mr. California |date=2002-11-20 |url=http://www.laweekly.com/2002-11-28/news/mr-california/ |work=LA Weekly |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2010-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100816085006/http://www.laweekly.com/2002-11-28/news/mr-california/ |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ "ಕೃಷಿಭೂಮಿ"ಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತನ್ನನ್ನೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆ ತನ್ನನ್ನು "ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಟಿಕೇಟ್‌" ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು: "ನಾನು ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌ ಗಳಿಸಿದರೆ, ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ".<ref name="LAWarn" /> ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ''[[ಲಾ ವೀಕ್‌ಲೀ]]'' ಯು "ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ದಪ್ಪ ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಮತ್ತು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ನಟನಾಗಿರುವ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ವಲಸೆಗಾರ]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref name="LAWarn" /> == ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == {{Infobox bodybuilder |name = Arnold Schwarzenegger |image_name = |image_size = 160px |image_caption = Arnold "The Austrian Oak" Schwarzenegger |nickname = The Austrian Oak |birthdate = {{birth date and age|mf=yes|1947|07|30}} |birthplace = [[Thal, Austria|Thal]], [[Styria]], Austria |deathdate = |deathplace = |height = {{height|ft=6|in=1.5}}<ref name="HeightArnold">{{cite web |title=Arnold Schwarzenegger Height, Schwarzenegger's |publisher=celebheights.com |url=http://www.celebheights.com/s/Arnold-Schwarzenegger-177.html |accessdate=2008-04-18}}</ref> |weight = ೨೪೦ pounds (೧೧೩ kg) |firstproshow = NABBA Mr. Universe |firstproshowyear = ೧೯೬೮ |bestwin = IFBB Mr. Olympia |bestwinyear = ೧೯೭೦-೧೯೭೫, ೧೯೮೦, Seven Times |predecessor = [[Sergio Oliva]] ('೬೯), [[Frank Zane]] ('೭೯) |successor = [[Franco Columbu]] ('೭೬, '೮೧) |yesorretiredyear = Retired ೧೯೮೦ }} {{See also|Bodybuilding competitions featuring Arnold Schwarzenegger}} ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.ವಾರ್ಷಿಕ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾದ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌|ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯು ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ತನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌ ಮತ್ತು ಜಿಮ್‌ನ ತನ್ನ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಮುಖ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ, ಅವರು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಾದ ''[[ಮಸ್ಕಲ್‌ &amp; ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಫ್ಲೆಕ್ಸ್‌]]'' ಗೆ ಮಾಸಿಕ ಅಂಕಣವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅವರು ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಎರಡು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳ [[ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಪಾದಕ|ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ]] ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಈ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವಿವಿಧ ಭೌತಿಕ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಕುರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ $೨೫೦,೦೦೦ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ''ಮಸ್ಕಲ್‌ಮ್ಯಾಗ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌'' ಎಂಬ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌, ಅವರ ಎರಡು-ಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ದ ಕಿಂಗ್‌" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೬೫ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್ ಮಿ.ಯುರೋಪ್‌ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದದ್ದು ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref name="lifeline" /> ಅವರು ತನ್ನ ೧೯ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಿ.ಯುರೋಪ್‌ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref name="lifeline" /><ref name="mrever" /> ಅವರು ಅನೇಕ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಯಗಳಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಂತೆಯೇ ಐದು ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌{{ndash}} [[ನಬ್ಬಾ]] [ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]{{ndash}},[[ಐಎಫ್‌ಬಿಬಿ]][ಯುಎಸ್‌ಎ] ಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾನುಗತವಾಗಿ ತನ್ನ ಏಂಟನೇ [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಬಿರುದು ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಂತಹ [[ಲೀ ಹನಿ|ಲೀ ಹನಿಯನ್ನು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ದಾಖಲೆಯಾದ ಏಳು ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಬಿರುದುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು [[ಫವರ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ತೂಕ: ೨೪೦&nbsp;lbs (ಉನ್ನತ ೨೫೦&nbsp;lbs) ಆಪ್‌ ಸೀಸನ್‌ ವೈಟ್‌: ೨೬೦&nbsp;lbs === ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮನುಷ್ಯ === ಮ್ಯೂನಿಕ್ ಸ್ಟೋನ್-ಲಿಪ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಜೇತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ೫೦೮ [[ಜರ್ಮನ್ ಪೌಂಡ್]] ತೂಕ(೨೫೪ ಕೆ.ಜಿ/೫೬೦&nbsp;lbs.)ದ ಸ್ಟೋನನ್ನು ಎತ್ತಿದರು. ಪಾದಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಊರಿ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಸದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು ಆತ ಆ ಭಾರವನ್ನು ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಎತ್ತಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: "ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೀನುಖಂಡಗಳು ೨೦ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು, ತೊಡೆಗಳು ೨೮.೫ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು, ಸೊಂಟ ೩೪ ಇಂಚುಗಳಿತ್ತು, ಎದೆ ೫೭ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನನ್ನ ತೋಳುಗಳು ೨೨ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು." ಪೂರ್ಣ ಪದ್ಮಾಸನವನ್ನು ಹಾಕಿ ಕುಳಿತಾಗ ೧೨ಬಾರಿ ೧೮೧ಕೆ.ಜಿ/೪೦೦&nbsp;lbs ತೂಕವನ್ನು ತೂಗುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಯಕ್ತಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. === ಮಿ. ಒಲಿಂಪಿಯಾ === ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ದೇಹಾದಾರ್ಢ್ಯ ಪಟುವಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಆಗಬೇಕೆಂಬುದೇ ಅವನ ಮುಖ್ಯವಾದ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="lifeline" /><ref name="mrever" /> [[ಸರ್‌ಜಿಯೊ ಒಲಿವ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರುಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಸೋತವರ್ಷ ಅಂದರೆ ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಇವನು ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಗಾಗಿ ಮೂದಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿ ವಿಫಲನಾದ. ಆದರೂ ಸಹ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೧೯೭೦ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನುಗಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಗೂ ಸಹ ಪಾತ್ರನಾದ, ಅಂದರೆ ಆತ ತನ್ನ ೨೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಇದುವರೆಗೂ ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಹ ಮುರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="mrever" /> ೧೯೭೧ - ೧೯೭೪ರವರೆಗೂ ಸತತವಾಗಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಂದ.<ref name="mrever" /> ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾಂಕೋ ಕೊಲುಂಬು|ಫ್ರಾಂಕೋ ಕೊಲುಂಬುನನ್ನು]] ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸತತವಾಗಿ ಆರು ಬಾರಿ<ref name="mrever" /> ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಯೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ. ೧೯೭೫ರ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಂತರ ವೃತ್ತಿಪರ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಾನಾಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಘೋಷಿಸಿದ.<ref name="mrever" /> ೧೯೭೫ರ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಂತ ಮೂದಲು, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಜಾರ್ಜ್ ಬಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಿಯೋರೆ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ತಾವು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ''[[ಪಂಪಿಂಗ್ ಐರನ್]]'' ಎನ್ನುವ ಸಾಕ್ಷಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿನಯಿಸುವಂತೆ ಆತನ ಮನ ಒಲಿಸಿದರು. ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ತಯಾರಾಗಲು ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ ''[[ಸ್ಟೆ ಹಂಗ್ರಿ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ದೇಹದ ತೂಕವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಜೆಫ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಿಯಿಸಿದ್ದ. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ [[ಲೂ ಫೆರಿಗ್ನೊ]] ಅಂತಹ ಭಯಂಕರನಾಗಿ ಏನೂ ತೋರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೆದ್ದುಬಿಟ್ಟ. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿನ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಾನೇ ಘೋಷಣೆಮಾಡಿದ್ದ ನಿವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ.<ref name="lifeline" /> ''[[ಕ್ಯಾನನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಅವನ ಶರೀರ ಉತ್ತಮ ರಚನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿವರಸೆಯನ್ನು ಸಹ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವು ಆತನ ದೇಹ ಅಷ್ಟೊಂದು ಉತ್ತಮ ಆಕಾರ ಪಡೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆಗಾಗಿ ಆತ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ. ಆತ ತನ್ನ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿಯೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದ, ಏಕೆಂದರೆ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಪಘಾತ ಉಂಟಾದರೂ ತಾನು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಮುಖ ತೋರಿಸದಿರುವಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ. ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನನ್ನು [[ಕಲರ್ ಕಮೆಂಟರಿ]] ಹೇಳಲು ಕರೆಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನೆ ತಾಸಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಇದ್ದಾಗ ಘೋಷಿಸಿದ: "ನಾನೂ ಏಕೆ ಭಾಗವಹಿಸಬಾರದು?". ಕೇವಲ ಏಳೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಶೀಲನಾಗಿದ್ದ. ಏಳನೇ ಬಾರಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ. === ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ನ ಬಳಕೆ === ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಇನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವ [[ಅನಬೊಲಿಕ್ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌|ಅನಬೊಲಿಕ್ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ: "ನಾನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುವಾಗ ಡಯೆಟ್‌ ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಅಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳು ನನಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು, ನಾನು ನನ್ನ ಖಂಡಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ [[ಗಾತ್ರ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ]] ನನ್ನ ಖಂಡಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತ್ರ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೆ." ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡ್ರಗ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಆತ "ಟಿಶ್ಯು ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ.<ref name="Arnold Steroids">{{cite web |title=Arnold & Steroids: Truth Revealed |publisher=get2net |url=http://hjem.get2net.dk/JamesBond/www/artikler/steroidemisbrug/arnoldandsteroids.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031008172601/http://hjem.get2net.dk/JamesBond/www/artikler/steroidemisbrug/arnoldandsteroids.htm |archivedate=2003-10-08 |accessdate=2008-04-18 |last=Theunissen |first=Steve}}</ref> ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಪಟುಗಳು ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಾರಣ ಅವರಿಗೆ ಹೃದಯಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಬಂದು ಅವರ ಸಾವು ಬೇಗನೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ವೈದ್ಯ ಡಾ. ವಿಲ್ಲಿ ಹೀಪಿ ವಿರುದ್ಧ ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ದಾವೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ವೈದ್ಯರು ಅವನನ್ನು ಎಂದೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ,[[ಮಿಥ್ಯಾರೋಪ]] ಮಾಡಿದ ಸಲುವಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ವಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಂದು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[DM]]೨೦,೦೦೦ ($೧೨,೦೦೦ USD) ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.{{Citation needed|date=September 2009}} ಯು.ಎಸ್.ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್ ಆದಂತಹ ''[[ದಿ ಗ್ಲೋಬ್‌ನ]]'' ವಿರುದ್ಧವೂ ಆತ ಸಹ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದ್ದ. ಅವರು ಸಹ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅವನ ಮುಂದಿನ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಕೇಸು ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಎರಡು ಕವಾಟಗಳ ಹೃದಯ|ಎರಡು ಕವಾಟಗಳ ಹೃದಯದಿಂದ]] ಹುಟ್ಟಿದ್ದವನಾಗಿದ್ದ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೃದಯವು ಮೂರು ಕವಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ).<ref>{{cite news |title=Surgery Leaves Star Undimmed |url=http://www.thefreelibrary.com/NEWS+LITE+:+SURGERY+LEAVES+STAR+UNDIMMED-a083864140 |work=The Free Library |publisher=Farlex |date=1997-04-18 |accessdate=2008-07-29 |archive-date=2012-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024054528/http://www.thefreelibrary.com/NEWS+LITE+:+SURGERY+LEAVES+STAR+UNDIMMED-a083864140 |url-status=dead }}</ref><ref name="Surgery">{{cite web|last = Starnes|first = Dr. Vaughn A.|title = Renowned Cardiac Surgeon Proclaims Medical "Facts" In Article "Represent No Facts At All"|date = March 8, 2001|url = http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_18.asp?sec=news&subsec=uptotheminute|doi = |accessdate = March 3, 2009|archive-date = ಮೇ 23, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080523203941/http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_18.asp%3Fsec%3Dnews%26subsec%3Duptotheminute|url-status = dead}}</ref> ೧೯೯೬ರ ನಂತರ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ತೆರೆದ ಹೃದಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ತೆರೆದ ಹೃದಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು]] ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನ [[ಹೃದಯ ಕವಾಟ|ಹೃದಯ ಕವಾಟವನ್ನು]] [[ಮಾನವ ಹೊಮೊಗ್ರಾಫ್ಟ್ ಕವಾಟ]]<ref name="Surgery" /> ದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ, ತಾನು ಸ್ಟಿರಾಯಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮರ್ಥನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web |title=Conan the Politician |publisher=ESPN |url=http://espn.go.com/columns/farrey_tom/1655597.html |accessdate=2008-04-18 |last=Farrey |first=Tom}}</ref> == ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು == {{See also|Arnold Schwarzenegger filmography}} {{Infobox actor |image =SchwarzeneggerJan2010.jpg |othername = Arnold Strong<br />Arnie |yearsactive = 1970-2004, 2009-present <small>(acting)</small> |occupation = Actor, [[Film director|Director]], [[Film producer|Producer]]}} ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಅಭಿನಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದಿದ್ದ. ಆತನನ್ನು ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ''[[ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ನಟನಾಗಬೇಕೆಂಬ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ. "ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್" ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಮನ್ನಣೆಯ ಮೇಲೆ ತಯಾರಾದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಉಚ್ಚರಣೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗಾಗಿ ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ [[ಡಬ್ಬಿಂಗ್]] ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="profilear" /> [[ರಾಬರ್ಟ್ ಅಲ್ಟಮನ್‌|ರಾಬರ್ಟ್ ಅಲ್ಟಮನ್‌ನ]] ''[[ದಿ ಲಾಂಗ್ ಗುಡ್‌ಬೈ]]'' (೧೯೭೩) ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕಿವುಡ]] ಮತ್ತು [[ಮೂಗ|ಮೂಗನಾಗಿ]] ಅಭಿನಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾಗಶಃ [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂ ಮೆಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ ತಂದು ಕೊಟ್ಟಂತಹ ''[[ಸ್ಟೇ ಹಂಗ್ರಿ]]'' (೧೯೭೬) ಚಿತ್ರದ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗದಂತೆ ಇತ್ತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ಅಭಿನಯದ ವೃತ್ತಿಬದುಕನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ, ತಾನು ಹಿಂದೆ ಅಭಿನಯಿಸುವಾಗ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಒದ್ದಾಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ{{ndash}} ನನಗೆ ನಟನೆಯು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು, ನನ್ನ ದೇಹವು ’ಬಹಳ ಭಯಂಕರ’ವಾಗಿದೆ, ನನ್ನ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಯು ಬಹಳ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ನನ್ನ ಎಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನನಗೆ ನಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಅವರು ನನಗೆ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿದರು. ಮೂಲತಃ, ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಬೇರೆ ದಾರಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು."<ref name="askarnold1" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ಪಂಪಿಂಗ್ ಐರನ್]]'' (೧೯೭೭) ಎನ್ನುವ [[ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ|ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ]] ಕುರಿತ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವೈಭವಿಕರಿಸಿಕೊಂಡನು.೨/}<ref name="profilear" /> ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಚಿತ್ರ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು, ಚಿತ್ರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದನು.<ref name="autogenerated2">{{cite web |title=The Smoking Gun: Archive |publisher=TheSmokingGun |url=http://www.thesmokinggun.com/archive/arnoldpump1.html |accessdate=2007-05-11}}</ref> ''[[ದಿ ಇನ್‌ಕ್ರೆಡಿಬಲ್ ಹಲ್ಕ್]]'' ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು, ಆದರೆ ತನ್ನ ಎತ್ತರದ ಕಾರಣ ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ನಂತರ [[ಲೌ ಫೆರಿಂಗೋ]] ಡಾ.ಡೇವಿಡ್‌‍ ಬ್ಯಾನರ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ವಿಲನ್]]'' ಎನ್ನುವ ಹ್ಯಾಸ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಕ್ ಡಗಲಸ್]] ಮತ್ತು [[ಆ‍ಯ್‌ನ್-ಮಾರ್ಗೇಟ್]] ಜೊತೆಗೆ ಶ್ವಾಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ನಟಿಯಾದ [[ಜೆನ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಪಿಯ್ಲೊಡ್‌|ಜೆನ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಪಿಯ್ಲೊಡ್‌ಳ]] [[ಜೀವನವೃತ್ತಾಂತ]] ಕುರಿತ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಫಿಲ್ಡ್‌ನ ಗಂಡನಾಗಿ [[ಮಿಕ್ಕಿ ಹರ್‌ಗೀಟೆ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ ತಿರುವ ಕೊಟ್ಟಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿನ [[ಸ್ವಾರ್ಡ್-ಅಂಡ್-ಸಾರ್ಸರಿ]], ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮಹತ್ವದೆಂದರೆ ''[[ಕ್ಯಾನನ್ ದಿ ಬಾರ್ಬೇರಿಯನ್‌]]'' ಚಿತ್ರಗಳು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು.<ref name="katzfilm" /> ಇದರ ಮುಂದಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ''[[ಕ್ಯಾನನ್ ದಿ ಡೆಸ್ಟ್ರಾಯರ್]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರ ತೆರೆಕಂಡಿತು. ಆದರೂ ಅದರ ಬಾಕ್ಸ್-ಆಫೀಸ್‌ನ ಗಳಿಕೆಯು ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು.<ref name="tessay">{{cite news |first=Clark |last=Collis |title=EMPIRE ESSAY: The Terminator |url=http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=132648 |work=Empire magazine |accessdate=2008-04-18}}</ref> ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ "[[ಕಾರ್ನಿವಲ್ ಇನ್ ರಿಯೊ]]" ಎನ್ನುವ ಪ್ರಚಾರಿ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Arnold Schwarzenegger's star on the Hollywood Walk of Fame.jpeg|thumb|right|240px|ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನ ಸ್ಟಾರ್ ಆನ್‌ ದ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ವಾಕ್‌ ಆಪ್‌ ಫೇಮ್‌]] ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆಮೆರಾನ್‌|ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆಮೆರಾನ್‌ರ]] [[ವಿಜ್ಞಾನ-ಕಾದಂಬರಿ]] ಆಧಾರಿತ ''[[ದಿ ಟರ್ಮಿನೆಟರ್]]'' ಎನ್ನುವ [[ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತ್ರಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="katzfilm" /><ref name="profilear" /><ref name="fanleam">{{cite book |last=Leamer |first=Laurence |title=Fantastic: The life of Arnold Schwarzenegger |year=2005 |publisher=St Martin’s Press}}</ref> ''ದಿ ಟರ್ಮಿನೆಟರ್‌'' ನನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ರೆಡ್ ಸಾನ್‌ಜಾ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ, ಆದರೆ ಅದು ಹೆಸರಿಲ್ಲದಂತೆ ಹೋಯಿತು."<ref name="tessay" /> ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು [[ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಲೋನ್‌]] ಇಬ್ಬರನ್ನು ಸಹ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="profilear" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವನ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವರಿಗೆ ಸರಿಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ(ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೆಟ್ಟ [[ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗ|ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು]] ಸಹ), ಗಂಭೀರವಾದ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವರನ್ನು ಬೇರೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವನ ಪರ್ಯಾಯವಾದ-ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಹಾಸ್ಯ/ರೋಮಾಂಚಕಾರಿಯಾದ ''[[ಲಾಸ್ಟ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಹೀರೋ]]'' ಚಿತ್ರದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ನಿಜವಲ್ಲದ ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರಪಂಚದಂತಿರುವ ''ಟರ್ಮಿನೆಟರ್ ೨: ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇ'' ಚಿತ್ರದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿತ್ತು, [[ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಲೋನ್‌]]‌ನನ್ನು ತನ್ನ ನಟನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ, ಅವನು ಮಾಡಿದ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಕಮ್ಯಾಂಡೋ]]'' (೧೯೮೫), ''[[ರಾ ಡೀಲ್]]'' (೧೯೮೬), ''[[ದಿ ರನ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್]]'' (೧೯೮೭) ಮತ್ತು ''[[ರೆಡ್ ಹೀಟ್]]'' (೧೯೮೮). ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ಪ್ರಿಡೇಟರ್]]'' (೧೯೮೭) ಎನ್ನುವ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಮಿನ್ನಿಸೊಟ|ಮಿನ್ನಿಸೊಟದ]] [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗುವ]] [[ಜೇಸ್ ವೆನ್‌ಟ್ಯುರ|ಜೇಸ್ ವೆನ್‌ಟ್ಯುರನ]] ಜೊತೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ (ವೆನ್‌ಟ್ಯುರ ''[[ದಿ ರನ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯು ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ) ಮತ್ತು [[ಕೆನ್‌ಚ್ಯುಕೆಯ ರಾಜ್ಯಪಾಲ]] ಹುದ್ದೆಯ ಮುಂದಿನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ [[ಸನ್ನಿ ಲ್ಯಾಂಧಮ್‌|ಸನ್ನಿ ಲ್ಯಾಂಧಮ್‌ನ]] ಜೊತೆ ''[[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ &amp; ರಾಬಿನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ. ''[[ಟ್ವಿನ್ಸ್]]'' (೧೯೮೮), ಎನ್ನುವ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯಾನಿ ಡೇವಿಟೊ|ಡ್ಯಾನಿ ಡೇವಿಟೊನ]] ಜೊತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ. ಚಿತ್ರವು ಹೊಸ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಹ ಕಂಡಿತ್ತು. ''[[ಟೊಟಲ್ ರೀಕಾಲ್]]'' (೧೯೯೦) ಚಿತ್ರವು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಹಣದಲ್ಲಿ ೧೫% ಹಣವನ್ನು ಸಹಾ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯಾಧಾರಿತ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪೌಲ್ ವರ್‌ಹೊಈವನ್ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ಫಿಲಿಫ್ ಕೆ. ಡಿಕ್‌|ಫಿಲಿಫ್ ಕೆ. ಡಿಕ್‌ರವರ]] "[[ವಿ ಕೆನ್ ರಿಮೆಮ್‌ಬರ್ ಇಟ್ ಫಾರ್ ಯು ಹೋಲ್‌ಸೇಲ್]]" ಕಾದಂಬರಿಯಾಧಾರಿತ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ''[[ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕಾಪ್]]'' ಚಿತ್ರದದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಇವಾನ್ ರೈಟ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತೆ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಭಿನಯದ ''ಟ್ವಿನ್ಸ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದನು. ಮೊದಲಿಗೆ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ''[[ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನಿಂದ ಆರಿಸಲಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು]]'' ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು [[ದಿ ಸ್ವಿಚ್]] ಎನ್ನುವ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟು [[ಟಿವಿ ಸಿರೀಸ್‌|ಟಿವಿ ಸಿರೀಸ್‌ವೊಂದನ್ನು]] ಆರಂಭಿಸಿದ. ''[[ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಇನ್ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್]]'' ಎನ್ನುವ [[ಟೆಲಿಸಿನಿಮಾ|ಟೆಲಿಸಿನಿಮಾವೊಂದನ್ನು]] ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ. ಇದುವರೆಗೂ ಸಹ ಅವನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Chth arnold schwarzenegger.jpg|240px|left|thumb| ಫುಟ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಇನ್‌ ಪ್ರಂಟ್‌ ಆಪ್‌ ದ ಗೌಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಚೈನೀಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್]] ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲು ಸಹ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆದ ೧೯೯೧''[[Terminator 2: Judgment Day]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡ, ೧೯೯೧ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ. ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಥಿಯೆಟರ್ ಒನರ್ಸ್]] ಸಂಘದವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನನ್ನು "ಈ ದಶಕದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಟ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name="lifeline" /> ಅವನ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ [[ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಕಾಮಿಡಿ]] [[ಠಕ್ಕುತನದ]] ''[[ಲಾಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಹೀರೋ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರ. ''[[ಜ್ಯುರಾಸಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತೆರೆಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ''[[ಟ್ರೂ ಲೈಸ್]]'' (೧೯೯೪) ಎನ್ನುವ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಧಾನ ಗೂಢಚಾರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ''ದಿ ಟರ್ಮಿನೆಟರ್'' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆಮರಾನ್]] ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತೆ ಜೊತೆಯಾದರು ಹಾಗೂ [[ಜೈಮಿ ಲೀ ಕರ್ಟೆಸ್‌|ಜೈಮಿ ಲೀ ಕರ್ಟೆಸ್‌ನ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ. ಸ್ವಲ್ಪಸಮಯದಲ್ಲೇ ''[[ಜೂನಿಯರ್]]'' (೧೯೯೪) ಎನ್ನುವ ಹಾಸ್ಯ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಇವಾನ್ ರೈಟ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾನಿ ಡೇವಿಟೊ]] ಸಹ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರ ಈ ಮೂವರ ಮೂರು ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಬಾರಿಯ [[ಉತ್ತಮ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ ನಟ|ಉತ್ತಮ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ ನಟ{{ndash}}]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. '' ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ''[[ಇರೇಸರ್]]'' (೧೯೯೬) ಎನ್ನುವ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ತೆರೆಕಂಡಿತು. [[ಕಾಮಿಕ್ ಬುಕ್]] ಆಧಾರಿತ ''[[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ &amp; ರಾಬಿನ್]]'' (೧೯೯೭) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮಿ. ಫ್ರೀಜ್]] ಎಂಬ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಬೆನ್ನಿಗಾದ ಪೆಟ್ಟಿನಿಂದ ಚೇತರಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವ ತನಕ ಇದೇ ಅವನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ''ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ & ರಾಬಿನ್'' ಚಿತ್ರವು ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡ ನಂತರ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಚಿತ್ರಗಳ ಗಳಿಕೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಭಿನಯಿಸಲಿರುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಿನಿಮಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಘೋಷಿತವಾದವು, ''[[ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಏಪ್ಸ್]]'', ''[[ಐ ಅಮ್ ಲೆಜೆಂಡ್]]'' ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಂಟೆನ್ ಟರ್ನ್ಟಿನೋ]] ನಿರ್ದೇಶನದ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II]] ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸ್ಟಾರ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಆಗಿ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ (''ಜೂನಿಯರ್'' ಮತ್ತು ''ಕೈಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕಾಪ್'' ಇವೇ ಆ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳು). ಇದರ ನಂತರ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಎಂಡ್ ಆಫ್ ಡೇಸ್]]'' (೧೯೯೯) ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ''[[ದಿ ಸಿಕ್ಸ್‌ಥ್ ಡೇ]]'' (೨೦೦೦) ಮತ್ತು ''[[ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ಡ್ಯಾಮೇಜ್]]'' (೨೦೦೨) ಎನ್ನುವ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ, ಆದರೆ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಚಿತ್ರದ ಟೈಟಲ್‌ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ''[[Terminator 3: Rise of the Machines]]'' ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರವು ೧೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಹಣಗಳಿಸಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ ಗೌರವಸೂಕವಾಗಿ ಸ್ಟೆಡ್‌ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ''ಟರ್ಮಿನೆಟರ್‌'' ನ ೨೫-ಮೀಟರ್(೮೨-ಅಡಿ) ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಸಾಂಸೃತಿಕ ಸಂಘವೊಂದು ಆಲೋಚಿಸಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಈ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾವಿ ಒಪ್ಪಿದನು, ಆದರೆ ಅದೇ ಹಣವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು [[ವಿಶೇಷ ಒಲಂಪಿಕ್‌|ವಿಶೇಷ ಒಲಂಪಿಕ್‌ಗಾಗಿ]] ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದನು.<ref>{{cite web |title=Arnold wants 'Terminator' statue killed |publisher=Killoggs |url=http://www.killoggs.com/news/?news=609 |date=2002-09-27 |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223210646/http://www.killoggs.com/news/?news=609 |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ''[[ದಿ ರನ್‌ಡೌನ್]]'' (ಅಥವಾ ''ವೆಲ್‌ಕಮ್ ಟು ದಿ ಜಂಗಲ್'' ) ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ದಿ ರಾಕ್‌|ದಿ ರಾಕ್‌ನ]] ಜೊತೆ ಮೂರು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ''[[ಆರೌಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇನ್ 80 ಡೇಸ್]]'' ಎನ್ನುವ ರಿಮೇಕ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಸ್ಟಾರ್ [[ಜಾಕಿ ಚಾನ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ''[[ಲಿಬರ್ಟಿ’ಸ್ ಕಿಡ್ಸ್]]'' ([[ವ್ಯಾಲಿ ಫಾರ್ಜ್]]) ಎನ್ನುವ ಅನಿಮೆಟೆಡ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾರನ್ ವಾನ್ ಸ್ಟ್ಯೂಬಿನ್]] ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ೨೪ನೇ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಠದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಕಿಡ್ &amp; ಐ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ಟರ್ಮಿನೆಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಷನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂಲವಾದ T-೮೦೦ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ಕಿಕ್ಕಿಂಜರ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವರ್ತಮಾನಗಳು ಕೇಳಿ ಬಂದಿದ್ದವು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಕುರಿತ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದನು,<ref>{{cite web |url=http://scifiwire.com/2009/03/arnold-confirms-but-downp.php |title=Arnold downplays a Terminator Salvation cameo |publisher=SCI FI Wire |date= |accessdate=2009-03-11 |archive-date=2009-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313234133/http://scifiwire.com/2009/03/arnold-confirms-but-downp.php |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಗೊತ್ತಾದ ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ, ಆತ ಆ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಲಿಲ್ಲ, ಹೊರತಾಗಿ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರವೊಂದರಿಂದ ತೆಗೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url =http://movies.tvguide.com/Movie-News/Arnold-Schwarzenegger-Terminator-1005894.aspx|title=Arnold Schwarzenegger (Virtually) Back in Terminator Salvation|publisher=TVGuide.com|accessdate=2009-05-08}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == {{Main|Political career of Arnold Schwarzenegger}} [[ಚಿತ್ರ:Arnold-Cheney.jpg|thumb|right|ವೈಟ್‌ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಡಿಕ್‌ ಚಿನಿ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.]] === ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಕೀಯ === ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌]] ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಟರಾಗಿದ್ದಂಥ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನೋಟಗಳು,[[ಲಿಬರೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್]]‌-ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಧಾರವೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ನಟರಿಗಿಂತ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಅವರು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರು. [[2004ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌|2004ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿ ತಾನು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಏಕಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು:<ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/2004/ALLPOLITICS/08/31/gop.schwarzenegger.transcript/ |date=August 31, 2004 |title=Schwarzenegger: No country more welcoming than the USA |publisher=CNN.com |accessdate=2008-04-18}}</ref> {{quote|I finally arrived here in 1968. What a special day it was. I remember I arrived here with empty pockets but full of dreams, full of determination, full of desire. The [[United States presidential election, 1968|presidential campaign]] was in full swing. I remember watching the [[Richard Nixon|Nixon]]-[[Hubert Humphrey|Humphrey]] presidential race on TV. A friend of mine who spoke German and English translated for me. I heard Humphrey saying things that sounded like [[socialism]], which I had just left. But then I heard Nixon speak. He was talking about free enterprise, getting the government off your back, lowering the taxes and strengthening the military. Listening to Nixon speak sounded more like a breath of fresh air. I said to my friend, I said, "What party is he?" My friend said, "He's a Republican." I said, "Then I am a Republican." And I have been a Republican ever since.}} ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು [[ರೇಗಾನ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಷ್ಟ್ರೇಶನ್‌|ರೇಗಾನ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಷ್ಟ್ರೇಶನ್‌ನಿಂದ]] ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ವಿಡಿಯೋ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಡ್ರಗ್‌]] ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ''[[ಸ್ಟಾಪ್‌ ದ ಮ್ಯಾಡ್‌ನೆಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಚಳುವಳಿ ಜಾಥಾವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ವೈಸ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌]] ಆಗಿದ್ದ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೆಚ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬುಷ್‌|ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೆಚ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬುಷ್‌ಅವರ]] ಜೊತೆಗೂಡಿ, [[1988ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ|1988ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಬಂದಿದ್ದರು.<ref name="Noonan">{{cite book | last = Noonan| first = Peggy| authorlink =Peggy Noonan | title = What I Saw at the Revolution: A Political Life in the Reagan Era| publisher = Random House| date = October 14, 2003| location = New York| page = 384 | isbn = 9780812969894}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ರವರು ೧೯೯೦ರಿಂದ ೧೯೯೩ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಂಥ [[ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆನ್‌ ಪಿಸಿಕಲ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಸ್ಫೋರ್ಟ್ಸ್‌|ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆನ್‌ ಪಿಸಿಕಲ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಸ್ಫೋರ್ಟ್ಸ್‌ನ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದದ್ದು ಅವರ ಪ್ರಥಮ ರಾಜಕೀಯ ನೇಮಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="lifeline" /> "[[ಕಾನನ್‌]] ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌" ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿಟ್ಟಂತಹ ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೆಚ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬೂಷ್‌ರವರಿಂದ ಅವರು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ನಂತರ ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ [[ಪೀಟ್ ವಿಲ್ಸನ್‌]] ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಗೌರ್ವನರ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆನ್‌ ಪಿಸಿಕಲ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ಎಡ-ಪ್ರವೃತ್ತಿಯವರಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಲಿಬರಲ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರು.<ref name="White">{{cite web |url=http://usliberals.about.com/b/2006/01/14/arnold-schwarzenegger-californias-newest-democrat.htm |title=''Arnold Schwarzenegger, California's Newest Democrat'' |accessdate=2008-04-18 |last=White |first=Deborah |date=2006-01-14 |archive-date=2010-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621125244/http://usliberals.about.com/b/2006/01/14/arnold-schwarzenegger-californias-newest-democrat.htm |url-status=dead }}</ref> ೧೯೯೩ರಿಂದ ೧೯೯೪ರ ಮಧ್ಯೆ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ರಾಯಭಾರಿ (ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಔಪಚಾರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ) ಆಗಿದ್ದರು, ಅನೇಕ ದೂರದರ್ಶನ/ರೇಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಘೋಷಣೆ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು]] ಸಹಾ ಮಾಡಿದರು. ಆತನ ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌ ಇರುವ ಬಿಳಿ ಟೀ-ಶರ್ಟ್‌ ಧರಿಸಿದ ಬಳುಕಲ್ಪಟ್ಟ ತೋಳುಗಳಿದ್ದ ಭಂಗಿಯ ಕಾರಣ ಒಂದಿಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ಆ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿತು ಮತ್ತು ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ''[[ಟಾಕ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೀರಾ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು. "ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇನೆ."<ref name="governtalk">{{cite news |title=Arnold cast as Governor? |date=1999-10-04 |url=http://www.schwarzenegger.com/news.asp?id=90 |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523203946/http://www.schwarzenegger.com/news.asp%3Fid%3D90 |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಹಾಲಿವುಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟರ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಲು]] ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸ ಬಯಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿತ್ತು.<ref name="governtalk" /> ತನ್ನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಮಾತುಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು "ನಾನು ಪ್ರದರ್ಶನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ{{ndash}}, ಮತ್ತು ಈ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ. ಅದರಿಂದ ನಾನೇಕೆ ದೂರವಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಬೇರೆಯದರಲ್ಲಿ ಬೀಳಬೇಕು?"<ref name="governtalk" /> ಎಂದಿದ್ದರು. === ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲ === [[ಚಿತ್ರ:Schwarzenegger Bush.jpg|thumb|left| ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬುಷ್‌ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು.]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ''[[ದ ಟುನೈಟ್‌ ಶೋ ವಿತ್‌ ಜೇ ಲೆನೊ]]'' ಕಂತಿನ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೬, ೨೦೦೩ರಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗಾಗಿ [[2003ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರೀಕಾಲ್‌ ಚುನಾವಣೆ|2003ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರೀಕಾಲ್‌ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ತಾನು ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="profilear" /> ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನೋಟಗಳು ಅಧಿಕ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯನ್‌ ದೇಶದ ಜನಕ್ಕೆ ಅಪರಿಚಿತವೆನಿಸಿದ್ದವು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರನ್ನು "ಗೌರ್ವನೇಟರ್‌" (''ದ ಟರ್ಮಿನೇಟ‍ರ್‌'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ) ಮತ್ತು "ದ ರನ್ನಿಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌"(ತನ್ನ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹೆಸರು) ಮತ್ತು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು "ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ" ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಉಮೇದುಗಾರಿಕೆಯು ತತ್‌ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಯಾಯಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು, ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಚರ್ಚಾಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ‌೨೪, ೨೦೦೩ರಂದು ಒಂದು ಚರ್ಚಾಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭, ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಗ್ರೇ ಡ್ಯಾವೀಸ್‌ ಅವರು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಪರವಾದ ೫೫.೪% ''ಯೆಸ್‌'' ಮತಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು, ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯಂತೆ ಡ್ಯಾವೀಸ್‌ಗೆ ೪೮.೬%ಮತ ಬಂದಿದ್ದು ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಡೆಮಾಕ್ರಟ್‌ನ [[ಕ್ರುಜ್‌ ಬಸ್ಟಾಮಾಂಟೆ]],ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ [[ಟಾಮ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲಿಂಟೊಕ್‌]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ೩೧% ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಬಸ್ಟಾಮಂಟೆ ಅವರ ಸಮೀಪದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಸುಮಾರು ೧.೩ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮತಗಳಿಂದ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸಂವಿಧಾನ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸಂವಿಧಾನದ]] ನಿಯಮಗಳಂತೆ, ಚುನಾವಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ [[ಜಾನ್‌ ಜಿ.ಡೋವ್ನೇ]] ಅವರು ಐರೀಷ್‌-ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಪ್ರಥಮ ವಿದೇಶಿ-ನಿವಾಸಿಗರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣ, [[ವಿಲ್ಲೈ ಬ್ರೋನ್‌|ವಿಲ್ಲೈ ಬ್ರೋನ್‌ರವರು]], ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಚಾಲನೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತೇನೆಂದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಗ್ರಿಡ್‌ಲಾಕ್‌]] ಸರಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಾಗಲು ಅವರು ಏನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರೋ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದರು. ಆತನ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕುರಿತು ಬಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಲೊಂದನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು "[[ಗರ್ಲೀ ಮೆನ್]]‌" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ.(''[[ಸಾಟರ್ಡೆ ನೈಟ್‌ ಲೈವ್‌]]'' ನ ಚಿತ್ರಣವಾದ "[[ಹಾನ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಫ್ರಂಜ್]]‌" ನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ).<ref name="SFGirlieMen">{{cite news |title=Schwarzenegger deems opponents 'girlie-men' |date=2004-07-18 |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/07/18/MNGH57NKAF1.DTL |work=The San Francisco Chronicle |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080504060359/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fchronicle%2Farchive%2F2004%2F07%2F18%2FMNGH57NKAF1.DTL |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:CaliforniaStateCapitolGovernorOffice.JPG|thumb|left|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಕಛೇರಿ ಇದೆ.]] ವಾಹನ ನೊಂದಣಿ ಫೀಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು, ಅಂತೆಯೇ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾಲಕರ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ - ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಾಧಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ವಿಜಯಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು, ಫವರ್‌ಪುಲ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಯುನಿಯನ್‌ ಅವರ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರತೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಅವರಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ರ [[ವಿಶೇಷ ಚುನಾವಣೆ|ವಿಶೇಷ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ನಾಲ್ಕು ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದಿಂದ ಸೋತಿದ್ದುದು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದದ್ದಾಗಿದೆ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಸೋಲುಗಳಿಗಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮೂಡಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು " ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೧೬೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರೆ, ಯಾರೊಬ್ಬರು ಜಯಗಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಶ್ವಾನೆಗ್ಗರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಯೋಜನಾ ಚತುರರ ಜೊತೆಗಾರನ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪುನಃ ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಡೆಮಾಕ್ರಟ್‌ನ ಸೂಸಾನ್‌ ಕೆನ್ನಡಿ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|title=Press Release|url=http://gov.ca.gov/press-release/1191/|accessdate=2008-04-18|archive-date=2009-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090901104721/http://gov.ca.gov/press-release/1191/|url-status=dead}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆದರು, ಮುಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಚುನಾವಣೆಯವರೆಗೆ ಹೋಗುವಂತಹ ಅಲ್ಪ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ {0}ಅರೌಂಡ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ೮೦ಡೇಸ್‌{/0}ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಂತಹ ಸಹನಟ [[ಜಾಕಿ ಚಾನ್‌|ಜಾಕಿ ಚಾನ್‌ನ]] ಕಡೆಯಿಂದ [[ಕೃತಿ ಚೌರ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ]] ಹೋರಾಡುವಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Jackie Chan and Arnold vs Piracy |publisher=Google Video |url=http://video.google.com/videoplay?docid=6443035544827856436&q=Jackie+Chan&pr=goog-sl |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520070327/http://video.google.com/videoplay?docid=6443035544827856436&q=Jackie+Chan&pr=goog-sl |url-status=dead }}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೦೬ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತಹ ೨೦೦೬ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]]‌, [[ಫಿಲ್‌ ಆ‍ಯ್‌‍೦ಜೆಲಿಡೆಸ್]]‌,ದ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಟ್ರೆಜರರ್‌]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದರು. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಉಳಿದವುಗಳಿಗಿಂತ ಹೊಸ ಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಮರುಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮತಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಆಂಜೆಲಿಡೇಸ್‌ನ ೩೮.೯% ಮತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೫೬.೦% ಮತವನ್ನು ಪಡೆದು, ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=General Election{{ndash}} Governor |publisher=California Secretary of State |url=http://vote.ss.ca.gov/Returns/gov/00.htm |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2007-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070219111658/http://vote.ss.ca.gov/Returns/gov/00.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಬಲದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಮೂಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಭಾಷಣವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲುಥರ್ ಕಿಂಗ್‌, ಜೆಆರ್‌.ಬ್ರೆಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ್ಕೋದ ಮೇಯರ್ [[ಗೇವಿನ್‌ ನ್ಯೂಸಮ್‌]] -ಅವರುಗಳು ಹೇಳಿದ್ದೆನೆಂದರೆ, " ಅವರು ಡೆಮಾಕ್ರಟ್‌ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ [... ]ಅವರು ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಮಧ್ಯದ-ಎಡಕ್ಕೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ". ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಹುದ್ದೆಯ ಅವಧಿಯು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೆಟ್‌|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೆಟ್‌ಗೆ]] ಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬ ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/22/AR2006122201476.html|title=Schwarzenegger Remakes Himself as Environmentalist |publisher=The Washington Post|accessdate=2008-07-13|first=John |last=Pomfret}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2009/03/22/MNJH16KC5G.DTL| title = Predictions for Schwarzenegger's Next Big Role| author = Marinucci, Carla| date = 2009-03-22| accessdate = 2009-03-23| publisher = SFgate| archive-date = 2009-03-26| archive-url = https://web.archive.org/web/20090326025246/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2009%2F03%2F22%2FMNJH16KC5G.DTL| url-status = dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Visit wildfires 2007.jpg|thumb|right| ವಿತ್‍‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡ್‌ ಸೆನೆಟಾರ್‌ ಡಿನ್ನೈ ಫೈನ್ಸ್‌ಟಿನ್‌ ಬಿಹೈಂಡ್‌ ಹಿಮ್‌, ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬುಷ್‌ ಕಾಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ವೈಲ್ಡ್‌ಫೈರ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಫೈರ್‌ಫೈಟಿಂಗ್‌ ಎಫರ್ಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2007]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ವೆಂಡಿ ಲೈಫ್‌ ಅವರು, ಆತ [[ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ]] ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವರು ಒಳಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದ್ದರು, ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="governG2" /> ಲೈಫ್‌ ಅವರು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತಮ್ಮ ಬಲದ ಕುರಿತು ಉನ್ಮತ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ, "ನಾನು ನಾಯಕರುಗಳಾದಂತಹ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನರ ಭಾಗವಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಆದರೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಬೃಹತ್‌ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ೧೦೦%ನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ನಾಯಕರನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ{{ndash}}, ನಾನು ಇತರೆ ಜನರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆ."<ref name="governG2" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ರವರು, [[ರಾಜಕೀಯ|ರಾಜಕೀಯವನ್ನು]] ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಎಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು "ನಾನು ರಾಜಕೀಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿರಂತರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಬಹುದು, ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಬಹುದು. ನಾನು ಜನಸೇವಕನಾಗುವಂತಹ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಯುನೈಸ್‌ ಮತ್ತು [[ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌ ಶ್ರೀವರ್‌]]-ಅವರು ನನ್ನ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="LAWarn" /> ಯುನೈಸ್‌ ಕೆನ್ನೆಡಿ ಶ್ರೀವರ್ [[ಜಾನ್‌ ಎಫ್‌.ಕೆನ್ನೆಡಿ|ಜಾನ್‌ ಎಫ್‌.ಕೆನ್ನೆಡಿಯ]] ಸಹೋದರಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಗೆ [[ಅತ್ತೆ|ಅತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರು]], ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌ ಶ್ರೀವರ್ ಅವರು ಯುನೈಸ್‌ನ ಪತಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ [[ಮಾವ|ಮಾವನಾಗಿದ್ದರು]]. ''[[ಟೈಮ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ೨೦೦೫ರ ವರ್ಷದ ವಿಮರ್ಶಾ ವಿಷಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು [[ಸಂವಿಧಾನ|ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ]] ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು; ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ನಾಗರೀಕ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ನಾಗರೀಕರಲ್ಲ]]. ''[[ದ ಸಿಂಪಾಸ್‌ ಮೂವೀ]]'' ಯಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಮತು ಸೈಲ್ವೆಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟಾಲ್ಲೋನ್ ''[[ಡೆಮೊಲಿಷನ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌]]'' ಆಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಅದು ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿಸಿದಂತಹ ಜಾರಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತ್ತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ/ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಉಭಯ ನಾಗರೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="DamageAustria">{{cite news |title=BBC News: Schwarzenegger 'damages Austria' |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4198633.stm |publisher=BBC News |date=2005-01-22 |accessdate=2008-04-18 |quote=He said Mr Schwarzenegger, who has dual nationality...}}</ref> ಅವರು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ದೇಶೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಯು.ಎಸ್‌.ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದವರು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದವರಾಗಿ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ [[2006ರ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌|2006ರ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ವಿರುದ್ದ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೦೭ರ [[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌|ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌ನ]] ಚಳುವಳಿಗಾರ ವರ್ಷದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಯುಎಸ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇಯು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಎಮಿಷನ್ಸ್‌ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್‌ ಸ್ಕೀಮ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.<ref name="EV50">{{cite web |title=Schwarzenegger wins European Voice campaigner of the year award |publisher=European Voice |url=http://www.europeanvoice.com/page/the-evawards-europeans-of-the-year/784.aspx |date=2007-11-27 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಈಗಲೂ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶದ ನಾಗರೀಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಹುಟ್ಟಿನ ಹೊರತಾಗಿ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದೆಡೆಗೆ ಉತ್ತಮ ನಂಟನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಹುದ್ದೆಯ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಸಂಬಳ $೧೭೫,೦೦೦ ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Taxformsre">{{cite web |last=Nelson |first=Soraya |title=News: Schwarzenegger releases tax returns |publisher=OCRegister.com |url=http://www.ocregister.com/ocregister/news/atoz/article_1102616.php |date=2006-04-15 |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413151328/http://www.ocregister.com/ocregister/news/atoz/article_1102616.php |url-status=dead }}</ref> [[2008ರ ಯು.ಎಸ್‌.ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ|2008ರ ಯು.ಎಸ್‌.ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ]] [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪ್ರೈಮರಿ|ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪ್ರೈಮರಿಯಲ್ಲಿ]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು; [[ರುಡಿ ಗಿಲೈನಿ]] ಮತ್ತು ಸೆನೆಟರ್ [[ಜಾನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೈನ್‌]] ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೨೦೦೭ ಮತ್ತು ೨೦೦೮ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ತಟಸ್ಥತೆ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಗಿಲಾನಿ ಅವರು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮತಗಳ ಕಾರಣ ಜನವರಿ ೩೦, ೨೦೦೮ರಂದು ನಡೆದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೈನ್‌ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಆ ರಾತ್ರಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ]] [[ಸಿಮಿ ವ್ಯಾಲಿ|ಸಿಮಿ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ]] [[ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೇಗಾನ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ|ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೇಗಾನ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್‌ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ]] ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಚರ್ಚಾಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮುಂದಿನ ದಿನ, ಅವರು ಮ್ಯಾಕೈನ್‌ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾ "ಇದು ರುಡಿಯವರ ತಪ್ಪು!" ಎಂದು ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದ್ದರು. (ಇಬ್ಬರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಮನಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ).<ref>{{cite web|publisher=The Baltimore Sun|url=weblogs.baltimoresun.com/news/politics/blog/2008/01/arnold_opens_flood_of_mccain_e.html|title=Arnold opens 'flood' of McCain endorsements|accessdate=2008-05-07}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲವು ಸೆನೆಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೈನ್‌ನ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಗಾಗಿರುವಂತಹ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ==== ಮೂರು ಮುಷ್ಕರಗಳ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ==== ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌ 66|ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌ 66ನನ್ನು]] ವಿರೋಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅದು ನವೆಂಬರ್ ‌೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ [[ಮೂರು ಮುಷ್ಕರಗಳ ಕಾನೂನಿ|ಮೂರು ಮುಷ್ಕರಗಳ ಕಾನೂನಿನ]] ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅದು ತೀರಾ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ೨೫ ವರ್ಷದಿಂದ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ ಮೂರನೇ ಉಗ್ರ ಅಪರಾಧದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದ ಕೊನೆ ವಾರಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌‍ ೬೬<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=7F6PBldQxZc&amp;feature=related ಟಿವಿ-ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ದ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಆಗನೆಷ್ಟ್‌ ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌ 66 ]</ref> ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರವಾದ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://articles.latimes.com/2004/nov/01/local/me-campaign1 ಮೇಗಾನ್‌ ಗಾರ್ವೇ ಆ‍ಯ್‌ಂಡ್‌ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಸಲ್ಲಾಡೇ "ಪ್ರೊಪಿಸಿಷನ್‌. 66 ಇನ್‌ ಟಫ್‌ ಫೈಟ್‌", LAtimes.com]</ref> "ಅದು ೨೬,೦೦೦ ಅಪಘಾತಕಾರಿ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. === ಚುನಾವಣಾ ಇತಿಹಾಸ === {{Election box begin|title=California gubernatorial recall election, 2003}} {{Election box candidate with party link |party = Republican Party (US) |candidate = Arnold Schwarzenegger |votes = 4,206,284 |percentage = 48.6 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = Democratic Party (US) |candidate = [[Cruz Bustamante]] |votes = ೨,೭೨೪,೮೭೪ |percentage = ೩೧.೫ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = Republican Party (US) |candidate = [[Tom McClintock]] |votes = ೧,೧೬೧,೨೮೭ |percentage = ೧೩.೫ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = Green Party (US) |candidate = [[Peter Miguel Camejo]] |votes = ೨೪೨,೨೪೭ |percentage = ೨.೮ |change = }} {{Election box end}} {{Election box begin|title=California Gubernatorial Election 2006}} {{Election box candidate with party link |party = Republican Party (United States) |candidate = Arnold Schwarzenegger<br />(Incumbent) |votes = 4,850,157 |percentage = 55.9 |change = +7.3 }} {{Election box candidate with party link |party = Democratic Party (United States) |candidate = [[Phil Angelides]] |votes = ೩,೩೭೬,೭೩೨ |percentage = ೩೯.೦ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = Green Party (United States) |candidate = [[Peter Miguel Camejo]] |votes = ೨೦೫,೯೯೫ |percentage = ೨.೩ |change = -೦.೫ }} {{Election box end}} === ಪರಿಸರದ ದಾಖಲೆ === ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭,೨೦೦೬ ರಂದು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಗ್ರೀನ್‌ಹೌಸ್‌ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸಿಕೆ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಪ್‌ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಲ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಯುಟಿಲಿಟಿಗಳು, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊರಬಿಡಬಹುದಾದ ಅನಿಲದ ಮಿತಿಯ ಕುರಿತು ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಎರಡನೇ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಬಿಲ್‌ಗೂ ಸಹ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು. ಅದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸಿಕೆ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸದಿದ್ದಂತಹ ಪೂರೈಕೆದಾರರೊಂದಿಗಿನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು. ಈ ಎರಡು ಬಿಲ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೧೯೯೦ ನಲ್ಲಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ೨೫ ಪರ್ಸೆಂಟ್‌ನ ಕಡಿಮೆಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹೌಸ್‌ ಅನಿಲದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ೨೦೫೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೮೦ ಪರ್ಸೆಂಟ್‌ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಡಳಿತಾಂಗ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭, ೨೦೦೬ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಅಧಿಕಾರಿಯುತ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗ್ರೀನ್‌ಹೌಸ್‌ ಗ್ಯಾಸ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಬನ್‌ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಹೊರಸೂಸಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮ ಮಾಡುವುದು ಅವರ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊರಸೂಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದಂತಹ ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಕಾರ್ಬನ್‌ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅಂತರವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಅಧಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.foxnews.com/wires/2006Oct17/0,4670,GlobalWarmingSchwarzenegger,00.html "ಕಾಲ್‌ ಜಾಯಿನ್ಸ್‌ ನಾರ್ಥೆಸ್ಟ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಫೈಟ್‌"] ''ಫಾಕ್ಸ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌''. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧೭, ೨೦೦೬. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಮೇ ೧೫, ೨೦೦೮</ref> ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ವಿರುದ್ದ ಹೋರಾಡುವ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ [[ಹಮ್ಮರ್]] ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಜಲಜನಕದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಬಯೋಪ್ಯುಯೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ತನ್ನ ಮನೆಯನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿಡಲು ಸೋಲಾರ್ ಪ್ಯಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/04/02/8403410/index.htm "ದ ಗೌರ್ನರ್‌’ಸ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಅಜೆಂಡಾ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131106005149/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/04/02/8403410/index.htm |date=2013-11-06 }} ''ಫಾರ್ಚುನ್‌ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌''. ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೩, ೨೦೦೭ ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಮೇ ೧೫, ೨೦೦೮.</ref> ಯುಎಸ್‌ ಮೋಟಾರ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦, ೨೦೦೯ರಂದು [[ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌|ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೨೦೦೯ರ [[ಎಸ್‌ಎಇ]] ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://www.sae.org/servlets/pressRoom?OBJECT_TYPE=PressReleases&amp;PAGE=showRelease&amp;RELEASE_ID=970 "ಎಸ್‌ಎಇ 2009 ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ಓಪನಿಂಗ್‌ ಸೆರೆಮೊನೀಸ್‌ ಟು ಫ್ಯುಚರ್‌ ಗೌರ್ವನ್ಮೆಂಟ್‌.ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌"] ''ಎಸ್‌ಎಇ''. ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೦, ೨೦೦೯. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೬, ೨೦೦೯.</ref> === ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''ಫಕ್‌ ಯು'' ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಪತ್ರ === ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ [[ಫೈರ್‌ಮಂಟ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌|ಫೈರ್‌ಮಂಟ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ ಫಂಡ್‌ರೈಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದ ಹೆಸರಾಂತ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ ಅವರು ಸಂಘಟಕರಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. [[ಟಾಮ್‌ ಅಮ್ಮೈನೊ]] ಬಣ್ಣಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು,"ಕಳಪೆ ಪ್ರಚಾರದ ತಂತ್ರ" ಎಂದು ಆಗಿತ್ತು. ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ [[ವಿಲ್ಲಿ ಬ್ರೌನ್‌]] ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ, ಅಮ್ಮೈನೊ "ನೀನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿರುವೆ" ಎಂದು ಕಿರುಚಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮುಂಚೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ]] ಅವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅವಧಿಯ ಭಾಷಣದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಅನುಕರಣಕಾರನಾದ [[ಜೊ ವಿಲ್ಸನ್‌|ಜೊ ವಿಲ್ಸನ್‌ನ]] ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಅಮ್ಮೈನೊ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಕುರಿತು "ಕಿಸ್ ಮೈ ಗೇ ಆ‍ಯ್‌ಸ್" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಹೊರನಡೆದರು. ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಫಂಡ್ರೈಸರ್ ಆದ ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಮ್ಮೈನೊಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಬಿಲ್‌ ೧೧೭೬ಗೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿದರು. ಅದು ಸ್ಟೇಟ್‌ ಸೆನೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ೪೦-೦ ಮತ್ತು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ೭೮-೦ಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಪ್ಪಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/nov05election/detail?blogid=14&entry_id=49163 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-28 |archive-date=2009-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201152928/http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/nov05election/detail?blogid=14&entry_id=49163 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/10/28/MNBN1ABKB8.DTL |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-15 |archive-date=2009-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091214230512/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/10/28/MNBN1ABKB8.DTL |url-status=dead }}</ref><ref>[http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703363704574503572762274170.html ]</ref> ಅಮ್ಮೈನೊ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಂದ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವಂತೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು. [[ಪದ ಸಂಯೋಜನೆ]] ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರವೂ,ಪ್ರಥಮ ಪತ್ರದ ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ [[ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥದ]] ಸಂದೇಶವುಳ್ಳ "[[ಯು ಫಕ್]]‌‌" ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://gov.ca.gov/pdf/press/2009bills/AB1176_Ammiano_Veto_Message.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-15 |archive-date=2009-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122052955/http://gov.ca.gov/pdf/press/2009bills/AB1176_Ammiano_Veto_Message.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವಮಾನಕರವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿದುದ್ದನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರದಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದವು. ಅದೇನೆಂದರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿನ "ಫಕ್ ಯು"ಅರ್ಥವು ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Arnold Schwarzenegger and Maria Shriver-mod.jpg|thumb|right|ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಮಾರಿಯಾ ಶ್ರೀವಾರ್‌ರೊಂದಿಗೆ 2007ರ ಚೀನಾದ ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರು.]] ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್: ದಿ ಎಜುಕೇಷನ್ ಆಫ್ ಅ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡರ್'' ಎನ್ನುವ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ/ದೇಹದಾಡ್ಯ ಬೆಳೆಸುವ ಕುರಿತಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದು ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಹ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref name="lifeline" /> ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕ|ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕದಲ್ಲಿನ]], [[ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕ ಕಾಲೇಜಿ|ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] [http://latimesblogs.latimes.com/thehomeroom/2008/05/great-ad-for-st.html ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. ಇದಾದ ನಂತರ] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ವಿಸ್ಕಾನ್‌ಸನ್ ಸೂಪಿರಿಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ವಿಸ್ಕಾನ್‌ಸನ್ ಸೂಪಿರಿಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ <ref name="lifeline" /> ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ.<ref name="lifeline" /> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೬, ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಟಿವಿ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾದ [[ಮರಿಯಾ ಶ್ರೈವರ್‌|ಮರಿಯಾ ಶ್ರೈವರ್‌ಳನ್ನು]] ಮ್ಯಾಸೆಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಹ್ಯಾನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ. ಆಕೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ]] [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ|ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿಯ]] ಸೋದರಸೊಸೆ. ಸಂತ ಫ್ರಾನ್‌ಸಿಸ್ ಎಕ್ಸೈವರ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೆ. ಜಾನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ರೈರ್ಡಾನ್ ಮದುವೆಯ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು.<ref name="MariaOwings">{{cite web |title=Maria Owings Shriver Wed To Arnold Schwarzenegger |publisher=New York Times |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DE3DF103DF934A15757C0A960948260 |date=1986-04-27 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಮಕ್ಕಳು: ಕ್ಯಾಥಾರೀನ್ ಯುನೈಸ್ ಶ್ರೈವರ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೩, ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಜನನ); ಕ್ರಿಸ್ಟೈನ ಮರಿಯ ಆರೊಲಿಯ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ([[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೯೯೧ರ ಜುಲೈ ೨೩ರಂದು ಜನನ);<ref>{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE0DD1E3DF937A15754C0A967958260&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fSchwarzenegger%2c%20Arnold |title=Chronicle |publisher=New York Times |date=1991-07-24 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಪ್ಯಾಟ್‌ರಿಕ್ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ([[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೯೯೩ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮ರಂದು ಜನನ);<ref>{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE6DB1430F932A1575AC0A965958260&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fShriver%2c%20Maria |title=Chronicle |publisher=New York Times |date=1993-09-21 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತೋಪರ್ ಸರ್ಜೆಂಟ್ ಶ್ರೈವರ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ([[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೯೯೭ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭ರಂದು ಜನನ).<ref>{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D00E3D8103AF933A0575AC0A961958260&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fShriver%2c%20Maria |title=Chronicle |publisher=New York Times |date=1997-09-30 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಸ್ತುತ ೧೧,೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿ (೧ ೦೨೨ m²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿರುವ,[[ಬ್ರೆಂಟ್‌ವುಡ್‌|ಬ್ರೆಂಟ್‌ವುಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Next Stop – Governor's Mansion? |publisher=Forbes |url=http://www.forbes.com/2003/06/27/cx_bs_0627movers.html |date=2003-06-27 |accessdate=2008-04-18 |last=Schiffman |first=Betsy}}</ref><ref>{{cite news |title=The Mind Behind the Muscles |publisher=TIME |url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,474589,00.html |date=2003-08-10 |accessdate=2008-04-18 |last=Lacayo |first=Richard |archive-date=2013-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725002123/http://www.time.com/time/printout/0,8816,474589,00.html |url-status=dead }}</ref> [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ಯಾಲಿಸೇಡಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಂತಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ವಾಸವಿದ್ದರು.<ref name="NewHome">{{cite web |title=Schwarzenegger, Shriver selling home in Palisades |publisher=San Francisco Chronicle |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2003/07/06/RE54354.DTL |date=2003-07-06 |accessdate=2008-04-18 |last=Ryon |first=Ruth |archive-date=2011-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004211359/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2003%2F07%2F06%2FRE54354.DTL |url-status=dead }}</ref> [[ಇದಾಹೋನ ಸನ್ ವ್ಯಾಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಸಚುಚೆಟ್ಸ್‌ನ ಹಯಾನಿಸ್ ಪೋರ್ಟ್‌|ಮ್ಯಾಸಚುಚೆಟ್ಸ್‌ನ ಹಯಾನಿಸ್ ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಇವನ ಕುಂಟುಂಬವು ರಜೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಸ್ವಂತ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="CatchingUp">{{cite web |title=Catching Up With Maria Shriver |publisher=[[Sacramento Magazine]] |url=http://www.sacmag.com/media/Sacramento-Magazine/May-೨೦೦೪/Catching-Up-With-Maria-Shriver/ |month=May |year=೨೦೦೪ |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮ |last=Dunteman |first=Dayna }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊ|ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊನಲ್ಲಿ]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಾಧಾನಿಗೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, [[ಹಯಾತ್ ರೆಜೆನ್ಸಿ]] ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಂಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕೊಠಡಿಯ ಬಾಡಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೬೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="SuiteCost">{{cite web |title=Nonprofit subsidizes Schwarzenegger travel frills |publisher=[[National Committee for Responsive Philanthropy|NCRP]] |url=http://www.ncrp.org/AR-೦೭೦೫೦೭-LATimes-NonprofitsubsidizesSchwarzeneggertravelfrills.asp |date=೨೦೦೭-೦೭-೦೫ |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮ |last=Pringle |first=Paul }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಭಾನುವಾರದಂದು ಇವನ ಕುಂಟುಂಬವರ್ಗವು ಸಂತ ಮೋನಿಕ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಸಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ|ಸಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ]] ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Maria Shriver Ends Her Silence On Husband's Campaign |publisher=NBC |url=http://www.knbc.com/politics/2463270/detail.html |date=2003-09-08 |accessdate=2008-04-18 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಪ್ರೀತಿ]] ಮತ್ತು [[ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ]] ನೀಡುವುದೇ ಉತ್ತಮ [[ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ|ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ]] ರಹಸ್ಯ ಎನ್ನುವುದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ ಎಂದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಹೇಳಿದ್ದನು.<ref name="askarnold1" /> '' "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವಳು ಸಹ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಜೀವನವಾಗುತ್ತದೆ... ಆದರೆ ಹಾಗಂತ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. '' ''ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏಳುಬೀಳುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನೀವು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತೀರಿ.'' <ref name="askarnold1" /> ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಪಿತೃತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾನಾಡಿದನು: ''"ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗ ಆಟವಾಡುವುದು. '' ''ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬಹಳ ಪೆದ್ದನಂತೆ ಆಡುತ್ತೇನೆ. '' '' ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದೇನೆ. '' ''ನಾನು ಸಹ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದೇನೆ. '' ''ಪಾತ್ರಾಭಿನಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. '' ''ನಾವು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು."'' <ref name="askarnold1" /> ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ ಅಧಿಕೃತ ಎತ್ತರವಾದ ೬'೨" (೧೮೮&nbsp;cm)<ref name="IMDb bio" /><ref name="mrever" /><ref>{{cite web |title=Ask Arnold |publisher=Schwarzenegger.com |url=http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_445.asp?sec=news&subsec=askarnold |year=1999 |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204814/http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_445.asp?sec=news&subsec=askarnold |url-status=dead }}</ref> ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಿದಾಗ ೬'೧.೫" ಎತ್ತರವಿತ್ತು, ಎಂದು ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="HeightArnold" /><ref>{{cite web |title=Schwarzenegger Measured |publisher=ArnoldHeight |url=http://www.arnoldheight.com/article5.html |access-date=2009-12-15 |archive-date=2011-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007204058/http://www.arnoldheight.com/article5.html |url-status=dead }}</ref> ಆದರು ''ಡೈಲಿ ಮೈಲ್'' ಮತ್ತು ''ಟೈಮ್ ಔಟ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತಕ್ಷಣ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಕುಳ್ಳನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತ್ತು.<ref>ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ರ್ಯೂವ್ಸ್‌,ಎನ್‌: "ಟ್ರು ಮೈತ್ಸ್‌: ದ ಲೈಫ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌," ಪುಟ ೧೫೭. ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರ್ರಿ, ೨೦೦೩</ref> ಬಹಳ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ, ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಕುರಿತು [[ಚಿಕಾಗೋ ರೀಡರ್‌|ಚಿಕಾಗೋ ರೀಡರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Poor Recall |publisher=Chicago Reader |url=http://www.chicagoreader.com/hottype/2003/030919_1.html |date=2003-09-23 |accessdate=2008-04-18 |last=Miner |first=Michael |archive-date=2008-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423133904/http://www.chicagoreader.com/hottype/2003/030919_1.html |url-status=dead }}</ref> ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದಾಗ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್, ತನ್ನ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯನಾದ ಹರ್ಬ್ ವೆಸ್ಸಿನ್ ಜೊತೆ ತನ್ನ ಮತ್ತು ಅವನ ಎತ್ತರದ ಬಗ್ಗೆ ತೆರೆದ ಹೃದಯದಿಂದ ಮಾತಾನಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ವೆಸ್ಸಿನ್ ಒಂದು ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲೇ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ''" ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸೋಣ, ಅವರು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ "''.<ref>{{cite web |title=Incoming governor's mantra: 'Action' |publisher=San Francisco Gate |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/10/23/MNG2C2HG8R1.DTL |date=2003-10-23 |accessdate=2008-04-18 |last=Salladay |first=Robert |archive-date=2008-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328131723/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2003%2F10%2F23%2FMNG2C2HG8R1.DTL |url-status=dead }}</ref> ಟೈಲರ್‌ಗಳು ಬಳಸುವ ಅಳತೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು "ಮುಗಿಸಲೇಬೇಕಾ?"ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೊಲಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ದಿಂಬಿನಿಂದ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಧಾನದ ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಐದು-ಅಡಿ-ಐದು ಇಂಚಿ(೧೬೫ ಸೆ.ಮೀ)ನ ವೆಸ್ಸೆನ್‌ನ ಕುರ್ಚಿ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Schwarzenegger Blinked |publisher=National Conference of State Legislators |url=https://www.ncsl.org/programs/pubs/slmag/2004/04SLDec_Schwarzenegger.pdf |accessdate=2008-04-18 |last=Weintraub |first=Daniel |format=PDF |archive-date=2007-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070604204415/https://www.ncsl.org/programs/pubs/slmag/2004/04SLDec_Schwarzenegger.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಬಾಬ್‌ ಮುಲ್ಹೊಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ಅವರು ಸಹ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ರವರು ೫'೧೦" ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಅವರು ತನ್ನ ಬೂಟುಗಳ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಬೂಟುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.arnoldwatch.org/articles/articles_000488.php3 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-15 |archive-date=2017-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525190758/http://www.arnoldwatch.org/articles/articles_000488.php3 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದೇ ಒಂದು ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್‌ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದುದು,<ref>{{cite web |title=Arnold Height |publisher=ArnoldHeight |url=http://www.arnoldheight.com/ |access-date=2009-12-15 |archive-date=2010-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211143647/http://www.arnoldheight.com/ |url-status=dead }}</ref> ಶಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಎತ್ತರದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತ್ತು.<ref name="HeightArnold" /> ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, [[ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಪಾರ್ಟಿ|ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯ]] [[ಪೀಟರ್ ಪಿಲ್ಜ್‌]] ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಒತ್ತಾಯವು ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಸಿಟಿಜನ್‌ಶಿಪ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌ನ ೩೩ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದರಂತೆ: ''ವಿದೇಶದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವಂತಹ ನಾಗರೀಕನು, ಅವನು ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಅಥವಾ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಆತನ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು''.<ref name="DamageAustria" /> ಪಿಲ್ಜ್‌ ಅವರು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಮರಣ ದಂಡನೆಯನ್ನು ([[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌|ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌ನ]] ನಿಯಮಾವಳಿ ೧೩ರನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ) ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ, ಅದು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾದ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವು ನ್ಯಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧವನ್ನು ತಡೆಯುವುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಮೂಲಸ್ಥಳವಾದ [[ಗ್ರೇಜ್‌]] ಪಟ್ಟಣವು ತನ್ನ [[ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ '''ದ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದೆ. ಅದು [[ಗ್ರೇಜರ್ ಎಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟ್ರಮ್‌ ಗ್ರೇಜ್‌]] ಎರಡೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೀ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್‌|ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೀ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್‌ನ]] ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂದುವರೆದ ನಂತರ ಆತನ ಮೂಲಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಬೀದಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು,ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಿಂದ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವಂತೆ ಚಳುವಳಿ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಈ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು, ''"ಗ್ರೇಜ್‌ ನಗರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಳಜಿಯಾಗಿದೆ, ಲೈಬೆನೌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರಿಂದ ನಾನು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ"'' ಮತ್ತು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ನಿಗದಿತ ಸಮಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಗ್ರೇಜ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಿಂದ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite news |title=Graz removes Schwarzenegger name |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4560182.stm |date=2005-12-26 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಅದು ಈಗ ಅನಧಿಕೃತವಾದ [[ಯುಪಿಸಿ-ಅರೇನಾ]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಸನ್‌ ವ್ಯಾಲಿ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ ಸಣ್ಣದಾದ ಜಾರುವಂತಹ ಜಾಡನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ ರನ್‌'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ(ಅದನ್ನು ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು)<ref>{{cite web|url=http://www.mtexpress.com/2001/01-12-05/01-12-05arnoldsrun.htm|title=And … here’s Arnold’s Run|accessdate=2008-07-13|archive-date=2012-09-05|archive-url=https://archive.is/20120905042105/http://www.mtexpress.com/2001/01-12-05/01-12-05arnoldsrun.htm|url-status=dead}}</ref> ಆ ಜಾಡು ಕಪ್ಪು ವಜ್ರ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} {{Citation needed|date=July 2009}} ಅವರು ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ‍]] ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಹ [[ಹಮ್ಮರ್‌]] ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡರು, ಆ ಮಾದರಿಯು ಬಹಳ ಉದ್ದವಾಗಿತ್ತು, ೬,೩೦೦&nbsp;lb (೨೯೦೦&nbsp;kg) ಮತ್ತು ೭ಅಡಿ (೨.೧ m)ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಅದನ್ನು ಉದ್ದವಾದ ಸಾಗಣೆಗಾಡಿ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಯು.ಎಸ್‌.ನ ಇಂಧನ ಆರ್ಥಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗವರ್ನರ್ ಮರುಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವರು ತನ್ನ ಹಮ್ಮರ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಜಲಜನಕ ಇಂದನದ ವಾಹನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಯುಎಸ್‌ನ $ ೨೧,೦೦೦ಗಳವರೆಗೆ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್‌ ಹೈವೇ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌‌ನ ಜಲಜನಕವನ್ನು ಮರುಇಂಧನಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಂತಹ ಅಧಿಕಾರಿಯುತ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು [[ಯು.ಎಸ್‌. ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಪ್‌ ಎನರ್ಜಿ]] ಅನುದಾನವನ್ನು,ಅದರ ಯುಎಸ್‌$೯೧,೦೦೦,೦೦೦ ಯೋಜನೆಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=Thanks to Arnold, California to Pave the Hydrogen Highway |publisher=BMW World |url=http://www.usautoparts.net/bmw/hydrogen/schwarzenegger.htm |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೆಚ್‌೨ಹೆಚ್‌ (ಹೈಡ್ರೊಜನ್‌ ಹಮ್ಮರ್‌ನ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=HUMMER H2H Hydrogen Powered Experimental Vehicle |publisher=About.com |url=http://trucks.about.com/od/hybridcar/a/hummer_h2h.htm |accessdate=2008-04-18 |last=Wickell |first=Dale |archive-date=2011-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525024014/http://trucks.about.com/od/hybridcar/a/hummer_h2h.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಥಾಲ್‌|ಥಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ]] ಜನರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ೬೦ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು ಪಾರ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆಚರಿಸಿದರು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜುಲೈ೩೦, ೨೦೦೭ರಂದು ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಥಾಲ್ ೧೪೫ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮನೆಯು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಜನಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವತ್ತೂ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news |title=Strudel, schnitzel shower Schwarzenegger at 60th birthday bash |publisher=USATODAY.com |url=http://www.usatoday.com/life/people/2007-07-30-schwarzenegger_N.htm?csp=34 |accessdate=2008-04-18 |agency=Associated Press |year=2007}}</ref> === ಅಪಘಾತಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಷಯಗಳು === ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೩,೨೦೦೬ರಂದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ [[ಇದಹೋನ ಸನ್‌ ವ್ಯಾಲಿ|ಇದಹೋನ ಸನ್‌ ವ್ಯಾಲಿಗೆ]] ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದು ತನ್ನ ಬಲ [[ತೊಡೆಯ ಎಲುಬ|ತೊಡೆಯ ಎಲುಬನ್ನು]] ಮುರಿದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Calif. Gov. Schwarzenegger Breaks Leg in Skiing Accident in Idaho |publisher=FOX News |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,238562,00.html |date=2006-12-24 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಬಾಲ್ಡ್‌‍ ಮೌಂಟೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೋವರ್ ವಾರ್ರ್ಮ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ ರನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕೈಪೋಲ್‌‌ನಿಂದ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದದ್ದರಿಂದ ಸುಲಭವಾದ ಗ್ರೀನ್‌ ಲೆವೆಲ್ ರನ್‌ನಿಂದಲೇ ಹೊರಬಿದ್ದರು. ಅವರು ಪರಿಣಿತ ಲೆವೆಲ್‌ ಜಾರಾಟಗಾರನಾಗಿದ್ದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೬, ೨೦೦೬ ರಂದು, ಅವರು ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಳೆಗೆ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೂಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಂತಹ ೯೦-ನಿಮಿಷದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೦೬ ರಂದು [[ಸೇಂಟ್‌ ಜಾನ್ಸ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸೆಂಟರ್‌|ಸೇಂಟ್‌ ಜಾನ್ಸ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಿಂದ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರು.<ref>{{cite news|title=Schwarzenegger cleared to resume duties after surgery |publisher=[[Los Angeles Times]] |date=೨೦೦೬-೧೨-೨೬ |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮}}</ref> ಜನವರಿ ೫, ೨೦೦೭ರಂದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಕಛೇರಿಯ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಊರುಗೋಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್‌ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ,ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಜನವರಿ ೮, ೨೦೦೬ರಂದು ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಹಾರ್ಲೀ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್‌]] [[ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕಲ್‌]] ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಸೈಡ್‌ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕ ಬಂದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಿಗೆ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಿತು. ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಚಾಲಕನಿಗೆ ಅಪಾಯವಾಗದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ತಮ್ಮ ತುಟಿಗಳಿಗೆ ಆದ ಅಲ್ಪ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಅದಕ್ಕೆ ೧೫[[ಹೊಲಿಗೆಗಳ|ಹೊಲಿಗೆಗಳನ್ನು]] ಹಾಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬಲವಂತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. "ಘಟನೆಗೆ ಆಧಾರಗಳೇ ಇಲ್ಲ" ಎಂದು [[ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌|ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ]] <ref>{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/10811025/|title=No Charges Against Schwarzenegger|accessdate=2008-07-13}}</ref> ವಕ್ತಾರನಾದ ಅಧಿಕಾರಿ ಜಾಸನ್‌ ಲೀ ಹೇಳಿದರು. [[ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌ ಚಿತ್ರಗಳ|''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌'' ಚಿತ್ರಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದಂತಹ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾದ]] [[ಚಾಲಕರ ಪರವಾನಗಿ|ಚಾಲಕರ ಪರವಾನಗಿಯಲ್ಲಿರುವ]] ಎಮ್‌-೧ ಅಥವಾ ಎಮ್‌-೨ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಡಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವರಿಗೆ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಡ್‌ ಕಾರು ಇಲ್ಲದೇ ಮೋಟಾರುಸೈಕಲ್‌ ಅನ್ನು ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೦೧ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಅವರು ಆರು [[ಪಕ್ಕೆಲುಬು|ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳನ್ನು]] ಮುರಿದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್‌ ಅಪಘಾತವಾದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="MotorAccident">{{cite news |agency=Associated Press|title=Schwarzenegger, son get in motorcycle accident |publisher=USA Today |url=http://www.usatoday.com/news/nation/2006-01-09-schwarzenegger-accident_x.htm |date=2006-01-09 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಅವರದೇ ಆದ ಅಂಗ ಕಸಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಹೃದಯ ಕವಾಟವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು; ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಜ್ಞರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕವಾಟ ಡಿಗ್ರೇಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಎರಡರಿಂದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಕವಾಟ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕವಾಟ ಬೇಡ ಅಂದುಕೊಂಡರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅವರ ಶಾರೀರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="ElectHeart">{{cite web |title=Schwarzenegger Has Elective Heart Surgery |publisher=New York Times |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C04E6D9113FF93BA25757C0A961958260&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fSchwarzenegger%2c%20Arnold |date=1997-04-18 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೪ರ ಹವಾಯಿಯ ವಿರಾಮಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈಜು ಬಾರದೆ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಅವನನ್ನು ದಡಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Schwarzenegger saves stricken swimmer in Hawaii |publisher=Sify |url=http://sify.com/peopleandplaces/fullstory.php?id=13450922 |date=2004-04-10 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನವನ್ನು ಜೂನ್‌ ೧೯, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ವ್ಯಾನ್‌ ನಾಯ್ಸ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ವ್ಯಾನ್‌ ನಾಯ್ಸ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ]] ತುರ್ತಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಗೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಪೈಲಟ್‌ ವರದಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಿಂದ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಹಾನಿಯಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|first=Nicole|last=Santa Cruz| coauthors= |authorlink= | title=Governor's plane makes emergency landing in Van Nuys | date=2009-06-19| publisher=|url=http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2009/06/governors-plane-makes-emergency-landing-in-van-nuys.html|work =The Los Angeles Times| pages = | accessdate = 2009-06-20|language =}}</ref> == ವ್ಯವಹಾರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="governG2" /><ref name="LAWarn" /> ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದ ನಂತರ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು "ಫಲಭರಿತ ಗುರಿಯ ನೇತಾರ" ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಸೂಚಕ ಪಟ್ಟಿಗಳ|ಸೂಚಕ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೇಲ್‌ ಆರ್ಡರ್ ವ್ಯವಹಾರ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಕಾರನ್ನು {{ndash}}ಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="DT2" /> ೩೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಮಿಲೇನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ, ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಆದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಗಳ ಸರಣಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿತ್ತು. ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಪಟುವಾದ [[ಫ್ರಾಂಕೋ ಕೊಲಂಬು]] ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟುವ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಜೋಡಿಯ ಜಾಣತನದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧೯೭೧ರ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನ ಬೃಹತ್ತಾದ [[ಭೂಕಂಪ|ಭೂಕಂಪದ]] ತರುವಾಯ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref name="Millionaire Magazine">{{cite web |title=Real Life Action Hero |publisher=Millionaire Magazine |url=http://www.millionaire.com/interviews_schwarzenegger.htm |accessdate=2008-04-18 |last=Morgan |first=Kaya}}</ref><ref>{{cite web |title="Working" Out |publisher=Schwarzenegger.com |url=http://www.schwarzenegger.com/en/life/didyouknow/life_didyouknow_eng_legacy_257.asp?sec=life&subsec=didyouknow |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204758/http://www.schwarzenegger.com/en/life/didyouknow/life_didyouknow_eng_legacy_257.asp?sec=life&subsec=didyouknow |url-status=dead }}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬು ಅವರು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟುವ ಸಾಹಸದಿಂದ ಮೇಲ್‌ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಲಾಭವನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರು, ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೂಚನಾ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮಾರಿದರು.<ref name="lifeline" /><ref name="Millionaire Magazine" /> ಅವರು ಮೇಲ್‌ ಆರ್ಡರ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಲಾಭವನ್ನು ಮತ್ತು ದೇಹದಾಢ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಗೆಲುವಿನ ಲಾಭವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಗಾಗಿ ಬಳಸಿದರು: ಅವರು $೧೦,೦೦೦ಕ್ಕೆ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ಹೋಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Schwarzenegger reveals pumped-up finances |publisher=San Francisco Gate |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Farchive%2F2003%2F08%2F10%2FARNOLD.TMP |date=2003-08-10 |accessdate=2008-04-18 |last=Williams |first=Lance |archive-date=2008-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080318192048/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Farchive%2F2003%2F08%2F10%2FARNOLD.TMP |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=The Best Salesman in America? |publisher=Selling Power |url=http://www.sellingpower.com/article/display.asp?aid=SP4182687 |accessdate=2008-04-18 |last=Fleschner |first=Malcolm |archive-date=2008-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080224112746/http://www.sellingpower.com/article/display.asp?aid=SP4182687 |url-status=dead }}</ref> ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ [[ಸಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾ|ಸಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ''ಸ್ಕಾಟ್ಜಿ ಆನ್‌ ಮೈನ್‌'' ಎಂಬ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ತೆರೆದರು. ''ಸ್ಕಾಟ್ಜಿ'' ಎಂದರೆ, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ "ಪುಟ್ಟ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತು" ಅಥವಾ ಆಡುಭಾಷೆಯ "ಮಧು" ಅಥವಾ "ಪ್ರಿಯತಮೆ/ಮ" ಅರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಮಾರಿದರು.<ref>{{cite web |title=The foundation for taxpayer and consumer rights is in the wrong in its junk fax lawsuit where it falsely blames Arnold Schwarzenegger for faxes sent to promote a restaurant he doesn't own |publisher=Schwarzenegger.com |url=http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_16.asp?sec=news&subsec=uptotheminute |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204836/http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_16.asp?sec=news&subsec=uptotheminute |url-status=dead }}</ref> ಅವರು [[ಕೊಲಂಬಸ್‌‍]]‌ನ [[ಓಹಾಯೊ|ಓಹಾಯೊದ]] ಶಾಪಿಂಗ್‌ ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಂತಹ ಕೆಲವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು:"ನಾನು, [[ಮಿಲ್ಟನ್‌ ಫ್ರೈಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌]] ರಿಂದ [[ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಂಪ್‌|ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಂಪ್‌ರವರೆಗೆ]]... ಮತ್ತು ಈಗ [[ಲೆಸ್‌ ವ್ಯಾಕ್ಸೆನರ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಾರೆನ್‌ ಬಫ್ಫೆಟ್‌]] ರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವ್ಯವಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ... ನಾನು ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಿಂದ ಎರಡು ಅಥವಾ ಎರೆಡು ವಿಷಯವನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಯಾವಾಗ ಹೊರಬೀಳಬೇಕು ಎಂಬುದು! ಮತ್ತು ನಾನು ಹಾಗೇ ಮಾಡಿದೆ!"<ref name="per" /> ಅವರು ಬಂಡವಾಳ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಡೈಮೆನ್ಷನಲ್‌ ಫಂಡ್‌ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್‌|ಡೈಮೆನ್ಷನಲ್‌ ಫಂಡ್‌ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="DoggedPath">{{cite web |last=Weinraub |first=Bernard |title=Schwarzenegger's Next Goal On Dogged, Ambitious Path |publisher=New York Times |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B06E5D81230F934A2575BC0A9659C8B63&sec=&spon=&pagewanted=2 |date=2003-08-17 |accessdate=2008-04-18}}</ref> === ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ === {{See also|Planet Hollywood}} ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು,[[ಬ್ರುಸಿ ವಿಲ್ಸ್]]‌,[[ಸೈಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಲ್ಲೊನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡೆಮಿ ಮೋರ್‌]] ಅಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ([[ಹಾರ್ಡ್‌ ರಾಕ್‌ ಕೆಫೆ]] ನಂತರ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದು) [[ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌|ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೨೦೦೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.<ref name="planetar">{{cite news |title=Arnold leaves planet |date=2000-01-25 |url=http://www.schwarzenegger.com/news.asp?id=71 |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2006-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061231121119/http://www.schwarzenegger.com/news.asp?id=71 |url-status=dead }}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು, ತಾವು ಅಂದುಕೊಂಡಂತೆ ಆ ಕಂಪನಿ ಲಾಭಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಾನು "ಹೊಸದಾದ ಯುಎಸ್‌ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಾಹಸ"ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಿನಿಮಾ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಲು ಬಯಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="planetar" /> === ಒಟ್ಟೂ ಲಾಭ === ಶ್ವಾರ್ಜ್ನೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಒಟ್ಟೂ ಲಾಭವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ $೧೦೦–$೨೦೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="100million">{{cite news |last=Williams |first=Lance |title=Schwarzenegger worth $100 million, experts say |date=2003-08-17 |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2003%2F08%2F17%2FTAXES.TMP |work=[[San Francisco Chronicle]] |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮ |archive-date=2008-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328121715/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2003%2F08%2F17%2FTAXES.TMP |url-status=dead }}</ref> ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಿನೆಮಾ|ಸಿನೆಮಾದಿಂದ]] ಬಂದ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು [[ಸ್ಟಾಕ್ಸ್‌]], [[ಬಾಂಡ್ಸ್‌]], ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಕಂಪೆನಿ|ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ [[ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌]] ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವರ ಒಟ್ಟೂ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟದಾಯಕ, ಅದರಲ್ಲೂ ಈ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೆಟ್ ಮೌಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಯುಎಸ್‌ಎ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಕಷ್ಟದಾಯಕ. ಜೂನ್‌ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್ನೆಗ್ಗರ್‌‍ $೩೮ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸ್ವಂತ ಹಣವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಗಲ್ಫ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ ಜೆಟ್‌ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿದರು.<ref>{{cite book |last=Fleming |first=Charles |title=High Concept: Don Simpson and the Hollywood culture of excess |publisher=Bloomsbury |year=1999|isbn=0747542627}}</ref> ಒಮ್ಮೆ ಭವಿಷ್ಯಕಾರನೊಬ್ಬ ಶ್ವಾರ್ಜ್ನೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಗೆ ''"ಹಣ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಖುಷಿಯಾಗಿಡುವುದಿಲ್ಲ"'' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನಂತೆ. ''ಈಗ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ $೫೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಹಣವಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು $೪೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವಿದ್ದಾಗ ಎಷ್ಟು ಖುಷಿಯಾಗಿದ್ದೆನೋ ಅಷ್ಟೇ ಖುಷಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ,'' ಎಂದರು<ref name="governG2" /> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ''"ನಾನು ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥನಾಗಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದೇನೆ"'' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="per" /> == ಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಯ ಆರೋಪಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Arnold Schwarzenegger sexual harassment protestors750.jpg|thumb|ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ವಿರುದ್ದ ಕೋಡ್‌ ಪಿಂಕ್‌ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದರು]] ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವರು ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ವಿರುದ್ಧ ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು (''ಗ್ರೊಪೆಗೇಟ್‌'' ಎಂದು ಕರೆದು)<ref name="grope1">{{cite news |title=Sex scandal draws Arnie apology |date=2004-03-10 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/3159122.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಚುನಾವಣೆಗೆ ಐದು ದಿನ ಮೊದಲು, ''[[ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಇವರ ವಿರುದ್ಧ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ ಸುದ್ಧಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಅವರಲ್ಲಿ ಆರು ಮಹಿಳೆಯರಂತೂ ಅವರ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="behaving badly">{{cite news |title=Schwarzenegger sorry for behaving 'badly' toward women |publisher=CNN |url=http://www.cnn.com/2003/ALLPOLITICS/10/02/recall.schwarzenegger/index.html |date=2003-10-03 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಮೂವರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅವನು ತಮ್ಮ ಸ್ತನವನ್ನು ಅಮುಕಿದ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು, ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಹಿಳೆಯು ಅವನು ತನ್ನ ಪೃಷ್ಠದೊಳಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿದ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದಳು. ಐದನೆಯ ಮಹಿಳೆಯು ಹೋಟೆಲ್‌ನ ಲಿಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ಸ್ನಾನದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಮಹಿಳೆಯು ಆತ ತನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.<ref name="grope1" /> ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ತಾನು ಕೆಲವು ಸಮಯ "ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿರುವುದು" ನಿಜ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದರು ಆದರೆ, ''"ಇವರು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರರಷ್ಟು ನಿಜ ಅಲ್ಲ"'' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳು ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ''[[Oui]]'' ಎಂಬ ವಯಸ್ಕ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಕೇಳಿ ಬಂದವು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಲೈಂಗಿಕ ಉನ್ಮತ್ತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು [[ಮರಿಜುವಾನಾ|ಮರಿಜುವಾನಾದಂತಹ]] ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref>{{cite web |title=Schwarzenegger's Sex Talk |publisher=The Smoking Gun |url=http://www.thesmokinggun.com/archive/arnoldinter1.html |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಮರಿಜುವಾನಾವನ್ನು ಸೇದುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅವನು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮಿ.ಓಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದನಂತರ ತೆಗೆದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''[[ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್]]‌'' ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ''ಜಿಕ್ಯೂ'' ನಿಯತಕಾಲಿಕಕ್ಕೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್‌'' "ಮರಿಜುವಾನಾ ಡ್ರಗ್ಸ್‌ ಅಲ್ಲ"'' ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದ. ''ಅದೊಂದು ಎಲೆ ಅಷ್ಟೆ. '' "ನಾನು ಬಳಸುವ ಔಷಧಿ ಎಂದರೆ ದೇಹದಾಡ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ನನ್ನ ನಂಬಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="Cannabis">{{cite news |url=http://articles.latimes.com/2007/oct/29/local/me-arnold29 |title=Governor says marijuana is not a drug, 'it's a leaf' |date=2007-10-29 |work=Los Angeles Times }}</ref> ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಕ್ತಾರ, ಅವರು ನೀಡಿದ ಕಮೆಂಟ್‌ ಕೇವಲ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ.<ref name="Cannabis" /> ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ತಾರೆ [[ಅನ್ನಾ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌‍]] ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್‌, ಅವರ ಬಲಗೈ ಬಂಟ ಸೀನ್‌ ವಾಲ್ಷ್ ಮತ್ತು ನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಪ್ರಚಾರಕರ್ತೆ ಶೆರ್ಲಿನ್‌ ಮೈನ್‌ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದಳು.<ref name="AR">{{cite news |title=Schwarzenegger libel 'settled' |date=2006-08-26 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/film/5288194.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}</ref> ನಂತರ ಹೊರಬಿದ್ದ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆ ಹೀಗಿದೆ: ''ಎರೆಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಿಡಲು ತಯಾರಿದ್ದು ಈ ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಳೆಯು ಈಗ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ."'' <ref name="AR" /> ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ (''[[ದಿ ಸಿಕ್ಸ್ತ್‌ ಡೆ ಸಿನೆಮಾ]]'' ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ) ಪತ್ರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ತನವನ್ನು ಅಮುಕಿದ ಎಂಬ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ತನ್ನ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವಧೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಎಂದು ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌ ಹಕ್ಕುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="AR2">{{cite news |title=UK judge allows Arnie libel case |date=2005-03-23|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/film/4375679.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಅದಲ್ಲದೆ ವಾಲ್ಷ್‌ ಮತ್ತು ಮೈನ್‌ ಅವರು ''ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅನ್ನಾ ಅವರು ಆ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕುರಿತು ಮಾನಹಾನಿಕರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="AR" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book |last=Schwarzenegger |first=Arnold |title=Arnold: Developing a Mr. Universe Physique |year=1977 |publisher=Schwarzenegger}} * {{ndash}} {{cite book |author=with [[Douglas Kent Hall]] |title=Arnold: The Education of a Bodybuilder |year=೧೯೭೭ |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=೦-೬೭೧-೨೨೮೭೯-X}} * * {{ndash}} {{cite book |author=with [[Douglas Kent Hall]] |title=Arnold's Bodyshaping for Women |year=೧೯೭೯ |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=೦-೬೭೧-೨೪೩೦೧-೨}} * * {{ndash}} {{cite book |author=with [[Bill Dobbins (photographer)|Bill Dobbins]] |title=Arnold's Bodybuilding for Men |year=೧೯೮೧ |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=೦-೬೭೧-೨೫೬೧೩-೦}} * * {{ndash}} {{cite book |author=with Bill Dobbins |title=The New Encyclopedia of Modern Bodybuilding |year=1998 |edition=rev. |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=0-684-84374-9}} * {{cite book |last=Andrews |first=Nigel |title=True Myths: The Life and Times of Arnold Schwarzenegger: From Pumping Iron to Governor of California |year=2003 |edition=rev. |publisher=Bloomsbury |location=New York |isbn=1-58234-465-5}} * {{cite book |last=Blitz |first=Michael |coauthors=and Louise Krasniewicz |title=Why Arnold Matters: The Rise of a Cultural Icon |year=2004 |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=0-465-03752-6}} * {{cite book |last=Borowitz |first=Andy |authorlink=Andy Borowitz |title=Governor Arnold: A Photodiary of His First 100 Days in Office |year=2004 |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=0-7432-6266-2}} * {{cite book |last=Brandon |first=Karen |title=Arnold Schwarzenegger |year=2004 |publisher=Lucent Books |location=San Diego |isbn=1-59018-539-0}} * {{cite book |last=Saunders |first=Dave |title="Arnie": Schwarzenegger and the Movies |year=2008 |publisher=I. B. Tauris |location=London}} * {{cite book |last=Sexton |first=Colleen A. |title=Arnold Schwarzenegger|year=2005 |publisher=Lerner Publications |location=Minneapolis |isbn=0-8225-1634-9}} * {{cite book |last=Zannos |first=Susan |title=Arnold Schwarzenegger |year=2000 |publisher=Mitchell Lane |location=Childs, Md. |isbn=1-883845-95-5}} === ಸಂದರ್ಶನಗಳು === * [http://www.thesmokinggun.com/archive/arnoldinter1.html ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ ಇನ್‌ ''ಓಯು'' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್, ಆಗಸ್ಟ್‌ 1977] at thesmokinggun.com * [https://web.archive.org/web/20070309075613/http://www.time.com/time/nation/printout/0,8816,483264,00.html ಎಕ್ಸ್‌ಫರ್ಟ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ''ಟೈಮ್‌ ಔಟ್‌'' (ಲಂಡನ್‌) ಸಂದರ್ಶನ, 1977] at time.com * [http://www.cbc.ca/thehour/index.html ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂವ್‌] ಆನ್‌ [[ದ ಅವರ್‌]] ವಿತ್‌[[ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಟ್ರಂಬೊಲೊಪೊಲೊಸ್‌]] === ಸಿನಿಮಾ === * "ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌{{ndash}} ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಹೀರೊ" ಡಿವಿಡಿ ~ [[ಟಾಡ್ಡ್‌ ಬೇಕರ್]] * "[[ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌]]" (೨೫ನೇ ವರ್ಷದ ವಿಶೇಷ ಸಂಪುಟ) ಡಿವಿಡಿ ~ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬಟ್ಲರ್‌ * {{imdb|0000216}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sisterlinks|Arnold Schwarzenegger|wikt=no|b=no|s=no|v=no}} ;ಅಧಿಕೃತ * [http://gov.ca.gov/ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಪ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ{{ndash}} ಆಫೀಸ್‌ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌] * ಆಫೀಸ್‌ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌] * * [http://www.schwarzenegger.com/en/index.asp ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಅಫಿಶಿಯಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619172008/http://www.schwarzenegger.com/en/index.asp |date=2010-06-19 }} (ನಾನ್‌-ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌) * [http://www.joinarnold.com/ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಅಫಿಶಿಯಲ್‌ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್‌] * [http://twitter.com/schwarzenegger ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ] ಆನ್‌ [[ಟ್ವಿಟರ್‌]] * [http://www.nga.org/portal/site/nga/menuitem.29fab9fb4add37305ddcbeeb501010a0/?vgnextoid=1dac224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD&amp;vgnextchannel=d54c8aaa2ebbff00VgnVCM1000001a01010aRCRD ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅಟ್‌ ದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗೌರ್ನರ್ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629023625/http://www.nga.org/portal/site/nga/menuitem.29fab9fb4add37305ddcbeeb501010a0/?vgnextoid=1dac224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD&vgnextchannel=d54c8aaa2ebbff00VgnVCM1000001a01010aRCRD |date=2011-06-29 }} * [http://www.americanrhetoric.com/speeches/convention2004/arnoldschwarzenegger2004rnc.htm ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌, ಆಡಿಯೊ, ವಿಡಿಯೋ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ 2004 ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್‌ ಅಡ್ರೆಸ್‌] AmericanRhetoric.com * [http://www.americanrhetoric.com/speeches/arnoldschwarzeneggerunitednations.htm ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌, ಆಡಿಯೊ, ವಿಡಿಯೋ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಸ್ಪೀಚ್‌ ಟು ದ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌] AmericanRhetoric.com * [http://kronomy.com/user/arnold_schwarzenegger/ 3ಡಿ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090524074847/http://www.kronomy.com/user/arnold_schwarzenegger |date=2009-05-24 }} ;ಚುನಾವಣಾ ಜಾಲತಾಣಗಳು * [http://www.votecircle.com/candidate.php?id=679 ಅಫಿಶಿಯಲ್‌ ವೊಟ್‌ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150915032356/https://votecircle.com/candidate.php?id=679 |date=2015-09-15 }} ;ನಾನ್‌ಪಾರ್ಟಿಸನ್‌ {{GovLinks | natgov = 1dac224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD | followmoney = | votesmart = 29556 | ontheissues = Arnold_Schwarzenegger.htm | nyt = s/arnold_schwarzenegger/index.html | washpo = Arnold+Schwarzenegger | findagrave = }} * http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&c=418101 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111141700/http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&c=418101 |date=2012-01-11 }} ೨೦೦೬ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ಸ್ * http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&c=431509 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111074620/http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&c=431509 |date=2012-01-11 }} ೨೦೦೬ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ಸ್ ;ಅನಧಿಕೃತ * {{imdb|0000216}} * [http://www.builtreport.com/schwarzenegger.html ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100515200256/http://www.builtreport.com/schwarzenegger.html |date=2010-05-15 }} (ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಕಾಂಪಿಟೇಟಿವ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌) {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Gray Davis]]}} {{s-ttl|title=[[Governor of California]]|years=೨೦೦೩–present}} {{s-inc}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Bill Simon (politician)|Bill Simon]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican Party]] nominee for [[Governor of California]]|years=[[California gubernatorial recall election, 2003|2003]], [[California gubernatorial election, 2006|2006]]}}<br /> {{s-inc|recent}} {{s-prec|usa}} {{succession box |before = [[Joe Biden]]<br /><small>Vice President of the United States</small><br />[[Jill Biden]]<br /><small>Second Lady of the United States</small> |title = [[United States order of precedence]] |years = ''while in California'' |after = All city mayors in California (if present)<br />followed by [[Nancy Pelosi]]<br /><small>Speaker of the U.S. House of Representatives</small> }} {{succession box |before = [[Jim Doyle]]<br /><small>Governor of Wisconsin</small> |title = [[United States order of precedence]] |years = ''while outside California'' |after = [[Tim Pawlenty]]<br /><small>Governor of Minnesota</small> }} {{s-end}} {{Persondata |NAME = Schwarzenegger, Arnold |ALTERNATIVE NAMES = Schwarzenegger, Arnold Alois |SHORT DESCRIPTION = Bodybuilder, actor, California politician |DATE OF BIRTH = {{birth date|1947|7|30|mf=y}} |PLACE OF BIRTH = [[Thal, Austria]] |DATE OF DEATH = |PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Schwarzenegger, Arnold}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೪೭ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ-ಶತಮಾನದ ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ನಟ-ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರೀಡಾಪಟು-ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಉದ್ಯಮದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೆಲ್ತ್‌ ಆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಹಿತೈಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಲಸೆಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ವಲಸೆಗಾರರು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಯೋಧರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಡಿಸ್‌ಎಬಿಲಿಟಿ ರೈಟ್ಸ್‌ ಆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೆನ್ನಡಿ ಕುಟುಂಬ]] [[ವರ್ಗ:ಲಾರೆಯಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ಗಳ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲ ನಾಗರೀಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೇಜ್‌ನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಸ್ಕಾನ್‌ಸಿನ್‌-ಸೂಪಿರಿಯರ್‌ ಅಲುಮ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ವರ್ಗ:ವೃತ್ತಿಪರ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಲೈಂಗಿಕ ಹಗರಣದ ಅಂಕಿ ಅಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀವರ್ ಕುಟುಂಬ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಕ್ರೀಡಾ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಪತಿನಿಧಿಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] 7oexwhza5eyqu3hteh603ix4rl5k9qq 0 21993 1375270 1339137 2026-06-18T11:07:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375270 wikitext text/x-wiki '''ಎಫ್ ಎಮ್ ರೇಡಿಯೋ''' ಚಾನಲುಗಳು - ಸೀಮಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರ ಅಭಿರುಚಿ- ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇವೇ ಮುಖ್ಯ, ಇಲ್ಲಿ. ಹಲವಾರು ಖಾಸಗೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ fm ರೇಡಿಯೋ channel ಗಳನ್ನ ಆರಂಭಿಸಿವೆ.AIR ಕೂಡ ವಿವಿಧ ಭಾರತಿ ನ fm ಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತೂ ಕೆಲ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನ ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. ==ಪ್ರಸಾರಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿ== ಎಫ್ ಎಮ್ ಚಾನಲುಗಳು ಕೇವಲ ೨೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಷ್ಟೆ ಸೀಮಿತ. ==ದೇಯ== ಸಂಗೀತವೇ ಈ ಎಲ್ಲ ಎಫ್ ಎಮ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಬಂಡವಾಳ. ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ. ಕೇಳುಗರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಸಂವಾದ, ಚರ್ಚೆಗಳು, ಅವರಿಗಿಷ್ಟವಾದ ಹಾಡುಗಳ ಪ್ರಸಾರ ಎಲ್ಲ ಎಫ್ ಎಮ್ ಚಾನಲುಗಳ ಮೆನು! ==ದೇಶದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಎಫ್. ಎಮ್. ರೇಡಿಯೋ == ಬೆಂಗಳೂರೊಂದರಲ್ಲೆ ಇವತ್ತಿಗೆ,೧೧ ಎಫ್ಎಮ್ ಚಾನಲುಗಳಿವೆ.ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ೨ ಚಾನಲುಗಳಿವೆ.ದೇಶದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಎಫ್. ಎಮ್. ರೇಡಿಯೋ - ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ. '''ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಚಾನೆಲ್ಲುಗಳು''' * ಎಫ್ಎಮ್ ರೇನ್ಬೋ ೧೦೧.೩ ಎಫ್ಎಮ್ *[[ವಿವಿಧ ಭಾರತಿ]] ೧೦೨.೯ ಎಫ್ಎಮ್ * ಗ್ಯಾನವಾಹಿನಿ ೧೦೬.೪ ಎಫ್ಎಮ್ '''ಖಾಸಗಿ ಎಫ್ಎಮ್ ಚಾನೆಲ್ಲುಗಳು'' *[[ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ(ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್)|ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ]] ೯೧.೧ ಎಫ್ಎಮ್ *[[ರೇಡಿಯೋ ಇಂಡಿಗೋ]] ೯೧.೯ ಎಫ್ಎಮ್ *[[ಬಿಗ್ ಎಫ್ಎಮ್(ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್)|ಬಿಗ್]] ೯೨.೭ ಎಫ್ಎಮ್ *[[ರೆಡ್ ಎಫ್ಎಮ್(ಇಂಡಿಯಾ)|ರೆಡ್ ಎಫ್ಎಮ್]] ೯೩.೫ ಎಫ್ಎಮ್ *[[ರೇಡಿಯೋ ಒನ್]] ೯೪.೩ ಎಫ್ಎಮ್ *[[ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ]] ೯೮.೩ ಎಫ್ಎಮ್ * [[ಅಮೃತವರ್ಷಿನಿ]] ೧೦೦.೧ ಎಫ್ಎಮ್ *[[ಫೀವರ ೧೦೪ ಎಫ್ಎಮ್|ಫೀವರ]] ೧೦೪ ಎಫ್ಎಮ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಮುದಾಯ ರೇಡಿಯೋಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಸಿಕ್ಕಿ ತರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ರೇಡಿಯೋ ಹೆಸರು "ರೇಡಿಯೋ ಆಕ್ಟೀವ್" ತರಂಗ ೧೦೭.೮.ಎಪ್.ಎಮ್ {| class="wikitable sortable " |- ! #||ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್ || ಕಂಪನಾಂಕ (ಎಫ್ಎಮ್) || ಸ್ವಾಮ್ಯದ ||ಕಂಪನಿ|| ಸ್ಥಾಪನೆ || ಸ್ಥಳ ||ಪ್ರಸಾರಣ ಸಮಯ ||ಸಂಗೀತ||ಅಂತರಜಾಲ |- |೧||[[ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ(ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್)|ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ]] ||೯೧.೧|| ಖಾಸಗಿ ||ಮ್ಯುಜಿಕ್ ಬ್ರಾಡಕಾಸ್ಟ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಾವೆಟ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ||ಅಗಸ್ಟ ೨೪ ೨೦೦೯|| -||೨೪ ಗಂ||ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಆಂಗ್ಲ||[http://planetradiocity.com/radiocity/ www.planetradiocity.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903103159/http://www.planetradiocity.com/radiocity/ |date=2009-09-03 }} |- | ೨||ಎಫ್ಎಮ್ ರೇನ್ಬೋ || ೧೦೧.೩ || ಸರ್ಕಾರಿ ||ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ||ಸಪ್ಟಂಬರ ಅ ೨೦೦೧|| -||೨೪ ಗಂ||ಕನ್ನಡ || [http://www.allindiaradio.org www.allindiaradio.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050707082903/http://allindiaradio.org/ |date=2005-07-07 }} |- |೩||[[ವಿವಿಧ ಭಾರತಿ]]||೧೦೨.೯|| ಸರ್ಕಾರಿ ||ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ||ನವಂಬರ ೧ ೨೦೦೧ ||-||೧೭ ಗಂ ೬.೦೦ ಇಂದ ೨೩.೦೦ ವರೆಗೆ||ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಆಂಗ್ಲ||[http://www.allindiaradio.org www.allindiaradio.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050707082903/http://allindiaradio.org/ |date=2005-07-07 }} |- | ೪||ಗ್ಯಾನವಾಹಿನಿ ||೧೦೬.೪||ಸರ್ಕಾರಿ ||ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (IGNOU) ||ಜನೆವರಿ ೨೬ ೨೦೦೪|| -||೧೦ ಗಂ ೬.೦೦ ಇಂದ ೨೩.೦೦ ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ೧೭.೦೦ ಇಂದ ೨೨.೦೦ ವರೆಗೆ||ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಆಂಗ್ಲ||[http://www.iiita.ac.in/research/gyanvani.html www.iiita.ac.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021109131404/http://www.iiita.ac.in/research/gyanvani.html |date=2002-11-09 }} |- | ೫||ಅಮೃತವರ್ಷಿನಿ ||೧೦೦.೧ || ಸರ್ಕಾರಿ ||ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ||ಜೂನ ೨೭ ೨೨೦೭||-||೮ ಗಂ ೬.೦೦ ಇಂದ ೨೩.೦೦ ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ೧೮.೦೦ ಇಂದ ೨೨.೦೦ ವರೆಗೆ||ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಆಂಗ್ಲ|| [http://www.allindiaradio.org/schedule/vb_fm.html www.allindiaradio.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091221092509/http://allindiaradio.org/schedule/vb_fm.html |date=2009-12-21 }} |- | ೬||[[ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ]]|| ೯೮.೩|| ಖಾಸಗಿ||ಎಂಟರ್ ಟೆನ್ ಮೆಂಟ ನೆಟ್ ವರ್ಕ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮೆಟೆಡ್||ಅಗಸ್ಟ ೧ ೨೦೦೬|| -|||೨೪ ಗಂ||ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ ||[http://www.radiomirchi.com www.radiomirchi.com] |- | ೭||[[ರೇಡಿಯೋ ಒನ್]] ||೯೪.೩|| ಖಾಸಗಿ ||ಮಿಡ್-ಡೆ ಗ್ರುಪ||ಅಗಸ್ಟ ೧ ೨೦೦೬|| -||೨೪ ಗಂ ||ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಆಂಗ್ಲ||[http://www.radioone.in www.radioone.in ] |- |೮ ||[[ರೇಡಿಯೋ ಇಂಡಿಗೋ]] ||೯೧.೯|| ಖಾಸಗಿ||ಇಂಡಿಗೋ ಮಾಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೆಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್||ಸಪ್ಟಂಬರ ೧೯ ೨೦೦೬|| -||೨೪ ಗಂ ||ಆಂಗ್ಲ||[http://www.radioindigo.fm www.radioindigo.fm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070320002935/http://www.radioindigo.fm/ |date=2007-03-20 }} |- |೯|| [[ಬಿಗ್ ಎಫ್ಎಮ್(ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್)|ಬಿಗ್]]|| ೯೨.೭|| ಖಾಸಗಿ|| ಆಡ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ|| ಅಕ್ಟೋಬರ ೯ ೨೦೦೬||-||೨೪ ಗಂ||ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಆಂಗ್ಲ||[http://www.Big927fm.com www.Big927fm.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403050605/http://www.big927fm.com/ |date=2019-04-03 }} |- | ೧೦||[[ರೆಡ್ ಎಫ್ಎಮ್(ಇಂಡಿಯಾ)|ರೆಡ್ ಎಫ್ಎಮ್]] (ಎಸ್ ಎಫ್ಎಮ್ )* ||೯೩.೫|| ಖಾಸಗಿ||ಕಾಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಸನ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ಸೊಉಥ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮೆಡಿಯಾ ಹೊಉಸ್ ||ನವಂಬರ ೬ ೨೦೦೬ || -||೨೪ ಗಂ ||ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಆಂಗ್ಲ||[http://www.sfm935.in/ www.sfm935.in]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203143502/http://www.sfm935.in/ |date=2008-12-03 }} |- | ೧೧||ಫೀವರ ||೧೦೪|| ಖಾಸಗಿ || ಹಿಂದುಸ್ಥಾನ ಟೈಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವರ್ಜಿನ್ ರೇಡಿಯೋ||ಜನೆವರಿ ೨೨ ೨೨೦೭|| - ||- ೨೪ ಗಂ||ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಆಂಗ್ಲ||[http://www.fever.fm www.fever.fm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230603023027/https://www.fever.fm/ |date=2023-06-03 }} |- | ೧೨||ರೇಡಿಯೋ ಆಕ್ಟಿವ್||೯೦.೪ || ಖಾಸಗಿ ||ಜೈನ್ ಗ್ರುಪ್ ಸಮೂಹ||ಜೂನ ೨೫ ೨೨೦೭|| -||-||-||| [http://www.jgi.ac.in/radioactive www.jgi.ac.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091125120530/http://jgi.ac.in/radioactive/ |date=2009-11-25 }} |} # ಸ್fm -ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ಅಗಸ್ಟ ೨೪ ೨೦೦೯ ವರೆಗೆ. # ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ- ಹಳೆಯ ಕಂಪನಾಂಕ ೯೧.೦ ಅಕ್ಟೋಬರ ೩೦ ೨೦೦೯ ವರೆಗೆ # gyanvani ಹಳೆಯ ಕಂಪನಾಂಕ ೧೦೭.೬ ಮೆಹರ್ಝ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೭ ವರೆಗೆ, ಜನೆವರಿ ೨೦೦೭ ರಿಂದ ೧೦೫.೬ ಮೆಹರ್ಝ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೭ ವರೆಗೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೭ ರಿಂದ ೧೦೭.೨ ಮೆಹರ್ಝ ಮಾರ್ಚ ೨೦೦೭ ವರೆಗೆ. ಈಗ ಮಾರ್ಚ ೨೦೦೯ ೧೦೬.೪ ಮೆಹರ್ಝ == RJ [[ರೇಡಿಯೊ ಜಾಕಿ]]== {{ಭಾರತದ ಮಿಡಿಯಾ ಸ್ಟಬ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರೇಡಿಯೋ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರೇಡಿಯೋ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಎಫ್ಎಮ್ ರೇಡಿಯೋ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂವಹನ]] aq5806bcqeayummc1r67hgkgrtpj2yb 0 22036 1375212 1334908 2026-06-17T20:30:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375212 wikitext text/x-wiki {{merge|[[ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು]]}} '''[[ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು|ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆ]]''' (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''UFO''' ಅಥವಾ '''U.F.O.''' ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬುದು [[ಅಂತರಿಕ್ಷ|ಅಂತರಿಕ್ಷದ]] ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರುವ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪದ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಕಾರಣ ಅಥವಾ ಮೂಲವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಥವಾ ತತ್‌ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವೀಕ್ಷಕರು ಗುರುತಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆಯು]] ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ UFOಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು. ವೀಕ್ಷಕರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ವಸ್ತು-ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು UFO ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಪರಿಣಿತ ಶೋಧಕರಿಂದ<ref>ವಾಯುಪಡೆ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ೨೦೦-೨ ಎಂಬ ಕಟ್ಟಳೆಯ [http://www.cufon.org/cufon/afr200-2.htm ಪಠ್ಯದ ಆವೃತ್ತಿ] ಯ [http://www.nicap.org/directives/afr200-2_081254.pdf ದಸ್ತಾವೇಜಿನ pdf ಸ್ವರೂಪ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326135645/http://www.nicap.org/directives/afr200-2_081254.pdf |date=2009-03-26 }} ವು UFO ಒಂದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ: "ಯಾವ ವಾಯುಗಾಮಿ ವಸ್ತುವು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಶೈಲಿ, ಏರೋಡೈನಮಿಕ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಅಥವಾ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಸದ್ಯದ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮಾದರಿಗಳಿಗಿಂತ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಯೋ, ಅಥವಾ ಯಾವುದನ್ನು ಒಂದು ಸುಪರಿಚಿತ ವಸ್ತುವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೋ ಅದನ್ನು UFO ಎನ್ನಬಹುದು." ಇದಕ್ಕೆ ವಾಯುಪಡೆಯು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾ, "ಇದುವರೆಗಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ವರದಿಯಾದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಮರ್ಪಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದು [http://www.foia.af.mil/shared/media/document/AFD-070703-004.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120910051437/http://www.foia.af.mil/shared/media/document/AFD-070703-004.pdf |date=2012-09-10 }} ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು: "ಯಾವುದೇ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಿದ್ಯಮಾನ, ವಾಯುಗಾಮಿ ವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ, ಏರೋಡೈನಮಿಕ್‌ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಅಥವಾ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದಾಗಿ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸಾಧಾರಣಕ್ಕಿಂತ ಹೊರತಾದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುಗಳು" ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, "ಗುರುತು ಹಚ್ಚಲಾಗದ ಇಂಥ ವಸ್ತುಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಾಯುಪಡೆಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕನಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಬೇಕು" ಎಂದೂ ಅದು ತಿಳಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ವರದಿಯಾದವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೇ ದೃಶ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದೆ. ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕದ ಈ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತು ಹಚ್ಚಲಾಗದವು ಎಂದೇ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ರೀತ್ಯಾ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ."</ref> ಕೂಲಂಕಷ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದ ನಂತರವೂ ಗುರುತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿಯೇ ಯಾವುವು ಉಳಿಯುತ್ತವೆಯೋ ಅವೇ UFOಗಳು ಎಂಬುದು ವಾಯುಪಡೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿತ್ತು. ''UFO'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು [[ಅನ್ಯಲೋಕದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ|ಅನ್ಯಲೋಕದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗೆ]] [[ಪರ್ಯಾಯ ಪದ|ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿ]] ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಆಗಾಗ ಬಳಸುತ್ತದೆ. UFOಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಪಂಥ|ಪಂಥಗಳೂ]] ಸಹ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="Revelations">ವಲ್ಲೀ, ಜೆ. (೧೯೯೦). ''ಏಲಿಯನ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಬೈ ಹ್ಯೂಮನ್ ಡಿಸೆಪ್ಷನ್." '' ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಅನಾಮಲಿಸ್ಟ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌. '' ''ISBN ೧-೯೩೩೬೬೫-೩೦-೦''</ref> ''UFO'' <ref>ಅಸಹಜ ವಿದ್ಯಮಾನ ಅಥವಾ NARCAP ಕುರಿತಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ರಿಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್‌ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ [http://www.narcap.org/newspage.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727111914/http://www.narcap.org/newspage.htm |date=2011-07-27 }}[http://www.narcap.org/newspage.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727111914/http://www.narcap.org/newspage.htm |date=2011-07-27 }}</ref> ಎಂಬ ಪದದ ಜೊತೆಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಗೊಂದಲ ಹಾಗೂ ಊಹಾತ್ಮಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಕೆಲವೊಂದು ಶೋಧಕರು '''ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಿದ್ಯಮಾನ''' (ಅಥವಾ '''UAP''' ) ಎಂಬ ವಿಶಾಲಾರ್ಥದ ಪದವನ್ನು ಈಗ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ''ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌, ಫ್ರೆಂಚ್‌, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ UFO ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಯೆಂದರೆ OVNI. ರೂಢಿಗತವಾಗಿರುವ, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದೇ UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ ಬಹುಪಾಲು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಿವೆ. ಅಂದರೆ, ವಿಮಾನ, ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳಂಥ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳು, ಅಥವಾ ಉಲ್ಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಗ್ರಹಗಳಂಥ ಖಗೋಳೀಯ ಕಾಯಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳೇ ಇದರ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಇಂಥ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ವೈಪರೀತ್ಯದ ಕಾಯಗಳಂತೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರೆ, UFOಗಳು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಹೇಳಲಾದವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾಲು ಕೇವಲ ಕೀಟಲೆಯ ತಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ UFOಗಳ ಪೈಕಿ ೨ %ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯವು "ಮಾನಸಿಕವಾದವು" ಅಥವಾ ಕೀಟಲೆಯ ತಂತ್ರಗಳು ಎಂದು USAFನ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]] ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು; [[CUFOS]] ಕುರಿತಾದ ಅಲ್ಲೆನ್ ಹೆಂಡ್ರಿಯ ಅಧ್ಯಯನವು ೧ %ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.</ref> ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರದಿಯಾದ ದೃಶ್ಯಗಳ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೫ ರಿಂದ ೨೦%) ಅತಿ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ (ಕೆಲವೊಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗಾಗಿ [[ಕೆಳಗೆ]] ನೋಡಿ) ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ UFO ದೃಶ್ಯಗಳೂ ವರದಿಯಾಗಿವೆ<ref name="Menzel">ಮೆನ್‌ಝೆಲ್‌, ಡಿ. ಎಚ್‌.; ತೇವ್ಸ್‌, ಇ. ಎಚ್‌. (೧೯೭೭). ''ದಿ UFO ಎನಿಗ್ಮ''. ಗಾರ್ಡನ್‌ ಸಿಟಿ (NY, USA): ಡಬಲ್‌ಡೇ</ref> ಎಂದು ಕೆಲವೊಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಅನುಭವಾತ್ಮಕ ಆಧಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಕೆಲವೊಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು.<ref>{{cite book |title=UFOs: A Scientific Debate|author=Sagan, Carl and Page, Thornton|year=1995 |publisher=Barnes & Noble |isbn=978076070916 |pages=310}}</ref><ref name="McDonald">ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌. ಇ. (೧೯೬೮). ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ೧೯೬೮ರ ಜುಲೈ ೨೯ರಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸದನ ಸಮಿತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ, ರೇಬರ್ನ್‌ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌., ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.D.</ref><ref name="COMETA">COMETA ವರದಿ: http://www.ufoevidence.org/topics/Cometa.htm</ref><ref name="McCarthy">ಪಾಲಿಟಿಕಿಂಗ್ ಅಂಡ್‌ ಪಾರಾಡೈಮ್‌ ಶಿಫ್ಟಿಂಗ್: ಜೇಮ್ಸ್‌ ಇ. ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ UFO ಕೇಸ್‌ ಸ್ಟಡಿ http://www.project1947.com/shg/mccarthy/shgintro.html</ref><ref name = "Sturrock‌/Stanford">{{Cite web |url=http://news-service.stanford.edu/news/1998/july1/ufostudy71.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090411190007/http://news-service.stanford.edu/news/1998/july1/ufostudy71.html |url-status=dead }}</ref> ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು-ಅವಲೋಕಿಸಿದ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದ್ದು, UFOಗಳ ಕುರಿತಾಗಿರುವ ರಂಜಕವಾದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಣಿತ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದ [[ಅಲನ್ ಹೈನೆಕ್‌]], ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದ ಒಬ್ಬ ನೌಕರನಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂಬುಕ್‌|ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪಾಲ್ಗೊಂಡ. UFO ಕುರಿತಾದ ಕೆಲವೊಂದು ವರದಿಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ತಾನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ [[UFO ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕೇಂದ್ರ|UFO ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕೇಂದ್ರದ]] ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ CUFOಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ, ಆತ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು UFO ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ. [[ಕ್ಲೋಸ್‌ ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಥರ್ಡ್‌ ಕೈಂಡ್‌]] ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರವೊಂದು ಹೈನೆಕ್‌ನ್ನು ಜಾಳುಜಾಳಾಗಿ ಆಧರಿಸಿದೆ. [[ಮ್ಯುಚುಯಲ್ UFO ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌]] ಎಂಬುದು UFOಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ತಂಡವಾಗಿದೆ. MUFON ಎಂಬ ತಲಸ್ಪರ್ಶಿ ಆಧರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು UFO ಶೋಧಕರ ಕುರಿತಾಗಿ ಮೊದಲು ಬಂದ ಕೈಪಿಡಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಕಾಣಿಸಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾದ UFO ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಈ ಕೈಪಿಡಿಯು ಆಳವಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. U.S. ವತಿಯಿಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾದ ದೃಶ್ಯಗಳ ನಂತರ, UFO ಕುರಿತಾದ ವರದಿಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. [[ಕೆನ್ನೆತ್ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್‌]] ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿದ್ದು, "[[ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆ]]" ಮತ್ತು "ಹಾರುವ ಬಿಲ್ಲೆ" ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಪದಗಳು ಇದರಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದವು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ತಾವು UFOಗಳನ್ನು ನೋಡಿರುವುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಇಲ್ಲವೇ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ೨೦೦೮ರ U.S. ಮತ್ತು U.K. ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಗಳು [http://www.reporternews.com/news/2008/jul/26/you-are-not-alone/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113063901/http://www.reporternews.com/news/2008/jul/26/you-are-not-alone/ |date=2010-01-13 }} ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜನರ ಪೈಕಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ೮ %ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ತಾವು UFO ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಇತಿಹಾಸದಾದ್ಯಂತ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಖಗೋಳೀಯ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದವು. ಅಂದರೆ, [[ಧೂಮಕೇತು|ಧೂಮಕೇತುಗಳು]], ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ [[ಉಲ್ಕೆ|ಉಲ್ಕೆಗಳು]], ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಬಹುದಾದ ಐದು ಗ್ರಹಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಹಗಳು, ಗ್ರಹಗಳ ಸಂಯೋಗಗಳು, ಅಥವಾ [[ಹುಸಿಸೂರ್ಯ]] (ಸೂರ್ಯಾಭಾಸ) ಮತ್ತು [[ಎರಡೂ ಕಡೆ ಉಬ್ಬಿದ ಮೋಡ|ಎರಡೂ ಕಡೆ ಉಬ್ಬಿದ ಮೋಡಗಳಂತಹ]], ವಾತಾವರಣದ [[ಬೆಳಕಿನ ವಿದ್ಯಮಾನ|ಬೆಳಕಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು]] ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ [[ಹ್ಯಾಲಿಯ ಧೂಮಕೇತು]]. ೨೪೦ B.Cಯಲ್ಲಿ ಚೈನಾದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ೪೬೭ B.Cಯಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇದು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ್ಟಿತು. ಇತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವರದಿಗಳು ರಂಜನೀಯವಾಗಿಲ್ಲದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತೆ ತೋರಿದರೂ, ಇಂತಹ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅವುಗಳ ವಾಸ್ತವಿಕ ಕಾರಣಗಳೇನೇ ಇರಲಿ, ಇತಿಹಾಸದಾದ್ಯಂತ ಇಂಥ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು [[ಅತಿಮಾನುಷ]] ಕೌತುಕಗಳಂತೆ, [[ದೇವದೂತ|ದೇವದೂತರಂತೆ]], ಅಥವಾ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ [[ಶಕುನ|ಶಕುನಗಳಂತೆ]] ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ವಸ್ತುಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ UFO ವರದಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು.<ref>[https://web.archive.org/web/20120819213933/http://www.americanchronicle.com/articles/view/16589 ಗಿಯಾರ್ಡೇನೋ, ಡೇನಿಯೆಲಾ, "ಡು UFOಸ್‌ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ಇನ್‌ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌"] ೨೦೦೬-೧೧-೧೩ರಂದು ''[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌]]'' ನಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು; ೨೦೦೭-೦೭-೨೭ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು</ref> ಆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳೆಂದು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಮತ್ತು ನವೋದಯ ಯುಗದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.skeptic.com/the_magazine/archives/vol11n01.html |title=The Art of Imagining UFOs |first=Shaba |last=Cuoghi |work= in ''Skeptic Magazine'' Vol.11, No.1, 2004 |accessdate= }}</ref> [[ಷೆನ್ ಕುವೋ]] (೧೦೩೧–೧೦೯೫), ಎಂಬ ಒಬ್ಬ [[ಚೀನೀ ಕವಿ]], ಸರ್ಕಾರಿ [[ಪಾರಂಗತ-ಅಧಿಕಾರಿ]] ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾಪೂರ್ಣ ಬಹುಶ್ರುತ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ, ತನ್ನ ''[[ಡ್ರೀಮ್‌ ಪೋಲ್‌ ಎಸ್ಸೇಸ್‌]]'' (೧೦೮೮) ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಯೊಂದರ ಕುರಿತಾಗಿ ವಿಶದವಾದ ಉದ್ಧೃತಭಾಗವನ್ನು ಬರೆದ. [[ಅನ್‌ಹುಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಿಯಾಂಗ್‌ಸು]] (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಯಾಂಗ್‌ಝೌ]] ನಗರದಲ್ಲಿ) ಎಂಬ, ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಆತ ದಾಖಲಿಸಿದ. ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಾರುವ ವಸ್ತುವೊಂದು ತನ್ನ ಒಳಭಾಗದಿಂದ (ಮುತ್ತಿನಾಕಾರದ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನಿಂದ) ಕಣ್ಣುಕುಕ್ಕುವ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಾರುತ್ತಾ, ಹತ್ತು [[ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು]] ತ್ರಿಜ್ಯದ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಮರಗಳಿಂದ ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಚಂಡ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಆ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಗಳು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>ಡೋಂಗ್‌, ಪಾಲ್‌. (೨೦೦೦). ''ಚೈನಾಸ್‌ ಮೇಜರ್‌ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್‌: ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್ ಫಿನಾಮಿನ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಅನ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೇನ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್''. ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ: ಚೈನಾ ಬುಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಪೀರಿಯಾಡಿಕಲ್ಸ್‌, Inc. ISBN ೦-೮೩೫೧-೨೬೭೬-೫. ಪುಟಗಳು ೬೯–೭೧.</ref> * ೧೮೭೮ರ ಜನವರಿ ೨೫ರಂದು, ''[[ಡೆನಿಸನ್‌]] ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಈ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ, ಕಪ್ಪಗಿನ, ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಹೋಲುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾರುವ ವಸ್ತುವೊಂದು "ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ವೇಗದಲ್ಲಿ" ಹಾರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಜಾನ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತನೊಬ್ಬ ಕಂಡುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅದು ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ತಟ್ಟೆಯ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದೂ ಸಹ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಹೇಳಿದ್ದು, UFOದೊಂದಿಗೆ "ತಟ್ಟೆ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತಳುಕು ಹಾಕಲು ಮೊದಲ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಅಥವಾ UFOದೊಂದಿಗೆ "ತಟ್ಟೆ" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಅದೇ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.americanchronicle.com/articles/17732 |title=ಬಿಫೋರ್ ದಿ ರೈಟ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌… ದೇರ್ ವರ್ UFOಸ್‌ |access-date=2012-07-20 |archive-date=2012-07-20 |archive-url=https://archive.is/20120720070137/www.americanchronicle.com/articles/17732 |url-status=dead }}</ref> * ೧೯೦೪ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೮ರಂದು, [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ|ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ]] ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ೩೦೦ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿರುವ ''[[USS ಸಪ್ಲೈ]]'' ಮೇಲೆ ಈ ಥರದ ದೃಶ್ಯವೊಂದು ಕಾಣಿಸಿತೆಂದು ತನ್ನ ತಂಡದ ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರಿಗೆ [[ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಸ್ಕೋಫೀಲ್ಡ್‌]] ತಿಳಿಸಿದ. ಇವನೇ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ [[ಯುದ್ಧ ತಂಡ|ಯುದ್ಧ ತಂಡದ]] [[ಪ್ರಧಾನ ದಂಡನಾಯಕ|ಪ್ರಧಾನ ದಂಡನಾಯಕನಾದ]]. ದಟ್ಟ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ, ಮೊಟ್ಟೆಯಾಕಾರದ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ವಸ್ತುಗಳು [[ಮೆಟ್ಟಿಲುಸಾಲಿನ ವ್ಯೂಹ|ಮೆಟ್ಟಿಲುಸಾಲಿನ ವ್ಯೂಹದ]] ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದುದರ ಕುರಿತು ಬರೆದ ಸ್ಕೋಫೀಲ್ಡ್‌, ಮೋಡದ ಸಾಲುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಅವು ತೆರಳಿ, ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ "ನೆಗೆದು", ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರಟಹೋದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ವಸ್ತುವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಸುಮಾರು ಆರು ಸೂರ್ಯರಷ್ಟು ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ.<ref>[http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&amp;res=9E07EEDC1230EE32A2575AC0A9659C946597D6CF&amp;oref=slogin NAVY OFFICER SEES METEORS.; ದೆ ವರ್ ರೆಡ್‌ ಒನ್ಸ್‌, ದಿ ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಎಬೌಟ್‌ ಸಿಕ್ಸ್‌ ಸನ್ಸ್ ಬಿಗ್‌. ][http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&amp;res=9E07EEDC1230EE32A2575AC0A9659C946597D6CF&amp;oref=slogin ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಮಾರ್ಚ್‌ 9, 1904]; [http://brumac.8k.com/RemarkableMeteors/Remarkable.html ದೃಶ್ಯಗಳ ಮೂಲ ದೈನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಜೊತೆಗಿನ [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಮಕಾಬೀ|ಬ್ರೂಸ್‌ ಮಕಾಬೀಯವರ]] ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717112142/http://brumac.8k.com/RemarkableMeteors/Remarkable.html |date=2011-07-17 }}; ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]; ; [http://www.nicap.org/arnoldmac.htm ದೈನಿಕ ನಮೂದುಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಮಕಾಬೀಯವರ ದೃಶ್ಯಸಾರಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122101602/http://www.nicap.org/arnoldmac.htm |date=2009-01-22 }}</ref> * ೧೯೧೬ ಮತ್ತು ೧೯೨೬: [http://www.narcap.org/ NARCAP] ಯಿಂದ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ೧೩೦೫ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು ಕಂಡ ಮೂರು ಹಳೆಯ UFO ದೃಶ್ಯಗಳು. ೧೯೧೬ರ ಜನವರಿ ೩೧ರಂದು [[ರಾಕ್‌ಫೋರ್ಡ್‌|ರಾಕ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ಗೆ]] ಸಮೀಪದ ಓರ್ವ UK ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ದೀಪಗಳ ಸಾಲೊಂದನ್ನು ತಾನು ಕಂಡಿದ್ದಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಿದ. ರೈಲ್ವೆ ಗಾಡಿಯೊಂದರ ಮೇಲಿನ ಕಿಟಕಿಗಳು ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅದು ಮೇಲೇರಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ಆತ ತಿಳಿಸಿದ್ದ. ೧೯೨೬ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, [[ಕೊಲೊರೆಡೋನ ಕೊಲೊರೆಡೋ ಚಿಲುಮೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ನ ವಿಚಿಟಾ|ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ನ ವಿಚಿಟಾದ]] ನಡುವೆ ಆರು "ಹಾರುವ ಆಳುಗುಂಡಿ ಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನು" ಕಂಡುದಾಗಿ ಓರ್ವ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ವರದಿ ಮಾಡಿದ. ೧೯೨೬ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, [[ನೆವಡಾ|ನೆವಡಾದ]] ಮೇಲೆ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ವಾಯು-ಟಪಾಲಿನ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನೊಬ್ಬ ರೆಕ್ಕೆಯಿಲ್ಲದ, ದಿಂಡಿನಾಕಾರದ ಬೃಹತ್ ವಸ್ತುವೊಂದರಿಂದಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭೂಸ್ಪರ್ಶಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.<ref>[http://www.ufoevidence.org/newsite/files/WeinsteinPilotCatalog.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706043749/http://www.ufoevidence.org/newsite/files/WeinsteinPilotCatalog.pdf |date=2010-07-06 }} NARCAP, 'ಅನ್‌ಐಡೆಂಟಿಫೈಡ್‌ ಏರಿಯಲ್ ಫಿನಾಮಿನ: ೮೦ ಇಯರ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಪೈಲಟ್‌ ಸೈಟಿಂಗ್ಸ್‌', "ಕೆಟಲಾಗ್‌ ಆಫ್ ಮಿಲಿಟರಿ, ಏರ್‌ಲೈನರ್, ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪೈಲಟ್ಸ್’ ಸೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ೧೯೧೬ ಟು ೨೦೦೦", ಡೊಮಿನಿಕ್‌ ಎಫ್. ವೀನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌, ೨೦೦೩,</ref> * ೧೯೨೬ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೫ರಂದು, [[ಟಿಬೆಟ್‌|ಟಿಬೆಟ್‌ನ]] [[ಕೊಕೊನಾರ್]] ವಲಯದ [[ಹಂಬೋಲ್ಟ್‌ ಪರ್ವತಗಳ]] ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ತಮ್ಮ ಯಾತ್ರೆಯ ಸಹವರ್ತಿಗಳ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದ ವಿಷಯವನ್ನು [[ನಿಕೋಲಸ್‌ ರೋರಿಕ್‌]] ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದು ಹೀಗಿತ್ತು: "ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಹೊಳೆಯುವಂತಿದ್ದ ವಸ್ತುವೊಂದು ಬೃಹತ್ ಅಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪ್ರಚಂಡ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಶಿಬಿರವನ್ನು ದಾಟಿದ ನಂತರ ಆ ವಸ್ತು ತನ್ನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬದಲಿಸಿತು. ಗಾಢವಾದ ನೀಲಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ನಾವು ಕಂಡೆವು. ನಮ್ಮ ಬಯಲು-ದುರ್ಬೀನುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ನಮಗೆ ಸಮಯವಿದ್ದುದರಿಂದ, ಹೊಳೆಯುವ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಂಡಾಕಾರದ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಅತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಾವು ನೋಡಿದೆವು. ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು." <ref>ನಿಕೋಲಸ್‌ ರೋರಿಕ್‌, 'ಆಲ್ಟಾಯ್‌-ಹಿಮಾಲಯ: ಎ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಡೈರಿ', ಕೆಂಪ್ಟನ್‌, IL: ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್‌ ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೧ (೧೯೨೯), ಪುಟಗಳು ೩೬೧–೨</ref> ರೋರಿಕ್‌ ನೀಡಿದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ, "...ಅದು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಹೊಳೆಯುವ ಕಾಯ. ಬಯಲು ದುರ್ಬೀನುಗಳು ಕೈನಲ್ಲಿವೆ. ಅದೊಂದು ಬೃಹತ್‌ ಕಾಯ. ಒಂದು ಭಾಗ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅದು ಅಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ನಂತರ ಅದುಹೇಗೋ ಮತ್ತೊಂದು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅದು ತಿರುಗಿಕೊಂಡು, ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ." <ref>ನಿಕೋಲಸ್‌ ರೋರಿಕ್‌, 'ಶಾಂಭಾಲಾ: ಇನ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಎರಾ', ರೋಚೆಸ್ಟರ್‌, VE: ಇನ್ನರ್ ಟ್ರೆಡಿಷನ್ಸ್‌, ೧೯೯೦ (೧೯೩೦), ಪುಟಗಳು ೬–೭, ೨೪೪., [http://roerich.org/nr.html?mid=wrtgs ಆನ್‌ಲೈನ್‌]</ref> * [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ|IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ, "[[ಫೂ-ಫೈಟರ್‌ಗಳು]]" (ವಿಮಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಲೋಹದ ಗೋಳಗಳು, ಬೆಳಕಿನ ಚೆಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಕಾರಗಳು) ಕಂಡುಬಂದವಲ್ಲದೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮತ್ತು ಮೈತ್ರಿ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು ಇದರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದರು. ಹೀಗೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲವೊಂದು ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, [[ಸಂತ ಎಲ್ಮೋನ ಬೆಂಕಿ]], ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹ, ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾದ ಮಿಥ್ಯಾದರ್ಶನಗಳು ಅಥವಾ ಜರ್ಮನಿಯ ರಹಸ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬ ಊಹೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,775433,00.html |title=ಫೂ-ಫೈಟರ್ – TIME |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525070409/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,775433,00.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://books.google.co.uk/books?id=tKJYbJped8kC&amp;pg=PA69&amp;lpg=PA69&amp;dq=foo+fighters+pacific+ufo&amp;source=web&amp;ots=6KS2_NS-K-&amp;sig=B5rDIK6XFggO6IVO14iv6sQqSGk&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=1&amp;ct=result#PPA70,M1 ] ''ಹಿಟ್ಲರ್ಸ್‌ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಸಾಸರ್ಸ್‌:'' ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌</ref> * ೧೯೪೨ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೫ರಂದು, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ವಲಯದ [[ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌]] ಮೇಲೆ, ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಿದ್ದನ್ನು ದೃಶ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ರೆಡಾರ್‌ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡಿದ್ದರ ಕುರಿತು U.S. ಸೇನಾ ವೀಕ್ಷಕರು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಇವನ್ನು ಜಪಾನಿಯರ ವಿಮಾನಗಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವುಗಳೆಡೆಗೆ ವಿಮಾನನಾಶಕ ಫಿರಂಗಿಯಿಂದ ಗುಂಡುಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಜಪಾನಿಯರ ವಾಯುದಾಳಿಗಳು ಆಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ, ಆ ತಲ್ಲಣವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಕೆಲವೊಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂಥ ವಿಮಾನಗಳ ಕುರಿತಾದ ವರದಿಗಳನ್ನು ಅವರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರೂ, ಸುಲಭ-ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಯಾವುದೇ ವಿವರಣೆಯು ಅವರಿಂದ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ನಿಜವಾದ ವಿಮಾನಗಳೇ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದವೆಂದು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಜನರಲ್ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಸಿ. ಮಾರ್ಷಲ್‌]] ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟಿಮ್ಸನ್‌]] ಇಬ್ಬರೂ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಘಟನೆಯೇ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಸಮರ]], ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ವಾಯುದಾಳಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. * ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ೨೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರದಿಗಳು ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಇಂಥ ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ಸೇನೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವರದಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ಪೋರ್ಚುಗಲ್, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಂದ ವರದಿಗಳೂ ಸೇರಿ, ಇಂಥ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು "ರಷ್ಯಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ "[[ಪ್ರೇತ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು]]" ಎಂದೂ ಕರೆದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಜರ್ಮನ್‌ [[V1]] ಅಥವಾ [[V2]] [[ಕ್ಷಿಪಣಿ|ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು]] ರಷ್ಯಾ ದೇಶವು ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿ ಬಳಸಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವೇ ಈ ನಿಗೂಢ ವಸ್ತುಗಳು ಎಂದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ಬಹುತೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಕೆಯಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ೨೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು ರೆಡಾರ್ ಮೇಲೆ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಇವನ್ನು "ನಿಜವಾದ ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳು" ಎಂದು ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ಸೇನೆಯು ಭಾವಿಸಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಭೂಮ್ಯತೀತ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಿರಬೇಕು ಎಂದು ತನ್ನ ಒಂದಷ್ಟು ತನಿಖಾಗಾರರು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ಸೇನೆಯು ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ನ USAFಗೆ ಹೇಳಿತು. ಈ ಅಂಶ ೧೯೪೮ರ ಒಂದು [[ಮಹಾ ರಹಸ್ಯ|ಮಹಾ ರಹಸ್ಯದ]] ದಾಖಲೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. (ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ವಿಕಿಯ [[ಪ್ರೇತ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು]] ಲೇಖನವನ್ನು ನೋಡಿ) === ಕೆನ್ನೆತ್ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ದೃಶ್ಯಗಳು === {{Main|Kenneth Arnold#June 24, 1947 UFO sighting}} [[ಚಿತ್ರ:Arnold AAF document.jpg|thumb|right|ತಾನು ಕಂಡ UFO ದೃಶ್ಯದ ಕುರಿತು ಕೆನ್ನೆತ್ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್‌ 1947ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿಯನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ UFO ಹಂತವು, ಅಮೆರಿಕದ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ [[ಕೆನ್ನೆತ್ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್‌]] ಕಂಡ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೧೯೪೭ರ ಜೂನ್ ೨೪ರಂದು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ]] [[ರೈನಿಯರ್ ಪರ್ವತ|ರೈನಿಯರ್ ಪರ್ವತದ]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ಆತ ಹಾರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ದೃಶ್ಯ ಅವನಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಿತು. ಉಜ್ಜ್ವಲವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂಬತ್ತು ವಸ್ತುಗಳು ರೈನಿಯರ್‌ನ ಮುಖಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಾರಿಹೋದುದನ್ನು ತಾನು ಕಂಡುದಾಗಿ ಆತ ವರದಿಮಾಡಿದ. [[ಚಿತ್ರ:Arnold crescent 1947.jpg|thumb|left|1947ರಲ್ಲಿ ತಾನು ಕಂಡ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ UFOನ ಒಂದು ರೇಖಾಕೃತಿಯ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಕೆನ್ನೆತ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇದೇ ಬಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ೧೯೪೭ರ ಇತರ U.S. ದೃಶ್ಯಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೂ ಸೆರೆಹಿಡಿದವು. ತಾನು ಕಂಡ ವಸ್ತುವು "ಕಾವಲಿಯೊಂದರಂತೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌, "ಅವು ತಟ್ಟೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಷ್ಟು ತೆಳುವಾಗಿದ್ದವು. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ-ಚಂದ್ರಾಕಾರವಾಗಿ ಅಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಹಿಂಭಾಗವು ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವು (ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಬರೆದಿರುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ), 'ತಟ್ಟೆಯೊಂದನ್ನು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಕುಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಹೇಗೆ ಹಾರಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೋ ಹಾಗೆಯೇ' ಹಾರಿದವು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ. (ಅವುಗಳಲ್ಲೊಂದು ವಸ್ತುವು ಅರ್ಧ-ಚಂದ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಆತ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದನ್ನು ಎಡಭಾಗದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.) ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ನ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರಚಾರ ಸಿಕ್ಕಿತು ಹಾಗೂ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ '''ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆ''' ಮತ್ತು '''ಹಾರುವ ಬಿಲ್ಲೆ''' ಎಂಬ ಪದಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.<ref>ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ (೧೯೯೮), ೬೧</ref> ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ನ ದೃಶ್ಯ ವಿವರಣೆಯು ಹೊರಬಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳ ನಂತರ, U.S.ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ದೃಶ್ಯಗಳು ಗೋಚರಿಸಿದ ಕುರಿತಾಗಿ ನೂರಾರು ವರದಿಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದವು. ಆರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯಗಳ ವಿವರಣೆಯು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿದ ನಂತರ, ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದ ಇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕುರಿತಾದ ವರದಿಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬರತೊಡಗಿದವು. [[ಇದಾಹೊ]] ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೪ರ ಸಂಜೆ ವೇಳೆ ಬಿಲ್ಲೆಯಂತಹ ಒಂಬತ್ತು ವಸ್ತುಗಳು ಹಾರಿದ ನಿದರ್ಶನವೊಂದನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ನ]] ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬ ವರದಿ ಮಾಡಿದ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ದೃಶ್ಯದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಆರ್ನಾಲ್ಡ್‌ನ ವಿವರಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್‌ನ ವರದಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>http://www.project1947.com/fig/ual105.htm, http://www.ufoevidence.org/cases/case723.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100616060528/http://ufoevidence.org/cases/case723.htm |date=2010-06-16 }}, http://www.nicap.org/470704e.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100117142042/http://www.nicap.org/470704e.htm |date=2010-01-17 }}</ref> ಅಮೆರಿಕದ UFO ಸಂಶೋಧಕ ಟೆಡ್‌ ಬ್ಲೋಚರ್, ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ (ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ವಿವರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ) ವರದಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಜುಲೈ ೪ರಂದು ಕಂಡ ದೃಶ್ಯಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಜುಲೈ ೬-೮ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮೇಲೇರಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ. ಮುಂದಿನ ಕೆಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಬಹುತೇಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ "ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು" ಅಥವಾ "ಹಾರುವ ಬಿಲ್ಲೆಗಳ" ಕುರಿತಾದ ಮುಖಪುಟ ಲೇಖನಗಳೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಬ್ಲೋಚರ್ ಗಮನಿಸಿದ. [[ರೋಸ್‌ವೆಲ್‌ UFO ಘಟನೆ|ರೋಸ್‌ವೆಲ್‌ UFO ಘಟನೆಯ]] ಕುರಿತಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಜುಲೈ ೮ರ ನಂತರ<ref>[http://nicap.org/waves/Wave47Rpt/Report1947Images/Chart_Daily.jpg ಟೆಡ್‌ ಬ್ಲೋಚರ್ಸ್‌ ಬಾರ್‌ ಚಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್ ಜೂನ್‌/ಜುಲೈ 1947 UFO ಸೈಟಿಂಗ್ಸ್‌]</ref> ಇಂಥ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಮುಖವಾಗತೊಡಗಿತು. ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರವೊಂದರ ಪಕ್ಕದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅವಶೇಷಗಳು ಹವಾಮಾನದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಲು ಬಳಸುವ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ಸದರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>೧೯೪೭ರ ಜುಲೈ ೯ರಂದು, ರೋಸ್‌ವೆಲ್ ಘಟನೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಲೇಖನಗಳು ಈ ರೀತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟವು: "ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸರ್ರನೆ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ವರದಿಗಳು ಇಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿವೆ. ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಗಳು ಒಂದು ಗಾಢವಾದ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ." [http://roswellproof.com/UP_Standard_July9.html UP ಲೇಖನ]</ref> ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಬ್ಲೋಚರ್‌ (ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಇ. ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌]] ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ) ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳ ೮೫೩ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆನಡಾ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ D.C, ಮತ್ತು ಮೊಂಟಾನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ U.S.ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ೧೪೦ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ ನೆರವನ್ನು ಆತ ಪಡೆದುಕೊಂಡ.<ref>[http://nicap.org/waves/Wave47Rpt/ReportUFOWave1947_Cover.htm ಟೆಡ್ ಬ್ಲೋಚರ್ &amp; ಜೇಮ್ಸ್‌ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌, ''ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಆನ್ ದಿ UFO ವೇವ್ ಆಫ್ 1947'', 1967]</ref> == ತನಿಖೆಗಳು == ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ UFOಗಳು ತನಿಖೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದು, ಈ ತನಿಖೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಖರತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ಕೆನಡಾ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, ಜಪಾನ್, ಪೆರು, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವೀಡನ್, ಬ್ರೆಝಿಲ್, ಚಿಲಿ, ಉರುಗ್ವೆ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಸ್ಪೇನ್, ಮತ್ತು ಸೋವಿಯಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹಲವಾರು ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ UFO ವರದಿಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮುಂದಿನವು ಸೇರಿವೆ: ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ಸೇನೆಯು (೧೯೪೬–೧೯೪೭) ಕೈಗೊಂಡ [[ಪ್ರೇತ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು]] ತನಿಖೆ; [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆಯು]] ೧೯೪೭ರಿಂದ ೧೯೬೯ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಿದ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]] ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಸೈನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಗ್ರಜ್‌]]; [[ಗ್ರೀನ್‌ ಫೈರ್‌ಬಾಲ್ಸ್‌]] ಕುರಿತಾಗಿ U.S. ಸೇನೆ/ವಾಯುಪಡೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಟ್ವಿಂಕಲ್ ರಹಸ್ಯ ತನಿಖೆ‌, [[ಬ್ಯಾಟೆಲ್ಲೆ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]] ವತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ರಹಸ್ಯ USAF ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್ ವಿಶೇಷ ವರದಿ #೧೪,<ref>{{Cite web |url=http://www.projectbluebook.org/pdfs/150DPI/BBA-PBSR14-150.pdf |title=ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್ ವಿಶೇಷ ವರದಿ #14 |access-date=2009-12-21 |archive-date=2013-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731062909/http://www.projectbluebook.org/pdfs/150DPI/BBA-PBSR14-150.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಬ್ರೆಝಿಲಿಯನ್‌ ವಾಯುಪಡೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಆಪರೇಷನ್‌ ಸಾಸರ್‌ (೧೯೭೭). ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ದೇಶವು ತನ್ನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[CNES|CNESನ]] ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ (GEPAN/SEPRA/[[GEIPAN]]) ೧೯೭೭ರಿಂದಲೂ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ; ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉರುಗ್ವೆ ದೇಶವೂ ೧೯೮೯ರಿಂದಲೂ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. USAFನ [[ಕಾಂಡಾನ್‌ ಸಮಿತಿ|ಕಾಂಡಾನ್‌ ಸಮಿತಿಯಿಂದ]] ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯತ್ನವೊಂದು ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರವೊಂದನ್ನು ತಳೆದು, UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ US ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮವನ್ನು ಹಾಕಿತು. ಆದರೂ, ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ತನಿಖೆ ಅಥವಾ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಈ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ: [[1976ರ ಟೆಹ್ರಾನ್ UFO ಘಟನೆ|1976ರ ಟೆಹ್ರಾನ್ UFO ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ]], ಈ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಕ್ಷಣಾ ಗುಪ್ತಚರ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ವರದಿಯು ಒಂದು ವರ್ಗೀಕರಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಶ್ವೇತಭವನ, ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ (NSA), ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ (CIA) ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. CIA, NSA, DIA, ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಗ್ರಹರೂಪದ ವರದಿಯ, UFO ಸಂಬಂಧಿತ ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ಪುಟಗಳು ಕೂಡಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.[http://community.theblackvault.com/articles/entry/All-UFO-Documents-From- ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090602185537/http://community.theblackvault.com/articles/entry/All-UFO-Documents-From- |date=2009-06-02 }}</ref> [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್‌|ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್‌ನಂಥ]] ಸರ್ಕಾರದ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬಹುತೇಕ UFO ಸಂಶೋಧನೆಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ವಲ್ಲೀ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ UFO ಸಂಶೋಧಕ ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಧಿಕೃತ ವಿಜ್ಞಾನವು UFO ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತರೀತಿಯ ಗಮನ ಕೊಡದಿರುವ ಕಾರಣ ಉಂಟಾಗಿರುವ ನಿರ್ವಾತವನ್ನು ಸ್ವಯಂ-ಶೈಲಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಗಾಗ ತುಂಬುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವಲ್ಲೀ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನೂರಾರು ವೃತ್ತಿಪ್ರವೀಣ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ UFO ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು "ಅಗೋಚರ ಕಾಲೇಜು" ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು ಎಂದೂ ಆತ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನೇನಾದರೂ ಕಲಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕುರಿತು ಅಂಥ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೆಲಸವೇನೂ ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಆತ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="Revelations"/> UFOಗಳ ಕುರಿತು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ನಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಂಭೀರ ಗಮನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. UFOಗಳ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಕಾಂಡಾನ್‌ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ, U.S.ನಲ್ಲಿನ ಈ ಕುರಿತಾದ ಅಧಿಕೃತ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ೧೯೬೯ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡವು.<ref name="COMETA"/> ಕಾಂಡಾನ್‌ ವರದಿ ಹಾಗೂ ಈ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕಾಂಡಾನ್‌ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಕೆಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್‌ ಕೂಟವು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಆದರೂ, [[AIAA|AIAAನ]] UFO ಉಪಸಮಿತಿಯು ಕೈಗೊಂಡ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಲೋಕನವು ಕಾಂಡಾನ್‌ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ವರದಿಯಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ೩೦%ನಷ್ಟು ಭಾಗ ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಈ ಉಪಸಮಿತಿಯು ಸೂಚಿಸಿತು. ಎಲ್ಲಾ UFO ಪ್ರಕರಣಗಳೂ ದಂತಕಥೆಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವೆಯಾದ್ದರಿಂದ<ref name="Demon Haunted">''[[ದಿ ಡೆಮನ್-ಹಾಂಟೆಡ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌: ಸೈನ್ಸ್‌ ಆಸ್‌ ಎ ಕ್ಯಾಂಡ್ಲ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಡಾರ್ಕ್‌]]''</ref> ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ರಂಜಕವಲ್ಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳೆಂಬಂತೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಜನಪ್ರಿಯ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಕುರಿತು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಸಮುದಾಯವು ಸೀಮಿತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದೂ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Revelations"/><ref name="FSS">ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್‌, ಎಸ್‌. (೨೦೦೮). ''ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಸಾಸರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌: ಎ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟಿಗೇಟ್ಸ್ ದಿ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್‌ ಆಫ್ UFOಸ್‌''. ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ಲೇಕ್ಸ್‌, NJ: ನ್ಯೂ ಪೇಜ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ ISBN ೯೭೮-೧-೬೦೧೬೩-೦೧೧-೭</ref> ಕಾಂಡಾನ್‌ ವರದಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ವಿವಾದಗಳು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ. "ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾದ [[AIAA]] ಕೂಟದಲ್ಲಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಈ ವರದಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸದರಿ ಕೂಟದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು UFOಗಳ ಕುರಿತು ಹದವರಿತ, ಆದರೆ ನಿರಂತರವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಕುರಿತು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರು" ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="COMETA"/>. [[AAAS]] ಕೂಟವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಇ. ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌]], ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸಮರ್ಪಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನವು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತನ್ನ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಡಾನ್ ವರದಿ ಹಾಗೂ US ವಾಯುಪಡೆಯು ಕೈಗೊಂಡ ಮುಂಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ. ಕಾಂಡಾನ್‌ ತಳೆದ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ<ref name="default">{{cite conference|first=James E.|last=McDonald|title=Science in Default|conference=American Association for the Advancement of Science, 134th Meeting|booktitle=UFO's, A Scientific Debate|editor=[[Carl Sagan]], Thornton Page|url=http://dewoody.net/ufo/Science_in_Default.html|year=೧೯೭೨|publisher=Cornell University Press|location=[[Ithaca, New York]]|id=ISBN ೯೭೮-೦-೩೯೩-೦೦೭೩೯-೮|access-date=2009-12-21|archive-date=2011-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716064152/http://dewoody.net/ufo/Science_in_Default.html|url-status=dead}}</ref> ಏನು ಆಧಾರವಿದೆ ಎಂದೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಆತ, UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ ವರದಿಗಳು "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಾಚೆಗೆ ನಗೆಪಾಟಲಿಗೀಡಾಗಿವೆ" ವಾದಿಸಿದ.<ref name="McDonald"/> ೧೯೪೮ರಿಂದಲೂ USAFನ ಸಮಾಲೋಚಕನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಜ್ಞ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜೆ. ಅಲನ್‌ ಹೈನೆಕ್‌ ಎಂಬ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಈ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಈತ ಕಾಂಡಾನ್‌ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅತಾಂತ್ರಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ತಬ್ಬಿಬ್ಬಾಗಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ UFO ವರದಿಗಳ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದವು. UFOಗಳು ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ನಿಜವಾದ, ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದು ಭೂಮ್ಯತೀತ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನಾಗಲೀ, ಅಥವಾ ಅವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಕಳವಳಕಾರಿ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನಾಗಲೀ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖೆಯು ಎಂದೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿಲ್ಲ. ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅತಿ ರಹಸ್ಯದ ವಿಷಯಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಋಣಾತ್ಮಕ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. UKಯ [[ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಕೂಟ|ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಕೂಟವಾದ]], [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಕಂಡೈನ್‌]]; ೧೯೪೮ ರಿಂದ ೧೯೫೧ರವರೆಗೆ [[ಗ್ರೀನ್‌ ಫೈರ್‌ಬಾಲ್ಸ್‌|ಗ್ರೀನ್‌ ಫೈರ್‌ಬಾಲ್ಸ್‌ಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿಯೋಜಿತವಾದ US ಸೇನಾ ತನಿಖಾಪಡೆಯಾದ US CIA-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್‌ ಸಮಿತಿ]], ಮತ್ತು USAFಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿತವಾದ, ೧೯೫೨ ರಿಂದ ೧೯೫೫ರವರೆಗಿನ [[ಬ್ಯಾಟೆಲ್ಲೆ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌|ಬ್ಯಾಟೆಲ್ಲೆ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ]] ಅಧ್ಯಯನ (ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್ ವಿಶೇಷ ವರದಿ #೧೪) ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್‌ ಸಮಿತಿಯ ನಂತರ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜಾರಿಯಾದ ಹಾಗೂ UFOಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದ [http://en.wikisource.org/wiki/Air_Force_Regulation_200-2 USAF ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ 200-2] ಎಂಬ ಕಟ್ಟಳೆಯು ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿರುವ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದಾದ ಸಂಭಾವ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಗ್ಗುಲುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಭೌತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಅದು ಸೂಚಿಸಿತು. ಆದರೂ, ಸದರಿ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಮೂಲಗಳ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅದು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ UFOಗಳು ವಿದೇಶಿ ಅಥವಾ ಸ್ವದೇಶಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಇಂಥ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.) ರಹಸ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾದ, ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿನ USAFನ ಮೊದಲೆರಡು ಅಧ್ಯಯನಗಳೂ ಸಹ ನಿಜವಾದ ಭೌತಿಕ ವಿಮಾನದ ಇರುವಿಕೆಯ ಕುರಿತು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದವಾದರೂ, ಅದರ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. (ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ತನಿಖೆಗಳ ಕುರಿತು ಗಮನಿಸಿ) ಈ ಆರಂಭಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ೧೯೪೭ರ ಅಂತ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ USAFನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅರೆ-ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವಾದ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಸೈನ್‌|ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಸೈನ್‌ನ]] ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಸೈನ್‌ ಒಂದು ಅತಿ ರಹಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬರೆದು ([[ಸನ್ನಿವೇಶದ ಅಂದಾಜನ್ನು]] ನೋಡಿ), ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಖಾಸಗಿಯಾದ ಆದರೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಫ್ರೆಂಚ್ [[COMETA]] ಅಧ್ಯಯನದಂತೆಯೇ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ UFO ವರದಿಗಳು ಪ್ರಾಯಶಃ ಒಂದು ಭೂಮ್ಯತೀತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ USAFಗೆ ಒಂದು ಅತಿ ರಹಸ್ಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ಸೇನೆಯು, ತನ್ನ ಒಂದಷ್ಟು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ನಂಬಿರುವಂತೆ ೧೯೪೬ರ [[ಪ್ರೇತ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು]] ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಂದ [[ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು]] ಭೂಮ್ಯತೀತ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. (ಇದರ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಪ್ರೇತ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು]] ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ). ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನಿಯ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಹರ್ಮನ್‌ ಓಬರ್ತ್‌]] ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ. ಅವನ ನೇತೃತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ತನಿಖೆಯು ಭೂಮ್ಯತೀತ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತಾದರೂ, ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ೧೯೫೨ ಮತ್ತು ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೆನಡಾದ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್‌]] ನೀಡಿದ ರಹಸ್ಯಾತ್ಮಕ, ಆಂತರಿಕ ವರದಿಗಳು ಕೂಡಾ ಭೂಮ್ಯತೀತ ಮೂಲಗಳ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಪ್ರಾಜೆಟ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್‌ ಆಗಲೀ ಅಥವಾ ನಂತರ ಬಂದ ಕೆನಡಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳಾಗಲೀ ಈ ರೀತಿಯದೊಂದು ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಿಲ್ಲ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ CIAನ ಕಚೇರಿಯ (OS/I) ವತಿಯಿಂದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಹಸ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು U.S. ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯದ್ದೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ]] (NSC) ನಿರ್ದೇಶನ ಬಂದ ನಂತರ ೧೯೫೨ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ನಡೆಯಿತು. UFOಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ನಿಜವಾದ ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ OS/Iನಿಂದ CIA ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ (DCI) ಬಂದ ಒಂದು ಜ್ಞಾಪಕಪತ್ರದ (ಮೆಮೊ) ಸಾರ ಹೀಗಿತ್ತು: "... ಅಲ್ಲೇನೋ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕುರಿತು ತಕ್ಷಣ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಘಟನೆಗಳ ವರದಿಗಳು ನಮಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ... U.S.ನ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣಾ ನೆಲೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕದ ವಸ್ತುಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳು ಈ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವೆಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ತರಹದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಾಹನಗಳೆಂದಾಗಲೀ ಕರೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ." ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಎಷ್ಟೊಂದು ತುರ್ತಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತೆಂದರೆ, NSCಗೆ ಕಳಿಸಲು DCIನಿಂದ ಜ್ಞಾಪಕಪತ್ರದ ಕರಡೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ OS/I, UFOಗಳ ಕುರಿತು NSCಯು ಒಂದು ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ, ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮುದಾಯದಾದ್ಯಂತ ಇದನ್ನೊಂದು ಆದ್ಯತಾ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. UFOಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು, ಅಂದರೆ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್‌ ಸಮಿತಿ]] ಎಂದು ಈಗ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬೇಕು ಎಂದೂ ಸಹ ಅದು DCIಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ೧೯೫೩ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್‌ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಋಣಾತ್ಮಕ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಬಂದ ನಂತರ OS/I ತನಿಖೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/97unclass/ufo.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191001174318/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/97unclass/ufo.html |date=2019-10-01 }} UFOಗಳೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ CIA ಇತಿಹಾಸ</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸರ್ಕಾರಿ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಭೌತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕುರಿತು ಸೂಚಿಸಿದವು. ಭೂಮ್ಯತೀತ ಮೂಲಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಕುರಿತು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. [[ತಮ್ಮ ವಾಯುಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿರುವ ಬೃಹತ್‌ ತ್ರಿಕೋನಗಳ]] ಕುರಿತಾಗಿ ೧೯೮೯–೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್‌ ಸೇನಾ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉರುಗ್ವೆ ವಾಯುಪಡೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ತೀರ್ಮಾನ (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಖಾಸಗಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು ನಿರಂತರವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದವು. ೧೯೯೮ರ ಸ್ಟರ್ರಾಕ್‌ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಕಾಂಡಾನ್‌ ವರದಿ|ಕಾಂಡಾನ್‌ ವರದಿಯ]] [[AIAA]] ಅವಲೋಕನಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. === ಅಮೆರಿಕಾದ ತನಿಖೆಗಳು === ೧೯೪೭ರ ಜೂನ್‌ ಮತ್ತು ಜುಲೈನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ U.S.ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾದ ದೃಶ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ೧೯೪೭ರ ಜುಲೈ ೯ರಂದು [[ಸೇನಾ ವಾಯುಪಡೆ|ಸೇನಾ ವಾಯುಪಡೆಯ]] (AAF) ಗುಪ್ತಚರ ವಿಭಾಗವು [[FBI|FBIನ]] ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಯ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯಗಳ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಅದು ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ಕೆನ್ನೆತ್ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್‌‌]] ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನೋಡಿದರೆನ್ನಲಾದ ದೃಶ್ಯಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. "ಇಂಥದೊಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಲು" ಸಾಧ್ಯವೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು "ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು" AAF ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. "ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು ದಿವ್ಯಾಕಾಶದ ಅಥವಾ ದೇವಲೋಕದ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರಬಹುದು" ಅಥವಾ "ಅವು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಅನ್ಯಕಾಯವಾಗಿರಬಹುದು" ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಇ.ಜಿ. ಫಿಚ್‌ನಿಂದ ಡಿ.ಎಂ. ಲ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಬಂದಿರುವ [http://www.gutenberg.org/files/25706/25706.txt FBIನ ಆಂತರಿಕ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರ]. UFO ವರದಿಗಳ ಕುರಿತು ತಾವು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ತನಿಖೆಗೆ ನೆರವು ಕೋರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗುಪ್ತಚರದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ USAAF ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ ಕಚೇರಿಯ ಜನರಲ್ ಶ್ಲುಜೆನ್‌ರಿಂದ FBIಗೆ ಬಂದ ಪತ್ರವಿದು.</ref> ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಯುಪಡೆಯ ತನಿಖೆಯು ಈ ರೀತಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು: "ಈ 'ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆ'ಯ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವಂಥಾದ್ದಲ್ಲ. ಏನೋ ಒಂದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸುತ್ತಲೂ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದೆ."<ref>[http://www.nicap.org/loedding/LoeddingBook.pdf ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ ಲೋಡ್ಡಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಸಾಸರ್‌ ವೇವ್‌ ಆಫ್ 1947], ಸಾರಾ ಕೊನ್ನರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೈಕೇಲ್ ಹಾಲ್, ವೈಟ್‌ ರೋಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ಆಲ್ಬುಕರ್ಕ್‌, ೧೯೯೮. ''ಚಾಪ್ಟರ್ ೪: ದಿ ಆನ್‌ಸ್ಲಾಟ್‌''. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಕರ್ನಲ್ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಿ. ಗ್ಯಾರೆಟ್‌ರ ಮಧ್ಯಂತರ ವರದಿಯನ್ನು ಇದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿದೆ.</ref> [[ರೈಟ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌‌|ರೈಟ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಏರ್ ಮಟೀರಿಯಲ್ ಕಮಾಂಡ್‌|ಏರ್ ಮಟೀರಿಯಲ್ ಕಮಾಂಡ್‌ನ]] ಗುಪ್ತಚರ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು ನಡೆಸಿದ ಮುಂದುವರಿದ ಅವಲೋಕನವು ಒಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಅದೆಂದರೆ, ಒಂದು ಬಿಲ್ಲೆಯ ಆಕಾರ, ಲೋಹದ ಹೊಳಪುಳ್ಳ ನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸದರಿ ವಸ್ತುಗಳು ಮನುಷ್ಯನಿರ್ಮಿತ ವಿಮಾನದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬ "ವಿದ್ಯಮಾನವು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟುಕಥೆಯಲ್ಲ". "ಹತ್ತುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಬೇಕೆಂದರೆ ಹಾಗೆ ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಅತೀವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ" ಅವು ಹೊಂದಿದ್ದವು. "ಸ್ನೇಹಪರ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ರೆಡಾರ್‌ನ ನೆರವಿನಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ" ಶಬ್ದ ಮಾಡುವ, ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ, ಮತ್ತು "ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು" ಹೋಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ ವಾಹನ ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ, ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ವಾಯುಪಡೆಯ ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖಾ ಕಾರ್ಯವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು ಎಂದು ೧೯೪೭ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಸಹಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದೂ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>USAFನ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜನರಲ್ [[ನಾಥನ್‌ ಟ್ವೈನಿಂಗ್‌|ನಾಥನ್‌ ಟ್ವೈನಿಂಗ್‌ರಿಂದ]] ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ, [http://www.majesticdocuments.com/pdf/twiningopinionamc_23sept47.pdf 1947ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರ ಟ್ವೈನಿಂಗ್ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರ] ವು ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳೂ ಸೇರಿರಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಆ ಅಂಗಗಳೆಂದರೆ: ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾಪಡೆ, [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೋಗ]], ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಜಂಟಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ, ವಾಯುಪಡೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಕಮಿಟಿ ಫಾರ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್‌]] (NACA), ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ [[RAND]], ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಎನರ್ಜಿ ಫಾರ್ ದಿ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್‌ ಆಫ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌]] (NEPA) ಯೋಜನೆ.</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ೧೯೪೭ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ವಾಯುಪಡೆಯ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಸೈನ್‌|ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಸೈನ್‌ನ]] ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಯಿತು. ಇದು ಭೂಮ್ಯತೀತ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆಯುವಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಆರಂಭಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ೧೯೪೮ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೈನ್‌ ತನಿಖೆಗಾರರು ಆ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವಕ್ಕೆ [[ಮಹಾ-ರಹಸ್ಯದ ಗುಪ್ತಚರ ಅಂದಾಜು]] ಒಂದರ ದಾಖಲೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೀಡಿದರು. [[ವಾಯುಪಡೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]] [[ಹಾಯ್ಟ್‌ ವ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಇದನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಮುಚ್ಚಿಡಲಾಗಿದ್ದ ಈ ವರದಿಯ ಇರುವಿಕೆಯು, ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದ ಆ ತಂಡದೊಳಗಿನ ಹಲವು ಮಂದಿಯಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. [[ಜೆ. ಅಲನ್ ಹೈನೆಕ್‌]] ಎಂಬ ಓರ್ವ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗೂ USAFನ ಸಮಾಲೋಚಕ ಮತ್ತು USAFನ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್‌|ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್‌ನ]] ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಜೆ. ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌]] ಇವರೇ ಆ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌, ಅಧ್ಯಾಯ. ೩</ref> ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಸೈನ್‌ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ೧೯೪೮ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಗ್ರಜ್‌]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಗ್ರಜ್‌ ಕೈಗೊಂಡ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತನಿಖೆಗಳಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವಾಯುಪಡೆಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ೧೯೫೧ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇದನ್ನು [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುಸಂಘಟಿಸಿ, ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌ಗೆ ಇದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊರಿಸಿದರು. ಕಾಂಡಾನ್‌ ಸಮಿತಿಯ ಋಣಾತ್ಮಕ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕ ಆಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ, ಬ್ಲೂ ಬುಕ್ ಯೋಜನೆಯು ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ UFO ಕುರಿತಾದ ವಾಯುಪಡೆಯ ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖೆಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡಂತಾದವು. ಆದರೂ, ೧೯೭೦ ನಂತರವೂ UFO ಕುರಿತ U.S. ಸರ್ಕಾರದ ರಹಸ್ಯ ತನಿಖೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದವೆಂದು ಬೋಲೆಂಡರ್ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ೧೯೬೯ರ ಒಂದು USAF ದಾಖಲೆಪತ್ರ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದವು. "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದಾದ ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ವರದಿಗಳು... ಬ್ಲೂ ಬುಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಗಳಲ್ಲ" ಎಂದು ಮೊದಲು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ ಬೋಲೆಂಡರ್ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರವು, ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್‌ ತನಿಖೆಯ ಆಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದ UFO ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು. ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅದು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದಾದ UFOಗಳ ಕುರಿತ ವರದಿಗಳನ್ನು ಇದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾದ ವಾಯುಪಡೆಯ ಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. <ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಸಕ್ತ USAFನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು [http://www.theblackvault.com/documents/ufos/AFI10-206.pdf ವಾಯುಪಡೆಯ ಸೂಚನೆ (AFI)10-206] ಯಲ್ಲಿವೆ. ಇದರ ೫.೭.೩ನೇ ವಿಭಾಗವು (ಪುಟ ೬೪) "ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು" ಮತ್ತು "ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿಮಾನ"ದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು, ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿರುವ ಆದರೆ ರೂಢಿಗತ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ವಿಮಾನ, ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು, ಮೇಲ್ಮೈ ಹಡಗುಗಳು ಅಥವಾ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಿಪಣಿ ಎಚ್ಚರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ, ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ "ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು" ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ನಿಯಮ ೫E (ಪುಟ ೩೫)ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, U.S. ವಾಯುಪಡೆಯ ಅಕೆಡೆಮಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮದಲ್ಲಿ UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಭಾವ್ಯ ಭೂಮ್ಯತೀತ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರುವುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿಯು ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಾಗ, ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದ ವಾಯುಪಡೆಯು ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಹಳತಾದುದೆಂದು ತಿಳಿಸಿ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾಂಡಾನ್‌ ವರದಿಯ ಋಣಾತ್ಮಕ ತೀರ್ಮಾನಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>http://www.cufon.org/cufon/afu.htm ವಾಯುಪಡೆ ಅಕೆಡೆಮಿ UFO ಸಾಮಗ್ರಿ</ref> ''ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆ'' ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಪದದ ಬದಲಿಗೆ ''UFO'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕೆಂಬ ಸಲಹೆಯನ್ನು ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌ ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೀಡಿದ. ಅವುಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಿನ್ನತೆಗೆ ''[[ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆ]]'' ಎಂಬ ಪದ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ''UFO'' ವನ್ನು ''ಯು-ಫೊ'' (you-foe) ಎಂಬ ಪದದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌ನ ಸಲಹೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಅದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನೂ ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅಂದರೆ, ''U.F.O.'' ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ವಾಯುಪಡೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಆ ಪದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ೧೯೫೪ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗೆ "UFOB" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವಾಗಿ ವಾಯುಪಡೆಯು ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್‌ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ತಾನು ಬರೆದ ''ದಿ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಆನ್ ಅನ್‌ಐಡೆಂಟಿಫೈಡ್‌ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಅಧ್ಯಯನಾ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌ ವಿವರಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nicap.dabsol.co.uk/Rufo.htm |title=The Report on Unidentified Flying Objects |first=Francis L. |last=Ridge |work=National Investigations Committee on Aerial Phenomena |accessdate=2006-08-19 |archive-date=2005-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050920102857/http://www.nicap.dabsol.co.uk/Rufo.htm |url-status=dead }}</ref> ೧೯೫೩ ಮತ್ತು ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾದ<ref>{{Cite web |url=http://www.foia.af.mil/shared/media/document/AFD-070703-004.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-21 |archive-date=2012-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910051437/http://www.foia.af.mil/shared/media/document/AFD-070703-004.pdf |url-status=dead }}</ref> [http://en.wikisource.org/wiki/Air_Force_Regulation_200-2 ವಾಯುಪಡೆ ಕಟ್ಟುಪಾಡು 200-2] ಎಂಬ ಕಟ್ಟಳೆಯು ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಯೊಂದನ್ನು ("UFOB") ಈ ರೀತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ: "ಯಾವ ವಾಯುಗಾಮಿ ವಸ್ತುವು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಶೈಲಿ, ಏರೊಡೈನಮಿಕ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಅಥವಾ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸದ್ಯದ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ವಿಮಾನಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮಾದರಿಗಳಿಗಿಂತ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಯೋ, ಅಥವಾ ಯಾವುದನ್ನು ಒಂದು ಸುಪರಿಚಿತ ವಸ್ತುವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೋ ಅದನ್ನು ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆ ಎನ್ನಬಹುದು". ಸದರಿ ಕಟ್ಟಳೆಯು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ, "ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಗಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯವಾಗಿ" UFOBಗಳ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಮತ್ತು "ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು" ಎಂದೂ ಹೇಳಿತು. ಜನರಿಗೆ ಏನೆಂದು ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ, "ಸದರಿ ವಾಯುಗಾಮಿ ವಸ್ತುವು ಒಂದು ಸುಪರಿಚಿತ ವಸ್ತುವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ UFOB ಕುರಿತ ಸುದ್ದಿಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಸಬಹುದು", ಆದರೆ "ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅರಿವಿಗೆ ಬರದ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳು ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂಥ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ATICಯು [ಏರ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಸೆಂಟರ್] ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಹೇಳಿದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು." <ref>{{cite web |url=http://www.foia.af.mil/shared/media/document/AFD-070703-004.pdf |title=Official US Air Force document in pdf format |accessdate=2007-11-12 |archive-date=2012-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910051437/http://www.foia.af.mil/shared/media/document/AFD-070703-004.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://en.wikisource.org/wiki/Transwiki:Air_Force_Regulation_200-2 |title=Wikisource article about Air Force Regulation 200-2 |accessdate=2007-11-12 |archive-date=2008-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080505013115/http://en.wikisource.org/wiki/Transwiki:Air_Force_Regulation_200-2 |url-status=dead }}</ref> ಅಮೆರಿಕಾದ ಸುಪರಿಚಿತ ತನಿಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: * ಮೊದಲು [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಸೈನ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ನಂತರ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]] ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ೧೯೪೭ ರಿಂದ ೧೯೬೯ರವರೆಗೆ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆಯಿಂದ]] ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಗ್ರಜ್‌]]. * [[ಗ್ರೀನ್‌ ಫೈರ್‌ಬಾಲ್ಸ್‌]] (೧೯೪೮–೧೯೫೧) ಕುರಿತಾಗಿ U.S. ಸೇನೆ/ವಾಯುಪಡೆಯು ನಡೆಸಿದ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಟ್ವಿಂಕಲ್ ತನಿಖೆ. * ಸ್ವೀಡಿಷ್‌, U.K., U.S., ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್‌ ಸೇನೆಗಳು ಕೈಗೊಂಡ [[ಪ್ರೇತ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು]] ತನಿಖೆಗಳು (೧೯೪೬–೧೯೪೭). * ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತನಿಖೆಯ ಕಚೇರಿಯಿಂದ (OS/I) ನಡೆಸಲಾದ ರಹಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ (೧೯೫೨–೫೩). * ರಹಸ್ಯಾತ್ಮಕ CIA [[ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್‌ ಸಮಿತಿ]] (೧೯೫೩) * [[ಬ್ಯಾಟೆಲ್ಲೆ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌|ಬ್ಯಾಟೆಲ್ಲೆ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಿಂದ]] ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ USAFನ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್ ವಿಶೇಷ ವರದಿ ಸಂ. 14]] (೧೯೫೧–೧೯೫೪) ರಹಸ್ಯ ತನಿಖೆ. * [[NASA|NASAದಿಂದ]] ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್‌ ವರದಿ]] (೧೯೬೦). * ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಕಾಂಡಾನ್‌ ಸಮಿತಿ]] (೧೯೬೬–೧೯೬೮). * [[RAND]] ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಆಂತರಿಕ ತನಿಖೆ (೧೯೬೮).<ref>[http://www.theblackvault.com/documents/ufoswhattodo.pdf ಜಾರ್ಜ್‌ ಕೋಚರ್‌, ''UFOಸ್‌: ವಾಟ್‌ ಟು ಡು", RAND ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌, 1968'' ]; UFO ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಲೋಕನ, ಪ್ರಕರಣದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಆಧಾರಕಲ್ಪನೆಯ ಅವಲೋಕನ, ಶಿಫಾರಸುಗಳು</ref> * ಖಾಸಗಿಯಾದ [[ಸ್ಟರ್ರಾಕ್‌ ಸಮಿತಿ]] (೧೯೯೮). ೧೯೪೦ರ ದಶಕದ ಒಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ U.S. ಸೇನೆಯು ಈ ಹಿಂದೆ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಇಂಟರ್‌ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಫಿನಾಮಿನನ್ ಯುನಿಟ್‌]] (IPU) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಕುರಿತು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬಂದಿಲ್ಲ. IPUನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರತಿ-ಗುಪ್ತಚರ ವಿಭಾಗದ ಸೇನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಂದ ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ UFO ಸಂಶೋಧಕ [[ತಿಮೋಥಿ ಗುಡ್]] ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ವಿವರಣೆ ಹೀಗಿತ್ತು: "..ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯ ಸ್ಥಾಪಿತಸ್ಥಿತಿಗೆ ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಂಗವುಂಟಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಪುನಃ ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಈ ತುಕಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೂ BLUEBOOK ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ U.S.ನ [[ವಾಯುಪಡೆಯ ವಿಶೇಷ ತನಿಖೆಗಳ ಕಚೇರಿ|ವಾಯುಪಡೆಯ ವಿಶೇಷ ತನಿಖೆಗಳ ಕಚೇರಿಯ]] ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ." IPU ದಾಖಲೆಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>ಗುಡ್‌ (೧೯೮೮), ೪೮೪</ref> [[FOIA|FOIAಯ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಾವಿರಾರು ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳೂ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, U.S.ನ ಅನೇಕ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿವೆ (ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿವೆ). ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ]] (DIA), [[FBI]], [[CIA]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ]] (NSA)ಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ವಾಯುಪಡೆ, ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸೇನಾ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.<ref>ಈ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಈಗ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. [https://web.archive.org/web/20040810064721/http://foia.fbi.gov/foiaindex/ufo.htm FBI FOIA site] ನಂತಹ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ FOIA ವೆಬ್‌ಸೈಟುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, "The Black Vault"ನಂತಹ ಖಾಸಗಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲೂ ಇವು ಲಭ್ಯವಿವೆ. USAF, ಭೂಸೇನೆ, CIA, DIA, DOD, ಮತ್ತು NSAಯಿಂದ ಪಡೆದ U.S. ಸರ್ಕಾರದ ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ UFO-ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳ ಒಂದು [http://www.theblackvault.com/modules.php?name=core&amp;showPage=true&amp;pageID=25 ಪತ್ರಾಗಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091209103717/http://www.theblackvault.com/modules.php?name=core&showPage=true&pageID=25 |date=2009-12-09 }} ವನ್ನು ಈ ಖಾಸಗಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಹೊಂದಿದೆ.</ref> UFOಗಳ ಬಗೆಗಿನ ತನಿಖೆಯು ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದು ಅವರು U.Sನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್ಸ್‌ ಕಮಿಟಿ ಆನ್ ಏರಿಯಲ್ ಫಿನಾಮಿನ]] (NICAP, ೧೯೫೬ರಿಂದ ೧೯೮೦ರವರೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು), [[ಏರಿಯಲ್ ಫಿನಾಮಿನ ರೀಸರ್ಚ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌]] (APRO, ೧೯೫೨–೧೯೮೮), [[ಮ್ಯುಚುಯಲ್ UFO ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌]] (MUFON, ೧೯೬೯–), ಮತ್ತು [[ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ UFO ಸ್ಟಡೀಸ್‌]] (CUFOS, ೧೯೭೩–). == ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರಕರಣಗಳು == ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಯೊಂದನ್ನು ಜಪಾನಿಯರ [[ವಾಯುದಾಳಿ|ವಾಯುದಾಳಿಯ]] ಒಂದು ಭಾಗ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದ್ದ ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿನ [[ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಸಮರ]]. ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು US ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು [[ರೋಸ್‌ವೆಲ್‌ ಘಟನೆ|ರೋಸ್‌ವೆಲ್‌ ಘಟನೆಯು]] ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. UFO ಅಪ್ಪಳಿಸಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ US ಮಿಲಿಟರಿಯು ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತೆಂದು ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು. ಗಂಟೆಯಾಕಾರದ ವಸ್ತುವೊಂದು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದುದನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕಂಡರೆಂದು ಹೇಳಲಾದ [[ಕೆಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಘಟನೆ]]. ಈ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನೆ ಹಿಲ್‌ ಅಪಹರಣ|ಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನೆ ಹಿಲ್‌ ಅಪಹರಣವು]] ವರದಿಯಾದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಅಪಹರಣ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. === ಕೆನಡಾದ ತನಿಖೆ === ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು]] ಕೆನಡಾದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬಂದ UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ ವರದಿಗಳು, ದೃಶ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ತನಿಖೆಗಳ ಕುರಿತು ವ್ಯವಹರಿಸಿದೆ. [[ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿನ ಡುಹಾಮೆಲ್‌|ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿನ ಡುಹಾಮೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬಂದ [[ಬೆಳೆಯ ವರ್ತುಲಗಳ]] ಕುರಿತಾಗಿ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, [[ಮನಿಟೋಬಾ|ಮನಿಟೋಬಾದಲ್ಲಿನ]] [[ಫಾಲ್ಕನ್ ಸರೋವರದ ಘಟನೆ]] ಮತ್ತು [[ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ|ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾದಲ್ಲಿನ]] [[ಷಾಗ್ ಬಂದರು ಘಟನೆ|ಷಾಗ್ ಬಂದರು ಘಟನೆಗಳನ್ನು]] ಅದು ಈಗಲೂ "ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗದ" ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.collectionscanada.gc.ca/ufo/ ಕೆನಡಾದ ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು: ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶೋಧ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160116131034/http://www.collectionscanada.gc.ca/ufo/ |date=2016-01-16 }}, ಕೆನಡಾದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಪತ್ರಾಗಾರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯತಃ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ</ref> ಕೆನಡಾದ ಮುಂಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ, [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್‌]] (೧೯೫೦–೧೯೫೪) ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಸ್ಟೋರಿ]] (೧೯೫೨–೧೯೫೪) ಸೇರಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ [[ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ|ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯ]] ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಆ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಕೆನಡಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ರೇಡಿಯೋ ಇಲಾಖೆಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ [[ವಿಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಬಿ. ಸ್ಮಿತ್‌]] ವಹಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಇವರು ಭೂಮ್ಯತೀತ ಮೂಲಗಳ ಕುರಿತು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. == ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರಕರಣಗಳು == [[ಷಾಗ್‌ ಬಂದರು ಘಟನೆ|ಷಾಗ್‌ ಬಂದರು ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ]], UFO ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುವೊಂದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. [[ರಾಯಲ್‌ ಕೆನಡಿಯನ್ ಮೌಂಟೆಡ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌]] ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರು ಇದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಏನನ್ನೂ ಸಹ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚೂ ಕಮ್ಮಿ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು USನ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳು UFO-ಸಂಬಂಧಿತ ಮತ್ತೊಂದು ತಲಾಶೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು. [[ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಷೆಲ್‌ಬೋರ್ನ್‌]] ಎಂಬ ಈ ಪ್ರದೇಶ, ಷಾಗ್‌ ಬಂದರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿತ್ತು. === ಫ್ರೆಂಚ್‌ ತನಿಖೆ === {{Wikinews2|French Space Agency CNES releases UFO files|Pilots spot 'UFOs' near the Channel Islands}}೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚರ [[ಸೆಂಟರ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿ'ಇಟ್ಯೂಡ್ಸ್ ಸ್ಪೇಷಿಯೇಲ್ಸ್‌]] (CNES) ಸಂಸ್ಥೆಯು UFO ದೃಶ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕುರಿತು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ''ಪ್ರಕಟಿಸಿತು''.<ref>[http://www.cnes-geipan.fr ಸೈಟ್‌ ಡು GEIPAN]</ref> ಫ್ರೆಂಚರ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾದ [[CNES|CNESನ]] GEPAN/SEPRA/[[GEIPAN]] (೧೯೭೭–) ಸೇರಿದ್ದು, ಇದು ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಸರ್ಕಾರಿ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ತನಿಖೆಯಾಗಿದೆ. ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾದ ಸುಮಾರು ೬೦೦೦ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ೧೪% ಭಾಗವು ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿವೆ. GEPAN/SEPRA/[[GEIPAN|GEIPANನ]] ಅಧಿಕೃತ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ತಟಸ್ಥ ಅಥವಾ ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸದರಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. UFOಗಳು ನಮ್ಮ ಅರಿವಿನ ಆಚೆಯಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಹಾರುವ ಯಂತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದು, ಅಥವಾ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಅತಿ ಕಷ್ಟದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ ಒಂದು ಭೂಮ್ಯತೀತ ವಸ್ತು ಎಂಬುದು ಅವರು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.ufoevidence.org/documents/doc2008.htm GEIPAN ನಿರ್ದೇಶಕ ವೆಸ್‌ ಸಿಲ್ಲಾರ್ಡ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನ]; [http://www.ufoevidence.org/documents/doc1627.htm SEPRA ನಿರ್ದೇಶಕ ಜೀನ್-ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ವೆಲಾಸ್ಕೊರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳು]; [http://www.ufoevidence.org/documents/doc1626.htm ನಿರ್ದೇಶಕ ಕ್ಲಾಡ್‌ ಪೋಹರ್‌ರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ 1978ರ GEPAN ವರದಿ ].</ref> ಫ್ರೆಂಚರ [[COMETA]] ಸಮಿತಿಯು (೧೯೯೬–೧೯೯೯) ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದವರು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದ ಅಂತಿಮ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ CNES ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ವಾಯುಪಡೆಯ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸೇನಾ ಗುಪ್ತಚರ ವಿಶ್ಲೇಷಕರೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅದರಂತೆ, ವಿವರಿಸಲು ಅತಿ ಕಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಭೂಮ್ಯತೀತ ಊಹಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿವರಣೆಯನ್ನು COMETA ಸಮಿತಿಯು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ದೂಷಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು.<ref>[http://www.ufoevidence.org/newsite/files/COMETA_part1.pdf COMETA ವರದಿ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್), ಭಾಗ1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706035943/http://www.ufoevidence.org/newsite/files/COMETA_part1.pdf |date=2010-07-06 }}; [http://www.ufoevidence.org/newsite/files/COMETA_part2.pdf COMETA ವರದಿ, ಭಾಗ2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090716113351/http://www.ufoevidence.org/newsite/files/COMETA_part2.pdf |date=2009-07-16 }}; [http://www.cufos.org/cometa.html ಗಿಲ್ಡಾಸ್‌ ಬೌರ್ಡಾಯ್ಸ್‌ ನೀಡಿರುವ COMETA ವರದಿ ಸಾರಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102101945/http://www.cufos.org/cometa.html |date=2010-01-02 }}; [http://www.cufos.org/cometa.pdf CUFOSನ ನಿದೇರ್ಶಕ ಮಾರ್ಕ್‌ ರೋಡ್‌ಘಿಯರ್ ನೀಡಿರುವ ಸಾರಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100108063006/http://www.cufos.org/cometa.pdf |date=2010-01-08 }}</ref> === ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ತನಿಖೆ === UFO ದೃಶ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಲ್ಪಿತ ಕಥೆಗಳ ಕುರಿತು UKಯು ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪದ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಇಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ತನಿಖೆಗಳ ತಿರುಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅವಗಾಹನೆಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. UFO ದೃಶ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ, ೧೯೭೮ ರಿಂದ ೧೯೮೭ರವರೆಗಿನ, ಎಂಟು ಕಡತಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು [[ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ|ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ]] ವತಿಯಿಂದ UKಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪತ್ರಾಗಾರಕ್ಕೆ ೨೦೦೮ರ ಮೇ ೧೪ರಂದು ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.nationalarchives.gov.uk/ufos UK ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪತ್ರಾಗಾರಗಳು]</ref> ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಾರದೆ ಇದರ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಕಡತಗಳು ಅಂಥ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಮಹಾರಹಸ್ಯವೆಂಬಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ೨೦೧೨ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೨೦೦ ಕಡತಗಳು ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಗರೇಟ್‌ ಥ್ಯಾಚರ್‌|ಮಾರ್ಗರೇಟ್‌ ಥ್ಯಾಚರ್‌ರಂತಹ]] ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಬಂದ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಕಡತಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಸಂಶೋಧಕರಿಂದ ಮನವಿಗಳು ಬಂದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ [[ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಾಯಿದೆ|ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಾಯಿದೆಯ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಈ ಕಡತಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7398108.stm UFO ದೃಶ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ news.bbc.co.uk ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಕಡತಗಳು]</ref> ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಾಟರ್‌ಲೂ ಸೇತುವೆ|ವಾಟರ್‌ಲೂ ಸೇತುವೆಯ]] ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಈ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಯಾದರೂ ಅವು ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080530014056/http://afp.google.com/article/ALeqM5j0OnawpQKsmDXbJAce-OI5EiUgHQ AFP ಲೇಖನ: ಬ್ರಿಟನ್ಸ್‌ 'ಸ್ಪಾಟೆಡ್' UFOಸ್‌, ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಸೇ]</ref> ೨೦೦೮ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦ರಂದು UFO ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡತಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಇಂಥ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವು ವಿವರವನ್ನು ಹೊರಗೆಡವುತ್ತಾ, ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ [[ಆಲಿಟೇಲಿಯಾ]] ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಿಮಾನವೊಂದು [[ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು]] ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಒಂದು "[[ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]"ಯು ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ಗೆ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಬಂದಿದ್ದನ್ನು ತಾವು ಕಂಡಿದ್ದಾಗಿ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಅದು ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಇನ್ನೇನು ಘರ್ಷಣೆ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. UFO ಒಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಮಗೆದುರಾದ ಅತಿ ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಎಂದು UFO ಪರಿಣಿತ ಡೇವಿಡ್‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7679145.stm UFO ಒಂದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿಯೇ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ BBC ನ್ಯೂಸ್‌ ಪ್ರಯಾಣ ವಿಮಾನ]</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ತನಿಖೆಗಳಲ್ಲಿ UKಯ [[ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಕೂಟ|ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಕೂಟವು]] ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಇದರ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯು ೫೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ UFO ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ತಪ್ಪಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಳಂತೆ, ದೃಷ್ಟಿಭ್ರಮೆಗಳಂತೆ, ಮಾನಸಿಕ ಭ್ರಾಂತಿಗಳಂತೆ ಅಥವಾ ಕೀಟಲೆಯ ತಂತ್ರ ಎಂಬಂತೆ ವಿವರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕಾರ್ಯನಿರತ ಕೂಟವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. 'ಒಂದಷ್ಟು ಪ್ರಕೃತ ಪುರಾವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುವವರೆಗೆ, ಈಗಾಗಲೇ ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ನಿಗೂಢ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಬೇಡ ಎಂದು ಈ ಮೂಲಕ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ' ಎಂದು ಸದರಿ ವರದಿಯು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ೧೯೯೬ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ದ ನಡುವೆ UKಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ (MoD) UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. "ಅನ್‌ಐಡೆಂಟಿಫೈಡ್‌ ಏರಿಯಲ್ ಫಿನಾಮಿನ ಇನ್‌ ದಿ UK ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ರೀಜನ್‌" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ವರದಿಗೆ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಕಂಡೈನ್‌]] ಎಂಬ ಸಂಕೇತನಾಮವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾನವ-ನಿರ್ಮಿತ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯೇ UFO ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಈ ವರದಿಯು ಹಿಂದಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ವರದಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸರಣಿ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು: "[[UAP|UAPಯ]] ಸಾವಿರಾರು ವರದಿಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕದ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವೂ ವರದಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ UK ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ [[SIGINT]], [[ELINT]] ಅಥವಾ ವಿಕಿರಣಾ ಮಾಪನಗಳಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಯೋಜನದ ವಿಡಿಯೋ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರ [[IMINT]] ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ವರದಿಯು ಸೂಚಿಸಿತು. ವರದಿಯು ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, "UKADRನಲ್ಲಿ [UKಯ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯ] ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಯಾವುದೇ UAPಯು, ಯಾವುದೇ ಚುರುಕುಬುದ್ಧಿಯ (ಭೂಮ್ಯತೀತ ಅಥವಾ ಪರದೇಶಿ) ಮೂಲಗಳಿಂದ ಆದ ಹಠಾತ್‌ ದಾಳಿ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಹಗೆತನದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಏನೂ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ೧೯೯೧ರಿಂದ ೧೯೯೪ರವರೆಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ UFO ವಿಭಾಗದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ [[ನಿಕ್‌ ಪೋಪ್‌]] ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ತಾನು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ೮೦ %ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಗೊತ್ತಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಮಾನದ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೆ (ಸುಮಾರು ೧೫ %ನಷ್ಟು ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ), ಸುಮಾರು ೫ %ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು "ಯಾವುದೇ ರೂಢಿಗತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿದ್ದವು." ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧದ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಅತೀವ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಅಂದರೆ, ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು ಅಥವಾ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ರೆಡಾರ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಸಮರ್ಥನೆ ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೊ/ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಂಥ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಮಾನವ ಮೂಲವೊಂದನ್ನೂ ಮೀರಿದ ವೇಗಗಳು ಹಾಗೂ ಕುಶಲ ಚಾಲನೆಯನ್ನುಳ್ಳ, ಸ್ಪಷ್ಟ ರಚನೆಯ ವಾಹನವನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.nickpope.net/faq.htm |title=ನಿಕ್‌ ಪೋಪ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2010-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100514064744/http://www.nickpope.net/faq.htm |url-status=dead }}</ref> ಭೂಮ್ಯತೀತ ವಿವರಣೆಯೊಂದರ ಕೊರತೆಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ಮೂಲಕ (ಅದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕದಿದ್ದರೂ), UFO ವಿದ್ಯಮಾನವು ಒಂದು ಅಪ್ಪಟ ನಿಜವಾದ ಸಂಗತಿ ಎಂದು ನಂಬುವ ಪೋಪ್‌, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಮತ್ತು ವಾಯುಮಾರ್ಗದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಂಭೀರವಾದ ಚರ್ಚಾವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ರೆಂಡೆಲ್‌ಶಾಮ್‌ ಕಾಡಿನ ಘಟನೆ|ರೆಂಡೆಲ್‌ಶಾಮ್‌ ಕಾಡಿನ ಘಟನೆಯಂತಹ]] ಕಂಗೆಡಿಸುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ಮತ್ತು UFOಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ರಾಜಕೀಯಗಳನ್ನು ''ಓಪನ್ ಸ್ಕೈಸ್‌, ಕ್ಲೋಸ್ಡ್‌ ಮೈಂಡ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್‌ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರಕರಣಗಳು == ರೆಂಡೆಲ್‌ಶಾಮ್‌ ಬಳಿಯಿರುವ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ [[ರೆಂಡೆಲ್‌ಶಾಮ್‌ ಕಾಡಿನ ಘಟನೆ]] ಮತ್ತು ಬೆಂಟ್‌ವಾಟರ್ಸ್‌ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ UFOಗಳನ್ನು ತಾವು ನೋಡಿರುವುದಾಗಿ US ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳೆರಡೂ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳಿದ್ದವು. ಈ ಪ್ರಕರಣವು ೧೯೮೦ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು, US ಮತ್ತು RAFಗಳೆರಡರ ಸೇನಾ ನೆಲೆಯ ಬಳಿ ಹಲವಾರು ರಾತ್ರಿಗಳವರೆಗೆ ಅದು ಸಂಭವಿಸಿತು. === ಉರುಗ್ವೆಯ ತನಿಖೆ === ಉರುಗ್ವೆಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ೧೯೮೯ರಿಂದಲೂ UFO ಕುರಿತಾದ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, ಇದುವರೆಗೂ ೨೧೦೦ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಅದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ೪೦ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ (ಸುಮಾರು ೨%ನಷ್ಟು) ಮಾತ್ರವೇ ಯಾವುದೇ ರೂಢಿಗತ ವಿವರಣೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವು ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ರಹಸ್ಯಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಆಚೆಯಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿವರಣೆ ನೀಡದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಜೆಟ್‌ ಅಡೆತಡೆಗಳು, ಅಪಹರಣಗಳು, ಪಶು ಊನಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ಇಳಿದಾಣದ ಜಾಡಿನ ಭೌತಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ತನಿಖೆಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿರುವ ಕರ್ನಲ್ ಏರಿಯಲ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಝ್‌ ತಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಇಳಿದಾಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಮಣ್ಣಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಆಗಿರುವ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜನೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಮಾನವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಾತಾವರಣದ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ, ವಿದೇಶಿ ವಾಯುಪಡೆಯೊಂದರಿಂದ ಬಂದ ವಿಮಾನದಿಂದ ಇಳಿಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಭೂಮ್ಯತೀತ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತದವರೆಗಿನ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರಬಹುದು. ದೂರದ ಪ್ರಪಂಚಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಾವು ಅನ್ವೇಷಕಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಇದೂ ಸಹ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಅನ್ವೇಷಕವಾಗಿರಬಹುದು. UFO ವಿದ್ಯಮಾನವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ನಮ್ಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಭೂಮ್ಯತೀತ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದನ್ನು ವಾಯುಪಡೆಯು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ."<ref>[http://ovnipress.com/not/2009/06/OP20090607-ElPais-Hay40CasosOvniSinExplicacionEnUruguay.pdf 'ಎಲ್ ಪೇಸ್‌', ಮಾಂಟೆವಿಡಿಯೊ,ಉರುಗ್ವೆ, ಜೂನ್ 6, 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100821114436/http://ovnipress.com/not/2009/06/OP20090607-ElPais-Hay40CasosOvniSinExplicacionEnUruguay.pdf |date=2010-08-21 }}; [http://www.inexplicata.blogspot.com ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾಂತರ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಕೊರ್ರೇಲ್ಸ್‌ರಿಂದ]</ref> === ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ವರದಿಗಳು === ಎಲ್ಲಾ ಅಜ್ಞಾತ ವರದಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ೧ %ನಷ್ಟು<ref>{{Cite web |url=http://www.cufos.org/BB_Unknowns.html |title=ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್ ಅಜ್ಞಾತ ಸಂಗತಿಗಳ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2013-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130630035534/http://www.cufos.org/BB_Unknowns.html |url-status=dead }}</ref> ಭಾಗವು ಹವ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರ ದೂರದರ್ಶಕಗಳ (ಕ್ಷಿಪಣಿ ಅನ್ವೇಷಕಗಳು ಅಥವಾ ಸಮೀಕ್ಷಕಗಳಂತಹುದು) ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ವಾಯುಪಡೆಯ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]] ಕಡತಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ, ಆಗ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್‌ಗೆ ಓರ್ವ ಸಮಾಲೋಚಕನಾಗಿದ್ದ [[ಜೆ. ಅಲನ್ ಹೈನೆಕ್‌]] ಎಂಬ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ೪೫ ಒಡನಾಡಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಅವರಲ್ಲಿ ಐವರು (ಸುಮಾರು ೧೧%ನಷ್ಟು) UFO ದೃಶ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ವರದಿ ನೀಡಿದರು. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಪೀಟರ್ ಎ. ಸ್ಟರ್ರಾಕ್‌]] ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಖಗೋಳ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಸ್ಟ್ರನಾಟಿಕ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಸ್ಟ್ರನಾಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಸ್ಟ್ರನಾಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ]] ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಿಳಿಸಿದವರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ೫%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ತಾವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರ ಕುರಿತಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಮೂರು [[ಗ್ರೀನ್‌ ಫೈರ್‌ಬಾಲ್ಸ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು UFO ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ [[ಕ್ಲೈಡ್‌ ಟಾಮ್‌ಬಾಗ್‌]] ಎಂಬ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, UFOಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭೂಮ್ಯತೀತ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು (ETH) ಬೆಂಬಲಿಸಿದ. ಜೊತೆಗೆ, ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳದೆಯೇ ಇದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು "ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ"ರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತನಗನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದ. [[ಲಿಂಕನ್ ಲೆಪಾಝ್‌]] ಎಂಬ ಮತ್ತೋರ್ವ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿನ ಗ್ರೀನ್‌ ಫೈರ್‌ಬಾಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು UFOನ ಇತರ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಗಿದ್ದ ವಾಯುಪಡೆಯ ತನಿಖೆಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ. ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದ ಎರಡು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಲೆಪಾಝ್‌ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಗ್ರೀನ್‌ ಫೈರ್‌ಬಾಲ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಒಂದು ಬಿಲ್ಲೆಯ-ಥರದ ಆಕೃತಿಯ ಅಸಹಜ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು. (ಟಾಮ್‌ಬಾಗ್‌ ಮತ್ತು ಲೆಪಾಝ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ೧೯೫೨ರ ಹೈನೆಕ್‌ನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.) ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಯಾಣ ವಿಮಾನದ ಕಿಟಕಿಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಹೈನೆಕ್‌ ಸ್ವತಃ ಎರಡು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಿದ್ದ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಆತನಿದ್ದ ಸದರಿ ವಿಮಾನದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿಬರುವಂತಿದ್ದ ಬಿಲ್ಲೆಯಂತಹ ವಸ್ತುವೊಂದರದ್ದಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಹೈನೆಕ್‌ನ ''ದಿ UFO ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಹೈನೆಕ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ೧೯೭೨, ಪುಟ ೫೨</ref> UFOನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯುವವನಾದ [[ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಮೆಂಝೆಲ್‌]] ಸಹ ನಂತರ [[1949ರಲ್ಲಿ ಒಂದು UFO ವರದಿ|1949ರಲ್ಲಿ ಒಂದು UFO ವರದಿಯನ್ನು]] ದಾಖಲಿಸಿದ. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ, [[ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ UFO ಸ್ಟಡೀಸ್‌|ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ UFO ಸ್ಟಡೀಸ್‌ಗಾಗಿ]] (CUFOS) ಗೆರ್ಟ್‌ ಹೆಲ್ಬ್‌ ಮತ್ತು ಹೈನೆಕ್‌ರಿಂದ ವಿವಿಧ ಹವ್ಯಾಸಿ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸಂಘಗಳ ೧೮೦೦ ಸದಸ್ಯರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. "ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಅತಿವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ವಸ್ತುವೊಂದು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡಿರುವುದನ್ನು ನೀವೆಂದಾದರೂ ಕಂಡಿದ್ದೀರಾ?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಇವರ ಪೈಕಿ ೨೪ %ನಷ್ಟು ಮಂದಿ "ಹೌದು" ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ UFO ರಿಪೋರ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ([[CUFOS]]) ಮರುಮುದ್ರಣಗೊಂಡ ಹರ್ಬ್‌/ಹೈನೆಕ್ ಹವ್ಯಾಸಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಮೇ ೨೦೦೬, ಪುಟಗಳು ೧೪–೧೬</ref> === UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ದಾಖಲೆಗಳು === ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಂದ ವಿವರ್ಗೀಕೃತ ಹಾಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ರಹಸ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ೪,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಟಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು ಎಂದು [[ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವಾಲ್ಟ್‌]] ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ದಾಖಲೆಯು [[2009|2009ರ]] [[ಆಗಸ್ಟ್‌|ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://community.theblackvault.com/articles/entry/United-Kingdom-UFO-Documents |title='ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ವಾಲ್ಟ್‌', ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009 |access-date=2009-12-21 |archive-date=2010-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100228200756/http://community.theblackvault.com/articles/entry/United-Kingdom-UFO-Documents |url-status=dead }}</ref> [[ರೆಂಡೆಲ್‌ಶಾಮ್‌ ಅರಣ್ಯ ಘಟನೆ]], [[ಬೆಳೆಯ ವರ್ತುಲಗಳು]], ಸಮಾಧಿಯೊಂದರ ಮೇಲಿನ ಒಂದು UFO ದಾಳಿ ಮತ್ತು [[ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಯ ಅಪಹರಣ]] ಸಮರ್ಥನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ವರದಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://documents.theblackvault.com/documents/ufos/UK/aug-2009-highlights-guide.pdf 'ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ವಾಲ್ಟ್‌', ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009]</ref> == UFOಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ == {{Main|Identification studies of UFOs}} [[ಚಿತ್ರ:Fata Morgana as UFO.jpg|200px|thumb|ಖಗೋಳೀಯ ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಫ್ಯಾಟಾ ಮೋರ್ಗಾನಾ ಎಂಬ ಒಂದು ವಿಧದ ಮರೀಚಿಕೆಯು ಕೆಲವೊಂದು UFO ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ದೂರದ ವಸ್ತುಗಳ ಚಹರೆಯನ್ನು ಫ್ಯಾಟಾ ಮೋರ್ಗಾನಾವು ವರ್ಧಿಸಬಲ್ಲದು ಅಥವಾ ಗುರುತು ಸಿಕ್ಕದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು.<ref name="Offical UFO ತನಿಖೆs in France: the GEPAN/SEPRA Project"> Electromagnetic-Wave Ducting BY V. R. ESHLEMAN</ref>]] ಜಾಗರೂಕ ತನಿಖೆಯ ನಂತರ, ಬಹುಪಾಲು UFOಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ ([[UFOಗಳ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು]] ನೋಡಿ). ಬಹು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡ, UFO ವರದಿಗಳ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾದ ಮೂಲಗಳು ಈ ರೀತಿ ಇವೆ: * ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ವಸ್ತುಗಳು (ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ತಾರೆಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು, [[ಉಲ್ಕೆ|ಉಲ್ಕೆಗಳು]], ಪುನರ್-ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ [[ಗಗನನೌಕೆ]], [[ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಚಂದ್ರ]]) * ವಿಮಾನ ([[ಅಂತರಿಕ್ಷ ಜಾಹೀರಾತು]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ವಿಮಾನ]], [[ಕ್ಷಿಪಣಿ]] [[ಉಡಾವಣೆಗಳು]]) * ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳು ([[ಹವಾಮಾನದ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳು]], ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದ [[ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿ|ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳು]], ಬೃಹತ್ [[ಸಂಶೋಧನಾ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿ|ಸಂಶೋಧನಾ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳು]]) UFO ವರದಿಗಳ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: * ವಾತಾವರಣದ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಮಾನ ([[ಹಕ್ಕಿ|ಹಕ್ಕಿಗಳು]], ಅಸಹಜ [[ಮೋಡ|ಮೋಡಗಳು]], [[ಗಾಳಿಪಟ|ಗಾಳಿಪಟಗಳು]], [[ವಿಕಿರಣ ಸ್ಫೋಟಗಳು]]) * ದೀಪದ ವಿದ್ಯಮಾನ ([[ಮರೀಚಿಕೆ|ಮರೀಚಿಕೆಗಳು]], [[ಫೇಟಾ ಮೊರ್ಗಾನಾ]], [[ಮೂನ್‌ ಡಾಗ್‌|ಮೂನ್‌ ಡಾಗ್‌ಗಳು]], [[ಶೋಧಕದೀಪ|ಶೋಧಕದೀಪಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ನೆಲದೀಪಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ.) * ಕೀಟಲೆಯ ತಂತ್ರಗಳು US ವಾಯುಪಡೆಗಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಟೆಲ್ಲೆ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ವತಿಯಿಂದ ೧೯೫೨–೧೯೫೫ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ [[ಅಧ್ಯಯನ|ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು]] ಈ ವರ್ಗಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಒಂದು "ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ" ವರ್ಗವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಾವು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ೩೨೦೦ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ೨೧.೫ %ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕದೆ ಉಳಿದಿದ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಕರಣಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವುಗಳ ಪೈಕಿ ೩೩ %ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ರಂಜಕವಲ್ಲದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಅಸಮರ್ಥವಾದವು. ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟದಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿನಷ್ಟಿತ್ತು. ([[UFOಗಳ ಗುರುತು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ|UFOಗಳ ಗುರುತು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿನ]] ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ ಕುಸಿತವನ್ನು ನೋಡಿ). ಗುರುತಿಸಲಾದ ೬೯ %ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ೩೮ %ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಉಳಿದ ೩೧ %ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು "ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ" ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು. ತೀರ್ಮಾನವೊಂದನ್ನು ತಳೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೯ %ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ CNES ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೭೭ ಮತ್ತು ೨೦೦೪ರ ನಡುವಣ ನಡೆದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ UFO ತನಿಖೆಯು (GEPAN/SEPRA/GEIPAN) ಸುಮಾರು ೬೦೦೦ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿತು. ಅದರ ಪೈಕಿ ೧೩.೫ %ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಯಾವುದೇ ತರ್ಕಬದ್ದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದರೆ, ೪೬ %ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲಂಥದು ಎನ್ನುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ನಿಸಿದವು, ೪೧ %ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸೂಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. [[CUFOS]] ಸಂಶೋಧಕ [[ಅಲನ್ ಹೆಂಡ್ರಿ]] ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನೇ ತಳೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಅಂದರೆ, ಆತ ತನಿಖೆಗೆ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಶೇಕಡಾವಾರು ಭಾಗವು (<1 %) ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಮೋಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಬಹುತೇಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರಂಜಕವಲ್ಲದ ವಿದ್ಯಮಾನದ ತಪ್ಪಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ಅನನುಭವ ಅಥವಾ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹೆಂಡ್ರಿ ಸೇರಿಸಿದ.<ref>[[ಅಲನ್‌ ಹೆಂಡ್ರಿ]], ''ದಿ UFO ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌: ಎ ಗೈಡ್‌ ಟು ಇನ್‌ವೆಸ್ಟಿಗೇಟಿಂಗ್‌, ಇವ್ಯಾಲ್ಯುಯೇಟಿಂಗ್, ಅಂಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟಿಂಗ್ UFO ಸೈಟಿಂಗ್ಸ್‌'', ೧೯೭೯, ಡಬಲ್‌ಡೇ &amp; ಕಂ., ISBN ೦-೩೮೫-೧೪೩೪೮-೬</ref> ಆದರೂ, ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಂಡ್ರಿಯು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವು [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]] ಅಥವಾ [[ಕಾಂಡಾನ್‌ ವರದಿ|ಕಾಂಡಾನ್‌ ವರದಿಯಂತಹ]] UFO ಕುರಿತಾದ ಇತರ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು. ಈ ಎರಡು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ೬ %ನಿಂದ ೩೦ %ವರೆಗಿನ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದವು. ತಾನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ೮೮.೬ %ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ನಿಚ್ಚಳವಾದ, ರಂಜಕವಲ್ಲದ ವಿವರಣೆಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಹೆಂಡ್ರಿ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಅಥವಾ ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗದ ಮಾಹಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಳಿದ ೨.೮ %ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ. ೭.೧ %ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಕೇವಲ ೧.೫ %ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣ ಮಾತ್ರ ಸಮಂಜಸವೆಂದು ತೋರುವ ವಿವರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವನು ಅಂದುಕೊಂಡ. ಆದರೂ ಸಹ, ವರದಿಗಳ ಉಳಿದ ೮.೬ %ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಆತನಿಗೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. === UFO ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ === {{Listdisp}} ''ಬಗೆಹರಿಯದ'' UFO ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಮಜಾಯಿಷಿ ನೀಡಲು ಹಲವಾರು ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. * [[ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಯು. ಕಾಂಡಾನ್‌]], ೧೯೬೮ರ ತನ್ನ [[ಕಾಂಡಾನ್ ವರದಿ|ಕಾಂಡಾನ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ]] [[ಭೂಮ್ಯತೀತ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಭೂಮ್ಯತೀತ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು]] (ETH) ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೆಲವೊಂದು UFOಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅಥವಾ ಅತಿ ದೂರದ ತಾರೆಯೊಂದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಹವೊಂದರ ಮೇಲಿನ ಗಗನನೌಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯು" ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿದೆ. ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಕೀಹೋ|ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಕೀಹೋನ]] ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಈ ಜನಪ್ರಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದರೂ, ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಕೀಹೋಗಿಂತ ಮುಂಚಿನದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ([[ತೀರ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ವಿಭಾಗವನ್ನು]] ನೋಡಿ). ಗುರುತು ಸಿಗದ ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಜ್ಞರ ನಡುವೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದು ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೆಲವು ರಹಸ್ಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಭೂಮ್ಯತೀತ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ (ETH) ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ತಳೆದಿವೆ, ಅಥವಾ ತಾವು ಸೇರಿದ ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅಧಿಕೃತ ತೀರ್ಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>ಗುಡ್‌ (೧೯೮೮), ೨೩</ref><ref>ತಿಮೋಥಿ ಗುಡ್‌ನಲ್ಲಿ (೨೦೦೭) ನಮೂದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರ, ೧೦೬–೧೦೭, ೧೧೫; USAFE ವಿಷಯ ೧೪, TT ೧೫೨೪, (ಮಹಾ ರಹಸ್ಯ), ೧೯೪೮ರ ನವೆಂಬರ್ ೪, ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ವಿವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಾಗಾರಗಳು, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ D.C.</ref><ref>[http://www.mufon.com/znews_oberth.html ಶುಸ್ಲರ್, ಜಾನ್ ಎಲ್., "ಹಾರುವ ತಟ್ಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವಿಯ ಕುರಿತಾದ ಜರ್ಮನಿಯ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರೊ. ಹರ್ಮನ್ ಓಬರ್ತ್‌ರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು" 2002; ಅಮೆರಿಕದ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿನ ಓಬರ್ತ್‌ರ ಲೇಖನವು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಭಾನುವಾರದ ಪುರವಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ''[[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಟೈಮ್ಸ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103112533/http://mufon.com/znews_oberth.html |date=2010-01-03 }}, ಪುಟ AW೪</ref><ref>[http://www.rense.com/general30/inter.htm FBI FOIA ದಾಖಲೆ ಪತ್ರದ ನಕಲು]; [http://brumac.8k.com/1952YEAROFUFO/1952YEAROFUFO.html ಸುಮಾರು 1952ರ ಅವಧಿಯ ಸೇನಾ/CIA ETH ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಬ್ರೂಸ್‌ ಮಕಾಬೀಯವರ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿನ ಪಠ್ಯದ ಉಲ್ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100305111034/http://brumac.8k.com/1952YEAROFUFO/1952YEAROFUFO.html |date=2010-03-05 }}</ref><ref>ಡೋಲನ್, ೧೮೯; ಗುಡ್‌, ೨೮೭, ೩೩೭; ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌, ಅಧ್ಯಾಯ. ೧೬</ref><ref>ಗುಡ್, ೩೪೭</ref><ref>ಡೇವಿಡ್‌ ಸೌಂಡರ್ಸ್‌, ''UFOಸ್‌?'' ''ಯೆಸ್‌''</ref><ref>[http://www.ufoevidence.org/documents/doc1627.htm ವೆಲಾಸ್ಕೋ ಕೋಟೆಡ್‌ ಇನ್‌ ''ಲಾ ಡಿಪೆಕ್‌ ಡು ಮಿಡಿ'', ಟೌಲೌಸ್‌, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ಏಪ್ರಿಲ್‌ 18, 2004]</ref> * UFOಗಳು ಇತರ ಆಯಾಮಗಳಿಂದ ಅಥವಾ [[ಸಮಾನಾಂತರ ವಿಶ್ವ|ಸಮಾನಾಂತರ ವಿಶ್ವದಿಂದ]] ಹಾಯ್ದು ಬರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ [[ಅಂತರ ಆಯಾಮದ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಅಂತರ ಆಯಾಮದ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವು]] [[ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ವಲ್ಲೀ|ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ವಲ್ಲೀಯಿಂದ]]<ref name="valleedimensions">ಡೈಮೆನ್ಷನ್ಸ್‌: ಎ ಕೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಆಫ್ ಏಲಿಯನ್‌ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್‌, [[ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ವಲ್ಲೀ]], [[ಬ್ಯಾಲಂಟೈನ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌]], ೧೯೮೯. ISBN ೦-೩೪೫-೩೬೦೦೨-೮</ref> ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಾದರೂ, ಅವನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿತ್ತು. * UFO ವರದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿರುವ [[ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ]] ಮಗ್ಗಲುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು, ಅಂತರ ಆಯಾಮದ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಒಂದು ರೂಪಾಂತರವಾಗಿರುವ [[ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ/ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ/ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ]] ನೆರವು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. * ಮಾನಸಿಕ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಜನರು ತಮಗೆ UFO ಕುರಿತಾದ ಅನುಭವಗಳಾದವು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ [[ಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]. * [[ದುಂಡು ಮಿಂಚು]] ಅಥವಾ [[ಅತಿಮಾನುಷ ಜೀವಿ|ಅತಿಮಾನುಷ ಜೀವಿಗಳಂತಹ]], ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು UFOಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ.<ref>ವಾತಾವರಣದ ಸುಳಿಯೊಂದರೊಳಗೆ ಇಂಧನವೊಂದರ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ) ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ದಹನದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು UFOಗಳ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪೀಟರ್ ಎಫ್. ಕೋಲ್‌ಮನ್‌ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವನ್ನು ನೋಡಿ: ''ವೆದರ್‌'', ಪುಟ ೩೧, ೧೯೯೩; ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೊರೇಷನ್'', ೨೦೦೬, ಸಂಪುಟ ೨೦, ಪುಟಗಳು ೨೧೫–೨೩೮, ಮತ್ತು ಅವನ ಪುಸ್ತಕ ''ಗ್ರೇಟ್‌ ಬಾಲ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಫೈರ್‌- ಎ ಯೂನಿಪೈಡ್‌ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ಬಾಲ್‌ ಲೈಟ್ನಿಂಗ್, UFOಸ್, ಟಂಗಸ್ಕ ಅಂಡ್‌ ಅದರ್ ಅನಾಮಲಸ್‌ ಲೈಟ್ಸ್‌'', ಫೈರ್‌ಶೈನ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌</ref> * ಭೂಕಂಪದ ನ್ಯೂನತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮೀಪದ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿನ ಎಳೆತಗಳಿಂದಾಗಿ UFOಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಣಿಸಿರುವಂತೆ ಮಿಥ್ಯಾದರ್ಶನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ [[ಭೂಕಂಪ ಜ್ವಾಲೆಗಳ]]/[[ರಾಚನಿಕ ಎಳೆತದ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]. * UFOಗಳು [[ಸೇನೆಯ ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು]]; ಬಹುತೇಕ ಜನರಿಗೆ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಮಹಾ-ರಹಸ್ಯದ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ವಿಮಾನಗಳು ಎಂಬ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ.<ref>{{cite video |people=[[Nick Cook|Cook, Nick]] (Narrator and Writer) |title=[[An Alien History of Planet Earth]] |year2=೨೦೦೬ |publisher=[[History Channel]]}}</ref> == ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ == ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ದೃಶ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಪರೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನೂ ವರದಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಸೇನೆಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ ([[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]], [[ಕಾಂಡಾನ್‌ ಸಮಿತಿ]], ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸರ್ಕಾರದ [[GEPAN/SEPRA]], ಮತ್ತು ಉರುಗ್ವೆಯ ಪ್ರಸಕ್ತ ವಾಯುಪಡೆ ಅಧ್ಯಯನ ಇವಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ). ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ವಿವಿಧ ಖಾಸಗಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಂದಲೂ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[CUFOS|CUFOSನಲ್ಲಿ]] [[ಜೆ. ಅಲನ್ ಹೈನೆಕ್‌|ಜೆ. ಅಲನ್ ಹೈನೆಕ್‌ರ]] ಓರ್ವ ಆಶ್ರಿತನಾಗಿರುವ ಟೆಡ್‌ ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಸಂಶೋಧಕ UFO ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ೩೨೦೦ರಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಇಳಿಯುವಿಕೆಗಳ ಅಥವಾ ಸನಿಹದ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿವೆ. ಇಂಥ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮರ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳಿಗಾದ ಹಾನಿ, ವಾಹನದ ಹಾನಿ, ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳು, ವಿಕಿರಣ, ಹಲವು ವಿಧದ ಶಿಲ್ಕುಗಳು, ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳು, ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಕುಸಿತ, ಉರಿಯುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕಸ್ಥಿತಿಯಂಥ ವಿಷಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ufophysical.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1&Itemid=26 |title=ಜಾಡಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕುರಿತಾದ ಟೆಡ್‌ ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ನ ಸಾರಾಂಶ & ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು. |access-date=2024-10-03 |archive-date=2019-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190108205651/http://www.ufophysical.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1&Itemid=26 |url-status=dead }}</ref> ಇಂಥ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ [[ಮೂಲ|ಮೂಲವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ೧೯೬೪ರ [[ಲೊನ್ನೀ ಝಮೊರಾ]] ಸೊಕೊರ್ರೊ, N.M. ಪ್ರಕರಣ, ೧೯೬೭ರ ಕೆನಡಾದ [[ಫಾಲ್ಕನ್ ಸರೋವರದ ಪ್ರಕರಣ]], ಮತ್ತು ೧೯೮೧ರ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸರ್ಕಾರದ [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಎನ್-ಪ್ರಾವೆನ್ಸ್‌ ಪ್ರಕರಣ]] ಇವು ಅಂತಹ ಒಂದಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.ufoevidence.org/documents/doc201.htm ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ]</ref> ೧೯೯೮ರ ಸ್ಟರ್ರಾಕ್‌ UFO ಸಮಿತಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಬಹುತೇಕ ವರ್ಗಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>[http://www.ufoevidence.org/documents/doc535.htm ಸ್ಟರ್ರಾಕ್‌ ಸಮಿತಿಯ ಸಂಗ್ರಹ &amp; ಸಾರಾಂಶ]; [http://www.scientificexploration.org/journal/jse_12_2_sturrock.pdf ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಸ್ಟರ್ರಾಕ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107163656/http://www.scientificexploration.org/journal/jse_12_2_sturrock.pdf |date=2010-01-07 }}; [http://www.ufoevidence.org/topics/sturrockpanel.htm ಸ್ಟರ್ರಾಕ್‌ ಸಮಿತಿಗೆ ಇತರ ಕೊಂಡಿಗಳು]</ref> * [[ರೇಡಾರ್]] ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಜಾಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆ: ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಗೋಪುರದ ನಿರ್ವಾಹಕರು, ಏಕಕಾಲಿಕ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಮಾನದ ಅಂತಃಛೇದಗಳನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ೧೯೮೯ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬಂದ, ಬೃಹತ್ತಾದ, ಸದ್ದುಮಾಡದ, ಕೆಳ-ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ [[ಕಪ್ಪು ತ್ರಿಕೋನ|ಕಪ್ಪು ತ್ರಿಕೋನಗಳ]] (ಬ್ಲಾಕ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ಸ್) ಸಮೂಹ ದೃಶ್ಯಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. [[NATO|NATOದ]] ಅನೇಕ ರೇಡಾರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಜೆಟ್‌ ಅಂತಃಛೇದಕಗಳು ಇವುಗಳ ಜಾಡನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದವು, ಹಾಗೂ ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಸೇನೆಯು ಇದರ ತನಿಖೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತ್ತು (ಇದರಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ರೂಪದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು).<ref>[http://www.caelestia.be/article05b.html ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಗಳು]</ref> ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬಂದ [[JAL]] ೧೬೨೮ ಪ್ರಕರಣವು, ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಕುರಿತು [[FAA]] ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿತು.<ref>[http://www.ufoevidence.org/topics/JALalaska.htm JAL 1628 ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳು]</ref> * ಸ್ಥಿರ ಚಿತ್ರಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರ, ಹಾಗೂ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ರೂಪದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ.<ref>{{Cite web |url=http://ufos.about.com/od/visualproofphotosvideo/ig/UFO-Photographs-2006/colombia042206.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090324000152/http://ufos.about.com/od/visualproofphotosvideo/ig/UFO-Photographs-2006/colombia042206.htm |url-status=dead }}</ref> * UFOಗಳ ಇಳಿದಾಣದ ಅಥವಾ ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ಭೌತಿಕ ಜಾಡಿನ ಸಮರ್ಥನೆಗಳು: ಇದರಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಗುರುತುಗಳು, ಸುಟ್ಟಿರುವ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಶುಷ್ಕಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಣ್ಣು, ಸುಟ್ಟ ಮತ್ತು ಹರಿದುಹೋದ ಎಲೆಗಳು, ಕಾಂತೀಯ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು{{Specify|date=February 2009}}, ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ವಿಕಿರಣ ಮಟ್ಟಗಳು, ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳ ಕುರುಹುಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. (ಈ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ: USAF [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]] ಪ್ರಕರಣಗಳ [[ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]] ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಹೈಟ್‌ 611 UFO ಘಟನೆ]] ಅಥವಾ ೧೯೬೪ರ [[ಲೋನ್ನೀ ಝಮೋರಾ|ಲೋನ್ನೀ ಝಮೋರಾದ]] [[ಸೊಕೊರ್ರೊ]]). ೧೯೮೦ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ [[USAF]] [[ರೆಂಡೆಲ್‌ಶಾಮ್‌ ಅರಣ್ಯ ಘಟನೆ]]. ಇದಾದ ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ೧೯೮೧ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಎನ್-ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಘಟನೆಯು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಅಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ UFO-ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[GEPAN]] ಇದರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿತು. ಸುಟ್ಟು ಕರಕಲಾದ ಹುಲ್ಲಿನ ಬೇರುಗಳ ಒಂದು ತುಣುಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ೧೯೫೨ರ CE೨ ಎಂಬ ಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಜೆ. ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌]] ವಿವರಿಸಿದ.<ref>http://www.nicap.org/rufo/rufo-೧೩.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Ruppelt‌, ''ದಿ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಆನ್ ಅನ್‌ಐಡೆಂಟಿಫೈಡ್‌ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್'', ಅಧ್ಯಾಯ ೧೩</ref> * ಜನರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು, ಚರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ಬೊಬ್ಬೆಗಳು ಹಾಗೂ ದದ್ದುಗುಳ್ಳೆಗಳು, [[ಕಾರ್ನಿಯಾ|ಕಾರ್ನಿಯಾದ]] (ಶುಕ್ಲಪಟಲದ) ಬೊಬ್ಬೆಗಳು, ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿನ [[ಕ್ಯಾಶ್-ಲ್ಯಾಂಡ್ರಮ್ ಘಟನೆ|ಕ್ಯಾಶ್-ಲ್ಯಾಂಡ್ರಮ್ ಘಟನೆಯಂತಹ]] [[ವಿಕಿರಣ ವಿಷಕಾರಿತ್ವ|ವಿಕಿರಣ ವಿಷಕಾರಿತ್ವವನ್ನು]] ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೋಲುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವು ೧೮೮೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು. ವೆನಿಝುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ಘಟನೆಯು [[ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಮೆರಿಕನ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.nuforc.org/GNSciAm.html |title=NUFORC ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ 1886ರ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖನ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2010-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100927144059/http://nuforc.org/GNSciAm.html |url-status=dead }}</ref> * ಪ್ರಾಣಿ/[[ದನದ ಊನಗೊಳಿಸುವಿಕೆ|ದನದ ಊನಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ]] ಪ್ರಕರಣಗಳೂ ಸಹ UFO ವಿದ್ಯಮಾನದ ಒಂದು ಭಾಗ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>http://www.rense.com/general66/lumb.htm</ref> * ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಜೈವಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ವರ್ಧನೆ ಅಥವಾ ಕುಸಿತ, ಬೀಜಗಳ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಮತ್ತು ಕಾಂಡದ ಗೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಭಾರೀ ಊತ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಭೌತಿಕ ಜಾಡಿನ ಪ್ರಕರಣ ಅಥವಾ [[ಬೆಳೆ ವರ್ತುಲ|ಬೆಳೆ ವರ್ತುಲಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ).<ref>{{Cite web |url=http://www.controversial-science.com/current/cc-hypothesis-comparison.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090916033000/http://www.controversial-science.com/current/cc-hypothesis-comparison.htm |url-status=dead }}</ref> * [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವ್ಯತಿಕರಣ|ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವ್ಯತಿಕರಣದ]] (EM) ಪರಿಣಾಮಗಳು: [[CIA]] ಮತ್ತು [[DIA|DIAಗಳ]] ವರ್ಗೀಕೃತ ರಹಸ್ಯ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿರುವ, [[ಟೆಹ್ರಾನ್‌]] ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬಂದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[1976ರ ಸೇನಾ ಪ್ರಕರಣ|1976ರ ಸೇನಾ ಪ್ರಕರಣವೊಂದು]] ಒಂದಷ್ಟು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. [[F-4 ಫ್ಯಾಂಟಮ್ II]] ಜೆಟ್‌ ಅಂತಃಛೇದಕವೊಂದು UFOಗಳಲ್ಲೊಂದರ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೇನು ಕ್ಷಿಪಣಿ ಹಾರಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಬಹುವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಫಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಪರ್ಕದ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತ್ತು. ಇದೊಂದು ರೇಡಾರ್/ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಪ್ರಕರಣವೂ ಆಗಿತ್ತು.<ref>ಫಾಸೆಟ್‌ &amp; ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್‌, ೮೧–೮೯; ಗುಡ್, ೩೧೮–೩೨೨, ೪೯೭–೫೦೨</ref> * ದೂರ ವಿಕಿರಣ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ: ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ [[ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೊಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ]] ಮತ್ತು [[ಓಕ್‌ ರಿಜ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ|ಓಕ್‌ ರಿಜ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ]] ಸರ್ಕಾರಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತೆಂದು [[FBI]] ಮತ್ತು [[CIA]] ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]] ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಡ್‌ ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌ ಕೂಡ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ವರದಿಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://ufologie.net/books/ruppeltbook15.htm ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌, ಅಧ್ಯಾಯ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115034112/http://ufologie.net/books/ruppeltbook15.htm |date=2010-01-15 }}[http://ufologie.net/books/ruppeltbook15.htm 15] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115034112/http://ufologie.net/books/ruppeltbook15.htm |date=2010-01-15 }}</ref> * ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತು [[ಕಾಂಡಾನ್‌ ವರದಿ|ಕಾಂಡಾನ್‌ ವರದಿಯಲ್ಲಿ]] ಹಾಗೂ ಇತರರಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ, ೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ನ [[ಉಬಟುಬಾ|ಉಬಟುಬಾದಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬಂದ [[ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ]] ತುಣುಕುಗಳಂಥ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳು. ೧೯೬೪ರ ಸೊಕೊರ್ರೊ/[[ಲೊನ್ನೀ ಝಮೊರಾ]] ಘಟನೆಯೂ ಸಹ ಲೋಹದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ನಾಸಾ]] ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ.<ref>ಗುಡ್ (೧೯೮೮), ೩೭೧–೩೭೩; ರೇ ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌, ''ಸೊಕೊರ್ರೊ 'ಸಾಸರ್' ಇನ ಎ ಪೆಂಟಗನ್ ಪ್ಯಾಂಟ್ರಿ'', ೧೯೭೬, ೧೧೨–೧೫೪</ref> ಬಾಬ್‌ ವೈಟ್‌ನಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ, "ದಿ ಬಾಬ್‌ ವೈಟ್‌ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌" ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿರುವ, ಕಣ್ಣೀರಿನ ಹನಿಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುವೊಂದು ಇದಕ್ಕಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, UFO ಹಂಟರ್ಸ್‌ ಎಂಬ TV ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=KL8lRBryGco</ref> * [[ಊದುವ ಜೇಡ|ಊದುವ ಜೇಡಗಳಿಂದ]] ಬಂದ ಗೂಡುಗಳು ಅಥವಾ [[ಹೊಟ್ಟು]] ಎಂಬಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ವಿವರಿಸಲಾಗಿರುವ [[ಏಂಜಲ್ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಏಂಜಲ್ ಹುಲ್ಲು]].<ref>http://english.pravda.ru/science/mysteries/30-05-2007/92473-angel_hair-0</ref> === ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲತತ್ವದ ಆವಿಷ್ಕಾರ === UFOಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ ವಾಹನಗಳು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಸಾಕ್ಷಿಗಳ ವರದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೆರಡರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ UFOಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಸಂಭಾವ್ಯ [[ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ|ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ]] [[ಮೂಲತತ್ವವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲು]] ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ. [[NASA|NASAದಲ್ಲಿ]] ಈ ಹಿಂದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನದ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಮೆಕ್‌ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌ ಎಂಬಾತ ''ಯುಫಾಲಜಿ'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ,<ref>[http://www.nicap.org/rufo/contents.htm ಆನ್‌ಲೈನ್‌]</ref> [[NACA]]/[[ನಾಸಾ]] ಎಂಜಿನಿಯರ್ [[ಪಾಲ್‌ ಆರ್. ಹಿಲ್]] ಎಂಬಾತ ''ಅನ್‌ಕನ್ವೆನ್ಷನಲ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಹರ್ಮನ್‌ ಓಬರ್ತ್‌]]<ref>{{Cite web |url=http://www.mufon.com/znews_oberth.html |title=UFOಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಓಬರ್ತ್‌ರ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |access-date=2009-12-21 |archive-date=2010-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100103112533/http://mufon.com/znews_oberth.html |url-status=dead }}</ref> ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಶಬ್ದಸ್ಫೋಟ|ಶಬ್ದಸ್ಫೋಟವೊಂದನ್ನು]] ಸೃಷ್ಟಿಸದೆಯೇ UFOಗಳು [[ಶಬ್ದಾತೀತ]] ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಮೆಕ್‌ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌, ಹಿಲ್‌, ಮತ್ತು ಓಬರ್ತ್‌ರವರು ನಿಭಾಯಿಸಿದ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. [[ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂಗದ ಅಯಾನೀಕೃತ ಅನಿಲ|ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂಗದ ಅಯಾನೀಕೃತ ಅನಿಲವು]] (ಮೈಕ್ರೊವೇವ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ) ಸದರಿ ನೌಕೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮೆಕ್‌ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹಿಲ್‌ ಮತ್ತು ಓಬರ್ತ್‌ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು, ಮುನ್ನೂಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವಾಸಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಇನ್ನೂ ಅಜ್ಞಾತವಾಗೇ ಇರುವ [[ಗುರುತ್ವ-ವಿರೋಧಿ]] ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು UFOಗಳು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ಇಬ್ಬರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[[ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಕೀಹೋ]] ೧೯೫೫ರ ತನ್ನ ''ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಸಾಸರ್ ಕನ್‌ಸ್ಪಿರಸಿ'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ, ಮುನ್ನೂಕುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದ ವಾಯು ಹರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಓಬರ್ತ್‌ ಮಂಡಿಸಿದ ಗುರುತ್ವ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ''ibid''.</ref> == UFOಗಳ ಅಧ್ಯಯನ == {{Main|Ufology}} [[ಯೂಫಾಲಜಿ]] ಅಥವಾ UFOಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಎಂಬುದು UFO ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವರ ಸಾಂಘಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು [[ನವೀನ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಅಥವಾ ಹೊಸಶಬ್ದ. === UFO ಸಂಶೋಧಕರು === {{Main|List of Ufologists}} === UFO ಸಂಘಟನೆಗಳು === {{Main|UFO organizations}} === UFO ವರ್ಗೀಕರಣ === {{Unreferenced section|date=March 2009}} ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿದ್ಯಮಾನ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಯೂಫೋತಜ್ಞರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: * [[ತಟ್ಟೆ]], ಆಟದ-ಬುಗುರಿ, ಅಥವಾ ಬಿಲ್ಲೆಯ-ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ "ನೌಕೆ". ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಅಥವಾ ಶ್ರವಣಗೋಚರ ಮುನ್ನೂಕುವಿಕೆಯು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. (ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ) * [[ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಬೃಹತ್ "ನೌಕೆ" ಅಥವಾ ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಬೆಳಕಿನ ಮಾದರಿ]]: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. * ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚುಟ್ಟದ-ಆಕಾರದ "ನೌಕೆ"; (ಉಲ್ಕೆಯ ಬೆಂಕಿಯುಂಡೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿವೆ). * ಇತರ ವರ್ಗಗಳು: ಬಾಣದ ತುದಿಯ ಆಕಾರದವುಗಳು, (ಸಮಬಾಹು) ತ್ರಿಕೋನಗಳು, ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕಾರ, ಬೂಮರಾಂಗುಗಳು, ಗೋಳಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿರುವವು), ಗುಮ್ಮಟಗಳು, ವಜ್ರಕಾರಗಳು, ಆಕಾರರಹಿತ ಕಪ್ಪು ಪುಂಜಗಳು, ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದಿಂಡುಗಳು, ಶಿಷ್ಟ "ದೀಪಗಳು". UFOನ ಜನಪ್ರಿಯ ವರ್ಗೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: [[ಜೆ. ಅಲನ್ ಹೈನೆಕ್‌]] ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ [[ಹೈನೆಕ್ ಪದ್ಧತಿ]], ಮತ್ತು [[ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ವಲ್ಲೀ]] ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ [[ವಲ್ಲೀ ಪದ್ಧತಿ]]. ವೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಅದರ ಬಾಹ್ಯರೂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸುವುದನ್ನು ಹೈನೆಕ್ ಪದ್ಧತಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, "ಕ್ಲೋಸ್‌ ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್‌" (ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪಿಲ್‌ಬರ್ಗ್‌]] "ಕ್ಲೋಸ್‌ ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಥರ್ಡ್‌ ಕೈಂಡ್‌" ಎಂಬ ತಮ್ಮ UFO ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಪದದಿಂದಲೇ ಪಡೆದುಕೊಂಡದ್ದು) ವಿಧವಾಗಿ ಅದು ಮರುವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿದೆ. ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ವಲ್ಲೀಯ ಪದ್ಧತಿಯು UFOಗಳನ್ನು ಐದು ವಿಸ್ತೃತ ವಿಧಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವಿಧವೂ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಉಪ-ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಆಯಾ ವಿಧದ ಅನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. == ಪಿತೂರಿಯ ವಿಚಾರ ಸರಣಿಗಳು == {{Main|UFO conspiracy theory}} UFOಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುದೀರ್ಘವಾದ [[ಪಿತೂರಿಯ ವಿಚಾರ ಸರಣಿಗಳ]] ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಬಂಧಿತ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅನ್ಯಲೋಕದ ಜೀವಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತಿವೆ, ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವುಗಳ ಜೊತೆಗೂಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಚಾರ ಸರಣಿಗೆ ಹಲವಾರು ಮುಖ ಅಥವಾ ರೂಪಾಂತರಗಳಿದ್ದು, ಕೆಲವೊಂದು ಏಕನಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಇತರ ಪಿತೂರಿಯ ವಿಚಾರ ಸರಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿವೆ. ಇಂಥ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು U.S. ಸರ್ಕಾರವು ತಡೆಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿತ್ತು ಎಂದು ೮೦ %ನಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು U.S.ನಲ್ಲಿ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>bNet (CBS ಇಂಟರಾಕ್ಟೀವ್ Inc.), "UFOಗಳು &amp; ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವಿಯ ಕುರಿತಾದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಿದೆಯೇ?; ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಆ ರೀತಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೊಸ ರೋಪರ್ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ ಹೊರಗೆಡಹುತ್ತದೆ," [https://web.archive.org/web/20151106101614/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Oct_15/ai_92843602] ೨೦೦೮ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨ರಂದು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದು.</ref><ref name="cnn97">[http://www.cnn.com/US/9706/15/ufo.poll/index.html ಸಮೀಕ್ಷೆ‌: ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅರಿವನ್ನು U.S. ಸರ್ಕಾರ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಿದೆ], [[CNN]]/[[TIME]], ೧೯೯೭ರ ಜೂನ್‌ ೧೫.</ref> ಹಲವಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ಸಹ ಇಂಥ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಥಾ ಕೆಲವರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಾದ [[ಗೋರ್ಡಾನ್ ಕೂಪರ್]] ಮತ್ತು [[ಎಡ್ಗರ್ ಮಿಚೆಲ್‌]], ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯ [[ಬ್ಯಾರಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ವಾಟರ್]], ವೈಸ್‌ ಅಡ್ಮಿರಲ್ [[ರೋಸ್ಕೋ ಎಚ್. ಹಿಲ್ಲೆನ್‌ಕೊಟ್ಟರ್‌]] ([[CIA|CIAನ]] ಮೊದಲ ನಿರ್ದೇಶಕ), [[ಲಾರ್ಡ್‌ ಹಿಲ್‌-ನಾರ್ಟನ್]] (ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು [[NATO]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥ), ಹಲವಾರು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಜನರಲ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪರಿಣಿತರು, ಮತ್ತು [[ವೆಸ್‌ ಸಿಲ್ಲಾರ್ಡ್‌]](ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[CNES|CNESನ]] ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ UFO ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[GEIPAN|GEIPANನ]] ಹೊಸ ನಿರ್ದೇಶಕ)ರಿಂದ ರೂಪಿತಗೊಂಡ, ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ [[COMETA ವರದಿ]].<ref>[http://www.cnes-geipan.fr/ Groupe d'Etudes et d'Informations sur les Phénomènes Aérospatiaux Non identifiés]</ref> ಮಾನವನ ಎಲ್ಲಾ ಅಥವಾ ಬಹುತೇಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಭೂಮ್ಯತೀತ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೇಲೆಯೇ ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಒಂದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಲೇಖಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. [[ಪ್ರಾಚೀನ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು]] ವಿಭಾಗವನ್ನೂ ನೋಡಿ. === ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿದ ಆಪಾದನೆಗಳು === UFO ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಮರೆಮಾಚುವಿಕೆಯ ಆಪಾದನೆಗಳು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿರಬಹುದು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ನಾಶಪಡಿಸಿರಬಹುದು/ಮರೆಮಾಚಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪಿತೂರಿಯ ವಿಚಾರ ಸರಣಿಗಳೂ ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ([[ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್]], [[ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್‌ ವರದಿ|ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್‌ ವರದಿಗಳನ್ನೂ]] ನೋಡಿ.) == ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೀಟಲೆಯ ತಂತ್ರಗಳು == * [[ಮೌರಿ ದ್ವೀಪದ ಘಟನೆ]] * ಭೂಮ್ಯತೀತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ವಿಸ್ತೃತ ಪತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳ ಘಟನೆ. [[ಉಮ್ಮೊ]] ಪ್ರಸಂಗ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಘಟನೆ ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಸರಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡೇಪಕ್ಷ ೧೦೦೦ ಪುಟಗಳಷ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಅಂದಾಜಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಪತ್ತೆಗೆ ಸಿಗದ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವೇ ಸುಮಾರು ೪೦೦೦ ಪುಟಗಳಷ್ಟಿರಬಹುದು. ತೊಂಬತ್ತರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಜೋಸ್‌ ಲೂಯಿಸ್ ಜೋರ್ಡಾನ್ ಪೆನಾ ಎಂಬಾತ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುವುದಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಸಮರ್ಥನೆಗಳಿಗೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.paranoiamagazine.com/ufocults.html |title=PARANOIA – ಪೀಪಲ್ ಆರ್ ಸ್ಟ್ರೇಂಜ್: ಅನ್‌ಯೂಷುಯಲ್ UFO ಕಲ್ಟ್ಸ್‌ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2007-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070331185846/http://www.paranoiamagazine.com/ufocults.html |url-status=dead }}</ref> ಸವಾಲೆಸೆಯಲು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಹುತೇಕ ಜನ{{Who|date=December 2008}} ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. * [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಆಡಮ್ಸ್‌ಕಿ]] ಎಂಬಾತ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, ಸನಿಹದ ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ದೂರಸಂವೇದನದ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಾನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವ ಆಕಾಶನೌಕೆಯಿಂದ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಚಂದ್ರನ ದೂರದ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಖೋಟಾ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ, ಚಂದ್ರನ ದೂರದ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ನಗರಗಳು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪರ್ವತಗಳಿದ್ದವು ಎಂದೂ ಸಹ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ನಕಲು ಮಾಡುವವರ ಪೈಕಿ [[ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಅಲ್ಲಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ತೋರಿಕೆಯ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿದ್ದ. * ೧೯೮೭/೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ|ಫ್ಲೋರಿಡಾದ]] [[ಗಲ್ಫ್ ಬ್ರೀಝ್‌]] ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಎಡ್‌ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್‌]] ಎಂಬುವವ ಕೀಟಲೆಯ ತಂತ್ರವೊಂದನ್ನು ಎಸಗಿದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮನೆಯ ಸಮೀಪ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ UFO ಹಾರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುದಾಗಿ ಮೊದಲು ವಾದಿಸಿದ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್‌, ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ UFO ಮತ್ತು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿ, ತನ್ನ ನಾಯಿಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ನಂತರ ಮನೆಯ ಹಿಂಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಿಂತಿದ್ದವು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ. ಸದರಿ ನೌಕೆಯ ಹಲವಾರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅದರ ಜೊತೆಯಿದ್ದ ಜೀವಿಯ ಒಂದೂ ಚಿತ್ರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ, ವಾಲ್ಟರ್ಸ್‌ ಕುಟುಂಬವು ಅಲ್ಲಿಂದ ಸ್ಥಳ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಹೊಸ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಡಗಿಸಿಡಲಾಗಿದ್ದ UFO ಒಂದರ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು. ವಾಲ್ಟರ್ಸ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ನೌಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾದ ಮಾದರಿಯ ಕುರಿತು ಸ್ಥಳೀಯ [[ಪೆನ್ಸಕೋಲ]] ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯು ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನಂತರ ಹಲವಾರು ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಲೆಳೆಯುವವರು ಅಥವಾ ಸಂದೇಹಿಗಳು ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ಕೆಲವೊಂದು ತನಿಖೆಗಾರರು{{Who|date=December 2008}} ಇಂಥ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಈಗ ಒಂದು ಕೀಟಲೆಯ ತಂತ್ರವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆರು ಕಂತುಗಳ ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನ ಕಿರುಸರಣಿ ಹಾಗೂ ಪುಸ್ತಕದ ವ್ಯವಹಾರವು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ವಾಲ್ಟರ್‌ ಮೇಲೆರಗಿದವು. * [[ವಾರನ್ ವಿಲಿಯಂ (ಬಿಲ್ಲಿ) ಸ್ಮಿತ್]], ಓರ್ವ ಜನಪ್ರಿಯ ಬರಹಗಾರನಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೀಟಲೆಯ ತಂತ್ರಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |title=Warren Smith: UFO Investigator" |url=http://www.middlecoastpublishing.com/ufo/warrenbillysmith.htm |accessdate=2008-06-15 |archive-date=2008-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080618051532/http://www.middlecoastpublishing.com/ufo/warrenbillysmith.htm |url-status=dead }}</ref> ಎಡ್‌ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್‌ ತೆಗೆದಿರುವ ಗಲ್ಫ್‌ ಬ್ರೀಝ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಕೀಟಲೆಯ ತಂತ್ರಗಳಷ್ಟೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಮಕಾಬೀ|ಬ್ರೂಸ್‌ ಮಕಾಬೀಎಂಬ]] ಯೂಫೋತಜ್ಞನು, ಓರ್ವ ನೌಕಾ ದ್ಯುತಿ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತ ಘಟನೆಯ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಹಲವಾರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಅವು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ.<ref>http://www.ufologie.net/htm/picgbr.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100423062012/http://www.ufologie.net/htm/picgbr.htm |date=2010-04-23 }} ಎಡ್‌ ವಾಲ್ಟರ್‌ನ ಕೆಲವೊಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು</ref> ಗಲ್ಫ್‌ ಬ್ರೀಝ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೆಲವೊಂದು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ವತಃ ತಾನೂ ಇರುವುದಾಗಿ ಮಕಾಬೀ ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>http://brumac.8k.com/GulfBreeze/Bubba/GBBUBBA.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615030652/http://brumac.8k.com/GulfBreeze/Bubba/GBBUBBA.html |date=2013-06-15 }} "ಬಬ್ಬಾ" ಉಷ್ಣ ಮಂದಮಾರುತದ ದೃಶ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಕ್ಕಾಬೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ UFOಗಳು == {{Main|UFOs in Fiction}} ಕಳೆದ ೬೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ UFOಗಳು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. [[ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ|ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಗಳು]] ವ್ಯಾಪಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ UFOಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಶೇಕಡಾ ೯೫ರಷ್ಟು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ತಾವು UFOಗಳ ಕುರಿತು ಕೇಳ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, [[US ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಜೆರಾಲ್ಡ್‌ ಫೋರ್ಡ್‌]] [[ಶ್ವೇತ ಭವನ|ಶ್ವೇತ ಭವನದಿಂದ]] ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಕುರಿತು ಕೇಳಿರುವುದಾಗಿ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ ೯೨ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು. UFOಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ [[ಸರ್ಕಾರ|ಸರ್ಕಾರವು]] ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡ ೭೧ರಷ್ಟು ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು [[ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ|ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವು]] (ಬುಲ್ಲರ್ಡ್‌, ೧೪೧) ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. [[ಸೈ ಫೈ ಚಾನೆಲ್‌|ಸೈ ಫೈ ಚಾನೆಲ್‌ಗಾಗಿ]] ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ [[ರೋಪರ್ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ|ರೋಪರ್ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವು]] ಇದೇ ಥರದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಡರೂ, UFOಗಳು ಭೂಮ್ಯತೀತ ನೌಕೆಯೆಂದೇ ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೫೬ರಷ್ಟು ಮಂದಿ UFOಗಳನ್ನು ನಿಜವಾದ ನೌಕೆಗಳೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರೆ, ಶೇಕಡ ೪೮ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದವು ಎಂದೇ ನಂಬಿದ್ದರು. UFOಗಳ ಅಥವಾ ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವಿಯ ಕುರಿತು ತನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರವು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಮಾರು ಶೇಕಡ ೭೦ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.scifi.com/ufo/roper/ |title=The Roper Poll |work=Ufology Resource Center |publisher=[[SciFi.com]] |month=September |year=೨೦೦೨ |accessdate=೨೦೦೬-೦೮-೧೯ |archive-date=2009-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090524145857/http://www.scifi.com/ufo/roper/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.freedomofinfo.org/national_poll.html |title=CFI – ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದ ಪುಟ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2010-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731074330/http://www.freedomofinfo.org/national_poll.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mufon.com/fastfacts.htm |title=ಮ್ಯುಚುಯಲ್ UFO ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2008-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430100715/http://www.mufon.com/fastfacts.htm |url-status=dead }}</ref> ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆ-ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ, ಮಣ್ಣಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆ ನೌಕೆಯು, UFO ದೃಶ್ಯಗಳ ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆ ಮಾದರಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದೆ. ''[[ಫರ್ಬಿಡನ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಸ್ಟ್ರಾಟ್‌ಶಿಪ್ C-57D]] ಎಂಬ ಮಣ್ಣಿನ ಗಗನನೌಕೆ, ''[[ಲಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಪೇಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಜುಪಿಟರ್ ಟು]], ಮತ್ತು ''[[ಸ್ಟಾರ್‌ ಟ್ರೆಕ್‌]]'' ನಲ್ಲಿನ [[USS ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌|USS ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ನ]] ಸಾಸರ್ ವಿಭಾಗ, ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು. ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು UFOಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಅದ್ಭುತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆರ್ಮಾಂಡೋ ಸೈಮನ್ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಹೇನ್ಸ್‌ನ ಪುಸ್ತಕವಾದ ''UFO ಫಿನಾಮಿನ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಆತ ನೀಡಿರುವ ಬರಹವನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಬಹುದು. === ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆ === * [[ಪ್ರಮುಖ UFO ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಪ್ರಮುಖ UFO ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು]] ನೋಡಿ ==ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕ== *[https://timesofindia.indiatimes.com/world/us/wow-what-is-that-us-navy-pilots-report-unexplained-flying-objects/articleshow/69524844.cms ‘Wow, what is that?’ US Navy pilots report..\ May 27, 2019]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == {| |- | * [[ಅಪಹರಣ ವಿದ್ಯಮಾನ]] * [[ಪ್ರಾಚೀನ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು]] * [[ಏರಿಯಾ 51]] * [[ಕಪ್ಪು ತ್ರಿಕೋನ (UFO)]] * [[ಬಾಬ್‌ ಲೇಜರ್‌]] * [[ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್‌ ವರದಿ]] * [[2006ರ ಚಿಕಾಗೋ ಒ'ಹೇರ್ UFO ದೃಶ್ಯ]] * [[ಕೋಸ್ಟ್ ಟು ಕೋಸ್ಟ್ AM]] | * [[ಕಾಂಡಾನ್ ವರದಿ]] * [[ಸಂಪರ್ಕಶಾಲಿಗಳು]] * [[ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಯೋಜನೆ]] * [[ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವನ]] * [[ಫೂ ಫೈಟರ್‌]] * [[ಗ್ರೇಸ್‌]] * [[ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ವಲ್ಲೀ]] * [[ಜಾನ್‌ ಕೀಲ್]] | * [[ಕೆನ್ನೆತ್ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್‌]] * [[ಕೋಡಿಯಾಕ್ ದ್ವೀಪ UFO, 2007]] * [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]] * [[ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್]] * [[ಮ್ಯುಚುಯಲ್ UFO ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌]] * [[ರಾಲ್ಫ್‌ ಹಾರ್ಟನ್‌ ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಯ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆ]] * [[ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್‌ ಸಮಿತಿ]] * [[ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಯ ದಂಡ (ಗುಪ್ತಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ)]] | * [[ರೋಸ್‌ವೆಲ್ UFO ಘಟನೆ]] * [[ಸ್ಟಾಂಟನ್ ಟಿ. ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್‌]] * [[ಕಲ್ಪಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ UFOಗಳು]] * [[UFO ಧರ್ಮ]] * [[ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವರು]] * [[ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ವಸ್ತು]] * [[ವ್ಯಾಲೆಂಟಿಕ್ ಕಾಣೆಯಾಗುವಿಕೆ]] * [[ವೆಸ್ಟ್‌ಹಾಲ್‌ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ UFO]] * [[ವಿಶ್ವ UFO ದಿನ]] |} == ಆಕರಗಳು == === ಸಾಮಾನ್ಯ === {{refbegin}} * [[ಥಾಮಸ್ ಇ. ಬುಲ್ಲಾರ್ಡ್‌]], "UFOಸ್, ದಿ ಮಿಲಿಟರಿ, ಅಂಡ್‌ ದಿ ಅರ್ಲಿ ಕೋಲ್ಡ್‌ ವಾರ್ ಎರಾ"ದಲ್ಲಿನ "UFOಸ್: ಲಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ದಿ ಮಿಥ್ಸ್‌", ಪುಟಗಳು ೧೪೧–೧೯೧, "UFOಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಬ್‌ಡಕ್ಷನ್ಸ್‌: ಛಾಲೆಂಜಿಂಗ್ ದಿ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್‌ ಆಫ್ ನಾಲೆಜ್‌"ನಲ್ಲಿನ ಪುಟಗಳು ೮೨–೧೨೧ ಡೇವಿಡ್ ಎಂ. ಜಾಕೋಬ್ಸ್‌, ಸಂಪಾದಕ; ೨೦೦೦, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್‌ ಕಾನ್‌ಸಾಸ್‌, ISBN ೦-೭೦೦೬-೧೦೩೨-೪ * [[ಜೆರೋಮ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌]], ''ದಿ UFO ಬುಕ್‌: ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ದಿ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್'', ೧೯೯೮, ವಿಸಿಬಲ್ ಇಂಕ್ ಪ್ರೆಸ್, ISBN ೧-೫೭೮೫೯-೦೨೯-೯. ಅನೇಕ ಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು UFO ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅತಿ ವಿವರವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ಉತ್ತಮವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. * {{cite journal |author=J. Deardorff, B. Haisch, B. Maccabee, [[Harold E. Puthoff]] |title=Inflation-Theory Implications for Extraterrestrial Visitation |journal=[[Journal of the British Interplanetary Society]] |year=೨೦೦೫ |volume=೫೮ |pages=೪೩–೫೦ |url=http://www.ufoskeptic.org/JBIS.pdf |access-date=2009-12-21 |archive-date=2006-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060510020812/http://www.ufoskeptic.org/ |url-status=dead }} * ಕ್ಯುರ್ರನ್, ಡೊಗ್ಲಸ್. ''ಇನ್‌ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್: ಫೋಕ್‌ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಔಟರ್ ಸ್ಪೇಸ್''. (ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ), ಅಬ್ಬೆವಿಲ್ಲೆ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೧. ISBN ೦-೭೮೯೨-೦೭೦೮-೭. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ UFO ದಂತಕಥೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಸಂವೇದನಾರಹಿತವಾದ ಆದರೆ ನ್ಯಾಯೋಚಿತವಾದ ಉಪಚಾರ. ಇದರಲ್ಲಿ "ಸಂಪರ್ಕಶಾಲಿ ಪಂಥಗಳು" ಎಂಬ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಸೇರಿದೆ. ತನ್ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮತ್ತು ಟೇಪ್‌ ರೆಕಾರ್ಡರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ ಲೇಖಕ, ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. * ಹಾಲ್‌, ರಿಚರ್ಡ್‌ ಎಚ್‌., ಸಂಪಾದಕ. ''ದಿ UFO ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌: ಸಂಪುಟ ೧''. ೧೯೬೪, [[NICAP]], ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಟಣೆ ೧೯೯೭, ಬಾರ್ನ್ಸ್‌ & ನೋಬಲ್ ಬುಕ್ಸ್‌, ISBN ೦-೭೬೦೭-೦೬೨೭-೧. ಒಟ್ಟು ೫೦೦೦ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕದ ೭೪೬ NICAP ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸುಸಂಘಟಿತ, ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ— ಒಂದು ಮೇರುಕೃತಿ. * ಹಾಲ್, ರಿಚರ್ಡ್‌ ಎಚ್‌. ''ದಿ UFO ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌: ಎ ಥರ್ಟಿ-ಇಯರ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌''. ಸ್ಕೇರ್‌ಕ್ರೊ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೧. ISBN ೦-೮೧೦೮-೩೮೮೧-೮. ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಕರಣದ ಅಧ್ಯಯನ, ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ UFO ವರದಿಗಳು. * ಹೆಂಡ್ರಿ, ಅಲನ್. ''ದಿ UFO ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌: ಎ ಗೈಡ್‌ ಟು ಇನ್‌ವೆಸ್ಟಿಗೇಟಿಂಗ್, ಇವ್ಯಾಲ್ಯುಯೇಟಿಂಗ್, ಅಂಡ್ ರಿಪೋರ್ಟಿಂಗ್ UFO ಸೈಟಿಂಗ್ಸ್‌''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಡಬಲ್‌ಡೇ & ಕಂ., ೧೯೭೯. ISBN ೦-೩೮೫-೧೪೩೪೮-೬ ೧೩೦೦ [[CUFOS]] UFO ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಶಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಆದರೆ ಸಮತೋಲಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. * [[ಹೈನೆಕ್, ಜೆ. ಅಲ್ಲೆನ್‌]]. ''ದಿ UFO ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್‌: ಎ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಇನ್‌ಕ್ವೈರಿ''. ಹೆನ್ರಿ ರೆಗ್ನೆರಿ ಕಂ., ೧೯೭೨. * ಹೈನೆಕ್, ಜೆ. ಅಲ್ಲೆನ್‌. ''ದಿ ಹೈನೆಕ್ UFO ರಿಪೋರ್ಟ್‌''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಬಾರ್ನ್ಸ್‌ & ನೋಬಲ್ ಬುಕ್ಸ್, ೧೯೯೭. ISBN ೦-೭೬೦೭-೦೪೨೯-೫. ೧೯೬೯ರಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬಂದ ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ UFO ದಂತಕಥೆ ಹೈನೆಕ್‌ ಕೈಗೊಂಡ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. * ರೋಸ್‌, ಬಿಲ್‌ ಮತ್ತು ಬಟ್ಲರ್, ಟೋನಿ. ''ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಸಾಸರ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ (ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ಸ್)''. ಲೀಸೆಸ್ಟರ್, UK: ಮಿಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ೨೦೦೬. ISBN ೧-೮೫೭೮೦-೨೩೩-೦. * [[ಸಾಗಾನ್, ಕಾರ್ಲ್‌]] & ಪೇಜ್. ಥಾರ್ನ್‌ಟನ್‌, ಸಂಪಾದಕರು. ''UFOಸ್‌: ಎ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಡಿಬೇಟ್‌''. \ಕಾರ್ನೆಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೬. ISBN ೦-೭೬೦೭-೦೧೯೨-೨. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸಂಶಯ ಮನೋವೃತ್ತಿಯ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬರೆದಿರುವ ಸಾಧಕ ಮತ್ತು ಬಾಧಕ ಲೇಖನಗಳು. * [[ಶೀಫರ್, ರಾಬರ್ಟ್‌]] ''ದಿ UFO ವರ್ಡಿಕ್ಟ್‌: ಎಗ್ಸಾಮಿನಿಂಗ್ ದಿ ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌'', ೧೯೮೬, [[ಪ್ರಮೀಥಿಯಸ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌]] ISBN ೦-೮೭೯೭೫-೩೩೮-೨ * [[ಶೀಫರ್, ರಾಬರ್ಟ್]] ''UFO ಸೈಟಿಂಗ್ಸ್‌: ದಿ ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌'', ೧೯೯೮, ಪ್ರಮೀಥಿಯಸ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, ISBN ೧-೫೭೩೯೨-೨೧೩-೭ (''ದಿ UFO ವರ್ಡಿಕ್ಟ್‌'' ನ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ) * [[ಸ್ಟರ್ರಾಕ್, ಪೀಟರ್ ಎ.]] (೧೯೯೯). ''ದಿ UFO ಎನಿಗ್ಮ: ಎ ನ್ಯೂ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ದಿ ಫಿಸಿಕಲ್ ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌.'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ವಾರ್ನರ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌. ISBN ೦-೪೪೬-೫೨೫೬೫-೦ * [http://www.collectionscanada.gc.ca/ufo/ ಕೆನಡಾಸ್ ಅನ್‌ಐಡೆಂಟಿಫೈಡ್‌ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌: ದಿ ಸರ್ಚ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ ಅನ್‌ನೋನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160116131034/http://www.collectionscanada.gc.ca/ufo/ |date=2016-01-16 }}, ಕೆನಡಾದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪತ್ರಾಗಾರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಾಸ್ತವಾಭಾಸದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಪ್ರದರ್ಶನ {{refend}} === ಸಂದೇಹವಾದ === {{refbegin}} * [[ಫಿಲಿಪ್ ಪ್ಲೈಟ್‌]] (೨೦೦೨). ''ಬ್ಯಾಡ್‌ ಅಸ್ಟ್ರಾನಮಿ: ಮಿಸ್‌ಕಾನ್ಸೆಪ್ಷನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಿಸ್‌ಯೂಸಸ್‌ ರಿವೀಲ್ಡ್‌, ಫ್ರಮ್ ಅಸ್ಟ್ರಾಲಜಿ ಟು ದಿ ಮೂನ್‌ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ "ಹೋಕ್ಸ್‌"''. [[ಜಾನ್‌ ವಿಲೆ &amp; ಸನ್ಸ್‌]], ISBN ೦-೪೭೧-೪೦೯೭೬-೬. (ಅಧ್ಯಾಯ ೨೦: ''ಮಿಸ್‌ಐಡೆಂಟಿಫೈಡ್‌ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌: UFOs ಅಂಡ್‌ ಇಲ್ಯೂಷನ್ಸ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಮೈಂಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಐ.)'' * [[ಇಯಾನ್ ರಿಡ್‌ಪಾತ್‌]] "ಅಸ್ಟ್ರಾನಮಿಕಲ್ ಕಾಸಸ್‌ ಆಫ್‌ UFOಸ್‌"[http://www.ianridpath.com/ufo/astroufo1.htm ] * [[ಮೈಕೇಲ್ ಎ. ಸೀಡ್ಸ್‌]]. (೧೯೯೫) ''ಹೊರೈಜನ್ಸ್‌: ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರಿಂಗ್ ದಿ ಯುನಿವರ್ಸ್‌'', [[ವ್ಯಾಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌]], ISBN ೦-೫೩೪-೨೪೮೮೯-೬ ಮತ್ತು ISBN ೦-೫೩೪-೨೪೮೯೦-X. (ಅನುಬಂಧ A) {{refend}} === ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ === {{refbegin}} * [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಜಿ. ಜಂಗ್‌]], "ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಸಾಸರ್ಸ್‌: ಎ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಮಿಥ್ ಆಫ್ ಥಿಂಗ್ಸ್‌ ಸೀನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಸ್ಕೈಸ್‌" (ಭಾಷಾಂತರಕಾರರು: ಆರ್‌.ಎಫ್‌.ಸಿ. ಹಲ್‌); ೧೯೭೯, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ISBN ೦-೬೯೧-೦೧೮೨೨-೭ * [[ಆರ್ಮಾಂಡೋ ಸೈಮನ್‌]], ಎ ನಾನ್‌ ರಿಯಾಕ್ಟಿವ್, ಕ್ವಾಂಟಿಟೇಟಿವ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಮಾಸ್‌ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ವಿತ್‌ ಎಂಫಸಿಸ್‌ ಆನ್ ದಿ ಸಿನೆಮಾ ಆಸ್‌ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಕೆಟಲಿಸ್ಟ್‌" ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರದಿಗಳು, ೧೯೮೧, ೪೮, ೭೭೫–೭೮೫. * [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಹೇನ್ಸ್‌]]"UFO ಫಿನಾಮಿನ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌." ಮೆಟುಚೆನ್‌: ಸ್ಕೇರ್‌ಕ್ರೊ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೭೯. * [[ಆರ್ಮಾಂಡೋ ಸೈಮನ್]] "UFOಸ್‌: ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ ಎಗ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಷಿಪ್‌." ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ೧೯೭೬, ೧೩, ೩–೫. * [[ಆರ್ಮಾಂಡೋ ಸೈಮನ್]] "ಸೈಕಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌ ದಿ UFOಸ್‌." ದಿ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್‌ಕ್ವೈರರ್‌. ೧೯೮೪, ೮, ೩೫೫–೩೬೭. {{refend}} === ಇತಿಹಾಸಗಳು === {{refbegin}} * [[ಡಾ. ಡೇವಿಡ್‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌]], ''ದಿ UFO ಫೈಲ್ಸ್‌. '' ''ದಿ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ರಿಯಲ್-ಲೈಫ್‌ ಸೈಟಿಂಗ್ಸ್‌'', ೨೦೦೯, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪತ್ರಾಗಾರ, ಕ್ಯೂ. ISBN ೯೭೮-೧-೯೦೫೬೧೫-೫೦-೬. UK ಸರ್ಕಾರದ ಕಡತಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ವರದಿಗಳು * [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಎಂ. ಡೋಲನ್‌]], ''UFOಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸ್ಟೇಟ್‌: ಆನ್‌ ಅನ್‌ಕ್ಲಾಸಿಫೈಡ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಸಂಪುಟ ಒಂದು: ೧೯೪೧–೧೯೭೩'', ೨೦೦೦, ಕೀಹೋಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ISBN ೦-೯೬೬೬೮೮೫-೦-೩. ಡೋಲನ್ ಓರ್ವ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞ. * ಡೌನ್ಸ್‌, ಜೋನಾಥನ್ ''ರೈಸಿಂಗ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಮೂನ್‌''. ೨ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಬ್ಯಾಂಗರ್‌: ಕ್ಸೈಫೋಸ್, ೨೦೦೫. * ಲಾರೆನ್ಸ್ ಫಾಸೆಟ್‌ & ಬ್ಯಾರ್ರಿ ಜೆ. ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್‌, ''ದಿ UFO ಕವರ್‌-ಅಪ್‌'' (ಮೂಲತಃ ''ಕ್ಲಿಯರ್ ಇಂಟೆಂಟ್‌'' ), ೧೯೯೨, ಫೈರ್‌ಸೈಡ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ (ಸೈಮನ್ & ಶುಸ್ಟರ್), ISBN ೦-೬೭೧-೭೬೫೫೫-೮. UFOಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳು. * [[ತಿಮೋಥಿ ಗುಡ್‌]], ''ಎಬೌ ಟಾಪ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್‌'', ೧೯೮೮, ವಿಲಿಯಂ ಮಾರೋ & ಕಂ., ISBN ೦-೬೮೮-೦೯೨೦೨-೦. UFOಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳು. * [[ತಿಮೋಥಿ ಗುಡ್]], ''ನೀಡ್‌ ಟು ನೋ: UFOಸ್‌, ದಿ ಮಿಲಿಟರಿ, ಅಂಡ್‌ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌'', ೨೦೦೭, ಪೆಗಾಸಸ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, ISBN ೯೭೮-೧-೯೩೩೬೪೮-೩೮-೫. ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ''ಎಬೌ ದಿ ಟಾಪ್‌'' ಕೃತಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣ. * [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಮಕಾಬೀ]], ''UFO FBI ಕನೆಕ್ಷನ್'', ೨೦೦೦, ಲೆವೆಲ್ಲಿನ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌, ISBN ೧-೫೬೭೧೮-೪೯೩-೬ * [[ಕೆವಿನ್ ರಾಂಡ್ಲ್‌]], ''ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸ್ಡ್‌'', ೧೯೯೭, ಮಾರ್ಲೋ & ಕಂಪನಿ, ISBN ೧-೫೬೯೨೪-೭೪೬-೩ * [[ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಜೆ. ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌]], ''ದಿ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ಅನ್‌ಐಡೆಂಟಿಫೈಡ್‌ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌'', ೧೯೫೬, ಡಬಲ್‌ಡೇ & ಕಂ. [http://www.nicap.org/rufo/contents.htm ಆನ್‌ಲೈನ್‌]. USAF [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್]] ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ರಪ್ಪೆಲ್ಟ್‌ ಬರೆದಿರುವ UFO ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಮೇರುಕೃತಿ. * [[ಲೀರಾಯ್‌ ಎಫ್. ಪೀ]], ''ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ವಾಲ್ವ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ ದಿ UFO ಕವರ್‌ಅಪ್‌, ಆರ್ ಅರ್ಲಿಯರ್ ಟೈಟ್ಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ UFO ಕ್ರಾಶ್‌/ರಿಟ್ರೈವಲ್ಸ್‌", ೧೯೮೮, PEA RESEARCH.<ref>http://pea-research.50megs.com/articles/UFO %20COVERUP.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} </ref>'' {{refend}} === ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ === {{refbegin}} * [[ಪಾಲ್‌ ಆರ್. ಹಿಲ್‌]], ''ಅನ್‌ಕನ್ವೆನ್ಷನಲ್‌ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌: ಎ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌'', ೧೯೯೫, ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ ರೋಡ್ಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂ., ISBN ೧-೫೭೧೭೪-೦೨೭-೯. [[NACA]]/[[NASA|NASAಗೆ]] ಸೇರಿದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ UFO ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. * ಜೇಮ್ಸ್‌ ಎಂ. ಮೆಕ್‌ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌, ''ಯೂಫಾಲಜಿ: ಎ ಮೇಜರ್ ಬ್ರೇಕ್‌ಥ್ರೂ ಇನ್‌ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಅನ್‌ಐಡೆಂಟಿಫೈಡ್‌ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌'', ೧೯೭೩, ೧೯೭೬, ಸೆಲೆಸ್ಟಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌, ISBN ೦-೮೯೦೮೭-೧೪೪-೨ [http://www.nicap.org/ufology/ufology.htm ಸಂಪೂರ್ಣ-ಪಠ್ಯ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ]. ಹಿಂದಿನ NASA ಮತ್ತು ಅಣುವಿಜ್ಞಾನದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. * ಜೇಮ್ಸ್‌ ಎಂ. ಮೆಕ್‌ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌, ''ಫಿಸಿಕಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್ UFOಸ್‌ ಅಪಾನ್‌ ಪೀಪಲ್‌'', ೧೯೮೬, [http://www.nidsci.org/pdf/mccampbell.pdf ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326135628/http://www.nidsci.org/pdf/mccampbell.pdf |date=2009-03-26 }}. * ಆಂಟೋನಿಯೋ ಎಫ್. ರುಲ್ಲನ್‌, ''ಓಡರ್ಸ್‌ ಫ್ರಮ್ UFOಸ್‌: ಡೆಡ್ಯೂಸಿಂಗ್‌ ಓಡರಂಟ್‌ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಂಡ್‌ ಕಾಸೇಷನ್‌ ಫ್ರಂ ಅವೈಲಬಲ್‌ ಡೇಟಾ'', ೨೦೦೦, [http://www.nidsci.org/pdf/rullan.pdf ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326135628/http://www.nidsci.org/pdf/rullan.pdf |date=2009-03-26 }}. * ಜಾಕ್‌ ಸರ್ಫಾಟ್ಟಿ, "ಸೂಪರ್ ಕಾಸ್ಮೋಸ್‌", ೨೦೦೫ (ಆಥರ್‌ಹೌಸ್‌) * {{cite journal |author=S. Krasnikov |title=The quantum inequalities do not forbid spacetime shortcuts |journal=Physical Review D |year=2003 |volume=67 |pages=104013 |doi=10.1103/PhysRevD.67.104013 }}ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ{{cite web |title=eprint version |work=arXiv |url=http://www.arxiv.org/abs/gr-qc/0207057 }} * {{cite journal |author=L. H. Ford and T. A. Roman |title=Quantum field theory constrains traversable wormhole geometries |journal=Physical Review D |year=1996 |pages=5496 |volume=53 |doi=10.1103/PhysRevD.53.5496 }}ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ{{cite web |title=eprint |work=arXiv |url=http://www.arxiv.org/abs/gr-qc/9510071 }} {{refend}} === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wikinewshas|related<br />[[wikinews:Portal:UFO|UFO news]]}} {{Sisterlinks|UFO}} * ''UCB ಲೈಬ್ರರೀಸ್‌ ಗೌಪಬ್ಸ್‌'' ನಿಂದ ಪಡೆದ [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/ufos.htm UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ವರದಿಗಳು]. * [https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/97unclass/ufo.html UFOಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ CIAನ ಪಾತ್ರ, 1947-90] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191001174318/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/97unclass/ufo.html |date=2019-10-01 }} * [[ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ]] [http://www.mod.uk/DefenceInternet/FreedomOfInformation/PublicationScheme/SearchPublicationScheme/UfoReportsInTheUk.htUFO 1997 – 2007ರ ಅವಧಿಯ UKಯಲ್ಲಿನ ವರದಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090801134342/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FreedomOfInformation/PublicationScheme/SearchPublicationScheme/UfoReportsInTheUk.htUFO |date=2009-08-01 }} {{UFOs}} {{DEFAULTSORT:Unidentified Flying Object}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾಣಿಸಿತೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ UFOಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫೋರ್ಟಿಯಾನಾ]] [[ವರ್ಗ:ನಿಗೂಢತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:UFOಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ]] [[ವರ್ಗ:ನಿಗೂಢ]] 7e6tcplkac49k9kbxkwheyg5soumf6w 0 22173 1375241 1372778 2026-06-18T05:24:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375241 wikitext text/x-wiki {{Nanomat}} [[ಚಿತ್ರ:Kohlenstoffnanoroehre Animation.gif|thumb|ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಆನಿಮೆಷನ್‌, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನ 3D ರಚನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] {{seealso|Graphene|Buckypaper}} '''ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌''' ಗಳು ('''CNT''' ಗಳು) [[ಇಂಗಾಲದ ಭಿನ್ನರೂಪ]]ವಾಗಿವೆ. ಅವು ಉರುಳೆಯಾಕಾರದ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಚನೆಯನ್ನು (ನ್ಯಾನೊಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌) ಹೊಂದಿವೆ. ಉದ್ದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸವನ್ನು 28,000,000:1ರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿವೆ.<ref>{{cite journal|author=L. X. Zheng|title=Ultralong Single-Wall Carbon Nanotubes|volume=3 |pages=673–676|year=2004|doi=10.1038/nmat1216|journal=Nature Materials|pmid=15359345|last2=O'Connell|first2=MJ|last3=Doorn|first3=SK|last4=Liao|first4=XZ|last5=Zhao|first5=YH|last6=Akhadov|first6=EA|last7=Hoffbauer|first7=MA|last8=Roop|first8=BJ|last9=Jia|first9=QX|issue=10 }}</ref> ಹಾಗಾಗಿ, ಇದು ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿಗಿಂತಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಈ ಉರುಳೆಯಾಕಾರದ ಇಂಗಾಲ [[ಅಣು]]ಗಳು ಹೊಸ ತೆರನಾದ [[ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, [[ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] (ನ್ಯಾನೊಟೆಕ್ನಾಲಜಿ), [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ]] (ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌), [[ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ]] (ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌) ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ವಸ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ]] (ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌) ಹಾಗೂ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಇತರ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇವು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಅವು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಢತೆ ಹಾಗೂ ಅನನ್ಯ [[ವಿದ್ಯುತ್‌]] ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವು ಸಮರ್ಥ [[ಉಷ್ಣವಾಹಕ]]ಗಳೂ ಹೌದು. ಆದರೂ, [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ]]ಗೆ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿರುವ ಅವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿಷತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು [[ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌‌]] ರಚನೆಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಗೋಲಾಕಾರದ [[ಬಕಿಬಾಲ್‌]]ಗಳು ಸಹ ಇದೇ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ ತುದಿಗಳನ್ನು ಬಕಿಬಾಲ್‌ನ ಅರ್ಧಗೋಲಾಕಾರದ ಒಂದು ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ನಾಳಗಳು ತಮ್ಮ ಗಾತ್ರ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌‌ನ ವ್ಯಾಸವು ಕೆಲವು ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿವೆ (ಮಾನವ ಕೂದಲಿನ ಸುಮಾರು 1/50,000ರಷ್ಟು ಅಗಲ). 2008ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಹಲವು ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರಬಹುದು. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು (SWNTಗಳು) ಮತ್ತು ಹಲವು ಗೋಡೆಗಳುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು (MWNTಗಳು) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆನ್ವಯಿಕ ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಕಕ್ಷಕ ಸಂಕರೀಕರಣ]]ದ (ಆರ್ಬಿಟಲ್‌ ಹೈಬ್ರಿಡೈಸೆಷನ್‌) ಮೂಲಕ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಒಂದರ ಬಂಧಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌]]ನಂತೆಯೇ ಇರುವ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧನ]]ವು ಇಡಿಯಾಗಿ [[sp2 ಬಂಧ|''sp'' ² ಬಂಧ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ವಜ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿನ [[sp3 ಬಂಧ|''sp'' ^{3 ಬಂಧ}]]ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೃಢವಾಗಿರುವ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಬಂಧಕ ರಚನೆಯು, ಅಣುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅಪೂರ್ವ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ವ್ಯಾನ್‌ ಡರ್‌ ವಾಲ್ಸ್‌ ಬಲ]]ಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ "ಹಗ್ಗಗಳಂತೆ" ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ತಮಗೆತಾವೇ ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. == ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ರಚನೆಗಳು == === ಒಂಟಿ-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳದ್ದು === <gallery> File:Carbon_nanotube_armchair_povray.PNG|ತೋಳುಕುರ್ಚಿ (n,n) File:Carbon_nanorim_armchair_povray.PNG|ಅಸಮಮಿತ ಸದಿಶವು ಬಾಗಿದೆ, ಸ್ಥಾನಾಂತರ ಚಲನಾ ಸದಿಶವು ನೇರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. File:Carbon_nanoribbon_povray.PNG|ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ನ್ಯಾನೊರಿಬ್ಬನ್‌ File:Carbon_nanorim_zigzag_povray.PNG|ಅಸಮಮಿತ ಸದಿಶವು ಬಾಗಿದೆ, ಸ್ಥಾನಾಂತರ ಚಲನಾ ಸದಿಶವು ನೇರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. File:Carbon_nanotube_zigzag_povray.PNG|ಅಂಕುಡೊಂಕು(n,0) File:Carbon_nanotube_chiral_povray.PNG|ಕೈರಲ್ (n,m) File:Carbon_nanorim_chiral_povray.PNG|ನಾಳದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ n ಮತ್ತು mನ್ನು ಎಣಿಸಬಹುದು. File:Carbon_nanoribbon_chiral_povray.PNG|ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ನ್ಯಾನೊರಿಬ್ಬನ್‌ </gallery> [[File:CNTnames.svg|thumb|300px|lang=kn|ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ನಾಮಕರಣಾ ಯೋಜನೆ (n,m) ಯನ್ನು ಅನಂತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸದಿಶವೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಳದ ಅಕ್ಷವನ್ನು T ನಮೂದಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ, a1 ಮತ್ತು a2ಗಳು ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ನ ಏಕಮಾನ ಸದಿಶಗಳಾಗಿವೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:CntHAADF.jpg|thumb|ಒಂಟಿ-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]] ಒಂಟಿ-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ಬಹುತೇಕ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ (SWNT) ಗಳು ಒಂದು ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ ವ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಹಲವು ದಶಲಕ್ಷ ಪಟ್ಟು ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು-ಅಣು-ದಪ್ಪನೆಯ ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ಪದರವನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ಸೇರುವ ಗೆರೆಯಿಲ್ಲದ ಉರುಳೆಯಾಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, SWNT ಒಂದರ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಸಮಮಿತ ಸದಿಶ (ಕೈರಲ್ ವೆಕ್ಟರ್) ಎನ್ನಲಾದ ಘಾತಾಂಕಗಳ ಒಂದು ಜೋಡಿಯ (''n'',''m'' ) ಮೂಲಕ, ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವ ರೀತಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ಣಾಂಕಗಳಾದ ''n'' ಮತ್ತು ''m'', ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ನ ಜೇನುಗೂಡು ಆಕಾರದ [[ಹರಳು ಜಾಲಕ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಏಕಮಾನ ಸದಿಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ, ''m'' = 0 ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆಗ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು 'ಅಂಕುಡೊಂಕು' ಆಕಾರದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತವೆ. ''n'' = ''m'' ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ (ಎರಡೂ ಸಮನಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ), ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು 'ತೋಳುಕುರ್ಚಿ' ಆಕಾರದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, 'ಅಸಮಮಿತ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂಟಿ-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಬಗೆಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವು ಬಹು-ಗೋಡೆಗಳುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ವೈವಿಧ್ಯಗಳಿಂದ (MWNT) ಹಂಚಿಕೆಗೊಳಗಾಗದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ವಿದ್ಯುದ್ಯಾಂತ್ರಿಕ (ಇಲೆಕ್ಟ್ರೊಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್‌) ಮಾಪನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಆಚೆಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಂಟಿ-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‌ ತಂತಿಯು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಭೂತ ನಿರ್ಮಾಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. SWNTಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಗಳಾಗಬಲ್ಲವು.<ref>{{cite journal|first=J.W.|last=Mintmire|title=Are Fullerene Tubules Metallic?|journal=Physical Review Letters|volume=68|pages=631–634|date=3 February 1992|doi=10.1103/PhysRevLett.68.631|pmid=10045950|last2=Dunlap|first2=BI|last3=White|first3=CT|issue=5}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Dekker|first=Cees|title=Carbon nanotubes as molecular quantum wires|year=1999|journal=Physics Today|volume=52|pages=22–28|url=http://www.physicstoday.org/vol-56/iss-2/pdf/vol52no5p22-28.pdf|format=PDF|doi=10.1063/1.882658|access-date=2010-01-04|archive-date=2008-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080627183310/http://www.physicstoday.org/vol-56/iss-2/pdf/vol52no5p22-28.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮೊದಲ ಅಂತರಣುವಿನ [[ಕ್ಷೇತ್ರ-ಪ್ರಭಾವದ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌]]ನ (ಇಂಟ್ರಾಮಾಲೆಕ್ಯುಲರ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌ ಇಫೆಕ್ಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌) (FET) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ SWNTಗಳ ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತ ಅನ್ವಯಿಕೆಯಿದೆ. SWNT FETಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮೊದಲ ಅಂತರಣುವಿನ [[ಲಾಜಿಕ್‌ ಗೇಟ್‌]] ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite journal|title=Ambipolar Electrical Transport in Semiconducting Single-Wall Carbon Nanotubes|first=R.|last=Martel|year=2001|journal=Physical Review Letters|volume=87|doi=10.1103/PhysRevLett.87.256805|page=256805|last2=Derycke|first2=V.|last3=Lavoie|first3=C.|last4=Appenzeller|first4=J.|last5=Chan|first5=K. K.|last6=Tersoff|first6=J.|last7=Avouris|first7=Ph.}}</ref> ಒಂದು ಲಾಜಿಕ್‌ ಗೇಟ್‌ನ್ನು ರಚಿಸಲು, ನೀವು p-FET ಮತ್ತು n-FET ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. SWNTಗಳನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿದಾಗ p-FETಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವು n-FETಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, SWNTಯ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿ ಉಳಿದರ್ಧವನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಒಂದೇ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ p ಮತ್ತು n-ಟೈಪ್‌ FETಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, NOT ಲಾಜಿಕ್‌ ಗೇಟ್‌ ಆಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ಒಂದು SWNT ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂಟಿ-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಈಗಲೂ ಬಹಳ ದುಬಾರಿ. 2000ದ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಇದರ ಬೆಲೆ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 1500 $ನಷ್ಟು ಆಗಿತ್ತು. ಇಂಗಾಲದ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಲಭಿಸುವ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಕಡಿಮೆ-ಖರ್ಚಿನ ವಿಧಾನವು ಪರಿಶೋಧನೆಯಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು.<ref name="nanotubes for electronics">{{Cite journal|first=Philip G.|last=Collins|year=2000|title=Nanotubes for Electronics|journal=Scientific American|pages=67–69|url=http://www.crhc.uiuc.edu/ece497nc/fall01/papers/NTs_SciAm_2000.pdf|format=PDF|access-date=2010-01-04|archive-date=2008-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080627183310/http://www.crhc.uiuc.edu/ece497nc/fall01/papers/NTs_SciAm_2000.pdf|url-status=dead}}</ref> 2007ರ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಹಲವು ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ~$50–100 ದರದಂತೆ ನಿರ್ಮಿತ ಆರ್ಕ್‌ ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್‌ SWNTಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ಮುಂದೆ ಬಂದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|title=Carbon Solutions, Inc.|url=http://www.carbonsolution.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=CarboLex|url=http://carbolex.com}}</ref> === ಬಹು-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ === [[ಚಿತ್ರ:CNTSEM.JPG|thumb|ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಕಟ್ಟುಗಳ SEM ಚಿತ್ರ.]] ಬಹು-ಗೋಡೆಗಳುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು (MWNT) ಹಲವು ಸುತ್ತಿನ (ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ನಾಳಗಳು) ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬಹು-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು, ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ''[[ರಷ್ಯನ್‌ ಡಾಲ್‌]]'' ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಏಕಕೇಂದ್ರಕ (ಕಾನ್ಸೆಂಟ್ರಿಕ್‌) ಉರುಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದೊಡ್ಡದಾದ (0,10) ಒಂಟಿ-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ (SWNT) ನೊಳಗಿನ ಸಣ್ಣ (0,8) ಒಂಟಿ-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ (SWNT). ''[[ಚರ್ಮಕಾಗದ]]'' (ಪಾರ್ಚ್‌‌ಮೆಂಟ್) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ನ ಒಂಟಿ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅದರ ಸುತ್ತವೇ ಸುತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಚರ್ಮಕಾಗದ ಹಾಳೆ ಅಥವಾ ಸುತ್ತಿಡಲಾದ ದೈನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಬಹು-ಗೋಡೆಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಪದರಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು, ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಪದರಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಸನಿಹವಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 3.3 Åನಷ್ಟಿದೆ. ಎರಡು-ಗೋಡೆಗಳುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ (DWNT) ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಬೇಕಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು SWNT ತರಹವೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. CNTಗೆ ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು [[ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಯ (ಅಂದರೆ, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕಸಿ ಮಾಡುವಿಕೆ) ಅಗತ್ಯವಿರುವಾಗ ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. SWNT ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಕೆಲವು C=C [[ದುಪ್ಟಟ್ಟು ಬಂಧಗಳ]]ನ್ನು ಮುರಿಯುವುದರಿಂದ, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ "ರಂಧ್ರಗಳು" ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಅದರ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. DWNT ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಹೊರಬದಿ ಮಾತ್ರ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಂ-ಸ್ಕೇಲ್‌ ಮೇಲಿನ DWNT ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ CCVD ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ 2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|first=E.|last=Flahaut|year=2003|title=Gram-Scale CCVD Synthesis of Double-Walled Carbon Nanotubes|journal=Chemical Communications|volume=12|pages=1442–1443|doi=10.1039/b301514a|pmid=12841282|last2=Bacsa|first2=R|last3=Peigney|first3=A|last4=Laurent|first4=C|issue=12}}</ref> ಮೀಥೇನ್‌ ಮತ್ತು ಜಲಜನಕದಲ್ಲಿನ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ ದ್ರಾವಣಗಳ ಆಯ್ಕೆಸಾಧ್ಯವಾದ ಇಳಿಕೆಯು ಇದರ ಮುಖ್ಯಾಂಶವಾಗಿತ್ತು. === ಟೋರಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:NanoBud.JPG|thumb|right|ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ನ್ಯಾನೊಮೊಗ್ಗಿನ ರಚನೆ]] ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ್ನು [[ಟೋರಸ್‌]] (ವಾಹನದ ಟೈರ್‌ ಆಕಾರ) ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಸಿದಾಗ ನ್ಯಾನೊಟೋರಸ್‌ ಆಗುವುದೆಂದು ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾನೊಟಾರೈ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಪೂರ್ವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತ್ರಿಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಭ್ರಾಮ್ಯತೆಗಿಂತಲೂ (ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್‌ ಮೊಮೆಂಟ್ಸ್‌) 1000 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="nanotori">{{Cite journal|last=Liu|first=Lei|title=Colossal Paramagnetic Moments in Metallic Carbon Nanotori|year=2002|journal=Physical Review Letters|volume=88|doi=10.1103/PhysRevLett.88.217206|page=217206|last2=Guo|first2=G. Y.|last3=Jayanthi|first3=C. S.|last4=Wu|first4=S. Y.}}</ref> ಟೋರಸ್‌ ಹಾಗೂ ನಾಳದ ತ್ರಿಜ್ಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ [[ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಭ್ರಾಮ್ಯತೆ]]ಯಂತಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಶಾಖದ ಸ್ಥಿರತೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="nanotori" /><ref>{{Cite journal|title=Carbon nanotube structures: molecular dynamics simulation at realistic limit|journal=Computer Physics Communications|volume=146|year=2002|first=Maria|last=Huhtala|url=http://www.princeton.edu/~msammalk/publications/cpc146_02.pdf|format=PDF|doi=10.1016/S0010-4655(02)00432-0|pages=30|access-date=2010-01-04|archive-date=2008-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080627183309/http://www.princeton.edu/~msammalk/publications/cpc146_02.pdf|url-status=dead}}</ref> === ನ್ಯಾನೊಬಡ್‌ === ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಮತ್ತು ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌‌ಗಳಂತಹ, ಹಿಂದೆಯೇ ಪರಿಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂಗಾಲದ ಭಿನ್ನರೂಪಗಳನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳೇ ನ್ಯಾನೊಬಡ್‌ಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಹೊಸ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ, ಆಧಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ ಹೊರಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ನಂತಿರುವ 'ಅಂಕುರ'ಗಳು ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ರೀತ್ಯಾ ಬಂಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಕರಿತ ವಸ್ತುವು ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ ಹಾಗೂ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಉಪಯುಕ್ತ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ ಸೂಸುಗಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಣುಗಳು ಆಣ್ವಿಕ ಲಂಗರುಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂ ಇದು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಜಾರಿಬೀಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ವಸ್ತುವಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. === ಕಪ್‌-ವಿನ್ಯಾಸದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು === ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಒಂದು ಲೋಹೀಯ ವಾಹಕದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ ಇತರೆ ಭಾಗಶಃ-1D ಇಂಗಾಲ ರಚನೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ [[ಕಪ್‌-ವಿನ್ಯಾಸದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು]] (CSCNTs) ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಪದರಗಳ ಸೂಕ್ಷವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರಣ, CSCNTಗಳು ಅರೆವಾಹಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://carbon.imr.ac.cn/file/Journal/2009/1249016438117.pdf |title=ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟಿಂಗ್‌ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಪ್‌-ಸ್ಟ್ಯಾಕ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್ಸ್‌ |access-date=2010-01-04 |archive-date=2015-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109002837/http://carbon.imr.ac.cn/file/Journal/2009/1249016438117.pdf |url-status=dead }}</ref> == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == === ದೃಢತೆ === ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು [[ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಪರಿಮಾಣ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದುವರೆಗಿನ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅತಿ ದೃಢವಾದ ಮತ್ತು ಬಾಗದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಂಗಾಲದ ಅಣುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ sp² ಬಂಧಗಳು ಈ ದೃಢತೆಗೆ ಕಾರಣ. 2000ದ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಬಹು-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಒಂದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯು 63 [[ಗಿಗಾಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್ಸ್‌]]ನಷ್ಟು (GPa) ಇತ್ತು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇದನ್ನು, 1 [[mm]]²ನಷ್ಟು ದಪ್ಪ ತಂತಿಯು 6300 ಕೆಜಿಗಳಷ್ಟು ಸೆಳೆತವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.) 1.3 ರಿಂದ 1.4 g·cm⁻³ ಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಘನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ,<ref name="nanotubes for electronics" /> ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚು ಇಂಗಾಲದ ಅಂಶವುಳ್ಳ ಉಕ್ಕಿನ 154&nbsp;kN·m·kg⁻¹ ದೃಢತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, 48,000&nbsp;kN·m·kg⁻¹ ತನಕ ಇರುವ ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯು ತಿಳಿದಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕರ್ಷಕ ಸೆಳೆತವಾದಾಗ ನಾಳಗಳು [[ಬಗ್ಗುವ ವಿರೂಪ]]ಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಥಾತ್‌ ಈ ವಿರೂಪವು ಖಾಯಂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿರೂಪತೆಯು ಸುಮಾರು 5%ರಷ್ಟು ಸೆಳೆತಗಳಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೆಳೆತದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಮುರಿತಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಾಳಗಳು ಒಳಗಾಗುವ ಗರಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೆಳೆತದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಏರಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. CNTಗಳು ಕುಗ್ಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ದೃಢವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಟೊಳ್ಳು ರಚನೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಷ್ಯಾನುಪಾತದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕುಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ, ತಿರುಚುವ ಅಥವಾ ಬಾಗಿಸುವಂತಹ ಒತ್ತಡಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿದಾಗ CNTಗಳು [[ಜಗ್ಗುವಿಕೆ]]ಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. {| style="font-size:95%;text-align:center" class="wikitable sortable " border="0" |+ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಹೋಲಿಕೆ<td><ref>https://web.archive.org/web/20111014125856/http://www.weizmann.ac.il/wagner/COURSES/Reading%20material%20(papers)/Encyclopedy_of_polymer_science_2003.pdf</ref><ref>[http://www.assda.asn.au/index.php ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಸ್ಟೇನ್ಲೆಸ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಅಸೊಷಿಯೆಷನ್‌ (ASSDA) - ಮುಖಪುಟ]</ref><ref>{{Cite journal|title=Carbon nanotubes: physics and applications|first=S.|last=Belluci|journal=Phys. Stat. Sol. (c)|volume=2|page=34|doi=10.1002/pssc.200460105|year=2005|pages=34}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Rigid Rod Polymeric Fibers|first=H.G.|last=Chae|journal=Journal of Applied Polymer Science|volume=100|doi=10.1002/app.22680|year=2006|page=791|last2=Kumar|first2=Satish}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Direct mechanical measurement of the tensile strength and elastic modulus of multiwalled carbon nanotubes|first=B.G.|last=Demczyk|journal=Materials Science and Engineering a|volume=334|doi=10.1016/S0921-5093(01)01807-X|year=2002|page=173|last2=Wang|first2=Y|last3=Cumings|first3=J|last4=Hetman|first4=M|last5=Han|first5=W|last6=Zettl|first6=A|last7=Ritchie|first7=R}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Prediction of Young’s modulus of single wall carbon nanotubes by molecular-mechanics based finite element modelling|first=M.|last=Meo|journal=Composites Science and Technology|volume=66|doi=10.1016/j.compscitech.2005.11.015|year=2006|page=1597|last2=Rossi|first2=M}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Carbon Nanotubes: Synthesis, Properties, and Applications|first=S.B.|last=Meo|journal=Crit. Rev. Solid State Mater. Sci.|volume=26|doi=10.1080/20014091104189|year=2001|page=145|last2=Andrews|first2=Rodney}}</ref></td> |- ! ವಸ್ತು ! [[ಯಂಗ್‌ನ ಪರಿಮಾಣ]] (TPa) ! [[ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿ]] (GPa) ! ಮುರಿಯುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಲಂಬನೆ (%) |- | SWNT | ~1 (1 ರಿಂದ 5ರವರೆಗೆ) | 13–53^E | 16 |- | ತೋಳುಕುರ್ಚಿ SWNT | 0.94^T | 126.2^T | 23.1 |- | ಅಂಕುಡೊಂಕು SWNT | 0.94^T | 94.5^T | 15.6–17.5 |- | ಅಸಮಮಿತ SWNT | 0.92 | | |- | MWNT | 0.8–0.9^E | 150 | |- | [[ಸ್ಟೇನ್ಲೆಸ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌]] | ~0.2 | ~0.65–3 | 15–50 |- | [[ಕೆವ್ಲರ್‌]] | ~0.15 | ~3.5 | [2] |- | ಕೆವ್ಲರ್‌^T | 0.25 | 29.6 | |} ^Eಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆ; ^Tತಾತ್ತ್ವಿಕ ಮುಂಗಾಣುವಿಕೆ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ ಅಕ್ಷೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸರಳ ರೇಖಾಗಣಿತೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ನಾಳದ ಅಕ್ಷದಾದ್ಯಂತದ ಬದಲಿಗೆ ತ್ರಿಜ್ಯದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೃದುವಾಗಿರಬೇಕು. ತ್ರಿಜ್ಯದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು [[TEM]] ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, ವ್ಯಾನ್‌ ಡರ್‌ ವಾಲ್ಸ್‌ ಬಲಗಳು ಸಹ ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು.<ref>ಆರ್‌. ಎಸ್‌. ರೂಫ್‌, ಮತ್ತು ಇತರರು., "ರೇಡಿಯಲ್‌ ಡಿಫಾರ್ಮೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್ಸ್‌ ಬೈ ವ್ಯಾನ್‌ ಡರ್‌ ವಾಲ್ಸ್‌ ಫೋರ್ಸಸ್‌" [http://www.nature.com/nature/journal/v364/n6437/abs/364514a0.html ನೇಚರ್‌ 364, 514 (1993)]</ref> ಬಹು-ಗೋಡೆಗಳುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಕತ್ತರಿಕೆಯ (ನ್ಯಾನೊ-ಇಂಡೆಂಟೇಷನ್‌) ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಹಲವು ಗುಂಪುಗಳು ನಡೆಸಿದವು.<ref>ಐ. ಪ್ಯಾಲಸಿ, ಮತ್ತು ಇತರರು. "ರೇಡಿಯಲ್‌ ಇಲಾಸ್ಟಿಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಬನ್ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್ಸ್‌" [http://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.94.175502 ಫಿಸ್‌. ][http://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.94.175502 ರೆವ್‌. ಲೆಟ್‌. ][http://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.94.175502 94, 175502 (2005)]</ref><ref>ಎಂ.-ಎಫ್‌. ಯೂ, ಮತ್ತು ಇತರರು. "ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ರೇಡಿಯಲ್‌ ಡಿಫಾರ್ಮಿಟಿ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿವಿಷ್ಯುಯಲ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್ಸ್‌ ಅಂಡರ್‌ ಕಂಟ್ರೊಲ್ಡ್‌ ಇಂಡೆಂಟೇಷನ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌" [http://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.85.1456 ಫಿಸ್‌. ][http://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.85.1456 ರೆವ್‌. ಲೆಟ್‌. ][http://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.85.1456 85, 1456-1459 (2000)]</ref> ಇವು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, CNTಗಳು ತ್ರಿಜ್ಯದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾಗಿಯೆಂದು ಹಲವಾರು GPa ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಅನುಕ್ರಮದ ಯಂಗ್‌ನ ಪರಿಮಾಣವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ. '''ಒಂದೇ-ಗೋಡೆಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅತಿಗಟ್ಟಿ ಹಂತ''' [[ವಜ್ರ]]ವು ಅತಿಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಡಿ ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ವಜ್ರವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಚಾರ. ''ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ'' ದಡಿ SWNTಗಳನ್ನು 24 GPaಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಗ್ಗಿಸಿ ಅತಿ ಗಟ್ಟಿ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸಫಲವಾಯಿತು. [[ನ್ಯಾನೊಇಂಡೆಂಟರ್‌]] ಎಂಬ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಳೆದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ವಸ್ತುವಿನ ಗಟ್ಟಿತನವು 62–152 GPaನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅನುರೂಪತೆಯ ವಜ್ರ ಹಾಗೂ [[ಬೊರಾನ್‌ ನೈಟ್ರೈಡ್‌]] ಮಾದರಿಗಳ ಗಟ್ಟಿತನವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 150 ಮತ್ತು 62 GPa ಆಗಿತ್ತು. ಕುಗ್ಗಿಸಲಾದ SWNTಗಳ [[ಬೃಹತ್‌ ಪರಿಮಾಣ]]ವು ವಜ್ರದ 420 GPaಯನ್ನೂ ಮೀರಿ 462–546 GPa ಆಗಿತ್ತು.<ref> {{cite journal |author=M. Popov ''et al.'' |title=Superhard phase composed of single-wall carbon nanotubes |journal=[[Phys. Rev. B]] |volume=65 |pages=033408 |year=2002 |doi=10.1103/PhysRevB.65.033408 }}</ref> === ಚಲನೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು === ಒಂದರೊಳಗಿನ್ನೊಂದು ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಮಾನಕೇಂದ್ರವುಳ್ಳ ಬಹು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳಾದ ಬಹು-ಗೋಡೆಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು, ದೂರದರ್ಶಕದಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಂತೆ ಒಳಗಿನ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ತನ್ನ ಹೊರಗಿನ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದೇ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಆಣ್ವಿಕವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ರೇಖೀಯ ಅಥವಾ ಆವರ್ತನ ಚಲನೆ ಸುಗಮವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಆಣ್ವಿಕ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ದ ಕೆಲವು ನೈಜ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಉಪಯುಕ್ತ ಯಂತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಣುಗಳ ನಿಖರ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಆವರ್ತನದ [[ಮೋಟಾರಿ]]ನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಗಲೇ ಬಳಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2003/07/23_motor.shtml 07.23.2003 - ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆಯ ಸಿಲಿಕಾನ್‌ ಬಳಸಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿಚಿಕ್ಕ ಮೋಟಾರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]</ref> ಗಿಗಾಹರ್ಟ್ಜ್‌ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಆಂದೋಲಕದಂತಹ (ಗಿಗಾಹರ್ಟ್ಜ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಆಸಿಲೇಟರ‍್) ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದೆ. === ವಿದ್ಯುತ್‌ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು === ಸಮರೂಪತೆ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ರಚನೆಯನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ ರಚನೆಯು ಅದರ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ (''n'',''m'' ) ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನಲ್ಲಿ ''n'' = ''m'' ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಲೋಹೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ''n'' − ''m'' 3ರ ಅಪವರ್ತ್ಯವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಂತರ ಹೊಂದಿರುವ ಅರೆವಾಹಕವಾಗುವುದು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ [[ಅರೆವಾಹಕ]]ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ತೋಳುಕುರ್ಚಿ (''n'' = ''m'' ) ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಲೋಹೀಯ, ಹಾಗೂ (5,0), (6,4), (9,1), ಇತ್ಯಾದಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಅರೆವಾಹಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ, ಲೋಹೀಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು 4 × 10⁹ A/cm² ಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸಾಗಿಸಬಹುದು. ಇದು [[ತಾಮ್ರ]]ದಂತಹ ಲೋಹಗಳಿಗಿಂತಲೂ 1,000 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{Cite journal|first=Seunghun|last=Hong|year=2007|title=Nanotube Electronics: A flexible approach to mobility|journal=Nature Nanotechnology|volume=2|pages=207–208|doi=10.1038/nnano.2007.89|pmid=18654263|last2=Myung|first2=S|issue=4}}</ref> === ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು === {{main|Optical properties of carbon nanotubes}} === ಉಷ್ಣದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು === {{main|Thermal properties of nanostructures}} ಎಲ್ಲಾ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ನಾಳದುದ್ದಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮ [[ಉಷ್ಣವಾಹಕ]]ಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವು '[[ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕ ವಹನ]]' ಎಂಬ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಾಳದ ಅಕ್ಷಕ್ಕೆ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥವಾಗಿ ಅವು ಉತ್ತಮ ನಿರೋಧಕಗಳಾಗಿವೆ. SWNTಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ 3500 W/(m·K)ರಷ್ಟು ಶಾಖವಹನ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="Pop"> {{cite journal |title = Thermal conductance of an individual single-wall carbon nanotube above room temperature |journal=Nano Letters |date=2006 |first=E. ''et al.'' |last=Pop |volume=6 |pages= 96-100 |doi =10.1021/nl052145f}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಉತ್ತಮ ಶಾಖವಾಹಕವೆನ್ನಲಾದ ತಾಮ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ 385 W·m⁻¹·K^{−1ರಷ್ಟು ಶಾಖವಹನ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದೆ}. ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಸ್ಥಿರತೆಯು [[ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ 2800&nbsp;°C ವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 750&nbsp;°C ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|first=Erik|last=Thostenson|year=2005|title=Nanocomposites in context|journal=Composites Science and Technology|volume=65|pages=491–516|doi=10.1016/j.compscitech.2004.11.003|last2=Li|first2=C|last3=Chou|first3=T}}</ref> === ದೋಷಗಳು === ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ, [[ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದೋಷ]]ಗಳು ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. [[ಪರಮಾಣು ಶೂನ್ಯತೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದೋಷಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ದೋಷಗಳು ತೀವ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು 85%ರಷ್ಟರವರೆಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು. [[ಸ್ಟೋನ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌ ದೋಷ]]ವು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ದೋಷದ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪ. ಬಂಧಗಳ ಪುನಸ್ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಪಂಚಕೋನ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಕೋನ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಅದು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. CNTಗಳ ಬಹಳ ಕಿರಿದಾದ ರಚನೆಯ ಕಾರಣ, ನಾಳದ ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯು, ಅದರ ಅತಿ ದುರ್ಬಲ ಭಾಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ದುರ್ಬಲ ಕೊಂಡಿಯ ಶಕ್ತಿಯು ಸರಪಳಿಯ ಅತಿ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದು ಇರುತ್ತದೆ. ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದೋಷಗಳು ನಾಳದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೂ ಸಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು. ನಾಳದ ದೋಷಯುಕ್ತ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ವಹನ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಇದರ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‌ ವಹನ ಮಾಡಬಲ್ಲ ತೋಳುಕುರ್ಚಿ ರೀತಿಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ದೋಷವು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭಾಗಗಳು ಅರೆವಾಹಕವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು; ಹಾಗೂ ಒಂಟಿ ಪರಮಾಣು ಶೂನ್ಯತೆಗಳು ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>ಕಾರ್ಬನ್‌ ಬೇಸ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸಂ: ಆನ್‌ ಓವರ್‌ವ್ಯೂ ಆಫ್ ದಿ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸಂ ಆಫ್ ಮೆಟಲ್‌ ಫ್ರೀ ಕಾರ್ಬನ್‌-ಬೇಸ್ಡ್‌ ಕಾಂಪೌಂಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್‌. ಸಂಪಾದಕರು: ತತ್ಯಾನಾ ಮಾಕಾರೊವಾ ಮತ್ತು ಫರ್ನಾಂಡೊ ಪಾಲಾಸಿಯೊ (ಎಲ್ಸೆವಿಯರ್‌ 2006) </ref> ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದೋಷಗಳು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಉಷ್ಣ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ದೋಷಗಳು [[ಫೊನಾನ್‌]] ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಇದರಿಂದ ಫೊನಾನ್‌ ವಿಶ್ರಮಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಮಾಧ್ಯಮುಕ್ತ ಪಥ]]ವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ರಚನೆಗಳ ಉಷ್ಣ ವಹನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರಜನಕ ಅಥವಾ ಬೊರಾನ್‌ನಂತಹ ಬದಲಿ ಸ್ವರೂಪದ ದೋಷಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಫೊನಾನ್‌ಗಳು ಚದುರಿಹೋಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಫೊನಾನ್‌ ಸಾಗಣೆ ಅನುಕರಣಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆವರ್ತನಗಳ ವಿಶಾಲ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಫೊನಾನ್‌ಗಳು ಚದುರಿಹೋಗಲು [[ಸ್ಟೋನ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌ ದೋಷ]]ಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚು-ಪ್ರಮಾಣದ ದೋಷಗಳು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಷ್ಣ ವಹನದಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|first=N.|last=Mingo|year=2008|title=Phonon transmission through defects in carbon nanotubes from first principles|journal=Physical Review B|volume=77|page=033418|doi=10.1103/PhysRevB.77.033418|last2=Stewart|first2=D. A.|last3=Broido|first3=D. A.|last4=Srivastava|first4=D.}}</ref> === ಏಕ-ವಿಮಿತೀಯ ಸಾಗಣೆ === ತಮ್ಮ ನ್ಯಾನೊಪ್ರಮಾಣದ ಅಳತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಸಾಗಣೆಯು ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆದು, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಅಕ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ಸಾಗಣೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಕಾರಣ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು "ಏಕ-ವಿಮಿತೀಯ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. === ವಿಷತ್ವ === ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ವಿಷತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಹನವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್‌ ಇಂತಹ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕೇವಲ ಆರಂಭವಾಗಿದೆಯಷ್ಟೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಚೂರುಪಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ವಿವಿಧಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ವಸ್ತುವಿನ ವಿಷತ್ವವನ್ನು ಮಾಪಿಸುವ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿವೆ. ರಚನೆ, ಗಾತ್ರ [[ವಿತರಣೆ]], [[ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ]], ಮೇಲ್ಮೈ ರಾಸಾಯನಿಕತೆ, [[ಮೇಲ್ಮೈ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಒಟ್ಟಿಲು]] ಸ್ಥಿತಿ, ಜೊತೆಗೆ ಮಾದರಿಗಳ ಪರಿಶುದ್ಧತೆ - ಇವೆಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಹ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಆದರರೂ, ಕೆಲವು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಪೊರೆ-ಅಡ್ಡಗಟ್ಟುಗಳನ್ನೂ ದಾಟಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು ಅಂಗಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದಲ್ಲಿ ಅವು ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು ನಾರಿನಂಥ ಉರಿಯೂತಕ ಬೆಳೆಯುವಂಥ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಲಭ್ಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಸ್ಬಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="tox1">{{cite journal |author=Kolosnjaj J, Szwarc H, Moussa F |title=Toxicity studies of carbon nanotubes |journal=Adv Exp Med Biol. |volume=620 |pages=181–204 |year=2007 |pmid=18217344 |doi=10.1007/978-0-387-76713-0_14}}</ref> [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಪೋರ್ಟರ್‌ರ ತಂಡವು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, CNTಗಳು ಮಾನವ ಜೀವಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ಹೊಕ್ಕು [[ಕೋಶದ್ರವ್ಯ]]ದೊಳಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಜೀವಕೋಶದ ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="tox2">{{Cite journal|last=Porter|first=Alexandra|title=Direct imaging of single-walled carbon nanotubes in cells|journal=Nature Nanotechnology|year=2007|volume=2|page=713|doi=10.1038/nnano.2007.347|last2=Gass|first2=Mhairi|last3=Muller|first3=Karin|last4=Skepper|first4=Jeremy N.|last5=Midgley|first5=Paul A.|last6=Welland|first6=Mark}}</ref> CNTಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗೇ ಇರಲಿ, ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲೋಹಗಳ ವಿಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಏನೇ ಇರಲಿ, CNTಗಳು [[ಉರಿಯೂತ]], [[ಎಪಿತೀಲಿಯಾಯ್ಡ್‌ ಗ್ರ್ಯಾನುಲೊಮಾಸ್‌]] (ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದ ಗಂಟುಗಳು), [[ನಾರು ಊತಕ]] ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ-ರಾಸಾಯನಿಕ/ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು <ref>ಜುಮ್ವಾಲ್ಡ್‌, ರಾಲ್ಫ್‌ ಮತ್ತು ಲಾರಾ ಹಾಡ್ಸನ್‌ (ಮಾರ್ಚ್‌ 2009). [http://www.cdc.gov/niosh/docs/2009-125/ "ಅಪ್ರೋಚಸ್‌ ಟು ಸೇಫ್‌ ನ್ಯಾನೊಟೆಕ್ನಾಲಜಿ: ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ದಿ ಹೆಲ್ತ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೇಫ್ಟಿ ಕನ್ಸರ್ನ್ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ವಿತ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಡ್‌ ನ್ಯಾನೊಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್‌"]. ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಆಕ್ಯುಪೇಷನಲ್‌ ಸೇಫ್ಟಿ ಅಂಡ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌. NIOSH (DHHS) ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್‌ 2009-125.</ref> ದಂಶಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೊರಗೆಡಹಿವೆ. ಹೆಗ್ಗಣಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ವಿಷತ್ವ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, SWCNTಗಳು [[ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್‌]]ಗಿಂತಲೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಷವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದ್ದವು. ಪದೇಪದೇ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಂಡಾ ಇದು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಆರೋಗ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಅಪಾಯವೂ ಆಗಬಹುದು. ಹತೋಟಿಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ‌ [[ಇಂಗಾಲದ ಮಸಿ]]ಯು ಕನಿಷ್ಟತಮವಾದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="tox3">{{cite journal |author=Lam CW, James JT, McCluskey R, Arepalli S, Hunter RL |title=A review of carbon nanotube toxicity and assessment of potential occupational and environmental health risks |journal=Crit Rev Toxicol.|volume=36|pages=189–217 |year=2006 |pmid=16686422 |doi=10.1080/10408440600570233 |issue=3}}</ref> [[ಕಲ್ನಾರಿನ ನಾರು]]ಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಸೂಜಿಯಂತಹ ನಾರಿನ ಆಕಾರವುಳ್ಳ CNTಗಳು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಿಂದ [[ಮಿಸೊಥಿಲಿಯೊಮಾ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, ಕಲ್ನಾರಿಗೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಒಳಪದರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಯನವು ಈ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="tox5" /> ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಗ್ಗಣಗಳ ಎದೆಯ ಭಾಗದ [[ಮೀಸೋಥೀಲಿಯಾದ‌]] ಪದರದ ಬದಲಿಗೆ ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವ ಮೀಸೋಥೀಲಿಯಾದ‌ [[ಪದರ]]ವನ್ನು ತೆರೆದು, ಉದ್ದನೆಯ, ಬಹು-ಗೋಡೆಗಳ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿದರು ಮತ್ತು ಕಲ್ನಾರಿನಂತಿರುವ, ಉದ್ದವನ್ನು-ಅವಲಂಬಿಸುವ, ರೋಗಕಾರಕ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು [[ಗ್ರ್ಯಾನುಲೊಮಾಸ್‌]] ಎಂಬ ಅಂಗಹಾನಿಯ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಲೇಖಕರು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ: :"ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಸಮುದಾಯದವರು, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಫೈಟ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿಶಾಲ ಶ್ರೇಣಿಗಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾರೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗ್ರತೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತವೆ."<ref name="tox5">{{Cite journal|last=Poland|first=CA|title=Carbon nanotubes introduced into the abdominal cavity of mice show asbestos-like pathogenicity in a pilot study.|journal=Nature Nanotechnology|year=2008|volume=3|page=423|doi=10.1038/nnano.2008.111|last2=Duffin|first2=Rodger|last3=Kinloch|first3=Ian|last4=Maynard|first4=Andrew|last5=Wallace|first5=William A. H.|last6=Seaton|first6=Anthony|last7=Stone|first7=Vicki|last8=Brown|first8=Simon|last9=MacNee|first9=William}}</ref> ಸಹ-ಲೇಖಕ ಡಾ. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮೇನಾರ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ: :"ಕ್ಷೇಮಕರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನ್ಯಾನೊತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ, ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಶೋಧನೆಯ ರೀತಿಯ ನಿಖರವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಇದಾಗಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ರೀತಿಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ನ್ಯಾನೊಪ್ರಮಾಣದ ವಸ್ತುವೊಂದರ ಕಡೆ ಇದು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪಾಯದ ಕುರಿತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಉದ್ದನೆಯ, ತೆಳ್ಳಗಿನ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ದಶಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾಳಜಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸದ್ಯದ U.S. ಒಕ್ಕೂಟದ ನ್ಯಾನೊತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಸರ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ಸಂಶೋಧನಾ ರೂಪುರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿನ ಯಾವುವೂ ಸಹ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಲಾರವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.nanotechproject.org/news/archive/mwcnt/ |title=ಕಲ್ನಾರಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಹಾಗೂ ವರ್ತಿಸುವ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು |access-date=2010-01-04 |archive-date=2017-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170715023859/http://www.nanotechproject.org/news/archive/mwcnt/ |url-status=dead }}</ref> ಮುಂದೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡವುಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಮಾನವ ಅರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಅಪಾಯವೊಡ್ಡಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇಂದು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಿವೆ.<ref name="tox1" /><ref name="tox2" /><ref name="tox3" /><ref name="tox5" /> == ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Mutr-nanotubes1.jpg|thumb|ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಪುಡಿ]] ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪ ಸೂಸುವಿಕೆ]], [[ಲೇಸರ್‌ ಕ್ಷಯಿಸುವಿ]]ಕೆ, ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡದ ಇಂಗಾಲ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್‌ ([[HiPCO]]) ಮತ್ತು [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಆವಿ ಶೇಖರಣೆ]] (CVD) ಕೌಶಲಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅನಿಲಗಳೊಡನೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. CNTಗಳ CVD ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹವಾಮಾನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಿಂದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು. ವೇಗವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಸತತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗಳು CNTಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತಿವೆ. === ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪ ಸೂಸುವಿಕೆ === 100 [[ಆಂಪ್ಸ್‌]]ನಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪ ಸೂಸುವಿಕೆ ಹೊರಡಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರೊಡ್‌]]ಗಳ ಇಂಗಾಲದ ಮಸಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|first=Sumio|last=Iijima|year=1991|title=Helical microtubules of graphitic carbon|journal=Nature|volume=354|pages=56–58|doi=10.1038/354056a0}}</ref> ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇದರ ಇಂಗಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಮೊದಲ ಸ್ಥೂಲಗೋಚರ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 1992ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. [[NEC]]ನ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಲ್ಯಾಬೊರೆಟರಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.<ref>{{Cite journal|first=T. W.|last=Ebbesen|year=1992|title=Large-scale synthesis of carbon nanotubes|journal=Nature|volume=358|pages=220–222|doi=10.1038/358220a0|last2=Ajayan|first2=P. M.}}</ref> 1991ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚು ಸೂಸುವಿಕೆಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಕಾರಣ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವಾಗ ಋಣ ಇಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಗಾಲವು ಘನಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಅನಿಲ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಇದು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ವ್ಯಾಪಕ-ಬಳಕೆಯ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ತೂಕದ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 30ರಷ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರುಗಳವರೆಗಿನ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ ಅಲ್ಪ ರಾಚನಿಕ ದೋಷಗಳೊಂದಿಗಿನ ಒಂಟಿ ಹಾಗೂ ಬಹು-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳೆರಡನ್ನೂ ಇದು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="nanotubes for electronics" /> === ಲೇಸರ್‌ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆ === ಲೇಸರ್‌ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಉನ್ನತ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಸ್ಪಂದನದೊಂದಿಗಿನ ಲೇಸರ್‌]] ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ಗುರಿಯನ್ನು ಆವಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಜಡ ಅನಿಲ]]ವನ್ನು ಆವರಣದೊಳಗೆ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆವಿಯಾದ ಇಂಗಾಲವು ಘನೀಕೃತಗೊಂಡಂತೆ, ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ತಣ್ಣಗಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ನೀರಿನಿಂದ ತಂಪು ಮಾಡಲಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. [[ರೈಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಡಾ. [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಸ್ಮಾಲೇ]] ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಲೋಹ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು, ಅವರು ಲೇಸರ್‌ ಬಳಸಿ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಆಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಾದಾಗ, ಬಹು-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಲೋಹಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ನ್ನು ಅವರು ಬಳಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Guo|first=Ting|title=Self-Assembly of Tubular Fullerenes|url=http://www.pa.msu.edu/cmp/csc/eprint/DT085.pdf|year=1995|journal=J. Phys. Chem.|volume=99|pages=10694–10697|doi=10.1021/j100027a002|last2=Nikolaev|first2=Pavel|last3=Rinzler|first3=Andrew G.|last4=Tomanek|first4=David|last5=Colbert|first5=Daniel T.|last6=Smalley|first6=Richard E.|access-date=2010-01-04|archive-date=2017-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808213722/http://www.pa.msu.edu/cmp/csc/eprint/DT085.pdf|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಗೋಡೆಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲು, ಈ ತಂಡವು ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಲೋಹದ ವೇಗವರ್ಧಕ ಕಣಗಳ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉತ್ಪನ್ನವು [[ಕೋಬಾಲ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ನಿಕೆಲ್‌]] ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಲಭಿಸಿತ್ತು) ಬಳಸಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Guo|first=Ting|title=Catalytic growth of single-walled nanotubes by laser vaporization|journal=Chem. Phys. Lett.|year=1995|volume=243|pages=49–54|url=http://www.orgchem.science.ru.nl/molmat/mm-web/education/caput-college/ChemPhysLett-1995-243-49.pdf|format=PDF|doi=10.1016/0009-2614(95)00825-O|last2=Nikolaev|first2=P|last3=Thess|first3=A|last4=Colbert|first4=D|last5=Smalley|first5=R|access-date=2010-01-04|archive-date=2011-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724164437/http://www.orgchem.science.ru.nl/molmat/mm-web/education/caput-college/ChemPhysLett-1995-243-49.pdf|url-status=dead}}</ref> ಲೇಸರ್‌ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯ ರೀತಿಯು ಸುಮಾರು 70%ರಷ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟಿ-ಗೋಡೆಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಇದು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯಾ [[ಉಷ್ಣಾಂಶ]]ದಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇದು ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪ ಸೂಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಆವಿ ಶೇಖರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="nanotubes for electronics" /> === ರಾಸಾಯನಿಕ ಆವಿ ಶೇಖರಣೆ (CVD)=== [[ಚಿತ್ರ:PICT0111.JPG|thumb|ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ-ವರ್ಧಿತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಆವಿ ಶೇಖರಣೆಯ ರೀತ್ಯಾ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು]] ಇಂಗಾಲದ ವೇಗವರ್ಧಕ ಆವಿ ಹಂತ ಶೇಖರಣೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1959ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|first=P. L.|last=Walker Jr.|journal=J. Phys. Chem.|volume=63|pages=133|year=1959|title=Carbon Formation from Carbon Monoxide-Hydrogen Mixtures over Iron Catalysts. I. Properties of Carbon Formed|doi=10.1021/j150572a002|last2=Rakszawski|first2=J. F.|last3=Imperial|first3=G. R.}}</ref> ಆದರೆ, ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 1993ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದವು.<ref>{{Cite journal|first=M.|last=José-Yacamán|title=Catalytic growth of carbon microtubules with fullerene structure|journal=Appl. Phys. Lett.|volume=62|page=657|year=1993|doi=10.1063/1.108857|last2=Miki-Yoshida|first2=M.|last3=Rendón|first3=L.|last4=Santiesteban|first4=J. G.}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ [[ಸಿನ್ಸಿನ್ನಾಟಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ (UC) ಸಂಶೋಧಕರು ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಫಸ್ಟ್‌ನ್ಯಾನೊ ET3000 ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ 18ಮಿಮೀ ಉದ್ದನೆಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news|title=UC Researchers Shatter World Records with Length of Carbon Nanotube Arrays|date=2007-04-27|last=Beckman|first=Wendy|publisher=University of Cincinnati|url=http://www.uc.edu/news/NR.asp?id=5700}}</ref> CVD ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಕೆಲ್‌, ಕೊಬಾಲ್ಟ್‌,<ref>ಎನ್‌. ಇನಾಮಿ ಮತ್ತು ಇತರರು. "ಸಿಂಥಸಿಸ್‌-ಕಂಡಿಷನ್‌ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಗ್ರೋತ್‌ ಬೈ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಕೆಟಲಿಟಿಕ್‌ ಕೆಮಿಕಲ್‌ ವೇಪರ್‌ ಡಿಪಾಸಿಷನ್‌ ಮೆಥಡ್‌" ಸೈನ್ಸ್‌‌. ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ. ಅಡ್ವ್‌. ಮೆಟೀರ್‌. 8 (2007) 292 [http://dx.doi.org/10.1016/j.stam.2007.02.009 ಉಚಿತ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌]</ref> [[ಕಬ್ಬಿಣ]] ಅಥವಾ ಇವುಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣದಂಥ<ref>{{cite journal|author=N. Ishigami |title=Crystal Plane Dependent Growth of Aligned Single-Walled Carbon Nanotubes on Sapphire|doi=10.1021/ja8024752|journal=J. Am. Chem. Soc. |volume=130|pages=9918–9924|year=2008|pmid=18597459|last2=Ago|first2=H|last3=Imamoto|first3=K|last4=Tsuji|first4=M|last5=Iakoubovskii|first5=K|last6=Minami|first6=N|issue=30}}</ref> ಲೋಹದ ವೇಗವರ್ಧಕ ಕಣಗಳ ಪದರಗಳೊಂದಿಗೆ ತಲವೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳ ಅಥವಾ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಘನ ದ್ರಾವಣಗಳ ಹ್ರಾಸನ ಸೇರಿದಂತೆ ಲೋಹ ನ್ಯಾನೊಕಣಗಳನ್ನು ಇತರ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲೂ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಸಗಳು ಲೋಹ ಕಣಗಳ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಲೋಹದ ವಿನ್ಯಾಸರೀತ್ಯಾ (ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ) ಶೇಖರಣೆ, ಹದಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಅಥವಾ ಲೋಹ ಪದರವೊಂದರ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮಾ ಕೆತ್ತುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ತಲವನ್ನು ಸುಮಾರು 700&nbsp;°C ತನಕ ಕಾಯಿಸಲಾಗುವುದು. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲು, ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನೊಳಗೆ ಎರಡು ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಹರಿಸಲಾಗುವುದು: [[ಅಮೋನಿಯಾ]], [[ಸಾರಜನಕ]] ಅಥವಾ [[ಜಲಜನಕ]]ದಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನಿಲಗಳು, ಹಾಗೂ, [[ಅಸಿಟಿಲೀನ್‌]], [[ಎಥಿಲೀನ್‌]], [[ಎಥನಾಲ್‌]] ಅಥವಾ [[ಮೀಥೇನ್‌]] ನಂತಹ ಇಂಗಾಲವುಳ್ಳ ಅನಿಲಗಳು. ಲೋಹದ ವೇಗವರ್ಧಕವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವೇಗವರ್ಧಕ ಕಣದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲವುಳ್ಳ ಅನಿಲವನ್ನು ಮುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಕಣದ ಬದಿಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೇಗವರ್ಧಕ ಕಣಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಇದು ವೇಗವರ್ಧಕ ಕಣ ಮತ್ತು ತಲದ ನಡುವೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ CVD ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಲೋಹ ಕಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಇಂಗಾಲದ ಪೂರಕವಸ್ತುಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, MgO ಅಥವಾ Al₂O₃ನಂಥ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಲೋಹೀಯ ನ್ಯಾನೊಕಣಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ಒಂದು ಆಮ್ಲದ ಉಪಚರಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುವುದರಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಮೂಲ ರಚನೆಗಳು ಹಾಳಾಗಬಹುದು. ಆದರೂ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಬಲ್ಲ ಪರ್ಯಾಯ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳ ಬೆಂಬಲಗಳು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite journal|first=A.|last=Eftekhari|title=High-yield synthesis of carbon nanotubes using a water-soluble catalyst support in catalytic chemical vapor deposition|doi=10.1016/j.carbon.2005.12.006|journal=Carbon|volume=44|page=1343|year=2006|last2=Jafarkhani|first2=P|last3=Moztarzadeh|first3=F}}</ref> ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ (ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ-ವರ್ಧಿತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಆವಿಶೇಖರಣೆ*) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಬಲವಾದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು [[ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮಾ]]ವು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದರೆ, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|first=Z. F.|last=Ren|title=Synthesis of Large Arrays of Well-Aligned Carbon Nanotubes on Glass|journal=Science|volume=282|page=1105|year=1998|doi=10.1126/science.282.5391.1105|pmid=9804545|last2=Huang|first2=ZP|last3=Xu|first3=JW|last4=Wang|first4=JH|last5=Bush|first5=P|last6=Siegal|first6=MP|last7=Provencio|first7=PN|issue=5391}}</ref> ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ಸಾಪೇಕ್ಷ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಥವಾ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಉದ್ದುದ್ದಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾದ (ಅರ್ಥಾತ್‌ ತಲಕ್ಕೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಂತಿರುವ) ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು<ref>[http://www.nano-lab.com/imagegallery.html ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ SEM ಹಾಗೂ TEM ಚಿತ್ರಗಳು, ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಸಾಲುಗಳು, ಹಾಗೂ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳು]</ref> ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಿಂದ ಬರುವ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮಾ ಇಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯಾಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮಾವೊಂದರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ, ಕಡಿಮೆ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ನೆಟ್ಟಗಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ದಿಶೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಮಖಾನೆ ಅಥವಾ ಅಡವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ದಟ್ಟ ಶ್ರೇಣಿಯು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ, CVDಯ ಬೆಲೆ/ಘಟಕ ಅನುಪಾತದಿಂದಾಗಿ, ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದ ತಲವೊಂದರ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು CVDಯು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಅದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಟ್ಟದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇತರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ವೇಗವರ್ಧಕವನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವುದರಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಕರ್ಪೂರ]]ದಿಂದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಉತ್ತಮ-ದಕ್ಷತೆಯ CVD ಕೌಶಲವನ್ನು [[ಮೀಜೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ತಂಡವೊಂದು 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|title=Carbon Nanotubes from Camphor: An Environment-Friendly Nanotechnology|journal=Journal of Physics: Conference Series|volume=61|year=2007|page=643|url=http://www.iop.org/EJ/article/1742-6596/61/1/129/jpconf7_61_129.pdf|format=free download PDF|access-date=2010-01-04|archive-date=2020-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413073359/https://iopscience.iop.org/article/1742-6596/61/1/129/jpconf7_61_129.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ದಿವಂಗತ ಡಾ. ರಿಚರ್ಡ್‌‌ ಸ್ಮಾಲಿಯ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ರೈಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧಕರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ, ಶುದ್ಧವಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸುವ ಕುರಿತು ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಶೋಧಕರ ವಿಧಾನವು, ಒಂದು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನಿಂದ ತುಂಡರಿಸಿದ ಹಲವು ಚಿಕ್ಕ ಕಾಳುಗಳಿಂದ ಉದ್ದದ ನಾರಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಯಿತು; ಎಲ್ಲಾ ನಾರಿನ ರಚನೆಗಳು ಮೂಲ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನದೇ ವ್ಯಾಸದ ಅಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವು ಮೂಲ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸಲಾದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಬೇಕಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite news|first=Jade|last=Boyd|title=Rice chemists create, grow nanotube seeds|publisher=Rice University|date=2006-11-17|url=http://www.media.rice.edu/media/NewsBot.asp?MODE=VIEW&ID=9070|access-date=2010-01-04|archive-date=2012-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211132458/http://www.media.rice.edu/media/NewsBot.asp?MODE=VIEW&ID=9070|url-status=dead}}</ref> ನ್ಯಾನೊಲ್ಯಾಬ್‌,<ref>[http://www.nano-lab.com ನ್ಯಾನೊಲ್ಯಾಬ್‌ ಬಹು-ಗೋಡೆಗಳುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು, ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಸಾಲುಗಳು, ನ್ಯಾನೊ ಕಣಗಳು, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಕಾಗದ, ಪ್ರಸರಣಕಾರಿ, ನ್ಯಾನೊತಂತಿಗಳು]</ref> [[ಬೇಯರ್‌]], [[ಅರ್ಕೆಮಾ]], ನ್ಯಾನೊಸಿಲ್‌, ನ್ಯಾನೊಥಿಂಕ್ಸ್‌,<ref>{{Cite web |url=http://www.nanothinx.com/ |title=ನ್ಯಾನೊಥಿಂಕ್ಸ್‌: ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು, ನ್ಯಾನೊವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾನೊತಂತ್ರಜ್ಞಾನ R&D (ಉತ್ಪನ್ನಗಳು) |access-date=2010-01-04 |archive-date=2018-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180218204936/http://www.nanothinx.com/ |url-status=dead }}</ref> ಹೈಪರಿಯೊನ್‌ ಕೆಟಲಿಸಿಸ್‌, [[ಮಿಟ್ಸುಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಶೋವಾ ಡೆಂಕೊ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ಟನ್‌ಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಹುಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ CVD ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ==== ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ CVD ==== ]] ಜಪಾನಿನ [[AIST]]ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಜಿ ಹಟಾ, [[ಸುಮಿಯೊ ಲಿಜಿಮಾ]] ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ CVD (ನೀರಿನ-ನೆರವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಆವಿ ಶೇಖರಣೆ) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref> {{cite journal |author=K. Hata ''et al.'' |title=Water-Assisted Highly Efficient Synthesis of Impurity-Free Single-Walled Carbon Nanotubes |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=306 |pages=1362–1365 |year=2004 |doi=10.1126/science.1104962 }}</ref> ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, CVD ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗೆ ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆಯು ಅಧಿಕವಾಗುವುದು. ತಲಕ್ಕೆ ಎಂದಿನಂತೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಟ್ಟ ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌-ಉದ್ದದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ "ದಟ್ಟಣೆ"ಗಳು ಅಥವಾ ಅಡವಿಗಳು ತಯಾರಾದವು. ಈ ದಟ್ಟಣೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು: : <math> H(t) = {\beta}{\tau}_o ({1 - e^{-t / {\tau}_o}}).</math> ಈ ಮೇಲಿನ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ, β ಎಂಬುದು ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವಾಗಿದ್ದು, <math> {\tau}_o </math> ಎಂಬುದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವೇಗವರ್ಧಕ ಜೀವಾವಧಿಯಾಗಿದೆ.<ref> {{cite journal |author=K. Hata ''et al.'' |title=Kinetics of Water-Assisted Single-Walled Carbon Nanotube Synthesis Revealed by a Time-Evolution Analysis |journal=[[Physical Review Letters]] |volume=95 |pages=056104 |year=2005 |doi=10.1103/PhysRevLett.95.056104 }}</ref> ಅವುಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೇಲ್ಮೈಯು 1000 m²/g (ಮುಚ್ಚಿದ) ಅಥವಾ 2000 m²/g (ಮುಚ್ಚದ) ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು,<ref>{{cite journal |author=K. Hata, [[Sumio Iijima]] ''et al.'' |title=Compact and light supercapacitors from a surface-only solid by opened carbon nanotubes with 2200 m²/g |journal=[[Advanced Functional Materials]] |volume= |pages= |year= |doi= |before publication }}</ref> ಅವು ಹಿಪ್ಕೊ ಮಾದರಿಗಳ 520 m²/gನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿವೆ. ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ದಕ್ಷತೆಯು [[ಲೇಸರ್‌ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆ]] ವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 100 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ 2.5&nbsp;mm ಎತ್ತರದ SWNT ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಸಮಯ 10 ನಿಮಿಷವಾಗಿತ್ತು. ಆ SWNT ದಟ್ಟಣೆಗಳು ವೇಗವರ್ಧಕಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣವಿಲ್ಲದೆ ಶುದ್ಧ SWNT ವಸ್ತುವನ್ನು (ಶುದ್ಧತೆ >99.98%) ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾದ HiPco CNTಗಳು ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು ಲೋಹದ ಕಶ್ಮಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದಚೆದುರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾನಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿದ ಏಕ ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ರಚನೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯು 0.037 g/cm³ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web|title=Characteristic of Carbon nanotubes by super-growth method|language=japanese|url=http://www.nanocarbon.jp/sg/002.html|access-date=2010-01-04|archive-date=2009-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20091213194910/http://www.nanocarbon.jp/sg/002.html|url-status=dead}}</ref> ಶುದ್ಧತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ವೇಗವರ್ಧಕ ಲೋಹದ ಅಂಶವು ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ CVDಯ ಮೂಲಕದ ಪ್ರಮಾಣಿತ CNTಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳಾಗಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣದಂಥ (ಸಾಂದ್ರತೆ >7.87 g/cm³) ಅಶುದ್ಧತೆಗಳು ಸುಮಾರು 17%ನಷ್ಟು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|title=Characteristic of Carbon nanotubes by super-growth method|language=japanese|url=http://www.nanocarbon.jp/sg/001.html|access-date=2010-01-04|archive-date=2009-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20091213194905/http://www.nanocarbon.jp/sg/001.html|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗಾಗಿ, ಪ್ರಸಕ್ತ CNTಯಲ್ಲಿ 1.4~2.0 g/cm³ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು. ಮೂಲತಃ ಈ ವಿಧಾನವು CVDಯ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ SWNT, DWNTಗಳು ಮತ್ತು MWNTಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು, ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref> {{cite journal |author=Takeo Yamada ''et al.'' |title=Size-selective growth of double-walled carbon nanotube forests from engineered iron catalysts |journal=[[Nature Nanotechnology]] |volume=1 |pages=131–136 |year=2006 |doi=10.1038/nnano.2006.95 }}</ref> ವೇಗವರ್ಧಕದ ತೆಳುವಾಗಿರುವಿಕೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಅನುಪಾತಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಹಲವು MWNTಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನ ವ್ಯಾಸವು ವಿಶಾಲವಾಗಿರುವುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|author=K.Hata|title=From Highly Efficient Impurity-Free CNT Synthesis to DWNT forests, CNTsolids and Super-Capacitors|url=http://www.nanocarbon.jp/english/research/image/review.pdf|format=free download PDF|access-date=2010-01-04|archive-date=2018-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215122421/http://nanocarbon.jp/english/research/image/review.pdf|url-status=dead}}</ref> ದ್ರಾವಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ಒಣಗಿಸಿದಾಗ ಲಂಬವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ದಟ್ಟಣೆಗಳು "ಸಂಕುಚಿಸುವ ಪರಿಣಾಮ"ವೊಂದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದ್ರಾವಕದ ಮೇಲ್ಮೈ ಸೆಳೆತದಿಂದ ಹಾಗೂ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ನಡುವಿನ ವಾನ್‌ ಡೆರ್‌ ವಾಲ್ಸ್‌ ಒತ್ತಡಗಳಿಂದ ಸಂಕುಚಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ದಟ್ಟ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲವಾದ ಸಂಕೋಚನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಳೆಗಳು ಮತ್ತು ದಂಡಗಳಂಥ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ [[ವಿಕರ್ಸ್‌ ಕಠಿಣತೆ]]ಯು ಸುಮಾರು 70 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆಯು 0.55 g/cm³ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಉದ್ದವು 1 mmಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 99.9%ನಷ್ಟು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಗಾಲದ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ದಟ್ಟಣೆಯ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಜೋಡಣಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref> {{cite journal |author=Don N. Futaba, Kenji Hata ''et al.'' |title=Shape-engineerable and highly densely packed single-walled carbon nanotubes and their application as super-capacitor electrodes |journal=[[Nature Materials]] |volume=5 |pages=987–994 |year=2006 |doi=10.1038/nmat1782 }}</ref> === ಸ್ವಾಭಾವಿಕ, ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ, ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಜ್ವಾಲೆಯ ವಾತಾವರಣಗಳು === ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲೇ [[ಫೂಲೆರೀನ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ; ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ,<ref>{{Cite journal|first=J.M.|last=Singer|title=Carbon formation in very rich hydrocarbon-air flames. I. Studies of chemical content, temperature, ionization and particulate matter|journal=Seventh Symposium (International) on Combustion|year=1959}}</ref> ಮಿಥೇನ್‌,<ref>{{cite journal|last=Yuan|first=Liming|year=2001|title=Nanotubes from methane flames|journal=Chemical physics letters|volume=340|pages=237–241|doi=10.1016/S0009-2614(01)00435-3}}</ref> ಎಥಿಲೀನ್‌,<ref>{{cite journal|last=Yuan|first=Liming|year=2001|title=Ethylene flame synthesis of well-aligned multi-walled carbon nanotubes|journal=Chemical physics letters|volume=346|pages=23–28|doi=10.1016/S0009-2614(01)00959-9}}</ref> ಮತ್ತು ಬೆನ್ಸೀನ್‌<ref>{{cite journal|last=Duan|first=H. M.|year=1994|title=Nanoclusters Produced in Flames|journal=Journal of Physical Chemistry|volume=98|pages=12815–12818|doi=10.1021/j100100a001|last2=McKinnon|first2=J. T.}}</ref> ಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಜ್ವಾಲೆ]]ಯಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ಹಾಗೂ ಹೊರಾಂಗಣ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಇಂಗಾಲದ ಕಪ್ಪುಮಸಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.<ref>{{cite journal|last=Murr|first=L. E.|year=2004|title=Carbon nanotubes, nanocrystal forms, and complex nanoparticle aggregates in common fuel-gas combustion sources and the ambient air|journal=Journal of Nanoparticle Research|volume=6|pages=241–251|doi=10.1023/B:NANO.0000034651.91325.40|last2=Bang|first2=J.J.|last3=Esquivel|first3=E.V.|last4=Guerrero|first4=P.A.|last5=Lopez|first5=D.A.}}</ref> ಆದರೂ, ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಈ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಸಮರೂಪತೆಯಲ್ಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅವುಗಳು ತಯಾರಾದ ವಾತಾವರಣವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಫಲಿತಾಂಶ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಏಕರೂಪತೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಹಲವು ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಭರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಜ್ವಾಲೆಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಏಕರೂಪತೆಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite journal|first=R.L.|last=Vander Wal|title=Fe-catalyzed single-walled carbon nanotube synthesis within a flame environment|journal=Combust. Flame|volume=130|pages=37–47|year=2002|doi=10.1016/S0010-2180(02)00360-7}}</ref><ref>{{Cite journal|first=A.V.|last=Saveliev|title=Metal catalyzed synthesis of carbon nanostructures in an opposed flow methane oxygen flame|doi=10.1016/S0010-2180(03)00142-1|journal=Combust. Flame|volume=135|pages=27–33|year=2003}}</ref><ref>{{Cite journal|first=M.J.|last=Height|title=Flame synthesis of single-walled carbon nanotubes|doi=10.1016/j.carbon.2004.05.010|journal=Carbon|volume=42|pages=2295–2307|year=2004}}</ref><ref>{{Cite journal|first=S.|last=Sen|title=Flame synthesis of carbon nanofibers and nanofibers composites containing encapsulated metal particles|journal=Nanotechnology|volume=15|pages=264–268|year=2004|doi=10.1088/0957-4484/15/3/005|last2=Puri|first2=Ishwar K}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ CVD ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಇಂತಹ ವಿಧಾನಗಳು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. == ಸಂಭಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಲಿತ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು == {{main|Potential applications of carbon nanotubes}} : ''ಕೊನೆಯ ಪ್ರಚಲಿತ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ [[ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಕಾಲಸೂಚಿ]]ಯನ್ನೂ ನೋಡಿ'' ] [[ನ್ಯಾನೊತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ಇತರ ನ್ಯಾನೊ ಅಳತೆಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ಬಹುಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಒಂದರ ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು 63&nbsp;[[GPa]]ನಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite journal|first = Min-Feng|last=Yu|year=2000|title=Strength and Breaking Mechanism of Multiwalled Carbon Nanotubes Under Tensile Load|doi=10.1126/science.287.5453.637|journal=Science|volume=287|pages=637–640|pmid=10649994|last2 = Lourie|first2 = O|last3 = Dyer|first3 = MJ|last4 = Moloni|first4 = K|last5 = Kelly|first5 = TF|last6 = Ruoff|first6 = RS|issue = 5453}}</ref> 17ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು [[ಡಮಾಸ್ಕಸ್‌ ಉಕ್ಕಿ‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಖಡ್ಗಗಳ ಐತಿಹ್ಯದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದೇ ನೆರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>{{cite journal| author=K. Sanderson|title=Sharpest cut from nanotube sword|journal=Nature|volume=444|year=2006|page=286| doi=10.1038/news061113-11}}</ref><ref>{{cite journal|first=M.|last=Reibold|date= November 16, 2006|title=Materials:Carbon nanotubes in an ancient Damascus sabre|journal=Nature|volume=444|pages=286|doi =10.1038/444286a|pmid=17108950|last2=Paufler|first2=P|last3=Levin|first3=AA|last4=Kochmann|first4=W|last5=Pätzke|first5=N|last6=Meyer|first6=DC|issue=7117}}</ref> === ರಾಚನಿಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು === ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಗೇರುಗಳಂಥ ದೈನಂದಿನ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಎಲಿವೇಟರು‌]]ಗಳವರೆಗಿನ ಹಲವು ರಚನೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite book|title=The Space Elevator|first=Brad C.|last=Edwards|publisher=BC Edwards|year=2003|isbn=0974651710}}</ref> ಆದರೂ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಯು [[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಎಲಿವೇಟರಿಗೆ‌]] ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="nanotubes for electronics" /> ಯಥಾದೃಷ್ಟ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಮಹೋನ್ನತವಾದ ಪ್ರಗತಿಯು ಈಗಾಗಲೇ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನ್ಯಾನೊಟೆಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೇ ಎಚ್‌. ಬೌಗ್ಮಾನ್‌ ಎಂಬಾತ ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕ ಕಾರ್ಯವು ತೋರಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಏಕ ಮತ್ತು ಬಹು ಗೋಡೆಗಳುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಕಠಿಣತೆಯೊಂದಿಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Zhang|first=Mei|title=Strong, Transparent, Multifunctional, Carbon Nanotube Sheets|journal=Science|year=2005|volume=309|pages=1215–1219|doi=10.1126/science.1115311|pmid=16109875|last2=Fang|first2=S|last3=Zakhidov|first3=AA|last4=Lee|first4=SB|last5=Aliev|first5=AE|last6=Williams|first6=CD|last7=Atkinson|first7=KR|last8=Baughman|first8=RH|issue=5738}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Dalton|first=Alan B.|title=Super-tough carbon-nanotube fibres|doi=10.1038/ni1569|journal=Nature|year=2003|volume=423|page=703|last2=Su|first2=Tian|last3=Horng|first3=Tiffany|last4=Chow|first4=Amy|last5=Akira|first5=Shizuo|last6=Medzhitov|first6=Ruslan}}</ref> === ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು === ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲಗಳ ಮಾದರಿ ಭಾಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವ ಅನೇಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ರೂಢಿಯಲ್ಲದ ಒಂದು ಪ್ರಸಕ್ತ [[ವಹನ]] ವಿಧಾನವೊಂದಕ್ಕೆ ಅವು ನೀಡಿರುವ ಅನನ್ಯ ಆಯಾಮಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಬಲಿಷ್ಠ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನು-ಫೊನಾನ್‌ ಅನುರಣನದ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಟೆರಾಹರ್ಟ್ಸ್‌ ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಏಕಮುಖ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ (DC) ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಲಬೆರಕೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ವೇಗವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ನಾಳದ ಮೇಲಿನ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಓಲಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಆಂದೋಲನವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಗುಣವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Akturk|first=A.|title=Terahertz current oscillations in single-walled zigzag carbon nanotubes|journal=Physical Review Letters|year=2007|volume=98|page=166803|doi=10.1103/PhysRevLett.98.166803|last2=Goldsman|first2=Neil|last3=Pennington|first3=Gary}}</ref> ಈ ಅನುರಣನಗಳನ್ನು ಟೆರಾಹರ್ಟ್ಸ್‌ ಮೂಲಗಳು ಅಥವಾ ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಆಧಾರಿತ [[ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌]]ಗಳು ಕೊಠಡಿಯ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳು ಏಕ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನನ್ನು ಬಳಸಿ, ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Postma|first=Henk W. Ch.|year=2001|title=Carbon Nanotube Single-Electron Transistors at Room Temperature|journal=Science|volume=293|doi=10.1126/science.1061797|pmid=11441175|page=76|last2=Teepen|first2=T|last3=Yao|first3=Z|last4=Grifoni|first4=M|last5=Dekker|first5=C|issue=5527}}</ref> ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಿಲಿಕಾನ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಂತೆ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು 2001ರಲ್ಲಿ IBMನ ಸಂಶೋಧಕರು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ರಚನಾತ್ಮಕ ನಷ್ಟ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು [[ವೇಫರ್‌]] ಮೇಲಿನ ಹಾನಿಗೊಂಡ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ನಷ್ಟವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite journal|first=Philip G.|last=Collins|title=Engineering Carbon Nanotubes and Nanotube Circuits Using Electrical Breakdown|journal=Science|volume=292|date=2001|pages=706–709|doi=10.1126/science.1058782|pmid=11326094|last2=Arnold|first2=MS|last3=Avouris|first3=P|issue=5517}}</ref> IBM ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಖರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಕೂಡುಕೇಂದ್ರಗಳೊಂದಿಗಿನ ಏಕ ಚಿಪ್‌ ವೇಫರ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ [[ಫೋಟೊಲಿಥೋಗ್ರಾಫಿ]] ಸಾಧನದ ಬಳಕೆಯಿಂದ, ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite journal|last=Song|first=Jin|title=Scalable Interconnection and Integration of Nanowire Devices Without Registration|journal=Nano Letters|volume=4|year=2004|pages=915–919|doi=10.1021/nl049659j|last2=Whang|first2=Dongmok|last3=McAlpine|first3=Michael C.|last4=Friedman|first4=Robin S.|last5=Wu|first5=Yue|last6=Lieber|first6=Charles M.}}</ref> ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಅಂತರ್ಗತಗೊಸಲಿಲಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸ್ಮೃತಿ ಮಂಡಲವನ್ನು (ಮೆಮರಿ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌) 2004ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ವಾಹಕತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನಾಧರಿಸಿ, ಅದು ಒಂದು ಸರಳ [[ವಾಹಕ]] ಅಥವಾ ಅರೆವಾಹಕದಂತೆ ವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರೆವಾಹಕ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|first=Yu-Chih|last=Tseng|title=Monolithic Integration of Carbon Nanotube Devices with Silicon MOS Technology|journal=Nano Letters|volume=4|year=2004|pages=123–127|doi=10.1021/nl0349707|last2=Xuan|first2=Peiqi|last3=Javey|first3=Ali|last4=Malloy|first4=Ryan|last5=Wang|first5=Qian|last6=Bokor|first6=Jeffrey|last7=Dai|first7=Hongjie}}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಡ್ಯೂಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಪೀಕಿಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಸಹಯೋಗದ ಸಂಶೋಧಕರ ತಂಡವು ಹೊಸ CVD ವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಥನಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಥನಾಲ್‌ ಅನಿಲಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್‌ ತಲಗಳ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ 95–98%ನಷ್ಟು ಅರೆವಾಹಕ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಸರಣಿಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಸಾಧನಗಳ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ, 100% ಅರೆವಾಹಕ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯೆಡೆಗೆ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಲೇಯ್‌ ಡಿಂಗ್‌, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಸೆಲೆವ್‌, ಜಿನ್ಯಾಂಗ್‌ ವ್ಯಾಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು., ನ್ಯಾನೊ ಲೆಟರ್ಸ್‌, 1/20/2009, http://dx.doi.org/10.1021/nl803496s </ref> ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನವೆಂದರೆ, ಅವುಗಳ ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸ್ವರೂಪದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಪೈಕಿ ಎಲ್ಲದರ ಸರಾಸರಿಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ವೇಫರ್‌ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite journal|last=Gabriel|first=Jean-Christophe P.|title=Large Scale Production of Carbon Nanotube Transistors: A Generic Platforms for Chemical Sensors|journal=Mat. Res. Soc. Symp. Proc.|volume=762|year=2003|pages=Q.12.7.1|url=http://www.mrs.org/s_mrs/sec_subscribe.asp?CID=2606&DID=110422&action=detail|access-date=2010-01-04|archive-date=2009-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090715193453/http://www.mrs.org/s_mrs/sec_subscribe.asp?CID=2606&DID=110422&action=detail|url-status=dead}}</ref> ಈ ವಿಧಾನದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ನ್ಯಾನೊಮಿಕ್ಸ್‌ ಇಂಕ್‌ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯು ಮೊದಲು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು <ref>[http://www.nano.com ನ್ಯಾನೊಮಿಕ್ಸ್‌ - ನ್ಯಾನೊವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಂವೇದನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗಿನ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿ]</ref>(ಮೂಲ ಅರ್ಜಿಯ ದಿನಾಂಕ 2002ರ ಜೂನ್‌<ref>{{Cite journal|last=Gabriel| first=Jean-Christophe P. |title=Dispersed Growth Of Nanotubes on a substrate|journal=Patent WO 2004040671A2|url=http://www.freepatentsonline.com/EP1560958.html}}</ref>). ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲಕ 2003ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನೌಕಾದಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]]ವು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ವಿಧಾನದಿಂದಾಗಿ ನ್ಯಾನೊಮಿಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಬಾಗುವ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲಿನ ಮೊದಲ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Bradley| first=Keith|title=Flexible nanotube transistors| journal=Nano Letters|volume=3|year=2003|pages=1353–1355|doi=10.1021/nl0344864|last2=Gabriel|first2=Jean-Christophe P.|last3=Grüner|first3=George}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Armitage|first=Peter N.|title=Flexible nanostructure electronic devices|journal=United States Patent 20050184641 A1|url=http://www.freshpatents.com/Flexible-nanostructure-electronic-devices-dt20050825ptan20050184641.php|format={{dead link|date=November 2009}}|access-date=2010-01-04|archive-date=2013-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20131102125941/http://www.freshpatents.com/Flexible-nanostructure-electronic-devices-dt20050825ptan20050184641.php|url-status=dead}}</ref> ಎಲೆಕ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ ([[ಸ್ಪಿಂಟ್ರೋನಿಕ್‌]]) ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಅಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಲೋಹದ (Fe, Co) ನ್ಯಾನೊಕಣಗಳ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುವುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ವಲಯದಿಂದ ವಲಯ ಪ್ರಭಾವದ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ನ ಮೂಲಕದ ವಿದ್ಯುತ್‌ನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಇಂಥ ಏಕ-ಟ್ಯೂಬ್‌ನ ನ್ಯಾನೊರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal|format=free download pdf|author=M.A. Mohamed|title=Fabrication of spintronics device by direct synthesis of single-walled carbon nanotubes from ferromagnetic electrodes|journal=Sci. Technol. Adv. Mater.|volume=8|year=2007|page=292|doi=10.1016/j.stam.2007.02.009|last2=Ambri Mohamed|first2=Mohd|last3=Shikoh|first3=Eiji|last4=Fujiwara|first4=Akihiko}}</ref> ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಮಂಡಲಗಳ ಉಷ್ಣತೆಯ ನಿರ್ವಃಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 1&nbsp;mm–ದಪ್ಪವಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಪದರವನ್ನು ಶೀತಕಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರೆತೆಯನ್ನು, ಅಂದರೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ತಾಮತ್ರದ ಸಂರಚನೆಗಿಂತ ~20 ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ತಂಪಾದಿಸುವ ಗುಣಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿರುತ್ತವೆ. <ref>{{cite journal|author=K. Kordas|title=Chip cooling with integrated carbon nanotube microfin architectures|journal=Appl. Phys. Lett.|volume=90|page=123105|year=2007|doi=10.1063/1.2714281|last2=Tóth|first2=G.|last3=Moilanen|first3=P.|last4=Kumpumäki|first4=M.|last5=Vähäkangas|first5=J.|last6=Uusimäki|first6=A.|last7=Vajtai|first7=R.|last8=Ajayan|first8=P. M.}}</ref> === ಕಾಗದದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಂಥ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು === [[ಕಾಗದದ ಬ್ಯಾಟರಿ]]ಯು [[ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್‌]]ನ (ಇದು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಾಡಿಕೆಯ ಕಾಗದದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿದೆ) ಒಂದು ಕಾಗದದಷ್ಟು-ತೆಳುವಾದ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರೂಪಿಸಿದ [[ಬ್ಯಾಟರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಜೋಡಣೆಗೊಂಡ [[ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು]] ಅದರಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-08/rpi-bbs080907.php|title=Beyond Batteries: Storing Power in a Sheet of Paper|publisher=Eurekalert.org|date=August 13, 2007|accessdate=2008-09-15|archive-date=2019-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190102215706/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-08/rpi-bbs080907.php|url-status=dead}}</ref> ಕಾಗದದ ಬ್ಯಾಟರಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು [[ವಿದ್ಯುದ್ವಾರ]]ಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಅನುಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. ಈ ಬ್ಯಾಟರಿಯು ಲಿಥಿಯಮ್‌-ಐಯಾನ್‌ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮತ್ತು [[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧಾರಕ]]ವಾಗಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇದು ದೀರ್ಘ, ಸ್ಥಿರ ವಿದ್ಯುತ್‌ನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠಧಾರಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಸಿಡಿಸುವುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ಯಾಟರಿ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಕಾಗದದ ಬ್ಯಾಟರಿಯು ಒಂದೇ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. === ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಸಾಗಾಣೆಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ನಾಳವಾಗಿ === ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾದ ಔಷದವಸ್ತುವನ್ನು ದೇಹದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸಾಗಿಸಲು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಬಹೂಪಯೋಗಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲು ತುಂಬ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |last=Singh |first=Ravi |year=2005 |title=Binding and condensation of plasmid DNA onto functionalized carbon nanotubes : Toward the construction of nanotube-based gene delivery vectors |journal=J. Am. Chem. Soc. |volume=127|pages=4388–4396|doi=10.1021/ja0441561 |pmid=15783221 |last2=Pantarotto |first2=D |last3=McCarthy |first3=D |last4=Chaloin |first4=O |last5=Hoebeke |first5=J |last6=Partidos |first6=CD |last7=Briand |first7=JP |last8=Prato |first8=M |last9=Bianco |first9=A |issue=12}}</ref><ref>{{cite journal |last=Gannon |first=Christopher J. |year=2007 |title=Carbon nanotube-enhanced thermal destruction of cancer cells in a noninvasive radiofrequency field |journal=Cancer |volume=December 2007|doi=10.1002/cncr.23155|page=2654 |last2=Cherukuri |first2=Paul |last3=Yakobson |first3=Boris I. |last4=Cognet |first4=Laurent |last5=Kanzius |first5=John S. |last6=Kittrell |first6=Carter |last7=Weisman |first7=R. Bruce |last8=Pasquali |first8=Matteo |last9=Schmidt |first9=Howard K.}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಿಮೋಥೆರಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾನಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಅದರ ಕಳಪೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೇಹದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯೊಂದರ ನೆರವಿನಿಂದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳಿಂದ ಔಷಧವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಪಾಲಿಮರ್‌ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಸದರಿ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಪೂರ್ಣ-ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|author=Ittisanronnachai, S., et.al.|title=Small molecule delivery using carbon nano-test-tubes|journal=Carbon|volume=46|year=2008|pages=1358–1367|doi= 10.1016/j.carbon.2008.05.013}}</ref> === ಪ್ರಚಲಿತ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು === {{unreferenced section|date=June 2009}} ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಅಸಂಘಟಿತ ಚೂರುಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಯಶಃ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಒಂದು ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಹಲವು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಯಾಂತ್ರಿಕ, ಉಷ್ಣಧಾರಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು [[ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]]ನ ಸಂಘಟಿತ ಎಳೆಗಳಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕರೀತಿಯ ಮತ್ತು ಎತ್ತರಿಸಿದ ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ಬಾರ್‌ಗಳು, ಕ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಫೋರ್ಕ್‌ಗಳು, ಆಸನಗಳು, ದಿಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಏರೋ-ಬಾರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯ [[ಬೈಸಿಕಲ್‌]]ನ ಹಲವು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ CNT ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು [[ಈಸ್ಟನ್‌-ಬೆಲ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌, ಇಂಕ್‌.]] ಕಂಪನಿಯು ಝೈವೆಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಿದೆ. === ಸೌರವಿದ್ಯುತ್‌ ಕೋಶಗಳು === [[ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶಗಳು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಸಂಕೀರ್ಣವೊಂದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅಂಕು-ಡೊಂಕಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ [[ಬಕಿಬಾಲ್‌]]ಗಳ ([[ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌]]ಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ) ಒಂದು ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಕಿಬಾಲ್‌ಗಳು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಸಹ, ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಅವು ಮಾಡಲಾರವು. [[ಪಾಲಿಮರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಬಕಿಬಾಲ್‌ಗಳು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ತಾಮ್ರದ ತಂತಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ, ಅವು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್‌ನ ಹರಿವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆಗ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2007/07/070719011151.htm|title=New Flexible Plastic Solar Panels Are Inexpensive And Easy To Make|publisher=ScienceDaily|date=July 19, 2007}}</ref> === ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧಾರಕಗಳು === [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮೆಗ್ನೆಟಿಕ್‌ ಆಂಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ಗಾಗಿರುವ MIT ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ]]ಯು [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧಾರಕ]]ಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಪಟುಗೊಳಿಸಿದ ಇದ್ದಿಲು, ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ ಹಲವು ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಟೊಳ್ಳಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸದರಿ ಆವೇಶವು ಧಾತುರೂಪದ ಆವೇಶಗಳಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳಾಗಿ ಕ್ವಾಂಟೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಇಂಥ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾತುರೂಪದ ಆವೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕನಿಷ್ಟತಮ ಸ್ಥಳದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ವಿದ್ಯುದ್ವಾರದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಸದರಿ ಆವೇಶದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಈ ಟೊಳ್ಳು ಸ್ಥಳಗಳು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ವಿದ್ಯುದ್ವಾರವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಅಥವಾ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="MIT">[http://lees.mit.edu/lees/battery_001.htm MIT LEES ಆನ್‌ ಬ್ಯಾಟರೀಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013220209/http://lees.mit.edu/lees/battery_001.htm |date=2012-10-13 }}. MIT ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ, 2006.</ref> === ಇತರೆ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು === ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ನ್ಯಾನೊವಿದ್ಯುತ್‌-ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಮೃತಿ ಘಟಕಗಳು ([[ನ್ಯಾನೆಟ್ರೊ ಇಂಕ್‌.]] ಕಂಪನಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ [[NRAM]]) ಹಾಗೂ ನ್ಯಾನೊಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಮೋಟಾರುಗಳು ಸೇರಿವೆ([[ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌]]ನ್ನು ನೋಡಿ). ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಲಿಕಾನ್‌ ವೇದಿಕೆಯ ಅಥವಾ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಒಂದು ಜಲಜನಕ ಸಂವೇದಕವನ್ನು ನ್ಯಾನೊಮಿಕ್ಸ್‌ ಇಂಕ್‌ ಕಂಪನಿಯು 2005ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ನ್ಯಾನೊಮಿಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು, ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌, ನೈಟ್ರಸ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌, ಗ್ಲೂಕೊಸ್‌, DNA ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಹಲವು ಸಂವೇದಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೊಳಪಡಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. [[ಮೆಸ್ಯಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌]]ನ [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಈಕೊಸ್‌ ಇಂಕ್‌]] ಕಂಪನಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ [[ಸಿಲಿಕಾನ್‌ ವ್ಯಾಲಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಯುನಿಡೈಮ್‌ ಇಂಕ್‌ ಕಂಪನಿಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ, ವಿದ್ಯುತ್ ವಹನ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಪದರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವು [[ಇಂಡಿಯಮ್‌ ಟಿನ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌]] (ITO) ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಿವೆ. ITO ಪದರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಪದರಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉನ್ನತ-ವಿಶ್ವಸನೀಯತೆಯ [[ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಫಲಕಗಳಿಗೆ ಇಂತಹ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಪದರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ITO ಬದಲಿಗೆ ಈ ಪದರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಲು, ಮುದ್ರಿಸಬಹುದಾದ ನೀರು-ಆಧಾರಿತ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಶಾಯಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite journal |last=Simmons |first=Trevor |year=2007 |title=Large Area-Aligned Arrays from Direct Deposition of Single-Wall Carbon Nanotubes |journal=J. Am. Chem. Soc.|volume=129|pages=10088–10089|doi=10.1021/ja073745e |pmid=17663555 |last2=Hashim |first2=D |last3=Vajtai |first3=R |last4=Ajayan |first4=PM |issue=33}}</ref> ಕಂಪ್ಯುಟರ್‌ಗಳು, ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ಗಳು, [[PDA]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ATM]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸಬಹುದೆಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಪದರಗಳು ಮೂಡಿಸಿವೆ. ಒಂಟಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ನ್ಯಾನೊರೇಡಿಯೊ]] ಎಂಬ ಒಂದು ರೇಡಿಯೋ ಗ್ರಾಹಕವನ್ನು (ರಿಸೀವರ‍್) 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಆವರ್ತಕ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಹಾಳೆಯೊಂದು ಧ್ವನಿವರ್ಧಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಶಬ್ದವು ಕಂಪನದ ಬದಲಿಗೆ [[ಶಾಖ-ಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿರುವ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://technology.newscientist.com/article/dn15098-hot-nanotube-sheets-produce-music-on-demand.html ಹಾಟ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಶೀಟ್ಸ್ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆನ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081106033850/http://technology.newscientist.com/article/dn15098-hot-nanotube-sheets-produce-music-on-demand.html |date=2008-11-06 }}, ''ನ್ಯೂ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌'', 31 ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ 2008</ref> ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಉನ್ನತ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಚೂರಿ-ಇರಿತ ಹಾಗೂ ಗುಂಡೇಟುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಬಲ್ಲ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಗುಂಡು ದೇಹದೊಳಗೆ ತೂರುವುದನ್ನು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌-ಉಡುಪುಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಡೆಯಬಹುದು. ಆದರೂ ಗುಂಡಿನ ಚಲನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೂಳೆ-ಮುರಿತ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ರಕ್ತ ಸ್ರಾವವುಂಟಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite journal|first=T.|last=Yildirim|year=2000|title=Pressure-induced interlinking of carbon nanotubes|journal=[[Physical Review]] B|volume=62|pages=19|doi=10.1103/PhysRevB.62.12648|last2=Gülseren|first2=O.|last3=Kılıç|first3=Ç.|last4=Ciraci|first4=S.}}</ref> ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾದ [[ನಿಯಂತ್ರಕ ಚಕ್ರ]]ವೊಂದನ್ನು, ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸಬಹುದು; ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಸನಿಹವಾಗಿರುವ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸಬಹುದು. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಚಕ್ರಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು [[ವಿದ್ಯುತ್‌ನ ಶೇಖರಣೆ]]ಯ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಗ್ರಿಡ್‌ನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸರಬರಾಜು ಸಾಧನಗಳು (ಅನಿಲಚಕ್ರಗಳಂಥವು) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಯು ಬೃಹದಾಕಾರದ, ಮುರಿಯಲಾಗದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವೆಚ್ಚಗಳು, ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಡಿಯಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ವೈಫಲ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು [[ಪ್ರವಹನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]] ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಸಹ ತೋರಬಹುದು. [[ಇಂಧನ ಕೋಶ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು [[ಪ್ಲ್ಯಾಟಿನಂ]] ವೇಗವರ್ಧಕಗಳ ಬದಲಿಗೆ [[ಸಾರಜನಕ-ಬೆರೆಸಿದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಲಂಬವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ದಟ್ಟಣೆಯು ಕ್ಷಾರೀಯ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿನ ಅಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪ್ಲ್ಯಾಟಿನಮ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಪಕರ್ಷಿಸಬಲ್ಲದು. ಇದನ್ನು 1960ನೇ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಇಂಥ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂಗಾಲ ನ್ಯಾನೊಕ್ಸೈಡ್‌ ವಿಷಕಾರಕತ್ವಕ್ಕೆ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಒಳಗಾಗದಿರುವುದು ಅವುಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿದೆ.<ref>[[ಕೆಮಿಕಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್‌]], 9 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2009, "ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಕೆಟಲಿಸ್ಟ್ಸ್‌", ಪುಟ 7</ref> == ಆವಿಷ್ಕಾರ == {{seealso|Timeline of carbon nanotubes}} 2006ರ ''ಕಾರ್ಬನ್‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್‌ ಮೊಂಥಿಯೊಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ ಕುಜ್ನೆತ್ಸೊವ್‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರು, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ ಕುತೂಹಲಕರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1991ರಲ್ಲಿ [[NEC]]ನ [[ಸುಮಿಯೊ ಈಜಿಮಾ]]ರವರು ಗ್ರಾಫೈಟಿಕ್‌ ಇಂಗಾಲದಿಂದ ರಚಿಸಿದ ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್-ಅಳತೆಯ ಟೊಳ್ಳಾದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಲೇಖನಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.<ref name="carbon">{{Cite journal|title=Who should be given the credit for the discovery of carbon nanotubes?|doi=10.1016/j.carbon.2006.03.019|first=Marc|last=Monthioux|journal=Carbon|volume=44|year=2006|url=http://www.cemes.fr/fichpdf/GuestEditorial.pdf|format=PDF|page=1621|last2=Kuznetsov|first2=V|access-date=2010-01-04|archive-date=2009-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090929073818/http://www.cemes.fr/fichpdf/GuestEditorial.pdf|url-status=dead}}</ref> 1952ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್‌ನ ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಫಿಸಿಕಲ್‌ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಎಲ್‌. ವಿ. ರಾಡಷ್‌ಕೆವಿಚ್‌ ಮತ್ತು ವಿ. ಎಂ. ಲುಕ್ಯಾನೊವಿಚ್‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಇಂಗಾಲದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ 50 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ ವ್ಯಾಸದ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal|last=Радушкевич|first=Л. В.|year=1952|title=О Структуре Углерода, Образующегося При Термическом Разложении Окиси Углерода На Железном Контакте|journal=Журнал Физической Химии|volume=26|pages=88–95|url=http://carbon.phys.msu.ru/publications/1952-radushkevich-lukyanovich.pdf|format=PDF|language=Russian|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060827101001/http://carbon.phys.msu.ru/publications/1952-radushkevich-lukyanovich.pdf|archivedate=2006-08-27}}</ref> ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ರಷ್ಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ, ಮತ್ತು [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವು ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ [[ವಾಹಕ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]]ದ (TEM) ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಈ ರಚನೆಗಳ ನೇರ ದೃಶೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. 1991ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ, ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಆವಿ-ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕೌಶಲವನ್ನು ಬಳಸಿ, ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌-ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾಸದೊಂದಿಗಿನ ಟೊಳ್ಳಾದ ಇಂಗಾಲ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಒಬರ್ಲಿನ್‌, ಎಂಡೊ, ಮತ್ತು ಕೋಯಾಮ ಎಂಬುವವರು 1976ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಲೇಖನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಿತು.<ref>{{Cite journal|title=Filamentous growth of carbon through benzene decomposition|doi=10.1016/0022-0248(76)90115-9|first=A.|last=Oberlin|year=1976|volume=32|pages=335–349|journal=Journal of Crystal Growth}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ನ ಏಕಗೋಡೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ TEM ಚಿತ್ರವನ್ನು ಲೇಖಕರು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ, ಎಂಡೊ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಏಕ ಗೋಡೆಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|title=Carbon Fibers and Carbon Nanotubes (Interview, Nagano, Japan)|last=Endo|first=Morinobu|last2=Dresselhaus|first2=M. S.|date=October 26, 2002|url=http://web.mit.edu/tinytech/Nanostructures/Spring2003/MDresselhaus/i789.pdf|format=PDF|access-date=ಜನವರಿ 4, 2010|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927124647/http://web.mit.edu/tinytech/Nanostructures/Spring2003/MDresselhaus/i789.pdf|url-status=dead}}</ref> 1979ರಲ್ಲಿ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 14ನೇ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ಅಬ್ರಹಾಂಸನ್‌ ಎಂಬಾತ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಕುರಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ. ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪದ ವಿಸರ್ಜನೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಆನೋಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಇಂಗಾಲದ ನಾರುಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮೇಳನದ ಪ್ರಬಂಧವು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಈ ನಾರುಗಳ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಸಾರಜನಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕುರಿತಾದ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|title=Structure of Carbon Fibers Found on Carbon Arc Anodes|journal=Carbon|volume=37|year=1999|pages=1873|last=Abrahamson|first=John|last2=Wiles|first2=Peter G.|last3=Rhoades|first3=Brian L.|doi=10.1016/S0008-6223(99)00199-2}}</ref> ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್‌ನ ಉಷ್ಣ-ವೇಗವರ್ಧನೀಯ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣಕದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಕಣಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಚನಿಕ ಸ್ವರೂಪಚಿತ್ರಣದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು 1981ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಸಿಲಿಂಡರ್‌ನೊಳಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಪದರಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವುದರಿಂದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ “ಇಂಗಾಲದ ಬಹುಪದರದ ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಹರಳು‌”ಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು ಎಂದು ಸದರಿ ಲೇಖಕರು TEM ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[XRD]] ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಲಿಂಡರ್‌ನೊಳಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಪದರಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ವಿವಿಧ ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಷಟ್ಕೋಣಾಕೃತಿ ಜಾಲಗಳ ಹಲವು ಜೋಡಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಊಹಿಸಿದರು. ಇಂತಹ ಜೋಡಣೆಗಳಿಂದಾಗುವ ಎರಡು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದರು: ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಜೋಡಣೆ (ತೋಳುಕುರ್ಚಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌) ಮತ್ತು ಒಂದು ಸುರುಳಿ, ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಜೋಡಣೆ (ಅಸಮಮಿತ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌).<ref>ಇಜ್ವೆಸ್ಟಿಯಾ ಅಕಾಡೆಮೀ ನೌಕ್‌ SSSR, ಮೆಟಲ್ಸ್‌. 1982, #3, ಪುಟ 12-17 [ರಷ್ಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]</ref> "ಸುಮಾರು 3.5 ಮತ್ತು 70&nbsp;ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿನ ಸ್ಥಿರವಾದ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ..., ಉದ್ದವು ವ್ಯಾಸದ 10²ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ, ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲ ಕಣಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಿದ ಬಹುಪದರಗಳ ಒಂದು ಹೊರಭಾಗ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಒಳ ತಿರುಳನ್ನು...." ಹೊಂದಿರುವ "ಕೊಳವೆಯ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಇಂಗಾಲದ ಸಣ್ಣತಂತುಗಳ" ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ, ಹೈಪರಿಯನ್‌ ಕೆಟಲಿಸಿಸ್‌ನ ಹಾವರ್ಡ್‌ ಜಿ. ಟೆನ್ನೆಟ್‌ಗೆ 1987ರಲ್ಲಿ U.S. ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Ref patent|country=US|number=4663230|title=Carbon fibrils, method for producing same and compositions containing same|gdate=1987-05-05|fdate=1984-12-06|invent1=Tennent, Howard G.}}</ref> 1991ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪದಿಂದ ಸುಟ್ಟ ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ಕಡ್ಡಿಗಳ ಕರಗದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹುಗೋಡೆಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಈಜಿಮಾ ಎಂಬುವವರ ಆವಿಷ್ಕಾರ<ref>{{Cite journal|first=Sumio|last=Iijima|title=Helical microtubules of graphitic carbon|journal=Nature|volume=354|year=1991|pages=56–58|date=7 November 1991|doi=10.1038/354056a0}}</ref> ಮತ್ತು ಏಕ-ಗೋಡೆಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ನಂತರ ಅವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಾಹಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು<ref>{{cite journal|first=J.W.|last=Mintmire|title=Are Fullerene Tubules Metallic?|journal=Physical Review Letters|volume=68|pages=631–634|date=1992|doi=10.1103/PhysRevLett.68.631|pmid=10045950|last2=Dunlap|first2=BI|last3=White|first3=CT|issue=5}}</ref> ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಮಿಂಟ್‌ಮೈರ್‌, ಡನ್ಲಾಪ್‌, ಮತ್ತು ವೈಟ್‌ರವರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಊಹೆಗಳು, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದು ಜೊತೆಯಾಗಿರುವ ಆರಂಭಿಕ ಮೊರೆತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾದವು. IBMನಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಥುನೆ<ref>{{Cite web|title=The Discovery of Single-Wall Carbon Nanotubes at IBM|publisher=IBM|url=http://www.almaden.ibm.com/st/past_projects/nanotubes/|access-date=2010-01-04|archive-date=2013-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602131800/http://www.almaden.ibm.com/st/past_projects/nanotubes/|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು NECಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈಜಿಮಾರವರು ಕೈಗೊಂಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ<ref>{{cite journal|first=D. S.|last=Bethune|title=Cobalt-catalyzed growth of carbon nanotubes with single-atomic-layer walls|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=363|pages=605–607|date=1993|doi=10.1038/363605a0|last2=Klang|first2=C. H.|last3=De Vries|first3=M. S.|last4=Gorman|first4=G.|last5=Savoy|first5=R.|last6=Vazquez|first6=J.|last7=Beyers|first7=R.}}</ref><ref>{{Cite journal|first=Sumio|last=Iijima|year=1993|title=Single-shell carbon nanotubes of 1-nm diameter|journal=Nature|volume=363|pages=603–605|doi=10.1038/363603a0|last2=Ichihashi|first2=Toshinari}}</ref> ನಂತರ, ನ್ಯಾಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಂದು ವೇಗ ಸಿಕ್ಕಿತು. ''ಏಕ ಗೋಡೆಯ'' ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪದ ವಿಸರ್ಜನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿನ ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನಾ-ಲೋಹದ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪದ ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಾನವು ಪೂರ್ವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ<ref name="Kratschmer-C60">{{Cite journal|first=W.|last=Krätschmer|year=1990|title=Solid C60: a new form of carbon|journal=Nature|volume=347|pages=354–358|doi=10.1038/347354a0|last2=Lamb|first2=Lowell D.|last3=Fostiropoulos|first3=K.|last4=Huffman|first4=Donald R.}}</ref> ಬಕ್ಮಿಂಸ್ಟರ್ ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳ ನಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ನೆರವಾದವು. ದೊಡ್ಡ ರೋಹಿತ ಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ಗಳ ಮೂಲ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರಲಿಲ್ಲ,<ref>{{Cite journal|first=H. W.|last=Kroto|year=1985|title=C60: Buckminsterfullerene|doi=10.1038/318162a0|journal=Nature|volume=318|pages=162–163|last2=Heath|first2=J. R.|last3=O'Brien|first3=S. C.|last4=Curl|first4=R. F.|last5=Smalley|first5=R. E.}}</ref> ಮತ್ತು ಕ್ರಾಟ್ಸಶ್ಮರ್‌ ಹಾಗೂ ಹಫ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರಿಂದ ಬಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ತಯಾರಿಕಾ ಕೌಶಲವು, ಇದು ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು ಎಂದು ಅರಿವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Kratschmer-C60" /> ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವಾರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೇ ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ವಿಶೇಷ ಕಾರಣ. 1991ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಈಜಿಮಾರ ವರದಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹಲವರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಇಡೀ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಅವಲೋಕನಕ್ಕಾಗಿ ಪರಾಮರ್ಶನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ.<ref name="carbon" /> ತೀರಾ ತೆಳುವಾದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೆಂದರೆ: 2000ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಸುಮಾರು 0.40&nbsp;nm ವ್ಯಾಸದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು; ಆದರೂ, ಅವು ಸ್ವಂತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿಲ್ಲದೆ, ಜಿಯೊಲೈಟ್‌ ಹರಳುಗಳಿಂದ<ref>{{cite journal|doi=10.1038/35040702|year=2000|last1=Tang|first1=Z. K.|last2=Wang|first2=N.|last3=Li|first3=G. D.|last4=Chen|first4=J. S.|journal=Nature|volume=408|pages=50}}</ref> ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಬಹುಗೋಡೆಗಳನ್ನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಒಳಗಡೆಯ ತೊಗಟೆಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|doi=10.1038/35040699|year=2000|last1=Qin|first1=Lu-Chang|last2=Zhao|first2=Xinluo|last3=Hirahara|first3=Kaori|last4=Miyamoto|first4=Yoshiyuki|last5=Ando|first5=Yoshinori|last6=Iijima|first6=Sumio|journal=Nature|volume=408|pages=50}}</ref> ನಂತರ, ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ 0.3 nmರಷ್ಟಿರುವ MWNTಗಳ ಒಳತೊಗಟೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಗಳು ದೊರೆತವು.<ref>{{cite journal|doi=10.1103/PhysRevLett.92.125502|title=Smallest Carbon Nanotube Is 3  Å in Diameter|year=2004|last1=Zhao|first1=X.|last2=Liu|first2=Y.|last3=Inoue|first3=S.|last4=Suzuki|first4=T.|last5=Jones|first5=R. O.|last6=Ando|first6=Y.|journal=Physical Review Letters|volume=92|pages=125502}}</ref> 2003ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತೀರಾ ತೆಳುವಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ 0.43&nbsp;nm ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite journal|doi=10.1021/nl034080r|title=Smallest Freestanding Single-Walled Carbon Nanotube|year=2003|last1=Hayashi|first1=Takuya|last2=Kim|first2=Yoong Ahm|last3=Matoba|first3=Toshiharu|last4=Esaka|first4=Masaya|last5=Nishimura|first5=Kunio|last6=Tsukada|first6=Takayuki|last7=Endo|first7=Morinobu|last8=Dresselhaus|first8=Mildred S.|journal=Nano Letters|volume=3|pages=887}}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == {{colbegin|3}} * [[ಇಂಗಾಲದ ಭಿನ್ನರೂಪಗಳು]] * [[ಬೊರಾನ್‌ ನೈಟ್ರೈಡ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌]] * [[ದ್ಯುತಿಪ್ರವಾಹ ವಿದ್ಯುತ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು]] * [[ನ್ಯಾನೊಹೂವು]] * [[ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌]] * [[ಬಕಿಕಾಗದ]] * [[ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಕಾಗದ]] * [[ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು]] * [[ಸಾವಯವ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ]] * [[ಒಂಟಿ-ಗೋಡೆಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಆಯ್ಕೆಸಾಧ್ಯ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು]] * [[ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ-ರಚನೆಗಳ ನಮೂನೆಗಾಗಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಇಂಗಾಲ ನಾಳ]] * [[ಆಣ್ವಿಕ ನಮೂನೆ]] * [[ಸಿಲಿಕಾನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು]] {{colend}} == ಉಚಿತವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು == * [http://nanotube.msu.edu/nt06/ NT06 - ದಿ ಮೇಜರ್‌ CNT ಇವೆಂಟ್‌ - ಕ್ಲಿಕ್‌ ದಿ ಸ್ಪೀಕರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100504084055/http://nanotube.msu.edu/nt06/ |date=2010-05-04 }} * [http://nanotube.msu.edu/nt05/ NT05 - ಕ್ಲಿಕ್‌ ದಿ "HERE"ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507155902/http://nanotube.msu.edu/nt05/ |date=2010-05-07 }} * [http://stacks.iop.org/1367-2630/5/i=1/a=E04 ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಆಯ್ದ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ] == ಪುಸ್ತಕಗಳು == * [http://www.cup.cam.ac.uk/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780521828956 ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಸೈನ್ಸ್‌‌, ಲೇಖಕರು ಪಿ.ಜೆ.ಎಫ್. ಹ್ಯಾರಿಸ್‌, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 2009]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * [http://www.applied-science-innovations.com ಬುಕ್‌ : ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ - ಮಲ್ಟಿಫಂಕ್ಷನಲ್‌ ಮೆಟಿರಿಯಲ್‌, ಸಂಪಾದಕರು: ಪ್ರಕಾಶ್‌ ಆರ್‌. ಸೊಮಾನಿ ಮತ್ತು ಎಂ. ಉಮೆನೊ, ಅಪ್ಲೈಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌‌ ಇನ್ನೊವೆಷನ್ಸ್‌ ಪ್ರೈ. ಲಿ., ಇಂಡಿಯಾ]. * [http://www.printedelectronicsworld.com/articles/the_application_of_carbon_nanotubes_and_graphene_to_electronics_00001499.asp ದಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಟು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌]. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Carbon nanotube}} * [http://www.nanohedron.com Nanohedron.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029054934/http://www.nanohedron.com/ |date=2007-10-29 }} ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಚಿತ್ರ ಸಂಕಲನ * [http://www.newscientisttech.com/channel/tech/nanotechnology ನ್ಯೂ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌]: ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಹೆಚ್ಚಿನವು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇವೆ. * [http://www.nanomagazine.co.uk/readArticle.php?id=7 ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಬನ್ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್ಸ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090218004131/http://www.nanomagazine.co.uk/readArticle.php?id=7 |date=2009-02-18 }}: ನ್ಯಾನೊ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನ ಸಂಚಿಕೆ 6ರಿಂದ - ಇದು ಇಡಿಯಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಕುರಿತಾಗಿತ್ತು * [https://web.archive.org/web/20200926155250/http://news.com.com/The+stuff+of+dreams/2009-1008_3-5091267.html?tag=nl ದಿ ಸ್ಟಫ್‌ ಆಫ್‌ ಡ್ರೀಮ್ಸ್‌], [[CNET]] * [http://www.pa.msu.edu/cmp/csc/nanotube.html ದಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170721015908/http://www.pa.msu.edu/cmp/csc/nanotube.html |date=2017-07-21 }}. 2009.05.03ರಂದು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾದದ್ದು * [http://www.carbio.eu EU ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರೀ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ CARBIO: ಜೈವಿಕವೈದ್ಯಕೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಹು-ಕ್ರಿಯೆಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು] * [http://technologyreview.com/read_article.aspx?ch=specialsections&amp;sc=moores&amp;id=17534 ನ್ಯಾನೊವೈರ‍್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಮೇಡ್‌ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಕಲ್‌] * [http://www.nanomedicinecenter.com/article/medical-applications-of-carbon-nanotubes/ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100108110506/http://www.nanomedicinecenter.com/article/medical-applications-of-carbon-nanotubes/ |date=2010-01-08 }} * [http://xstructure.inr.ac.ru/x-bin/theme3.py?level=2&amp;index1=127236 ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಆನ್‌ arxiv.org] * [http://www.understandingnano.com/nanotubes-carbon.html ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್ಸ್‌] * [http://www.vega.org.uk/video/programme/223 C60 ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು: ಪರಿವರ್ತಿತ ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ಹಾಳೆಗಳಿಂದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ, ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಮೂರು ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಕಿರು-ವೀಡಿಯೊ] * [http://mrsec.wisc.edu/Edetc/nanoquest/carbon/index.html ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬಕಿಬಾಲ್ಸ್‌]. * [http://students.chem.tue.nl/ifp03/Wondrous%20World%20of%20Carbon%20Nanotubes_Final.pdf ಡಿ ವಂಡ್ರಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140610030921/http://students.chem.tue.nl/ifp03/Wondrous%20World%20of%20Carbon%20Nanotubes_Final.pdf |date=2014-06-10 }} * [http://www.solid-state.com/display_article/253397/5/none/none/Dept/Low-power-electrical-characterization-of-CNTs-and-nanoscale-device ಲೋ-ಪವರ್‌ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್‌ ಕ್ಯಾರಕ್ಟರೈಸೆಷನ್‌ ಆಫ್‌ CNTಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ನ್ಯಾನೊಸ್ಕೇಲ್‌ ಡಿವೈಸಸ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.nanocarbon.jp/index_e.shtml ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಸೂಪರ್‌-ಗ್ರೋತ್‌ CNT ಟೀಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100305074511/http://www.nanocarbon.jp/index_e.shtml |date=2010-03-05 }} {{Allotropes of carbon}} {{DEFAULTSORT:Carbon Nanotube}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಾರದರ್ಶಕ ಇಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್‌ಗಳು]] holk8d5q9w7ow6unv1gvokylpdok3a6 0 22622 1375246 1374129 2026-06-18T06:03:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375246 wikitext text/x-wiki {{About|'''Indore''' city|other uses|Indore (disambiguation)}} {{Article issues|article=January 2010|cleanup=August 2009|advert=September 2009|trivia=September 2009|date=January 2010}} {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = Indore <br> इंदौर / इंदूर |other_name = The City of The Holkars [[File:Indore Rajwada.jpg|thumb|Rajbada Palace - The Lightning Palace of Holkar Dynasty in the city of Indore]] |locator_position = right |latd = 22.42|longd = 75.54 |state_name = [[Madhya Pradesh]] |district = [[Indore District|Indore]] |leader_title = Member of Parliament |leader_name = Mrs. Sumitra Mahajan (BJP) |Languages = [[Hindi]],[[Marathi]] [[Malwi]] |altitude = ೫೫೩ |population_as_of = ೨೦೦೯ |population_total = ೧,೯೧೬,೯೧೮ |population_total_cite =<ref name=censusofindia>[http://censusindia.gov.in/towns/mp_towns.pdf Indore Population]. Census of India. Retrieved ೧೬ August ೨೦೦೯.</ref> |population_density = ೯೭೧೮ |population_metro = ೧೯೧೧೫೧೩ |population_metro_as_of = ೨೦೦೯ |population_metro_cite =<ref>[https://web.archive.org/web/20120119224644/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-104&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=405817586] World Gazetteer. Retrieved ೨೧ September ೨೦೦೯</ref> |area_magnitude = |area_total = ೨೩೯೮ |area_telephone = ೦೭೩ |postal_code = ೪೫೨೦xx, ೪೫೨೧xx, ೪೫೩xxx |vehicle_code_range = MP-೦೯ |website = www.indore.nic.in |footnotes = }} '''ಇಂದೋರ್''' ([[ಹಿಂದಿ]]: [[:hi:इंदौर|इंदौर/]],[[ಮರಾಠಿ ]]:[[इंदूर]] {{audio|Indore.ogg|pronunciation}} ಉರ್ದು:اندر)ವು [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ|ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ]] [[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ]] ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೋಳ್ಕರರ ನಗರ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರವನ್ನು ಭಾರತದ ವೀರ ರಾಣಿ [[ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ]] ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು. ಹಿಂದೆ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಇಂದೋರ್, [[ಪಿತಾಂಪುರ್‌]], [[ಮೊವ್‌]], [[ದೇವಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಧಾರ್|ಧಾರ್ ನಂತಹ]] ಉಪನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುದೃಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಉದಾರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂದೋರ್ ಖಾಸಗಿಕರಣದ ಆರಂಭಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ದೇಶದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನೂತನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭರದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ನಡುವೆಯೂ, ನಗರವು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ವೈಭವಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂದೋರ್ ಜನರ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯು ಮುಂಬಯಿ ಜನರ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೋಲುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು 'ಮಿನಿ ಮುಂಬಯಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/mp-elections-citizens-of-bhopal-want-an-indore/78832-3.html|title=MP elections: Citizens of Bhopal want an Indore|date=2009-11-23|publisher=[[CNN IBN]]|accessdate=೨೦೦೯-೦೯-೧೩|archive-date=2009-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090731012715/http://ibnlive.in.com/news/mp-elections-citizens-of-bhopal-want-an-indore/78832-3.html|url-status=dead}}</ref> ==ಶಬ್ದವುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಂದೋರ್ ಹೆಸರಿನ ಉಗಮ ಮತ್ತು [[ಶಬ್ದವುತ್ಪತ್ತಿಯ]] ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಇಂದೋರನ್ನು ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಇಂದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಇಂದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿರುವುದರಿಂದ]] ಇದನ್ನು '''ಇಂದ್ರೇಶ್ವರ''' ಎಂದು ಮೊದಲು ಕರೆದಿರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಈ ನಗರವನ್ನು '''ಅಹಲ್ಯಾನಗರಿ''' (ರಾಣಿ [[ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ|ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರರ]] ನಗರ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. * ೧೬೦೭ರಿಂದ ೧೭೯೪ವರೆಗೆ [[ಅಹಲ್ಯಾನಗರಿ]] * ೧೮೦೦ರಿಂದ ೧೯೫೦ವರೆಗೆ [[ಇಂಧುರ್]] * ೧೯೫೮ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇಂದೋರ್ ೧೭೪೧ರಲ್ಲಿ ವೆದ್‌ ಮನುಜ್‌ ಕಟ್ಟಿದ ''ಇಂದ್ರೇಶ್ವರ'' ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಈಗಿನ ''ಇಂದೋರ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="kinder">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/828162.cms|work=Online Edition of The Times of India, dated 2006-12-18|title=Now, Indore to become Indur|accessdate=2009-09-21}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಇಂದೋರಿನ ಸ್ಥಾಪಕರ ಪೂರ್ವಿಕರು [[ರಾಜಪೂತನ|ರಾಜಪೂತನದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ನರ್ಮದಾ]] ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಜಮೀನುದಾರರಾಗಿದ್ದರು]]. [[ಮೊಘಲ್‌|ಮೊಘಲರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೂಲಸ್ಥಾಪಕರು ''ಚೌಧರಿ'' ಎಂಬ ಗೌರವ ಪದವಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಕಳೆದ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಮಾಲ್ವಾ]] ಮನೆತನದ ಅಧಿಕಾರವು ಪೆಷ್ವಾ ವಂಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ನಂತರ ಚೌಧರಿಗಳು ತಾವು ಬಳಸುವ ಆಡುಭಾಷೆಯಿಂದಾಗಿ "ಮಂಡ್ಲೊಯಿ"ಗಳಾದರು ([[ಮಂಡಲ|ಮಂಡಲಗಳಿಂದ]] ಜನ್ಮ ಪಡೆದ). ಕ್ರಮೇಣ ಕುಟುಂಬದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಹೋಳ್ಕರರ]] ''ರಾವ್‌ ರಾಜಾ'' ಎಂಬ ಆಸ್ಥಾನ ಗೌರವ ಪಡೆದರು.<ref>ಮೇಜರ್‌ ಜನರಲ್ ಸರ್ ಜಾನ್‌ ಮಾಲ್ಕೊಲ್ಮ್‌, ''ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಭಾಗ I'', ಪುಟಗಳು ೬೮-೭೦</ref> ಹೋಳ್ಕರರು ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರವೂ ಕುಟುಂಬ ತನ್ನ ಆನೆ, ''ನಿಶಾನ್‌'' (ಲಾಂಛನ), ''ಡಂಕಾ'' ಮತ್ತು ''ಗಾದಿ''(ಗದ್ದುಗೆ)ಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ರಾಜಾಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಹೋಳ್ಕರ ರಾಜರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ದಸರಾ ಪೂಜೆ (''ಶಾಮಿ ಪೂಜನ್'' )(ಶಮಿ ಅಥವಾ ಬನ್ನಿ ಪೂಜೆ) ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಹ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮೊಘಲ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಕುಟುಂಬವು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರ ಅನುಭವಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ; ರಾಜರಾಗಿದ್ದ [[ಔರಂಗಜೇಬ್‌]], [[ಅಲಮ್ಗಿರ್‌]], ಮತ್ತು [[ಫಾರುಕ್‌ಷಾಯರ್‌]] ಸಮರ್ಥನೀಯ [[ಸನದ್‌|ಸನದ್‌ಗಳನ್ನು]] ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಈ ಕುಟುಂಬದ 'ಜಾಗಿರ್‌' ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ರಾವ್‌ ನಂದಲಾಲ್‌ ಚೌಧರಿ ಜಮೀನ್ದಾರ್‌ರು ದೆಹಲಿಯ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಅವರಿಗೆ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಭರಣಖಚಿತ ಖಡ್ಗಗಳು (ಈಗ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ) ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥನೀಯ ಸನದ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಜೈಪುರದ ರಾಜಾ ಸವೈ ಜೈ ಸಿಂಗ್‌ ರಾವ್‌ ನಂದಲಾಲ್‌ ಚೌಧರಿ ಜಮೀನ್ದಾರ್‌ರ ಗೆಳೆಯನಾಗಿದ್ದು, ಆತ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ದರ್ಬಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಒದಗಿಸುವ "ಚಿನ್ನದ ಲಂಗರ್‌" ಅನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಪೆಷ್ವೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಳ್ಕರರ ವಂಶಸ್ಥರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ವಾದ ಈ ಕುಟುಂಬದ ಬಗೆಗಿನ ಗೌರವಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇಂದೋರ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ [[ರಾವ್‌ ನಂದಲಾಲ್‌ ಚೌಧರಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಜಮೀನುದಾರನಾಗಿದ್ದು, ೨೦೦೦ ಸೈನಿಕರ ಸೈನ್ಯಪಡೆ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ೧೭೧೩ರಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ನಿಜಾಮ್‌ ಡೆಕ್ಕನ್‌ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದ ನಿಯಂತ್ರಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಇದು ಮರಾಠರ ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್‌ರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ದಡದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ [[ಇಂದ್ರೇಶ್ವರ]] ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, [[ನಂದ್‌ಲಾಲ್‌ಸಿಂಗ್‌]] ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ನದಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಮೊಘಲ್‌ರ ಕಿರುಕುಳದಿಂದ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಶ್ರೀ ಸಂಸ್ಥಾನ್‌ ಬಡಾ ರವಾಲ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿದನು. ಆ ನಗರಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರಪುರ (ಇಂದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವರ ಹೆಸರಾದ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟನು. ಅದು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಇಂದೋರ್ ಆಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ ೧೭೩೩ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಜಿ ರಾವ್‌ ಪೆಷ್ವಾ]] ಮಾಲ್ವಾಯನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಅವನ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪೂರೈಸಲು, ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ನಾಲ್ವರಲ್ಲಿ [[ಮಲ್ಹಾರ್ ರಾವ್‌ ಹೋಳ್ಕರ|ಮಲ್ಹಾರ್ ರಾವ್‌ ಹೋಳ್ಕರನು]] ಒಬ್ಬ.<ref>ಮೇಜರ್‌ ಜನರಲ್ ಸರ್ ಜಾನ್‌ ಮಾಲ್ಕೊಲ್ಮ್‌, ''ಮೆಮೊರಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಸಂ. I.'' ಪುಟಗಳು ೯೪-೯೫</ref> ಪೆಷ್ವೆಗಳ ವಿಜಯದ ನಂತರ, ಅವರು ಮಲ್ಹಾರ್‌ ರಾವ್‌ ಹೋಳ್ಕರನನ್ನು “ಸುಭೆದಾರ್‌” ಆಗಿ ನೇಮಕಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾಲ್ವಾದಲ್ಲಿ ಹೋಳ್ಕರರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು.<ref name="malcolm-memoirs">ಮೇಜರ್‌ ಜನರಲ್ ಸರ್ ಜಾನ್‌ ಮಾಲ್ಕೊಲ್ಮ್‌, ''ಮೆಮೊರಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾಲ್ವಾ'' (೧೯೧೨)</ref><ref>ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಗೆಡ್ಡಸ್‌, ''ಎ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಟು ದಿ ದರ್ಬಾರ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂದೋರ್ ನ ಭಾಗ ೧'' ಇಂದೋರ್‌:ಹಿಸ್ಟೊರಿಕ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌" (೧೯೧೮)ನಲ್ಲಿ '' "ಸಿಟಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌".''</ref><ref>ಸುಖ ಸಂಪತ್ತಿ ರಾಯ್‌ ಭಂಡಾರಿ, ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌, '' ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಲ್ ಬುಕ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್‌‌ (೧೯೨೭)''</ref><ref>"ಮಾಲ್ವಾ ಇನ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಷನ್‌ ಎ ಸೆಂಚುರಿ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕಿ", ದಿ ಪಸ್ಟ್‌ ಫೇಸ್‌ ೧೬೯೮-೧೭೬೫ ಬೈ ರಘುಬಿರ್ ಸಿಂಗ್ ಆಫ್ ಸಿತಮೌ. ವರ್ಷ ೧೯೩೬.</ref><ref>"ದಿ ಇಂದೋರ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಗೆಜಿಟಿಯರ್‌". ಸಂಪುಟ ೧-ಮಹಾರಾಜ ಹೋಳ್ಕರರ ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್‌ ಹೋಳ್ಕರ ಸರಕಾರಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಇಂದೋರ್ ೧೯೩೧.</ref><ref>ಮೇಜರ್‌ ಜನರಲ್ ಸರ್ ಜಾನ್‌ ಮಾಲ್ಕೊಲ್ಮ್‌ರವರು ಬರೆದ "ಮೆಮೊರಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಂಡಿಯಾ", ಸಂಪುಟ I. ವರ್ಷ ೧೮೨೩.</ref><ref>"ಇಂದೋರ್ ಹೋಳ್ಕರ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಗೆಜಿಟಿಯರ್‌". ಸಂ.೨೩, ೧೮೭೫.</ref><ref>"ಮಾಲ್ವಾ ಸಾಹಿತ್ಯ". ೫ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂಚಿಕೆ ಸಂ.೧. ವರ್ಷ ೧೮೫೫.ಇಂದೋರ್‌</ref><ref>ಸರ್ದಾರ್‌ M.V.ಕೈಬ್‌ರವರ "ದಿ ಮಂಡ್ಲಿಕ್ ಪೇಪರ್ಸ್‌ ಆಂಡ್ ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ". ೧೯೪೬.</ref> ಹಾಗಾಗಿ, [[ಹೋಳ್ಕರ]] ರಾಜವಂಶ ಪಾರಂಪರೆಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಇಂದೋರ್‌ನ್ನು [[ಮರಾಠಾ]] [[ಮಹಾರಾಜ|ಮಹಾರಾಜರು]] ಆಳಿದರು. ಸುಮಾರು ೧೭೨೪ರಲ್ಲಿ ಈ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ [[ಮಲ್ಹಾರ್ ರಾವ್‌ ಹೋಳ್ಕರ|ಮಲ್ಹಾರ್ ರಾವ್‌ ಹೋಳ್ಕರನಿಗೆ]] (೧೬೯೪-೧೭೬೬) ಮಾಲ್ವಾ ಮರಾಠಾ ಸೇನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ೧೭೩೩ರಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮರಾಠಾ ಪ್ರಾಂತಾಧಿಕಾರಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವನ ಅಧಿಕಾರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಹೋಳ್ಕರ ರಾಜ್ಯಯು ''ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ'' ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಕ್ಕು ಇರಲಿ ಇಲ್ಲದಿರಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸುವ ಸ್ವಯಂ ರಾಜ್ಯವೆನಿಸಿತ್ತು ಈ ಹೋಳ್ಕರ್ ಸಂಸ್ಥಾನ. ಮಲ್ಹಾರ್ ರಾವ್‌ ಹೋಳ್ಕರ ನಂತರ ಆತನ ಪುತ್ರಿ [[ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ]] ೧೭೬೭ಯಿಂದ ೧೭೯೫ವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದಳು. ಆಕೆಯ ಆಡಳಿತದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು [[ಮಹೇಶ್ವರ|ಮಹೇಶ್ವರದಲ್ಲಿರುವ]] ಅರಮನೆ ಕೋಟೆಯಿಂದ [[ನರ್ಮದಾ ನದಿ|ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ]] ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದವರೆಗಿನ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ [[ಹಿಂದೂ]] ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಧನ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಪೋಷಕಳಾಗಿದ್ದಳು. ೧೮೧೮ರಲ್ಲಿ [[ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೊ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧ|ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೊ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ಹೋಳ್ಕರರು ಸೋತರು. ಅವರ ರಾಜಧಾನಿಯು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಜ್‌]] ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. [[ಮಹಿದ್‌ಪುರ್ ಕಾಳಗ|ಮಹಿದ್‌ಪುರ್ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ]] ಸೋತಿದ್ದರಿಂದ, [[ಮಂದ್ಸೌರ್‌]] ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಹೋಳ್ಕರರು ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕಾಯಿತು. ಅದರಂತೆ [[ಮೊವ್‌|ಮೊವ್‌ನ]] [[ಸೇನಾವಸತಿ]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಹೋಳ್ಕರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಮಹೇಶ್ವರದಿಂದ ಇಂದೋರ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವಂತೆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೆಣಬಿನ ಗಿರಣಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯನಾದ [[ಸೇಥ್‌ ಹುಕುಂಚಂದ್‌]] ಜೈನ್‌ರ ಮನೆ ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮದ ಮೂಲಪ್ರವರ್ತಕರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಇಂದೋರ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆತ ನಂತರ, ನೆರೆಹೊರೆಯ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದೋರ್ ಭಾರತೀಯ [[ರಾಜ್ಯ|ರಾಜ್ಯವಾದ]] [[ಮಧ್ಯ ಭಾರತ್‌|ಮಧ್ಯ ಭಾರತ್‌ದ]] ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. ಇಂದೋರ್‌ನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ರಚನೆಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಬೇಸಿಗೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ ೧೯೫೬ರ ನವೆಂಬರ್‌ ೧ರಂದು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು, [[ಭೋಪಾಲ್‌|ಭೋಪಾಲ್‌ನ್ನು]] ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಗರ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೋಳ್ಕರರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು (೧೭೨೮ರ ಮೇ ೨೬ರಿಂದ ೧೯೪೮ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦ರವರೆಗೆ). ಕಳೆದ ೧೯೮೪ರ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಬಡಾ(ವಾಡಾ) ವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಉದ್ಯಾನವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಇಂದೋರ್‌ನ ಸದ್ಯ ಇರುವ ಮಹಾರಾಣಿ H.H. ಉಷಾದೇವಿ ಹೋಳ್ಕರ ವಾಡಾವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಭವ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಈ ಸವಾಲಿನ ಯೋಜನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ H.H. ಉಷಾದೇವಿ ಹೋಳ್ಕರರು, ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸಕರಾದ ಹಿಮಾಂಶು ದುಡ್ವಾಕರ್‌ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಾ ಭಾರ್ಗವರನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿದರು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ವಾಡಾದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಪೂರ್ಣಗೊಂಡು, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾನಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೨೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರಾಜ್‌ವಾಡ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಶೈಲಿ, ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನವನ್ನು, ಅದರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. {{See also|Malwa}} == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == ಇಂದೋರ್ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇಂದೋರ್ ಸರಾಸರಿ ೧ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಯಾದ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ, ಎತ್ತರದ ಸಮಾನಂತರ ಮೇಲ್ಮೈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂದೋರ್ ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಸ್‌ನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೊವ್‌ವರೆಗೆ, ಒಟ್ಟು ೬೫&nbsp;ಕಿಮೀನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ವಿಸ್ತಾರದ ಹರವು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಹವಾಗುಣ== {{climate chart |Indore |9|26|9 |11|29|1 |16|34|2 |21|38|2 |24|39|9 |24|35|134 |22|30|284 |21|28|287 |20|29|211 |17|32|36 |13|29|20 |10|26|9 |source=[http://www.mausam.gov.in/WEBIMD/ClimatologicalAction.do?function=getStationDetails&actionParam=1&param=2&station=Indore IMD] |float=right |clear=none }} ಇಂದೋರ್ [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ತೇವ ಮತ್ತು ಒಣ ಹವಾಮಾನ]] ಮತ್ತು [[ತೇವವಾದ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ|ತೇವವಾದ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನದ]] ನಡುವಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹವಾಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆ,ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲ ಹೀಗೆ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಲಮಾನಗಳಿವೆ. ಮಾರ್ಚ್‌ನ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಬಿಸಿಲಿನ ಹವಾಮಾನವಿರುತ್ತದೆ. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ೪೮ °Cಯಷ್ಟು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಬೇಸಿಗೆ ಉಷ್ಣತೆಯು ೪೨-೪೪.cರಷ್ಟು (೧೦೦.೪ °F) ಇರುವುದು. ಆದರೆ ತೇವಾಂಶ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು. ಇಂದೋರ್ ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಜೆ ತಂಗಾಳಿ ([[ಶಬ್‌‍-ಈ-ಮಾಲ್ವಾ]] ಎಂದು ಕರೆಯುವ) ಬೀಸಿ, ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ವಾತಾವರಣ ತಣ್ಣಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಜೂನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆಯು {{convert|26|°C|°F|abbr=on}}ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಎಡಬಿಡದೆ ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆ ಸುರಿಯುವ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ತೇವಾಂಶವಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ೩೬ ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಣ ಹವೆಯಿದ್ದು, ಹವಾಮಾನವು ಹಿತಕರ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆಯು {{convert|4|-|15|C|F}}, ಅದರೆ ಕೆಲವು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಬೀಳುವುದು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆ {{convert|48|-|50|C|F}}ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ {{convert|2|°C|°F|abbr=on}}ರಷ್ಟಿರುವುದು. ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಆಗ್ನೇಯ ಮಾರುತ|ಆಗ್ನೇಯ ಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ]] ಜುಲೈ-ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ {{convert|35|to|38|in|mm|abbr=off}}ರಷ್ಟು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುವುದು.<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/35/Indore.html ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರಮಾಣದ ನಕ್ಷೆ - ಎಲಿವೇಷನ್‌ = 545ಮೀ]</ref> ==ಸಾರಿಗೆ== ನಗರವು ರೈಲು, ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಯಾನ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದೋರ್ ಬಹು ಕಾಲದಿಂದಲೂ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಸಜ್ಜಿತ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಾಟೆ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಗಂಗ್ವಾಲ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ನವ್ಲಕಾ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಜಿನ್ಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ರೈಲುಮಾರ್ಗ === [[File:Indore Junction BG.jpg|thumb|ಇಂದೋರ್ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ]] ನಗರ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗವು [[ರತ್ಲಾಮ್‌ ವಿಭಾಗ|ರತ್ಲಾಮ್‌ ವಿಭಾಗದ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೇಸ್‌|ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೇಸ್‌ನ]] ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದು. ಇಂದೋರ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಇಂದೋರ್ ಜಂಕ್ಷನ್‌ BG]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಬ್ರಾಡ್‌ ಗೇಜ್‌ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಇಂದೋರ್‌ಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಇಂದೋರ್ ಜಂಕ್ಷನ್‌ BG ಅನ್ನು ಈ ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಕಳೆದ ೨೦೦೯ರ ರೈಲ್ವೆ ಮುಂಗಡಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಇತರ ೩೦೦ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದೋರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಂದೋರ್, ಮೀಟರ್‌ ಗೇಜ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಡ್‌ ಗೇಜ್ ರೈಲ್ವೇಸ್‌ ಹೀಗೆ ಎರಡೂ ತೆರನಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಹಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಂದೋರ್‌ನಿಂದ ದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ರೈಲು ಸೇವೆಗಳಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ [[ರಾತ್ಲಾಮ್‌ ಜಂಕ್ಷನ್‌]], [[ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಜಂಕ್ಷನ್‌]], [[ಖಂಡ್ವಾ]], ಮತ್ತು [[ಭೋಪಾಲ್‌ ಜಂಕ್ಷನ್‌]] ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಂದಲೂ ಸಹ ರೈಲುಗಳ ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ರೈಲು ಅಥವಾ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ೨-೫ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು. ಇಂದೋರ್‌ನ [[ರಾತ್ಲಾಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಕೋಲಾ]] ನಡುವಿನ ಮಾರ್ಗವು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಮೀಟರ್‌ ಗೇಜ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಮೀಟರ್‌ ಗೇಜ್‌ ವಲಯವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೇಸ್‌,ಉದ್ದೇಶಿತ ಯುನಿಗೇಜು ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬ್ರಾಡ್‌ ಗೇಜ್‌ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದೆ. ===ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳು=== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇಂದೋರ್ ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂದೋರ್‌ನ್ನು ಹಾದು ಹೋಗುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿದ್ದು, ಇದು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳೆಂದರೆ: * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂ. 3]] (NH೩ - ಆಗ್ರಾ ಬಾಂಬೆ) * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂ. 59]] (NH ೫೯ - ಇಂದೋರ್ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌) * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂ. 59A]] (ಇಂದೋರ್ - [[ಬೆಟುಲ್‌]]) * ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂ. ೧೭ (ಭೋಪಾಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ) * ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂ. ೨೭ (ಇಂದೋರ್‌ಯಿಂದ ಖಂಡ್ವಾಗೆ) * ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂ. ೩೪ (ಇಂದೋರ್‌ಯಿಂದ ಜಾನ್ಸಿಗೆ) ಇಂದೋರ್‌ನ್ನು ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಜರಾತ್‌ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ್‌ ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಖಾಸಗಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ದಿನಂಪ್ರತಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==== ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆ ==== ನಗರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ನಿತ್ಯಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗೆ ಬಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ '''೮''' ಆಯ್ಕೆಗಳಿದ್ದು, ಆಟೋ-ರಿಕ್ಷಾ, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ನಗರ(ಸಿಟಿ) ಬಸ್, ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌, ವ್ಯಾನ್‌, ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾ, ನಗರ ಸೇವಾ ಬಸ್, ಮೆಟ್ರೊ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ, ಸ್ಟಾರ್ ಕ್ಯಾಬ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ ಮತ್ತಿತರ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರ ಸಂಚಾರಿ ಬಸ್ ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಇಂದೋರ್‌ನ I.C.T.S.C.L ಹೊಸದಾಗಿ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಸಿಟಿ ಬಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬಸ್ ಗಳು ಇಂದು ೧೩೦ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ೩೦ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ನೂತನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ೧೨೫ ಜನರಲ್‌ ಲೋ ಫ್ಲೋರ್‌, ೧೨೦ ನ್ಯೂ ಸೆಮಿ-ಲೋ ಫ್ಲೋರ್‌ ಮತ್ತು ೫೦ AC ವಿಶೇಷ ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ ಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸೇವೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಣ್ಣದ ಕೋಡ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಸ್ ಗಳು ಅಗತ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಬಳಸುವ GPS ಮತ್ತು IVR (ಸುಮಾರು ೨೦೦) ಆಧುನೀಕೃತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಬಸ್ ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ LED ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವುದು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೊ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳು ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. {| | | [[File:Metro Taxi Indore.jpg|thumb|178px|ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೊ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ]] |} === ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ === [[File:IndoreAirportArrivals.JPG|thumb|right|150px|ದೇವಿ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ಇಂದೋರ್‌ದಲ್ಲಿ '''[[ದೇವಿ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]''' ವು ವಾಯುಯಾನ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು. ಇಂದೋರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫&nbsp;ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಲ್ಲಿನ ದೇಶಿಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ. ಈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಲ್ದಾಣವು ಈಗ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿ, ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಕಾಮಗಾರಿ ೨೦೧೦ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ==ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಸಂಖ್ಯೆ== ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಇಂದೋರ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧, ೫೧೬, ೯೧೮ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="indore1">[http://www.indore.nic.in/statistics.htm ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಇಂದೋರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513061141/http://indore.nic.in/statistics.htm |date=2012-05-13 }}. ಇಂದೋರ್‌ನ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ. ೧೬ ಆಗಷ್ಟ್‌ ೨೦೦೯ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೫೩% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೪೭% ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೧ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂದೋರ್ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವು ೭೫%ರಷ್ಟು ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ೫೯.೫%ರಷ್ಟಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವು ೭೫%ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಮಹಿಳೆಯರದ್ದು ೬೪%ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ, ಅಂದರೆ ೨೦೦೯ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ದರವು ೮೯%ರಷ್ಟಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ದರವು ೯೫% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರದ್ದು ೮೪%ರಷ್ಟಿದೆ<ref name="indore1" />. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೧೮%ದಷ್ಟು ೬ ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೧ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಏರಿಕೆ ದರವು ಸುಮಾರು ೨.೮೫%ರಷ್ಟಿದೆ. ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದಿ|ಹಿಂದಿಯು]] ಪ್ರಮುಖ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು (ಹೋಳ್ಕರರು) ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಿನವರು [[ಮರಾಠಿ|ಮರಾಠಿಯನ್ನು]] ಮಾತನಾಡುವರಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು. [[ಮಾಲ್ವಿ|ಮಾಲ್ವಿಯು]] ಇಂದೋರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== ಇತರ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಇಂದೋರ್ ಸಹ ಹಲವು ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್‌, ಮೂವೀ ಸಿನೆಮಾಸ್‌, ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೀಪಾವಳಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ಹೆಚ್ಚಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟು ಸಮಾನವಾಗಿರುವುದು. ಬಟ್ಟೆ, ಔಷಧ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಇಂದೋರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಸರಕುಗಳೆನ್ನಬಹುದು. ಇಂದೋರ್‌ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಪಿತಾಂಪುರ್‌, ಸನ್ವೆರ್‌, ಮೊವ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ{{Citation needed|date=August 2009}}. ಪಿತಾಂಪುರ್‌ ನಗರವು ಭಾರತದ ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್‌ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.expressindia.com/news/fe/daily/19980104/00455324.html|title=Pithampur small enterprises tell a tale of untapped potential|last=Tiwary|first=Santosh|date=1998 -04-01|publisher=[[Indian Express]]|accessdate=೨೦೦೯-೦೯-೦೧|archive-date=2012-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121062439/http://www.expressindia.com/news/fe/daily/19980104/00455324.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/india/storypage.php?autono=153051|title=Pithampur units face bleak future|last=Trivedi |first=Shashikant |date=2004-07-09|publisher=[[Business Standard]]|accessdate=೨೦೦೯-೦೯-೦೧}}</ref>(ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಡೆಟ್ರೊಯಿಟ್ ನದಿ ತೀರದ ಸರೋವರಗಳ ಬಂದರು ತಾಣ) ==ಶಿಕ್ಷಣ== {{Main|Education in Indore}} [[File:Daly College, Indore.jpg|thumb|ಡಾಲಿ ಕಾಲೇಜ್‌, ಇಂದೋರ್‌]] ಇಂದೋರ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂದೋರ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಲೆಗಳು [[ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ ಆಫ್ ಸೆಕಂಡರಿ ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್‌]] (CBSE) ಮಂಡಳಿ ಹಾಗೆಯೇ [[ICSE]] ಮಂಡಳಿ ಅಥವಾ [[NIOS]] ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಂದೋರ್ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. [[ಇಂದೋರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಇಂದೋರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದ]] ಈಗಿನ ದೇವಿ ಅಹಲ್ಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು (DAVV) ಇಂದೋರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇಂದೋರ್ [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್‌ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಇಂದೋರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇಂದೋರ್‌]] ಎರಡನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ನಗರವಾಗಿದೆ. ==ಮಾಧ್ಯಮ== ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮವು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಅಭ್ಯುದಯ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಇಂದೋರ್ ಬಹಳ ಸಮಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರ, ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ರೇಡಿಯೊ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ===ಕಲೆ ಮತ್ತು ರಂಗಮಂದಿರ=== ನಗರದ [[ರವೀಂದ್ರ ನಾಟ್ಯ ಗೃಹ|ರವೀಂದ್ರ ನಾಟ್ಯ ಗೃಹವು]] ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ, ಹೆಸರುವಾಸಿ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌, [[ಡಿಯೊಲಲಿಕರ್‌ ಕಲಾ ವಿಥಿಕಾ|ಡಿಯೊಲಲಿಕರ್‌ ಕಲಾ ವಿಥಿಕಾವು]](ವೇದಿಕೆ) ಸಹ ಅಂತಹ ಕಲೆ ಮತ್ತು ರಂಗಮಂದಿರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.shiksha.com/getListingDetail/2296/institute/college-Abhivyakti-Centre-Of-Fine-Arts-Performing-Arts-Bhopal-India/|title=Abhivyakti,|access-date=2010-02-23|archive-date=2009-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090526084416/http://www.shiksha.com/getListingDetail/2296/institute/college-Abhivyakti-Centre-Of-Fine-Arts-Performing-Arts-Bhopal-India|url-status=dead}}</ref> ===ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮಾಧ್ಯಮ=== ರೇಡಿಯೋ ಉದ್ಯಮ ಕೂಡ ಹಲವಾರು ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ಎಫ್ಎಂ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಎಫ್ಎಂ ರೇಡಿಯೋ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಐಆರ್, ವಿವಿಧ್‌ ಭಾರತಿ, ಎಫ್ಎಂ (೧೦೨.೮ MHz), ಏರ್ ರೈನ್ ಬೋ ಎಫ್ಎಂ (೧೦೧.೯ MHz), ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಎಫ್ಎಂ (೯೮.೩ MHz), ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ ಎಫ್ಎಂ (೯೧.೧ MHz), ಬಿಗ್ ಎಫ್ಎಂ (೯೨.೭ MHz), ರೆಡ್ ಎಫ್ಎಂ(೯೩.೫ MHz) ಮತ್ತು ಏರ್ ಜ್ಞಾನ ವಾಣಿ (೧೦೭.೬ MHz) ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ರಾಜ್ಯ ಒಡೆತನದ [[ದೂರದರ್ಶನ|ದೂರದರ್ಶನವು]] ಎರಡು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚ್ಯಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ===ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ=== ಸುಮಾರು ೧೯ ಹಿಂದಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಎರಡು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ೨೬ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಸಿಕಗಳು, ೩ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳು, ೧ ಪಾಕ್ಷಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಇಂದೋರ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವವು.<ref>ಇಂಡಿಯನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಪ್‌ ಸೈಯನ್ಸ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್‌ (ಸಂಪುಟ ೨/ ಸಂಖ್ಯೆ ೧/ ಜನವರಿ – ಜೂನ್‌ ೨೦೦೩) http://www.iscos.org/vol೩/rp೧.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250220003244/http://www.iscos.org/vol%E0%B3%A9/rp%E0%B3%A7.htm |date=2025-02-20 }}</ref> ''[[ನಯಿ ದುನಿಯಾ]]'', ''[[ದೈನಿಕ್‌ ಭಾಸ್ಕರ್‌]]'', ''[[ದೈನಿಕ್ ಜಾಗರಣ್‌]]'', ''[[ಪತ್ರಿಕಾ]]'', ''[[ಅಗ್ನಿಬಾನ್‌]]'', ಮತ್ತು ''[[ಪ್ರಭಾತ್‌ಕಿರಣ್‌]]'' ಇತ್ಯಾದಿ ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]'', ''[[ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'', ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'', ''[[ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್‌]]'', ''[[ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ಪ್ರಮುಖ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ===ಸಂಪರ್ಕ-ಸಂವಹನ ಸೇವೆಗಳು=== ಇಂದೋರ್ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್‌ ಜಾಲದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಚಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು [[ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿ ಲೈನು|ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿ ಲೈನುಗಳ]] ಸಂಪರ್ಕ ನಿರ್ವಾಹಕರು: [[BSNL]], [[ರಿಲಯನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಏರ್‌ಟೆಲ್‌]]. ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಆರು [[ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್‌]] ಕಂಪನಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[BSNL]], [[ರಿಲಯನ್ಸ್‌]], [[ವೊಡಾಫೋನ್‌]], [[ಐಡಿಯಾ]], [[ಏರ್‌ಟೆಲ್‌]], [[ಟಾಟಾ ಡೊಕೊಮೊ]] ಕಂಪನಿಗಳು [[GSM]] ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು; [[BSNL]], [[ವರ್ಜಿನ್‌ ಮೊಬೈಲ್‌]], [[ಟಾಟಾ ಇಂಡಿಕಾಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ರಿಲಯನ್ಸ್‌]] ಗಳು [[CDMA]] ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ==ಕ್ರೀಡೆ== [[File:Indore Stadium.jpg|thumb|ಇಂದೋರ್‌ನ ಉಷಾ ರಾಜೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] ಇಂದೋರ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಉಷಾ ರಾಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಎಂದು ಎರಡು ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ಗಾಗಿ ಹಲವು ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿವೆ. ಇಂದೋರ್ ಹಲವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದೆ. ಉಷಾ ರಾಜೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೪೫,೦೦೦ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಆಸನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಉಷಾ ರಾಜೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ನಡುವೆ ಎರಡು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ]] ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಇಂದೋರ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಆಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ೩-೪ ದಶಕಗಳಿಂದ ಈ ಆಟವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅಕಾಡಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ ಒಳಾಂಗಣ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇಂದೋರ್ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿದೆ. [[C. K. ನಾಯ್ಡು]], [[ಜೇಮ್‌ಶೇಡ್ ನಸರ್ವಾಂಜಿ ಭಾಯ]], [[ಮುಸ್ತಾಕ್ ಅಲಿ]], [[ಹಿರಲಾಲ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್‌]], [[ನರೇಂದ್ರ ಹಿರ್ವಾನಿ]], [[ಅಮೇ ಖುರೇಷಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಜಯ್ ಜಗ್ದಾಲೆ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು ಇಂದೋರ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ದಿವಂಗತ ಡಾ. ಶರ್ಮಾ (ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌) ಮತ್ತು ಮಾನಸ್ ಮಿಶ್ರಾ (ಪವರ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌), ಕಿಶನ್ ಚಂದ್‌, [[ಶಂಕರ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ]] ಮತ್ತು ಸಲೀಮ್ ಶೆರ್ವಾನಿಯವರು (ಹಾಕಿ) ಇಂದೋರ್‌ನ ಇತರ ಖ್ಯಾತ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಇಂದೋರ್ ವಿವಿಧ-ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇಂದೋರ್ ನಗರವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿ, ಮತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ, ವರ್ಣದ ಜನರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿದೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದೋರ್‌ಗೆ ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಜನರು ವಲಸೆಬಂದು, ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯ, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಾಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಿಸರದಿಂದಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಜನರು ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು, ಸುಖದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[File:Gurdwara AB Road Indore.jpg|thumb|ಗರುಡವಾಡ LIG ವೃತ್ತ]] ===ಆಹಾರ=== ಇಂದೋರ್‌ನ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ ಪದ್ಧತಿಯು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ನಮ್ಕೀನ್‌ಗಳು,(ಉಪ್ಪು ಕರಿದ ತಿಂಡಿಗಳು) ಪೋಹಾ ಮತ್ತು ಜಲೆಬಿ, ಚಾಟ್ಸ್‌ (ಉಪಹಾರಗಳು), ಕಚೊರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೋಸಾಗಳ ಬಗೆಬಗೆಯ ತಿನಿಸುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಅಡುಗೆ ಪದ್ಧತಿಗಳ ತಿನಿಸುಗಳು ದೊರೆಯುವವು. ಅಲ್ಲದೇ ಇಂದೋರ್ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ರದೇಶದ ರುಚಿ ತಿನಿಸುಗಳಾದ ದಾಲ್‌-ಬಫ್ಲಾ, ನಿಹಾರಿ ಗೋಷ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಬಫಾ-ಗೋಷ್ಟ್‌ನಂತಹ ನವೀನ ತಿನಿಸುಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬೆಂಗಾಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌‌, ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಮಾದರಿಯ ಲಘು ಮತ್ತು ಸಿಹಿತಿನಿಸುಗಳು ದೊರೆಯುವುದು. [[ದೈನಿಕ್‌ ಭಾಸ್ಕರ್‌]] ಸಂಘಟಿಸಿದ ಸುಮಾರು ೩೦,೦೦೦ ಜನರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಚಹಾ ಕೂಟದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಇಂದೋರ್ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://sify.com/news/fullstory.php?id=14610077|title=A record tea party at Indore|date=2008-02-25|publisher=[[Sify]]|accessdate=೨೦೦೯-೦೯-೧೩}}</ref> ===ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು=== ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲದೆ ಹೋಳಿ, ಬೈಸಾಕಿ, ರಕ್ಷಾಬಂಧನ, ನವರಾತ್ರಿ, ದಸರಾ, [[ಗಣೇಶೋತ್ಸವ]], [[ದೀಪಾವಳಿ]], [[ರಮ್ಜಾನ್‌]], [[ಗುಡಿ ಪಾಡ್ವಾ]], [[ಭೌಬೀಜ್‌]], [[ಈದ್‌]] ನಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಹಬ್ಬಗಳು; ನಾಗರಪಂಚಮಿ, ಅಹಲ್ಯಾ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಅದೇ ಸಂಭ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸುವರು. ==ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣ== ಒಟ್ಟು ಸಂಸತ್‌ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ: ೧ * [[ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯೆ ]]: [[ಸುಮಿತ್ರಾ ಮಹಾಜನ್‌]] * '''ನಗರದ ಮಹಾಪೌರ:''' ಕೃಷ್ಣ ಮುರಾರಿ ಮೊಘೆ * [[ಶಾಸಕ]]: ಅಶ್ವಿನ್ ಜೋಷಿ, ಸುದರ್ಶನ ಗುಪ್ತ, ರಮೇಶ್ ಮೆಂಡೊಲಾ, ಮಾಲಿನಿ ಗೌಡ್‌, ಮಹೇಂದ್ರ ಹರ್ಡಿಯಾ, ಜೀತು ಜೀರಾಟಿ. *''' ಪ್ರಧಾನ ಪೋಲಿಸ್‌ ವರಿಷ್ಟ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್‌ ಜನರಲ್(ಇಂದೋರ್ ವಲಯ):''' ಸಂಜಯ ರಾಣಾ IPS *''' DIG/SSP ಇಂದೋರ್‌:''' D. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್‌ ರಾವ್‌ IPS * '''ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ:''' ರಾಕೇಶ್‌ ಶ್ರೀವಾತ್ಸವ್‌ - IAS ಐಎಎಸ್ *'''ಪೋಲಿಸ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ (ಪೂರ್ವ ಇಂದೋರ್‌):''' ಮಕ್ರಂದ್ ದೆವುಸ್ಕರ್‌- IPS *'''ಪೋಲಿಸ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ (ಪಶ್ಚಿಮ ಇಂದೋರ್‌):''' D. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವರ್ಮ IPS *'''ಇಂದೋರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (I.D.A) ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:''' ಮಧು ವರ್ಮ ==ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳು== * '''ರಾಜ್‌ವಾಡಾ ''' - ಹೋಳ್ಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಏಳು ಅಂತಸ್ತಿನ ಅರಮನೆ. ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸಕರಾದ ಹಿಮಾಂಶು ದುಡ್ವಾಕರ್‌ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಾ ಭಾರ್ಗವರವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ವಾಡಾವನ್ನು (ರಾಜನ ನಿವಾಸ) ಅದರ ಮೂಲ ವೈಭವದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಮಹಾರಾಣಿ ಉಷಾದೇವಿ ಹೋಳ್ಕರ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿದರು. * '''ಲಾಲ್‌ ಬಾಗ್‌ ಅರಮನೆ''' - ವಿಶಾಲವಾದ ಸುಂದರ ಅರಮನೆಯು{{convert|200|acre|km2}} ಈ ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈಗ ಇದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳ್ಕರ ಕಾಲದ ಹಸ್ತಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. * '''ಸೀತಾಲಮಾತಾ ಜಲಪಾತ''' - ಇದು ಮನ್ಪುರ ಹತ್ತಿರದ ಸುಂದರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದೋರ್‌ನಿಂದ ‌{{convert|65|km|0|abbr=on}}ನಷ್ಟು ದೂರವಿದೆ. AB ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು {{convert|5|km|0|abbr=on}}ನಷ್ಟು ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. * '''[[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ದೇವಸ್ಥಾನ]]''' - ಇದು ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆ [[ಸೇಟ್ ಹುಕುಂಚಂದ್‌]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ದಿಗಂಬರ್ ಜೈನ್‌]] ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಗಾಜಿನ ಕುಸರಿಕಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. * '''ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಛಾತ್ರಿ ''' - ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಖಾನ್‌ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್‌ವಾಡಾದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. * '''ದೇವ್ಲಾಲಿಕರ್ ಕಲಾ ವಿಥಿಕಾ''' - ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅವಿಸ್ಮರ್ಣೀಯ ಚಿತ್ರಕಾರ ವಿಷ್ಣು ದೇವ್ಲಾಲಿಕರ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. * '''[[ಪಾಟಲ್ ಪಾನಿ]]''' - ಮೊವ್ ಸಮೀಪವಿರುವ ‌ಸುಂದರ ಜಲಪಾತ. ಪಾಟಲ್ ಪಾನಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವಿದೆ - ಖಂಡ್ವಾ ಕಡೆಗೆ ಮೀಟರ್‌-ಗೇಜು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಮೊವ್‌ ನಂತರ ಸಿಗುವ ಮೊದಲ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ. * '''ಜನಪಾಯೊ ದೇವಸ್ಥಾನ''' - ಇದು ಮೊವ್‌ದಿಂದ {{convert|16|km|0|abbr=on}}ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 3 (ಭಾರತ)]] ರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕುಟಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಜಮದಗ್ನಿ ಋಷಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಪರುಶುರಾಮನ ತಂದೆಯಾದ ಈತ ಇಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದೀಪಾವಳಿಯ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಾದ ಕಾರ್ತಿಕ ದಿನದಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮೇಳಾ (ಜಾತ್ರೆ) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. * '''[[ಬಡಾ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]''' * '''[[ಖಜ್ರಾನಾದ ಗಣೇಶ ದೇವಸ್ಥಾನ]]''' - ಗಣೇಶನ ದೇವಸ್ಥಾನ * '''[[ರಣಜಿತ್ ಹನುಮಾನ್‌ ದೇವಸ್ಥಾನ]]''' * '''[[ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ]]''' - ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಇಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. * '''ಕಜ್ಲಿಗಡ್‌''' - ಖಂಡ್ವಾ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಖಂಡ್ವಾ ಕಡೆಗೆ ಸುಮಾರು {{convert|20|km|0|abbr=on}}ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪುರಾತನ ಹಾಳುಬಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಬಳಿ ಸುಂದರ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಜಲಪಾತ ಇದೆ. ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಒಂದು ದಿನದ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವರಿಗೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=January 2010}} * '''[[ತಿಂಚಾ ಜಲಪಾತಗಳು]]''' - ಇದು ಕಜ್ಲಿಗಡ್‌ನ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸಿಮ್ರೊಲ್ ಹತ್ತಿರದ ಸುಂದರ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಉಸಿರು ಬಿಗಿಹಿಡಿಯುವಂತಹ ಮತ್ತು ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿಸುವ ಸೌಂದರ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೋಡಲೇ ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. * '''ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ''' - ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅನನ್ಯ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. * '''ಟ್ರೇಜರ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌''' - ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಬಹುಮಹಡಿ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಮಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಶೋರೂಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವು ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹಗಳು, ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟೀಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು (PVR ಸಿನಿಮಾಸ್‌) ಹೊಂದಿದೆ. '''"ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಮಾಲ್‌"''' '''Bold text'''- ಇದು RNT ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಭವ್ಯ ಮಾರಾಟದ (Retail) ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು INOX ಮಲ್ಟೀಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌, ಪಬ್‌, ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಿನೋದ ಮತ್ತು ಆಟದ ವಲಯ, ವಿಶಾಲ ವಾಹನನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.''' '' ==ಕೆಲ ತುಣುಕುಗಳು== * ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್‌ ಅರಮನೆ ದ್ವಾರವು [[ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಬಂಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಅರಮನೆ|ಬಂಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಅರಮನೆಯ]] ದ್ವಾರಗಳ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿ, ನಂತರ ಇಂದೋರ್‌ಗೆ ತರಲಾಯಿತು. * ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ "ವಿಜಯ್‌ ಬಲ್ಲಾ" ಎನ್ನುವ ಕಾಂಕ್ರಿಟ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] ಬ್ಯಾಟ್‌ ಇದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾರಿ ಸೋಬರ್ಸ್‌' ನಾಯಕತ್ವದ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ತಂಡದ ವಿರುದ್ದ ಗೆದ್ದ ಭಾರತ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. * ಬಡಾ ಗಣಪತಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ {{convert|40|ft|m}} ದೊಡ್ಡ ಮೂರ್ತಿಯು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಗಣೇಶ|ಗಣೇಶನ]] ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. * [[ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] (ಮೊದಲು CAT ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ [[ಲೇಸರ್‌]] ಮತ್ತು [[ವೇಗವರ್ಧಕ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. * ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ರೇಡಿಯೊ ಮಿರ್ಚಿ]] ೯೮.೩ (ನಂತರ ೯೮.೪) FM ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ನಂತರ ಭಾರತದ ೪ ಮೆಟ್ರೊ ನಗರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಉಳಿದ ಹತ್ತು ನಗರಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. * ೧೯೯೦ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದವರೆಗೂ, ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಗುರುವಾರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. * ಏರ್‌ಟೆಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಟಚ್‌ಟೆಲ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. * ಬಾಂಬೆ ನಂತರ, ಇಂದೋರ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಿನಿ-ಬಾಂಬೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. * ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸಕರಾದ ಹಿಮಾಂಶು ದುಡ್ವಾಕರ್‌ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಾ ಭಾರ್ಗವರವರು ೨೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಂದೋರ್‌ನ ರಾಜ್‌ವಾಡ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಶೈಲಿ, ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನವನ್ನು, ಅದರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. * [[IIM]] ಮತ್ತು [[IIT]] ಎರಡನ್ನು ಹೊಂದಿರು ಭಾರತದ ಏಕಮಾತ್ರ ನಗರ * ಇಂದೋರ್‌ನ್ನು "ಮಿನಿ ಬಾಂಬೆ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery> File:Indore Rajwada.jpg|ಇಂದೋರ್‌ನ ರಾಜ್‌ವಾಡ‌ ಅರಮನೆ File:Krishnapura Chhatri.jpg|ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಛತ್ರಿ File:Sculptures on Krishnapura Chhatri.JPG|ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಛತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳು File:Krishnapura Chhatri from inside.JPG|ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಛತ್ರಿಯ ಒಳನೋಟ File:Carvings at Krishnapura Chhatri.JPG|ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಛತ್ರಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕೆತ್ತನೆಗಳು File:Carved Pillars of Krishnapura Chhatri.JPG|ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಛತ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಂಬಗಳು File:Intricate Sculptures on Krishnapura Chhatri.JPG|ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಛತ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಟಿಲವಾದ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳು File:Bada Ganpati Indore.jpg|ಬಡಾ ಗಣಪತಿ-ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹ File:Indore Cricket Bat.JPG|ವಿಜಯ್‌ ಬಲ್ಲಾ File:Treasure islandindore.jpg|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಟ್ರಿಸರಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಾಲ್‌ </gallery> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಬರ್ಹಾನ್‌ಪುರ್‌]] * [[ಓಂಕಾರೇಶ್ವರ]] * [[ಮಾಂಡು]] * [[ಮಹೇಶ್ವರ]] * [[ಮೊವ್‌]] * [[ದೇವಸ್‌]] * [[ಉಜ್ಜಯಿನಿ]] * [[ಕ್ಷಿಪ್ರ]] * [[ರಾವು]] * [[ರಂಗ್ವಾಸ]] * [[ಮನ್ಪುರ್‌, ಇಂದೋರ್‌]] == ಆಕರಗಳು == {{More footnotes|date=September 2009}} {{Reflist|2}} http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-toi/all-that-matters/Indore-The-sleepy-town-that-woke-up-to-New-India/articleshow/5331851.cms == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.indore.nic.in ಭಾರತದ ಸರಕಾರದ ಮಾಹಿತಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪೋರ್ಟಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724145904/http://www.indore.nic.in/ |date=2019-07-24 }} * [http://www.imcindore.org/ ಇಂದೋರ್ ಪುರಸಭೆ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180509060652/http://imcindore.org/ |date=2018-05-09 }} * {{wikivoyage|Indore}} * [http://www.indorepolice.org/ ಇಂದೋರ್ ಪೋಲಿಸ್‌ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180827083259/http://www.indorepolice.org/ |date=2018-08-27 }} * [http://indiamapsite.com/madhya_pradesh/indore/ ಇಂದೋರ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ನಕ್ಷೆ] * [http://www.indore360.com/community ಇಂದೋರ್ ಸಮುದಾಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091116022406/http://www.indore360.com/community/ |date=2009-11-16 }} ದೊಂದಿಗೆ [http://www.indore360.com ಇಂದೋರ್‌360: ಇಂದೋರ್ ನಗರ ಪೋರ್ಟಲ್‌] <br> {{Million-plus cities in India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಲ್ವಾದಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂದೋರ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಲ್ವಾ]] [[ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] kmx535adg2x9iqoynpc4e7i6zxf63r2 0 22776 1375235 1336741 2026-06-18T02:51:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375235 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = Anne Hathaway | image = Anne Hathaway 2008.jpg | alt = A bust shot of a young woman at the center of the image, her head facing towards the left of the image. She wears a black sleeveless dress. She wears jeweled silver floral shaped earrings and is smiling. | caption = Hathaway at the ''[[Get Smart (film)|Get Smart]]'' premiere in June 2008 | birthname = Anne Jacqueline Hathaway | birthdate = {{Birth date and age|1982|11|12}} | birthplace = [[Brooklyn]], [[New York]],<br />United States | occupation = Actress | yearsactive = 1999–present | deathdate = | deathplace = }} '''ಆನ್‌ ಜಾಕ್ವೆಲಿನ್‌ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ''' (1982ರ ನವೆಂಬರ್‌ 12ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು )ಒಬ್ಬಳು ಅಮೆರಿಕದ ನಟಿ, ಈಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1999ರಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''[[ಗೆಟ್ ರಿಯಲ್‌]]'' ‌ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದಳು. ಇದು ರದ್ದುಗೊಂಡ ನಂತರ [[ಡಿಸ್ನಿ]] ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಾಸ್ಯ ''[[ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌]]'' ‌ (2001)ನಲ್ಲಿ [[ಮಿಯಾ ಥರ್ಮೋಪೋಲಿಸ್‌]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದಳು, ಇದರಿಂದ ಅವಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಂತರದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರ [[The Princess Diaries 2: Royal Engagement|ಉತ್ತರಭಾಗ]]ದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಮ‌ೂಲಕ ಹಾಗೂ '''[[ಎಲ್ಲಾ ಎನ್‌ಚಾನ್ಟೆಡ್‌]]'' '‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ (ಎರಡೂ 2004) ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದಳು. ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ''[[ಹ್ಯಾವೋಕ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಬ್ರೋಕ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಮೌಂಟೈನ್‌]]'' (ಎರಡೂ 2005) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಂಡಳು. ಆನಂತರ ಅವಳು ''[[ದ ಡೆವಿಲ್ ವೇರ್ಸ್ ಪ್ರಾಡ]]'' (2006) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮೆರಿಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಪ್‌‌‌]]‌ಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ನಟಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ''[[ಬಿಕಮಿಂಗ್ ಜೇನ್]]'' (2007)ಯಲ್ಲಿ [[ಜೇನ್ ಆಸ್ಟೆನ್‌]] ಹೆಸರಿನ ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದಳು. 2008ರಲ್ಲಿ ಅವಳು ''[[ರಾಚೆಲ್ ಗೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾರೀಡ್‌]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದಳು, ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಳು ಹಾಗೂ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೂ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಳು. ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಳ ನಟನಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು [[ಜ್ಯೂಡಿ ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಡ್ರೆ ಹೆಪ್ಬರ್ನ್‌]]<ref name="sundaytimes">ಲೇಖಕರ ಹೆಸರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. "ಡ್ರೆಸ್ಡ್ ಫಾರ್ ಸಕ್ಸೆಸ್". ''ದಿ ಸಂಡೆ ಟೈಮ್ಸ್'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 24, 2006 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 8ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref>‌ರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೆಪ್ಬರ್ನ್‌‌ಳನ್ನು ಅವಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೆಂದು<ref name="princessdvd">''[[ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌]]'' DVD ಕಾಮೆಂಟರಿ. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ತೆರೆಮರೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳು 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೀಪ್‌ಳನ್ನು ವರ್ಚಸ್ವಿ ಎಂದು ಅವಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾಳೆ.<ref>[http://entertainment.ivillage.com/movies/features/0,,9bxdt103-p,00.html "ಸೆಲೆಬ್ರಿಟ್ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ: ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಸ್ ಗ್ರೋಯಿಂಗ್ ಪೈನ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061022072915/http://entertainment.ivillage.com/movies/features/0,,9bxdt103-p,00.html |date=2006-10-22 }} ''ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಐವಿಲ್ಲೇಜ್.'' 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ‍್ 31ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ''[[ಪೀಪಲ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಅದರ 2001ರ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಇವಳೂ ಒಬ್ಬಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ<ref>[http://www.movietome.com/people/76242/anne-hathaway/trivia.html "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217153551/http://www.movietome.com/people/76242/anne-hathaway/trivia.html |date=2008-12-17 }} movietome.com. 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 9ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ [[50 ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2006ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು.<ref>[http://www.people.com/people/anne_hathaway "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ."] ಪೀಪಲ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ. 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಬದುಕು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಗೆರಾಲ್ಡ್‌ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಟೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲೆ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0004266/bio |title=Anne Hathaway |accessdate=2007-03-12 |work=Internet Movie Database}}</ref><ref name="carrell"/> ಜನಿಸಿದಳು. ಅವಳ ತಂದೆ ಒಬ್ಬ ವಕೀಲ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಒಬ್ಬಳು ನಟಿಯಾಗಿದ್ದು,ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ತನ್ನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ತಾಯಿ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದವಳು. ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಆರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವಳಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಮಿಲ್ಬರ್ನ್‌]]‌ಗೆ ತೆರಳಿತು.<ref name="msnbc">[http://msnbc.msn.com/id/13463798/ "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಲರ್ನ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಎ ಡಿಶ್‌ವಾಶರ್ಸ್ ಇನ್ 'ಪ್ರಾಡ'"]. ಅಸೋಸಿಯೆಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. ಜೂನ್ ‌27, 2006 2006ರ ಜೂನ್‌ 19ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅವಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಣ್ಣ ಮೈಕೆಲ್ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ತಮ್ಮ ಥಾಮಸ್ ಇದ್ದಾರೆ. ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೂರದ [[ಜರ್ಮನ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕ]] ಮ‌ೂಲದೊಂದಿಗೆ[[ಐರಿಶ್‌]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮನೆತನವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ.<ref>ಬಾರ್ಲೊ, ಹೆಲೆನ್ [https://web.archive.org/web/20090721114722/http://www.news.com.au/couriermail/story/0,23739,21468251-5003420,00.html "ನೊ ಪ್ಲೈನ್ ಜಾನೆ."] ''ದ ಕೊರಿಯರ್-ಮೈಲ್''. ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2007</ref> "ನಿಜವಾಗಲೂ ಸದೃಢ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು" ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಅವಳು ಪರಿಗಣಿಸಿದ [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಬೆಳೆದಳು ಹಾಗೂ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="msnbc"/><ref name="nun">[https://web.archive.org/web/20080518053541/http://www.thehimalayantimes.com/GuffShuff.asp?filename=6a5a9a8sa.9amal&amp;folder=aGDafTaSah4afaf&amp;Name=GuffShuff&amp;dtSiteDate=20060607 "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ವಿಶ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಎ ನನ್."] ''ದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಟೈಮ್ಸ್''. WebArchive.org ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19ರಂದು ಮರುಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹದಿನೈದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವಳ ಅಣ್ಣ ಮೈಕೆಲ್ ಒಬ್ಬ [[ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ]] ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯಾಗಬಾರದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು.<ref name="nun"/> ಅವಳು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಲೈಂಗಿಕ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಒಪ್ಪದ ಈ ಧರ್ಮದ ಭಾಗವಾಗಿರಬಾರದಿತ್ತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ಮನೋಭಾವನೆಯ "ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ"ವಾದ್ದರಿಂದ ತಾನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿರದ ಕ್ರೈಸ್ತಳು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="nun"/> ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಹೈಟ್ಸ್ ಮಾಂಟಿಸೋರಿ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಮಾಂಟಿಸೋರಿ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ವಯಸ್ಸು ತಲುಪದ ಮಗುವಾಗಿಯೇ ಭಾಗವಹಿಸಿದಳು, ನಂತರ ನಿಜವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ NJಯ ಮಿಲ್ಬರ್ನ್‌‌ನ ವೈಯೋಮಿಂಗ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗೆ ಪ್ರಥಮ ಗ್ರೇಡ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥಳಾದಳು.<ref>''ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌'' ನಿರೂಪಣೆ - ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಮತ್ತು ಜ್ಯೂಲಿ ಆಂಡ್ರಿವ್ಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ</ref> ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಪದವಿಪಡೆದ [[ಮಿಲ್ಬರ್ನ್‌ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಲಾನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದಳು; ''ಒನ್ಸ್ ಅಪಾನ್ ಎ ಮ್ಯಾಟ್ರೆಸ್‌'' ‌ನಲ್ಲಿ ವಿನಿಫ್ರೆಡ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ನಟನೆಯು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ [[ಪೇಪರ್ ಮಿಲ್ ಪ್ಲೇಹೌಸ್]] ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಾರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಳು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಪೇಪರ್ ಮಿಲ್ ಪ್ಲೇಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ (ಇದು ಮಿಲ್ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ) ''ಜಾನೆ ಐರೆ'' ಮತ್ತು ''ಗಿಗಿ'' ಯಂತಹ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲೂ ನಟಿಸಿದಳು.<ref name="query.nytimes.com">ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೀನ್ಲೆ, ಜೆಸ್ಸೆ [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B03E1D9113FF93BA25751C0A9649C8B63 " ಆನ್ ಎ ಫಾರ್ ಅಪ್ಲೋಂಬ್ ಆನ್‌ಸ್ಟೇಜ್, ಆಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ವಿಂಗ್ಸ್."] ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್]]'' - 2002 ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2008ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 4ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.</ref> [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ [[ಗ್ಯಲಾಟಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿವಿಜ್ವಲೈಸ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿ]]ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಅವಳು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಪೆಕೀಪ್ಸಿ]]ಯ [[ವಸ್ಸಾರ್ ಕಾಲೇಜ್]] ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮತ್ತು ವುಮೇನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ಅನ್ನು ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯದಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅನೇಕ ಸೆಮಿಸ್ಟರುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣಳಾದಳು. "ಬೆಳೆಯಲು" ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರೊಂದಿಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರಿಂದ ಕಾಲೇಜು ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಉತ್ತಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="jane">{{cite journal |title=All-Access Anne |journal=[[Jane (magazine)|Jane]] |date=June 23, 2006 |url=http://www.glamour.com/about/jane |access-date=ಮಾರ್ಚ್ 9, 2010 |archive-date=ಜನವರಿ 25, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125005608/http://www.glamour.com/about/jane |url-status=dead }}</ref> ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಬ್ಯಾರೊ ಗ್ರೂಪ್ ನಾಟಕ ಕಂಪೆನಿಯ ನಟಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸದಸ್ಯಳಾಗಿದ್ದಳು ಹಾಗೂ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="mercury">{{cite web | title=The Chicago Tribune | title='Prada' star Anne Hathaway doesn't like it haute | url=http://www.chicagotribune.com/topic/zap-annehathawaydevilwearsprada,0,2647284.story | accessdate=2008-10-09}}</ref> ಅವಳೊಬ್ಬಳು ಪರಿಣಿತ ರಂಗ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರಗಳ ಬದಲಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="msnbc"/> [[ಹಾಡುವ ಧ್ವನಿ]]ಹೊಂದಿದ್ದ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ 1998 ಮತ್ತು 1999ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನೆಗೈ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಲ್-ಈಸ್ಟರ್ನ್ U.S. ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಹಾನರ್ಸ್ ಗೀತನೃತ್ಯಮೇಳದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದಳು ಹಾಗೂ [[NJಯ ವೆಸ್ಟ್ ಆರೆಂಜ್‌]]ನ [[ಸೆತಾನ್ ಹಾಲ್ ಪ್ರೆಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದಳು. 1999ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನೆಗೈ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮ‌ೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವಳ ಹದಿನಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಫಾಕ್ಸ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''[[ಗೆಟ್ ರಿಯಲ್‌]]'' ‌ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದಳು.<ref name="query.nytimes.com"/> == 2001–2004: ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಗೋರ್ಹಾಮ್‌]]‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ''[[ದ ಅದರ್ ಸೈಡ್ ಆಫ್ ಹೆವೆನ್‌]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಜೀನ್ ಸೇಬಿನ್ ಪಾತ್ರವು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಳ ಮೊದಲ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಹೆವೆನ್'' ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಅವಳು [[ಗ್ಯಾರಿ ಮಾರ್ಶಲ್‌]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌]]'' ‌ನಲ್ಲಿನ ಮಿಯಾ ಥರ್ಮೋಪೋಲಿಸ್‌‌ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅಭಿನಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದಳು. ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹೋಗಲು ವಿಮಾನ ಹತ್ತುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಈ ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದಳು ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗೆದ್ದಳು. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ಬಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ಕೌಶಲ್ಯದ ಅಭಾವವು ತನ್ನನ್ನು ಮುಂದೆ ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪಕ್ವವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಳು ಎಂದು ಮಾರ್ಶಲ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="princessdvd"/> (ಆದರೆ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ತಾನು "ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೀವ್ ಕ್ಯಾರೆಲ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಭಿನಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾನು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದಿದ್ದಾಳೆ.)<ref name="carrell">[http://www.moviefone.com/unscripted/get-smart/324/unscripted-complete-interview/2143441 "ಗೆಟ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907030637/http://www.moviefone.com/unscripted/get-smart/324/unscripted-complete-interview/2143441 |date=2008-09-07 }} Moviefone.com. ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 4:36ರಲ್ಲಿ. 2008ರ ಜೂನ್‌ 21ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ''ದ ಅದರ್ ಸೈಡ್ ಆಫ್ ಹೆವೆನ್‌'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ''ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಯಶಸ್ಸು ''ಹೆವೆನ್'' ಚಿತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ''ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌'' ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು<ref>[http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=princessdiaries.htm "ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಸ್ಟಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ''ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌'' (2001)"]. BoxOfficeMojo.com. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 19ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲೇ ಅದರ [[ಮುಂದಿನಭಾಗ]]ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ''ಡೈರೀಸ್'' ‌ನಲ್ಲಿನ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಳ ನಟನೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೊಗಳಿದರು; [[BBC]] ವಿಮರ್ಶಕನೊಬ್ಬ "ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದ್ದಾಳೆ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಅಂತರವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾಳೆ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಫಾಲ್ಕ್, ಬೆನ್. [http://www.bbc.co.uk/films/2001/11/29/the_princess_diaries_2001_review.shtml "''ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌.'' ][http://www.bbc.co.uk/films/2001/11/29/the_princess_diaries_2001_review.shtml (2001)"] ''[[BBC]].'' ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2001. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ''ದ ಅದರ್ ಸೈಡ್ ಆಫ್ ಹೆವೆನ್‌'' ದುರ್ಬಲ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಧಾರ್ಮಿಕ-ವಿಷಯವನ್ನಾಧಾರಿತ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು.<ref>[http://www.adherents.com/movies/christian_box.html "ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮ‌ೂವೀಸ್: ಕಂಪಾರಿಜನ್ ಆಫ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ರಿಸೀಪ್ಟ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216060125/http://www.adherents.com/movies/christian_box.html |date=2009-12-16 }} Adherents.com. 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>[http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=othersideofheaven.htm "ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ದ ''ದ ಅದರ್ ಸೈಡ್ ಆಫ್ ಹೆವೆನ್‌'' (2001)"]. BoxOfficeMojo.com. 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2002ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಟೋಕ್ಸ್ ಮಿಟ್ಚೆಲ್]]‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿ [[ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್]] ಎನ್ಕೋರ್ಸ್! ಕಾರ್ನಿವಾಲ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಎನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌!ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದಳು.ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಲಿಲಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಳು. 2002ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ''[[ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌]]'' ‌ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ರೆಕಾರ್ಡುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು, ಹಾಗಾಗಿ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಮ‌ೂರು ರೆಕಾರ್ಡುಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದಳು. ಅವಳು ಹಿರುಯುಕಿ ಮೊರಿಟಾನ ''[[ದ ಕ್ಯಾಟ್ ರಿಟರ್ನ್ಸ್‌]]'' ‌ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಹರು ಪಾತ್ರಕ್ಕೂ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದಳು.<ref>[http://www.ultimatedisney.com/thecatreturns.html "ದ ಕ್ಯಾಟ್ ರಿಟರ್ನ್ಸ್‌ DVD ರಿವ್ಯೂ."] Ultimate Disney.com. 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಂತರದ ಮ‌ೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಕೌಟುಂಬಿಕ-ವಿಷಯವನ್ನಾಧಾರಿತ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದಳು, ಆ ಬಳಿಕ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದಳು.<ref name="sweet">"ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಟೂ ಸ್ವೀಟ್ ಟು ಬೀಟ್". ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಜೂನ್‌ 12, 2004. 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 3ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2002ರಲ್ಲಿ ಈಕೆ [[ಚಾರ್ಲಿ ಹ್ಯುನಾಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜೇಮಿ ಬೆಲ್‌]]‌ರಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ''[[ನಿಕೋಲಸ್ ನಿಕ್ಲೆಬಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದಳು, ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ''[[ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌]]'' "ನಂಬಲಾಗದ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ"<ref>ವೆಸ್ತೋಫ್, ಜೆಫ್ರಿ [http://www.rottentomatoes.com/m/1119037-nicholas_nickleby/articles/830465/an_unbelievably_fun_film_just_a_leading_man_away_from_perfection "''ನಿಕೋಲಸ್ ನಿಕ್ಲೆಬಿ'' (2002)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122053154/http://www.rottentomatoes.com/m/1119037-nicholas_nickleby/articles/830465/an_unbelievably_fun_film_just_a_leading_man_away_from_perfection |date=2009-01-22 }}. ''[[ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌]]''. ದಿನಾಂಕವಿಲ್ಲದ ಪ್ರತಿ. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ ಹಾಗೂ ''[[ಡೆಸೆರೆಟ್ ನ್ಯೂಸ್‌]]'' ಇದರ ಪಾತ್ರವರ್ಗವು "ಆಸ್ಕರ್-ಯೋಗ್ಯ"ವಾದುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>ವೈಸ್, ಜೆಫ್ [http://deseretnews.com/movies/view/1,1257,310000174,00.html "''ನಿಕೋಲಸ್ ನಿಕ್ಲೆಬಿ'' "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217130740/http://deseretnews.com/movies/view/1,1257,310000174,00.html |date=2008-12-17 }}. ಡೆಸೆರೆಟ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಜನವರಿ 23, 2003 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೂ ಚಿತ್ರವು ವ್ಯಾಪಕ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು [[US$]]4-ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಗಳಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋತಿತು.<ref>[http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=nicholasnickleby.htm "ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ''ನಿಕೋಲಸ್ ನಿಕ್ಲೆಬಿ'' (2002)"]. ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಮೊಜೊ. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಳ ಮುಂದಿನ ಪಾತ್ರ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಎಲ್ಲಾ ಎನ್‌ಚಾನ್ಟೆಡ್‌]]'' (2004)ನಲ್ಲಿನ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಉಳ್ಳ ಪಾತ್ರ, ಇದು ಬಹುತೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>ಎಲ್ಡರ್, ರೋಬರ್ಟ್. "ಮ‌ೂವಿ ರಿವ್ಯೂ: ''ಎಲ್ಲಾ ಎನ್‌ಚಾನ್ಟೆಡ್‌'' ". ಚಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್‌. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್]]''. "ದ ರಿಲೀಸ್ ಆಫ್ ''ಎಲ್ಲಾ ಎನ್‌ಚಾನ್ಟೆಡ್‌'' ". ಎಪ್ರಿಲ್‌ 9, 2004. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮ‌ೂರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾಳೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ''[[ದ ಫಾಂಟಮ್ ಆಫ್ ದ ಒಪೇರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಗೆರಾರ್ಡ್ ಬಟ್ಲರ್]]‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಳು,'' ಆದರೆ ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯು ಅವಳು ಅದಾಗಲೇ ನಟಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಡೈರೀಸ್ 2:ರಾಯಲ್ ಎಂಗೇಜ್‌ಮೆಂಟ್'''' [[The Princess Diaries 2: Royal Engagement]] ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಂತೆ ಆಯಿತು.<ref>[http://www.tvguide.com/celebrities/anne-hathaway/bio/140171 "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ: ಬಯೋಗ್ರಫಿ".] ''TV ಗೈಡ್''. 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19ರಂದು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ''ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌ 2'' ‌ರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಡಿಸ್ನಿ 2004ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ಇದು ಆ ವರ್ಷದ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ನಕರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೂ, $40-ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ $95.1-ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಲಾಭಗಳಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಸ್ಥಾನ ತಲುಪಿ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿತು.<ref>[http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=princessdiaries2.htm "ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌ 2: ರೋಯಲ್ ಎಂಗೇಜ್‌ಮೆಂಟ್."] BoxOfficeMojo.com. 2008 ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 10ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == 2005-2007: ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಬದಲಾವಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Anne Hathaway at the 2007 Deauville American Film Festival-01A.jpg|thumb|upright|alt=A bust shot of a young woman standing in a side view, her head turned to look to the camera. Her very long hair is pulled back from her face and cascades down her back. She wears a black sleeveless dress with a gold trim around the back and under her arm. She wears jeweled silver floral shaped earrings and smiles softly. There is a crowd of people, slightly out of focus, in the background.|2007ರ ಡ್ಯೂವಿಲ್ಲೆ ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ]] ''ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌ 2'' ರ ನಂತರ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕೀಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು. "ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬಿಡುವಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ"<ref name="jane"/> ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದರೂ, ತಾನು ಹಿಂದೆ ಮಕ್ಕಳ-ನಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ "ನನ್ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಖುಷಿಯಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದೂ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="sweet"/> ಆಕೆ ''[[ಹುಡ್‌ವಿಂಕ್ಡ್‌!]]'' (2005)ನಲ್ಲಿ [[ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಹುಡ್‌]] ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಧ್ವನಿನೀಡಿದ್ದಾಳೆ, ಇದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ R-ದರ್ಜೆಯ ''[[ಹ್ಯಾವೋಕ್‌]]'' ‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದಳು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸಮಾಜದ ಕುಲಗೆಟ್ಟ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಚಿತ್ರದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ನಗ್ನ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಆದರೂ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಅವಳ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ,ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಪಾತ್ರವು ತಾನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಪಕ್ವ ನಟಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಸುಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದಳು ; ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಗ್ನ ಪಾತ್ರಗಳ ಅಭಿನಯವು ಅವಳಿಂದ ಬೇಡುವ ಕೇವಲ ಕಲೆಯ ಆಯ್ದ ಸ್ವರೂಪದ ಭಾಗ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿದಳು; ಆ ನಂಬಿಕೆಯ ಕಾರಣ ಸೂಕ್ತ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಗ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ಎಂದು ಅವಳು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಎಪ್‌ಸ್ಟೈನ್, ಡ್ಯಾನಿಯೆಲ್ ರೋಬರ್ಟ್. [http://www.ugo.com/channels/girlfriends/features/annehathaway/ "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಆಫ್ ಬ್ರೋಕ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಮೌಂಟೈನ್‌."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006081454/http://www.ugo.com/channels/girlfriends/features/annehathaway/ |date=2008-10-06 }} ugo.com. 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ''ಹ್ಯಾವೋಕ್‌'' ‌ನ ನಂತರ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ [[ಹೆತ್ ಲೆಡ್ಜರ್]] ಮತ್ತು [[ಜೇಕ್ ಗಿಲ್ಲೆನಾಲ್]]‌ರಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ನಾಟಕ''[[ಬ್ರೋಕ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಮೌಂಟೈನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದಳು. ಇದು ನಾಟಕೀಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯಾಗಿ ಅವಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ''ಹ್ಯಾವೋಕ್‌'' ಅದರ ದುರ್ಬಲ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಗತದಿಂದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ (ಆದರೆ ನಂತರ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು)<ref>[http://www.rottentomatoes.com/m/havoc/ "ಹ್ಯಾವೋಕ್‌ (2005)."] Rottentomatoes.com. 2008 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref>, ಆದರೆ 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಸಲಿಂಗಕಾಮ]] ಸಂಬಂಧ ಬಿಂಬಿಸುವ ''ಬ್ರೋಕ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಮೌಂಟೈನ್‌'' ಅಬ್ಬರದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>[http://www.rottentomatoes.com/m/brokeback_mountain/ "ಬ್ರೋಕ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಮೌಂಟೈನ್‌ (2005)."] Rottentomatoes.com. 2008 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ''ಬ್ರೋಕ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಮೌಂಟೈನ್‌'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಅದರ ಕಥೆಯ ತಿರುಳು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ನಟಿಯಾಗಿ ತಾನು ಹೇಳಲು ಹೊರಟ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿತು ಎಂದು ನಂತರ ಅವಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದಳು.<ref name="inside">ಹೂಪರ್, ಬ್ಯಾರೆಟ್. "ಲಿಟಲ್ ಆನ್ ಪ್ರಿಂಪ್ಸ್ ಅಪ್ ಇನ್ ಪ್ರಾಡ." ''ಇನ್ಸೈಡ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್'' (ಜೂನ್‌ 2006), ಪುಟ. 37–44. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಳ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ 2006ರ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ ''[[ದ ಡೆವಿಲ್ ವೇರ್ಸ್ ಪ್ರಾಡ]],'' ಅದರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ "ದೈವಸ್ವರೂಪಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ [[ಮೆರಿಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಪ್‌‌‌]] ಅಭಿನಯದ ಪ್ರಬಲ [[ಫ್ಯಾಷನ್]] [[ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]ದ ಸಂಪಾದಕರ ಸಹಾಯಕಳಾಗಿ ನಟಿಸಿದಳು.<ref name="msnbc"/> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರಿಂದ ತನಗೆ ಫ್ಯಾಷನ್ ಜಗತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಚಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಮ‌ೂಡಿಸಿತು ಎಂದು ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು "ಇನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದೂ ದೂರಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="mercury"/> ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ''[[US ವೀಕ್ಲಿ]]'' ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮತ್ತು ಸಹ-ನಟಿ [[ಎಮಿಲಿ ಬ್ಲಂಟ್‌]] ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತೂಕ ಕಡಿಮೆಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ - "ನಾನು ಬರಿಯ ಹಣ್ಣು, ಮೀನು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದೆ.(ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಮೈಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಲು) ನಾನು ಅದನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಎಮಿಲಿ ಬ್ಲಂಟ್ ಮತ್ತು ನಾನು ಪರಸ್ಪರ ಆಲಂಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅಳುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಏಕೆಂದರೆ ನಮಗೆ ತುಂಬಾ ಹಸಿವಾಗುತ್ತಿತ್ತು."<ref>[http://www.contactmusic.com/news.nsf/article/hathaway%20starved%20on%20devil%20wears%20prada_1070987 "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ - ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ 'ಸ್ಟಾರ್ವ್ಡ್' ಆನ್ ಡೆವಿಲ್ ವೇರ್ಸ್ ಪ್ರಾಡ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218023719/http://www.contactmusic.com/news.nsf/article/hathaway%20starved%20on%20devil%20wears%20prada_1070987 |date=2008-12-18 }} contactmusic.com. ಜೂನ್‌ 10, 2008</ref> ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 2007ರ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ ''[[ನಾಕ್ಡ್ ಅಪ್‌]]'' ‌ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ನಂತರ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಅವಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು [[ಕ್ಯಾಥೆರಿನ್ ಹೈಗ್ಲ್]]‌ಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ'' ದ 2007ರ ಮೇ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ/ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜ್ಯೂಡ್ ಅಪಟೊ]] ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ - " ಅವಳು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳ ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಳು ನಮಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ" ಆದ್ದರಿಂದ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://abwww.tmz.com/2007/06/18/the-vagina-mysteries/ "ದ ವಜಿನ ಮಿಸ್ಟೆರೀಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903004650/http://abwww.tmz.com/2007/06/18/the-vagina-mysteries |date=2009-09-03 }} TMZ.com. ಜೂನ್‍ 18, 2007</ref> 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ''[[ಮೇರಿ ಕ್ಲೈರೆ]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ "ಇದು ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತನಗೆ ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.marieclaire.co.uk/celebrity/interviews/265792/anne-hathaway-interview.html |title=Anne Hathaway Interview |accessdate=2008-08-17 |date=2008-07-04 |publisher=[[Marie Claire]] |archive-date=2008-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080829191501/http://www.marieclaire.co.uk/celebrity/interviews/265792/anne-hathaway-interview.html |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ 2007ರಲ್ಲಿ ''[[ಬಿಕಮಿಂಗ್ ಜೇನ್]]'' ಎಂಬ ನಾಟಕೀಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೇಖಕಿ [[ಜೇನ್ ಆಸ್ಟೆನ್‌]]‌ಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="inside"/> [[ಟಿಮ್ ಬರ್ಟನ್]] ಅವನ 2007ರ ಚಿತ್ರ ''[[Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street (film)|ಸ್ವೀನಿ ಟೋಡ್: ದ ಡೆಮನ್ ಬಾರ್ಬರ್ ಆಫ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]'' ನಲ್ಲಿನ ಜೊಹಾನ್ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದನು, ಆದರೆ ನಂತರ ಬರ್ಟನ್ ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅಪರಿಚಿತ ಕಿರಿಯ ನಟಿ ಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ ಆಗ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಲ್ಲದ ಅಪರಿಚಿತ ನಟಿ [[ಜಾಯ್ನೆ ವಿಸೆನರ್]]‌ಳನ್ನು ಆರಿಸಿದನು.<ref>[http://celebrity.premiere.com/movie_stars/celebrity-trivia-Anne+Hathaway%20__193129 "ಮ‌ೂವಿ ಸ್ಟಾರ್ ಬಯೋಗ್ರಫಿ - ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100908234945/http://celebrity.premiere.com/movie_stars/celebrity-trivia-Anne+Hathaway%20__193129 |date=2010-09-08 }} ''[[ಪ್ರೀಮಿಯರ್]]''. 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19ರಂದು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == 2008–ಇಂದಿನವರೆಗೆ: ಇತ್ತೀಚಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:AnneHathawayAAFeb09.jpg|thumb|upright|Hathaway on the red carpet in 2009 at the 81st Academy Awards|alt= ಜರತಾರಿಯ ಬಿಳಿ ತೋಳುಗಳಿಲ್ಲದ ಮೇಲಂಗಿ ಧರಿಸಿರುವ, ಸಣ್ಣ ಕಿವಿಯುಂಗುರವಿರುವ, ತುಂಬಿದ ಜನರತ್ತ ವಿಶಾಲ ನಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಕೈಬೀಸುತ್ತಿರುವ ಯುವತಿ.ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆದ ಕೇಶರಾಶಿಯೊಂದಿಗೆ ತೆರೆದ ತೋಳುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಹಿನ್ನೆಲೆಯು ಗಮನದಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದು, ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.]] 2008ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಸೌಂದರ್ಯ ಪ್ರಸಾದನದ ದೈತ್ಯ ಕಂಪೆನಿ [[ಲ್ಯಾಂಕೋಮ್]] ಗೆ ಅವರ ಸುಗಂಧದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಳು.<ref>[http://www.sassybella.com/index.php/2008/01/03/anne-hathaway-confirmed-as-new-ambassador-for-lancome/ "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಕನ್ಫರ್ಮ್ಡ್ ಆಸ್ ನ್ಯೂ ಅಂಬಾಸಡರ್ ಫಾರ್ ಲ್ಯಾಂಕೋಮ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820010841/http://www.sassybella.com/index.php/2008/01/03/anne-hathaway-confirmed-as-new-ambassador-for-lancome |date=2008-08-20 }} sassybella.com. ಜನವರಿ 3, 2008</ref> ಆ ವರ್ಷದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ''[[ಸ್ಯಾಟರ್ಡೆ ನೈಟ್ ಲೈವ್‌]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದಳು. 1960ರ [[ಮೆಲ್ ಬ್ರೂಕ್ಸ್]] ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''[[ಗೆಟ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌]]'' ‌ನ [[ಆಧುನಿಕ ರೂಪಾಂತರ]] ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಳ 2008ರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಕೆ [[ಸ್ಟೀವ್ ಕ್ಯಾರೆಲ್‌]], [[ದ್ವೇನ್ ಜಾನ್ಸನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಲನ್ ಆರ್ಕಿನ್]]‌ರಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಂತಹ ಗುಣಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕಿರುಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವಳು ''[[ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ಸ್‌]]'' ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ವಿಲ್ಸನ್‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಹಾಗೂ ''[[ರಾಚೆಲ್ ಗೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾರೀಡ್‌]]'' ‌ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ [[ಡೆಬ್ರ ವಿಂಗರ್]]‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದಳು. ''ರಾಚೆಲ್ ಗೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾರೀಡ್‌'' 2008ರ ವಿನೈಸೆ ಮತ್ತು ಟೊರೊಂಟೊ ಚಲನಚಿತ್ರೊತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿನ ಕಿಮ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವಳು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಎರಡಕ್ಕೂ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಗೊಂಡುದುದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ತಾನು ತನ್ನ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಚಿತ್ರವು ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು ಎಂದು ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref>ಟ್ಯೂಕ್ಸ್‌ಬರಿ, ಡ್ರೂ. [http://drewtewksbury.com/2008/10/01/anne-hathaway/ "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012080421/http://drewtewksbury.com/2008/10/01/anne-hathaway/ |date=2008-10-12 }} Metromix.com. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 30, 2008.</ref> ನಂತರ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ 2009ರ ಜನವರಿ 9ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ಬ್ರೈಡ್ ವಾರ್ಸ್]]'' ಹೆಸರಿನ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದಳು, ಅದರಲ್ಲಿ ಆಕೆ [[ಕ್ಯಾಟೆ ಹಡ್ಸನ್‌]]‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಈ ಚಿತ್ರವು "ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋಪಯೋಗಿಯಾದುದು" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="Hathaway">{{cite web |title= Anne Hathaway: Oscar contender who is the real deal |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/4125213/Anne-Hathaway-Oscar-contender-who-is-the-real-deal.html|accessdate= 2009-01-11|author= Naomi West|date= 2009-01-09|publisher= The Telegraph}}</ref> "ತಾನು ಮದುವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಹುಡುಗಿಯಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವಳು ''ಮಾಡರ್ನ್ ಬ್ರೈಡ್‌'' ‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ/ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಡ್ಸನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref>[http://www.usmagazine.com/news/anne-hathaways-favorite-wedding-moment-when-gay-brother-got-hitched "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಸ್ "ಫೇವರಿಟ್ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್ ಮೊಮೆಂಟ್?" ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090516053316/http://www.usmagazine.com/news/anne-hathaways-favorite-wedding-moment-when-gay-brother-got-hitched |date=2009-05-16 }}[http://www.usmagazine.com/news/anne-hathaways-favorite-wedding-moment-when-gay-brother-got-hitched ವೆನ್ ಗೇ ಬ್ರದರ್ ಗಾಟ್ ಹಿಚ್ಡ್!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090516053316/http://www.usmagazine.com/news/anne-hathaways-favorite-wedding-moment-when-gay-brother-got-hitched |date=2009-05-16 }} ''Us ನಿಯತಕಾಲಿಕ''. ಡಿಸೆಂಬರ್ 18, 2008.</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ''[[ದ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಗೈ]]'' ಯ ಸಂಚಿಕೆಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ,<ref name="Foster">{{cite news |author=Snierson, Dan |url=http://hollywoodinsider.ew.com/2008/09/exclusive-jodie.html |title=Exclusive: Jodie Foster, Anne Hathaway to guest on 'The Simpsons' |work=Entertainment Weekly |accessdate=2008-09-04 |date=2008-09-03 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905024818/http://hollywoodinsider.ew.com/2008/09/exclusive-jodie.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2009/03/anne-hathaway-gets-animated-for-family-guy.html "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಗೆಟ್ಸ್ ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಫಾರ್ 'ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಗೈ.'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113092957/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2009/03/anne-hathaway-gets-animated-for-family-guy.html |date=2010-01-13 }} ''Zap2It.com''. ಮಾರ್ಚ್‌ 27, 2009.</ref> ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್]]‌ನ [[ಡೆಲಕೋರ್ಟೆ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ಉತ್ಸವ‌]]ದ 2009ರ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದ ನಿರ್ಮಾಣ ''[[ಟ್ವೆಲ್ತ್ ನೈಟ್‌]]'' ‌ನಲ್ಲಿ [[ಆಡ್ರಾ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್]]‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಒಲಿವಿಯಾ, [[ರಾಲ್ ಎಸ್ಪಾರ್ಜ]]ನಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಒರ್ಸಿನೊ ಮತ್ತು [[ಜ್ಯೂಲಿ ವೈಟ್]]‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಮರಿಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು.<ref name="nyt2009">{{cite web|url=http://theater2.nytimes.com/2009/06/26/theater/reviews/26night.html|title=I Love You, You’re Perfect. You’re a Girl?|last=Isherwood|first=Charles|date=June 26, 2009|publisher=New York Times|accessdate=2009-07-04}}</ref> ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಳ ಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆಗಳೆಂದರೆ - [[ಹೆಲೆನಾ ಬೊನ್ಹಾಮ್ ಕಾರ್ಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನಿ ಡೆಪ್ಪ್]]‌ರೊಂದಿಗೆ [[ಟಿಮ್ ಬರ್ಟನ್]]-ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಆಲಿಸಸ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಇನ್ ವಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಥ್ರೂ ದ ಲುಕಿಂಗ್-ಗ್ಲಾಸ್]]'' ‌ನ ರೂಪಾಂತರ ಚಿತ್ರ, ರಮ್ಯಕಥಾನಕದ ಹಾಸ್ಯ ''ದ ಫಿಯಾನ್ಸಿ'',<ref name="fiance">[http://movies.tvguide.com/Movie-News/Anne-Hathaway-Star-27550.aspx "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಗೆಟ್ಸ್ ಎ ''ಫಿಯಾನ್ಸಿ.'' "] ''[[TV ಗೈಡ್]].'' ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 22, 2008. 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಜ್ಯೂಲಿ ಬಕ್ಸ್‌ಬಾಮ್‌ನ ಕಾದಂಬರಿ ''ದ ಒಪೋಸಿಟ್ ಆಫ್ ಲವ್'' ‌ನ ರೂಪಾಂತರ ಚಿತ್ರ, [[ಜ್ಯೂಲಿಯ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್]], [[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಬೈಲ್]], [[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಆಲ್ಬಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಶ್ಟಾನ್ ಕುಟ್ಚರ್]] ಮೊದಲಾದ‌ವರೊಂದಿಗೆ [[ಗ್ಯಾರಿ ಮಾರ್ಶಲ್‌]]-ನಿರ್ದೇಶನದ ಒಟ್ಟು ಹಾಸ್ಯ ''[[ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ಸ್ ಡೆ]]'' ಹಾಗೂ [[ಗೆರಾಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾರ್ಕೆ]]ಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ''ಗೆಟ್ ಹ್ಯಾಪಿ: ದ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಜ್ಯೂಡಿ ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌'' ‌ನ ರೂಪಾಂತರ ಚಿತ್ರ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವಳು ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಾಳೆ.{4/ ಮುಂದೆ ಬರುವ ಸೂಪರ್‌ಹೀರೊ ಚಿತ್ರ ''[[ಸ್ಪೈಡರ್-ಮ್ಯಾನ್ 4]] '' ‌ರಲ್ಲಿನ [[ಫೆಲಿಸಿಯಾ ಹಾರ್ಡಿ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 8ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹಾರ್ಡಿಯು ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಕ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ರೈಮಿಯ ಫೆಲಿಸಿಯಾ, ಹೊಚ್ಚ-ಹೊಸ ಪ್ರಬಲಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತಿರೂಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವಲ್ಚರೆಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{citeweb|url=http://www.movieline.com/2009/12/exclusive-spider-man-4-circling-john-malkovich-anne-hathaway.php?page=all|title=EXCLUSIVE: Spider-Man 4 Circling John Malkovich, Anne Hathaway|work=Movieline LLC|publisher=MoveLine|date=December 8, 2009|accessdate=December 12, 2009|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002043940/http://www.movieline.com/2009/12/exclusive-spider-man-4-circling-john-malkovich-anne-hathaway.php?page=all|url-status=dead}}</ref> ''ಸ್ಪೈಡರ್-ಮ್ಯಾನ್‌ 4'' ನ ಮರುಕಥೆ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಿದಾಗ 2010ರ ಜನವರಿ 5ರಲ್ಲಿ ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ "ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url=http://www.cinemablend.com/new/Spider-Man-4-Will-Not-Be-Ready-By-May-5th-2011-16402.html | title=Spider-Man 4 Will Not Be Ready By May 5th 2011 | publisher=[http://www.cinemablend.com/features/About-Us-296.html CinemaBlend.com] | date=January 5, 2010 | accessdate=January 9, 2010 | archive-date=ಜನವರಿ 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100110015659/http://www.cinemablend.com/new/Spider-Man-4-Will-Not-Be-Ready-By-May-5th-2011-16402.html | url-status=dead }}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ - ದ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕೊಯಲಿಶನ್, ದ ಸ್ಟೆಪ್ ಅಪ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, [[ಸೇಂಟ್ ಜ್ಯೂಡ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌]], ದ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಮತ್ತು ದ ಲಾಲಿಪಪ್ ಥಿಯೇಟರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, ಇದು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಸ್ವಸ್ಥಗೊಂಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಅವಳು ''[[ಎಲ್ಲೆ]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ "ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಮಹಿಳೆ" ಸನ್ಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದಳು ಹಾಗೂ ದ ಸ್ಟೆಪ್ ಅಪ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಮತ್ತು ದ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಲಾಯಿತು. 2007ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಅವಳ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಖಿನ್ನತೆ]]ಯ ಅನುಭವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ತಾನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಔಷಧವಿಲ್ಲದೆ ಆ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref>ರುಬಿನ್, ಕರ್ಟ್ನೆ. [http://www.people.com/people/article/0,,20010971,00.html "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಸೇಸ್ ಶಿ ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ಡ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್."] ''People.com.'' ಫೆಬ್ರುವರಿ 6, 2007.</ref> 2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''[[ಲೇಟ್ ಶೊ ವಿತ್ ಡೇವಿಡ್ ಲೆಟರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌]]'' ‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿ ಗಮನಸೆಳೆದಳು. ''[[ರಾಚೆಲ್ ಗೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾರೀಡ್‌]]'' ‌ನ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ "ಅತಿಯಾದ" ಧೂಮಪಾನ ಆರಂಭಿಸಿದ ಈಕೆ "ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳು", ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡದ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರಫೆಲ್ಲೊ ಫೊಲೈರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವಳ ಸಂಬಂಧವು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಾಗ ಒತ್ತಡ ನೀಗಲು ಮತ್ತೆ ಧೂಮಪಾನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.<ref>{{cite web |url=http://www.fashionwiredaily.com/first_word/entertainment/article.weml?id=2165 |title=Anne Hathaway's New Image at the "Rachel Getting Married" Premiere |last=Peters |first=Jenny |date=2008-09-16 |publisher=Fashion Wire Daily |accessdate=2008-10-13 |archive-date=2008-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218065835/http://www.fashionwiredaily.com/first_word/entertainment/article.weml?id=2165 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.femalefirst.co.uk/entertainment/Anne+Hathaway-57791.html "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಡಿಟೋಕ್ಸೆಸ್."] ''ಫಿಮೇಲ್‌ಫರ್ಸ್ಟ್''. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2, 2008.</ref><ref name="grills"/> ಒತ್ತಡದ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿತಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ತಾನು ಧೂಮಪಾನ ತ್ಯಜಿಸಿದೆ ಎಂದು ನಂತರ ಕಾರಣ ನೀಡಿರುವ ಅವಳು ತಾನು ಮತ್ತೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಸಾರಿದಳು.<ref name="grills">ಚಿ, ಪಾಲ್. [http://www.people.com/people/article/0,,20230143,00.html "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100419192803/http://www.people.com/people/article/0,,20230143,00.html |date=2010-04-19 }}[http://www.people.com/people/article/0,,20230143,00.html ಡೇವಿಡ್ ಲೆಟರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಗ್ರಿಲ್ಸ್ ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಆನ್ ಎಕ್ಸ್-ಬಾಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100419192803/http://www.people.com/people/article/0,,20230143,00.html |date=2010-04-19 }} ''People.com''. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 12, 2008.</ref><ref>ಮ್ಯಾಕ್‌ಇಂಟೀ, ಮೈಕೆಲ್ Z. [http://lateshow.cbs.com/latenight/lateshow/wahoo/index/php/20080930.phtml "][http://lateshow.cbs.com/latenight/lateshow/wahoo/index/php/20080930.phtml ಮಂಗಳವಾರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 30, 2008 ಶೊ #2991."] CBS.com. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 30, 2008.</ref> 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ನಟ [[ಆಡಮ್ ಶುಲ್ಮಾನ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಳು.<ref>[http://www.starpulse.com/news/index.php/2008/11/05/anne_hathaway_s_new_boyfriend_revealed "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಸ್ ನ್ಯೂ ಬಾಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್ ರಿವೀಲ್ಡ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118094710/http://www.starpulse.com/news/index.php/2008/11/05/anne_hathaway_s_new_boyfriend_revealed |date=2012-01-18 }} ನವೆಂಬರ್‌ 5, 2008.</ref> ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ [[ಆಸ್ಕರ್ ವೈಲ್ಡ್]] ನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ: "ಜೀವನದ ಕಹಿನೆನಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಷ್ಟು ಉತ್ತಮ" ಎಂಬ ಒಂದು [[ಮಂತ್ರ]]ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾಳೆ.<ref>ಡೌಗ್ಲಾಸ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್. [http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=22940 "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಈಸ್ ಬಿಕಮಿಂಗ್ ಜೇನ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219191437/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=22940 |date=2008-12-19 }} comingsoon.net. ಆಗಸ್ಟ್‌ 7, 2007</ref> === ರಫೆಲ್ಲೊ ಫೊಲೈರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ === 2004ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಇಟಲಿಯ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿದಾರ [[ರಫೆಲ್ಲೊ ಫೊಲೈರಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿದಳು.<ref name="msnbc"/><ref>[60] ^ ಟಾಬರ್, ಮೈಕೆಲೆ. [http://www.people.com/people/article/0,,20207530,00.html "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ರಫೆಲ್ಲೊ ಫೊಲೈರಿ."] ''ಪೀಪಲ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ.'' ಜೂನ್‍ 18, 2008.</ref> ಅವನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಧರ್ಮದತ್ತಿ ಫೊಲೈರಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದಳು, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಹಣಕಾಸಿನ ದಾನಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯಳಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದಳು.<ref name="mail"/> 2003ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ತೃತೀಯ ವಿಶ್ವದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಒದಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದ ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್-ಮೂಲದ ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥೆಯು, ಲಾಬೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ತೆರಿಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ್ದರಿಂದ 2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ [[IRS]]ನಿಂದ ತನಿಖೆಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref>[http://www.nypost.com/seven/06092008/news/regionalnews/hathaway_beaus__cause_for_alarm_114700.htm "ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಬ್ಯೂ 'ಕಾಸ್' ಫಾರ್ ಅಲಾರ್ಮ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090901093939/http://www.nypost.com/seven/06092008/news/regionalnews/hathaway_beaus__cause_for_alarm_114700.htm |date=2009-09-01 }} ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪೋಸ್ಟ್.'' ಜೂನ್‌ 9, 2008.</ref> ಇದು ಮತ್ತು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಫೊಲೈರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇತರ ಕಾನೂನು ವಿಷಯಗಳು ತನ್ನ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕರವೆಂದು ಹೆದರಿದ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಫೊಲೈರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು 2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಳು.<ref name="mail">ಕೋಲೆಮ್ಯಾನ್, ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಎಮಿಲಿ ಶೆರಿಡಾನ್. [http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1027175/EXCLUSIVE-Devil-Wears-Prada-star-Anne-Hathaway-splits-long-time-love.html "ಡೆವಿಲ್ ವೇರ್ಸ್ ಪ್ರಾಡ ಸ್ಟಾರ್ ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಲಾಂಗ್-ಟೈಮ್ ಲವ್."] ''ಡೈಲಿ ಮೇಲ್.'' ಜೂನ್‌ 17, 2008.</ref> U.S.ನಲ್ಲಿನ [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚಿನ]] ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರುಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡುವ ಒಂದು [[ಯೋಜನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಡಾಲರ್ ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡಿ ಅಕ್ರಮವೆಸಗಿದ ಆರೋಪಗಳ ಮೇಲೆ ಜೂನ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಫೊಲೈರಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಈ ಮೋಸದಿಂದ-ಪಡೆದ ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಅರಿಯದ ಫಲಾನುಭವಿ ಹಾಗೂ ಇದು ಫೊಲೈರಿಯ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ವಿಮಾನ ಯಾನ ಮಾಡುವ,ಖರೀದಿ ಅಮಲು ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಭೋಜನದ ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಪತ್ರಗಳು ಹೇಳಿವೆ.<ref>[http://www.cnn.com/2008/US/06/24/follieri.arrested.ap/index.html "ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಅರೆಸ್ಟೆಡ್ ಆನ್ ಫ್ರಾಡ್ ಚಾರ್ಜಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723084417/http://www.cnn.com/2008/US/06/24/follieri.arrested.ap/index.html |date=2008-07-23 }} ''CNN.com''. ಜೂನ್‌ 24, 2008.</ref> ಫೊಲೈರಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತನಿಖೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ [[FBI]] ಫೊಲೈರಿಯ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ವಾಸದ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಳ ಖಾಸಗಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ; ಆದರೂ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಆ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ತಪ್ಪುಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ದೋಷಾರೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.foxnews.com/story/0,2933,390461,00.html "ರಿಪೋರ್ಟ್: FBI ಸೀಸಸ್ ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಸ್ ಜರ್ನಲ್ಸ್ ಇನ್ ರೈಡ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸ್-‌ಬಾಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್."] Fox News.com. ಜುಲೈ 24, 2008.</ref> ''W'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಫೊಲೈರಿಯ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧ ಮುರಿದುಹೋಗಿದ್ದನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದಳು. ಫೊಲೈರಿಯ ಬಂಧನದ ನಂತರ "ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ತಾನು ಆ ಆಘಾತದಲ್ಲೇ ಕಳೆದೆನು" ಹಾಗೂ ಅಂತಹ ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿಯ‌ೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ನೇಹಿತರ ಕೃಪೆಯೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref>ಸ್ಟೈನ್, ಡ್ಯಾನಿಯೆಲ್. [http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/10/anne_hathaway "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇಸ್ ಚಿಕ್ ರಿವೆಂಜ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607090128/http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/10/anne_hathaway |date=2013-06-07 }} ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008.</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ''[[ಸ್ಯಾಟರ್ಡೆ ನೈಟ್ ಲೈವ್‌]]'' ‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮೊದಲ ಏಕಪಾತ್ರಾಭಿನಯದ ನಾಟಕದ ಬಗೆಗಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿದಳು. == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {|class="wikitable sortable " style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! style="background:#B0C4DE;" | ವರ್ಷ ! style="background:#B0C4DE;" | ಚಲನಚಿತ್ರ ! style="background:#B0C4DE;" | ಪಾತ್ರ ! style="background:#B0C4DE;" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 1999 | ''[[ಗೆಟ್ ರಿಯಲ್‌]]'' | ಮೆಘಾನ್ ಗ್ರೀನ್ | 1999-2000 (13 ಸಂಚಿಕೆಗಳು) |- | rowspan="2"| 2001 | ''[[ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡೈರೀಸ್‌]]'' | [[ಮಿಯಾ ಥರ್ಮೋಪೋಲಿಸ್‌]] | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತಗೊಂಡಿದ್ದು - ಅತ್ಯದ್ಭುತ ನಟನೆಗಾಗಿ MTV ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | ''[[ದ ಅದರ್ ಸೈಡ್ ಆಫ್ ಹೆವೆನ್‌]]'' | ಜೀನ್ ಸೇಬಿನ್ | |- |rowspan="2"| 2002 | ''[[ದ ಕ್ಯಾಟ್ ರಿಟರ್ನ್ಸ್‌]]'' | ಹರು | ಧ್ವನಿ |- | ''[[ನಿಕೋಲಸ್ ನಿಕ್ಲೆಬಿ]]'' | ಮ್ಯಾಡೆಲೈನ್ ಬ್ರೆ |[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ರಿವ್ಯೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | rowspan="2"| 2004 | ''[[ಎಲ್ಲಾ ಎನ್‌ಚಾನ್ಟೆಡ್‌]]'' | ಎಲ್ಲಾ ಆಫ್ ಫ್ರೆಲ್ | |- | ''[[The Princess Diaries 2: Royal Engagement]]'' | ಮಿಯಾ ಥರ್ಮೋಪೋಲಿಸ್‌ | |- | rowspan="3"| 2005 | ''[[ಹುಡ್‌ವಿಂಕ್ಡ್‌!]]'' | [[ರೆಡ್ ಪುಕೆಟ್]] | ಧ್ವನಿ |- | ''[[ಹ್ಯಾವೋಕ್‌]]'' | ಅಲಿಸನ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ | ಡೈರೆಕ್ಟ್-ಟು-ವೀಡಿಯೊ (ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ) |- | ''[[ಬ್ರೋಕ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಮೌಂಟೈನ್‌]]'' | ಲ್ಯುರೀನ್ ನ್ಯೂಸಮ್ ಟ್ವಿಸ್ಟ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತಗೊಂಡಿದ್ದು — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಗ್ರ ಪಾತ್ರವರ್ಗಕ್ಕಾಗಿ ಗೊಥಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತಗೊಂಡಿದ್ದು — ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯರ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | 2006 | ''[[ದ ಡೆವಿಲ್ ವೇರ್ಸ್ ಪ್ರಾಡ]]'' | [[ಆಂಡಿ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್]] | |- |2007 | ''[[ಬಿಕಮಿಂಗ್ ಜಾನೆ]]'' | ಜೇನ್‌ ಆಸ್ಟೆನ್‌ | |- |rowspan="3"| 2008 | ''[[ಗೆಟ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌]]'' | [[ಏಜೆಂಟ್ 99]] | |- | ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ಸ್ | ಕ್ಲಾರೆ ಸಮ್ಮರ್ಸ್ | |- | ''[[ರಾಚೆಲ್ ಗೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾರೀಡ್‌]]'' | ಕಿಮ್ |[[ಆಸ್ಟಿನ್ ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />[[ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಒಕ್ಕೂಟದದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<small> ''[[ಡೌವ್ಟ್]]'' ‌ಗಾಗಿ [[ಮೆರಿಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಪ್‌‌‌]]‌ನ ಜೊತೆ ಸಹಯೋಗ</small><br />[[ಚಿಕಾಗೊ ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />[[ದಲ್ಲಾಸ್-ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್ ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ರಿವ್ಯೂನಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ಪಾಮ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ — ಡೆಸರ್ಟ್‌ ಪಾಮ್‌ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ <br /> [[ಫೀಚರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಿಸ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />[[ಆಗ್ನೇಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ- ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಯಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ — ಚಲನಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ- ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ—ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಗ್ರ ಪಾತ್ರವರ್ಗಕ್ಕಾಗಿ ಗೊಥಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಮುಖ ನಟಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಲಂಡನ್ ಚಿತ್ರವಿಮರ್ಶಕರ ವಲಯದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ-ಆನ್‌ಲೈನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ-ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಥೆ ಸೆಟಲೈಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ&nbsp;— [[ಚಲನಚಿತ್ರದ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ನಟನೆಗಾಗಿ ನಟಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | rowspan="1"| 2009 | ''[[ಬ್ರೈಡ್ ವಾರ್ಸ್]]'' | ಎಮ್ಮ ಅಲೆನ್ |ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ MTV ಮ‌ೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಸಕ್ಕಾಗಿ MTV ಮ‌ೂವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | rowspan="4"| 2000 | ವ್ಯಾಲೈಂಟೈನ್ಸ್‌ ಡೇ | ಲಿಜ್ | ನಿರ್ಮಾಣದ-ನಂತರದ್ದು |- | ಅಲಿಸ್ ಇನ್ ವಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ | [[ವೈಟ್ ಕ್ವೀನ್]] | ನಿರ್ಮಾಣದ-ನಂತರದ್ದು |- | ''[[ಲವ್ ಆಂಡ್ ಅದರ್ ಡ್ರಗ್ಸ್]]'' | ಮ್ಯಾಗಿ ಮರ್ಡೋಕ್ | ನಿರ್ಮಾಣದ-ನಂತರದ್ದು |- | ''ದ ಫಿಯಾನ್ಸಿ'' | ಲಿಂಡ್ಸೆ ಮಲೋನೆ | ''ನಿರ್ಮಾಣ-ಪೂರ್ವ'' <ref name="fiance"/> |- |2011 | ''ಗೆಟ್ ಹ್ಯಾಪಿ: ದ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಜ್ಯೂಡಿ ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌'' | [[ಜ್ಯೂಡಿ ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] | ''ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ'' <ref name="garland">ಸರ್ಜಿಯೆಂಟ್, ಜಿಲ್. [http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSTRE52M70D20090323?feedType=RSS&amp;feedName=entertainmentNews "ಆನ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಟು ಪ್ಲೇ ಜ್ಯೂಡಿ ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆನ್ ಫಿಲ್ಮ್, ಸ್ಟೇಜ್."] reuters.com. ಮಾರ್ಚ್‌ 23, 2009</ref> |- |} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Anne Hathaway}} {{wikiquote}} * {{imdb name|0004266|Anne Hathaway}} * {{tv.com person|76242|Anne Hathaway}} * {{dmoz|Arts/Performing_Arts/Acting/Actors_and_Actresses/H/Hathaway,_Anne/|Anne Hathaway}} {{Persondata |NAME= Hathaway, Anne |ALTERNATIVE NAMES= Hathaway, Anne Jacqueline |SHORT DESCRIPTION= Actress |DATE OF BIRTH= November 12, 1982 |PLACE OF BIRTH= [[Brooklyn, New York]] |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Hathaway, Anne}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೮೨ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾಲನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಗಾಯಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಗಟ್ಟಿ ದನಿಯ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ರಂಗ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ‌ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್-ಅಮೆರಿಕಾದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಈಗಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ‌ಮ‌ೂಲದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಎಸ್ಸೆಕ್ಸ್ ಕೌಂಟಿಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ವಸ್ಸಾರ್ ಕಾಲೇಜು ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ನಟಿಯರು]] f9gqff72gg3b72wst86r1352win0ugg 0 22847 1375211 1334381 2026-06-17T18:30:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375211 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer biography | playername = Adam Gilchrist | image = Adam Gilchrist.jpg | country = Australia | fullname = Adam Craig Gilchrist | nickname = Gilly, Churchie | living = true | dayofbirth = 14 | monthofbirth = 11 | yearofbirth = 1971 | placeofbirth = [[Bellingen, New South Wales|Bellingen]], [[New South Wales]] | countryofbirth = Australia | dayofdeath = | monthofdeath = | yearofdeath = | placeofdeath = | countryofdeath = | heightft = | heightinch = | heightm = 1.86 | batting = Left Hand | bowling = Right-arm [[off break]] | role = [[Wicket-keeper]] | international = true | testdebutdate = 5 November | testdebutyear = 1999 | testdebutagainst = Pakistan | testcap = 381 | lasttestdate = 24 January | lasttestyear = 2008 | lasttestagainst = India | odidebutdate = 25 October | odidebutyear = 1996 | odidebutagainst = South Africa | odicap = 129 | lastodidate = 4 March | lastodiyear = 2008 | lastodiagainst = India | odishirt = 18 | club1 = [[Western Warriors|Western Australia]] | year1 = 1994&ndash;2008 | clubnumber1 = | club2 = [[Deccan Chargers]] | year2 = 2008&ndash;present | clubnumber2 = | club3 = [[New South Wales Blues|New South Wales]] | year3 = 1992&ndash;1994 | clubnumber3 = | status=retired | columns = 4 | column1 = [[ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಟೆಸ್ಟ್]] | matches1 = 96 | runs1 = 5,570 | bat avg1 = 47.60 | 100s/50s1 = 17/26 | top score1 = 204* | deliveries1 = &ndash; | wickets1 = &ndash; | bowl avg1 = &ndash; | fivefor1 = &ndash; | tenfor1 = &ndash; | best bowling1 = &ndash; | catches/stumpings1 = 379/37 | column2 = [[One Day International|ODI]] | matches2 = 287 | runs2 = 9,619 | bat avg2 = 35.89 | 100s/50s2 = 16/55 | top score2 = 172 | deliveries2 = &ndash; | wickets2 = &ndash; | bowl avg2 = &ndash; | fivefor2 = &ndash; | tenfor2 = &ndash; | best bowling2 = &ndash; | catches/stumpings2 = 417/55 | column3 = [[First-class cricket|FC]] | matches3 = 190 | runs3 = 10,334 | bat avg3 = 44.16 | 100s/50s3 = 30/43 | top score3 = 204* | deliveries3 = &ndash; | wickets3 = &ndash; | bowl avg3 = &ndash; | fivefor3 = &ndash; | tenfor3 = &ndash; | best bowling3 = &ndash; | catches/stumpings3 = 756/55 | column4 = [[List A cricket|List A]] | matches4 = 355 | runs4 = 11,288 | bat avg4 = 34.94 | 100s/50s4 = 18/63 | top score4 = 172 | deliveries4 = 12 | wickets4 = 0 | bowl avg4 = &ndash; | fivefor4 = 0 | tenfor4 = n/a | best bowling4 = 0/10 | catches/stumpings4 = 526/65 |date=4 March | year = 2008 | source = http://www.cricketarchive.com/Archive/Players/4/4170/4170.html CricketArchive }} '''ಅಡಾಮ್ ಕ್ರೇಗ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್''' (14 ನವೆಂಬರ್‌ 1971ರಂದು ಜನನ) -<ref name="CricinfoBio">{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/ci/content/player/5390.html | title = Adam Gilchrist biography | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> ''ಗಿಲ್ಲಿ'' ಅಥವಾ ''ಚರ್ಚ್‌'' [[ಉಪನಾಮ]]ಗಳಿರುವ ಇವರು<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport3/cwc2003/hi/newsid_2850000/newsid_2855900/2855991.stm | title = No room at the inns | author = Brett, Oliver | date = 17 September | accessdate = 2007-02-23 | publisher = [[BBC Sport]] }}</ref> [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ ಮಾಜಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರ. ಇವರು ಒಬ್ಬ ಅಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎಡಗೈ [[ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌]] ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದ [[ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌]] ಸಹ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಅಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಹಾನ್‌ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌-ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://observer.guardian.co.uk/osm/story/0,,884777,00.html | title = The lowdown on Pool A | author = Irish, Oliver | date = 2003-02-02 | publisher = Observer Sport Monthly | accessdate = 2007-02-22 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.ecb.co.uk/england/sri-lanka-one-day-squad-to-tour-england-2006,858,BP.html | title = Sri Lanka one-day squad to tour England 2006 | publisher = [[England and Wales Cricket Board]] | accessdate = 2007-02-22 | archive-date = 2007-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070407035807/http://www.ecb.co.uk/england/sri-lanka-one-day-squad-to-tour-england-2006,858,BP.html | url-status = dead }}</ref> [[ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದ ವಿಕೆಟ್‌ಕೀಪರ್ ಎಂಬ ವಿಶ್ವದಾಖಲೆ ಹಾಗೂ [[ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="MostDisTests" /><ref name="MostDisODIs" /> ಏಕದಿನ ಹಾಗೂ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯಗಳ ಎರಡೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ [[ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ ರೇಟ್‌]] ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಸಹ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ವೇಗದ [[ಶತಕ]]ದ ದಾಖಲೆಯು ಅಡಾಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name="FastCentury">{{cite web | url = http://sport.independent.co.uk/cricket/article2081676.ece | title = Gilchrist's hammer leaves England out on their feet | date = 2006-12-17 | author = Brenkley, Stephen | publisher = The Independent | accessdate = 2007-02-20 | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016163915/http://sport.independent.co.uk/cricket/article2081676.ece | url-status = dead }}</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 100 [[ಸಿಕ್ಸರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದ ಏಕೈಕ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="sixes" /> ಅವರು ಹೊಡೆದಿರುವ 17 ಟೆಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು 16 ODI [[ಶತಕ]]ಗಳು, ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಗಳಿಸಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶತಕಗಳ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="Most100sTests" /><ref name="Most100sODIs" /> ಮೂರು ಸತತ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ(1999, 2003 ಮತ್ತು 2007)ಕನಿಷ್ಠ 50 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="WCFinal50s">{{cite web | url = http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;final_type=1;orderby=fifty_plus;runsmin1=50;runsval1=runs;template=results;trophy=12;type=batting | title=One-Day Internationals Batting records | date = 2008-02-04 | publisher = Cricinfo | accessdate = 2008-02-04 }}</ref> ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಕೇವಲ ಮೂವರು ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.<ref name="WCFinalWins">{{cite web | url = http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;final_type=1;orderby=matches;result=1;template=results;trophy=12;type=fielding | title=One-Day Internationals Fielding records | date = 2008-02-04 | publisher = Cricinfo | accessdate = 2008-02-04 }}</ref> [[ಅಂಪೈರ್‌]] ತೀರ್ಪಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ತಾವು ನಿಜಕ್ಕೂ [[ಔಟ್‌]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ]]ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Walking" /><ref name="walk2">{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/magazine/content/story/424451.html|title=Gilchrist walks|last=Stern|first=John|date=September 20, 2009|publisher=CricInfo|accessdate=2009-09-20}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ]]ಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು 1992ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಚೊಚ್ಚಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="CricinfoBio" /> ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪರ 96 ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 270ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟದ ಎರಡೂ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ [[ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ತಂಡದ ಉಪನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಎಂದಿನ ನಾಯಕರಾದ [[ಸ್ಟೀವ್‌ ವಾ]] ಮತ್ತು [[ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್‌]] ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ತಂಡದ [[ನಾಯಕತ್ವ]] ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="TestCapt" /><ref name="ODICapt" /> ಅವರು ಮಾರ್ಚ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು.<ref name="retirement" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌]] ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, [[ಡೆಕನ್‌ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್‌]] ಪರ ಆಟ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. 2009ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ವಿವಿಎಸ್‌ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್‌]]ರ ಬದಲಿಗೆ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="IPLPlans">{{cite web | url = http://msn.foxsports.com/cricket/story/7729026/Gilchrist-says-IPL-part-of-post-retirement-plans | title = Gilchrist says IPL part of post-retirement plans | date = 2008-01-28 | accessdate = 2008-02-04 | publisher = [[Associated Press]] }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಡೆಕನ್‌ ತಂಡ [[2009ರ ಐಪಿಎಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಿಸಿತು. == ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಅಡಾಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ 1971ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ದೇಶದ [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌]] ರಾಜ್ಯದ [[ಬೆಲಿಂಗೆನ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲಿಂಗೆನ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರು [[ಡೊರಿಗೊ]], [[ಜೂನೀ]] ಮತ್ತು [[ಡೆನಿಲಿಕ್ವಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಡೆನಿಲಿಕ್ವಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲೆ ಡೆನಿಲಿಕ್ವಿನ್‌ ಸೌತ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಪರ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಬ್ರಯಾನ್‌ ಟೇಬರ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌ ವಿಜೇತರಾದರು ([[ನ್ಯೂ ಸೌತ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌]] ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟಗಾರ [[ಬ್ರಯಾನ್‌ ಟೇಬರ್‌]] ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ). ತಮ್ಮ 13ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಹೆತ್ತವರಾದ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ಜೂನ್‌, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನ್ಯೂ ಸೌತ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌ನ [[ಲಿಸ್ಮೋರ್‌]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಡಿನಾ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾದರು.<ref name="bellingen">{{cite web | url = http://www.abc.net.au/northcoast/stories/s1842607.htm | title = The double casting of Adam Gilchrist |date=2007-02-07 | accessdate = 2007-02-23 | publisher = ABC |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080101083218/http://www.abc.net.au/northcoast/stories/s1842607.htm|archivedate=2008-01-01}}</ref> ನಂತರ ರಾಜ್ಯದ ಅಂಡರ್‌-17 ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="o" /> 1989ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ [[ಲಂಡನ್]]‌-ಮೂಲದ ರಿಚ್ಮಂಡ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ನಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನ ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="schol" /> ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಇದೀಗ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಅವರೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="schol">{{cite web | url = http://www.adamgilchrist.com/Scholarship/GeneralOverview.aspx | title = The Adam Gilchrist Cricket Development Scholarship | accessdate = 2007-03-09 | publisher = AdamGilchrist.com | archive-date = 2007-02-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070206033750/http://www.adamgilchrist.com/Scholarship/GeneralOverview.aspx | url-status = dead }}</ref> ನಂತರ ಅವರು ಸಿಡ್ನಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಸಿಡ್ನಿ ಗ್ರೇಡ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಡಲು ಗೊರ್ಡೊನ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ಆನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ದರ್ನ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.adamgilchrist.net/biography.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-22 |archive-date=2013-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130304134110/http://www.adamgilchrist.net/biography.php |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಗೆಳತಿ ಮೆಲಿಂಡಾ (ಮೆಲ್‌) ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ (ಮುಂಚಿನ ಹೆಸರು ಷಾರ್ಪ್‌)ರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೆಲಿಂಡಾ ಒಬ್ಬ [[ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನಿ]]. ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ದಂಪತಿಗೆ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ - ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಮತ್ತು ಆರ್ಚೀ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು, ಹಾಗೂ, ಆನೀ ಜೀನ್‌ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿ. 2007ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಸುದ್ದಿಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,20774424-5006011,00.html | title = Wicket maidens |date=2006-11-19 | accessdate = 2007-02-20 | author = Hutchinson, Jane |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070207064256/http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,20774424-5006011,00.html|archivedate=2007-02-07}}</ref> [[2007 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌]] ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಮಗು ಜನಿಸುವ ಅಂದಾಜಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮಾರ್ಚ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಹಾಜರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟುಮಾಡಿತು. ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆರ್ಚೀಯ ಜನನದಿಂದ(ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ) ಅಡಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಇಡೀ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="archie">{{cite web | url = http://content-ind.cricinfo.com/wc2007/content/current/story/281416.html | title = Gilchrist available for entire World Cup | date = 2007-02-12 | accessdate = 2007-02-24 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2007-02-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070226061128/http://content-ind.cricinfo.com/wc2007/content/current/story/281416.html | url-status = dead }}</ref> ==ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== 1991ರಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಯುವ ಕ್ರಿಕೆಟರ್ಸ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡು ಕಿರಿಯರ ODIಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಮೂರು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಒಂದು ಶತಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅರ್ಧಶತಕ ಹೊಡೆದರು.<ref name="o" /> ಆ ವರ್ಷದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ, ಅವರನ್ನು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="o" /> ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಿರಿಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಕೊನೆಮುಟ್ಟಿಸುವ ಶಾಲೆಯಾಗಿತ್ತು. {{Citation needed|date=August 2009}} ಇದರ ತರುವಾಯದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ACA ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ರಾಜ್ಯ ತಂಡಗಳ ಸೆಕೆಂಡ್‌ XI ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಆನಂತರ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಿರಿಯರ ತಂಡದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಲು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸ ಹೋದರು.<ref name="o" /> ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಗೆ ವಾಪಸಾದ ನಂತರ, ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಕಿರಿಯರ ತಂಡ (ಸ್ಟೇಟ್‌ ಕೋಲ್ಟ್ಸ್‌) ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡ್‌ XI ತಂಡಗಳ ಪರ ಆಡಿ, ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶತಕ ಹೊಡೆದರು.<ref name="o" /> ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, [[1992-93 ಋತು]]ವಿನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌]] ಪರ [[ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ]]ಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಹುಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="CricinfoBio" /> [[ಫಿಲ್‌ ಎಮರಿ]] ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಆಗಿ ಆಡಿದರು.<ref name="Bio">{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/76367.html | title = Profile of Adam Gilchrist | author = Polack, John |date=1998-11-30 | accessdate = 2007-02-20 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ತಮ್ಮ ಮೊದಲನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ತಂಡವು [[ಷೆಫೀಲ್ಡ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದ ಎರಡನೆಯ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು 20 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಅಜೇಯರಾಗಿ ಉಳಿದು [[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲೆಂಡ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ಲೀಲಾಜಾಲವಾದ ಜಯಗಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1992-93/AUS_LOCAL/SS/NSW_QLD_SS-FINAL_26-30MAR1993.html | title = Sheffield Shield, 1992/93, Final, New South Wales v Queensland | accessdate = 2007-02-22 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 30.44 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 274 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಕೋರಾದ 75 ರನ್ 50ನ್ನು ಮೀರಿದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್‌ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಸೀಮಿತ ಒವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ತರುವಾಯದ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ತಂಡದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಕೇವಲ ಮೂರು [[ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ]]ಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1993-94/AUS_LOCAL/STATS/FC_1993-94_NSW.html | title = New South Wales, Australian First - Class Season 1993/94: Averages | accessdate = 2007-02-22 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಅವರು 8.60 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 43 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಎರಡೂ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತು. ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಅವರನ್ನು ಎರಡೂ ಫೈನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಒವರ್‌ಗಳ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಆಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="o" /><ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 720.</ref> ಪ್ರಬಲವಾದ ನ್ಯೂ ಸೌತ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶಗಳು ದೊರಕದ ಕಾರಣ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 1994-95 ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು.ಅಲ್ಲಿ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಜಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಆಟಗಾರ [[ಟಿಮ್‌ ಜೋಹ್ರರ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಖಾತರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಋತು-ಪೂರ್ವ ಅಭ್ಯಾಸ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಶತಕ ಗಳಿಸಿ, ತಂಡದಲ್ಲಿ ಟಿಮ್‌ ಜೋಹ್ರರ್‌ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ,ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿದರು.<ref name="az" /> ಮೊದಲ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವರು 55 ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಔಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇದು 1994-95 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಸಾಧಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಔಟ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1994-95/AUS_LOCAL/STATS/FC_1994-95_FIELD_MOST_DISMISS.html | title = Australian First-Class Season 1994/95: Most Fielding Dismissals | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-22 }}</ref> ಆದರೆ ಅವರು 26.53 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ, 398 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಯ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸೆಣಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಏಳು ಬಾರಿ ಒಂದಂಕಿ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳಿಗೆ ಔಟಾದರು. ಆದರೆ ಋತುವಿನ ಕೊನೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೌತ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ವಿರುದ್ಧ 126 ರನ್‌ ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರಥಮ-ದರ್ಜೆಯ ಶತಕ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> 1995ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದ ಯುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದರು. 70.00 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶತಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 490 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ [[ಪರ್ತ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ 58 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು [[ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಆದರೆ, ಮನಮೋಹಕ 50.52 [[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಸರಾಸರಿ]]ಯಲ್ಲಿ 835 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು.<ref name="o" /><ref name="az" /><ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1995-96/AUS_LOCAL/STATS/FC_1995-96_FIELD_MOST_DISMISS.html | title = Australian First-Class Season 1995/96: Most Fielding Dismissals | accessdate = 2007-02-22 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ವಾರಿಯರ್ಸ್‌ ತಂಡವು ಷೆಫೀಲ್ಡ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಪೈನಲ್ ತಲುಪಿದರು. [[ಆಡಿಲೇಡ್‌ ಒವಲ್‌]] ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 187 ಚೆಂಡುಗಳನ್ನೆದುರಿಸಿ [[ಅಜೇಯ]] 189 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಐದು [[ಸಿಕ್ಸರ್‌]]ಗಳು ಸಹ ಇದ್ದವು.<ref name="az" /> ಈ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅಡಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="h730" /> [[ಸೌತ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಪರ ಕೊನೆಯ ವಿಕೆಟ್‌ ಜೋಡಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವು ರೋಮಾಂಚಕ ಡ್ರಾದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು.<ref name="h730">ಹಾರ್ಟ್‌, p. 730.</ref> ಅರ್ಹತಾಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆತಿಥೇಯ ತಂಡವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1995-96/AUS_LOCAL/SS/SOA_WA_SS-FINAL_30MAR-03APR1996.html | title = Sheffield Shield, 1995/96, Final, South Australia v Western Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-22 }}</ref> ಆ ಋತುವಿನ ಸೀಮಿತ ಒವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ಪರ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಅಜೇಯ 76 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ, ನ್ಯೂ ಸೌತ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಅಂತರದ ಮೂರು ವಿಕೆಟ್‌ ಗೆಲುವಿಗೆ ನೆರವಾದರು. ಇದು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಫೈನಲ್ ಆಡುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿದರೂ, ಆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋತರು.<ref name="o" /><ref name="az" /> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಒಳ್ಳೆಯ ಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಎ]] ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಈ ತಂಡವು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="o" /> 1996-97 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಇಯಾನ್‌ ಹೀಲಿ ಬದಲಿಗೆ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ ವಿಕೆಟ್-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದವು. ಆದರೆ, ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಇಯಾನ್ ಹೀಲಿ]] ಅಜೇಯ 161 ರನ್‌ ಗಳಿಸುವುದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನ ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="az" /><ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 731.</ref> ದೇಶೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. 62 ಔಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಕೆಟ್‌ಕೀಪಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಔಟ್ ಮಾಡಿದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಯಾವುದೇ ಶತಕ ಹೊಡೆಯಲು ವಿಫಲರಾದರೂ,<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1996-97/AUS_LOCAL/STATS/FC_1996-97_FIELD_MOST_DISMISS.html | title = Australian First-Class Season 1996/97: Most Fielding Dismissals | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}</ref> ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಸರಾಸರಿ 40ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು.<ref name="o" /><ref name="o" /> ಮಾರ್ಚ್‌ 1997ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್‌ ಮ್ಯೂಚುಯೆಲ್‌ ಕಪ್‌]]ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಯಶಸ್ಸು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. ವಾರಿಯರ್ಸ್‌ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಎಂಟು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1996-97/AUS_LOCAL/MMC/WA_QLD_MMC-FINAL_02MAR1997.html | title = Mercantile Mutual Cup, 1996/97, Final, Western Australia v Queensland | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}</ref> 1997-98 ಋತುವಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸತತ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ,ಅವರ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡು 47.66 ಸರಾಸರಿ ತಲುಪಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/AUS_LOCAL/STATS/FC_1997-98_FIELD_MOST_DISMISS.html | title = Australian First-Class Season 1997/98: Most Fielding Dismissals | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 }}</ref> ಸೀಮಿತ ಒವರ್‌ ಪಂದ್ಯವಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ ಕಾಯಂ ಆಟಗಾರರಾದ ಕಾರಣ, ಷೆಫೀಲ್ಡ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌ನ ಹತ್ತು ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವರು ಆಡಿದ್ದರು.<ref name="o" /> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೌತ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಜೇಯ 203 ರನ್‌ ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ದ್ವಿಶತಕ ದಾಖಲಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ತಡವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ವಿಕ್ಟೊರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 109 ಹೊಡೆದರು. ನಂತರ, ಅವರು [[ಟಾಸ್ಮಾನಿಯಾ]] ವಿರುದ್ಧ ಷಫೀಲ್ಡ್‌ ಷೀಲ್ಡ್ ಅಂತಿಮ ಜಯದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಿದರಾದರೂ,<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/AUS_LOCAL/SS/WA_TAS_SS-FINAL_20-23MAR1998.html | title = Sheffield Shield, 1997/98, Final, Western Australia v Tasmania | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}</ref> ಕೇವಲ ಎಂಟು ರನ್‌ ಮಾತ್ರ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್‌ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ನಿರಾಶೆ ಕಾದಿತ್ತು. ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಪ್ಪಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/AUS_LOCAL/MMC/WA_QLD_MMC-SEMI_21FEB1998.html | title = Mercantile Mutual Cup, 1997/98, Semi Final, Western Australia v Queensland | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}</ref> ಮುಂದಿನ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳ ಬದ್ಧತೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ದೇಶೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿತು. ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/AUS_LOCAL/MMC/STATS/MMC_1998-99_WA.html | title = Mercantile Mutual Cup 1998/99: Averages, Western Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}</ref> ಆದರೂ ಅವರು ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಶತಕ ಹೊಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ <ref name="o" /> ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಷೆಫೀಲ್ಡ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/AUS_LOCAL/SS/QLD_WA_SS-FINAL_19-23MAR1999.html | title = Sheffield Shield, 1998/99, Final, Queensland v Western Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ಕಾಯಂ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ್ದರಿಂದ ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಲಭ್ಯತೆ ಅಪರೂಪವಾಯಿತು. 1999ರ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಟೆಸ್ಟ್‌ ತಂಡದಲ್ಲಿ ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ ಆದರು.<ref name="o" /> 1999ರಿಂದ 2005ರ ವರೆಗೆ, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ತಂಡದ ಪರ ಕೇವಲ ಏಳು ಬಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/AUS_LOCAL/STATS/FC_1999-2000_WA.html | title = Western Australia, Australian First-Class Season 1999/2000: Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}<br>* {{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2000-01/AUS_LOCAL/STATS/FC_2000-01_WA.html | title = Western Australia, Australian First-Class Season 2000/2001: Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}<br>* {{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2001-02/AUS_LOCAL/STATS/FC_2001-02_WA.html | title = Western Australia, Australian First-Class Season 2001/2002: Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}<br>* {{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2002-03/AUS_LOCAL/STATS/WA/FC_2002-03_BAT_HIGHEST_AVS_WA.html | title = Western Australia, Australian First-Class Season 2002/2003: Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}<br>* {{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2003-04/AUS_LOCAL/STATS/FC_2003-04_WA.html | title = Western Australia, Australian First-Class Season 2003/2004: Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}<br>* {{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/AUS_LOCAL/STATS/FC_2004-05_WA.html | title = Western Australia, Australian First-Class Season 2004/2005: Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 }}</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 2005-06 ಋತುವಿನ [[ಪುರಾ ಕಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಿಲ್ಲ; [[ಸೀಮಿತ ಒವರ್‌ಗಳ]] [[ING ಕಪ್‌]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂರು ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಆಡಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/AUS_LOCAL/PC/STATS/PC_2005-06_BAT.html | title = 2005-06 Pura Cup Batting Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016234106/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/AUS_LOCAL/PC/STATS/PC_2005-06_BAT.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/AUS_LOCAL/ING/STATS/ING_2005-06_BAT.html | title = 2005–06 ING Cup Batting Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017035541/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/AUS_LOCAL/ING/STATS/ING_2005-06_BAT.html | url-status = dead }}</ref> == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == === ಆರಂಭಿಕ ಏಕದಿನದ ಋತುಗಳು === [[File:Gilly Adam Gilchrist 100.jpg|right|150px|thumb|ಟೆಲ್‌‌ಸ್ಟ್ರಾ ಡೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ XI ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಎರಡನೆಯ ICC ಸೂಪರ್‌ ಸೀರೀಸ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶತಕ ತಲುಪಿದ ಸಂಭ್ರಮ( ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 7 2005)]] 1996ರಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ [[ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] (ODI) ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1996ರಂದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಫರಿದಾಬಾದ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 129ನೆಯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ODI [[ಕ್ಯಾಪ್‌]] ಆಗಿ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು.<ref name="CricinfoBio" /><ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/australia/content/player/caps.html?country=2;class=2 | title = Players &ndash; Australia &ndash; ODI Caps | accessdate = 2007-02-22 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref><ref name="ODIdebut">{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/ci/engine/match/66063.html | title = Titan Cup &ndash; 5th Match, Australia v South Africa | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> [[ಇಯಾನ್‌ ಹೀಲಿ]] ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.<ref name="az" /> ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರದೇ, 18 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ [[ಅಲ್ಯಾನ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌]] ಅವರಿಂದ ಬೌಲ್ಡ್‌ ಆಗಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರೂ,ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಚ್‌ ಹಿಡಿದರು. [[ಪಾಲ್‌ ರೈಫಲ್‌]] ಬೌಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ [[ಹ್ಯಾನ್ಸಿ ಕ್ರೊನ್ಯೆ]] ಎದುರಿಸಿದ [[ಮೊದಲ ಚೆಂಡಿನಲ್ಲೇ ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ‌]]ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು.<ref name="ODIdebut" /> ಆ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ತಾವು ಆಡಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಏಕೈಕ ODIನಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೊನ್ನೆಗೆ [[ರನ್ ಔಟ್‌]] ಆದರು.<ref name="o" /> 1996-97 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಇಯಾನ್‌ ಹೀಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದರು. [[1997ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸ]] ಕೈಗೊಂಡಾಗ, ಮೊದಲ ಎರಡು ODIಗಳಿಗೆ ಇಯಾನ್‌ ಹೀಲಿಯವರ ಬದಲು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರನ್ನು ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇಯಾನ್ ಹೀಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ ನಿರ್ಧಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಮಾಧಾನ ತೋರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಎರಡು ODIಗಳಿಂದ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸ್ಥಾನ ಲಭಿಸಿತು. ಇಯಾನ್‌ ಹೀಲಿ ವಾಪಸಾದ ನಂತರ, [[ಮಾರ್ಕ್‌ ವಾ]] ಕೈಗೆ ಗಾಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಜ್ಞ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಆಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1996-97/AUS_IN_RSA/ARTICLES/HEALEY_SORRY_26MAR1997.html | title = Healy says sorry for show of dissent | date = 1997-03-26 | accessdate = 2007-02-22 | publisher = [[Cricinfo]] | author = Peter Deeley | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017160034/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1996-97/AUS_IN_RSA/ARTICLES/HEALEY_SORRY_26MAR1997.html | url-status = dead }}</ref><ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 733.</ref> [[ಡರ್ಬನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅವರು 77 ರನ್‌ ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ODI ಅರ್ಧಶತಕ ದಾಖಲಿಸಿದರು<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1996-97/AUS_IN_RSA/AUS_RSA_ODI4_05APR1997.html | title = South Africa v Australia, 1996/97, 4th One-day International | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 }}</ref> ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು 31.75 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 127 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref name="o" /> ಆನಂತರ, 1997ರಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]] ವಿರುದ್ಧ [[ಟೆಕ್ಸಾಕೊ ಟ್ರೊಫಿ]] ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ 3-0 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸೋಲಪ್ಪಿದರು. ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ತಲಾ 53 ಮತ್ತು 33ರನ್‌ಗಳ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="o" /><ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997/AUS_IN_ENG/STATS//AUS_IN_ENG_MAY-AUG1997_TEX_ODI_AVS.html | title = 1997 Texaco Trophy Averages, Australia vs England | accessdate = 2007-02-22 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235321/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997/AUS_IN_ENG/STATS/AUS_IN_ENG_MAY-AUG1997_TEX_ODI_AVS.html | url-status = dead }}</ref> 1997-98 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಆಯ್ಕೆದಾರರು ಇಯಾನ್‌ ಹೀಲಿ ಮತ್ತು ನಾಯಕ [[ಮಾರ್ಕ್‌ ಟೇಲರ್‌]]ರನ್ನು ODI ತಂಡದಿಂದ ಕೈಬಿಟ್ಟು, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು [[ಮೈಕಲ್‌ ಡಿ ವೆನುಟೊ]]ರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. ಆಯ್ಕೆದಾರರು ಆಯ್ಕೆಯ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದದ್ದರಿಂದ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು. ODI ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್‌ ತಂಡದ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವುದು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ಟೆಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ODI ತಜ್ಞ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಟೆಸ್ಟ್‌ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಇಯಾನ್‌ ಹೀಲಿ ಆದ್ಯತೆಯ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ ಉಳಿಯುವರು ಎಂದು ಆಯ್ಕೆದಾರರು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>ಹಾರ್ಟ್‌,pp 733–736.</ref> ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಹಿಂದಿನ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ODI ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಯ ಫೈನಲ್‌ ತಲುಪಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 732.</ref> ಹೊಸ ತಂಡವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಲಿಲ್ಲ. 1997-98 ಕಾರ್ಲ್ಟನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸೀರೀಸ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ರೌಂಡ್ ರಾಬಿನ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋತಿತ್ತು.<ref name="strug">{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/OD_TOURNEYS/CUODS/AUS_RSA_CUODS_ODI1_04DEC1997.html | title = Carlton & United Series, 1997/98, 1st Match, Australia v South Africa | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 }}<br>* {{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/OD_TOURNEYS/CUODS/AUS_RSA_CUODS_ODI4_09DEC1997.html | title = Carlton & United Series, 1997/98, 4th Match, Australia v South Africa | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 }}<br>* {{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/OD_TOURNEYS/CUODS/AUS_RSA_CUODS_ODI8_11JAN1998.html | title = Carlton & United Series, 1997/98, 8th Match, Australia v South Africa | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 }}<br>* {{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/OD_TOURNEYS/CUODS/AUS_RSA_CUODS_ODI11_18JAN1998.html | title = Carlton & United Series, 1997/98, 11th Match, Australia v South Africa | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 }}</ref> [[ಮಾರ್ಕ್‌ ವಾ]] ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಜತೆಗಾರರಾಗಿ ಮಾರ್ಕ್‌ ಟೇಲರ್‌ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತುಂಬುವಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಆಟಗಾರರು ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡರು.<ref name="strug" /> ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವ ಕೆಳ ಕ್ರಮಾಂಕವಾದ ಏಳನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಿ, ರನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಎಂಟು ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 24.66 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 148 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /><ref name="odistatsguru">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/other_international/australia/squad/4594123.stm | title = Australia profiles: Adam Gilchrist |date=2005-06-06 | accessdate =2007-03-10 | author = Jones, Dean | publisher = [[BBC Sport]] }}</ref> [[ಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್‌ ವಾರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಹೊಸ ಜೋಡಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಳಪೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಕ್ ವಾ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಓಟದಲ್ಲಿ ಗಲಿಬಿಲಿಯಾಗಿ [[ರನ್‌ ಔಟ್‌]] ಆದರು.<ref name="cusfinal1">{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/OD_TOURNEYS/CUODS/AUS_RSA_CUODS_ODI-FINAL1_23JAN1998.html | title = Carlton & United Series, 1997/98, 1st Final, Australia v South Africa | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 }}</ref> ಆದರೆ ಎರಡನೆಯ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ODI ಶತಕ ಹೊಡೆದು, [[ಸಿಡ್ನಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ‌‌‌‌‌ ರನ್‌ ಬೆನ್ನಟ್ಟಲು ಕಾರಣರಾದರು.<ref name="o" /> ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/OD_TOURNEYS/CUODS/AUS_RSA_CUODS_ODI-FINAL2_26JAN1998_MR.html | title = Gilchrist century lifts Australia | author = Clare, Nelson |date=1998-01-27 | accessdate = 2007-02-27 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸರಣಿಯ ಮೂರನೆಯ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 736.</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 1998ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ಪರ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 50.00 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 200 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/AUS_IN_NZ/AUS_IN_NZ_FEB1998_ODI_AVS.html | title = ODI Series Averages &ndash; Australia v New Zealand | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-22 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017160036/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/AUS_IN_NZ/AUS_IN_NZ_FEB1998_ODI_AVS.html | url-status = dead }}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಲುವಿಗೆ ನೆರವಾದ 118 ರನ್‌ಗಳು ಸಹ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="o" /> [[ವೆಲಿಂಗ್ಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೆಯ ODIದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಥನ್‌ ಆಷ್ಲೆ]] ಅವರನ್ನು ಸ್ಟಂಪ್‌ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ODI ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/AUS_IN_NZ/AUS_NZ_ODI2_10FEB1998.html | title = Australia in New Zealand, 1997-98, 2nd One-Day International | accessdate = 2007-02-22 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017160043/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/AUS_IN_NZ/AUS_NZ_ODI2_10FEB1998.html | url-status = dead }}</ref> ನಂತರ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ರನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪರದಾಡಿ, 17.20 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 86 ರನ್‌ ಕೂಡಿಹಾಕಿದರು. ಎಪ್ರಿಲ್ 1998ರಲ್ಲಿ [[ಶಾರ್ಜ|ಷಾರ್ಜಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಕೊಕಾ ಕೋಲಾ]] ಕಪ್ ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಭಾರತ]] ತಂಡಗಳು ಈ ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ವಿಕೆಟ್‌ಕೀಪರ್ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದರಲ್ಲದೆ, 37.13ರಷ್ಟು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಸರಾಸರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/1997-98/OD_TOURNEYS/CCC/STATS/CCC_APR1998_ODI_AUS.html | title = Coca-Cola Cup 1997/98 Averages, Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-22 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235630/http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/1997-98/OD_TOURNEYS/CCC/STATS/CCC_APR1998_ODI_AUS.html | url-status = dead }}</ref> [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[1998 ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗಳಿಸಿದರು. ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದೇ ಬಾರಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ODI ಸ್ಥಾನಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲಪ್ಪಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 15 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /><ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 737.</ref> ಆನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು 3-0ಯೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಅಪರೂಪದಲ್ಲಿ ಸದೆಬಡಿಯಿತು. ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಅದರಲ್ಲಿ 103 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ, 63.33 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 190 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> [[1999 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌]] ಮುಂಚಿನ ವರೆಗೂ ಅಡಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲಯದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರುವರಿ 1999ರಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[ಕಾರ್ಲ್ಟನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉಪಯುಕ್ತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಧನೆ ತೋರಿದರು. ಹನ್ನೆರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 43.75 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಟ್ಟು 525 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶತಕಗಳು (ಎರಡೂ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ) ಮತ್ತು ಒಂದು ಅರ್ಧಶತಕ ಸಹ ಸೇರಿದ್ದವು; ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ ಅವರದ್ದು ಒಟ್ಟು 27 ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದ ಸಾಧನೆ.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OD_TOURNEYS/CUODS/STATS/CUODS_JAN-FEB1999_ODI_FIELD_MOST_DISMISS.html | title = Carlton & United Series 1998/99 Most Fielding Dismissals | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-22 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017160047/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OD_TOURNEYS/CUODS/STATS/CUODS_JAN-FEB1999_ODI_FIELD_MOST_DISMISS.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OD_TOURNEYS/CUODS/STATS/CUODS_JAN-FEB1999_ODI_AUS.html | title = Carlton & United Series 1998/99 Averages &ndash; Australia | accessdate = 2007-02-23 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235325/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OD_TOURNEYS/CUODS/STATS/CUODS_JAN-FEB1999_ODI_AUS.html | url-status = dead }}</ref> ಅವರು 131 ರನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ SCGಯಲ್ಲಿ ಸಫಲ ರನ್‌ ಬೆನ್ನಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. {{Citation needed|date=August 2009}} ಇದರ ನಂತರ, MCGಯಲ್ಲಿ 154 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ODI ಸ್ಕೋರ್ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="o" />{{Citation needed|date=August 2009}} [[1999ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಕೈಗೊಂಡ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ಪ್ರವಾಸ]]ವು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿಶ್ವಕಪ್‌-ಪೂರ್ವ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರವಾಸವೂ ಸಹ ಒಬ್ಬ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿತು. ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 28.71 ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಸರಾಸರಿ ಮತ್ತು ಕೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ 90.00ರಷ್ಟು [[ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ರೇಟ್‌]] ಹೊಂದಿ, ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ ಏಳು ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದರು.ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳ ಈ ಸರಣಿಯು ಒಂದು ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ 3-3 ಫಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/1998-99/AUS_IN_WI/STATS/AUS_IN_WI_FEB-APR1999_ODI_AVS.html | title = ODI Series 1998/99 Averages, Australia v West Indies | accessdate = 2007-02-22 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235636/http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/1998-99/AUS_IN_WI/STATS/AUS_IN_WI_FEB-APR1999_ODI_AVS.html | url-status = dead }}</ref> === ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಯಶಸ್ಸು === {{Main|1999 Cricket World Cup}} ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಯಶಸ್ವಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಆಡಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC99/STATS/BY_TEAM/AUS/WC99_AVS_AUS.html | title = ICC World Cup 1999 Averages - Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016234145/http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC99/STATS/BY_TEAM/AUS/WC99_AVS_AUS.html | url-status = dead }}</ref> ಆದರೆ [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]],ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 6, 14, ಮತ್ತು 0 ರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಯಾಸಪಟ್ಟರು.<ref name="o" /> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೋಲಪ್ಪಿದರು. ಫೈನಲ್ ತಲುಪಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸತತ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು.<ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 741.</ref> [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]ದ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 39 ಚೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಬೀಸಿನ 63 ರನ್‌ ಗಳಿಕೆಯು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ [[ಸೂಪರ್ ಸಿಕ್ಸ್]] ಹಂತಕ್ಕೆ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ವೆಸ್ಟ್‌ವಿಂಡೀಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇವಲ 21 ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದರೂ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೂಪರ್ ಸಿಕ್ಸ್‌ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="o" /> ಸೂಪರ್‌ ಸಿಕ್ಸ್‌ ಹಂತದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಲಯ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲರಾದರು. ಭಾರತ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇವಲ 31, 10 ಮತ್ತು 5 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಸೂಪರ್‌ ಸಿಕ್ಸ್‌ ಹಂತದ ಮೂರೂ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ವಿಜಯಿಯಾಯಿತು.<ref name="o" /> ಇದರಲ್ಲಿ, ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಯ ಓವರಿನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು, {{Citation needed|date=August 2009}} ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.<ref name="o" /> ಎಡ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 20 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ಆದರೆ ಪಂದ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಸ್ಕೋರ್‌ 213 ಆಗಿದ್ದು 'ಟೈ' ಆಗಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಒಂಬತ್ತು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ವೇಗಿ ಡೇಮಿಯನ್‌ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್‌ ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿದ ಅಂತಿಮ ಒವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವ ರನ್‌ ಕದಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ವಿಕೆಟ್‌ ಉರುಳಿಸಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೊನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ [[ಅಲ್ಯಾನ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌]]ರನ್ನು [[ರನ್‌ ಔಟ್‌]] ಮಾಡಿದರು. {{Citation needed|date=August 2009}} ಪಂದ್ಯವು ಟೈ ಆಯಿತು.<ref name="o" /> ಆದರೆ ಸೂಪರ್‌ ಸಿಕ್ಸ್‌ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, {{Citation needed|date=August 2009}} ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಫೈನಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಬಿರುಸಿನ 54 ರನ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಎಂಟು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಜಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[1987]]ರ ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಗೆದ್ದದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿ.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC99/SCORECARDS/FINALS/AUS_PAK_WC99_ODI-FINAL_20JUN1999.html | title = ICC World Cup, 1999, Final, Australia v Pakistan | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 }}</ref> ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಣುಕಾಡಿದ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ಗೆ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವು ಸುಖಾಂತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು 21.54 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 237 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1999ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐವಾ ಕಪ್‌ ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಯ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಅತಿಥೇಯ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತಿತು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/OD_TOURNEYS/AIWA/SCORECARDS/AUS_SL_AIWA_ODI-FINAL_31AUG1999.html | title = Aiwa Cup, 1999, Final, Sri Lanka v Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235336/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/OD_TOURNEYS/AIWA/SCORECARDS/AUS_SL_AIWA_ODI-FINAL_31AUG1999.html | url-status = dead }}</ref> ಆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 46.20 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 231 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ ಯಶಸ್ವಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌‌ಮನ್‌ ಹಾಗೂ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿದ್ದರೂ,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೋಲಪ್ಪಿತು.<ref name="o" /> ಟೆಸ್ಟ್‌ ಆಟಗಾರರು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇತ್ತ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ A ವಿರುದ್ಧ ಸೀಮಿತ ಓವರುಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ A ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಆನಂತರ,ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ವಿರುದ್ಧ [[3-0 ಅಂತರದಿಂದ ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿದ|3-0 ಅಂತರದಿಂದ [[ನೆಲಸಮ]] ಮಾಡಿದ]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪರ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 20.00 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 60 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /><ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/AUS_IN_ZIM/SCORECARDS/AUS_IN_ZIM_RESULTS_SUMMARY.html | title = Australia in Zimbabwe, 1999-2000 | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017160053/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/AUS_IN_ZIM/SCORECARDS/AUS_IN_ZIM_RESULTS_SUMMARY.html | url-status = dead }}</ref> ===ಟೆಸ್ಟ್ ವೃತ್ತಿಯ ಆರಂಭ=== ಅಡಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ತಮ್ಮ [[ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ‌]]ದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು [[ನವೆಂಬರ್‌ 1999]]ರಲ್ಲಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ವಿರುದ್ಧ [[ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌]]ನ [[ಗಬ್ಬಾ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="TestDebutScorecard">{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/ci/engine/match/63854.html | title = Pakistan in Australia Test Series &ndash; 1st Test | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪರ ಆಡಿದ 381ನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಆಟಗಾರರೆನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/australia/content/player/caps.html?country=2;class=1 | title = Players &ndash; Australia &ndash; Caps | accessdate = 2007-02-22 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಕಳಪೆ ಫಾರಂನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಯಂ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಇಯಾನ್‌ ಹೀಲಿಯವರ ಬದಲಿಗೆ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನೆಲದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮುಂದೆ ವಿದಾಯದ ಪಂದ್ಯವಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಇಯಾನ್‌ ಹೀಲಿ ಆಯ್ಕೆದಾರ ಮಂಡಳಿಗೆ ಮನವಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಅವರನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/ci/content/story/275948.html | title = Healy wants suitable exits for 100&ndash;Test veterans | publisher = [[Cricinfo]] |date=2007-01-09 | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದದ್ದು, ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅದೃಷ್ಟ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಖುಲಾಯಿಸಲು ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.<ref>ಹಾರ್ಟ್‌, pp. 742–743.</ref> ಈ ಹಂತದ ವರೆಗೆ, 1999ರಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಎಂಟು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನಾಡಿ, ಮೂರು ಗೆದ್ದು, ಮೂರು ಸೋತಿತ್ತು.<ref>ಹಾರ್ಟ್‌, pp.740–742.</ref> ಗಬ್ಬಾದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ದೊರೆತ ನಿರುತ್ಸಾಹದ ಸ್ವಾಗತದಿಂದ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ವಿಚಲಿತರಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/specials/australia_v_south_africa/1771739.stm | title = The Bulls at Australia's gates | author = Gough, Martin |date=2002-01-20 | accessdate = 2007-02-20 | publisher = [[BBC Sport]] }}</ref> ಅವರು ಐದು ಕ್ಯಾಚ್‌ ಹಿಡಿದು, [[ಶೇನ್‌ ವಾರ್ನ್‌]] ಬೌಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಅಜರ್‌ ಮಹ್ಮೂದ್‌]]ರನ್ನು ಸ್ಟಂಪ್‌ ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ODI ಸಹವರ್ತಿ ಮಾರ್ಕ್‌ ವಾರೊಂದಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ಜತೆಯಾಟದಲ್ಲಿ ವೇಗದ 81 ರನ್‌ ಹೊಡೆದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 10 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ನಿರಾಯಾಸದ ಜಯಗಳಿಸಿತು.<ref name="TestDebutScorecard" /> ಹೋಬಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಜೇಯ 149 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ, ಕೈತಪ್ಪಿಹೋದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು ಜಯದತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref name="SecondTest">{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/PAK_IN_AUS/SCORECARDS/PAK_AUS_T2_18-22NOV1999.html | title = Pakistan in Australia, 1999/00, 2nd Test | accessdate = 2007-02-20 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235341/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/PAK_IN_AUS/SCORECARDS/PAK_AUS_T2_18-22NOV1999.html | url-status = dead }}</ref><ref name="h743">ಹಾರ್ಟ್‌, p. 743.</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಗೆಲುವಿಗೆ 369 ರನ್ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದ್ದು, ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ 5/126 ರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಸ ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ತಂಡದ ಸಹವರ್ತಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಲ್ಯಾಂಗರ್ ಒಂದಿಗೆ 238 ರನ್ ದಾಖಲೆಯ ಜತೆಯಾಟವಾಡಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು ಗೆಲುವಿನ ದಡಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿದರು.<ref name="SecondTest" /><ref name="h743" /><ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/531646.stm | title = Records fall as Aussies smash Pakistan | publisher = [[BBC Sport]] |date=1999-11-22 | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಋತುವಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಲವಾದ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ವಿಕೆಟ್-ಕೀಪಿಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 69.28 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 485 ರನ್‌ ಹೊಡೆದಿದ್ದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹಾಗೂ ಭಾರತ ತಂಡಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಲಾ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಎರಡು ಅರ್ಧಶತಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref name="o" /> ನಂತರ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕಾರ್ಲ್ಟನ್ ಅಂಡ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸೀರೀಸ್‌ ODI ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಸಾಧಾರಣ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು 2-0 ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/1999-2000/OD_TOURNEYS/CUODS/CUODS_JAN-FEB2000_RESULTS-SUMMARY.html | title = Carlton & Union Series 1999-2000 results | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016234135/http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/1999-2000/OD_TOURNEYS/CUODS/CUODS_JAN-FEB2000_RESULTS-SUMMARY.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 27.20 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 272 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ದಿನ]] (26 ಜನವರಿ)ದಂದು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 92 ರನ್‌ ಹೊಡೆದು 152 ರನ್‌ಗಳ ಭರ್ಜರಿ ಗೆಲುವಿಗೆ ಕಾರಣರಾದದ್ದು ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="o" /> ನಂತರ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡ ಕೈಗೊಂಡ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 41.66 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 251 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ಅವರು [[ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 128 ರನ್‌ ಹೊಡೆದದ್ದು ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಅದರಿಂದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಯ ಸ್ಕೋರ್ 6/349 ಗಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="o" /> ಸರಣಿಯ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದ ಪುರುಷೋತ್ತಮರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. 2000ದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಮೂರನೆಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ ಮೂರನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಟೆಸ್ಟ್ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಆಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Harte, p. 745">ಹಾರ್ಟ್‌, p. 745.</ref> ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹತ್ತು ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/AUS_IN_NZ/SCORECARDS/AUS_NZ_T3_31MAR-04APR2000.html | title = Trans-Tasman Trophy, 1999/00, 3rd Test, New Zealand v Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-22 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಸಾಧಾರಣವಿದ್ದರೂ (36.00 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 144 ರನ್‌ಗಳು),<ref name="o" /> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ 3-0ಯಲ್ಲಿ <ref name="Cricinfo">{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/AUS_IN_NZ/AUS_IN_NZ_FEB-APR2000_RESULTS-SUMMARY.html | title = RESULTS SUMMARY - Australia in New Zealand, 1999-2000 | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-03-07 | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016234019/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/AUS_IN_NZ/AUS_IN_NZ_FEB-APR2000_RESULTS-SUMMARY.html | url-status = dead }}</ref> ಪೂರ್ಣ ಗುಡಿಸಿಹಾಕಿತು.<ref name="Cricinfo"/> ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿರುದ್ಧ ಎರಡು ಸ್ವದೇಶಿ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶದಿಂದ ದೂರದ ODI ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಕಣ್ಣು ಕುಕ್ಕುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು 26.66 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 170 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮೂರಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತು. ಒಂದು ಪಂದ್ಯ ಟೈ ಆಯಿತು.<ref name="Harte, p. 745" /> ಆ ವರ್ಷದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ಉಪನಾಯಕ ಪಟ್ಟವನ್ನು [[ಶೇನ್ ವಾರ್ನ್]] ಬದಲಿಗೆ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗರೊಂದಿಗೆ ಜಗಳ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ದಾದಿಯೊಬ್ಬಳ ಜತೆ ಲೈಂಗಿಕ ಹಗರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೈದಾನದಾಚೆಯ ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಶೇನ್ ವಾರ್ನ್ ಸಿಲುಕಿದ್ದರು.<ref>ಹೈಗ್, p. 325.</ref><ref name="vc">{{cite web | url = http://content-aus.cricinfo.com/ci/content/story/84770.html | title = Gilchrist named Australia's new vice-captain | author = Polack, John |date=2000-08-04 | accessdate = 2007-03-06 }}</ref> 2000-01 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ತಂಡವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರವಾಸದ ಮಾಡಿತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪರ ಆಡಿ ಸತತ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಶತಕಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದರು.<ref name="o" /> ಅಡೆಲೈಡ್‌ನ ಮೂರನೇ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಸ್ಟೀವ್ ವಾ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಅವರು ಟೆಸ್ಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 9 ಮತ್ತು ಅಜೇಯ 10 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರಷ್ಟೆ.<ref name="o" /> ಆದರೆ, [[ಕೊಲಿನ್‌ ಮಿಲ್ಲರ್‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವಿಕೆಟ್‌ ಗಳಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಐದು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಹೋರಾಟದ ಗೆಲುವು ಲಭಿಸಿತು.<ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 746.</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 'ಇದು ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕ್ಷಣ' ಎಂದು ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref name="testcapt">{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/australia/content/story/86738.html | title = Gilchrist hails proudest moment of career | author = Colliver, John | publisher = [[Cricinfo]] |date=2000-12-19 | accessdate = 2007-03-06 }}</ref> ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮತ್ತು ಐದನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಟೀವ್‌ ವಾ ವಾಪಸಾಗಿ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ 5-0ಯಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಗುಡಿಸಿಹಾಕಿ ಜಯಭೇರಿ ಬಾರಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2000-01/WI_IN_AUS/WI_IN_AUS_NOV2000-FEB2001_RESULTS-SUMMARY.html | title = RESULTS SUMMARY - West Indies in Australia, 2000-2001 | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-03-07 | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016234034/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2000-01/WI_IN_AUS/WI_IN_AUS_NOV2000-FEB2001_RESULTS-SUMMARY.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 48.20 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 241 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅರ್ಧ ಶತಕಗಳಿದ್ದವು.<ref name="o" /> ಇದರ ನಂತರದ ODI ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಹತ್ತೂ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 36.22 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 326 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /><ref name="h747">ಹಾರ್ಟ್‌, p. 747.</ref> ಈ ಹಂತದ ವರೆಗೆ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 14 ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲವೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲೇ ಆಡಿದ್ದು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಎಲ್ಲಾ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಜಯಗಳಿಸಿತ್ತು.<ref name="o" /> ಸತತವಾಗಿ 15 ಟೆಸ್ಟ್ ಜಯಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ [[ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಸವಾಲು ಎದುರಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ 1969-70ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="h747" /> [[ಮುಂಬಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಈ ಅಭಿಯಾನವು ನಿಂತುಹೋಗುವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌‌ ಸ್ಕೋರ್‌ 171ಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 99ಕ್ಕೆ ಐದು ವಿಕೆಟ್‌ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದುಃಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಗ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕ್ರೀಸ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾರತದ ಬೌಲರ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಉಗ್ರ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಕೇವಲ 112 ಚೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ 122 ರನ್‌ ಚಚ್ಚಿದರು. ಕೇವಲ 32 [[ಓವರ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಹೇಡನ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ 197 ರನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಯಾಟಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web| title =1st Test: India v Australia at Mumbai, 27 Feb-3 Mar 2001 Ball-by-Ball commentary |url= http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2000-01/AUS_IN_IND/SCORECARDS/AUS_IND_T1_27FEB-03MAR2001_BBB-COMMS.html |publisher =[[Cricinfo]] |accessdate = 2007-02-28}}</ref> ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪರ ಪಂದ್ಯವು ವಾಲುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ 349ರ ಗಡಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆರು ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಹತ್ತು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಭರ್ಜರಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2000-01/AUS_IN_IND/SCORECARDS/AUS_IND_T1_27FEB-03MAR2001.html | title = Border-Gavaskar Trophy, 2000/01, 1st Test, India v Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-03-07 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235346/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2000-01/AUS_IN_IND/SCORECARDS/AUS_IND_T1_27FEB-03MAR2001.html | url-status = dead }}</ref> ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸತತ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಗೆಲುವಿನ ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಯನ್ನು 16ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref name="h747" /> ಇದರ ನಂತರ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಲಯ ಕೆಲವು ಸಮಯ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿತು; [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದ ಎರಡೂ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ''ಕಿಂಗ್ ಪೇರ್‌'' (ಒಂದೇ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದ ಎರಡೂ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಚೆಂಡಿನಲ್ಲೇ [[ಸೊನ್ನೆ ರನ್‌ಗೆ ಔಟ್‌]] ಆಗುವುದು) ಹಾಗೂ [[ಚೆನ್ನೈ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ನ ಎರಡೂ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ರನ್‌ಗಳು ಲಭಿಸಿದವು. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸತತ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ [[LBW]] (ಎಲ್‌ಬಿಡಬ್ಲ್ಯೂ) ಆದರು;<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2000-01/AUS_IN_IND/SCORECARDS/AUS_IND_T2_11-15MAR2001.html | title = Border-Gavaskar Trophy, 2000/01, 2nd Test, India v Australia | accessdate = 2007-03-07 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2007-12-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071211144846/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2000-01/AUS_IN_IND/SCORECARDS/AUS_IND_T2_11-15MAR2001.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2000-01/AUS_IN_IND/SCORECARDS/AUS_IND_T3_18-22MAR2001.html | title = Border-Gavaskar Trophy, 2000/01, 3rd Test, India v Australia | accessdate = 2007-03-07 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016234033/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2000-01/AUS_IN_IND/SCORECARDS/AUS_IND_T3_18-22MAR2001.html | url-status = dead }}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ [[ಹರ್ಭಜನ್‌ ಸಿಂಗ್‌]]ಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ. ಹರ್ಭಜನ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ 32 ವಿಕೆಟ್‌ ಗಳಿಸಿ, ಆಸ್ಟೇಲಿಯ 2-1ರಿಂದ ಸರಣಿ ಸೋಲುವ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಟೆಸ್ಟ್ ಗೆಲುವಿನ ಅಭಿಯಾನ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು.<ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 748.</ref> ನಂತರ ನಡೆದ ODIಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದ ಲಯವು ದೃಢವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು, 43.00 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 172 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ 3-2 ಅಂತರದಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿ ಪ್ರತಿಏಟು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2000-01/AUS_IN_IND/STATS/AUS_IN_IND_FEB-MAR2001_ODI_AVS.html | title = Australia in India, 2000/01 ODI Series Averages | accessdate = 2007-03-07 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235645/http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2000-01/AUS_IN_IND/STATS/AUS_IN_IND_FEB-MAR2001_ODI_AVS.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ODIದಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರೂ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="statsguru">{{cite web | url = http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=4176;class=odiplayer;filter=basic;team=0;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1996-10-25;start=1996-10-25;enddefault=2007-02-11;end=2007-02-11;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=bat_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title = Adam Gilchrist ODI career statistics | accessdate = 2007-03-07 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ===2001ರ ಆಷಸ್‌ ಸರಣಿ=== [[2001ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐದು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳ ಆಷಸ್‌ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ 4-1 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾಯಿತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ 68.00 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 340 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ, ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ 26 ಔಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.<ref name="2001Ashes">{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2001/AUS_IN_ENG/STATS/AUS_IN_ENG_2001_TEST_AVS.html | title = Australia in England, 2001 Test Series Averages | accessdate = 2007-02-23 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235650/http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2001/AUS_IN_ENG/STATS/AUS_IN_ENG_2001_TEST_AVS.html | url-status = dead }}</ref> ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನೆಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ODI ಪ್ರಯಾಸದ ಆಟವನ್ನು ಹಿಂದೆಬಿಟ್ಟ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಪುಟಿದೆದ್ದು, ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ನಡೆದ ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ 49.60 ರನ್ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 248 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತಿಮ ಜಯದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ 76 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು. ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಾದ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿದ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧ [[ಎಡ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಸ್ಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 143 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 152 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಕೇವಲ 545 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ 576 ರನ್‌ ಮುಟ್ಟಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು, ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಅಂತರದ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ, ಸರಣಿಯ ಗೆಲುವಿನ ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="h749">ಹಾರ್ಟ್‌, p. 749.</ref> ಲಂಡನ್‌ನ [[ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 90 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref name="o" /><ref name="h749" /> ನಂತರ, [[ಟ್ರೆಂಟ್‌ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ನೀಡಿದರು. ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೊತ್ತ 185ಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಕೇವಲ 105ಕ್ಕೆ 7 ವಿಕೆಟ್‌ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 54 ರನ್‌ ನೆರವಿನಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಂಡ 190 ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿ,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಟ್ರೆಂಟ್‌ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌ನ್ನು ಎಳು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಆಷಸ್‌ ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="h750">ಹಾರ್ಟ್‌, p. 750.</ref> ಸ್ಟೀವ್ ವಾ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಾರಣ, [[ಹೆಡಿಂಗ್ಲೇ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="fourthtest">{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2001/AUS_IN_ENG/SCORECARDS/AUS_ENG_T4_16-20AUG2001.html | title = The Ashes, 2001, 4th Test | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-03-07 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪದೇಪದೇ ಮಳೆಯ ಅಡಚಣೆಗಳ ನಂತರ, ಟೆಸ್ಟ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ ಚಹಾ ವಿರಾಮದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಕೆಟ್‌ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಡಿಕ್ಲೇರ್‌ ಮಾಡಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮುಂದೆ 315 ರನ್‌ಗಳ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಆರಂಭಿಕ ಎರಡು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಬೇಗನೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆರು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು.( ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಪರ [[ಮಾರ್ಕ್‌ ಬುಚರ್‌]] 24 ಬೌಂಡರಿಗಳ ಸಹಿತ ಅಜೇಯ 173 ರನ್‌ ಹೊಡೆದರು).<ref name="h750" /><ref name="fourthtest" /><ref>{{cite web | url = http://www.ecb.co.uk/england/six-ashes-battles,961,BP.html | title = Six great Ashes battles | author = ECB | accessdate = 2007-03-07 | archive-date = 2007-02-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070228131154/http://www.ecb.co.uk/england/six-ashes-battles%2C961%2CBP.html | url-status = dead }}</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 25 ರನ್ ಸ್ಕೋರು ದಾಟಲು ವಿಫಲರಾದರು. ಆದರೆ ಅದು ಇವರಿಗೆ ಬಹಳ ಲಾಭದಾಯಕ ಋತುವಾಗಿತ್ತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಆಡಿದ ಎರಡೂ ಕೌಂಟಿ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶತಕ ಹೊಡೆದರು.<ref name="o" /> 2001-02 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸರಣಿಗಳು ನಡೆದವು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಮೂರು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳ ಸರಣಿ 0-0 ಡ್ರಾದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು; ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧ 3-0 ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರಣಿ ಜಯ.<ref name="statsguru" /> ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 118 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ 83 ಗಳಿಸಿ, ಕೇವಲ ಮೂರು ವಿಕೆಟ್‌ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಡ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ಪಾರಾಗಲು ನೆರವಾದರು.<ref name="o" /> ಆದರೆ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧದ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.ಅವರ ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಕೋರ್‌ 35 ರನ್ ದಾಟಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಸರಣಿಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು 50.42 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 353 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref name="o" /> ನಂತರ, ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಏಕದಿನ ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 16.16 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 97 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಹೇಡನ್‌ರನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ODIದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್‌ ವಾರ ಜತೆ ಸರದಿಯ ಮೇಲೆ ಆವರ್ತನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಆಯ್ಕೆದಾರರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇದು ತಂಡವನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯತ್ತ ತಳ್ಳುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. {{Citation needed|date=August 2009}} ದುರ್ಬಲವಾದ ತಂಡದ ಆರಂಭಿಕ ಜೋಡಿಯುಳ್ಳ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡವು ಫೈನಲ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ವಾ ಸಹೋದರರನ್ನು ತಂಡದಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌-ಮಾರ್ಕ್‌ ವಾ ಜೊತೆಯಾಟದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಬಂಧವೂ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಉಪನಾಯಕ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರಿಗೆ ನಾಯಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡುವ ಬದಲು [[ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್‌]]ರಿಗೆ ನಾಯಕತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 751–752.</ref> ಇದರ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡವು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರವಾಸ ನಡೆಸಿತು.[[ಜೋಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದ ದ್ವಿಶತಕದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/114548.html | title = Gilchrist downplays record after remarkable double century | author = Crutcher, Michael |date=2002-02-24 | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು 212 ಚೆಂಡುಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2001-02/AUS_IN_RSA/SCORECARDS/AUS_RSA_T1_22-26FEB2002.html | title = Australia in South Africa, 2001-02, 1st Test | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-23 | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016234141/http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2001-02/AUS_IN_RSA/SCORECARDS/AUS_RSA_T1_22-26FEB2002.html | url-status = dead }}</ref> [[ಲಂಡನ್‌ ಓವಲ್‌]] ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಇಯಾನ್ ಬಾಥಮ್‌]] [[1982ರಲ್ಲಿ]] ಭಾರತ ವಿರುದ್ಧ ಗಳಿಸಿದ ದ್ವಿಶತಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಇದು ಎಂಟು ಚೆಂಡು ವೇಗವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1980S/1982/IND_IN_ENG/IND_ENG_T3_08-13JUL1982.html | title = England v India, 1982, 3rd Test | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-23 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235316/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1980S/1982/IND_IN_ENG/IND_ENG_T3_08-13JUL1982.html | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರತಿ ಓವರ್‌ಗೆ 5.5 ಸರಾಸರಿ ರನ್‌ಗಳಂತೆ, ಅವರು [[ಡೆಮಿಯೆನ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ 317 ರನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಯಾಟವನ್ನಾಡಿದರು. ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಅವರು ಅಜೇಯ 204 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸ್ಥೈರ್ಯಗೆಟ್ಟು, [[ಫಾಲೋ-ಆನ್‌]]ಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಪ್ಪಿತು.<ref name="h752">ಹಾರ್ಟ್‌, p. 752.</ref> ಅತಿ ವೇಗ ಟೆಸ್ಟ್‌ ದ್ವಿಶಕದ ದಾಖಲೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]]ನ [[ನ್ಯಾಥನ್‌ ಆಷ್ಲೆ]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್‌ 2002ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ 59 ಕಡಿಮೆ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನೆದುರಿಸಿ ದ್ವಿಶತಕದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ದಾಟಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=%2Fsport%2F2002%2F03%2F17%2Fscmj18.xml&_requestid=235704 | title = Whirlwind Astle steals show in losing cause | author = Johnson, Martin | publisher = The Telegraph | date = 2002-03-17 | accessdate = 2007-02-20 | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016154046/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=%2Fsport%2F2002%2F03%2F17%2Fscmj18.xml&_requestid=235704 | url-status = dead }}</ref> [[ಕೇಪ್‌ ಟೌನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 108 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 138 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರಥಮ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುನ್ನಡೆ ಪಡೆದು, ತರುವಾಯ ನಾಲ್ಕು ವಿಕೆಟ್ ಜಯಗಳಿಸಿತು. ಮೂರನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪರ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಗರಿಷ್ಠ 91 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋತರೂ,<ref name="h752" /> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 474 ಚೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ, 157.66 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಬ್ಬೆರಗಿನ 473 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ 14 ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="h752" /><ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2001-02/AUS_IN_RSA/STATS/AUS_IN_RSA_FEB-APR2002_TEST_AVS.html | title = Australia in South Africa, 2001-02 Test Series Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-03-07 }}</ref> [[ನೈರೋಬಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ PSO ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಏಕದಿನದ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, [[ಕೀನ್ಯಾ]] ವಿರುದ್ಧ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪಂದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ODI ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref> {{cite web | url = http://www.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2002-03/OD_TOURNEYS/TTK/TTK_AUG-SEP2002_POINTS-TABLE.html | title = PSO Tri-Nation Tournament, 2002 Points Table | accessdate = 2007-03-07 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದರೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧದ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವು ಮಳೆಯ ಕಾರಣ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.ಹೀಗಾಗಿ ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡವು.<ref> {{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/123030.html | title = Rain provides reprieve to Pakistan | accessdate = 2007-03-07 | publisher = [[Cricinfo]] | author = Akbar, Agha |date=2002-09-07 }}</ref> 2002 ಮಧ್ಯದ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 18 ODIಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿ, 31.22 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶತಕ ಸೇರಿ 562 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರಲ್ಲದೆ ಕುಸಿತದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="o" /> [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮೈರೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಮೂರು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ 3-0ಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದೆಬಡಿಯಿತು.<ref name="o" /> ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 40.66 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 122 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. [[2002-03]] ಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[ಆಷಸ್‌ ಸರಣಿ]]ಯನ್ನು 4-1ರ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ನೆರವಾದರು. ಸರಣಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿ 55.50 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 330 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ, ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ 25 ಔಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2002-03/ENG_IN_AUS/STATS/ENG_IN_AUS_OCT2002-JAN2003_TEST_AVS.html | title = England in Australia, 2002-03 Test Series Averages | accessdate = 2007-03-07 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಮೊದಲ ಎರಡು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಶತಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ,SCGಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐದನೇ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 121 ಚೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಾಳಿಯ 133 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಈ ಸರಣಿಯ ಏಕೈಕ ಸೋಲನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="o" /><ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 754.</ref> ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವೃತ್ತಿಯ ಅರಂಭದಿಂದ 2003 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌‌ವರೆಗೆ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ 40 ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದ್ದರು.<ref name="Statsguru">{{cite web | url = http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=4176;class=testplayer;filter=advanced;team=0;opposition=0;notopposition=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;season=0;startdefault=1999-11-05;start=1999-11-05;enddefault=2007-01-05;end=2003-04-01;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduleddays=0;scheduledovers=0;innings=0;followon=0;result=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_series;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title = Statsguru - AC Gilchrist - Tests - Series averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-28 }}</ref> 2001ರ ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, 24.80 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ (ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ 124 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ್ದರು; ಅದರಲ್ಲಿ 122 ರನ್‌ ಒಂದೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದವು),ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಕ್ಕೆ ಭೂಷಣಪ್ರಾಯವಾದ ಅವರ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಆ ಕಾಲದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್-ವಿಕೆಟ್‌ಕೀಪರ್ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Statsguru" /><ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/australia/content/story/131843.html | title = Gilchrist: the best of the best | author = McConnell, Lynn |date=2003-10-13 | accessdate = 2007-02-28 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2002ರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಟೆಸ್ಟ್ ಸರಾಸರಿ 60ಕ್ಕೂ ಮೀರಿತ್ತು. ಇದು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾಯಂ ಆಟಗಾರನ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/ci/content/story/118710.html | title = Gilchrist happy at No.7 | author = Crutcher, Michael |date=2002-03-10 | accessdate = 2007-02-20 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಮೇ 2002ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ICC]] ಟೆಸ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.lgiccrankings.com/test/batting/player-display.php?id=2277 | title = Adam Gilchrist Batting Test Ranking Statistics | accessdate = 2007-02-28 | publisher = ICC }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದ 2003 ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸವಾಗಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 44.28 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 310 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /><ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 755.</ref> ಅವರ ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಸಾಧನೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ [[ಅಲಾನ್ ಬಾರ್ಡರ್‌ ಪದಕ]] ಲಭಿಸಿತು. === 2003 ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ === {{Main|2003 Cricket World Cup}} ಒಂದು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ,ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಶಸ್ವಿ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ನೆರವಾದರು.[[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]] ವಿರುದ್ಧದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC2003/STATS/WC2003_ODI_AVS_AUS.html | title = ICC Cricket World Cup, 2002/03 Averages, Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-26 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235701/http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC2003/STATS/WC2003_ODI_AVS_AUS.html | url-status = dead }}</ref> ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು 40.80 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ, 105ರ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ ರೇಟ್‌(ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಂಕಿಅಂಶ)ನಲ್ಲಿ 408 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಧಶತಕ ಗಳಿಸಿದರು. ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಸೂಪರ್‌ ಸಿಕ್ಸ್‌ ಹಂತದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರನ್ ಔಟ್ ಆಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ರನ್ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಶತಕ ವಂಚಿತರಾದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC2003/SCORECARDS/SUPSIX/AUS_SL_WC2003_ODI-SUPSIX1_07MAR2003.html | title = ICC World Cup, 2002/03, 1st Super Six Match, Australia v Sri Lanka | accessdate = 2007-02-27 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅರವಿಂದ ಡಿಸಿಲ್ವಾ ಬೌಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟಿನ ಒಳತುದಿ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಚೆಂಡು ತಾಗಿ ಕ್ಯಾಚ್‌ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂಪೈರ್‌ ಯಾವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳ ನಂತರ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಸ್ವತಃ ಮೈದಾನದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು. 2009ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು "ಪರಮಾಶ್ಚರ್ಯದ ಕ್ಷಣ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಆಂಗಸ್‌ ಫ್ರೇಸರ್‌]] ಇದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ, 'ಕೇವಲ ಮೋಸ ಮಾಡದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸಂತನೆಂದು ಹೊಗಳುವುದಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು' ಇತರರು, 'ಏನೋ ಆಕಸ್ಮಾತಾಗಿ ಮೈದಾನದಿಂದ ನಡೆದರು; ಆ ಷಾಟ್‌ ಹೊಡೆದ ನಂತರ ಸಮತೋಲನ ತಪ್ಪಿ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ ಕಡೆ ನಡೆದರು' ಎಂದರು. ಏನೇ ಇರಲಿ, ಅವರ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು.<ref name="walk2" /> ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಟಾಸ್‌ ಗೆದ್ದು ಫೀಲ್ಡ್‌ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 48 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 57 ರನ್‌ ಬಾರಿಸಿದರು. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಹೇಡನ್‌ ಜೊತೆ ಮೊದಲ ವಿಕೆಟ್‌ ಶತಕದ ಜೊತೆಯಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ, ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ 50 ಒವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವಿಕೆಟ್‌ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ 359 ರನ್‌ಗಳ ಬೃಹತ್‌ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು, ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ 125 ರನ್‌ಗಳ ಭರ್ಜರಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿ, ಅಜೇಯ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿತು.<ref name="o" /><ref>ಹಾರ್ಟ್‌, p. 757.</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಅತಿ ಯಶಸ್ವಿ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಎನಿಸಿ, 21 ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC2003/STATS/WC2003_ODI_BAT_HIGHEST_AVS.html | title = ICC Cricket World Cup, 2002/03 Highest Batting Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-27 }}</ref> ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡವು [[ವೆಸ್ಟ್‌‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ಪ್ರವಾಸ]] ನಡೆಸಿತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಈ ತಂಡವು ODI ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/statistics/2811029.stm | title = West Indies v Australia 2003 | publisher = [[BBC Sport]] | accessdate = 2007-03-07 | date=2003-05-31}}</ref> ನಾಲ್ಕು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು 70.50 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಶತಕ ಸಹಿತ 282 ರನ್‌ ಹಾಗೂ ODIಗಳಲ್ಲಿ 35.33 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 212 ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ನಂತರ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಆಟದ ಎರಡೂ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಲಘು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/statistics/2855075.stm | title = Bangladesh in Australia 2003 | publisher = [[BBC Sport]] | accessdate = 2007-03-07 | date=2003-08-06}}</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.<ref name="o" /> ===ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಚೇತರಿಕೆ=== [[File:Adam gilchrist mcg v india.ogv|thumb|320px|ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ [[ಭಾರತ]] ವಿರುದ್ಧ 2007-12-27ರಂದು [[MCG]]ಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು (ವೀಡಿಯೊ 0:16)]] ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನೆಲ ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಶತಕ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ವಿರುದ್ಧ ಅಜೇಯ 113, ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ,<ref name="o" /> 2003-04 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಲಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿರುದ್ಧದ ಸರಣಿ(1-1 ಡ್ರಾ)ಹಾಗೂ ಸ್ವದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಶ್ರೀಲಂಕಾ(3-0 ಗೆಲವು) ವಿರುದ್ಧ ಸರಣಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 120 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="statsguru" /> ಆದರೆ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ [[ಕ್ಯಾಂಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಪುನಃ ಲಯ ಕಂಡುಕೊಂಡು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಎರಡನೆಯ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇಗದ 144 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 91 ರನ್‌ ಮುನ್ನಡೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ 27 ರನ್‌ಗಳ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು.<ref name="o" /><ref name="statsguru" /> ಆದರೆ, ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ODIಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ [[ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] 111, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ವಿರುದ್ಧ 172 (ಮಾರ್ಕ್‌ ವಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ದಾಖಲೆ 173ಗಿಂತ ಒಂದು ರನ್‌ ಕಡಿಮೆ) ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ VB ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಅರ್ಧಶತಕಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="odistatsguru"/> ಫೆಬ್ರುವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ICC ODI ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಯಶಸ್ಸು ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.lgiccrankings.com/odi/batting/player-display.php?id=2277 | title = Adam Gilchrist Batting ODI Ranking Statistics | author = ICC | accessdate = 2007-02-28 }}</ref> ಆದರೆ, 2004 ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಪ್ರವಾಸಗಳು, ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಟ್ರೋಫಿ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ರೀತಿಯ ಲಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು. 11 ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 28.11 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 253 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /><ref name="odistatsguru" /> 2004ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು 28.75 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 115 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> [[ಡಾರ್ವಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್‌ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು 1-0 ಅಂತರದಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="o" /> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2004ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 104 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಹುಸಿ ಚೇತರಿಕೆಯೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/AUS_IN_IND/SCORECARDS/AUS_IND_T1_06-10OCT2004.html | title = Border-Gavaskar Trophy, 2004-05, 1st Test, India v Australia | accessdate = 2007-03-07 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಏಳು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇವಲ 104 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. 2004-05 ಋತುವಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಂಟು ODI ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 139 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ, ಇದು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌‌ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ 2007ರ ತನಕದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಸರಾಸರಿಯ ಅವಧಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="odistatsguru" /><ref name="statsguru" /> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2004ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲ ಮೂರು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಗಾಯಗೊಂಡ [[ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್]] ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/ci/content/story/143554.html | title = Gilchrist ready for Indian challenge | publisher = [[Cricinfo]] |date=2004-09-24 | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ 2-1 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸರಣಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ [[ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ]] ಕೊನೆ ಬಾರಿಗೆ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿ ಗೆದ್ದದ್ದು 1969ರಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/3985071.stm | title = India pull off astounding victory |date=2004-11-05 | accessdate = 2007-02-20 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್‌ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿ,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವೆನಿಸಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪ್ರವಾಸ ನಡೆಸಿದಾಗ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಪುನಃ ಉತ್ತಮ ಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಅವರು 2-0ಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದೆಬಡಿದ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ 126 ಮತ್ತು 50 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಎರಡೂ ODIಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಶತಕ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 76.66 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 230 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ, ಸಿಡ್ನಿಯ SCGಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇಗವಾದ 113 ಸಹ ಸೇರಿತ್ತು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐದೂ ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="o" /> ನಂತರ ನಡೆದ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಎರಡು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು 121 ಮತ್ತು 162ರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಶತಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸತತ ಮೂರು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಶತಕ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/PAK_IN_AUS/SCORECARDS/PAK_AUS_T3_02-06JAN2005.html | title = Pakistan in Australia, 2004&ndash;05, 3rd Test | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017035536/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/PAK_IN_AUS/SCORECARDS/PAK_AUS_T3_02-06JAN2005.html | url-status = dead }}<br>* {{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/AUS_IN_NZ/SCORECARDS/AUS_NZ_T1_10-14MAR2005.html | title = Trans&ndash;Tasman Trophy, 2004&ndash;05, 1st Test, New Zealand v Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235531/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/AUS_IN_NZ/SCORECARDS/AUS_NZ_T1_10-14MAR2005.html | url-status = dead }}<br>* {{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/AUS_IN_NZ/SCORECARDS/AUS_NZ_T2_18-22MAR2005.html | title = Trans&ndash;Tasman Trophy, 2004&ndash;05, 2nd Test, New Zealand v Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235536/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/AUS_IN_NZ/SCORECARDS/AUS_NZ_T2_18-22MAR2005.html | url-status = dead }}</ref> ಮೂರನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಜೇಯ 60 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರವಾಸದ ಈ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು 114.33 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 343 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> 2005ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ODI ಲಯವು ಸಾಧಾರಣವೆನಿಸಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣದ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಮಯದ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವರು 28.00 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 308 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> 2004ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ತಂಡವು ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲೂ ಸೋಲಲಿಲ್ಲ. 2001ರ ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ, [[2005ರ ಆಷಸ್‌ ಸರಣಿ]]ಯು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆದರಿಕೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳ ಮುಂಚೆ ನಡೆದ ODIಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಅತಿಥೇಯ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ 49.13 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 393 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ಇದರಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಟ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿ]]ಯ ಅಂತಿಮ ODIದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ 121 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ, ಪಂದ್ಯದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದದ್ದು ಪ್ರಮುಖಾಂಶವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005/OD_TOURNEYS/NWC/SCORECARDS/AUS_ENG_NWC_ODI3_12JUL2005.html | title = NatWest Challenge, 2005, 3rd Match | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-03-08 }}</ref> ಆದರೆ, ಅತಿಥೇಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಐದು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡರು. 22.62 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 181 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005/AUS_IN_ENG/STATS/AUS_IN_ENG_JUN-SEP2005_TEST_AVS.html | title = Australia in England, 2005 Test Series Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-03-08 }}</ref> ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ 49 ರನ್‌ ಮಾತ್ರ 30 ರನ್‌‌ ದಾಟಿದ ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಕೋರ್‌ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="o" /> 2001ರ ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸದಂತೆಯೇ, ಆಷಸ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ 1-2 ಅಂತರದಿಂದ ಸೋತಿತು.<ref name="auslist">{{cite web|url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=team;team=AUS;class=testteam;filter=basic;opposition=0;notopposition=0;decade=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;season=0;startdefault=1877-03-15;start=1877-03-15;enddefault=2007-11-20;end=2007-11-20;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;followon=0;result=0;seriesresult=0;captainid=0;recent=;viewtype=resultlist;runslow=;runshigh=;wicketslow=;wicketshigh=;ballslow=;ballshigh=;overslow=;overshigh=;bpo=0;batevent=;conclow=;conchigh=;takenlow=;takenhigh=;ballsbowledlow=;ballsbowledhigh=;oversbowledlow=;oversbowledhigh=;bpobowled=0;bowlevent=;submit=1;.cgifields=viewtype |title=Statsguru - Australia - Tests - Results list |publisher=[[Cricinfo]] |accessdate=2007-12-21}}</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿಯ ಪುರುಷೋತ್ತಮ [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಫ್ಲಿಂಟಾಫ್‌]] ಬೌಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಔಟ್‌ ಆಗಿದ್ದರು. ಆಷಸ್‌ ನಂತರ, ICC ವರ್ಲ್ಡ್‌ XI ವಿರುದ್ಧದ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಪುನಃ ಲಯ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ODI ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು 3-0ಯಿಂದ ಧೂಳಿಪಟ ಮಾಡಿತು ಹಾಗು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 45, 103 ಮತ್ತು 32 ರನ್‌‌ಗಳ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ವಿಶ್ವ XI ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧದ ಏಕೈಕ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪರ ಅವರು ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 94 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ಆದರೆ ಈ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಲಯವು ಅಧಿಕೃತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧ 2005-06 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆರು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 23.75 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 190 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ಆದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ 3-0 ಹಾಗು 2-0 ಅಂತರದಿಂದ ಸರಣಿ ಜಯ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="o" /> ODIಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಲಯದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬರಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 11 ರನ್‌ ಹಾಗೂ [[VB]] ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 13ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="odistatsguru" /> ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಇವರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 29 ಜನವರಿ 2006ರಂದು ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನೆಲ ಪರ್ತ್‌ನ [[WACA]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಲಯ ಕಂಡುಕೊಂಡು, ಕೇವಲ 105 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 116 ರನ್‌ ಬಾರಿಸಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು ಗೆಲುವಿನ ದಡ ಮುಟ್ಟಿಸಿದರು.<ref name="SlumpRevival">{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/vbseries/content/story/234829.html | title = Gilchrist back with a bang | author = English, Peter |date=2006-02-19 | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಗಬ್ಬಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ನಿಂದ ಕೇವಲ 67 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ವೇಗದ ಶತಕ ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 122 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮೂರನೆಯ ಫೈನಲ್(ಅಂತಿಮ) ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಒಂಬತ್ತು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಲು ನೆರವಾದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/vbseries/content/story/236987.html | title = Gilchrist and Katich seal series | author = English, Peter |date=2006-02-14 | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> ನಿಧಾನಗತಿಯ ಆರಂಭದ ನಂತರ, ಸರಣಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು 48.00 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 432 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref name="o" /> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಸಫಲ ಅಭಿಯಾನವು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಐದು ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 29.42 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 206 ರನ್‌ ಹಾಗೂ ಎಂಟು ODIಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು 248 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ 144 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref name="o" /> ಆದರೂ ಸಹ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಐದೂ ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref name="auslist" /> ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ 92 ರನ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ, 26.00 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 130 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ 92 ರನ್‌ ಸೇರಿತ್ತು. [[2006ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="o" /> 16 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006ರಂದು, ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಆಷಸ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ತ್‌ನ WACAದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 57 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಶತಕ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಬೌಂಡರಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/ausveng/engine/match/249224.html | title = The Ashes - 3rd Test, 2006-07 | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-03-07 }}</ref> ಇದು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತಿವೇಗದ ಶತಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="FastCentury" /> ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ, 54 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 97 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರಿಗೆ, ಮುಂದಿನ ಚೆಂಡೆಸೆತದಲ್ಲಿ, ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್‌ 1986ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಕೇವಲ ಮೂರು ರನ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1980S/1985-86/ENG_IN_WI/ENG_WI_T5_11-16APR1986.html | title = The Wisden Trophy, 1985/86, 5th Test, West Indies v England | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-23 | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016234016/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1980S/1985-86/ENG_IN_WI/ENG_WI_T5_11-16APR1986.html | url-status = dead }}</ref> ಆದರೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಹೊಗಾರ್ಡ್‌]] ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿದ ಚೆಂಡು [[ವೈಡ್‌]] ಆದ ಕಾರಣ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಅದರಿಂದ ರನ್‌ ಗಳಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/272887.html | title = 'Viv deserves fastest hundred' - Gilchrist |date=2006-12-16 | author = English, Peter | accessdate = 2007-02-22 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ತಮ್ಮ "ಬಿಡುಬೀಸಿನ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್" ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ನಾಯಕ ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್ ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕಕೊರತೆಯ ಫಲ ಎಂದು ನಂತರ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಡಿಕ್ಲೇರ್ ಮಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತ್ವರಿತ ರನ್ ಹೊಡೆಯುವುದು ''ಬೇಡ'' ವೆಂದು ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಅವರಿಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://www.smh.com.au/articles/2006/12/16/1166162375651.html | title = Wrong end of Gilly's stick |date=2006-12-17 | author = Brown, Alex | publisher = [[Sydney Morning Herald]] | accessdate = 2007-02-22 }}</ref> [[2006-07ರ ಆಷಸ್‌ ಸರಣಿ]]ಯು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಾಗ ಅವರು ಒಂದು ಶತಕ ಮತ್ತು ಎರಡು ಅರ್ಧ ಶತಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 45.80 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ ರೇಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ 229 ರನ್‌ ಹೊಡೆದಿದ್ದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಈ ಸರಣಿಯ ಐದೂ ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸದೆಬಡಿದು ಆಷಸ್‌ ಪುನಃ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2006-07/ENG_IN_AUS/STATS/ENG_IN_AUS_NOV2006-FEB2007_TEST_AVS.html | title = The Ashes, 2006-07 Test Series Averages | accessdate = 2007-03-08 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2006-12-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061230152013/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2006-07/ENG_IN_AUS/STATS/ENG_IN_AUS_NOV2006-FEB2007_TEST_AVS.html | url-status = dead }}</ref> ಇದು ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಅಸಂಗತ ಸರಣಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ತಮ್ಮ ಇತರೆ ಮೂರು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರನ್‌ ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="o" /> ಎರಡೂ ಆಷಸ್‌ ಸರಣಿಗಳ ನಡುವೆ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಸರಾಸರಿಯು ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಶತಕದೊಂದಿಗೆ ಕೇವಲ 25 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="o" /> ಆದರೆ, [[2006-07ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸರಣಿ‌]]ಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡವು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಕಳಫೆ ಫಲಿತಾಂಶದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 22.20ರ ಸರಾಸರಿ ಗಳಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="o" /> ತನ್ನ ಎಂಟು ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡವು ಏಳರಲ್ಲಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref name="o" /> ಆದರೆ ಎರಡು ಫೈನಲ್ ಜಯಗಳಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2006-07/OD_TOURNEYS/CBS/STATS/CBS_JAN-FEB2007_ODI_AVS_AUS.html | title = Commonwealth Bank Series, 2006-07 Averages, Australia | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-03-08 }}</ref> ಮೊದಲ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 60 ಮತ್ತು 61 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ನಂತರದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 30ರ ಗಡಿ ದಾಟಲಿಲ್ಲ.<ref name="o" /> ನಂತರ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮೂರು ODIದ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಅಡಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/nzvaus/content/story/279668.html | title = Ponting and Gilchrist to rest - Hussey to lead Australia for New Zealand tour |date=2007-02-09 | accessdate = 2007-03-08 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಈ ಸರಣಿಯ ಮೂರೂ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೋತಿತು. [[2007ರ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] ಗಾಗಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://cricketworldcup.indya.com/event/teams/australia.htm | title = ICC Cricket World Cup 2007 West Indies - Australia Squad | accessdate = 2007-03-08 | author = ICC | archive-date = 2007-03-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070305223806/http://cricketworldcup.indya.com/event/teams/australia.htm | url-status = dead }}</ref> ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ, ತಾವು 2007 ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ನಂತರ ಆಟಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/other_international/australia/4786167.stm | title = Gilchrist set to work on batting |date=2006-08-12 | publisher = [[BBC Sport]] | accessdate = 2007-02-23 }}</ref> ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಿಸಿ ಇನ್ನೂ ಆಟವಾಡುವ ಬಯಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.theage.com.au/news/news/gilchrist-has-no-plans-to-call-it-quits/2006/12/21/1166290679279.html | title = Gilchrist has no plans to call it quits |date=2006-12-22 | author = Burrow, Vanessa; Brown, Alex; Marshallsea, Trevor | publisher = The Age | accessdate = 2007-02-23 }}</ref> ===2007ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌=== {{Main|2007 Cricket World Cup}} ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ತಂಡ ತಮ್ಮ 2007ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಶುಭಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಗ್ರೂಪ್‌ ಎದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]]‌,<ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/wc2007/engine/current/match/247458.html | title = ICC World Cup - 2nd Match, Group A, Australia v Scotland | accessdate = 2007-03-14 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಆರಂಭಿಕ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="o" /> ಸೂಪರ್‌8 ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತನ್ನ ಆರೂ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು-ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಗೆಲುವಿನ ಅಂತರವು 80ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಥವಾ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀರಿತು.<ref name="o" /> ಸೂಪರ್‌-8 ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಮರುಪಂದ್ಯವಾಡಲು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಅಡಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಆದರು. ಆರಂಭಿಕ [[ಪವರ್‌ಪ್ಲೇ]] ಅವಧಿಯ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[ಬಿರುಸಿನ ಹೊಡೆತಗಳ]] ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಿ ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರೂಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಸಾಫಲ್ಯ ಕಂಡುಕೊಂಡು, 46, 57 ಮತ್ತು 42 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ಸೂಪರ್ 8 ಹಂತದ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಪಲರಾದರೂ ಮಳೆಯ ಕಾರಣ ಕಡಿಮೆ ಓವರುಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿದ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ವಿರುದ್ಧ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅರ್ಧಶತಕ ಗಳಿಸಿ (ಅಜೇಯ 59)ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ 10 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಲು ನೆರವಾದರು. ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಕೋರ್‌ ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] ವಿರುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ಸೂಪರ್‌-8 ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡರು.<ref name="o" /> ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ ಒಂದು ರನ್‌ಗೆ ಔಟ್‌ ಆದರು. ಆದರೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಏಳು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref name="o" /> ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಕ್ಯಾಚ್‌ ಹಿಡಿದರು. ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಔಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಮವಾಗಿಸಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ [[ಕುಮಾರ್‌ ಸಂಗಕ್ಕರ]]ರ ನಂತರ ಇವರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕ್ಯಾಚ್‌ ಪಡೆದು ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಯಾಚ್‌ ಹಿಡಿದ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆದರು. ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ವಿರುದ್ಧ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರಿಗೆ ಸತತ ಮೂರನೆಯ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧಶತಕ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಇದು ಮೂರನೆಯ ಬಾರಿ.<ref name="o" /> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 104 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 149 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ 13 ಬೌಂಡರಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳಿದ್ದವು. ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಕೋರ್‌ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಯಕ ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್‌ 2003 ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದ 140ರ ಸ್ಕೋರ್‌ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಗೆದ್ದಿತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ [[ಪಂದ್ಯದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ]]ರಾದರು. ತರುವಾಯ ಅಡಾಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ತಮ್ಮ ಕೈಚೀಲದೊಳಗೆ ಒಂದು ಸ್ಕ್ವಾಷ್‌ ಚೆಂಡನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಿದರೆಂಬ ವಿವಾದದ ಹೊಗೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web | url = http://www.news.com.au/story/0,23599,21671078-2,00.html | title = Legality of Gilchrist's innings questioned | accessdate = 2007-05-15 | publisher = news.com.au |date=2007-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070508041135/http://www.news.com.au/story/0,23599,21671078-2,00.html|archivedate=2007-05-08}}</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಆಟದ ನಿಯಮ ಅಥವಾ ಕ್ರೀಡಾಮನೋಭಾವದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಕೈಚೀಲಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ರೂಪಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು MCC ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite web | url = http://www.dawn.com/2007/05/09/spt7.htm | title = Adam Gilchrist's use of squash ball Legal: MCC | accessdate = 2008-02-15 | publisher = dawn.com |date=2007-05-09 }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಆತಿಥ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉದ್ಘಾಟನಾ[[ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಆಡಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 33.80 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 169 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಡರ್ಬನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತಿತು.<ref name="o" /> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾದ ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳ ODI ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಅತಿಥೇಯ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ 4-2 ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ 34.66 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 208 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ಅವರು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ 67 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿಯನ್ನು 2-0 ಅಂತರದಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿತು.<ref name="o" /> ===ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ=== 26 ಜನವರಿ 2008ರಂದು, ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ [[2007-08 ಋತುವಿನ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿ]]ಯ (ಆಡಿಲೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ) ನಾಲ್ಕನೆಯ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಋತುವಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಾವು ನಿವೃತ್ತರಾಗುವುದಾಗಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="retirement">{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/ausvind/content/current/story/333484.html | title = Gilchrist announces his retirement | date = 2008-01-26 | accessdate = 2008-01-26 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಭಾರತದ ಎರಡನೆಯ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕಾಲ ಬೆನ್ನಿನ ಗಾಯದ ಕಾರಣ [[ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್‌]] ಮೈದಾನದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಅಡಾಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ತಮ್ಮ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವೃತ್ತಿಯ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ದಿನಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>[http://content-aus.cricinfo.com/ausvind/engine/current/match/291354.html?innings=3;view=commentary 2007-08 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿಲೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ-ಭಾರತ ನಡುವಣ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಎರಡನೆಯ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಕ್ರಿಕ್ ಇನ್ಫೊ ವೀಕ್ಷಕವಿವರಣೆ]</ref> ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಭಾರತ ಡ್ರಾ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಗಳಿಸಿದ 14 ರನ್‌ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ 379ರ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ ಕ್ಯಾಚನ್ನು [[ವೀರೇಂದ್ರ ಸಹ್ವಾಗ್‌]] ವಿಕೆಟ್ ಹಿಂದೆ ಕ್ಯಾಚ್ ನೀಡಿದಾಗ ಹಿಡಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/7212527.stm | title = Sehwag denies Gilchrist final win | date = 2008-01-28 | accessdate = 2008-01-28 | publisher = [[BBC News]] }}</ref> ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು 21.42 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 150 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref name="o" /> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿದ್ದ [[ಜಾನ್‌ ಬುಕನಾನ್‌]]ರ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯಿದ್ದದ್ದು ಹೀಗೆ: 'ಕಳೆದ ವರ್ಷ [[ಗ್ಲೆನ್‌ ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ]], [[ಶೇನ್‌ ವಾರ್ನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಸ್ಟಿನ್ ಲ್ಯಾಂಗರ್‌]] ನಿವೃತ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ನಿವೃತ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಿದೆ.' ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಕೆವಿನ್‌ ರುಡ್‌]] ತಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರನ್ನು ಕೋರಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/other_international/australia/7212649.stm | title = Where next for Australia? | date = 2008-01-28 | accessdate = 2008-01-28 | publisher = [[BBC News]] }}</ref> ಅಡಾಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆಡಿಲೇಡ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದ ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ [[ವಿವಿಎಸ್‌ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್‌]] ಹೊಡೆದ ಚೆಂಡನ್ನು ಕ್ಯಾಚ್‌ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ತಾವು ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ನಂತರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. 'ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಅಂಚ'ನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡೆನೆಂದು ತಮಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/7212681.stm | title = Error convinced Gilchrist to quit | date = 2008-01-28 | accessdate = 2008-01-28 | publisher = [[BBC News]] }}</ref> ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವಿದಾಯಗಳ ಸಾಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ODI ಸರಣಿಯ ಬೇಸಿಗೆ ಆಟವನ್ನು ಅವರು ಆಡಿದರು.ಆದರೆ [[2007-08 ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸರಣಿ]]ಯ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು 2-0ಯಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ನಿರಾಶೆ ಕವಿಯಿತು.<ref>[http://www.espnstar.com/cricket/indvaus/newsdetails.cmd?id=7031095 CBS AUS vs IND: ಯೂತ್‌ಫುಲ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಾಮ್ಟ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಗುಡ್‌ಬೈ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511151446/http://www.espnstar.com/cricket/indvaus/newsdetails.cmd?id=7031095 |date=2008-05-11 }}; ESPNStar; 2008-03-05</ref> ಫೈನಲ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ ಏಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ದ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನೆಲ ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008ರಂದು ನಡೆದ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 118 ರನ್ ಗಳಿಸಿ ಪಂದ್ಯ ಪುರುಷೋತ್ತಮರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/7246330.stm ''ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಪೈರ್ಸ್‌ ಆಸೀಸ್‌ ಟು ವಿನ್'' ] [[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]] 15 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು.</ref> ಅವರು 322 ರನ್‌ಗಳನ್ನು 32.20 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="o" /> ===ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರಿಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌ === ಹೈದರಾಬಾದ್‌-ಮೂಲದ [[ಡೆಕನ್‌ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್‌]] ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಗುತ್ತಿಗೆಯ ಆಟಗಾರರಾಗಿ, ಆರಂಭಿಕ ಋತುವಿನ ಆಟಗಾರರ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ US$700,000 ಮೌಲ್ಯದ ಗುತ್ತಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ಆರಂಭಿಕ 2008 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಡೆಕನ್‌ರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇವಲ 42 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ IPLನ ಅತಿವೇಗ ಶತಕವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಮುಂಬಯಿ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜಯ ಸಂಪಾದಿಸಿತು. IPLನ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಉಳಿದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಕಾಯಂ ನಾಯಕ [[VVS ಲಕ್ಷ್ಮಣ್‌]] ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ [[ಡೆಕನ್‌ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್‌]] ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡೇ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಡೆಕನ್‌ ತಂಡವು ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಬೇಕಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತರಬೇತುದಾರ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ಸಹಆಟಗಾರ [[ಡಾರೆನ್‌ ಲೆಹ್ಮನ್‌]] ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರನ್ನು ಡೆಕನ್‌ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ನಾಯಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ತಂಡವು ಶುಭಾರಂಭ ಮಾಡಿ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಆದರೆ ಅದು ಎಡವಿ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಹತ್ತು ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾಯಿತು. ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮುಗಿದಾಗ ಡೆಕ್ಕನ್‌ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ [[ಡೆಲ್ಲಿ ಡೇರ್ ಡೆವಿಲ್ಸ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ಕೇವಲ 35 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 85 ರನ್‌ ಚಚ್ಚಿ ತಮ್ಮ ತಂಡವನ್ನು ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಯಲ್‌ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಔಟ್‌ ಆದರೂ, ಡೆಕನ್‌ ಕೇವಲ ಆರು ರನ್‌ಗಳ ರೋಮಾಂಚಕ ಜಯ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಪುರುಷೋತ್ತಮರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರು IPLನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡೂ ಋತುಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟು 931 ರನ್‌ ಹೊಡೆದಿದ್ದಾರೆ. == ಆಟದ ಶೈಲಿ == [[File:Strauss dismissal.jpg|right|200px|thumb|2005ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಶೇನ್‌ ವಾರ್ನ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌ಗೆ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭಂಗಿ. ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌.]] ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಅಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ಅಮೋಘ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ [[1999]], [[೨೦೦೩|2003]] ಮತ್ತು [[2007 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌]]ಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC99/SQUADS/WC99_AUS-SQUAD.html | title = 1999 World Cup in England, Australia Squad | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC2003/SQUADS/WC2003_AUS-SQUAD.html | title = 2003 World Cup in South Africa, Australia Squad | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಸರಾಸರಿಯು 40ರ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿರುವುದು ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಹಳ ಮೇಲ್ಮುಖದ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Ave" /> ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಸರಾಸರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು 45ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Ave">{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/STATS/TESTS/BATTING/TEST_BAT_HIGHEST_AVS.html | title = Test Career Highest Batting Averages | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 | archive-date = 2007-03-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070316140021/http://uk.cricinfo.com/db/STATS/TESTS/BATTING/TEST_BAT_HIGHEST_AVS.html | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರತಿ 100 ಚೆಂಡುಗಳಿಗೆ 82 ರನ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ರೇಟ್(ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಂಕಿಅಂಶ)ವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಂಕಿಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಮಿಶ್ರಣವುಳ್ಳ ಇವರ ಆಟದಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸೃಜನಶೀಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://content-aus.cricinfo.com/ci/content/story/142892.html | title = Wisden rates Gilchrist the fastest scorer ever | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-10-18 }}</ref> ಅವರು ಅಸಾಧಾರಣ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಕೌಶಲ್ಯವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದರೆ[[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ]] ತಂಡದ [[ಡ್ಯಾರೆನ್‌ ಬೆರ್ರಿ]] 1990ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 2000ದ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಎಂದು ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/player/4137.html | title = Player profile &ndash; Darren Berry | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.theage.com.au/articles/2004/03/16/1079199224548.html?from=storyrhs | title = Berry bows out as Vics grab the glory | publisher = The Age |date=2004-03-17 | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> ಪರಿಪೂರ್ಣ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಎನಿಸಲು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಎತ್ತರದ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅವರಿಗೆ ಅನಾನುಕೂಲವಾಗಿರಬಹುದು. ಇತರೆ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವರು ಅಷ್ಟು ಶ್ರೇಷ್ಠರೆನಿಸದಿದ್ದರೂ, ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಲೆಗ್‌ಸ್ಪಿನ್ ಮಾಂತ್ರಿಕ]] [[ಶೇನ್‌ ವಾರ್ನ್‌]] ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪಿಂಗ್‌‌ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹಲವು ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಕೆಲವು ಕ್ಯಾಚಿಂಗ್ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು 'ಬೈ'ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದುಂಟು. [[ಅಲೆಕ್‌ ಸ್ಟಿವರ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಕ್‌ ಬೌಷರ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ODIವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳನ್ನು (6) ಹಿಡಿದಿರುವ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಐದು ಬಾರಿ ಈ ಸಾಧನೆಗೈದಿದ್ದಾರೆ. 2008 CB ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಸಾಧನೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://stats.cricinfo.com/australia/content/records/283828.html | title = One Day International Records - Most Catches in an Innings | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-10-18 }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಆರು [[ಔಟ್‌]]ಮಾಡಿ ಅದೇ ODIದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅರ್ಧಶತಕ ಹೊಡೆದಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಈ ರೀತಿಯ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಇವರು ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://stats.cricinfo.com/australia/content/records/315604.html | title = One Day International Records - A fifty and five dismissals in an innings | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-10-18 }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 2005ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಓಲ್ಡ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಫರ್ಡ್‌]] ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ್ದ ಅಲೆಕ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌ರ 4,540 ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/engvaus/content/story/215867.html | title = Taking an unfamiliar route |date=2005-08-12 | author = English, Peter | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-23 }}</ref> ಅಂಕಿ ಅಂಶದ ಪ್ರಕಾರ,ಪ್ರಸಕ್ತ ODIಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು 400 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 53 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳು, ಒಟ್ಟು 453 ಔಟ್‍‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಯಶಸ್ವೀ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮಾರ್ಕ ಬೌಷರ್‌, 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಔಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bestODIkeeper">{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/FIELDING/ODI_FIELD_MOST_DISMISS.html | title = ODI Career Most Fielding Dismissals | accessdate = 2007-10-18 | publisher = [[Cricinfo]] | archive-date = 2004-06-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20040617142735/http://uk.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/FIELDING/ODI_FIELD_MOST_DISMISS.html | url-status = dead }}</ref> == ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು == 'ತಾವು ಖಚಿತವಾಗಿಯೂ ಔಟಾಗಿದ್ದೇವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅಂಪೈರ್‌ರ ತೀರ್ಪಿಗಾಗಿ ಕಾಯದೆ(ಅಥವಾ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ), ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ತಾವಾಗಿಗೇ "[[ನಡೆದು]]" ಅಂಕಣದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಬೇಕೆ ಎಂಬುದು ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. [[2003 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌]] ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ನಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ, ಅಂಪೈರ್ ಔಟ್‌ ಇಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರೂ ಸಹ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಅಂಕಣದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಹೊತ್ತಿಸಿದರು.<ref name="WCWalk">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport3/cwc2003/hi/newsid_2860000/newsid_2860000/2860007.stm | title = Walking on a blue moon |date=2003-03-18 | author = Brett, Oliver | accessdate = 2007-02-21 | work=BBC News}}</ref> ಅಂದಿನಿಂದಲೂ, ತಾವು ಔಟ್‌ ಎಂದು ತಮಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಅಥವಾ ಸುಸಂಗತವಾಗಿ ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಎಂದು ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಯಂಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/cbs/content/story/213757.html | title = Gilchrist wants to keep walking |date=2005-07-19 | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-21 }}</ref> ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="WCWalk" /><ref name="BangWalk">{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/natwestseries/content/story/212374.html | title = Ponting surprised by Gilchrist the walker | publisher = [[Cricinfo]] |date=2005-07-01 | accessdate = 2007-02-21 }}</ref> [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ್ದುಂಟು, ಆದರೆ, ಅವರ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಚೆಂಡಿಗೆ ತಾಗಿದ್ದನ್ನು TV ಮರುಪ್ರಸಾರಗಳು ದೃಢಪಡಿಸಲು ವಿಫಲವಾದವು. ಅಂತಹ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕ್ಯಾಚ್‌ ಮೂಲಕ ಔಟ್‌ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="BangWalk" /> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಮಾಜಿ ಹಾಗೂ ಹಾಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳ ನಡುವಣ ಚರ್ಚೆ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿತು.<ref name="Walking">{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/cbs/content/story/141595.html | title = On walking | author = Kesavan, Mukul |date=2004-11-11 | accessdate = 2007-02-21 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ತಾವು ನಿರ್ಗಮಿಸುವವನಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿರ್ಗಮಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ಗಮಿಸದಿರುವ ವಿಚಾರವು ಇತರೆ ಆಟಗಾರರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು ಎಂದು [[ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್‌]] ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/cbs/content/story/130529.html | title = Don't walk, Ponting urges team-mates | author = Swanton, Will | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-21 |date=2003-03-19 }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಇತರೆ ಉನ್ನತ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಾವು ನಿರ್ಗಮಿಸುವವರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, [[2004ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ]] ವಿರುದ್ಧದ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಾದ [[ಜೇಸನ್‌ ಜಿಲೆಸ್ಪಿ]]ಮತ್ತು [[ಮೈಕಲ್‌ ಕ್ಯಾಸ್ಪ್ರೊವಿಕ್ಜ್‌]] ತಾವು ಔಟ್‌ ಎಂದೆನಿಸಿದಾಗ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ್ದರು.<ref name="walking">{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/cbs/content/story/142415.html | title = Learning to walk | author = English, Peter |date=2004-10-14 | accessdate = 2007-02-20 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ನಾಯಕ [[ಸ್ಟೀಫೆನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್‌]], ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ "ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ದಂಡಯಾತ್ರೆ" ನಡೆಸಿದ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದ್ದರು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡದ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ,<ref name="NZwalk">{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/cbs/content/story/141874.html | title = Fleming accuses Gilchrist of walking 'crusade' |date=2004-11-22 | accessdate = 2007-02-21 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ [[ಕ್ರೇಗ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ಮಿಲನ್‌]], [[ಜೇಸನ್‌ ಜಿಲೆಸ್ಪಿ]] ಚೆಂಡೆಸೆತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟಿನ ತುದಿಗೆ ತಾಕಿದಂತೆ ಕಂಡ ಚೆಂಡನ್ನು ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಚ್‌ ಹಿಡಿದ ನಂತರ ಮ್ಯಾಕ್ಮಿಲನ್‌ ನಿರ್ಗಮಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref name="NZwalk"/> ಆಟಗಾರರ ಕ್ಯಾಚ್‌ ಮನವಿಯನ್ನು ಅಂಪೈರ್‌‌ಗೆ ಬ್ಯಾಟಿನ ತುದಿಗೆ ತಾಗಿದ್ದು ಕೇಳಿಸದೇ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ, ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕ್ರೇಗ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟಿನ ತುದಿಗೆ ತಾಕಿದ ಬಗ್ಗೆ ಚುಚ್ಚಿದರು. ಕ್ರೇಗ್‌ ಮೆಕ್ಮಿಲನ್‌ರ ಸಿಟ್ಟಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಟಂಪ್‌ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್‌ ಮೂಲಕ ಕೇಳಿತು - 'ಗಿಲ್ಲಿ, ನಿನ್‌ ರೀತಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಿರ್ಗಮಿಸಲ್ಲ... ಎಲ್ಲರೂ ನಿರ್ಗಮಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ..!' <ref name="NZwalk" /> ಆದರೆ ಈ [[ಮೂದಲಿಕೆ]]ಯು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರೇಗ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ಮಿಲನ್‌, ಮುಂದಿನ ಚೆಂಡನ್ನು ಆಡಲು ತಪ್ಪಿ[[ಎಲ್‌ಬಿಡಬ್ಲ್ಯೂ]] ಔಟ್‌ ಆಗಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು.<ref name="NZwalk" /> 'ನನ್ನ ನಿಲುವಿಗೆ "ತಂಡದಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯದ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು". ಈ ವಿಚಾರವು ನಮ್ಮ ತಂಡದ ಉಡುಪು ಬದಲಿಸುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಹಿತಕರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಂದಿಡುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಎಂದು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="walkauto">ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್, pp.578–579.</ref> ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತಾವು "ಒಂಟಿ ಭಾವನೆ"ಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ತಂಡಕ್ಕೆ ವಂಚಿಸಿದ ಆರೋಪವನ್ನು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ಮಾಡಲಾಯಿತು ' ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ, ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವಾರ್ಥಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಇತರರು ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕರೆಂದು ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ನನ್ನ ಪರಿಶುದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಿರುವೆನೆಂದು ಅನಿಸಿತು.<ref name="walkauto" /> ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಸ್ಫೋಟಕ್ಕಾಗಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಅಂಪೈರಿಂಗ್ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇದ್ದವು.<ref name="SAFine">{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/australia/content/story/234409.html | title = Gilchrist fined for dissent | publisher = [[Cricinfo]] |date=2006-01-25 | accessdate = 2007-02-21 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/in_depth/2001/india_v_australia/1247262.stm | title = McGrath and Gilchrist fined | publisher = [[BBC Sport]] |date=2001-03-28 | accessdate = 2007-02-21 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/srilanka/content/story/137027.html | title = Gilchrist fined for dissent, but Symonds cleared | publisher = [[Cricinfo]] |date=2004-02-24 | accessdate = 2007-02-21 }}</ref> ಜನವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ತಂಡ ವಿರುದ್ಧ ODIವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪಂದ್ಯ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ 40%ರಷ್ಟು ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="SAFine" /><ref>{{cite web |title = 2006: Penalties imposed on players for breaches of ICC Code of Conduct |url = http://www.icc-cricket.com/icc/rules/penalties/2006.html |publisher = [[International Cricket Council]] |accessdate = 2007-01-30 |archive-date = 2007-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070220095818/http://www.icc-cricket.com/icc/rules/penalties/2006.html |url-status = dead }}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 2004ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಸಹವರ್ತಿ [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಸಿಮಂಡ್ಸ್‌]]ರಿಗೆ ಔಟ್‌ ನೀಡಿದಾಗ, ಅಂಪೈರ್‌ [[ಪೀಟರ್‌ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳಿಸುವಂತೆ ವಾಗ್ವಾದ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news | first = Michael | last = Donaldson | title = CRIK: Gilly could be in hot water | work = Sports Newswires | publisher = [[Australian Associated Press]] | date = 2004-02-24 | accessdate = 2008-02-18 | quote = The replays show Gilchrist firing some heated words at Manuel when he raised his finger to signal Symonds' dismissal for 10. }}</ref> ವಾಗ್ವಾದ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ನಂತರ ಪೀಟರ್‌ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್‌ ತಮ್ಮ ಸಹವರ್ತಿ ಅಂಪೈರ್‌ [[ಬಿಲ್ಲಿ ಬೌಡನ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮೊದಲಿನ ತೀರ್ಪನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಸಿಮಂಡ್ಸ್‌ ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾಗಲು ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/137018.html | title = A fine gesture that will strengthen the game | author = Austin, Charlie |date=2004-02-23 | accessdate = 2007-02-26 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಆಫ್‌ಸ್p.್ನರ್‌ [[ಮುತ್ತಯ್ಯ ಮುರಳಿಧರನ್‌]]ರ ಬೌಲಿಂಗ್ ಶೈಲಿಯ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆ ಬಗ್ಗೆ 2002ರಲ್ಲಿ, ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ ವಾಗ್ದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Gilchrist questions Murali action">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/2009911.stm | title = Gilchrist questions Murali action | publisher = [[BBC Sport]] |date=2002-05-27 | accessdate = 2007-03-07 }}</ref> ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು<ref name="Gilchrist questions Murali action"/>"ಹಾನಿಕರವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ"ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಟಗಾರರ ನಡವಳಿಕೆ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೆಂದು ಕಂಡುಬಂತು.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/australia/content/story/120116.html | title = Adam Gilchrist reprimanded by ACB Code of Behaviour Commission | author = ACB | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-03-07 |date=2002-05-30 }}</ref> ಹಿಂದಿನ 2003 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ [[ರಷೀದ್‌ ಲತೀಫ್‌]]ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಜನಾಂಗೀಯ ನಿಂದನೆ ಮಾಡಿದರೆಂದು ರಷೀದ್‌ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದ್ದರು. ಪಂದ್ಯದ ರೆಫರೀ [[ಕ್ಲೈವ್‌ ಲಾಯ್ಡ್‌]] ರಷೀದ್‌ ಲತೀಫ್‌ರನ್ನು ಈ ಆರೋಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಆಪಾದನೆ ಹೊರಿಸಿದ್ದ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.buzzle.com/editorials/2-13-2003-35453.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-22 |archive-date=2009-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090529043620/http://www.buzzle.com/editorials/2-13-2003-35453.asp |url-status=dead }}</ref> == ದಾನಧರ್ಮ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳು == ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಿಷನ್‌]] ಎಂಬ ಧರ್ಮದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.worldvision.com.au/media/mediarelease.asp?id=310 | title = Adam Gilchrist goes into bat for Child Rescue | date = 2006-12-22 | accessdate = 2007-02-20 | publisher = [[World Vision]] | archive-date = 2007-09-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070901172758/http://www.worldvision.com.au/media/mediarelease.asp?id=310 | url-status = dead }}</ref> ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಸಾಧನೆಯ ಕಾರಣ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಿತೃವಿಯೋಗವಾದ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2181332.cms | title = Gilchrist to sponsor Mumbai maid's kid |date=2006-10-17 | accessdate = 2007-05-07 | publisher = [[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] }}</ref> 2005ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವೃತ್ತಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ನಂತರ ತಮ್ಮ ತಂಡದ ಪರ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ ಆಡಿರೆಂದು [[ಬೊಸ್ಟನ್ ರೆಡ್‌ ಸಾಕ್ಸ್‌]] ಎಂಬ [[US ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]] ತಂಡವು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರಿಗೆ ಆಮಂತ್ರಣ ನೀಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://www.sportal.com.au/cricket.asp?i=news&id=64252 | title = Red Sox flag interest in Gilchrist | accessdate = 2007-02-20 | date = 2005-04-06 | publisher = ABC Sport | archive-date = 2006-08-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060818044648/http://www.sportal.com.au/cricket.asp?i=news&id=64252 | url-status = dead }}</ref> ಆದರೆ, ಅವರು 2007 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಆಡಲು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ, 2008ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/wc2007/content/player/5390.html | title = World Cup 2007 Squads - Australia - Adam Gilchrist | accessdate = 2007-03-07 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ [[ನೈನ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌]]ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು.<ref name="nine network">{{cite web|first=David|last=Knox|title=Gilchrist signs with Nine |url=http://www.tvtonight.com.au/2008/03/gilchrist-signs-with-nine.html|publisher=tvtonight.com.au|date=2008-03-02|accessdate=2008-03-03}}</ref> ಪುನಾರಂಭಗೊಂಡ ''[[ವೈಡ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ವೀಕೆಂಡ್‌ ಎಡಿಷನ್‌]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆವರ್ತನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಹ-ನಿರೂಪಣೆಯ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ. ಮಾರ್ಚ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref name="nine network" /> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನೈನ್‌ ವಾಹಿನಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳ ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವರು.<ref name="nine network" /> ಮುಂಬರಲಿದ್ದ ಫೆಡರಲ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ತ್‌ನ [[ಡಿವಿಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್‌]](ಪರ್ತ್ ಉತ್ತರ ಉಪನಗರ) ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಆಡಳಿತ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಲೇಬರ್‌ ಪಾರ್ಟಿ]] ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಂಡಿಸಿತು.<ref>"ಇನ್ಸೈಡ್‌ ಕವರ್‌", ''ದಿ ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌'', 14 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2009</ref> ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್‌ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷ [[ಲಿಬರಲ್‌ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಧ್ಯದ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ದಿನ]]ದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಇನ್ಯಾವುದಾದರೂ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು 2008ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಸಧ್ಯದ ದಿನಾಂಕವು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವಸಾಹತನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಅವರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="ausday">{{cite web|title=Andrew Gilchrist backs debate to move Australia Day|url=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,24967251-662,00.html|publisher=news.com.au|date=2009-01-27|accessdate=2009-03-15|archiveurl=https://archive.today/20121231013709/http://www.heraldsun.com.au/news/gilly-backs-australia-day-debate/story-e6frf7jo-1111118672763|archivedate=2012-12-31|url-status=live}}</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಎಡಪಂಥೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯುಳ್ಳವರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ನಾಯಕ [[ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್‌]] ತಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ನಾಯಕನ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರ ಉಪನಾಯಕರು ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌]]ರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದುವ ಅಬಿರುಚಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>ಪಾಂಟಿಂಗ್‌, ಆರ್‌: ''ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ಸ್‌ ಡೈರಿ 2006'', p75, 2006</ref> == ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ == 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ''ಟ್ರೂ ಕಲರ್ಸ್‌'' ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು. [[ಹರಭಜನ್‌ ಸಿಂಗ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಆರೋಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಮಂಕೀಗೇಟ್‌]] ವಿವಾದದ ಕುರಿತು,ಅವರು ಹೇಳಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ [[ಸಚಿನ್‌ ತೆಂಡುಲ್ಕರ್‌]]ರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="autobio" /><ref name="g588">ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್, p. 588.</ref> ಹರಭಜನ್‌ [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಸಿಮಂಡ್ಸ್‌]]ಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದರು ಎಂಬುದು ತಮಗೆ ಕೇಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮೊದಲ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಚಿನ್‌ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳಿದರು. ಸಚಿನ್‌ ಕೂಗಳತೆಗಿಂತಲೂ ದೂರವಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸಚಿನ್ ಹೇಗಿದ್ದರೂ "ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಖಂಡಿತ" ಎಂದು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಈ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="autobio" /><ref name="g588" /> ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆಯ ವಿಚಾರಣಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಮಂಡ್ಸ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಅಶ್ಲೀಲವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಹರಭಜನ್‌ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಚಿನ್‌ ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಈ ವಿಚಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಒಂದು 'ಪ್ರಹಸನ'ವಷ್ಟೇ ಎಂದು ಅವರು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರು.<ref name="g588" /> ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್ ಕ್ರೀಡಾಮನೋಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಅವರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದರು. "ನಾವು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ದ ಗೆದ್ದ ಬಳಿಕ ಉಡುಪು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಲಾಘವ ಪಡೆಯಲು ಅವರು ಸಿಗಲೇ ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="autobio">{{cite web | url = http://content-www.cricinfo.com/indvaus2008/content/story/375135.html | title = Gilchrist slams Tendulkar in autobiography | author = Cricinfo staff | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2008-10-27 | date = 2008-10-24 | archive-date = 2008-10-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081027111526/http://content-www.cricinfo.com/indvaus2008/content/story/375135.html | url-status = dead }}</ref><ref>ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್, p. 583.</ref> ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಯ ಅಲೆಗಳೆದ್ದವು. ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೂಡಲೆ ತಮ್ಮ ನಿಲುವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ತಾವು ಸಚಿನ್‌ರ ಮೇಲೆ ಸುಳ್ಳಿನ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಸಾಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಬೇಕಾಯಿತು. ಕೈಕುಲುಕಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಚಿನ್‌ರನ್ನು 'ಕ್ರೀಡಾ ಮನೋಭಾವವಿಲ್ಲದವರು' ಎಂದು ಜರಿದಿರುವ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.<ref name="autobio" /><ref>'[ನೌಹಿಯರ್ ಡಿಡ್ ಐ ಅಕ್ಯೂಸ್ ಸಚಿನ್ ಆಫ್ ಲೈಯಿಂಗ್']http://content-www.cricinfo.com/australia/content/story/375276.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081029172344/http://content-www.cricinfo.com/australia/content/story/375276.html |date=2008-10-29 }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ ಸಚಿನ್‌ ತೆಂಡುಲ್ಕರ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನನ್ನನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಲ್ಲದವರಿಂದ ಆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬಂದವು. ಅವರು ಹಿಡಿತವಿಲ್ಲದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ನನಗನಿಸುತ್ತದೆ... ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸೋತ ನಂತರ ಅವರ ಕೈಕುಲುಕಿದವರಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಮೊದಲು ಎಂದು ನಾನು ಅವರಿಗೆ ನೆನಪು ಮಾಡಿದೆ.' <ref>{{cite web | url = http://www.smh.com.au/news/sport/cricket/gilly-doesnt-know-me-tendulkar/2008/10/28/1224956038870.html | title = Gilly doesn't know me: Tendulkar | author = | publisher = [[Sydney Morning Herald]] | accessdate = 2008-10-29 |date=2008-10-29 }}</ref> ಮುರಳಿಧರನ್‌ ಪುನಃ ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ICCಯನ್ನು ಈ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ; ತಾವು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ICC ಚೆಂಡೆಸೆತದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿತು ಎಂದು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ನಿಯಮದ ಬದಲಾವಣೆಯು 'ಕುದುರೆಯ ಲದ್ದಿಯ ರಾಶಿ, ಇವೆಲ್ಲ ಅಸಂಬದ್ಧ' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/australia/content/current/story/376899.html | title = Muralitharan's action not clean | author = Cricinfo staff | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2008-11-04 |date=2008-11-04 }}</ref><ref name="chuckauto">ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್, pp. 317–319.</ref> ಮುರಳಿಧರನ್‌ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಧಿಕಾರವರ್ಗವು ಬೌಲರ್ ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ನ್ಯಾಯಬದ್ಥತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಜನಾಂಗೀಯ ಹಾಗೂ ಬಿಳಿಯರು ದ್ವೇಷಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದರಿಂದ ICC ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು.<ref name="chuckauto" /><ref>{{cite web | url = http://cricketnext.in.com/news/gilchrists-publicity-gimmicks-target-murali/35334-13-single.html | title = Gilchrist's publicity gimmicks target Murali | author = Press Trust Of India | publisher = Press Trust Of India | accessdate = 2008-11-04 | date = 2008-11-11 | archive-date = 2008-12-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081210045503/http://cricketnext.in.com/news/gilchrists-publicity-gimmicks-target-murali/35334-13-single.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ, 'ತಾವು ಮುರಳಿಧರನ್‌ ಮುತ್ತು ಸಚಿನ್‌ರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ತಮ್ಮದೇ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಚ್ಯುತಿ ತಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ' ಎಂದು ಮಾಜಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ನಾಯಕ [[ಮರ್ವನ್‌ ಅಟಪಟ್ಟು]] ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://cricket.ndtv.com/cricket/ndtvcricket/cricketstory.aspx?id=SPOEN20080071641&site=ndtv | title = Gilchrist has tarnished his own image: Atapattu | author = Press Trust Of India | publisher = Press Trust Of India | accessdate = 2008-11-06 | date = 2008-11-11 | archive-date = 2013-01-04 | archive-url = https://archive.today/20130104021549/http://cricket.ndtv.com/cricket/ndtvcricket/cricketstory.aspx?id=SPOEN20080071641&site=ndtv | url-status = dead }}</ref> == ಸಾಧನೆಗಳು == ===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== ವರ್ಷದ ವಿಸ್ಡೆನ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟಗಾರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 2002ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಒಬ್ಬರು.<ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154367.html | title = CRICKETER OF THE YEAR 2002, Adam Gilchrist | author = Wisden | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> 2003 ಮತ್ತು 2004 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ವರ್ಷದ ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="CricinfoBio" /> 2003ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಅಲ್ಯಾನ್‌ ಬಾರ್ಡರ್‌ ಪದಕ]] ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/128196.html | title = Gilchrist wins the Allan Border Medal | author = Salvado, John |date=2003-01-28 | accessdate = 2007-02-20 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ [[ರಿಚಿ ಬೆನಾಡ್‌ರ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ XI]] ತಂಡದ ಆಟಗಾರರ ಪೈಕಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟಗಾರ ಎನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/india/content/story/135375.html | title = Murali misses out in Benaud's Greatest XI | accessdate = 2007-02-20 |date=2004-08-23 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಮುಂಚಿನ 2004-05 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[ACC]] ಏಷ್ಯನ್‌ XI ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ಧರ್ಮದತ್ತಿ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಅವರು [[ICC ವಿಶ್ವ XI]] ತಂಡದ ಪರ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite web | url = http://aus.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/OTHERS/TSUNAMI/TSUNAMI_ICC-XI-SQUAD.html | title = World Cricket Tsunami Appeal, 2004&ndash;05, One&ndash;Day Internationals, ICC World XI | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017001118/http://aus.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/OTHERS/TSUNAMI/TSUNAMI_ICC-XI-SQUAD.html | url-status = dead }}</ref> ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಇವರು 'ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆದರಿಕೆಹುಟ್ಟಿಸುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌' ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/cbs/content/story/211318.html | title = Gilchrist voted scariest batsman |date=2005-06-17 | accessdate = 2007-02-20 | publisher = [[Cricinfo]] }}</ref> ಇವಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ 'ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ [[ODI]] ತಂಡ'ದಲ್ಲಿ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ [[ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌]] ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2007%5C02%5C28%5Cstory_28-2-2007_pg2_4 | title = Australia names greatest ODI team | accessdate = 2007-03-01 | date = 2007-02-28 | author = [[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] | archiveurl = https://archive.today/20130113095831/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2007%5C02%5C28%5Cstory_28-2-2007_pg2_4 | archivedate = 2013-01-13 | url-status = live }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಕ್‌ಇನ್ಫೊ]] ಆಯೋಜಿಸಿದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಜನರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಕಳೆದ ಒಂದು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ [[ಆಲ್‌ರೌಂಡರ್‌]] ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/allrounder/content/current/story/292544.html | title = Sobers named as Cricinfo's greatest allrounder | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-04-27 }}</ref> [[ಕ್ರಿಕ್ ಇನ್ಫೊ]]ಗಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ XI ತಂಡವೊಂದರಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಅಂಕಣಕಾರರ ಸಮಿತಿಯು ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ===ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ=== ಟೆಸ್ಟ್‌ ವೃತ್ತಿಯ ಆರಂಭ: 1999-2000 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ <ref name="TestDebutScorecard" /> *ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸ್ಕೋರ್‌ ಅಜೇಯ 204 - [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ 2001–2002 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2001-02/AUS_IN_RSA/SCORECARDS/AUS_RSA_T1_22-26FEB2002.html | title = Australia in South Africa, 2001&ndash;02, 1st Test | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಅವರು ಆರು ಬಾರಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು: ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಜಯ, ಒಂದು ಸೋಲು, ಒಂದು ಡ್ರಾ.<ref name="TestCapt">{{cite web | url = http://www.howstat.com/cricket/Statistics/Players/PlayerOverview.asp?PlayerID=2192 | title = Player Profile (Test) &ndash; Adam Gilchrist | author = HowSTAT! | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> *ಟೆಸ್ಟ್‌ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ 100 ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಸಿಕ್ಸರ್‌]] ಹೊಡೆದ ದಾಖಲೆ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name="sixes">{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/STATS/TESTS/BATTING/TRIVIA/BAT_MOST_SIXES_CAREER.html | title = Tests &ndash; Most Sixes in a Career | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> * ಎರಡನೆಯ ಅತಿವೇಗದ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಶತಕದ ದಾಖಲೆ (57 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 100 ರನ್‌)vs ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, 16 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006ರಂದು.<ref>{{cite web | url = http://content-uk.cricinfo.com/ausveng/engine/match/249224.html | title = The Ashes &ndash; 3rd Test, 2006/07 season | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 }}</ref> * ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ ಗಳಿಸಿದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಟ್ ಔಟ್‌ಗಳು (416), 4 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008.<ref name="MostDisTests">{{cite web | url = http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283791.html | title = Records - Test Cricket - Most dismissals in career | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-04 }}</ref> * ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಗಳಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಶತಕಗಳು ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ (17) - 4 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008.<ref name="Most100sTests">{{cite web | url = http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/stats/index.html?class=1;filter=advanced;keeper=1;orderby=runs;runsmin1=100;runsval1=runs;template=results;type=batting | title = StatsGuru - Most Centuries by wicketkeeper - Tests | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-04 }}</ref> {| width="60%" class="wikitable sortable " style="margin:1em auto 1em auto;text-align:right" |- ! colspan="2"| &nbsp; ! colspan="4"| ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌<ref>{{cite web |url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=4176;class=testplayer;filter=basic;team=0;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1999-11-05;start=1999-11-05;enddefault=2007-01-05;end=2007-01-05;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=bat_summary;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype |title=Statsguru &ndash; AC Gilchrist&ndash; Test Batting &ndash; Career summary |accessdate=2007-02-25 |publisher=[[Cricinfo]]}}</ref> ! colspan="2"| ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣೆ<ref>{{cite web |url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=4176;class=testplayer;filter=basic;team=0;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1999-11-05;start=1999-11-05;enddefault=2007-01-05;end=2007-01-05;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;viewtype=fie_summary;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype |title=Statsguru &ndash; AC Gilchrist&ndash; Test Fielding &ndash; Career summary |accessdate=2007-03-07 |publisher=[[Cricinfo]]}}</ref> |- ! style="text-align:left"| ಎದುರಾಳಿ ತಂಡ ! ಪಂದ್ಯಗಳು ! ರನ್‌ಗಳು ! ಸರಾಸರಿ ! ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಕೋರ್‌ ! 100 / 50 ! ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ! ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳು |- | style="text-align:left"| [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] | 4 | 199 | 66.33 | 144 | 1/0 | 14 | 1 |- | style="text-align:left"| [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | 20 | 1,083 | 45.12 | 152* | 3 / 6 | 89 | 7 |- | style="text-align:left"| [[ICC ವಿಶ್ವ XI]] | 1 | 95 | 47.50 | 94 | 0/1 | 5 | 2 |- | style="text-align:left"| [[ಭಾರತ]] | 14 | 659 | 27.89 | 122 | 2/2 | 48 | 2 |- | style="text-align:left"| [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | 11 | 923 | 76.91 | 162 | 4/5 | 38 | 3 |- | style="text-align:left"| [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | 9 | 616 | 68.44 | 149* | 2/3 | 34 | 4 |- | style="text-align:left"| [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | 12 | 754 | 47.12 | 204* | 2/2 | 39 | 5 |- | style="text-align:left"| [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | 7 | 383 | 42.55 | 144 | 1/2 | 32 | 5 |- | style="text-align:left"| [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]] | 12 | 575 | 47.91 | 101* | 1/4 | 46 | 6 |- | style="text-align:left"| [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] | 1 | 146 | 133.00 | 113* | 1/0 | 9 | 2 |- style="border-top:2px solid grey" | style="text-align:left"| ಒಟ್ಟಾರೆ | 92 | 5,420 | 47.60 | 204* | 17/25 | 354 | 37 |} [[File:Adam Gilchrist Graph.png|center|thumb|300px|ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾಚ್‌ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ವೃತ್ತಿಯ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ವಾರು ವಿವರಗಳು, ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳನ್ನು (ಕೆಂಪು ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಹತ್ತು ಇನ್ನಿಂಗ್‌ಗಳ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು(ನೀಲಿ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ) ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ===ಪಂದ್ಯದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು)=== {| width="80%" class="wikitable sortable " style="margin:1em auto 1em auto" ! width="15%"| ದಿನಾಂಕ ! width="12%"| ಎದುರಾಳಿ ! width="30%"|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮೈದಾನ ! width="18%"| ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಸ್ಕೋರ್‌ ವಿವರ<ref name="testaward">{{cite web |url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=4176;class=testplayer;filter=basic;team=0;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1996-10-25;start=1996-10-25;enddefault=2007-02-11;end=2007-02-11;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_awards;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype |title=Statsguru -AC Gilchrist - ODIs - Match/series awards list |publisher=[[Cricinfo]] |accessdate=2007-03-13}}</ref> |- | 3 ಎಪ್ರಿಲ್ 2000 | [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | [[ವೆಸ್ಟ್‌ಪ್ಯಾಕ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌]], [[ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌]] | 75 ರನ್‌ಗಳು, 10 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 1 ಮಾರ್ಚ್ 2001 | [[ಭಾರತ]] | [[ವಾಂಖಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಮುಂಬಯಿ]] | 122 ರನ್‌ಗಳು, 6 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 9 ಜುಲೈ 2001 | [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | [[ಎಡ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಸ್ಟನ್‌]], [[ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌]] | 152 ರನ್‌ಗಳು, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 26 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2002 | [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | [[ನ್ಯೂ ವಾಂಡರರ್ಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಜೋಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] | 204*, 3 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು, 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ |- | 13 ಮಾರ್ಚ್ 2005 | [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | [[ಜೇಡ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌]] | 121 ರನ್‌ಗಳು, 3 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 22 ಮಾರ್ಚ್‌ 2005 | [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | [[ಬೇಸಿನ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌]], [[ವೆಲಿಂಗ್ಟನ್‌]] | 162 ರನ್‌ಗಳು, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 13 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2006 | [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] | [[ನಾರಾಯಣಗಂಜ್‌ ಉಸ್ಮಾನಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಫತುಲ್ಲಾ]] | 144, 12, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌, 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ |} ===ಸರಣಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯ ಸರಣಿಗಳು)=== {| class="wikitable sortable " style="margin:1em auto 1em auto" width="80%" ! width="15%"| ದಿನಾಂಕ ! width="12%"| ಎದುರಾಳಿ ! width="50%"| ದಾಖಲೆ/ಸರಣಿ ವಿವರ<ref name="testaward" /> |- | ಫೆಬ್ರವರಿ-ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2002 | [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | 157.66 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 473 ರನ್‌ಗಳು, 13 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು, 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ (ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳ ಸರಣಿ) |- | ಮಾರ್ಚ್‌ 2005 | [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | 171.50 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 343 ರನ್‌ಗಳು, 7 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು (ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳ ಸರಣಿ) |- | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005 | [[ICC ವಿಶ್ವ XI]] | 47.50 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 95 ರನ್‌ಗಳು, 5 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು, 2 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳು (ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯ) |} ===ODIಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು=== ODIಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯ ಆರಂಭ: ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧ, [[ಫರಿದಾಬಾದ್‌]], 1996–97.<ref name="ODIdebut" /> * ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ ODIಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಔಟ್‌ ಗಳಿಸಿದ ದಾಖಲೆ (455*), 4 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008.<ref name="MostDisODIs">{{cite web | url = http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283792.html | title = Cricinfo - Records - One-Day Internationals - Most dismissals in a career | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-04 }}</ref> *ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ODIದ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಸ್ಕೋರ್‌ 172, [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] ವಿರುದ್ಧ, [[ಹೋಬಾರ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ. 2003–04.<ref>{{cite web | url = http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2003-04/OD_TOURNEYS/VBS/SCORECARDS/AUS_ZIM_VBS_ODI4_16JAN2004.html | title = VB Series, 2003/04, 4th Match, Australia v Zimbabwe | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-20 | archive-date = 2007-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071017235656/http://uk.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2003-04/OD_TOURNEYS/VBS/SCORECARDS/AUS_ZIM_VBS_ODI4_16JAN2004.html | url-status = dead }}</ref> *15 ODIಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ: 11ರಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು, 4 ಸೋಲುಗಳು <ref name="ODICapt">{{cite web | url = http://www.howstat.com/cricket/Statistics/Players/PlayerOverview_ODI.asp?PlayerID=2192 | title = Player Profile (ODI) &ndash; Adam Gilchrist | accessdate = 2007-02-20 | author = HowSTAT! }}</ref> *ODIಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಹೊಡೆದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿವೇಗದ ಶತಕದ ದಾಖಲೆ ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಹೆಸರಲ್ಲಿದೆ (ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ 67 ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 100; 14 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2006), ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ, ಇದು ಒಟ್ಟಾರೆ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅತಿ ವೇಗದ ಶತಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/BATTING/ODI_BAT_FASTEST_100S.html | title = One Day Internationals &ndash; Fastest Centuries and Half Centuries | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-04-28 }}</ref> * ODIಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಗಳಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶತಕಗಳು (15), 4 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008.<ref name="Most100sODIs">{{cite web | url = http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;keeper=1;orderby=runs;runsmin1=100;runsval1=runs;template=results;type=batting | title = StatsGuru - Most Centuries by wicketkeeper - ODIs | publisher = [[Cricinfo]] | accessdate = 2007-02-04 }}</ref> {| width="60%" class="wikitable sortable " style="margin:1em auto 1em auto;text-align:right" |- ! colspan="2"| &nbsp; ! colspan="4"| ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌<ref>{{cite web |url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=4176;class=odiplayer;filter=basic;team=0;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1996-10-25;start=1996-10-25;enddefault=2007-02-11;end=2007-02-11;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=bat_summary;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype |title=Statsguru &ndash; AC Gilchrist&ndash; ODI Batting &ndash; Career summary |accessdate=2007-02-25 |publisher=[[Cricinfo]]}}</ref> ! colspan="2"| ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣೆ<ref>{{cite web |url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=4176;class=odiplayer;filter=basic;team=0;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1996-10-25;start=1996-10-25;enddefault=2007-02-11;end=2007-02-11;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;viewtype=fie_summary;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype |title=Statsguru &ndash; AC Gilchrist&ndash; ODI Fielding &ndash; Career summary |accessdate=2007-03-07 |publisher=[[Cricinfo]]}}</ref> |- ! style="text-align:left"| ಎದುರಾಳಿ ! ಪಂದ್ಯಗಳು ! ರನ್‌ಗಳು ! ಸರಾಸರಿ ! ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಕೋರ್‌ ! 100 / 50 ! ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ! ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳು |- | style="text-align:left"| ಏಷ್ಯಾ XI | 1 | 24 | 24.00 | 24 | 0/0 | 1 | 1 |- | style="text-align:left"| [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] | 12 | 444 | 55.50 | 76 | 0/5 | 23 | 4 |- | style="text-align:left"| [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | 35 | 1087 | 32.94 | 124 | 2/6 | 60 | 4 |- | style="text-align:left"| [[ICC ವಿಶ್ವ XI]] | 3 | 180 | 60.00 | 103 | 1/0 | 2 | 0 |- | style="text-align:left"| [[ಭಾರತ]] | 40 | 1568 | 41.26 | 111 | 1/12 | 63 | 4 |- | style="text-align:left"| [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]] | 1 | 34 | 34.00 | 34 | 1/0 | 0 | 0 |- | style="text-align:left"| [[ಕೀನ್ಯಾ]] | 3 | 130 | 43.33 | 67 | 0/1 | 4 | 1 |- | style="text-align:left"| [[ನಮೀಬಿಯಾ]] | 1 | 13 | 13.00 | 13 | 0/0 | 6 | 0 |- | style="text-align:left"| [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]] | 1 | 57 | 57.00 | 57 | 0/1 | 0 | 1 |- | style="text-align:left"| [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | 41 | 1195 | 31.45 | 128 | 2/7 | 55 | 6 |- | style="text-align:left"| [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | 24 | 761 | 33.08 | 103 | 1/5 | 39 | 5 |- | style="text-align:left"| [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್]] | 2 | 52 | 26.00 | 46 | 0/0 | 3 | 1 |- | style="text-align:left"| [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | 44 | 1127 | 28.18 | 105 | 2/6 | 60 | 9 |- | style="text-align:left"| [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | 27 | 1243 | 45.76 | 154 | 5/2 | 27 | 6 |- | style="text-align:left"| [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] | 1 | 24 | - | 24* | 0/0 | 2 | 0 |- | style="text-align:left"| [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]] | 25 | 735 | 30.63 | 98 | 0/5 | 33 | 4 |- | style="text-align:left"| [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] | 15 | 572 | 38.13 | 172 | 1/2 | 20 | 6 |- | style="text-align:left"| ಒಟ್ಟಾರೆ | 268 | 9038 | 38.69 | 172 | 15/50 | 386 | 50 |} [[File:Adam Gilchrist ODI Graph.png|center|300px|thumb|ಅಡಾಮ್‌ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ODIಗಳ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ವೃತ್ತಿಯ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ವಾರು ವಿವರಗಳು. ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳನ್ನು (ಕೆಂಪು ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಹತ್ತು ಇನ್ನಿಂಗ್‌ಗಳ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು (ನೀಲಿ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ) ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ]] ===ಪಂದ್ಯದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (ODIಗಳು)=== {| width="80%" class="wikitable sortable " style="margin:1em auto 1em auto" |- ! width="15%"| ದಿನಾಂಕ ! width="12%"| ಎದುರಾಳಿ ! width="30%"| ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ ! width="18%"| ದಾಖಲೆ/ ಸ್ಕೋರ್‌ ವಿವರ<ref name="odiaward">{{cite web |url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=4176;class=odiplayer;filter=basic;team=0;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1996-10-25;start=1996-10-25;enddefault=2007-02-11;end=2007-02-11;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_awards;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype |title=Statsguru -AC Gilchrist - ODIs - Match/series awards list |publisher=[[Cricinfo]] |accessdate=2007-03-13}}</ref> |- | 26 ಜನವರಿ 1998 | [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | [[SCG]], [[ಸಿಡ್ನಿ]] | 100 ರನ್‌ಗಳು, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ |- | 8 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1998 | [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | [[SCG]], [[ಸಿಡ್ನಿ]] | 118 ರನ್‌ಗಳು |- | 13 ಜನವರಿ 1999 | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | [[SCG]], [[ಸಿಡ್ನಿ]] | 131 ರನ್‌ಗಳು, 3 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 7 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1999 | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | [[MCG]], [[ಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್‌]] | 154 ರನ್‌ಗಳು, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 24 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1999 | [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]] | [[ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್‌ ಓವಲ್‌]], [[ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಟೌನ್‌]] | 64 ರನ್‌ಗಳು, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು, 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ |- | 28 ಆಗಸ್ಟ್‌ 1999 | [[ಭಾರತ]] | [[ಸಿನ್ಹಾಲೀಸ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಮೈದಾನ]], [[ಕೊಲಂಬೊ]] | 77 ರನ್‌ಗಳು, 3 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 23 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2000 | [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | [[ಕ್ಯಾರಿಸ್ಬ್ರೂಕ್‌]], [[ಡನೆಡಿನ್‌]] | 77 ರನ್‌ಗಳು, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ |- | 26 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2000 | [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | [[ಜೇಡ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌]] | 128 ರನ್‌ಗಳು, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 23 ಜೂನ್‌ 2001 | [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | [[ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌]], [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌]] | 76* ರನ್‌ಗಳು, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ |- | 3 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2002 | [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | [[ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಮೀಡ್‌]], [[ಡರ್ಬನ್‌]] | 105 ರನ್‌ಗಳು, 3 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 6 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2002 | [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | [[ಸೇಂಟ್‌ ಜಾರ್ಜ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ ಎಲಿಜಬೆತ್‌]] | 52 ರನ್‌ಗಳು |- | 12 ಜೂನ್‌ 2002 | [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | [[MCG]], [[ಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್‌]] | 56 ರನ್‌ಗಳು, 4 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು, 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ |- | 15 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2002 | [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | [[MCG]], [[ಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್‌]] | 124 ರನ್‌ಗಳು |- | 24 ಮೇ 2003 | [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | [[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಒವಲ್‌]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪೇನ್‌]] | 84 ರನ್‌ಗಳು |- | 12 ನವೆಂಬರ್‌ 2003 | [[ಭಾರತ]] | [[ಎಂ. ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]] | 111 ರನ್‌ಗಳು |- | 16 ಜನವರಿ 2004 | [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] | [[ಬೆಲ್‌ರೈವ್‌ ಒವಲ್‌]], [[ಹೋಬಾರ್ಟ್‌]] | 172 ರನ್‌ಗಳು, 3 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 1 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2004 | [[ಭಾರತ]] | [[WACA ಮೈದಾನ]], [[ಪರ್ತ್‌]] | 75 ರನ್‌ಗಳು, 3 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 1 ಮಾರ್ಚ್‌ 2005 | [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | [[ಬೇಸಿನ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌]], [[ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್‌]] | 54 ರನ್‌ಗಳು, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 12 ಜುಲೈ 2005 | [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | [[ದಿ ಒವಲ್‌]], [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌]] | 121* ರನ್‌ಗಳು, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 7 ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 2005 | [[ICC ವಿಶ್ವ XI]] | [[ಡಾಕ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್‌]] | 103 ರನ್‌ಗಳು, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ |- | 29 ಜನವರಿ 2006. | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | [[WACA ಮೈದಾನ]], [[ಪರ್ತ್‌]] | 116 ರನ್‌ಗಳು, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ |- | 5 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2006 | [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | [[SCG]], [[ಸಿಡ್ನಿ]] | 88 ರನ್‌ಗಳು, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | 14 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2006 | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | [[ಗಬ್ಬಾ]], [[ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌]] | 122 ರನ್‌ಗಳು |- | 23 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2006 | [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] | [[ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್‌]] | 76 ರನ್‌ಗಳು, 4 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು, 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ |- | 12 ಜನವರಿ 2007 | [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | [[MCG]], [[ಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್‌]] | 60 ರನ್‌ಗಳು, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ |- | 28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | [[ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್‌ ಒವಲ್‌]], [[ಬಾರ್ಬೆಡೊಸ್‌]] | 149 ರನ್‌ಗಳು, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ |- | 15 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008 | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | [[WACA ಮೈದಾನ]], [[ಪರ್ತ್‌]] | 118 ರನ್‌ಗಳು, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ |- | 29 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008 | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | [[MCG]], [[ಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್‌]] | 83 ರನ್‌ಗಳು, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ |- |} ===ಸರಣಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (ODI ಸರಣಿಗಳು)=== {| width="80%" class="wikitable sortable " style="margin:1em auto 1em auto" ! width="15%"| ದಿನಾಂಕ ! width="12%"| ಎದುರಾಳಿ ! width="50%"| ದಾಖಲೆಗಳು/ ಸರಣಿ ಕೊಂಡಿ<ref name="odiaward" /> |- | ಆಗಸ್ಟ್ 1999 | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ಭಾರತ]] | ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 46.20 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 231 ರನ್‌ಗಳು, 8 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು, 2 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳು |- | ಜನವರಿ-ಫೆಬ್ರುವರಿ 2004 | [[ಭಾರತ]], [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] | ಹತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ 62.25 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 498 ರನ್‌ಗಳು, 16 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು, 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌(ಹತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳು) |- | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005 | [[ICC ವಿಶ್ವ XI]] | 60.00 ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 180 ರನ್‌ಗಳು, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು(ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳು) |} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|3}} == ಆಕರಗಳು == *{{cite book | last = Cashman, Franks, Maxwell, Sainsbury, Stoddart, Weaver, Webster | year = 1997 | title = The A-Z of Australian cricketers|isbn=0-19550-604-9}} *{{cite book |first=Gideon |last=Haigh |authorlink=Gideon Haigh |coauthors=[[David Frith|Frith, David]] |title=Inside story:unlocking Australian cricket's archives |year=2007 |isbn=1-921116-00-5 |publisher=New Custom Publishing}} *{{cite book|last=Harte |first=Chris |coauthors=[[Bernard Whimpress|Whimpress, Bernard]] |title=The Penguin History of Australian Cricket |year=2007 |isbn=0-670-04133-5 |year=2003 |publisher=Andre Deutsch}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == *[http://www.adamgilchrist.com/ ಅಡಾಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಫೀಸಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] *[http://www.cricket-online.com/player.php?player_id=2173 ಕ್ರಿಕೆಟ್-ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಆನ್ ಅಡಾಂ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050122162912/http://www.cricket-online.com/player.php?player_id=2173 |date=2005-01-22 }} *[http://content.cricinfo.com/australia/content/player/5390.html ಕ್ರಿಕ್‌ಇನ್ಫೋ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಆನ್ ಅಡಾಂ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್] *[http://www.howstat.com.au/cricket/Statistics/Players/PlayerOverview_ODI.asp?PlayerId=2192 HowSTAT! ][http://www.howstat.com.au/cricket/Statistics/Players/PlayerOverview_ODI.asp?PlayerId=2192 ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಆನ್ ಅಡಾಂ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್] <br> {{start box}} {{s-sports}} {{succession box | before=[[Steve Waugh]] | title=[[Australian national cricket captains#Test match captains|Australian Test cricket captains]] | years=2000/1 | after=[[Steve Waugh]] | }} {{succession box | before=[[Steve Waugh]] | title=[[Australian national cricket captains#Test match captains|Australian Test cricket captains]] | years= 2001 | after=[[Steve Waugh]] | }} {{succession box | before=[[Ricky Ponting]] | title=[[Australian national cricket captains#Test match captains|Australian Test cricket captains]] | years= 2004 | after=[[Ricky Ponting]] | }} {{succession box | before=[[Ricky Ponting]] | title=[[Australian national cricket captains#Test match captains|Australian Test cricket captains]] | years= 2004/5 | after=[[Ricky Ponting]] | }} {{succession box | before=[[Shane Warne]] | title=[[Australian national cricket captains#ODI captains|Australian One-day International cricket captains]] | years=2000/1-2003/4 | after=[[Ricky Ponting]] | }} {{succession box | before=[[Ricky Ponting]] | title=[[Australian national cricket captains#ODI captains|Australian One-day International cricket captains]] | years=2006 2006/7 | after=[[Ricky Ponting]] | }} {{s-ach|aw}} {{succession box|title=[[Allan Border Medal]] winner|before=[[Matthew Hayden]]|after=[[Ricky Ponting]]|years=2003}} {{end box}} {{Wicket-keepers with 400 Test dismissals}} {{Deccan Chargers Squad}} {{IPL Player of the Series}} {{Persondata |NAME = Gilchrist, Adam Craig |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = Cricketer |DATE OF BIRTH = 14 November 1971 |PLACE OF BIRTH = [[Bellingen, New South Wales]] |DATE OF DEATH = |PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Gilchrist, Adam}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯದ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ನಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ICC ವಿಶ್ವ XI ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷದ ವಿಸ್‌ಡೆನ್ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:1999 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:2003 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:2007 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಡೆಕನ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೧ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು]] pv0c1e1f405l7cko4ma263qugl7aqnj 0 23306 1375237 1337102 2026-06-18T04:04:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375237 wikitext text/x-wiki {{Economic systems sidebar}} '''ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ''' ಎಂಬುದು, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ [[ವಹಿವಾಟಿ]]ನ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರುವ [[ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ]]ಯಾಗಿದೆ. [[ಆಮದು]] ಮಾಡಲಾದ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ [[ಸುಂಕ]]ಗಳು, ನಿರ್ಬಂಧದ [[ಕೋಟಾ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ವಹಿಸುವ ಇತರೆ ಸರ್ಕಾರೀ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ವಿದೇಶೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಯತ್ನಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ನೀತಿಯು [[ಜಾಗತೀಕರಣ-ವಿರೋಧ]]ದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಬಂಡವಾಳ ಚಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಡುವ [[ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟಿ]]ಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶದೊಂದಿಗಿನ ವಹಿವಾಟನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವದೇಶದೊಳಗಿನ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವುದು '''ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ''' ಯ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯನ್ನು, (ಎಂದಿಗೂ [[ವಹಿವಾಟು ಸಮತೋಲನ]]ವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನುಕೂಲಕರ ಎಂದು ನಂಬಿದ) [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು [[ಆಮದು ಬದಲಿಕೆ]]ಯಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಳಕೆದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಕುತರ್ಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[ಆಡಮ್‌ ಸ್ಮಿತ್]] ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕರೆ ನೀಡಿರುವುದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸುದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು.‌ <ref name="FreeToChoose">[[ಫ್ರೀ ಟು ಚೂಸ್‌]], ಮಿಲ್ಟನ್‌ ಫ್ರೀಡ್ಮನ್‌</ref> ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯು ಹಾನಿಕಾರಕ, ಅದರ ವೆಚ್ಚಗಳು ಅನುಕೂಲಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅದು ಅರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವಿಘ್ನವೊಡ್ಡುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಇಂದಿನ ಹಲವು ಆರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.econlib.org/library/Enc/Protectionism.html |title=CEE:Protectionism |last=Bhagwati |first=Jagdish |work=Concise Encyclopedia of Economics|publisher=Library of Economics and Liberty|accessdate=2008-09-06}}</ref><ref name="Mankiw">{{cite web|url=http://www.economics.harvard.edu/faculty/mankiw/files/Smart%20Taxes.pdf|format=PDF|title=Smart Taxes: An Open Invitation to Join the Pigou Club|last=Mankiw|first=N. Gregory|accessdate=2008-09-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080910040407/http://www.economics.harvard.edu/faculty/mankiw/files/Smart%20Taxes.pdf|archivedate=2008-09-10|url-status=live}}</ref> ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಪಾಲ್‌ ಕ್ರುಗ್ಮನ್‌]] ಒಮ್ಮೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು: 'ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನ ಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ 'ನಾನು [[ಸಮರೂಪಗಳ ಅನುಕೂಲಗಳ ತತ್ತ್ವ]]ಗಳು ಅರ್ಥೈಸಿರುವೆ; ನಾನು ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವೆ' <ref name="Krugman">{{cite journal|last=Krugman|first=Paul R.|year=1987|title=Is Free Trade Passe?|journal=The Journal of Economic Perspectives|volume=1|issue=2|pages=131–144 |url=http://www.jstor.org/pss/1942985}}</ref> ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ಮಾದರಿಯಾಗಿ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಆಶಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು. {{Citation needed|date=April 2008}} ಮುಂಚೆ [[ಕಾರ್ಮಿಕ]]ರ ಕೆಲಸಗಳು ವಿದೇಶೀ ಪೈಪೋಟಿಯ ಮೂಲಕ [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, [[ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಗುಮಾಸ್ತೆ/ಆಡಳಿತ ಕೆಲಸ]]ಗಳು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತರಿತ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. === (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ )ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ === ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ವಲಯವಾರು ವಿಚಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟು ಅಮೆರಿಕಾದ ಜೀತದಾಳುಗಳುಳ್ಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ನೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯು ಅಮರಿಕಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ, ತಯಾರಿಕಾ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. ಜೀತದಾಳುತ್ವದಷ್ಟು ಗಹನ ವಿಚಾರವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇವೆರಡೂ ವಲಯಗಳ ನಡುವೆ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮೂಡಿ, [[ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ, ಜೀತದಾಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ಶ್ರಮಿಕ ವೆಚ್ಚವು ಅಗ್ಗವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಯಂತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವೇ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದಲೂ ತಾವು ತಯಾರಿಸಲಾದ ಸರಕನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದವು. ಹಾಗಾಗಿ, ಅವುಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟುದಾರರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಉತ್ತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಯಾರಿಕೆಯ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದವು. ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ತಯಾರಕ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ತಮ್ಮ ದಕ್ಷ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯಾರ್ಥವಾಗಿ, ಅವುಗಳು ಸುಂಕ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. U.S.ನ ಮೊದಲ ಖಜಾಂಚಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ ತಮ್ಮ ವರದಿ 'ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರ್ಸ್‌'ನಲ್ಲಿ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸುಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಸುಂಕಗಳ ಭಾಗದಿಂದ ಪಡೆದ ಅನುದಾನಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಸೆನೇಟರ್‌ ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಲೇ ಸೇರಿದಂತೆ, U.S.ನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ವ್ಹಿಗ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯೊಳಗೆ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು 'ಅಮೆರಿಕನ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ' ಎಂಬ ಹೆಸರಡಿ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಸದರ್ನ್‌ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪಾರ್ಟಿ, ಸುಂಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತು, 1830, 1840 ಮತ್ತು 1850ರ ದಶಕಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು. ಆದರೂ, ಸದರ್ನ್‌ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸದನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಬಲರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದವರ ವಿರೋಧವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ನಾರ್ದರ್ನ್‌ ವ್ಹಿಗ್ಸ್‌ನವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಬೇಡಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಸುಂಕದ ವಿಚಾರವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯವೊಂದು ಶೂನ್ಯಕರಣ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂಯುಕ್ತತೆಯ ನಿಯಮ-ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆಯೆಂದು ವಾದಿಸಿತು. ಜೀತಪದ್ಧತಿ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿವಾದಗಳ ಕುರಿತು ವ್ಹಿಗ್ಸ್‌ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಒಂದು ಖಾಲಿ ಕಂದರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಅಬ್ರಹಾಮ್‌ ಲಿಂಕನ್‌ ನಾಯಕತ್ವದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯು ಈ ಜಾಗವನ್ನು ತುಂಬುವುದಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಲೇ ಟ್ಯಾರಿಫ್‌ ವ್ಹಿಗ್‌' ಎಂದು ಕರೆದ ಲಿಂಕನ್‌ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯ, ಯೂನಿಯನ್‌ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ರೇಲ್‌ರೋಡ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ, ಯುದ್ಧ ಧನ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ, ಅಬ್ರಹಾಮ್‌ ಲಿಂಕನ್‌ 44%ರಷ್ಟು ಸುಂಕವನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20060106154801/http://www.newamerica.net/index.cfm?pg=article&amp;DocID=1080] ಲಿಂಡ್‌, ಮೈಕಲ್‌. ನ್ಯೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಫೌಂಡೇಷನ್‌.</ref> ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಫಲವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಅಬ್ರಹಾಮ್‌ ಲಿಂಕನ್‌ರ ಅವಧಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು GDP ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ತಲುಪದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮದೇ ಸೇನೆಗೆ ಭಾರೀ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿ ರೈಫಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದವು. ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ ವಿರುದ್ಧ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವರೆಗೂ, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ರಾಜಕೀಯ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಿಲುವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ವಿಲಿಯಮ್‌ ಕಿನ್ಲೇ ವಿವರಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: :"ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದಡಿ, ವರ್ತಕರು ಮಾಲೀಕರು ಹಾಗೂ ತಯಾರಕರು ಜೀತದಾಳುಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ರಕ್ಷಣೆಯೆಂಬುದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮ, ಸ್ವಯಂ-ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೂ ಒಂದು ನಿಯಮ, ಆತ್ಮವಿಕಾಸದ, ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೀತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಯೋಜನೆ. ರಕ್ಷಣೆ ಅನೈತಿಕ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ... ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯು 63,000,000 [U.S. ಜನಸಂಖ್ಯೆ] ಜನರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿದರೆ, ಈ 63,000,000 ಜನರ ಪ್ರಭಾವವು ಉಳಿದ ಭಾಗದ ಜನರನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಮಾನವ ಕುಲದ ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡದೆ ನಾವು ಪ್ರಗತಿಪಥದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. 'ಅತಿ ಅಗ್ಗ ಬೆಲೆಗೆ ಅದೆಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತೋ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿ' ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು... ಉಳಿದೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ, ದುಡಿಮೆಗೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು ಉತ್ತಮ ಸೂತ್ರವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವೆ; ಅದು ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಸೂತ್ರವಾಕ್ಯ: 'ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿ.' ಭೂಮಿ ಮೇಲಿನ ಆ ಜಾಗವೇ ದುಡಿಮೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಫಲ ಲಭಿಸುವ ಜಾಗವಾಗಿದೆ." <ref>ಬೋಸ್ಟನ್‌ (MA)ನಲ್ಲಿ 4 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1892ರಂದು ವಿಲಿಯಮ್‌ ಮೆಕಿನ್ಲೇ ಭಾಷಣ; ವಿಲಿಯಮ್‌ ಮೆಕಿನ್ಲೇ ಪೇಪರ್ಸ್‌ (ಲೈಬ್ರೆರಿ ಆಫ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌)</ref> ದಕ್ಷಿಣದ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ದೃಢಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ನಾರ್ದರ್ನ್‌ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸಿವ್ಸ್‌ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಮಿತೃತ್ವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ನಡುವೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದರೂ, ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಕುದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ದತ್ತಿಗಳ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನೆಲೆಯೂರಿತ್ತು. ಒಂದೇ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಈ ಜೊತೆಗೂಡುವಿಕೆಯು ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪಾರ್ಟಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಚೇತರಿಕೆ ನೀಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷವು ಅಧಿಕಾರಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು, ನಾರ್ದರ್ನ್‌ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸಿವ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆಗ್ರಹ ಪಡಿಸಿದರು - ಇದರ ಕುರಿತು ವುಡ್ರೊ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಯತ್ನವು ಅವರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯೊಡ್ಡಿತು. ವುಡ್ರೊ ವಿಲ್ಸನ್‌ರ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಶಿಷ್ಯ {{Citation needed|date=January 2010}} ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ ಹಿಂದಿನ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹೂವರ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು 'ಗ್ರೇಟ್‌ ಡಿಪ್ರೆಷನ್‌' ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು. {{Citation needed|date=January 2010}} ಪಕ್ಷದ ದಕ್ಷಿಣ-ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಣದ ಕೃಪಾಕಟಾಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು, ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪರ ಹಲವು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದುಂಟು. ಪಕ್ಷದ ಶ್ರಮಿಕ-ಪರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂಯಮದ ಕರೆಗಳ ನಡುವೆ ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆದುಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ನಂತರದ(ಅಲೈಸ್‌) ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರವು, ಮೈತ್ರಿಕೂಟಕ್ಕಿರುವ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದರತ್ತ ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಹಲವು ಸುತ್ತುಗಳ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳು ನಡೆದವು. ಗ್ರೇಟ್‌ ಡಿಪ್ರೆಷನ್‌ಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರು ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟಿನ ಪರ ವಹಿಸುವವರಾದರು. ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷವು ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟಿನ ಪರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಸುಧಾರಣಾ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪಾರ್ಟಿ, ತನ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಮತಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯು ತಮ್ಮ ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟಿನ ಸಮರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಸುಧಾರಣೆಯ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಚಾಣಾಕ್ಷತನದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಈ ರೀತಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯು ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ವಲಯಗಳ 'ವಿನಿಮಯ' ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂಬಂತೆ, ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಹೂವರ್‌ರ ಸಹಚರರೆಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರು, ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟಿನ ದೃಢ ಸಮರ್ಥಕರಾದರೂ ಸಹ, ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಕಾರಣ 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲುಣ್ಣಬೇಕಾಯಿತು. == ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಗಳು == ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿವಿಧ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ: # ''[[ಸುಂಕ]]ಗಳು'' : ಮಾದರಿಯಾಗಿ, ಆಮದಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಂಕಗಳನ್ನು (ತೆರಿಗೆಗಳು) ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವಿಧಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿ, ಸುಂಕದ ದರಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಆಮದು ಸುಂಕಗಳು ಆಮದುದಾರರಿಗೆ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಮದಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಆಮದಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಫ್ತುಗಳ ಮೇಲೂ ಸಹ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಅಸ್ಥಿರ ವಿನಿಮಯ ದರಗಳುಳ್ಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ, ರಫ್ತು ಸುಂಕಗಳು ಆಮದು ಸುಂಕಗಳಂತೆಯೇ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ರಫ್ತು ಸುಂಕಗಳು ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯೊಡ್ಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಆಮದು ಸುಂಕಗಳು ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕರವಾಗಬಹುದು; ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ರಫ್ತು ಸುಂಕವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಅತಿ ವಿರಳ. # ''[[ಆಮುದು ಕೋಟಾ]]ಗಳು'' : ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿ ಆಮುದಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಏರಿಸುವುದು. ಆಮದು ಕೋಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವವು ಸುಂಕದಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ; ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೆಂದರೆ ಸುಂಕದಿಂದ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ ಲಾಭನ್ನು ಆಮದು ಅನೂಜ್ಞಾಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವವರಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಮದು ಅನೂಜ್ಞಾಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಹರಾಜು ಮಾಡುವುದು, ಅಥವಾ ಆಮದು ಕೋಟಾಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸಮನಾದ ಸುಂಕವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು, ಎಂದು ಆರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ # ''ಆಡಳಿತದ ಅಡೆತಡೆಗಳು'' : ದೇಶಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಲವು ಆಡಳಿತದ ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ]], ಪರಿಸರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟ, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸುರಕ್ಷತೆ ಇತ್ಯಾದಿ) ಆಮದುಗಳಿಗೆ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತಿವೆ, ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. # ''[['ಅಗ್ಗ ಬೆಲೆ-ಮಾರಾಟ-ವಿರೋಧಿ‌' ಶಾಸನ]]'' 'ಅಗ್ಗ ಬೆಲೆ-ಮಾರಾಟ-ವಿರೋಧಿ‌' ಕಾನೂನು-ನಿಯಮಗಳ ಸಮರ್ಥಕರು ವಾದಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಯ ವಿದೇಶೀ ಸರಕನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಶದೊಳಗೆ ತಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ನಷ್ಟವಾಗುವುದು; ಇಂತಹ ಕಾನೂನು ಅದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು. ಆದರೆ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ವಿದೇಶಿ ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ವಹಿವಾಟು ಸುಂಕಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಅಗ್ಗ ಬೆಲೆ-ಮಾರಾಟ-ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. # ನೇರ [[ಅನುದಾನಗಳು]]: ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ವಿದೇಶೀ ಆಮದುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಲಾಗದ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತದ ಪಾವತಿ ಅಥವಾ ಅಗ್ಗದ ಸಾಲಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗವಕಾಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನೆರವಾಗಲು ಈ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. # ''ರಫ್ತು [[ಅನುದಾನಗಳು]]'' : ಸರ್ಕಾರಗಳು ರಫ್ತುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ರಫ್ತು ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ರಫ್ತು ಅನುದಾನಗಳು ರಫ್ತು ಸುಂಕಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ. ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ರಫ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಫ್ತು ಅನುದಾನಗಳು ವಹಿವಾಟಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಥಿರವಾದ ವಿನಿಮಯ ದರಗಳಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಇದು ಆಮದು ಅನುದಾನಗಳಂತೆಯೇ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. # [[ವಿನಿಮಯ ದರ]] ಕುಶಲಬಳಕೆ: [[ವಿದೇಶ ವಿನಿಮಯ]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಮಾರಿ, ತನ್ನ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಮದುಗಳ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಫ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, [[ವಹಿವಾಟು ಸಮತೋಲನ]]ದಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆಯಾಗುವುದು. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ನೀತಿಯು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ವರೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆನಂತರ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಹಣದುಬ್ಬರ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ರಫ್ತುಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಏರಿಸಿ, ತತ್ಸಂಬಂಧಿತ ಆಮದುಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. === ವಸ್ತುತಃ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ === ಇಂದಿನ ವಹಿವಾಟು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸುಂಕಗಳಲ್ಲದೆ, ಹಲವು ಯತ್ನಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಯತ್ನಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಜಗದೀಶ್‌ ಭಾಗವತಿ]]ಯವರಂತಹ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶ್ರಮಿಕ ಅಥವಾ ಪರಿಸರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು 'ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಆಮದುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವಂತಹ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ವಿಧಾನಗಳ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟು ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯಂತಹ ವಿಧಿಗಳಿವೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವತ್ತು, [[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ]] ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವಂತಹ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು. ಈ ವಿಧಿಗಳು ಸಂಗೀತ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು, ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚದ ತಯಾರಕರಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ತಯಾರಕರಿಗಾಗಿ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ಸೊನ್ನೆಗೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.globalpolicy.org/globaliz/econ/2003/0714rta.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-12 |archive-date=2014-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809070759/http://www.globalpolicy.org/globaliz/econ/2003/0714rta.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.conservativenannystate.org/ |title=ದಿ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್‌ ನ್ಯಾನಿ ಸ್ಟೇಟ್‌ |access-date=2010-05-12 |archive-date=2017-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220010312/http://www.conservativenannystate.org/ |url-status=dead }}</ref> == ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಾದಗಳು == ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜನತೆಯ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. === 'ಹೋಲಿಕೆಯ ಅನುಕೂಲ' ವಾದವು ತನ್ನ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. === ಬಂಡವಾಳವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ [[ಹೋಲಿಕೆಯ ಅನುಕೂಲ]]ದ ವಾದವು ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆಯೆಂದು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿಯ ವಿರೋಧಿಗಳು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ರಿಕಾರ್ಡೊರ ಹೋಲಿಕೆಯ ಅನುಕೂಲವು ಸುಲಲಿತವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದರೂ, ಇಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಅದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ತರ್ಕಸಮ್ಮತವಲ್ಲ, ಎಂದು [[ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥಿಕತೆ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಹರ್ಮನ್‌ ಡಾಲಿ]] ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 'ಮುಕ್ತ ಬಂಡವಾಳ ಚಲನವಲನವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಿಕಾರ್ಡೊರ ಹೋಲಿಕೆಯ ಅನುಕೂಲ ವಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ವಾದವು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಚಲಿಸದಿರುವ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ನೂತನ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಬಂಡವಾಳವು ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚಗಳುಳ್ಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಡೆ ಮಾತ್ರ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಅರ್ಥಾತ್‌ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ.' <ref>{{cite book|last=Daly |first=Herman |title=Ecological Economics and Sustainable Development, Selected Essays of Herman Daly |publisher=Edward Elgar Publishing |location=Northampton MA |year=2007}}</ref> ಈ ವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು, ರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ GE, GM ಹಾಗೂ ಹರ್ಷ್ಲೇ ಚಾಕಲೇಟ್‌ನಂತಹ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಗಳತ್ತ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. === ದೇಶೀಯ ತೆರಿಗೆ ನೀತಿಗಳು ವಿದೇಶೀ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಪರವಾಗಿರಬಹುದು === ಸ್ವದೇಶದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸುಂಕ ಅಥವಾ ಇತರೆ ತೆರಿಗೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೆ, ಸ್ವದೇಶೀ ಸರಕುಗಳು ಪೈಪೊಟಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹಿಮ್ಮೊಗವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಸಮರ್ಥಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ವಿದೇಶೀ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆದಾಯ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಸರ್ಕಾರಗಳು ಆದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಡಿಯಾಗಿ ದೇಶೀಯ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುವುದು. ಇದು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಅಸಮತುಲನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. [[ಪಾಲ್‌ ಕ್ರೇಗ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌]] ಟಿಪ್ಪಣಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 'US ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿದೇಶೀ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ US ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿದೇಶೀ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ US ಉತ್ಪಾದಕರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಕುಗಳ ಮಾರಾಟ ಅಥವಾ ಸೇವೆ USನಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತಾಗಲಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗದು.' <ref>{{cite web |url=http://www.vdare.com/roberts/050726_behind.htm |title=US Falling Behind Across the Board |author=Paul Craig Roberts |publisher=VDARE.com |date=July 26, 2005 |accessdate=2008-10-08 |archiveurl=https://archive.today/20120914105446/http://www.vdare.com/articles/us-falling-behind-across-the-board |archivedate=2012-09-14 |url-status=live }}</ref> ಈ ಹಿಮ್ಮೊಗ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯು, [[VAT (ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆರಿಗೆ)]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ USನಂತಹ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನನುಕೂಲಕರ ಸ್ಥಿತಿ ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆಯೆಂದು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ಸಮರ್ಥಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇಶೀಯ ಅಥವಾ ವಿದೇಶೀಯ ಸರಕು ಅಥವಾ ಸೇವೆಯಾಗಲಿ, ಇವುಗಳ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ವ್ಯಾಟ್‌-ರಹಿತ ದೇಶವು, ಅನನುಕೂಲಕರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಸಮರ್ಥಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ವ್ಯಾಟ್‌ ವಿಧಿಸುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಟ್‌-ರಹಿತ ದೇಶದ ಉತ್ಪನ್ನದ ಅಂತಿಮ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯು, ತನ್ನ ಮೂಲ ದೇಶದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾದ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ತೆರಿಗೆ ಹೊರೆ ಈ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ವಿಲೋಮವಾಗಿ, ವ್ಯಾಟ್‌ ವಿಧಿಸದ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಟ್‌ ವಿಧಿಸುವ ದೇಶದ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯು, (ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ) ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದು ವ್ಯಾಟ್‌-ರಹಿತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದಲ್ಲಿ, ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೇಶವು ಆ ಉತ್ಪನ್ನದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಸೂಲು ಮಾಡಿದ ವ್ಯಾಟ್‌ ತೆರಿಗೆಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಟ್‌ ರಹಿತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ವ್ಯಾಟ್‌ ವಿಧಿಸುವ ದೇಶಗಳ ಸರಕಿನ ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ಆ ಸರಕಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸುಂಕಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಈ ಅಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ಸಮರ್ಥಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. === ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ವಾದ === {{Main|Infant industry argument}} ಹೊಸದಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಸುಂಕಗಳು, ಇಂತಹ ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡೆದು, ಅವು ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಾಗ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಳಗೆ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ, ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ವಿರುದ್ಧದ ವಾದ == ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾದವರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುವಂತಹ ನೀತಿಯಾಗಿದೆ, ಎಂದು ಅದನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ [[ಆರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ಜ್ಞರು ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟಿನ ಪರ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="FreeToChoose"/><ref name="Krugman"/> ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಲಾಭಗಳು ಯಾವುದೇ ನಷ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ, ಅವು ಹೋಲಿಕೆಯ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಎಂದು [[ಹೋಲಿಕೆಯ ಅನುಕೂಲ]]ದ ತತ್ವದಡಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಕ್ರುಗ್ಮನ್‌, ಪಾಲ್‌ (24 ಜನವರಿ 1997). [http://www.slate.com/id/1916/ ದಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟಲ್‌ ಥಿಯರಿಸ್ಟ್‌]. ''ಸ್ಲೇಟ್‌''</ref> ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯು [[ಜಡತೂಕದ ನಷ್ಟ]]ದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ನಷ್ಟವು ಯಾರಿಗೂ ಎಂತಹ ಅನುಕೂಲವನ್ನೂ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ನಷ್ಟವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಸ್ಟೀಫೆನ್‌ ಪಿ. ಮ್ಯಾಗೀ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಅನುಕೂಲಗಳು ನಷ್ಟವನ್ನು 100:1ರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೀರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|last=Magee |first=Stephen P. |title=International Trade and Distortions In Factor Markets |publisher=Marcel-Dekker |location=New York |year=1976}}</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾದ [[ಮಿಲ್ಟನ್‌ ಫ್ರೈಡ್ಮನ್]]‌ ಮತ್ತು [[ಪಾಲ್‌ ಕ್ರುಗ್ಮನ್]]‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, 'ತಯಾರಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಾಗೂ ನೂತನ ರಫ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಂತಹ ಹಲವು ಇತರೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಆರ್ಥಿಕತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ,' ಉತ್ಪಾದಕರ ನಡುವೆ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವೇತನಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಸಹ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದೆ.<ref>ಕ್ರುಗ್ಮನ್‌, ಪಾಲ್‌ (21 ಮಾರ್ಚ್‌ 1997). [http://www.slate.com/id/1918/ ಇನ್‌ ಪ್ರೇಯ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀಪ್‌ ಲೇಬರ್‌]. ''ಸ್ಲೇಟ್‌''</ref> ಮೂರನೆಯ ವಿಶ್ವದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲೆಂದು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಪರವಾಗಿ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿರುವವರು, ಗೂಢೋದ್ದೇಶವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಕೇವಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದೇ ಅವರ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಕ್ರುಗ್ಮನ್‌, ಪಾಲ್‌ (21 ನವೆಂಬರ್‌ 1997). [http://www.slate.com/id/1926/ ಎ ರಾಸ್ಪ್‌ಬೆರಿ ಫಾರ್‌ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್‌]. ''ಸ್ಲೇಟ್‌''</ref> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒಪ್ಪುವರು, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಅಂಗೀಕೃತವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮುಂದಿಡುವ ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಅವರು ಒಪ್ಪುವುದು, ಅವರ ಇತರೆ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಳಪೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್‌ [[ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌]]ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಅಲ್ಯಾನ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪ್ಯಾನ್]]‌ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ, 'ನಮ್ಮ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮತೆಯ ಬಲದ ಧಕ್ಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ... ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಲ್ಲಿ, ನೂತನ, ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಕಸನ ಹೊಂದಲು ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.' <ref>ಸಿಸಿಲಿಯಾ, ಡೇವಿಡ್‌ ಬಿ. &amp; ಕ್ರುಯಿಕ್ಷಾಂಕ್‌, ಜೆಫ್ರಿ ಎಲ್‌. (2000). ''ದಿ ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪ್ಯಾನ್‌ ಇಫೆಕ್ಟ್‌'', ಪಿ. 131. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಮೆಗ್ರಾ-ಹಿಲ್‌. ISBN 0-471-80580-7.</ref> ಯುದ್ಧಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಎಂಬ ಆರೋಪವಿದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ವಿವರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, 17ನೆಯ ಮತ್ತು 18ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪೀಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ-ಘರ್ಷಣೆಗಳು ನಡಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಯುರೋಪೀಯ ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ-ಪರವಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯತ್ತ ಒಲವು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸುಂಕಗಳು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಮೊದಲನೆಯ]] ಹಾಗೂ [[ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರ]]ಗಳ ಮುಂಚೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಗಳು ಸಹ ಪ್ರಬಲ ಕಾರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. [[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ಬಸ್ಟಿಯಟ್]]‌ ಹೇಳಿದಂತೆ, 'ಸರಕು ಗಡಿಯ ದಾಟದಿದ್ದರೆ, ಸೇನೆಗಳು ದಾಟುತ್ತವೆ!' ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟು ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶೀಯ ಭಾಗೀದಾರರಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳತ್ತ (ಮಾನವ ಶಕ್ತಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ, ಬಂಡವಾಳ ಇತ್ಯಾದಿ) ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟಿನಡಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೇಶಗಳ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (ಶ್ರಮಿಕರ ಕಾನೂನುಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಇತ್ಯಾದಿ) ಸಮನಾದ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಎಂದು ಕೆಲವು ಚಿಂತಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ವೀಸಾ ಪ್ರವೇಶ ನೀತಿಗಳು ಹಲವು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಮುಕ್ತ ಪುನರ್ವಿಂಗಡನೆಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ, ನೆರವು ಯೋಜನೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆಯು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯುರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ದೇಶಗಳು. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ, ವೀಸಾ ಪ್ರವೇಶ ಅಗತ್ಯಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ. == ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು == [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಾಗಿನಿಂದಲೂ, [[ವಿಶ್ವ ವಹಿವಾಟು ಸಂಘಟನೆ]]ಯಂತಹ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿರುವ ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟು ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸುವುದು, ಹಲವು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳ ನೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕೆಲವು ನೀತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಗಳೆಂದು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ; ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ [[ಸಮಾನ ಕೃಷಿ ನೀತಿ]],<ref>https://www.nytimes.com/2003/08/31/opinion/a-french-roadblock-to-free-trade.html</ref> ಹಾಗೂ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ಪುನಶ್ಚೇತನಾ ಯೋಜನೆಗಳಡಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ 'ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಸರಕನ್ನೇ ಕೊಳ್ಳಿ' ವಿಧಿ.<ref>http://www.dw-world.de/dw/article/0,,3988551,00.html</ref> [[ವಿಶ್ವ ವಹಿವಾಟು ಸಂಘಟನೆ]] ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸದ್ಯದ ವಹಿವಾಟಿನ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ [[ದೊಹಾ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ ರೌಂಡ್]]‌ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಸಭೆಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನಿವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದು, ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲಾರದೆ ಮುಗಿದುಹೋಯಿತು. ಇಸವಿ 2009ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ G20 ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕರ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೊಹಾ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವ ಭರವಸೆಯಿತ್ತು. === ಇಸವಿ 2008ರ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಂತರ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ === ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[G20]] ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ತಾವು ಯಾವುದೇ ವಹಿವಾಟು ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯಂತಹ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಎಂಬ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಕಳೆದ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮೊದಲೇ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ವಚನವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರೂ, ಈ 20 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 17 ದೇಶಗಳು ವಹಿವಾಟು ನಿರ್ಬಂಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದವೆಂದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿಕೆಯು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದಾಗ, ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿವೆಯೆಂದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌(ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ)]] * [[ಹೆನ್ರಿ ಸಿ. ಕ್ಯಾರಿ]] * [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌]] * [[ಆರ್ಥಿಕ ದೇಶಭಕ್ತಿ]] * [[ಬಾಡಿಗೆ ಕೇಳುವುದು]] * [[ಲಾಬಿ ಮಾಡುವುದು]] * [[ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟು ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ]] * [[ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರೇರಿತ ರಫ್ತು ನಿರೋಧ]] * [[ಫ್ರಿಡ್ರಿಕ್ ಲಿಸ್ಟ್]] * [[WTO]] * [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಒಮ್ಮತ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.americanprotectionist.com ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನಿಸ್ಟ್‌ ಸೊಸೈಟಿ] * [http://www.financialcrisis2009.org ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕಟ್ಟು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200901151400/https://www.financialcrisis2009.org/ |date=2020-09-01 }} * [http://www.perc.org/perc.php?subsection=5&amp;id=416 ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರೇರಿತ ರಫ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061009021850/http://www.perc.org/perc.php?subsection=5&id=416 |date=2006-10-09 }} * [http://www.treatyist.com/issue1/protectionismcivilwar.aspx ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090503231438/http://www.treatyist.com/issue1/protectionismcivilwar.aspx |date=2009-05-03 }} * [http://www.foei.org/trade/activistguide/whatis.htm FoEI ಸಿಟಿಜೆನ್ಸ್‌ ಗೈಡ್‌ ಟು: ವಾಟ್‌ ಈಸ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051223142342/http://www.foei.org/trade/activistguide/whatis.htm |date=2005-12-23 }} * [http://www.americaneconomicalert.org ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಅಲರ್ಟ್‌] * [https://web.archive.org/web/20110719195540/http://www.vdare.com/roberts/050904_marx.htm ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟು ಕುರಿತು ಪಾಲ್‌ ಕ್ರೇಗ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌ರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆ] * [http://www.theamericancause.org/a-pjb-050418-freetrade.htm ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ಕುರಿತು ಪ್ಯಾಟ್‌ ಬುಕಾನನ್‌ರ ಟಿಪ್ಪಣಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121019061850/http://www.theamericancause.org/a-pjb-050418-freetrade.htm |date=2012-10-19 }} * [https://web.archive.org/web/20061017023720/http://www.vdare.com/buchanan/060929_manufacturers.htm ರಫ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿದೇಶಗಳ VAT ರಿಯಾಯತಿಗಳನ್ನು ಸರಿತೂಗಿಸಲು ಆದಾಯ ಸುಂಕಗಳು 'ಸಮಾನಾದ ಅಂಕಣ'ವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಪ್ಯಾಟ್‌ ಬುಕಾನನ್‌‌ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ] * [http://www.berkshirehathaway.com/letters/growing.pdf ಆದಾಯ ಸುಂಕಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಆಮುದು ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರಗಳ (ಇಂಪೋರ್ಟ್‌ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್‌ (IC's)) ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌ರ ಪ್ರಸ್ತಾಪ] * [http://www.eagleforum.org/psr/1996/mar96/psrmar96.html ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಕುರಿತು 1996ರಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಸ್‌ ಷ್ಲಾಫ್ಲಿಯವರಿಂದ ವಿಮರ್ಶೆ] * [http://www.economyincrisis.org ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191002171745/http://economyincrisis.org/ |date=2019-10-02 }} * [http://itssddisguisedtradebarriers.blogspot.com ಮರೆಮಾಚಲಾದ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಕುರಿತು ITSSD ಪತ್ರಿಕೆ ] * [[ನಾನ್‌-ಟ್ಯಾರಿಫ್‌ ಬ್ಯಾರಿಯರ್ಸ್‌ ಟು ಟ್ರೇಡ್, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ]]. * [http://www.wto.org/english/forums_e/ngo_e/posp47_nftc_enlightened_e.pdf '''ಎನಲೈಟೆನ್ಡ್‌ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲಿಸಮ್‌ ಆರ್‌ ಡಿಸ್ಗಯ್ಸ್ಡ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನಿಸಮ್‌: ಅಸೆಸಿಂಗ್‌ ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ EU ಪ್ರಿಕಾಷನ್‌-ಬೇಸ್ಡ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಡೆವೆಲಪಿಂಗ್‌ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌ '''' ], ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಎ. ಕೊಗನ್‌‌, ಫಾರ್‌ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫಾರೀನ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ (ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2004); [http://www.itssd.org/White%20Papers/L%20Kogan%20NFTC%20White%20Paper%203.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726200646/http://www.itssd.org/White%20Papers/L%20Kogan%20NFTC%20White%20Paper%203.pdf |date=2011-07-26 }}. * [http://www.itssd.org/Publications/Kogan%20TNI%2077FINAL.pdf ''ಎಕ್ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್‌ ಯುರೋಪ್ಸ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನಿಸಮ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110409192449/http://www.itssd.org/Publications/Kogan%20TNI%2077FINAL.pdf |date=2011-04-09 }}, ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಎ. ಕೊಗನ್‌, ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್‌ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2004). * [https://www.nytimes.com/2004/11/27/opinion/27iht-edkogan_ed3_.html?_r=1 ''ಟ್ರೇಡ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನಿಸಮ್‌: ಡಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಟ್ರೂತ್ ಎಬೌಟ್‌ ಯುರೋಪ್ಸ್‌ GMO ಪಾಲಿಸಿ'' ], ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಪ್‌-ಎಡ್‌ 27 ನವೆಂಬರ್‌ 2004). * [http://www.spaef.com/article.php?id=966 ''ಪ್ರಿಕಾಷನರಿ ಪ್ರೆಫೆರೆನ್ಸ್‌: ಹೌ ಯುರೋಪ್‌ ಎಂಪ್ಲಾಯ್ಸ್‌ ಡಿಸ್ಗೈಸ್ಡ್‌ ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನಿಸಮ್‌ ಟು ವೀಕೆನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫ್ರೀ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್‌'' ] ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಎ. ಕೊಗನ್‌, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ (IJED), ಸಂಪುಟ. 7 ಸಂಖ್ಯೆ 2-3 (2005); [http://www.itssd.org/White%20Papers/ijed-7-2-3-kogan.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726201119/http://www.itssd.org/White%20Papers/ijed-7-2-3-kogan.pdf |date=2011-07-26 }} {{Trade|state=expanded}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆ]] 0mtnraf60to18r0ux4mnlv62rrjdgak 0 23666 1375222 1374893 2026-06-17T23:59:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375222 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Ir girl.png|thumb|250px|ಮಧ್ಯ-ಅವಗೆಂಪು ("ಉಷ್ಣ") ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾನವ ದೇಹಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು (ಹುಸಿ-ಬಣ್ಣ) ]] '''ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣ (ಅವಕೆಂಪು)''' ಅಥವಾ '''ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ರೇಡಿಯೇಶನ್''' ('''ಐಆರ್''') ಎನ್ನುವುದು ೦.೭ ಮತ್ತು ೩೦೦ ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರ್ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ಇರುವ [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ತರಂಗ|ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣವಾಗಿದೆ]]. ಇದು ಅಂದಾಜು ೧ ಮತ್ತು ೪೩೦ THz ನಡುವಿನ ಆವರ್ತನ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |author=Dr. S. C. Liew |url=http://www.crisp.nus.edu.sg/~research/tutorial/em.htm |title=Electromagnetic Waves |publisher=Centre for Remote Imaging, Sensing and Processing |accessdate=2006-10-27}}</ref> ಹಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನುಳ್ಳ ವಿದ್ಯುದ್ಕಾಂತ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸುವ ಹಲವು ರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ಇವನ್ನು ವಿದ್ಯುದಯಸ್ಕಾಂತ ರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳೆಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ಹಲವು ರಶ್ಮಿಗಳ ಮೂಲವೂ, ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗುಣಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಇವೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಅಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅಲೆಗಳ ತರಂಗದೂರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಹಲವು ರಶ್ಮಿಗಳ ಗುಣಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಅತಿ ಹ್ರಸ್ವತರಂಗದೂರದ ರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳು ಗ್ಯಾಮ ರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅತಿ ದೀರ್ಘ ತರಂಗಮಾನದವು ರೇಡಿಯೋ ರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡು ತುದಿಗಳ ನಡುವೆ [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ|ಎಕ್ಸ್-ಕಿರಣ]], [[ಅತಿನೇರಳೆ ವಿಕಿರಣ|ಅತಿನೇರಿಳೆ ವಿಕಿರಣ]], ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಬೆಳಕು, ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣ, ರೇಡಿಯೋ ಅಲೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ.<ref>* {{cite book|title=Physics for Engineering and Science, p427|author=Browne, Michael|publisher=McGraw Hill/Schaum, New York.|year=2013|isbn=978-0-07-161399-6|edition=2nd}}; p319: "For historical reasons, different portions of the EM spectrum are given different names, although they are all the same kind of thing. Visible light constitutes a narrow range of the spectrum, from wavelengths of about 400-800 nm.... ;p 320 "An electromagnetic wave carries forward momentum... If the radiation is absorbed by a surface, the momentum drops to zero and a force is exerted on the surface... Thus the radiation pressure of an electromagnetic wave is (formula)."</ref> ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣದ ತರಂಗಾಂತರವು ಗೋಚರ [[ಬೆಳಕು|ಬೆಳಕಿನ]] ತರಂಗಾಂತರಕ್ಕಿಂತ ದೀರ್ಘವಾಗಿದೆ (ಮತ್ತು ಆವರ್ತನವು ಕಡಿಮೆ), ಆದರೆ ಟೆರಾ ಹರ್ಟ್ಜ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತರಂಗಗಳ ವಿಕಿರಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಮತ್ತು ಆವರ್ತನವು ಹೆಚ್ಚು). [[ಸಮುದ್ರ|ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಖರವಾದ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಚದರ ಕಿಲೋಮಿಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೧ ಕಿಲೋ ವ್ಯಾಟ್ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ೫೨೭ ವ್ಯಾಟ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ವಿಕಿರಣ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ೪೪೫ ವ್ಯಾಟ್ ಗೋಚರ ಬೆಳಕಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ೩೨ ವ್ಯಾಟ್ ಅತಿನೆರಳೆ ವಿಕಿರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://rredc.nrel.gov/solar/spectra/am1.5/|title=Reference Solar Spectral Irradiance: Air Mass 1.5|accessdate=2009-11-12|archive-date=2019-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512190812/https://rredc.nrel.gov/solar//spectra/am1.5/|url-status=dead}}</ref> ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜ [[ಚರ್ಮ|ಚರ್ಮದ]] ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಶಾಖದ ಅನುಭವವುನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ರಶ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಗುಣಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅವಗೆಂಪು ರಶ್ಮಿಗಳಿಗೂ ಇರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಚಲಿಸುವ ವೇಗವೂ ಬೆಳಕಿನ ವೇಗದಷ್ಟೇ. ಅಂದರೆ 3x10¹⁰ಸೆಂ.ಮೀ./ಸೆ. ಈ ಕಿರಣಗಳೂ ಕೆಲವು ಪಾರಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಯಬಲ್ಲುವು. ಅಪಾರಕ ವಸ್ತುಗಳು ಇವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಪಾರಕವಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಕ್ಕೆ ಅಪಾರಕವಾಗಿಯೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಅಪಾರಕವಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಕ್ಕೆ ಪಾರಕವಾಗಿಯೂ ಇರುವುದೂ ಉಂಟು. == ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ == ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಿಲಿಟರಿ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುರಿ ಅರ್ಜನೆ, ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ, ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ, ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಜಾಡು ಶೋಧನೆ ಸೇರಿವೆ. ಮಿಲಿಟರಿಯೇತರ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆಯ ದಕ್ಷತೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ದೂರಸ್ಥ ತಾಪಮಾನ ಗ್ರಹಣ, ಅಲ್ಪವ್ಯಾಪ್ತಿಯ [[ನಿಸ್ತಂತು]] ಸಂಪರ್ಕ, ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಸೇರಿವೆ. ಅವಗೆಂಪು [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನವು]] ಆಣ್ವಿಕ [[ಮೋಡ|ಮೋಡಗಳಂತಹ]] ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ [[ಧೂಳು|ಧೂಳುಳ್ಳ]] ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದಕ್ಕೆ; [[ಗ್ರಹ]]ಗಳಂತಹ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ, [[ವಿಶ್ವ]]ದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಿಂದ ಬಹಳವಾಗಿ ಕೆಂಪುಸರಿತವಾದ ಕಾಯಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ, ಸಂವೇದಕವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ [[ದೂರದರ್ಶಕ|ದೂರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="ir_astronomy">{{cite web |url=http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/importance.html |title=IR Astronomy: Overview |publisher=NASA Infrared Astronomy and Processing Center |accessdate=2006-10-30 |archive-date=2006-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061208151300/http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/importance.html |url-status=dead }}</ref> ವೀನ್‍ನ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಧಾರಣ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ [[ಮಾನವ|ಮಾನವರು]] ೧೨ μm (ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರ್) ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪರಮಾಣು]] ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಅವಗೆಂಪು ಶಕ್ತಿಯು ದ್ವಿಧ್ರುವ ಭ್ರಮಣಾಂಕದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಒಂದು [[ಅಣು|ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ]] [[ಕಂಪನ]] ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಸರಿಯಾದ ಸಮ್ಮಿತಿಯುಳ್ಳ ಅಣುಗಳ ಈ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಗೆಂಪು ಶ್ರೇಣಿಯು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಆವರ್ತನ ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿದೆ. ಅವಗೆಂಪು ರೋಹಿತದರ್ಶನವು ಅವಗೆಂಪು ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ, ಸ್ಥಾನಾಂತರವಾಗುವ [[ಫೋಟಾನ್|ಫೋಟಾನ್‌ಗಳ]] ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವುಗಳ ತರಂಗಾಂತರ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last=Reusch |first=William |year=1999 |url=http://www.cem.msu.edu/~reusch/VirtualText/Spectrpy/InfraRed/infrared.htm |title=Infrared Spectroscopy |publisher=Michigan State University |accessdate=2006-10-27 |archive-date=2007-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071027110406/http://www.cem.msu.edu/~reusch/VirtualText/Spectrpy/InfraRed/infrared.htm |url-status=dead }}</ref> == ಪದದ ಮೂಲ == ಈ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕೆಳಗಿನದ್ದು ಎಂದಾಗಿದೆ. ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಶಬ್ಧ ''ಇನ್ಫ್ರಾ'' ದ ಅರ್ಥವು ’ಕೆಳಗೆ’ ಎಂದಾಗಿದೆ. [[ಕೆಂಪು]] ಎಂದರೆ [[ಕಣ್ಣು|ಕಣ್ಣಿಗೆ]] ಕಾಣುವ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿಯ ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ ತರಂಗಾಂತರವುಳ್ಳ ಬೆಳಕು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಕಾಣುವ ಕೆಂಪು ಬೆಳಕಿಗಿಂತ ದೀರ್ಘವಾದ ತರಂಗಾಂತರವನ್ನು (ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಆವರ್ತನವನ್ನು) ಹೊಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಥಾವತ್ ಅರ್ಥವು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಬೆಳಕಿನ ಕೆಳಗಿನದ್ದು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. == ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣದ ಮೂಲಗಳು == * ಕೃಷ್ಣ ವಸ್ತುವಿನ ರಶ್ಮಿಪುಂಜ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಪುಂಜದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪು ರಶ್ಮಿಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಬಿಸಿಯಾದ (ಎಂದರೆ 0⁰Κ ಉಷ್ಣತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನುಳ್ಳ) ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳೂ ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣವನ್ನು ಉತ್ಸರ್ಜಿಸುತ್ತವೆ. ವಸ್ತುವಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ರಶ್ಮಿಗಳು ಯಾವ ಯಾವ ತರಂಗದೂರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆಯೆಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷ್ಣ ವಸ್ತುವಿನ ಉತ್ಸರ್ಜನೆಯೇ ಈ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಸರ್ಜನೆಗೆಲ್ಲ ಮಾದರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾಗ ಅತಿನೇರಿಳೆ ರಶ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ರಶ್ಮಿಗಳು ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಹಾಗೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸರ್ಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 100⁰Κ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಶಕ್ತಿ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿದ್ದು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊರ ಬೀಳುತ್ತದೆ. * ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾದ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನರ್ನ್‍ಸ್ಟ್ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ದೀಪದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಫಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ತಂತಿ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಮಾನವ ಶರೀರ|ಮಾನವನ ಶರೀರವೂ]] ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. * ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದೊಡಗೂಡಿದ ಘನವಸ್ತುಗಳಲ್ಲದೆ ಹಲವು ಅನಿಲಗಳೂ ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಅಣುಗಳು ಉದ್ರಿಕ್ತಗೊಂಡಾಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತರಂಗದೂರದ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. * ಲೇಜ಼ರ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಏಕವರ್ಣೀಯವಾದ (ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ತರಂಗದೂರದ) ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಪ್ರಬಲಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. == ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪು ರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಪ್ರಸಾರ == ಬೆಳಕಿನಂತೆಯೇ ಅವಗೆಂಪು ರಶ್ಮಿಗಳೂ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಹಬೆ ಅವಗೆಂಪು ರಶ್ಮಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೀರುವುದರಿಂದ ಅವಗೆಂಪು ರಶ್ಮಿಗಳ ಕೆಲವು ತರಂಗದೂರಗಳು ಮಾತ್ರ ವಾತಾವರಣದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು ವಿಕಿರಣ ಪಾರಕ ಕಿಟಕಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಯಾವ ತರಂಗಾಂತರಗಳೂ ಪ್ರಸಾರವಾಗದೆ ಜೀರ್ಣವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Sμ-13 μ ಮಧ್ಯೆ ಇಂಥ ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಕಿಟಕಿ ಇದೆ. == ಪಾರಕತೆ ಮತ್ತು ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣ == ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಸ್ತುಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪುಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳಕು ಪ್ರಸಾರವಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಳಕಿಗೆ ಪೂರ್ಣಪಾರಕವಾದ ಸಾಧಾರಣವಾದ ಗಾಜು ಅವಗೆಂಪುಕಿರಣಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳಿಗೆ ಅಪಾರಕವಾಗಿದೆ; ಬೆಳಕಿಗೆ ಅಪಾರಕವಾದ [[ಜರ್ಮೇನಿಯಂ]] ಧಾತು ಪಾರಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಾರಗಮ್ಯತೆ ([[:en:Transmittance|ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟೆನ್ಸ್]]) ಮತ್ತು ಹೀರುವ ಶಕ್ತಿ ([[:en:Absorbance|ಅಬ್ಸಾರ್ಬೆನ್ಸ್]]) ಎಂಬ ಮಾನಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಬಹುದು. == ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ == ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅಳೆಯಬಹುದು. * ಉಷ್ಣತೆಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹಲವು ಯಂತ್ರಗಳು ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿ ಅಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ರಶ್ಮಿಪುಂಜ ಥರ್ಮೋಪೈಲ್ === * ಎರಡು ವಿವಿಧ [[ಲೋಹ|ಲೋಹಗಳ]] ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಆ ಎರಡು ಸಂಗಮಗಳ(ಜಾಯಿಂಟ್ಸ್) ನಡುವಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಸಂಗಮಗಳ ನಡುವೆ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ|ವಿದ್ಯುತ್‍ಪ್ರವಾಹ]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[:en:Thermocouple|ಥರ್ಮೋಕಪಲ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಹಲವು ಥರ್ಮೋಕಪಲ್‍ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ತಂಪು ಸಂಗಮಗಳು ಹಾಗೂ ತಪ್ತ ಸಂಗಮಗಳು ಸಮನಾದ ಉಷ್ಣತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಆಗ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಥರ್ಮೋಕಪಲ್‍ಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು [[ಥರ್ಮೊಪೈಲ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ತಪ್ತ ಸಂಗಮಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಳಬರುವ ರಶ್ಮಿಪುಂಜಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿದ್ದರೆ ರಶ್ಮಿಪುಂಜದಿಂದುಂಟಾದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕಾದರೆ ಬಿಸಿಸಂಗಮಗಳಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಿಯಬಹುದು. ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣ ರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನೆಲ್ಲ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೀರಿ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಈ ಯಂತ್ರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. === ಬೋಲೋಮೀಟರ್ === * ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪ್ರತಿರೋಧ ತಂತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‍ಪ್ರತಿರೋಧ ಹೆಚ್ಚಾದುದನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಿಂದ ರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite news |title=Langley's Bolometer, 1880-1890 |website=Science Museum Group |url=https://collection.sciencemuseumgroup.org.uk/objects/co2578/langleys-bolometer-1880-1890-bolometer-measuring-device-radiant-energy |access-date=20 March 2022}}</ref><ref>See, for example, [http://www.merriam-webster.com/dictionary/bolometers bolometers – Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary]</ref> ಇದು ಬಹು ಸುಟಿಯಾದ ಸಣ್ಣ ಉಪಕರಣ. ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವ [[:en:Thermistor|ಥರ್ಮಿಸ್ಟರ್]] ಎಂಬ ವಿದ್ಯುತ್‍ಪ್ರತಿರೋಧ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನೂ [[ಬೊಲೊಮೀಟರ್|ಈ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://circuitglobe.com/bolometer.html</ref> === ಕ್ವಾಂಟಂ ಸಾಧನಗಳು === ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಶಕ್ತಿಯ [[ಕ್ವಾಂಟಮ್|ಕ್ವಾಂಟಂಗಳು]] (ಶಕ್ತಿಯ ಅತಿಸಣ್ಣವಾದ ರೂಪ, ಶಕಲ) ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಾಧನದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದ ಶಕ್ತಿ ರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈಚೆಗೆ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. === ಪೋಟೋವೊಲ್ಟಾಯಿಕ್ ಕೋಶಗಳು === * [[ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ|ಈ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿರುವ]] ಲೆಡ್ ಸಲ್ಫೈಡ್, ಲೆಡ್ ಸೆಲೆನೈಡ್ ಮೊದಲಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಅಥವಾ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜ ಬಿದ್ದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="chemistryexplained.com">[http://www.chemistryexplained.com/Ru-Sp/Solar-Cells.html Solar Cells]. chemistryexplained.com</ref> ಈ ಕ್ರಮದಿಂದಲೂ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. === ಅರೆವಾಹಕಗಳು === * ಜರ್ಮೇನಿಯಂ, ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮೊದಲಾದ [[ಅರೆವಾಹಕ|ಅರೆವಾಹಕಗಳನ್ನು]] (ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್) ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ [[ಡಯೋಡ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್|ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರುಗಳಲ್ಲಿನ]] ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಮೇಲೆ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳು ಪರಿಣಾಮಬೀರುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅರೆವಾಹಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಅತಿಗೆಂಪಿನಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು == ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ವಸ್ತುಗಳು ತರಂಗಾಂತರಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪು [[ವಿಕಿರಣ|ವಿಕಿರಣವನ್ನು]] ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ [[ರೋಹಿತ|ರೋಹಿತದ]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಎಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸಂವೇದಕ|ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು]] ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತರಂಗಾತರದೊಳಗೆ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವಗೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಸಣ್ಣ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸಿಐಇ ವಿಭಾಗ ಯೋಜನೆ === ಇಂಟರನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಮಿಷನ್ ಆನ್ ಇಲ್ಯೂಮಿನೇಷನ್, ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ಬ್ಯಾಂಡ್‍ಗಳಾಗಿ ಬೆಳಕಿನ ವಿಕಿರಣದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ:<ref>{{cite web |last=Henderson |first=Roy |url=http://info.tuwien.ac.at/iflt/safety/section1/1_1_1.htm |title=Wavelength considerations |publisher=Instituts für Umform- und Hochleistungs |accessdate=2007-10-18 |archive-date=2007-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028072110/http://info.tuwien.ac.at/iflt/safety/section1/1_1_1.htm |url-status=dead }}</ref> * ಐಆರ್-ಎ ೭೦೦ µm-೧೪೦೦ µm (೦.೭ µm-೧.೪ µm) * ಐಆರ್-ಬಿ ೧೪೦೦ µm-೩೦೦೦ µm (೧.೪ µm-೩ µm) * ಐಆರ್-ಸಿ ೩೦೦೦ µm-೧ ಎಂಎಂ (೩ µm-೧೦೦೦ µm) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವ ಉಪವಿಭಾಗ ಯೋಜನೆಯೆಂದರೆ:<ref name="Byrnes">{{cite book |last=Byrnes |first=James |title=Unexploded Ordnance Detection and Mitigation |publisher=Springer |year=2009 |pages=21–22 |isbn=9781402092527}}</ref> * ಸಮೀಪದ ಅವಗೆಂಪು (ಎನ್ಐಆರ್, ಐಆರ್-ಎ ಡಿಐಎನ್): ೦.೭೫-೧.೪ µm ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಹೀರಿಕೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. SiO₂ [[ಗಾಜು|ಗಾಜಿನ]] (ಸಿಲಿಕಾ) ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತನೂಕರಣ ನಷ್ಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂತು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ದೂರಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರೋಹಿತದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರ ತೀವ್ರಕಾರಿಗಳು ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಉಪಕರಣಗಳಾದ ನೈಟ್ ವಿಜನ್ ಗಾಗಲ್‍ಗಳು ಸೇರಿವೆ. * ಕಡಿಮೆ ತರಂಗಾಂತರದ ಅವಗೆಂಪು (ಎಸ್‍ಡಬ್ಲ್ಯೂಐಆರ್, ಐಆರ್-ಬಿ ಡಿಐನ್): ೧.೪-೩ µm, ನೀರು ಹೀರಿಕೆಯು ೧,೪೫೦ µmನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ೧,೫೩೦ ದಿಂದ ೧,೫೬೦ವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಅತಿದೂರದ ದೂರಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ ರೋಹಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. * ಮಧ್ಯಮ ಅವಗೆಂಪು ತರಂಗಾಂತರ (ಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂಐಆರ್, ಐಆರ್-ಸಿ ಡಿಐಎನ್), ನಡುವಣ ಅವಗೆಂಪು (ಐಐಆರ್) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದೇಶಿತ [[ಕ್ಷಿಪಣಿ]] [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ]] ಈ ಬ್ಯಾಂಡಿನ ೩.೫ µm ಭಾಗವು ವಾತಾವರಣದ ಕಿಟಕಿಯಂತಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಐಆರ್ ಉಷ್ಣ ಅರಸುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಹೋಮಿಂಗ್ ಹೆಡ್‍ಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಉದ್ದಿಷ್ಟ [[ವಿಮಾನ|ವಿಮಾನದ]] ಐಆರ್ ಸಿಗ್ನೇಚರ್‌ಗೆ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜೆಟ್ ಇಂಜಿನ್ ನಿಷ್ಕಾಸ ಗರಿಗೆ ಗುರಿಯಿಡುತ್ತದೆ. * ದೀರ್ಘ ಅವಗೆಂಪು ತರಂಗಾಂತರ (ಎಲ್‍ಡಬ್ಲ್ಯೂಐಆರ್, ಐಆರ್-ಸಿ ಡಿಐಎನ್): ೮-೧೫ µm. ಇದು ಉಷ್ಣಚಿತ್ರಣ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂವೇದಕಗಳು ಉಷ್ಣ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಹೊರ ಜಗತ್ತಿನ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಡ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲವು. ಇಲ್ಲಿ [[ಸೂರ್ಯ]] ಅಥವ [[ಚಂದ್ರ]] ಅಥವಾ ಅವಗೆಂಪು ದೀಪಕಗಳಂತಹ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ದೀಪ ಅಥವಾ ಉಷ್ಣಮೂಲದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ರೋಹಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಲುಕಿಂಗ್ ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‍ಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲ ಬಾರಿ ಇದನ್ನು "ಫಾರ್ ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಫಾರ್ ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್ (ಎಫ್ಐಆರ್): ೧೫-೧-೧,೦೦೦ µm ಎನ್ಐಆರ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‍ಡಬ್ಲ್ಯೂಐರ್ ಅನ್ನು ಕೆಲ ಬಾರಿ “ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂಐಆರ್ ಮತ್ತು ಎಲ್‍ಡಬ್ಲ್ಯೂಐಆರ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ “ಥರ್ಮಲ್ ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್ ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣಕಾಯ ವಿಕಿರಣ ವಕ್ರರೇಖೆಗಳ ಸ್ವರೂಪದ ಕಾರಣ, ನಿಷ್ಕಾಸ ಪೈಪ್‍ಗಳಂತಹ ಬಿಸಿ ವಸ್ತುಗಳು ಎಲ್‍ಡಬ್ಯ್ಲೂನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಕಾಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಹಲವುವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖರವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. === ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ ಯೋಜನೆ === ಅವಗೆಂಪು ರೋಹಿತವನ್ನು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೆಳಗಿನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |author=IPAC Staff |url=http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/Regions/irregions.html |title=Near, Mid and Far-Infrared |publisher=NASA ipac |accessdate=2007-04-04 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://archive.is/20120529/http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/Regions/irregions.html |url-status=dead }}</ref> * ಸಮೀಪ (೦.೭-೧) ದಿಂದ ೫ µm * ಮಧ್ಯಮ: ೫ ರಿಂದ (೨೫-೪೦) µm * ದೀರ್ಘ: (೨೫-೪೦) ದಿಂದ (೨೦೦-೩೫೦) µm. ಈ ವಿಭಜನೆಯು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಆವಲಂಬಿಸಿ ಇವುಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಬಹುದು. ಈ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳ, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನ ಪರಿಸರಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸಂವೇದಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆಧಾರಿತ ವಿಭಾಗ ಯೋಜನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Atmosfaerisk spredning.png|thumb|ಅವಗೆಂಪು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ಪ್ರೇಷಣದ ನಕ್ಷೆ.]] ವಿವಿಧ ಶೋಧಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರನೇ ಯೋಜನೆಯು ಬ್ಯಾಂಡ್‍ಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ:<ref name="Miller2">Miller, ''Principles of Infrared Technology'' (Van Nostrand Reinhold, 1992), and Miller and Friedman, ''Photonic Rules of Thumb'', 2004. ISBN 9780442012106{{pn}}</ref> * ಸಮೀಪದ ಅವಗೆಂಪು: ೦.೭ ದಿಂದ ೧ ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ (ಮನುಷ್ಯನ ಕಣ್ಣಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂದಾಜು ಕೊನೆಯಿಂದ [[ಸಿಲಿಕಾನ್|ಸಿಲಿಕಾನ್‍ನ]] ಕೊನೆವರೆಗೆ) * ಕಡಿಮೆ-ತರಂಗದ ಅವಗೆಂಪು:೧.೦ ದಿಂದ ೩ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ (ಸಿಲಿಕಾನ್‌ನ ಸ್ಥಗನ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಎಮ್‌ಡಬ್ಲುಐಆರ್ ವಾಯುಮಂಡಲ ಕಿಟಕಿಯ ಸ್ಥಗನ ಬಿಂದುವರೆಗೆ. ಇನ್‌ಗ್ಯಾಸ್ ಸುಮಾರು ೧.೮ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ; ಕಡಿಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದನೆಯ [[ಸೀಸ|ಸೀಸದ]] ಲವಣಗಳು ಈ ವಲಯವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. * ಮಧ್ಯ-[[ತರಂಗ]] ಅವಗೆಂಪು: ೩ ರಿಂದ ೫ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ([[ವಾಯುಮಂಡಲ|ವಾಯುಮಂಡಲದ]] ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಮ್ ಆಂಟಿಮೊನೈಡ್ [InSb] ಮತ್ತು HgCdTe ಹಾಗೂ ಭಾಗಶಃ ಸೀಸದ ಸೆಲನೈಡ್‌ಗಳಿಂದ [PbSe] ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ). * ದೀರ್ಘ-ತರಂಗ ಅವಗೆಂಪು: ೮ ರಿಂದ ೧೨ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ, ಅಥವಾ ೭ ರಿಂದ ೧೪ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ: ವಾಯುಮಂಡಲದ ಕಿಟಕಿ (HgCdTe ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಬೋಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) * ಅತಿ-ದೀರ್ಘ ತರಂಗ ಅವಗೆಂಪು (ವಿಎಲ್‌ಡಬ್ಲುಐಆರ್): ೧೨ ರಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ, ಉತ್ತೇಜಿತ ಸಿಲಿಕಾನ್‌ನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗಗಳು ಈ ವಿಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಮಾನವನ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ: ಸಮೀಪದ ಅವಗೆಂಪು ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದೂರದ ಅವಗೆಂಪುಗಳು ಗೋಚರ ವರ್ಣಪಟಲದಿಂದ ಮುಂದಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಭೌತಿಕ ಕಾರ್ಯರೀತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ (ಉತ್ಸರ್ಜನ ಶೃಂಗಗಳು, ವಿರುದ್ಧ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ನೀರಿನ ಹೀರಿಕೆ) ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೊಸದಾದವುಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ (ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಸಿಲಿಕಾನ್]] ಶೋಧಕಗಳು ಸುಮಾರು ೧,೦೫೦ ಎನ್‌ಎಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್‌ಗ್ಯಾಸ್‌ಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಕತೆಯು ಸುಮಾರು ೯೫೦ ಎನ್‌ಎಮ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೧,೭೦೦ ಮತ್ತು ೨,೬೦೦ ಎನ್‌ಎಮ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪುರೇಖೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ). ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗೋಚರ ಮತ್ತು ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕುಗಳ ನಡುವಣ ಸೀಮಾರೇಖೆಯು ನಿಖರವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಮಾನವನ [[ಕಣ್ಣು]] ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ೭೦೦ ಎನ್‌ಎಮ್ ತರಂಗಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಳಕಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಆವರ್ತನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿರುವ ಬೆಳಕು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಲೇಸರ್|ಲೇಸರ್‌ಗಳಿಂದ]], ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದಿನದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ. ಬಣ್ಣಗಳ ಅರೆ ಘನರೂಪದ ದ್ರಾವಣ (ಜೆಲ್)ಗಳು ಗೋಚರ ಬೆಳಕನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತವೆ) ಗಳನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ೭೮೦ ಎನ್‌ಎಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು (ಇವುಗಳು ಕೆಂಪು ಬೆಳಕುಗಳಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ). ೮೦೦ ಎನ್‌ಎಮ್‌ನ ವರೆಗಿನ ಮೂಲಗಳು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಂದ ಕೆಂಪು ಬೆಳಕಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅತಿಗೆಂಪಿನ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು (ವಿವಿಧ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೭೦೦ ಎನ್‌ಎಮ್ ಮತ್ತು ೮೦೦ ಎನ್‌ಎಮ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಅತಿಗೆಂಪಿನಲ್ಲಿ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಬ್ಯಾಂಡ್‍ಗಳು === ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಅವಗೆಂಪು ವರ್ಣಪಟಲದ ಭಾಗವನ್ನು ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಸಾರಣ/ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳ (ತಂತು) ಮತ್ತು ಶೋಧಕಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಏಳು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:<ref>{{cite web |last=Ramaswami |first=Rajiv |month=May |year=2002 |url=http://ieeexplore.ieee.org/iel5/35/21724/01006983.pdf |format=PDF |title=Optical Fiber Communication: From Transmission to Networking |publisher=IEEE |accessdate=2006-10-18}}</ref> {| class="wikitable sortable " |- !ಬ್ಯಾಂಡ್ !ವಿವರಕ !ತರಂಗಾಂತರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ |- | ಒ ಬ್ಯಾಂಡ್ | ಮೂಲ | ೧೨೬೦-೧೩೬೦ nm |- | ಇ ಬ್ಯಾಂಡ್ | ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ | ೧೩೬೦-೧೪೬೦ nm |- | ಎಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ | ಕಡಿಮೆ ತರಂಗಾಂತರ | ೧೪೬೦-೧೫೩೦ nm |- | ಸಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ | ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ | ೧೫೩೦-೧೫೬೫ nm |- | ಎಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ | ದೀರ್ಘ ತರಂಗಾಂತರ | ೧೫೬೨-೧೬೨೫ nm |- | ಯು ಬ್ಯಾಂಡ್ | ತುಂಬಾ ದೀರ್ಘ ತರಂಗಾಂತರ | ೧೬೨೫-೧೬೭೫ nm |} ಸಿ-ಗುಂಪು ದೀರ್ಘ-ದೂರದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ಎಸ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ ಗುಂಪುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸುಸ್ಥಾಪಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಇವು ಅಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. === ಶಾಖ === ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ "ಶಾಖ" ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಕೆಲವು ವೇಳೆ "ಶಾಖದ ವಿಕಿರಣ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಜನರು ಎಲ್ಲಾ ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ಶಾಖವನ್ನು ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕಿನ ಸಹಜಗುಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಶಾಖಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ತಪ್ಪುಕಲ್ಪನೆ. ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಆವರ್ತನದ ವಿದ್ಯುದ್ಕಾಂತೀಯ ತರಂಗಗಳು ಶಾಖವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಾಖದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಶಾಖದ ೪೯%<ref>{{cite web |title=Introduction to Solar Energy |work=Passive Solar Heating & Cooling Manual |publisher=Rodale Press, Inc. |year=1980 |url=http://www.azsolarcenter.com/design/documents/passive.DOC |format=[[DOC (computing)|DOC]] |accessdate=2007-08-12 |archive-date=2009-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090318200719/http://www.azsolarcenter.com/design/documents/passive.DOC |url-status=dead }}</ref> ನಷ್ಟು ಸೂರ್ಯನೊಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಬರುವ ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಉಳಿದವುಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು, ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘ ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಮರು ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಗೋಚರ ಬೆಳಕು ಅಥವಾ [[ನೇರಳಾತೀತ]] ವಿಸರ್ಜಕ [[ಲೇಸರ್|ಲೇಸರ್‌ಗಳು]] [[ಕಾಗದ|ಕಾಗದವನ್ನು]] ಸೀದುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುವ ಬಿಸಿ ವಸ್ತುಗಳು ಗೋಚರ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೮ ರಿಂದ ೨೫ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಕೋಣೆಯ [[ಉಷ್ಣಾಂಶ]]ದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು [[ವಿಕಿರಣ]]ವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಸ್ತುಗಳು ಹೊರಸೂಸುವ ಗೋಚರ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ನೇರಳಾತೀತ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಳಕುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |last=McCreary |first=Jeremy |date=October 30, 2004 |url=http://dpfwiw.com/ir.htm |title=Infrared (IR) basics for digital photographers-capturing the unseen (Sidebar: Black Body Radiation) |publisher=Digital Photography For What It's Worth |accessdate=2006-11-07 |archive-date=2008-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218010429/http://dpfwiw.com/ir.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಶಾಖ]]ವು ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಹಿಸುವ ಅಸ್ಥಿರ ವಿಧದ ಶಕ್ತಿ. ಉಷ್ಣವಹನ ಅಥವಾ ಉಷ್ಣಸಂವಹನಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಶಾಖಗಳಂತಲ್ಲದೇ, ವಿಕಿರಣವು [[ನಿರ್ವಾತ|ನಿರ್ವಾತದ]] ಮೂಲಕ ಪ್ರಸರಿಸಬಲ್ಲದು. ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವಸ್ತುಗಳ ಅವಗೆಂಪು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೇಲ್ಮೈಯ ಗುಣವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಶಾಖದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಹೇಗೆ ಆದರ್ಶಯುತ ಕೃಷ್ಣಕಾಯಗಳಿಂದ ವಿಪಥಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ಎರಡು ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಒಂದೇ ಭೌತಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ’ಕಾಣಿಸು’ತ್ತವೆಯೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅತಿಗೆಂಪಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಉಷ್ಣಾಂಶವಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ == ಉಪಯೋಗಗಳು == === ಬಿಸಿಲಿನ ಉಪಯೋಗಗಳು === ಸೂರ್ಯನ [[ಬಿಸಿಲು|ಬಿಸಿಲನ್ನು]] ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಲಿನ ಶಾಖದಿಂದ [[ಬಟ್ಟೆ|ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು]] ಒಗೆದ ಅನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಲು, [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು]] ಒಣಗಿಸಿ ಬಾಳಕಮಾಡಲು, [[ಹಪ್ಪಳ]], ಸಂಡಿಗೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅಥವಾ ಸೌರ ಒಲೆ ಮೊದಲಾದ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಕಾಯಿಸಲು ಶಾಖ ನೀಡುವ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. === ಅವಗೆಂಪು ಸೋಸುಕಗಳು === ಅವಗೆಂಪು (ಪ್ರಸಾರಕ/ದಾಟುವುದು) ಸೋಸುಕಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ವಿಧವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲ್ಫೋನ್ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ]] ತಯಾರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ತಾಪಜ್ವಲನ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಬಲ್ಬುಗಳಂತಹ "ಬಿಳಿ" ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುವ ೯೯% ನಷ್ಟು ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಣಪಟಲವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ಸೋಸುಕಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಗೆಂಪು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೆಯೇ ವಿಪರೀತ ಗೋಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅವಗೆಂಪು ಶೋಧಕಗಳನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನು ಪ್ರವರ್ತನೆ, ಔದ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ ಅನನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಗರಿಷ್ಠ ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಾಖ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬಲ್ಬ್ ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವಗೆಂಪು ಶೋಧಕಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕಾಲ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಅವಗೆಂಪು ಸೋಸುಕಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಹಳವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. === ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ === [[ಚಿತ್ರ:Active-Infrared-Night-Vision.jpg|thumb|ಸಕ್ರಿಯ-ಅವಗೆಂಪು ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ: [[ಕ್ಯಾಮರ|ಕ್ಯಾಮರಾ]]ಮಾನವನ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಂತಹ ಅವಗೆಂಪು ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು, ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಿದ ದೃಶ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾನಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಸಕ್ರಿಯ ಅವಗೆಂಪು ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನವು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.]]ನೋಡಲು ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನ ಅಭಾವವಿದ್ದಾಗ ಅವಗೆಂಪು ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="how nightvision works">{{cite web |title=How Night Vision Works |publisher=American Technologies Network Corporation |url=http://www.atncorp.com/HowNightVisionWorks |accessdate=2007-08-12}}</ref> ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳು ಸುತ್ತಲಿರುವ ಬೆಳಕಿನ ಫೋಟಾನ್‌ಗಳನ್ನು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳಾಗಿ]] ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ನಂತರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ|ವಿದ್ಯುತ್]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪುನಃ ಗೋಚರ ಬೆಳಕಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="how nightvision works"/> ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಬಳಸದೆಯೇ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="how nightvision works"/> ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಉಷ್ಣಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪುತಿಳಿಯಬಾರದು. ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಉಷ್ಣಚಿತ್ರಣವು ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last=Bryant |first=Lynn |title=How does thermal imaging work? A closer look at what is behind this remarkable technology |date=2007-06-11 |url=http://www.video-surveillance-guide.com/how-does-thermal-imaging-work.htm |accessdate=2007-08-12 |archive-date=2007-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070728055934/http://www.video-surveillance-guide.com/how-does-thermal-imaging-work.htm |url-status=dead }}</ref> ಕಳೆದ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗದಂತೆಯೇ ಅವರನ್ನೂ ಅವರ ವಾಹನ ಶಸ್ತ್ರಾದಿಗಳನ್ನೂ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವ ಮತ್ತು ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದೆಯೇ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಈ ಪುಂಜವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನೂಪರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ನೈಪರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಈ ಯಂತ್ರಸಾಧನಗಳನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== ಸಾಕ್ಷಿಯಂತ್ರಗಳು ==== * ಈ ಯಂತ್ರಗಳು ಶತ್ರುಗಳೂ ಅವರ ವಾಹನಾದಿಗಳೂ ಹೊರಸೂಸುವ ಅವಗೆಂಪುಕಿರಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಇವನ್ನು ವಿಶೇಷಸಾಧನಗಳಿಂದ ದೃಗ್ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯಭಾಗವೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕೊಳವೆ. '''ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕೊಳವೆ''': ಇದು ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಶೂನ್ಯ ನಳಿಕೆ. [[ಮೃದಂಗ|ಮೃದಂಗದ]] ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ಸಣ್ಣ ಸಾಧನದ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಚಿತ್ರ ಅದರ ಎದುರು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ದೃಗ್ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರುವ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಲೇಪನಮಾಡಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳು ಬಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ರಶ್ಮಿಗಳ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳನ್ನು ಆ ವಸ್ತು ಹೊರದೂಡುತ್ತದೆ. ಹೊರಬಿದ್ದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳನ್ನು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ|ವಿದ್ಯುಚ್ಫಕ್ತಿಯಿಂದ]] ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಎದುರು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಜಿಂಕ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಮೊದಲಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪರದೆಯೊಂದು ಇರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳು ತಗುಲಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗನುಗುಣವಾದ ತೀವ್ರತೆಯ ಬೆಳಕಿನ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಈ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದಾದ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಭೂತಗನ್ನಡಿ|ಭೂತಗನ್ನಡಿಯ]] ಸಹಾಯದಿಂದ ದೊಡ್ಡದನ್ನಾಗಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು. ಈ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಅವಶ್ಯಕ. ==== ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಯಂತ್ರಗಳು ==== * ಇವು ಸಾಕ್ಷಿಯಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜ ದೀಪಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನೋಡಬೇಕಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತವೆ. ದೀಪದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಒಂದು ಶೋಧಕ ಅವಗೆಂಪುಪುಂಜವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಸೂಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಬೆಳಕು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕೊಳವೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಯಂತ್ರಗಳ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು-ಕತ್ತಲಲ್ಲಿಯೇ ವಾಹನಸಂಚಾರ. ವಾಹನದ ತಲೆದೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಧಕಗಳನ್ನು (ಫಿಲ್ಟರ್) ಜೋಡಿಸಿ ಅವು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಗೆಡಹುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಚಾಲಕ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕನ್ನಡಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅವನಿಗೆ ರಸ್ತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇತರರಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. === ಉಷ್ಣಲೇಖನ === [[ಚಿತ್ರ:Infrared dog.jpg|thumb|left|ನಾಯಿಯ ಉಷ್ಣಲೇಖನ ಚಿತ್ರ]] ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ವಸ್ತುಗಳ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ (ಹೊರಸೂಸುವುವಿಕೆಯು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ). ಇದು ಉಷ್ಣಲೇಖನ, ಅಥವಾ ಎನ್‌ಐಆರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ಗೋಚರವಾಗಿರುವ ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯಾದ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಾಪಮಾಪನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣಲೇಖನವನ್ನು (ಉಷ್ಣಚಿತ್ರಣ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತಗ್ಗುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಾರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಗೆಂಪು ಕ್ಯಾಮರಾಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಉಷ್ಣಲೇಖನ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವರ್ಣಪಟಲದ (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೯೦೦-೧,೪೦೦ ನ್ಯಾನೋಮೀಟರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ೦.೯-೧.೪ µm) ಅವಗೆಂಪು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ವಿಕಿರಣದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವು ಅವುಗಳ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣಕಾಯ ವಿಕಿರಣ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಉಷ್ಣಲೇಖನವು ಒಬ್ಬರ ಪರಿಸರವನ್ನು ಗೋಚರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಅಥವಾ ಅದು ಇಲ್ಲದೆಯೇ "ನೋಡು"ವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವು ಹೊರಸೂಸುವ ವಿಕಿರಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಉಷ್ಣಲೇಖನವು ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. === ಇತರ ಚಿತ್ರಣಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Blue infrared light.jpg|thumb|ಅಂಕೀಯ ಕ್ಯಾಮರಾದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಒಂದು Xbox 360 ಯ ರಿಮೊಟ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‍ನ ಎಲ್‌ಇಡಿಯಿಂದ ಬರುವ ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು.]] ಅವಗೆಂಪು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ, ಹತ್ತಿರದ-ಅವಗೆಂಪು ವರ್ಣಪಟಲವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಅವಗೆಂಪು ಸೋಸುಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅವಗೆಂಪು ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅಗ್ಗದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರಾಫೋನ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಸೋಸುಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಾಂತಿಯುತ ನೇರಳೆ-ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಹತ್ತಿರದ-ಅತಿಗೆಂಪಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನೋಡಬಲ್ಲವು. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವಗೆಂಪು ಕಾಂತಿಯುತವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ (ಒಂದು ದೀಪದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ) ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವಾಗ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಣಾಮರೂಪಿ ಅವಗೆಂಪು ವ್ಯತಿಕರಣವು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಟಿ-ರೇ ಚಿತ್ರಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ತಂತ್ರವೂ ಇದೆ. ಟಿ-ರೇ ಅಂದರೆ ದೂರದ ಅವಗೆಂಪು ಅಥವಾ ಟೆರಾಹರ್ಟ್ಸ್ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಬಳಸುವ ಚಿತ್ರಣ. ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯು ಟೆರಾಹರ್ಟ್ಸ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಹಣವನ್ನು ಇತರ ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಣ ತಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸವಾಲಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟಿ-ರೇ ಚಿತ್ರಣವು ಟೆರಾಹರ್ಟ್ಸ್ ಸಮಯ-ಕ್ಷೇತ್ರ ರೋಹಿತದರ್ಶನದಂತಹ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗಣನೀಯ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. === ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು === ಅವಗೆಂಪು ಗುರಿಯಿಡುವಿಕೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವಗೆಂಪು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವಿಕೆಯು ಒಂದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಒಂದು ಗುರಿಯಿಂದಾಗುವ [[ವರ್ಣಪಟಲ]]ದ ಅವಗೆಂಪು ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುದ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣದ ಉತ್ಸರ್ಜನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ಅರಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ [[ಕ್ಷಿಪಣಿ|ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು]] ಅನೇಕ ವೇಳೆ "ಶಾಖದ-ಅನ್ವೇಷಕಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕಿನ ಗೋಚರ ವರ್ಣಪಟಲದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಕೆಳಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾದ ಕಾಯಗಳು ಇದನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಜನರು, [[ವಾಹನ|ವಾಹನಗಳ]] ಇಂಜಿನ್‍ಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಮಾನ|ವಿಮಾನಗಳಂತಹ]] ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳು ಶಾಖವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವುಗಳು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬೆಳಕಿನ ಅವಗೆಂಪು ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>Mahulikar, S.P., Sonawane, H.R., & Rao, G.A.: (2007) "Infrared signature studies of aerospace vehicles", ''Progress in Aerospace Sciences'', v. '''43(7-8)''', pp. 218-245.</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿಮಾನದಿಂದ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ಸೈಡ್‍ವೈಂಡರ್ ಎಂಬ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ]] ಶಸ್ತ್ರ; ಹಿಂದೆ [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಅಮೆರಿಕದ ಯು-2 ವಿಮಾನವನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದ--ನೆಲದಿಂದ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ಶಸ್ತ್ರ. ಈ ಶಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡುವ ಸಾಧನವಿರುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನ ಮೊದಲಾದ ಗುರಿಗಳು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಆಕರಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಇಂಥ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಶಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಯಂತ್ರವಿಶೇಷಗಳು ಅದರ ಚಲನೆಯ ಗತಿಯನ್ನು ಗುರಿಯ ದಿಕ್ಕಿಗೇ ತಿರುಗಿಸುತ್ತವೆ. ಶಸ್ತ್ರದ ವೇಗ ಗುರಿಯ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಚಲನೆಯ ಗತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ, ಎಡೆಬಿಡದೆ ಗುರಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ ಗುರಿಗೆ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ. === ತಾಪನ === ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ತಾಪನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವಗೆಂಪು ಆವಿ ಸ್ನಾನ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಶಾಖವನ್ನು ನೀಡಲು, ಮತ್ತು ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ [[ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ|ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು]] ತೆಗೆಯಲು (ಡಿ-ಐಸಿಂಗ್) ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಫ್‌ಐ‌ಆರ್ ಕೂಡ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ದೂರದ ಅವಗೆಂಪು ಉಷ್ಣತಾಮಾಪಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಉಡುಪುಗಳು ([[ಸಂಧಿವಾತ]], ಗಾಯ ಮತ್ತು [[ನೋವು|ನೋವುಗಳ]] ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಸಲುವಾಗಿ) ಸಂಕೋಚಕ ಆಧಾರ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ರೋಗನಿವಾರಣಾ ಶಾಖವನ್ನು ನೀಡಲು ಉಷ್ಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅತಿಗೆಂಪನ್ನು [[ಅಡುಗೆ]] ಮಾಡಲು ಮತ್ತು [[ಆಹಾರ|ಆಹಾರವನ್ನು]] ಬಿಸಿಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡುವುದರ ಬದಲು, ಅಪಾರದರ್ಶಕ, ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ತಾಪನವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲೇಪನಗಳನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸುವುದು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ತಾಪಾನುಶೀತನ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ [[ಬೆಸುಗೆ]], ಮುದ್ರಣ ಒಣಗಿಸುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ, ಅವಗೆಂಪು ತಾಪಕಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೂಡೊಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ತಾಪನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವಗೆಂಪು ತಾಪಕದ ತರಂಗಾಂತರವನ್ನು ಮೂಲವಸ್ತುವಿನ ಹೀರಿಕೆ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸಂವಹನ === ಅವಗೆಂಪು ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸಾರಣೆಯನ್ನು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಬಾಹ್ಯೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ಸನಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಆರ್‌ಡಿಎದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು ಮತ್ತು ಐಆರ್‌ಡಿಎ ಸಾಧನಗಳು ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೊರಸೂಸಲು ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು ವಿಸರ್ಜಕ ಡಯೋಡ್‍ಗಳನ್ನು (ಎಲ್‌ಇಡಿ) ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ [[ಮಸೂರ]]ದಿಂದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕಿರಿದಾದ ರಶ್ಮಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ರಶ್ಮಿಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ [[ಮಾಹಿತಿ]]ಯನ್ನು ಸಂಕೇತೀಕರಿಸಲು ಆನ್ ಮತ್ತು ಆಫ಼್‍ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕವು ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು [[ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ]]ವನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒಂದು [[ಸಿಲಿಕಾನ್]] ಫೊಟೊಡಯೋಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಸಾರಕಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಜೋರಾಗಿ ಕಂಪಿಸುವ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಸೋಸಿ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ಸಂವಹನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣ [[ಗೋಡೆ|ಗೋಡೆಯನ್ನು]] ಭೇದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಇತರ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಗೆಂಪು ಯಂತ್ರೋಪಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಲು ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಅವಗೆಂಪು ಲೇಸರನ್ನು ಬಳಸುವ ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಳ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಗ್ಗದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರಬಹುದು. ತಂತು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಬಲ್‍ ಅನ್ನು ಹೂಳುವ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದು ೪ ಗಿಗಾಬೈಟ್ಸ್‌ಗಳ ತನಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ಲೇಸರ್‌ಗಳು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತು ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು ೧,೩೩೦ ಎನ್‍ಎಮ್ (ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಸರಣ) ಅಥವಾ ೧,೫೫೦ ಎನ್‌ಎಮ್ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಸಾರಣ) ತರಂಗಾಂತರದ ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸಿಲಿಕಾ ತಂತುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆರ್‌ಐಎ‌ಎಸ್ (ರಿಮೋಟ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್‌ ಆಡಿಬಲ್ ಸೈನೇಜ್) ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಮುದ್ರಿತ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸಂಕೇತೀಕರಿಸಿದ ಶ್ರವ್ಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಅವಗೆಂಪು ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸಾರಣವು ದೃಷ್ಟಿ ದುರ್ಬಲ ಜನರಿಗೆ ನೆರವಾಗಬಲ್ಲದೇ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. * [[ದೂರದರ್ಶನ|ಟಿವಿಯ]] ರಿಮೋಟ್ ಇದರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯ ಸಾಧನ. * ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯ]] ಸೈನ್ಯ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಸಾಧನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು. ಸುದ್ದಿಯ ಪ್ರೇಷಕಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪುದ ಒಂದು ಪ್ರಬಲವಾದ ದೀಪದಿಂದ ಕಿರಣವೊಂದನ್ನು 4-5 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರಾಹಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/communication_technology</ref> ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಕೇತದ ರೂಪದಂತೆಯೇ ಕಿರಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಬದಲಿಸಿದರೆ ಗ್ರಾಹಕಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಿರಣದ ಬದಲಾಗುವ ರೂಪಗಳಿಂದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಸಂಕೇತ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು [[ಮಾನವ ಧ್ವನಿ|ಧ್ವನಿಯ]] ರೂಪವನ್ನು ತಳೆದಿದ್ದರೆ, ಸ್ವೀಕೃತವಾದ ಕಿರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಧ್ವನಿಸಂಕೇತಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಧ್ವನಿಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ವಿದ್ಯುಚ್ಫಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಈ ವಿದ್ಯುಚ್ಫಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವನ್ನೇ ದೀಪದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುಚ್ಫಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಧ್ವನಿಸಂಕೇತ ಕಿರಣದ ಮೇಲೆ ಹೇರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನುಳ್ಳ ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುತ್ತಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಧ್ವನಿವರ್ಧಕದ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಯನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯ ಪ್ರವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. === ಅವಗೆಂಪು ಟೆಲಿವಿಷನ್ === * ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನುಪಯೋಗಿಸುವ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಬಿಂಬಗ್ರಾಹಿಯನ್ನು (ಕ್ಯಾಮರ) ಉಪಯೋಗಿಸಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯೂ ಬೆಳಕಿನ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ. === ರೋಹಿತದರ್ಶನ === ಅವಗೆಂಪು ಕಂಪನಶೀಲ ರೋಹಿತದರ್ಶನವು [[ಅಣು|ಅಣುಗಳ]] ಘಟಕವಾಗಿರುವ ಬಂಧಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧ|ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧವು]] ಆ ಬಂಧದ ವಿಶಿಷ್ಟಗುಣದ ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿನ [[ಪರಮಾಣು|ಪರಮಾಣುಗಳ]] ಒಂದು ಗುಂಪು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ CH₂) ಆಂದೋಲನದ ಬಹು ರೀತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಇದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗುಂಪಿನ ಹಿಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಗುವಿಕೆ ಚಲನೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆಂದೋಲನವು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿನ ದ್ವಿಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದರೆ, ಅದು ಸಮಾನ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಫೋಟಾನ್]] ಅನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಣುಗಳ ಕಂಪನಶೀಲ ಆವರ್ತನಗಳು ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕಿನ ಆವರ್ತನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಮ ಅವಗೆಂಪು ಆಗಿರುವ 4000 ದಿಂದ 400 ಸಿಎಮ್^−೧ ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಳಕಿನ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿನ ಹೀರಿಕೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಆವರ್ತನಗಳ ಒಂದು ವರ್ಣಪಟಲವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾದರಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು (ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಒದ್ದೆಯಾದ ಮಾದರಿಯು 3200 cm⁻¹ ಸುತ್ತಲು ವಿಶಾಲ O-H ಹೀರುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ) ಬಳಸಬಹುದು. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ [[ಯಂತ್ರ]] [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ|ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಅತಿಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಲಿತ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ರಸಾಯನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಇದು ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಯಂತ್ರದ ಮುಖ್ಯಭಾಗಗಳೆಂದರೆ--ಅವಗೆಂಪುದ ಮೂಲಭೂತ ವಿಶೇಷದೀಪ. ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಕಾದ ತಂತಿ. ಮೂಲದಿಂದ ಹೊರಟ ರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಕಿರಣವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಭೂತಕನ್ನಡಿಗಳು. ರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ವಿವಿಧ ಅಲೆಯುದ್ದದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸುವ ಜಾಳಿಗೆ (ಗ್ರೇಟಿಂಗ್). ಪರಿಶೀಲನೆಗೊಳಗಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಪಾರಕ ಪಾತ್ರೆ. ವಸ್ತುವಿನ ಮೂಲಕ ಹಾಯ್ದ ರಶ್ಮಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಪತ್ತೇದಾರ (ಥರ್ಮೋಪೈಲ್ ಅಥವಾ ಥರ್ಮಿಸ್ಟರ್). ಪತ್ತೇದಾರಕ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವ ಪ್ರವರ್ಧಕ. ರಶ್ಮಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬರೆದಿಡುವ ಲೇಖಕ. ನಾಳಿ (ಡ್ರಮ್) ಜಾಳಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಲೇಖಕನಾಳಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವ ಮೋಟರ್ ಯಂತ್ರಗಳು. === ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ === [[ಚಿತ್ರ:US IR satpic.JPG|thumb|left| 15ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2006ರಂದು 1315 Z ತೆಗೆದ ಐಆರ್‌ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ. ನಾಟಿರುವ ಕ್ಯುಮುಲೊನಿಂಬಸ್ [[ಮೋಡ|ಮೋಡದಿಂದ]] ಕೂಡಿದ ಮುಂಭಾಗದ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ತೆಟ್ಟೆಯಾದ ಕ್ಯುಮುಲಸ್ ಮೋಡಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೊಕ್ಯುಮುಲಸ್ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.]] ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ರೇಡಿಯೋಮಾಪಕಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿರುವ [[ಹವಾಮಾನ]] [[ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ|ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳು]] ಉಷ್ಣ ಅಥವಾ ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ನಂತರ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಒಬ್ಬ ವಿಶ್ಲೇಷಕನಿಗೆ ಮೋಡದ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು, [[ಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು, ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರ]] ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೦.೩-೧೨.೫ µm (IR೪ ಮತ್ತು IR೫ ಚಾನೆಲ್‍ಗಳು)ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ, ಸಿರಸ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯುಮುಲೋನಿಂಬಸ್‌ಗಳಂತಹ ಶೀತಲ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ [[ಮೋಡ|ಮೋಡಗಳು]] ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ, ಸ್ಟ್ರಾಟಸ್ ಅಥವಾ ಸ್ಟ್ರಾಟೋಕ್ಯುಮುಲಸ್‌ಗಳಂತಹ ಕೆಳಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮೋಡಗಳು ಬೂದು ಬಣ್ಣವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯದ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಛಾಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿ ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ದಟ್ಟ ಬೂದು ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಣದ ಒಂದು ಅನಾನುಕೂಲವೆಂದರೆ ಸ್ಟ್ರಾಟಸ್‍ನಂತಹ ಕೆಳಗಿನ ಮೋಡ ಅಥವಾ [[ಮಂಜು]], ಸುತ್ತುವರೆದ ನೆಲ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಹಾಗಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, IR೪ ಚಾನೆಲ್‌ (೧೦.೩-೧೧.೫ µm) ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಅವಗೆಂಪು ಚಾನೆಲ್ (೧.೫೮-೧.೬೪ µm) ಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಳಗಿನ ಮೋಡದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ''ಮಂಜು'' ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿಗೆಂಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅನುಕೂಲವೇನೆಂದರೆ ಹವಾಮಾನದ ನಿರಂತರ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಗಳು ಸಮುದ್ರ ಸುಳಿ ಅಥವಾ ಜಲಾವರ್ತಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ನಂತಹ ಹರಿವುಗಳನ್ನು [[ಭೌಗೋಳಿಕ ನಕ್ಷೆ|ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ]] ತೋರಿಸಬಲ್ಲವು. [[ಮೀನುಗಾರ|ಮೀನುಗಾರರು]] ಮತ್ತು [[ರೈತ|ಕೃಷಿಕರು]] ಅವರ [[ಬೆಳೆ|ಬೆಳೆಗಳನ್ನು]] ಹಿಮದಿಂದ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ನೆಲದ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಎಲ್ ನಿನ್ಯೊ|ಎಲ್ ನಿನೋ]] ವಿಷಯವನ್ನೂ ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದು. ಬಣ್ಣ ಅಂಕೀಕರಣ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಉದ್ದೇಶಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬೂದು ಛಾಯೆಯ ಉಷ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. === ವಾಯುಗುಣ ಶಾಸ್ತ್ರ === ವಾಯುಗುಣ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ನಡುವೆ ಶಕ್ತಿಯ ವಿನಿಮಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ವಾತಾವರಣದ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಒಟ್ಟಾರೆ ಗತಿಗಳು ಭೂಮಿಯ [[ವಾಯುಗುಣ|ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿನ]] ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಸೌರ ವಿಕಿರಣದ ಜೊತೆ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ|ಜಾಗತಿಕ ಬಿಸಿಯೇರುವಿಕೆಯ]] ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅವಿರತ ಹೊರಾಂಗಣ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪೈರ್‌ಜಿಯೋಮಿಟರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ೪.೫ µm ಮತ್ತು ೫೦ µm ಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಕತೆಯುಳ್ಳ ಒಂದು ವಿಶಾಲಪಟ್ಟಿಯ ಅವಗೆಂಪು ರೇಡಿಯೊಮಾಪಕವಾಗಿದೆ. === ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ === ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ಕನ್ನಡಿ|ಕನ್ನಡಿಗಳು]], ಮಸೂರಗಳು ಮತ್ತು ಘನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಅಂಕೀಯ ಶೋಧಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿದ್ಯುದ್ಕಾಂತೀಯ ವರ್ಣಪಟಲದ ಅವಗೆಂಪು ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು, ಅವಗೆಂಪು [[ದೂರದರ್ಶಕ|ದೂರದರ್ಶಕದ]] ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಿಸಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಶೋಧಕಗಳನ್ನು [[ದ್ರವ]] [[ಹೀಲಿಯಂ]] ಬಳಸಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅವಗೆಂಪು ದೂರದರ್ಶಕಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಕತೆಯು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ [[ಆವಿ|ಆವಿಯಿಂದ]] ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಆಯ್ದ ವಾತಾವರಣದ ಕಿಟಕಿಗಳ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬರುವ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಇತಿಮಿತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶಕ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಭಾಗಶಃ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು ಒಂದು [[ಬಲೂನ್|ಬಲೂನಿನ]] ಅಥವಾ ಒಂದು ವಿಮಾನದ ಜೊತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರ ಮೂಲಕ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಅಂತರಿಕ್ಷ ದೂರದರ್ಶಕಗಳು ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಗೆಂಪು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ [[ಅಂತರಿಕ್ಷ|ಅಂತರಿಕ್ಷವು]] ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಣಪಟಲದ ಅವಗೆಂಪು ಭಾಗವು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಮ್ಮ ಗೆಲೆಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ [[ಅನಿಲ]] ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಶೀತಲ, ಗಾಢ ಆಣ್ವಿಕ ಮೋಡಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ನಕ್ಷತ್ರ|ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ]] ವಿಕಿರಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಖದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದಿನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಗೋಚರ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊರಸೂಸಲು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಅತಿಗೆಂಪನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗವನ್ನು ಅವಗೆಂಪು ವರ್ಣಪಟಲದಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ [[ಗ್ರಹ]]ಗಳಂತಹ ಶೀತಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು. (ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಣಪಟಲದಲ್ಲಿ, ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಬೆಳಕು ಒಂದು ಗ್ರಹದ ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಬೆಳಕನ್ನು ಮಂಕಾಗಿಸುತ್ತದೆ.) ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು ಸಕ್ರಿಯ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲೂ ಕೂಡ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಧೂಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಕೆಂಪುಸರಿತವುಳ್ಳ ಅತಿದೂರದ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳು ದೀರ್ಘ ತರಂಗಾಂತರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವುಗಳ ವರ್ಣಪಟಲದ ತುದಿಯ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಅತಿಗೆಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ವೇಗವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref name="ir_astronomy" /> === ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ === [[ಚಿತ್ರ:Van Eyck - Arnolfini Portrait.jpg|thumb|ಜಾನ್‌ ವಾನ್‌ ಐಕೆಯ, ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ಆರ್ನೊಲ್‌ಫಿನಿಯ ಚಿತ್ರ.]] ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗಿನ ಪದರವನ್ನು ತೋರಿಸಲು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಲಾವಿದರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಡಿಸುವ ಅಂಡರ್‌ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಹೊರಗೆರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು, ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅವಗೆಂಪು ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=IR Reflectography for Non-destructive Analysis of Underdrawings in Art Objects |url=http://www.sensorsinc.com/artanalysis.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208052302/http://www.sensorsinc.com/artanalysis.html |archive-date=2008-12-08 |accessdate=2009-02-20 |publisher=Sensors Unlimited, Inc.}}</ref> ಇದು ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟೊಗ್ರಾಮ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಮಸಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗಿರುವ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದಿರುವವರೆಗೆ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತ. ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಚಿತ್ರದ ಪದರದಿಂದ ಅಂಡರ್‌ಡ್ರಾಯಿಂಗ್- ಅಥವಾ ಪದರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ -ಅಂತಹ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಕಲಾವಿದನು ಮಾಡಿದ ಪೆಂಟಿಮೆಂಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೂಲ ಕಲಾವಿದನ ಮುಖ್ಯ ಆವೃತ್ತಿಯೋ ಅಥವಾ ನಕಲೋ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು-ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ಕೃತಿಯೋ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೆಂಟಿಮೆಂಟಿ ಇದ್ದರೆ, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮೂಲ ರೂಪದ್ದೇ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಕಾರ್ಯಾಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.clevelandart.org/exhibcef/ConsExhib/html/grien.html |title=The Mass of Saint Gregory: Examining a Painting Using Infrared Reflectography |publisher=The Cleveland Museum of Art |accessdate=2009-02-20 |archive-date=2009-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113225836/http://www.clevelandart.org/exhibcef/ConsExhib/html/grien.html |url-status=dead }}</ref> ೧೪೩೪ ರ ಆರ್ನೊಲ್ಫಿನಿ ಪೋರ್ಟ್ರೆಟ್‍ನ ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಪೈಕಿ, ಅವನ ಕಣ್ಣಿನ ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಅವನ ಮುಖ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿತ್ತು, ಅವಳ ಕಣ್ಣು ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾದವನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಡ್ರಾ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಬೇರೆಯದರಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮೂರನೇಯದರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅವಗೆಂಪು ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>National Gallery Catalogues: The Fifteenth Century Netherlandish Paintings by Lorne Campbell, 1998, ISBN 185709171{{pn}}</ref> ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಗಳ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿಗೆಂಪಿನ ಉಪಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಡೆಡ್ ಸೀ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ಸ್, ರೋಮನ್ ಕೃತಿ ವಿಲ್ಲಾ ಆಫ್ ದ ಪ್ಯಾಪಿರಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ದನ್‌ಹಾಂಗ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಸಿಲ್ಕ್ ರೋಡ್ ಪಠ್ಯಗಳಂತಹ ಹಳೆಯ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://idp.bl.uk/pages/technical_resources.a4d International Dunhuang Project An Introduction to digital infrared photography and its application within IDP -paper pdf 6.4 MB]</ref> ಶಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಮಸಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. === ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:wiki snake eats mouse.jpg|thumb|ಇಲಿಯನ್ನು ಹಾವು ತಿನ್ನುವ ಉಷ್ಣಲೇಖನ ಚಿತ್ರ]] [[ಚಿತ್ರ:wiki bat.jpg|thumb|ಹಣ್ಣುಬಾವಲಿಯ ಉಷ್ಣಲೇಖನ ಚಿತ್ರ.]] ಕುಳಿಮೂತಿ [[ಹಾವು]] ತನ್ನ [[ತಲೆ|ತಲೆಯ]] ಮೇಲೆ ಒಂದು ಜೊತೆ ಅವಗೆಂಪು ಸಂವೇದನಾವಾಹಕ ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಜೈವಿಕ ಅವಗೆಂಪು ಪತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಖರವಾದ ಉಷ್ಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಕತೆ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿದೆ.<ref>{{cite journal |title=Thermal Modeling of Snake Infrared Reception: Evidence for Limited Detection Range |author=B. S. Jones; W. F. Lynn; M. O. Stone |journal=Journal of Theoretical Biology |volume=209 |issue=2 |pages=201–211 |year=2001 |doi=10.1006/jtbi.2000.2256}}</ref><ref>{{cite journal |title=Biological Thermal Detection: Micromechanical and Microthermal Properties of Biological Infrared Receptors |author=V. Gorbunov; N. Fuchigami; M. Stone; M. Grace; V. V. Tsukruk |journal=Biomacromolecules |volume=3 |issue=1 |pages=106–115 |year=2002 |doi=10.1021/bm015591f}}</ref> ಉಷ್ಣಗ್ರಾಹಿ [[ಅಂಗ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಅಂಗ]] ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದರೆ]] [[ಹೆಬ್ಬಾವು|ಹೆಬ್ಬಾವುಗಳು]] (ಪೈನಾನಿಡೆ ಕುಟುಂಬ), ಕೆಲವು ಬೋವಾಗಳು (ಬೈಯೊಡೆ ಕುಟುಂಬ), ಸಾಮಾನ್ಯ [[ರಕ್ತ]] ಹೀರುವ [[ಬಾವಲಿ]] (''ಡೆಸ್ಮೊಡಾಸ್ ರೊಟಾಂಡಸ್''), ಜೀರ್ [[ದುಂಬಿ|ದುಂಬಿಗಳ]] ಒಂದು ವಿಧ (''ಮೆಲಾನೊಪಿಲಾ ಆಕ್ಯುಮಿನೆಟಾ'' ),<ref>{{cite journal |last=Evans |first=W.G. |title=Infrared receptors in ''Melanophila acuminata'' De Geer |journal=Nature |volume=202 |pages=211 |year=1966 |doi=10.1038/202211a0}}</ref> ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ [[ಚಿಟ್ಟೆ|ಚಿಟ್ಟೆಗಳು]] (''ಪ್ಯಾ‍ಚಿಲೊಪ್ಟಾ ಅರಿಸ್ಟೋಲೋಕಿಯೀ ''ಮತ್ತು ''ಟ್ರಾಯ್ಡೆಸ್ ರಡಾಮ್ಯಾಂಟಸ್ ಪ್ಲಟೇನಿ''), ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ತ ಹೀರುವ ತಿಗಣೆಗಳು (''ಟ್ರೈಯಾಟೋಮಾ ಇನ್‌ಫೆಸ್ಟಾನ್ಸ್'' ).<ref>{{cite journal |author=A.L. Campbell, A.L. Naik, L. Sowards, M.O. Stone |title=Biological infrared imaging and sensing |journal=Micrometre |year=2002 |volume=33 |issue=2 |pages=211–225 |doi=10.1016/S0968-4328(01)00010-5}}</ref> === ಫೋಟೊಬಯೊಮಾಡ್ಯುಲೇಷನ್ === ಸಮೀಪ ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು, ಅಥವಾ ಫೋಟೊಬಯೊಮಾಡ್ಯುಲೇಷನ್ ಅನ್ನು, [[ಕೀಮೋಥೆರಪಿ|ಕೀಮೊಥೆರಪಿ]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ [[ಬಾಯಿ ಹುಣ್ಣು]] ಮತ್ತು ಗಾಯ ವಾಸಿ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹರ್ಪಿಸ್ [[ವೈರಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸಗಳಿವೆ.<ref>Hargate G. A randomised double-blind study comparing the effect of 1072-nm light against placebo for the treatment of herpes labialis. Clin Exp Dermatol. 2006 Sep;31(5):638-41.[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16780494 PMID 16780494]</ref> ಸಂಶೋಧನಾ ಪರಿಯೋಜನೆಗಳು ಸೈಟೊಕ್ರೋಮ್ ಸಿ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಅಪ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರ್ಯರೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ [[ನರಮಂಡಲ|ನರಮಂಡಲದ]] ವಾಸಿಮಾಡುವಿಕೆ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿವೆ. === ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳು === ಆಧುನಿಕ [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ|ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಈ ರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಉಳುಕಿದ ಅಥವಾ ಹೊರಳಿದ [[ಸ್ನಾಯು|ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ]] ಮತ್ತು [[ನರ|ನರಗಳ]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದೀಪಗಳ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಲೇಜ಼ರ್ ಉಪಕರಣದಿಂದ ಈ ರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ತೀವ್ರವಾದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಲ ಕಿರಣವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು. ರಕ್ತ ವಿಕಿರಣವನ್ನು [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಇಂಥ ಕಿರಣವನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ದುರ್ಮಾಂಸದಿಂದ ದೇಹದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆರೋಗ್ಯಯುತವಾದ ಅವಯವಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಕುಂದೂ ಆಗದಂತೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಬಹುದು. === ಆರೋಗ್ಯ ಹಾನಿ === ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅತಿ ಉಷ್ಣವು ಕಣ್ಣುಗಳ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಯ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಕಿರಣವು ಅಗೋಚರವಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಐಆರ್ ನಿರೋಧಕ ಕನ್ನಡಕವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು.<ref>https://books.google.com/books?id=E7-9unTgJrwC&amp;pg=PA33&amp;lpg=PA33&amp;dq=ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್‌+protective+goggles</ref> == ಅವಗೆಂಪು ಉತ್ಸರ್ಜಕವಾಗಿ ಭೂಮಿ == [[ಚಿತ್ರ:Greenhouse Effect-kn.svg|thumb|right|ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತೊರಿಸುವ ಚಿತ್ರ.]] [[ಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳು [[ಸೂರ್ಯ]]ನಿಂದ ಬರುವ ಗೋಚರ ಮತ್ತು ಅಗೋಚರ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಗೆಂಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಉತ್ಸರ್ಜಿಸಿ ಮತ್ತೆ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತವೆ. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಸ್ತುಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೋಡದ ಸಣ್ಣಹನಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಆವಿ, ಜೊತೆಗೆ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್]], [[ಮೀಥೇನ್]], ನೈಟ್ರೆಸ್ ಆಕ್ಸೈಡ್, ಸಲ್ಫರ್ ಹೆಕ್ಸಾಫ್ಲೋರೈಡ್,ಮತ್ತು ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೂರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ಕೂಡ,<ref>{{cite web |title=Global Sources of Greenhouse Gases |work=Emissions of Greenhouse Gases in the United States 2000 |publisher=Energy Information Administration |date=2002-05-02 |url=http://www.eia.doe.gov/oiaf/1605/gg01rpt/emission.html |accessdate=2007-08-13 |archiveurl=https://archive.today/20120801023126/http://www.eia.gov/404r.cfm?v=http://www.eia.gov/oiaf/1605/gg01rpt/emission.html |archivedate=2012-08-01 |url-status=live }}</ref> ಅತಿಗೆಂಪನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಇದನ್ನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಪುನಃ ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವಗೆಂಪು ಹೀರುಗಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇರದಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ]]ವು ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Clouds & Radiation |url=http://earthobservatory.nasa.gov/Library/Clouds/ |accessdate=2007-08-12}}</ref> == ಅವಗೆಂಪು ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ == ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಹರ್ಶೆಲ್‌ ಎಂಬ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ೧೮೦೦ ರಲ್ಲಿ ಹರ್ಶೆಲ್‌‍ ತನ್ನ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]] ಆಫ್ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಹರ್ಷೆಲ್‌ [[ಸೂರ್ಯ]]ನಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣವನ್ನು [[ಅಶ್ರಕ|ಪಟ್ಟಕ]]ದ ಮೂಲಕ [[ವಕ್ರೀಭವನ|ವಕ್ರೀಭವಿಸುವಂತೆ]] ಮಾಡಿ ಅವಗೆಂಪು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು, ರೋಹಿತದಿಂದ ಹೊರಬಂದ [[ಕೆಂಪು]] ಭಾಗ, ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದುದನ್ನು [[ಉಷ್ಣಮಾಪನ|ಉಷ್ಣಮಾಪಕದ]] ಮೇಲೆ ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಇವನ್ನು "ಕರೊಲಿಫಿಕ್ ರೇಸ್" ಎಂದು ಕರೆದನು. ಬಿಳಿ ಬೆಳಕಿನ ರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ನೀಲಿಯಿಂದ ರಕ್ತ ಬಣ್ಣದವರೆಗೂ ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ರಕ್ತವರ್ಣಕ್ಕೂ ಆಚೆ ಇರುವ ರಶ್ಮಿಗಳನ್ನು ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣಗಳು (ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್ ರೇಡಿಯೇಷನ್) ಎಂದು ಕರೆದ. ”ಅವಗೆಂಪು" ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://coolcosmos.ipac.caltech.edu/cosmic_classroom/classroom_activities/herschel_bio.html |title=Herschel Discovers Infrared Light<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-06-17 |archive-date=2012-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225094516/http://coolcosmos.ipac.caltech.edu/cosmic_classroom/classroom_activities/herschel_bio.html |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:<ref name="Miller2" /> * ೧೮೩೫: [[ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯೊ ಮೆಲ್ಲೋನಿ|ಮೆಕೆಡೊನಿಯೊ ಮೆಲ್ಲೊನಿ]] ಮೊದಲ [[ಥರ್ಮೊಪೈಲ್]] ಐಆರ್ ಶೋಧಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನು; * ೧೮೬೦ [[ಗಸ್ಟಾವ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಕಿರ್ಖಫ್|ಗುಸ್ತವ್ ಕಿರ್ಚಾಫ್‌]] ಕೃಷ್ಣಕಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಿದನು <math>E=J(T,n)</math>; * ೧೮೭೩: ವಿಲ್ಲೊಗ್ಬಿ ಸ್ಮಿತ್ [[ಸೆಲೆನಿಯಮ್|ಸೆಲೇನಿಯಮ್‍ನ]] ದ್ಯುತಿವಾಹಕತೆನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು; * ೧೮೭೯: ಸ್ಟೇಫಾನ್-ಬೊಲ್ಟ್ಜ್‌ಮ್ಯಾನ್ ನಿಯಮವು ಕೃಷ್ಣಕಾಯದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಶಕ್ತಿಯು <math>T^4</math> ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿತು. * ೧೮೮೦ರ ದಶಕ ಮತ್ತು ೧೮೯೦ರ ದಶಕ: [[ಲಾರ್ಡ್ ರೇಲೆ|ಲಾರ್ಡ್ ರೇಲಿ]] ಮತ್ತು [[ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ ವೀನ್|ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್ ವೀನ್]] ಇಬ್ಬರು ಸೇರಿ ಕೃಷ್ಣಕಾಯ [[ಸಮೀಕರಣ|ಸಮೀಕರಣದ]] ಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿದರು, ಅದರೆ ಎರಡು ಪರಿಹಾರಗಳು ಅದರ ಉಪಯುಕ್ತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಿಂತ ಹೊರಗೆ "ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿದ" ಅಂದಾಜುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು "ಯುವಿ ದುರಂತ ಮತ್ತು ಅವಗೆಂಪು ದುರಂತ " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * ೧೯೦೧: [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್]] ಕೃಷ್ಣಕಾಯ ಸಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅವನು ಸಮ್ಮತಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕ್ವಾಂಟೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿದನು. * ೧೯೦೫: [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್|ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್]] ಫೋಟಾನ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು [[ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿಣಾಮ|ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿಣಾಮದ]] ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು. ವಿಲಿಯಂ ಕೊಬ್ಲೆಂಟ್ಜ್ ರೋಹಿತದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೊಮಾಪನದಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದನು. * ೧೯೧೭: ಥಿಯೊಡೋರ್ ಕೇಸ್ ಥ್ಯಾಲಸ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಶೋಧಕವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು; [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೊದಲ ಅವಗೆಂಪು ಸರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ( ಐಆರ್‌ಎಸ್‌ಟಿ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೈಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ [[ವಿಮಾನ|ವಿಮಾನವನ್ನು]] ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು (೧.೬ ಕಿ.ಮೀ); * ೧೯೩೫: ಸೀಸದ ಲವಣಗಳು - [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ; * ೧೯೩೮: ಟಿಯು ಟಾ -ತಾಪವಿದ್ಯುತ್‍ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. * ೧೯೪೫: ಜ಼ೀಲ್‍ಗೆರಾಟ್ 1229 "ವ್ಯಾಂಪೈರ್" ಅವಗೆಂಪು ಆಯುಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪರಿಚಯಿಸಿಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮಿಲಿಟರಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಅವಗೆಂಪು ಸಲಕರಣೆ. * ೧೯೫೨: ಎಚ್. ವೆಲ್ಕರ್ InSb ಅನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದನು; * ೧೯೫೦ರ ದಶಕ: ಪೌಲ್ ಕ್ರೂಸ್ (ಹನಿವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇಂಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] ೧೯೫೫ರ ಮೊದಲಿಗೆ ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು; * ೧೯೫೦ರ ದಶಕ ಮತ್ತು ೧೯೬೦ರ ದಶಕ: ಅಭಿದಾನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋಮಾಪಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಫ್ರೆಡ್ ನಿಕೊಡೇಮೆನಸ್, ಜಿ.ಜೆ. ಜಿಸ್ಸಿಸ್, ಮತ್ತು ಆರ್. ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು, ಜೋನ್ಸ್ ''ಡಿ'' * ಅನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು; * ೧೯೫೮: ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ ಲಾಸನ್ (ಮಾಲ್ವೆರ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ರೇಡಾರ್ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷ್ಮೆಂಟ್) HgCdTe ಯ ಐಆರ್ ಪತ್ತೆ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; * ೧೯೫೮: ಫಾಲ್ಕನ್ ಮತ್ತು ಸೈಡ್‌ವಿಂಡರ್ ಅವಗೆಂಪು ಬಳಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೌಲ್ ಕ್ರೂಸ್ ಹಾಗೂ ಇತರರ ಅವಗೆಂಪು ಸಂವೇದಕಗಳ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ [[ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ]] ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. * ೧೯೬೧: ಜೆ. ಕೂಪರ್ ತಾಪವಿದ್ಯುತ್ ಪತ್ತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು; * ೧೯೬೨: ಕ್ರೂಸ್ ಮತ್ತು ? ರೋಡಾಟ್ HgCdTe ಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು; ಸಿಗ್ನಲ್ ಎಲೆಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ರೇಖಾತ್ಮಕ ವ್ಯೂಹಗಳು ಲಭ್ಯವಾದವು; * ೧೯೬೫: ಮೊದಲ ಐಆರ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್; ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಮೇಜರ್‌ಗಳು (ಬಾರ್ನ್ಸ್, ಅಜೆಮಾ (ಈಗ ಎಫ್‌ಎಲ್‌ಐಆರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇನ್ಕ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.) ರಿಚರ್ಡ್ ಹಡ್ಸನ್‌ರ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪುಸ್ತಕ; ಹ್ಯೂಸ್‍ರಿಂದ ಎಫ್೪ ಟಿಆರ್‌ಎ‌ಎಮ್ ಎಫ್‌ಎಲ್‌ಐಆರ್; ಫ್ರೆಡ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎ.ಟಿ.ಸ್ಟೇರ್ ಇವರುಗಳು ಫಿನಾಮಿನೊಲಾಜಿಯ ಆದ್ಯಪ್ರವರ್ತಕರಾದರು; ಯು.ಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ರಚನೆಯಾಯಿತು (ಈಗ ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂವೇದಕ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (ಎನ್‌ವಿಇಎಸ್‌ಡಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ರ್‍ಯಾಚೆಟ್ಸ್‌‍ ಪತ್ತೆ, ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. * ೧೯೭೦: ವಿಲಾರ್ಡ್ ಬಾಯ್ಲ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಇ.ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಸಿಸಿಡಿಯನ್ನು ಬೆಲ್‌ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿಚ್ಛರ್ ಫೋನ್‌ಗಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. * ೧೯೭೨: ಕಾಮನ್ ಮಾಡ್ಯುಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‍ನ್ನು ಎನ್‌ವಿಇಎಸ್‌ಡಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; * ೧೯೭೮: ಅವಗೆಂಪು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಮೌನಾ ಕೀನ IRTFನಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೩೨X೩೨ ಮತ್ತು ೬೪X೬೪ ಅಳತೆಯ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು InSb, HgCdTe ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wiktionary|infrared}} {{Commons category|Infrared}} * [http://www.sciencedirect.com/science/journal/13504495 ScienceDirect.com ಮೂಲಕ ಅವಗೆಂಪು ಕಿರಣಗಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆ] * [https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81/infrared-thermometer ಅವಗೆಂಪು ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210412085019/https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81/infrared-thermometer |date=2021-04-12 }} * [http://scienceofspectroscopy.info/ ವಿಕಿ ಜಾಲತಾಣದ ಮೂಲಕ ಅವಗೆಂಪು ಕಿರಣಗಳ ರೋಹಿತದರ್ಶನ ನಾಸಾ ''ಓಪನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್‌''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722040446/http://www.scienceofspectroscopy.info/ |date=2010-07-22 }} * [http://imagers.gsfc.nasa.gov/ems/infrared.html ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್‌ ವೇವ್ಸ್‌ ಡಿಟೇಲ್ಡ್‌ ಎಕ್ಲಪ್ಲನೇಶನ್‌ ಆಫ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ಲೈಟ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060114051647/http://imagers.gsfc.nasa.gov/ems/infrared.html |date=2006-01-14 }} * [http://www.omega.com/literature/transactions/volume1/historical1.html ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್‌ ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‍ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807034953/http://www.omega.com/literature/transactions/volume1/historical1.html |date=2007-08-07 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅತಿರಕ್ತ ವಿಕಿರಣ}}{{DEFAULTSORT:Infrared}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 91w2wa6oaiguo72hcbkhangvseisuzx 0 23886 1375226 1336168 2026-06-18T00:52:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375226 wikitext text/x-wiki {{double image|right|Kierkegaard.jpg|150|Nietzsche.later.years.jpg|171|The philosophers [[Søren Kierkegaard and Friedrich Nietzsche]] foreshadowed existentialism.}} '''ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ''' ಎಂಬುದು ಅನೇಕ, [[19ನೇ-]] ಮತ್ತು [[20ನೇ-ಶತಮಾನದ ದಾರ್ಶನಿಕರ]] ಕೃತಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿರುವ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ. ಈ ದಾರ್ಶನಿಕರು ತಾವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗಹನವಾದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದಗಳ<ref>ಮ್ಯಾಕ್ವಾರಿ, ಜಾನ್‌. ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ (1972), ಪುಟಗಳು 18–21.</ref><ref>''ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್‌ ಟು ಫಿಲಾಸಫಿ'', ಸಂಪಾದಿತ ಟೆಡ್‌ ಹೋಂಡೆರಿಕ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ (1995), ಪುಟ 259.</ref> ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಆಲೋಚನೆಯ ಗಮನವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಭಾವಗಳು, ವರ್ತನೆಗಳು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ಆಲೋಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು.<ref>ಮ್ಯಾಕ್ವಾರಿ. ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ'', ಪುಟಗಳು 14–15.</ref><ref>‌‌ಕೂಪರ್, D. E. ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ: ಎ ರೀಕನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಷನ್‌'' (ಬೇಸಿಲ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ವೆಲ್‌, 1999, ಪುಟ 8)</ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ದಾರ್ಶನಿಕನಾದ [[ಸೋರೆನ್‌ ಕಿರ್ಕಗಾರ್ಡ್‌]] ಎಂಬಾತನನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಜನಕ<ref>ಮ್ಯಾರಿನೋ, ಗೋರ್ಡಾನ್‌. ‌''ಬೇಸಿಕ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ'' (ಮಾಡರ್ನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ, 2004, ಪುಟ ix, 3).</ref><ref name="plato.stanford.edu">''ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ'' http://plato.stanford.edu/entries/kierkegaard‌/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರಣಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈತ ಸಮರ್ಥಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಂತದ ಜೀವನಕ್ಕೆ [[ಅರ್ಥ]]ವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತು [[ಹತಾಶೆ]], [[ತಲ್ಲಣ]], [[ಅಸಂಬದ್ಧತೆ]], [[ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ]], ಮತ್ತು [[ಬೇಸರ]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇರುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಅನೇಕ ಅಡಚಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಮನಭಂಗಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಆ ಜೀವನವನ್ನು [[ಉತ್ಕಟಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ]]<ref>‌‌ವ್ಯಾಟ್ಸ್, ಮೈಕೇಲ್‌. ‌''ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್'' (ಒನ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌‌‌, 2003, ಪುಟಗಳು 4-6).</ref><ref>ಲೌರಿ, ವಾಲ್ಟರ್‌‌. ''ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌'ಸ್‌ ಅಟಾಕ್‌ ಅಪಾನ್‌ "ಕ್ರಿಸ್ಟನ್‌ಡಂ"'' (ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ಟನ್‌, 1968, ಪುಟಗಳು 37-40)</ref> ಜೀವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.<ref>‌ಕಾರಿಗನ್, ಜಾನ್‌. ‌''ದಿ ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ರಿಲಿಜನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎಮೋಷನ್'' (ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌, 2008, ಪುಟಗಳು 387-388)</ref> ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ತರುವಾಯದ ದಾರ್ಶನಿಕರು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರಾದರೂ, ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ; ಅಂದರೆ, ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪೂರ್ಣತೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಯಾವುದೆಲ್ಲಾ ಘಟಕಗಳು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ, ಯಾವುದೆಲ್ಲಾ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಬರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದೇವರ [[ಅಸ್ತಿತ್ವ]]<ref>ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು ''ಮಾಡರ್ನ್‌ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಥಾಟ್‌: ದಿ ಟ್ವೆಂಟಿಯೆತ್‌ ಸೆಂಚುರಿ'' (ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2006, ಅಧ್ಯಾಯ 5: ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ).</ref><ref>‌‌ಮಾರ್ಟಿನ್, ಕ್ಲಾನ್ಸಿ. ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್‌ ಟು ಫಿನಾಮೆನಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂನಲ್ಲಿನ ''ರಿಲಿಜಿಯಸ್‌ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ'' (ಬ್ಲಾಕ್‌ವೆಲ್‌, 2006, ಪುಟಗಳು 188-205)</ref> ಅಥವಾ [[ಅಸ್ತಿತ್ವವಿರದಿರುವಿಕೆ]]ಯ ಸಂಭವನೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಯಾವುದೆಲ್ಲಾ ಬಾಹ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸದರಿ ತರುವಾಯದ ದಾರ್ಶನಿಕರು ಒತ್ತುನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>‌ರಾಬರ್ಟ್ C. ಸಾಲೋಮನ್‌, ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ'' (ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ-ಹಿಲ್‌, 1974, ಪುಟಗಳು 1–2)</ref><ref>D.E. ಕೂಪರ್‌‌ ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ: ಎ ರೀಕನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಷನ್‌'' (ಬೇಸಿಲ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ವೆಲ್‌, 1999, ಪುಟ 8).</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅಥವಾ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಹುರುಳು ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ, ತೀರಾ ಅಮೂರ್ತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವವಾದ ಮಾನವ ಅನುಭವದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವಂಥದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಅನೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>‌ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್‌ ಬ್ರೀಸ್ಯಾಕ್, ''ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಮಾಡರ್ನ್‌ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ (1962), ಪುಟ 5</ref><ref>ವಾಲ್ಟರ್‌‌ ಕೌಫ್‌ಮನ್‌, ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ: ಫ್ರಂ ದಾಸ್ತೋವ್ಸ್‌ಕಿ ಟು ಸಾರ್ತ್ರೆ'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ (1956), ಪುಟ 12</ref> ಮಾನವನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪುನಃ ದೃಢಪಡಿಸುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವು [[ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ-ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಾನುಸಾರಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>‌ಗಿಗ್ನಾನ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ B. ಮತ್ತು ಡೆರ್ಕ್‌ ಪೆರೆಬೂಮ್‌. ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ: ಬೇಸಿಕ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌'' (ಹ್ಯಾಕೆಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌‌, 2001, ಪುಟ xiii)</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವು ಮುಂಚಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲೇ ಮುನ್ಸೂಚಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತಾದರೂ, 19ನೇ-ಶತಮಾನದ ದಾರ್ಶನಿಕರಾದ [[ಸೋರೆನ್‌ ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ನೀಟ್ಜ್‌ಸ್ಚೆ]] ಎಂಬಿಬ್ಬರಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮುನ್‌ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ]], [[ಸಿಮೋನೆ ಡಿ ಬ್ಯೂವಾಯ್ರ್‌]] ಮತ್ತು ([[ಅಸಂಗತವಾದಿ]]) [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಮಸ್‌]] ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ದಾರ್ಶನಿಕರ ಮೇಲೆ ಜರ್ಮನ್‌‌ ದಾರ್ಶನಿಕನಾದ [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌]] ([[ಹಸ್ಸರ್ಲ್‌‌‌‌‌‌‌]]ನ [[ಮನೋವಿಕಾಸವಿಜ್ಞಾನ]]ದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ) ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ. [[ಫಯೋಡಾರ್‌ ದಾಸ್ತೋಯೆವ್ಸ್ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಜ್‌ ಕಾಫ್ಕಾ]] ಎಂಬಿಬ್ಬರೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದರು. "ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ" ಚಿಂತಕರ ನಡುವೆ ಕೆಲವೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಇವೆಯಾದರೂ, ಅವರ ನಡುವೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದಗಳು ಹಾಗೂ ಅಸಮ್ಮತಿಗಳು ಕೂಡಾ ಇವೆ (ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸಾರ್ತ್ರೆಯಂಥ [[ನಾಸ್ತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಪಾಲ್‌ ಟಿಲ್ಲಿಚ್‌‌‌]]ನಂಥ [[ಆಸ್ತಿಕತೆಯ]] ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ವಿಭಾಜಕ ರೇಖೆ); ಅವರ ಪೈಕಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಹ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಕೃತಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾದ ಶಬ್ದದ ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ವಾಲ್ಟರ್‌‌ ಕೌಫ್‌ಮನ್‌. ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ: ಫ್ರಂ ದಾಸ್ತೋವ್ಸ್‌ಕಿ ಟು ಸಾರ್ತ್ರೆ''. (ಕ್ಲೀವ್‌ಲೆಂಡ್‌: ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿ, 1956) 11</ref> === ಮೂಲಗಳು === "ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ದಾರ್ಶನಿಕ [[ಗೇಬ್ರಿಯೆಲ್‌ ಮಾರ್ಸೆಲ್‌‌‌‌‌]]ನಿಂದ 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ<ref>D.E. ಕೂಪರ್‌‌ ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ: ಎ ರೀಕನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಷನ್‌'' (ಬೇಸಿಲ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ವೆಲ್‌, 1990, ಪುಟ 1)</ref><ref name="Thomas R. Flynn 2006, page 89">‌ಥಾಮಸ್‌ R. ಫ್ಲಿನ್, ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ: ಎ ವೆರಿ ಷಾರ್ಟ್‌ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌'' (ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 2006, ಪುಟ 89</ref><ref name="Christine Daigle 2006, page 5">‌ಕ್ರಿಸ್ಟೀನ್‌ ಡೈಗ್ಲ್, ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸ್ಟ್‌ ಥಿಂಕರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎಥಿಕ್ಸ್‌'' (ಮೆಕ್‌ಗಿಲ್‌-ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2006, ಪುಟ 5)</ref> ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ, 1945ರ ಅಲ್ಟೋಬರ್‌ 29ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ''ಕ್ಲಬ್‌ ಮೇಂಟೆನೆಂಟ್‌'' ಗೆ ನೀಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸವೊಂದರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ. ಈ ಉಪನ್ಯಾಸವು ''[[ಎಲ್‌'ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆಂಷಿಯಾಲಿಸ್ಮೆ ಎಸ್ಟ್ ಉನ್‌ ಹ್ಯುಮಾನಿಸ್ಮೆ]]'' ಎಂಬ ಒಂದು ಕಿರುಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref>''ಎಲ್‌'ಎಕ್ಸಿಸ್ಟಿಎನ್ಷಿಯಾಲಿಸ್ಮೆ ಎಸ್ಟ್‌ ಅನ್‌ ಹ್ಯುಮಾನಿಸ್ಮೆ'' (ಎಡಿಷನ್ಸ್‌ ನಾಗೆಲ್‌, 1946); ''ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌'' ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ, ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ ಅಂಡ್‌ ಹ್ಯೂಮನಿಸಂ'' (ಐರ್‌ ಮೆಥುವೆನ್‌, 1948)</ref> ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದ ಇತರ ದಾರ್ಶನಿಕರಿಗೆ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಈ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌]] ಎಂಬಾತ ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು (''ಡಾಸೀನ್‌'' ) ತನ್ನ ಕೃತಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ 1920ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ರೂಪಿಸಿದ್ದ, ಮತ್ತು [[ಕಾಲ್‌ ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್‌]] ಎಂಬಾತ 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂದ ತನ್ನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು "''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆಂಜ್‌ಫಿಲೋಸಫೀ'' " ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದ.<ref name="Thomas R. Flynn 2006, page 89" /><ref>ಜಾನ್‌ ಪೊಟೆವಿ, ''ಎ ಡಿಕ್ಷ್‌ನರಿ ಆಫ್‌ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ'' (ಯೇಲ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌‌, 2006, ಪುಟ 325)</ref> ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ ಮತ್ತು ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ ದಾರ್ಶನಿಕ [[ಸೋರೆನ್‌ ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು.<ref name="plato.stanford.edu" /><ref>S. ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌, ''ಕನ್‌ಕ್ಲೂಡಿಂಗ್‌ ಅನ್‌ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌‌'', "ಎ ಫಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಡಿಕ್ಲರೇಷನ್‌": "...ಟು ರೀಡ್‌ ಸೋಲೋ ದಿ ಒರಿಜಿನಲ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಂಟಿವಿಜುಯಲ್‌, ಹ್ಯೂಮನ್‌-ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ ರಿಲೇಷನ್‌ಷಿಪ್‌, ದಿ ಓಲ್ಡ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌, ವೆಲ್‌ ನೋನ್‌, ಹ್ಯಾಂಡೆಡ್‌ ಡೌನ್‌ ಫ್ರಂ ದಿ ಫಾದರ್ಸ್‌, ಟು ರೀಡ್‌ ಇಟ್‌ ಥ್ರೂ ಯೆಟ್‌ ಒನ್ಸ್‌ ಮೋರ್‌, ಇಫ್‌ ಪಾಸಿಬಲ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಮೋರ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌ಫೆಲ್ಟ್‌ ವೇ."</ref><ref>ಮೈಕೇಲ್‌ ವೆಸ್ಟನ್‌, ''ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ'' (ರೌಟ್‌ಲೆಜ್‌, 2003, ಪುಟ 35)</ref> ಆತ ಮೊದಲ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ<ref name="Christine Daigle 2006, page 5" /> ಎಂಬ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮತ್ತು "ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಜನಕ" ಎಂದು ಅವನನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="plato.stanford.edu" /> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತನ್ನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಆತ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದ.<ref name="KierkegaardFerreira">ಫೆರೀರಾ, M. ಜ್ಯಾಮೀ, ''ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌'', ವೈಲಿ & ಸನ್ಸ್‌, 2008.</ref> ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಇತರ ಬರಹಗಾರರೂ ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಕ್ಕೆ ಸಮಾಜವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯು ನಡೆದುಬಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಶಬ್ದವು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: * [[ಬುದ್ಧ]]ನ ಬೋಧನೆಗಳು,<ref>‌‌ಮುಲ್ಡರ್‌ ಜೂನಿಯರ್, ಜ್ಯಾಕ್‌. ‌''ಮಿಸ್ಟಿಕಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬುದ್ಧಿಸ್ಟ್‌ ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌'ಸ್‌ ರಿಲಿಜಿಯಸ್‌ ಥಾಟ್'', ಎಡ್ವಿನ್‌ ಮೆಲ್ಲೆನ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2006</ref> * ತನ್ನ ''[[ಕನ್ಫೆಷನ್ಸ್‌‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಸಂತ ಅಗಸ್ಟೀನ್]],<ref name="KierkegaardStorm">‌ಸ್ಟಾರ್ಮ್, D. ಆಂಟನಿ. [http://www.sorenkierkegaard.org/primer.htm ಸೋರೆನ್‌ ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌: ಎ ಪ್ರೈಮರ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090826062307/http://www.sorenkierkegaard.org/primer.htm |date=2009-08-26 }}</ref> * [[ಮುಲ್ಲಾ ಸಾದ್ರಾ]]ನ [[ಅನುಭವಾತೀತ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆ]],<ref name="Kamal">{{Cite book|title=Mulla Sadra's Transcendent Philosophy|first=Muhammad|last=Kamal|year=2006|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|isbn=0754652718|pages=9 & 39}}</ref> * [[ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ]] ''[[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌‌]]''.<ref>ಕೌಫ್‌ಮನ್‌, ವಾಲ್ಟರ್‌‌. ''ಫ್ರಂ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ ಟು ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ''. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ಟನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 1980</ref> === 19ನೆಯ ಶತಮಾನ === [[File:Søren-Kirkegaard-Statue.jpeg|thumb|upright|ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೋರೆನ್‌ ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ಪ್ರತಿಮೆ.]] 1835ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಪೀಟರ್‌ ವಿಲ್‌ಹೆಂ ಲಂಡ್‌]]ಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ ದಾರ್ಶನಿಕ '''[[ಸೋರೆನ್‌ ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌]]''' ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದನ್ನು ಬರೆದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ, ತನಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಒಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ: {{quote|''What I really lack is to be clear in my mind what I am to do, not what I am to know, except in so far as a certain knowledge must precede every action. The thing is to understand myself, to see what God really wishes me to do: '''the thing is to find a truth which is true for me, to find the idea for which I can live and die'''.... I certainly do not deny that I still recognize an imperative of knowledge and that through it one can work upon men, but it must be taken up into my life, and that is what I now recognize as the most important thing.|Søren Kierkegaard|Letter to Peter Wilhelm Lund dated August 31, 1835, emphasis added<ref>Kierkegaard, Søren. ''The Essential Kierkegaard'', edited by Howard and Edna Hong. Princeton, 2000</ref>}} ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಮತ್ತು ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವನ ಯಥೇಚ್ಛವಾದ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧ್ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಅನೇಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ 20ನೇ ಶತಮಾನ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಆಧುನಿಕ ತಳಹದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು.<ref name="KierkegaardFerreira" /><ref>ಮ್ಯಾರಿನೋ, ಗೋರ್ಡಾನ್‌. ಸಂಪಾದಿತ ''ಬೇಸಿಕ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ''. ಮಾಡರ್ನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ, 2004.</ref> ==== ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ನೀಟ್ಜ್‌‌ಸ್ಚೆ ==== {{Main|Søren Kierkegaard and Friedrich Nietzsche}} '''[[ಸೋರೆನ್‌ ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌]]''' ಮತ್ತು '''[[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ನೀಟ್ಜ್‌ಸ್ಚೆ]]''' ಈ ಇಬ್ಬರ ಪೈಕಿ ಯಾರೂ ಸಹ "ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಮೊದಲ ದಾರ್ಶನಿಕರ ಪೈಕಿ ಇವರೂ ಇದ್ದರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವನ್ನು ಅವರು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಸತ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಮಾನವ ಅನುಭವದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಗಮನಹರಿಸಿದರು; ಮಾನವ ಅನುಭವದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ತೀರಾ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ (ನಿರ್ಲಿಪ್ತ) ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು ಎಂಬುದು ಅವರ ನಂಬುಗೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್‌]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಜೀವನದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅರ್ಥರಹಿತತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಜನರ ಸದ್ದುಗದ್ದಲವಿಲ್ಲದ ಹೆಣಗಾಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇಸರದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜನರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾಯಿಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ಹಾಗೂ ನೀಟ್ಜ್‌‌ಸ್ಚೆ ಮುಕ್ತ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಪಾತ್ರ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದರ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಅವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವವರ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಗುರುತನ್ನು ಇಂಥ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಹೇಗೆ ಬದಲಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೂ ಅವರ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು.<ref name="Lup1">‌‌ಲ್ಯೂಪರ್, ಸ್ಟೀವನ್‌. "ಎಕ್ಸಿಸ್ಟಿಂಗ್‌‌". ಮೇಫೀಲ್ಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌‌, 2000, ಪುಟ 4–5</ref><ref name="Lup2">[53] ^ ಐಬಿಡ್‌, ಪುಟ 38.</ref> ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ನ [[ವಿಶ್ವಾಸದ ಸೇನಾನುಚರ]] ಹಾಗೂ ನೀಟ್ಜ್‌‌ಸ್ಚೆಯ [[ಊಬರ್‌ಮೆನ್ಸ್ಚ್‌]] ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಆದರ್ಶೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು ಹಾಗೂ ತಾವು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವ ಅತೀವ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. [[ನವ್ಯೋತ್ತರತೆ]], [[ನಿರಾಕರಣವಾದ]], ಹಾಗೂ [[ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಹಲವಾರು ಎಳೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಂದೋಲನಗಳಿಗೂ ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ನೀಟ್ಜ್‌‌ಸ್ಚೆ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ==== ದಾಸ್ತೋಯೆವ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಾಫ್ಕಾ ==== ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖರೆನಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಲೇಖಕರ ಪೈಕಿ ಇದ್ದ ಇಬ್ಬರೆಂದರೆ, ಝೆಕ್‌ನ '''[[ಫ್ರಾಂಜ್‌ ಕಾಫ್ಕಾ]]''' ಹಾಗೂ ರಷ್ಯಾದ '''[[ಫೈಯೋಡಾರ್‌ ದಾಸ್ತೋವ್ಸ್ಕಿ]]'''.<ref>‌ಹಬೆನ್, ವಿಲಿಯಂ. ''ದಾಸ್ತೋವ್ಸ್‌ಕಿ, ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌, ನೀಟ್ಜ್‌ಸ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಫ್ಕಾ'', ಸ್ಕ್ರಿಬ್ನರ್‌‌, 1997.</ref> ದಾಸ್ತೋವ್ಸ್ಕಿಯ ''[[ನೋಟ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ಅಂಡರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್‌]]'' ಕೃತಿಯು, ಸಮಾಜದೊಳಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥನಾದ ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಹಾಗೂ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರುತುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಅಸಂತೋಷವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ದಾಸ್ತೋವ್ಸ್ಕಿಯ ಇತರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಜಾತ್ಯತೀತ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದಿಂದ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗುವ ಕಥೆಯ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾದ ವಿವಾದಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''[[ಕ್ರೈಂ ಅಂಡ್‌ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್‌]]'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ನಾಯಕನಾದ ರಾಸ್ಕೋಲ್ನಿಕೋವ್‌, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಒಂದು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ದಾಸ್ತೋವ್ಸ್ಕಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಹೋಲುವ ಒಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಕಟ್ಟಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಜೀವನಸಿದ್ಧಾಂತದೆಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಹತಾಶ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಣಗಾಡುವ ಅತಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಮತ್ತು ಪರಾಧೀನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಫ್ಕಾ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ; ಅವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಿರು-ಕಾದಂಬರಿಯಾದ ''[[ದಿ ಮೆಟಾಮಾರ್ಫೋಸಿಸ್‌‌‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾದಂಬರಿಯಾದ ''[[ದಿ ಟ್ರಯಲ್‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ''[[ದಿ ಮಿಥ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಸಿಫಸ್‌]]'' ಎಂಬ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ/[[ಅಸಂಗತವಾದಿ]]ಯಾದ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಮಸ್‌]], ಕಾಫ್ಕಾನ ''ಆವ್‌ರ್‌‌'' ಅನ್ನು (ಸಮಗ್ರ ಕೃತಿಗಳು) "ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸಂಗತವಾಗಿದೆ"<ref>‌ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಮಸ್, ''[[ದಿ ಮಿಥ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಸಿಫಸ್‌]]'' (ಅನುವಾದ: ಜಸ್ಟಿನ್‌ ಒ'ಬ್ರೀನ್‌, ಹ್ಯಾಮಿಷ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌, 1955, ಪುಟ 104)</ref> ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಶೆಸ್ಟೋವ್‌ರಂಥ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳಿಂದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "ಭರವಸೆಯ ಪ್ರಚಂಡ ಕೂಗಿನಲ್ಲಿ" ಅದನ್ನೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ- ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>‌ಕ್ಯಾಮಸ್, ''ದಿ ಮಿಥ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಸಿಫಸ್‌'' 1955, ಪುಟ 107)</ref> ವಿವರಿಸಲಾಗದಂತೆ ಒಂದು ಕೀಟವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯನ ಕುರಿತಾದ ತಿರುಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.]] === 20ನೇ ಶತಮಾನ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತ === 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ದಾರ್ಶನಿಕರು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ್ದರಾದರೂ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಏಕೈಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಾಗಿತ್ತು. '''[[ಮಿಗುಯೆಲ್‌ ಡೆ ಉನಾಮುನೋ ವೈ ಜುಗೋ]]''' ಎಂಬ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ದಾರ್ಶನಿಕ 1913ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ದಿ ಟ್ರಾಜಿಕ್‌ ಸೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲೈಫ್‌ ಇನ್‌ ಮೆನ್‌ ಅಂಡ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಅಮೂರ್ತ ವಿಚಾರವಾದದ ಜೀವನಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ "ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೂಳೆ"ಯ (ಮಾನವಕುಲ) ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒತ್ತನೀಡಿದ. ನಂಬಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಪರವಾಗಿ, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಉನಾಮುನೊ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ. ದುಃಖದ ಒಂದು ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಅಸಂಗತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಅವನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ; [[ಸೆರ್ವಾಂಟೆಸ್ಸ್‌‌]]ನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾತ್ರವಾದ [[ಡಾನ್‌ ಕ್ವಿಕ್ಸೋಟ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಅವನ ಒಳಗಾಗುವಿಕೆಯ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದು ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಓರ್ವ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಕವಿ ಹಾಗೂ ನಾಟಕಕಾರನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಾಲಾಮಾಂಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಉನಾಮುನೊನ "ಸೇಂಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲ್‌ ದಿ ಗುಡ್‌, ಮಾರ್ಟಿಯರ್‌" ಎಂಬ ಕಿರುಗಥೆಯು ಓರ್ವ ಪಾದ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಕುರಿತದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 1914ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ '''[[ಓರ್ಟೆಗಾ ವೈ ಗ್ಯಾಸೆಟ್‌]]''' ಎಂಬ ಮತ್ತೋರ್ವ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಚಿಂತಕ, ಓರ್ವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಜೀವನದ ವಾಸ್ತವವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ: "''ಯೊ ಸೊಯ್‌ ಯೊ ವೈ ಮಿ ಸರ್ಕನ್ಸ್ಟಾಷಿಯಾ'' " ("ಐ ಯಾಮ್‌ ಮೈಸೆಲ್ಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೈ ಸರ್ಕಮ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸಸ್‌"). ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ತ್ರೆಯು, ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಅಮೂರ್ತ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ("''ಎನ್‌ ಸಿಚುಯೇಷಿಯನ್‌'' ") ಎಂದು ನಂಬಿದ. '''[[ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಬ್ಯೂಬರ್‌]]''' ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದ, ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್‌ ಹಾಗೂ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೂ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದ. ಆದರೂ ಸಹ, ಜರ್ಮನ್‌‌ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಅವನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಯೆಹೂದಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ 1878ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಆತ, ಯೆಹೂದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಓರ್ವ ವಿದ್ವಾಂಸನೂ ಆಗಿದ್ದ ಮತ್ತು [[ಯೆಹೂದಿ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಆಂದೋಲನ]] ಹಾಗೂ [[ಯೆಹೂದ್ಯ ಅನುಭಾವಿ ಆಂದೋಲನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. 1938ರಲ್ಲಿ, ಆತ [[ಜೆರುಸಲೇಂ]]ಗೆ ಕಾಯಮ್ಮಾಗಿ ತೆರಳಿದ. ಅವನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಕೃತಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ [[ಐ ಅಂಡ್‌ ದೌ]] ಎಂಬ ಕಿರುಪುಸ್ತಕವು 1922ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಚಾರವಾದ ಹಾಗೂ ಅಮೂರ್ತ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದಲೂ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೂಲಭೂತವಾದ ವಾಸ್ತವಾಂಶವು ಬ್ಯೂಬರ್‌ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ "ಮನುಷ್ಯನೊಂದಿಗಿನ ಮನುಷ್ಯ"ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು "ನಡುವಿನದರ ಕ್ಷೇತ್ರ" (''"ದಾಸ್‌ ಜ್ವಿಸ್‌ಚೆನ್‌ಮೆನ್‌ಕ್ಲಿಷೆ"'' ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಸಂಭಾಷಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>‌ಮೌರಿಸ್‌ S. ಫ್ರೀಡ್ಮನ್, ''ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಬ್ಯೂಬರ್‌. '' ‌''ದಿ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಡಯಲಾಗ್'' (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌, 1955, ಪುಟ 85)</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯಾದ/ರಷ್ಯಾದ ಇಬ್ಬರು ಚಿಂತಕರಾದ '''[[ಲೆವ್‌ ಶೆಸ್ಟೋವ್‌]]''' ಹಾಗೂ '''[[ನಿಕೋಲಾಯ್‌ ಬೆರ್ಡಿಯೇವ್‌]]''', ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಕ್ರಾಂತಿಯ-ನಂತರದ ಗಡೀಪಾರುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಚಿಂತಕರಾಗಿ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದರು. ಕೀವ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಉಕ್ರೇನಿಯಾದ-ಯೆಹೂದಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶೆಸ್ಟೋವ್‌, 1905ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ''ಆಲ್‌ ಥಿಂಗ್ಸ್‌ ಆರ್‌ ಪಾಸಿಬಲ್‌'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಸಾರೋಕ್ತಿಗಳ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ವಿಚಾರವಾದ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದ. ಕೀವ್‌ಗೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದು, ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಕಟ್ಟಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬೆರ್ಡಿಯೇವ್, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಪಂಚ ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಐಹಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಬೆರ್ಡಿಯೇವ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂಬುದು ಚೇತನದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಕಾರ್ಯಕಾರಣಸಂಬಂಧದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಎಣಿಕೆಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾನವ ಜೀವಿಯು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವವರೆಗೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಅವನು ವಿಮುಖಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕತೆಗನುಸಾರವಾಗಿ "ಮನುಷ್ಯ"ನನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ, ಮುಕ್ತ, ಸೃಜನಶೀಲ ನಡೆಗಳ ಓರ್ವ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ದೇವರ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್‌ ಬ್ರೀಸ್ಯಾಕ್‌, ''ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ (1962), ಪುಟಗಳು 173–176</ref> ಈ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ''ದಿ ಡೆಸ್ಟಿನಿ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌'' ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಯನ್ನು ಅವನು 1931ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. "ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದಕ್ಕ ಬಹಳ ಮುಂಚೆಯೇ '''[[ಗೇಬ್ರಿಯೆಲ್‌ ಮಾರ್ಸೆಲ್‌]]''' ತನ್ನ "ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟಿವಿಟಿ" (1925) ಎಂಬ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ''ಮೆಟಾಫಿಸಿಕಲ್‌ ಜರ್ನಲ್‌‌‌‌'' ನಲ್ಲಿ (1927), ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಓದುಗ ವೃಂದಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ.<ref name="Samuel M. Keen 1967">‌ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ M. ಕೀನ್, "ಗೇಬ್ರಿಯೆಲ್‌ ಮಾರ್ಸೆಲ್‌", ಪಾಲ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್‌ (ಸಂಪಾದಿತ) ''ದಿ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ'' ಯಲ್ಲಿರುವುದು (ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಕೊ, 1967)</ref> ಓರ್ವ ನಾಟಕಕಾರನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಓರ್ವ ದಾರ್ಶನಿಕನೂ ಆಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಸೆಲ್‌, ತತ್ತ್ವ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪದ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಆರಂಭದ ತಾಣವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ; ಇದು ಒಂದು ನಶ್ವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾನವಜೀವಿಯು ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕುವ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಸೆಲ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು "ದ್ವಿತೀಯಕ ಪ್ರತಿಫಲನ"ದ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬೇಕಾದದ್ದು. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದೆಡೆಗಿನ "ಚರ್ಚೆಯ" ವಿಧಾನ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು "ಮಾತುಕತೆಯ" ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, "ಅಚ್ಚರಿ ಹಾಗೂ ನಿಬ್ಬೆರಗು"ಗಳಿಂದ ಅದರ ಲಕ್ಷಣವು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಜನರು ಹಾಗೂ ದೇವರ ಕುರಿತಾದ ಕೇವಲ "ಮಾಹಿತಿ"ಗಿಂತ ಹೇಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ "ಹಾಜರಿ"ಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಸೆಲ್ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಹಾಜರಿಯು ಸುಮ್ಮನೇ ಅಲರಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು ಒಂದು ವಸ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ); ಇದು "ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ" ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು, ಮತ್ತು ಇತರರ ವಶದಲ್ಲಿದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನೇ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತು.<ref>ಜಾನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ವಾರಿ, ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ'' (ಪೆಲಿಕಾನ್‌, 1973, ಪುಟ 110)</ref> ಅಮೂರ್ತ [[ಕಾರ್ಟೇಸಿಯನ್‌]] ಅಹಂನ ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ತಾನು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಮೂರ್ತವಾದ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ತಾಂತ್ರಿಕ "ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರತಿಫಲನ"ದೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ. ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವು ಒಂದು ವಾಸ್ತವವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು, ಒಂದು ವಾಸ್ತವವಾದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ-ಸಾಕಾರಗೊಂಡಿರುವ- ಒಂದು ಸಂವೇದಿಸಬಲ್ಲ, ಭಾವನೆಯನ್ನೇ ಮೈದಾಳಿದ ಮಾನವ ಜೀವಿಯು ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref name="Samuel M. Keen 1967" /><ref>ಜಾನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ವಾರಿ, ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ'' (ಪೆಲಿಕಾನ್‌, 1973, ಪುಟ 96)</ref> 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ]]ಯು ತನ್ನದೇ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ "ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡನಾದರೂ, ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ನ ಆಲೋಚನೆಯು ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ಆಲೋಚನೆಗೆ "ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ನೇರವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Samuel M. Keen 1967" /> ಸಾರ್ತ್ರೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ಓರ್ವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಆಗಿದ್ದ, ಮತ್ತು 1929ರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್‌ ಮತಾಂತರಿತ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ. ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ ಎಂಬುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ<ref>‌ಕಾಲ್‌ ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್, "ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್‌ ಆಟೋಬಯಾಗ್ರಫಿ", ಪಾಲ್‌ ಅರ್ಥರ್‌ ಷ್ಲಿಪ್‌ (ಸಂಪಾದಿತ) ''ದಿ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್‌ ಕಾಲ್‌ ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್‌ (ದಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್‌ ಲಿವಿಂಗ್‌ ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್‌ IXನಲ್ಲಿರುವುದು (ಟ್ಯೂಡರ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿ, 1957, ಪುಟ 75/11)''</ref> ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು "ಹುಸಿತೋರ್ಕೆ" ಎಂದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ '''[[ಕಾಲ್‌ ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್‌]]''' ಎಂಬ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ದಾರ್ಶನಿಕ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನದೇ ಆಲೋಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ಹಾಗೂ ನೀಟ್ಜ್‌‌ಸ್ಚೆಯವರ — ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆಂಜ್‌ಫಿಲೋಸಫೀಯು ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ''.'' ''ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್‌ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, "'' ಅಸ್ತಿತ್ವ''-ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬುದು ಆಲೋಚನೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಸ್ವತಃ ಎಂದಿನಂತಿರಲು ತಾನೇತಾನಾಗಿರಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ...'' ''ಈ ಆಲೋಚನಾ ವಿಧಾನವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಚಿಂತಕನ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶದಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿಸುತ್ತದೆ."<ref>ಕಾಲ್‌ ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್‌, "ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್‌ ಆಟೋಬಯಾಗ್ರಫಿ", ಪಾಲ್‌ ಅರ್ಥರ್‌ ಷ್ಲಿಪ್‌ (ಸಂಪಾದಿತ) ದಿ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್‌ ಕಾಲ್‌ ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್‌ (ದಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್‌ ಲಿವಿಂಗ್‌ ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್‌ IXನಲ್ಲಿರುವುದು (ಟ್ಯೂಡರ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿ (ಟ್ಯೂಡರ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿ, 1957, ಪುಟ 40)</ref>'' [[ಹೈಡೆಲ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್‌ಗೆ '''[[ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌‌]]''' ನೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಈತ 1928ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೈಬರ್ಗ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಸ್ಸರ್ಲ್ಸ್‌‌ನ ಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, [[ಮಾರ್‌‌ಬರ್ಗ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಗಿರಿಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದ. ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅನೇಕ ಗಳನ್ನು ಅವರು ನಡೆಸಿದರಾದರೂ, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದ]]ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕುರಿತಾದ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ನ ನಿರ್ಧಾರವು ಅವರನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಮುಖಗೊಳಿಸಿತು. ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ಗೆ<ref>ಕಾಲ್‌ ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್‌, "ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್‌ ಆಟೋಬಯಾಗ್ರಫಿ", ಪಾಲ್‌ ಅರ್ಥರ್‌ ಷ್ಲಿಪ್‌ (ಸಂಪಾದಿತ) ''ದಿ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್‌ ಕಾಲ್‌ ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್‌ (ದಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್‌ ಲಿವಿಂಗ್‌ ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್‌ IXನಲ್ಲಿರುವುದು (ಟ್ಯೂಡರ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿ (ಟ್ಯೂಡರ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿ, 1957, ಪುಟ 75/2 ಮತ್ತು ನಂತರದ್ದು)''</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ಒಂದು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೀಟ್ಜ್‌‌ಸ್ಚೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌ನನ್ನು ಓರ್ವ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. [[ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೈಂ]] ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, '' ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ವರ್ಗಗಳ ('' ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯೇಲ್‌'') ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ, ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿನ ('' ಡಾಸೀನ್‌'') ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಬೇರೂರಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಅವನು ಸಾದರಪಡಿಸಿದ; ಅನೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.'' === ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ನಂತರದ ಸ್ಥಿತಿ === [[ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವು ಒಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತ ಹಾಗೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಂದೋಲನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗೊಂಡ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಓದಲ್ಪಟ್ಟ ಪತ್ರಿಕಾ ಬರಹಗಳು ಹಾಗೂ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದ '''[[ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಮಸ್‌]]''' ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಬರಹಗಾರರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೈಗೂಡಿತು. ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ನ ''[[ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೈಂ]]'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಈ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಕಂಡಿತು. [[File:Sartre and de Beauvoir at Balzac Memorial.jpg|thumb|left|upright|ಫ್ರೆಂಚ್‌ ದಾರ್ಶನಿಕರಾದ ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಸಿಮೋನೆ ಡಿ ಬ್ಯೂವಾಯ್ರ್‌]] 1938ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ನಾಸಿಯಾ]]'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 1939ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ತನ್ನ ''[[ದಿ ವಾಲ್‌]]'' ಎಂಬ ಸಂಕಲನದ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಸಾರ್ತ್ರೆಯು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ್ದ, ಮತ್ತು 1943ರಲ್ಲಿ ''[[ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ನಥಿಂಗ್‌ನೆಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಆತ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ; ಆದರೆ ಜರ್ಮನ್‌‌ ಆಕ್ರಮಣದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ವಿಮೋಚನೆಯಾದ ನಂತರದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ನಿಕಟ ಸಹವರ್ತಿಗಳಾದ ಕ್ಯಾಮಸ್‌, ಸಿಮೋನೆ ಡಿ ಬ್ಯೂವಾಯ್ರ್‌, ಮೌರೀಸ್‌ ಮೆರ್ಲಿಯೂ-ಪಾಂಟಿ ಹಾಗೂ ಇತರರು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒಂದು ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡರು.<ref name="Ronald Aronson 2004">‌ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ಆರನ್‌ಸನ್, ''ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ'' (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌, 2004, ಅಧ್ಯಾಯ 3 ''ಪ್ಯಾಸಿಮ್‌'' )</ref> ಕೇವಲ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಮತ್ತು ಸಾರ್ತ್ರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡರು ಹಾಗೂ 1945ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ "ಎಲ್ಲಾ ಓದುಗರ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ತಲುಪಿದ ಒಂದು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು" ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ಆರನ್‌ಸನ್‌, ''ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ'' (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌, 2004, ಪುಟ 44)</ref> ''[[ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್‌]]'' ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಾಮಪಂಥಿ (ಹಿಂದಿನ [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧ ಚಳವಳಿ]]) ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಓರ್ವ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿದ್ದ; ''[[ಲೆಸ್‌ ಟೆಂಪ್ಸ್‌ ಮಾಡರ್ನ್ಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವಾಮಪಂಥಿ ಆಲೋಚನೆಯ ತನ್ನ ನಿಯತಕಾಲಿಕವನ್ನು ಸಾರ್ತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ, [[ಕ್ಲಬ್‌ ಮೇಂಟೆನೆಂಟ್‌‌‌]]ನ ಒಂದು ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ ಹಾಗೂ ಮಾನವತಾವಾದದ ಕುರಿತಾದ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವನು ನೀಡಿದ. ಈ ಕುರಿತು ಬ್ಯೂವಾಯ್ರ್‌ ಬರೆಯುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸದೆಯೇ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಒಂದು ವಾರವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ";<ref>‌ಸಿಮೋನೆ ಡಿ ಬ್ಯೂವಾಯ್ರ್, ''[[ಫೋರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸರ್ಕಮ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್‌]]'', ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ಆರನ್‌ಸನ್‌ನ ''ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌, 2004, ಪುಟ 48)</ref> ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವು "ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಯುಗದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೊದಲ ಅತಿಯಾದ ಗೀಳಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ಆರನ್‌ಸನ್‌, ''ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ'' (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌, 2004, ಪುಟ 48)</ref> 1947ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಕ್ಯಾಮಸ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳು ಮರುಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದ್ದವು, ''[[ಕ್ಯಾಲಿಗುಲಾ]]'' ಎಂಬ ಅವನ ಹೊಸ ನಾಟಕವು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಪ್ಲೇಗ್‌]]'' ಎಂಬ ಅವನ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ''[[ದಿ ರೋಡ್ಸ್‌ ಟು ಫ್ರೀಡಂ]]'' ಕೃತಿತ್ರಯದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಬ್ಯೂವಾಯ್ರ್‌‌ನ ''[[ದಿ ಬ್ಲಡ್‌ ಆಫ್‌ ಅದರ್ಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಮತ್ತು ಸಾರ್ತ್ರೆಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಗಳು ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ವಿದೇಶಿ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌-ಮೂಲದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Ronald Aronson 2004" /> [[ಎಡ್ಮಂಡ್‌ ಹಸ್ಸರ್ಲ್‌‌‌]] ಹಾಗೂ [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌‌‌‌‌]]ರವರ<ref>ರೂಡಿಗರ್‌ ಸಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಿ, ''ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ — ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ಗುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಈವಿಲ್‌'' (ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 1998, ಪುಟ 343</ref> [[ಮನೋವಿಕಾಸವಿಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಾರ್ತ್ರೆಯು 1930ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ''[[ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ನಥಿಂಗ್‌ನೆಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೃತಿಯ ಕುರಿತಾದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಅವನು ಸೇರಿಸಿದ್ದ. 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೆ ಕೊಜೆವೆ]]ಯು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಗೆಲ್‌ನನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌ನ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌ನ ಚಿಂತನೆಯೂ ಸಹ ಪರಿಚಿತಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದ.<ref>‌ಎಂಟ್ರಿ ಆನ್‌ ಕೊಜೆವೆ, ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಕೊಹೆನ್‌ನ (ಸಂಪಾದಕ), ''ದಿ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ ಅಂಡ್‌ ಎಥಿಕ್ಸ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿರುವುದು (ಹೋಡರ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌, 2006, ಪುಟ 158); ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೆ ಕೊಜೆವೆ, ''[[Introduction to the Reading of Hegel: Lectures on the Phenomenology of Spirit]]'' (ಕಾರ್ನೆಲ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 1980)</ref> ಈ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಅತೀವವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು; ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಾರ್ತ್ರೆ ಮತ್ತು ಮೆರ್‌ಲಿಯೂ-ಪಾಂಟಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ರೇಮಂಡ್‌ ಕ್ವೀನಿಯೂ]], [[ಜಾರ್ಜ್ಸ್‌ ಬೆಟಾಲೀ]], [[ಲೂಯಿಸ್‌ ಆಲ್‌ಥಸ್ಸರ್‌]], [[ಆಂಡ್ರೆ ಬ್ರೆಟನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ಲ್ಯಾಕನ್‌]] ಕೂಡಾ ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>ಎಂಟ್ರಿ ಆನ್‌ ಕೊಜೆವೆ, ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಕೊಹೆನ್‌‌ನ (ಸಂಪಾದಕ), ''ದಿ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ ಅಂಡ್‌ ಎಥಿಕ್ಸ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿರುವುದು (ಹೋಡರ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌, 2006, ಪುಟ 158)</ref> ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ನ ''[[ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೈಂ]]'' ನಿಂದ ಆರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಆಯ್ದಭಾಗವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ 1938ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. [[File:Albert Camus, gagnant de prix Nobel, portrait en buste, posé au bureau, faisant face à gauche, cigarette de tabagisme.jpg|thumb|upright|ಫ್ರೆಂಚ್‌-ಆಲ್ಜೀರಿಯಾದ ದಾರ್ಶನಿಕ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಮಸ್‌]] ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌ ಓದಿದ ಮತ್ತು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಈ ರೀತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ: "ಇದೇ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ನಾನೋರ್ವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಂತಕನಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದು, ಈತ ತಳಹದಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಆಚೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದಾಚೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕೃತಿಯು ನನ್ನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಲ್ಲ."<ref>ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌, ರೂಡಿಗರ್‌ ಸಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಿಯ ''ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ — ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ಗುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಈವಿಲ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪತ್ರ (ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 1998, ಪುಟ 349)</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಜೀನ್‌ ಬ್ಯೂಫ್ರೆಟ್‌]]<ref>ರೂಡಿಗರ್‌ ಸಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಿ, ''ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ — ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ಗುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಈವಿಲ್‌'' (ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 1998, ಪುಟ 356)</ref> ಎಂಬ ತನ್ನ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಅನುಯಾಯಿಯಿಂದ ಒಡ್ಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಾಗ, ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌ ಸ್ವತಃ ದೂರವುಳಿದ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ''[[ಲೆಟರ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನಿಸಂ]]'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದಿಂದ ಮುಕ್ಕಾಲುಪಾಲು ದೂರವುಳಿದ.<ref>ವಿಲಿಯಂ J. ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌, ''ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌: ಫ್ರಂ ಫೆನಾಮೆನಾಲಜಿ ಟು ಥಾಟ್‌'' (ಮಾರ್ಟ್‌ಜಿನಸ್‌ ನಿಜೋಫ್‌, 1967, ಪುಟ 351)</ref> 1950ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ''[[ಕ್ರಿಟಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಡಯಲೆಕ್ಟಿಕಲ್‌ ರೀಸನ್‌]]'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ ಹಾಗೂ [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ]]ವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಸಾರ್ತ್ರೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯು ಅವನ ಬರಹಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯವರೆಗೂ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಮಸ್‌ [[ಸಾರ್ತ್ರೆ]]ಯ ಓರ್ವ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಆತ ಬರೆದ. ''[[ದಿ ರೆಬೆಲ್‌]]'', ''[[ದಿ ಸ್ಟ್ರೇಂಜರ್‌‌]]'', ''[[ದಿ ಮಿಥ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಸಿಫಸ್‌]]'', ಹಾಗೂ ''[[ಸಮ್ಮರ್‌ ಇನ್‌ ಆಲ್ಜಿಯರ್ಸ್‌‌]]'' ಮೊದಲಾದವು ಅವನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಇತರ ಅನೇಕರಂತೆ ಕ್ಯಾಮಸ್‌, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಅಸಂಗತತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ. ''‌[[ದಿ ಮಿಥ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಸಿಫಸ್]]'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕತೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಗ್ರೀಕ್‌ ಪುರಾಣದ ಸಾದೃಶ್ಯ ಅಥವಾ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಶಾಶ್ವತತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬೆಟ್ಟವೊಂದರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂಡೆಯೊಂದನ್ನು ಉರುಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿಸಿಫಸ್‌ಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯನ್ನು ಅವನು ತಲುಪಿದಾಗ ಬಂಡೆಯು ಮತ್ತೆ ಉರುಳಿಕೊಂಡು ತಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಅರ್ಥಹೀನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ತನ್ನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿನ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಿಸಿಫಸ್‌ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್‌, ಶೆಸ್ಟೋವ್‌, ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ ಮತ್ತು ಜಾಸ್ಪರ್ಸ್‌ರವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನೋ ಅದರ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರಾಕರಣವನ್ನು ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. '''[[ಸಿಮೋನ್ ದ ಬೋವ್]]''' ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಜೀವನದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಆಕೆ ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ಸಹಭಾಗಿಯಾಗಿ ಕಳೆದಳು; ''[[ದಿ ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಸೆಕ್ಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಎಥಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಆಂಬಿಗಿಟಿ]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾವಾದಿ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ನೈತಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬರೆದಳು. ಸಾರ್ತ್ರೆಯೊಂದಿಗಿನ ಅವಳ ಸಂಬಂಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಡಿ ಬ್ಯೂವಾಯ್ರ್‌ಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕೇಳಿರದಿದ್ದ, ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾವಾದದಂಥ ಚಿಂತನೆಯ ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವನ್ನು ಅವಳು ಸಂಯೋಜಿದಳು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಮಸ್‌ನಂಥ ಇತರ ಸಹವರ್ತಿ ಬರಹಗಾರರಿಂದ ಆಕೆ ದೂರವುಳಿಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. '''[[ಫ್ರಾಂಟ್ಜ್‌ ಫೆನಾನ್]]''' ಎಂಬ ಓರ್ವ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ವಾನ್‌-ಸಂಜಾತನು [[ವಸಾಹತುವಾದ]]ದ ವಿಮರ್ಶಕನಾಗಿದ್ದು, ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಎಂದು ಈತ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಮ್ಯಾಸಿ, ಡೇವಿಡ್‌. ''ಫ್ರಾಂಜ್‌ ಫೆನಾನ್‌: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ: [[ಪಿಕಡಾರ್‌]], USA. ಪುಟ 129–130.</ref> [[ಸೋರೆನ್‌ ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಬಾರ್ಥ್‌‌]]ರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ '''[[ಪಾಲ್‌ ಟಿಲ್ಲಿಚ್‌]]''' ಎಂಬ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]]ಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ [[ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದದ ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]]ವು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಡುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ. ''ದಿ ಕರೇಜ್‌ ಟು ಬಿ'' ಎಂಬ ಅವನ ಮೂಲ ಕೃತಿಯು, ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಹಾಗೂ ಜೀವನದ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಜೀವನದ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನು ದೇವರ ಮೂಲಕ ತನ್ನತನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನೂ ಅದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಪೌರಾಣಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಷ್ಪುರಾಣೀಕರಿಸಲು (ಪುನರ್‌‌ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು), ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ನ ಹಾಗೂ [[ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌‌‌‌]]ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು '''[[ರುಡಾಲ್ಫ್‌ ಬಲ್ಟ್‌ಮನ್‌]]''' ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಓರ್ವ [[ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ದೃಶ್ಯತ್ವವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಯಾದ '''[[ಮೌರೀಸ್‌ ಮೆರ್ಲಿಯೂ-ಪಾಂಟಿ]]''' ಎಂಬಾತ ಕೆಲವೊಂದು ಅವಧಿಗೆ ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ಓರ್ವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿದ್ದ. [[ಹಸ್ಸರ್ಲ್‌‌‌‌‌‌‌]]ನ [[ಮನೋವಿಕಾಸವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಅರ್ಥಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅವನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರೀತಿಯು ಮೆರ್‌ಲಿಯೂ-ಪಾಂಟಿಯ ಇತರ ಸಹವರ್ತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮಹತ್ತಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಹ್ಯೂಮನಿಸಂ ಅಂಡ್‌ ಟೆರರ್‌‌]] ಎಂಬ ಅವನ ಕೃತಿಯು ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅವರು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಳೆದಿದ್ದರು; ಹೀಗಾಗಿ ಡಿ ಬ್ಯೂವಾಯ್ರ್‌ರಂಥ ಅನೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗುವಂತಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಡಿ ಬ್ಯೂವಾಯ್ರ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ವಹಿಸಿದಳು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, '''[[ಕಾಲಿನ್‌ ವಿಲ್ಸನ್]]''' ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಬರಹಗಾರ 1956ರಲ್ಲಿ [[ದಿ ಔಟ್‌ಸೈಡರ್‌‌]] ಎಂಬ ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ದಿ ನ್ಯೂ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ'' ), ಒಂದು ನಿರಾಶಾವಾದದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ತಾನು ಏನನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದನೋ ಅದನ್ನು ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಓದುಗವೃಂದಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆತ ವಿದ್ವತ್‌ಪೂರ್ಣವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಯಥಾರ್ಥತೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಕೊರತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅದು ವೃತ್ತಿಪರ ದಾರ್ಶನಿಕರ ದಾಳಿಗೆ ಈಡಾಯಿತು.<ref>K. ಗುನ್ನಾರ್‌ ಬೆರ್ಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್‌, ''ಆನ್‌ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಟು ಫ್ರೀಡಂ'' ಉಪ್ಸಾಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, 1983, ಪುಟ 92; ಕಾಲಿನ್‌ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ, ''ಕಾಲಿನ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌, ಎ ಸೆಲೆಬ್ರೇಷನ್‌: ಎಸ್ಸೇಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೀಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌'' ಸೆಸಿಲ್‌ ವೂಲ್ಫ್‌, 1988, ಪುಟ 43)</ref> == ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು == === ವಾಸ್ತವವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಗಮನ === ಮಾನವನ ಇರುವಿಕೆಯೊಂದರ ಊಹನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಸ್ತವವಾದ ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಕುರಿತು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಚಿಂತಕರು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮಾನವನ ಇರುವಿಕೆಯು ಜೀವನ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಅವರು ಒತ್ತುನೀಡಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಿದೆಯಾದರೂ, ನಿಶ್ಚಿತ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ "ಏಕರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ" ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌" ("ಅಸ್ತಿತ್ವ") ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಏನೆಂಬುದನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ; "ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌" ಎಂಬ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆಯ "ಎಕ್ಸಿಸ್ಟರೆ" ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಅದು "ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರಪಂಚದ ಮಧ್ಯೆಯೇ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದರಿಂದ ಒಂದು ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಸುತ್ತಲಿದನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರುವುದರ ನಿರಾಸಕ್ತಗೊಂಡ ಪ್ರಪಂಚದೊಳಗೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಈ ಅಂತರವು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದುರಂತದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಳನೋಟವುಳ್ಳ ಒಂದು ಕ್ಷಣದವರೆಗಿನ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿಂತುಹೋಗುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ, ಈ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅರ್ಥವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇಂಥದೊಂದು ನಿಂತುಹೋಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಬೆತ್ತಲೆ ಅರ್ಥರಹಿತತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ನಾವು ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಅರ್ಥರಹಿತತೆಯ ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿಸುವ ಅರಿವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದನ್ನೇ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಮಸ್‌]] ತನ್ನ ''[[ದಿ ಮಿಥ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಸಿಫಸ್‌]]'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾ, "ಗಂಭೀರ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಏಕೈಕ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ಅದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ನ ಧಾರ್ಮಿಕ "ವೇದಿಕೆ"ಯಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಕ್ಯಾಮಸ್‌ನ ಒತ್ತಾಯದವರೆಗಿನ, ಈ ಬಗೆಯ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವಿಕೆಗಳ ಸಂಭವನೀಯ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ "ಸಲಹೆಗಳು" ಬದಲಾಗುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದುವುದರ ನಿರಂತರ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ದೂಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನಗಳನ್ನು ಜನರು ನಡೆಸದಂತೆ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಳಜಿಯು ಬಹುಪಾಲು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ದಾರ್ಶನಿಕರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊಂದುವುದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯು [[ಅಪ್ರತಿರೋಧತತ್ತ್ವ]]ದ ಒಂದು ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Jean-Paul Sartre |url=http://www.marxists.org/reference/archive/sartre/works/exist/sartre.htm |title=Existentialism is a Humanism, Jean-Paul Sarte 1946 |publisher=Marxists.org |date= |accessdate=2010-03-08}}</ref> === ಇರುವಿಕೆಗೆ ಅಗ್ರಗಾಮಿಯಾಗುವ ಅಸ್ತಿತ್ವ === {{Main|Existence precedes essence}} ಅಸ್ತಿತ್ವವು [[ಇರುವಿಕೆ]]ಗೆ ಅಗ್ರಗಾಮಿಯಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ; ಅಂದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಜೀವನ ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ "ಇರುವಿಕೆ" ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಕರೆಯಬಹುದೋ ಅದರ ಘಟಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ಓರ್ವ ಮಾನವನು ಹೇಗಿರಬೇಕೆಂದು ವಿಶದೀಕರಿಸುವ ಅಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇರುವಿಕೆಯಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಮಾನವ ಜೀವಿಯು ತನ್ನ [[ಜಾಗೃತಿ]] ಅಥವಾ ಅರಿವಿನ ಮೂಲಕ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>{{fr}} (ಶಬ್ದಕೋಶ) "ಎಲ್‌'ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸ್ಮೆ" - ನೋಡಿ "ಎಲ್‌'ಐಡೆಂಟಿಟೆ ಡಿ ಲಾ ಪರ್ಸೋನೆ"</ref> ಸದರಿ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಸಾರ್ತ್ರೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನಾದರೂ, [[ಮುಲ್ಲಾ ಸಾದ್ರಾ]]ನಿಂದ<ref>{{Citation|title=Suhrawardi and the School of Illumination|first=Mehdi Amin|last=Razavi|year=1997|publisher=[[Routledge]]|isbn=0700704124|page=129}}</ref> ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ವರೆಗೆ‌, ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ವರೆಗಿರುವ ಅನೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ದಾರ್ಶನಿಕರ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಬಗೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅನೇಕವೇಳೆ ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಏನಾದರೊಂದು ಆಗಲು- ಏನಾದರೂ ಒಂದು ಎಂದರೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿಯಾಗಲು- ಓರ್ವನು "ಬಯಸಲು" ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕವೇಳೆ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಹುತೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ದಾರ್ಶನಿಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಒಂದು ಅವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಘಟಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ಸದರಿ ವಾಕ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು: ವ್ಯಕ್ತಿಯು (1) ಅವನು ಅಥವಾ ಅವಳು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಾಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿಶದೀಕರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು (2) ಅವನು ಅಥವಾ ಅವಳು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇತರ ಜನರೆಡೆಗೆ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಯಾರು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಆ ನಡೆಯ ಅನುಸಾರ ಅವನನ್ನು ಓರ್ವ ನಿರ್ದಯಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ನಿರ್ದಯತೆಯ ಈ ವರ್ತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಗುರುತಿಗೆ (ಓರ್ವ ನಿರ್ದಯಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ''ಹೊಣೆಗಾರ'' ರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಜೀನ್‌ಗಳು, ಅಥವಾ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ 'ಮಾನವ ಸ್ವರೂಪ'ಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ತ್ರೆಯು ತನ್ನ [[ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ ಈಸ್‌ ಹ್ಯೂಮನಿಸಂ]]ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವಂತೆ, "ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮನುಷ್ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವತಃ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮೇಲೇರುತ್ತಾನೆ - ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ." ಸಹಜವಾಗಿ, ಇದರ ಹೆಚ್ಚು ಧನಾತ್ಮಕವಾದ, ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮಗ್ಗುಲೂ ಸಹ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಓರ್ವ ನಿರ್ದಯಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುವ ಬದಲಿಗೆ ಓರ್ವ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ನಿರ್ದಯಿಯಾಗಿರಲು ಅಥವಾ ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿರಲು ಮನುಷ್ಯನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವನಾದ್ದರಿಂದ, ಆತ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಆ ಎರಡರ ಪೈಕಿ ಯಾವುದೂ ''ಅವಶ್ಯವಾಗಿ'' ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{cite book | last = Baird | first = Forrest E. | authorlink = | coauthors = Walter Kaufmann | title = From Plato to Derrida | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2008 | location = Upper Saddle River, New Jersey | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-13-158591-6 }}</ref> === ತಲ್ಲಣ === ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಿಗಿಲುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಅತವಾ [[ಬೇಗುದಿ]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ತಲ್ಲಣ]]ವು ಅನೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಚಿಂತಕರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಅನುಭವ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಓರ್ವನು ನಿಂತಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಹೊಂದುವ ಅನುಭವವು ಇದಕ್ಕಿರುವ ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತವನು ಅದರಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವ ಭಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ, ತನ್ನನ್ನೇ ಎಸೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದಲೂ ಸಹ ದಿಗಿಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. "ಯಾವುದೂ ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಈ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ, ತನ್ನನ್ನೇ ಎಸೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕುರಿತು ಓರ್ವನು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಯಾವುದೋ ಒಂದರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಓರ್ವನ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಓರ್ವನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ತಲ್ಲಣವು ಹೇಗೆ ''ಏನೂ ಅಗಿರಲಿಲ್ಲ'' ಎಂಬ ಹಿಂದಿನ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಯದಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇದು ಬೇರೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಭಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಯದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಓರ್ವನು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ, ತಲ್ಲಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಯಾವುದೇ "ರಚನಾತ್ಮಕ" ಕ್ರಮಗಳು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ "ಏನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆಯು, ಓರ್ವನ ವರ್ತನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರ್ಗತ ಅಭದ್ರತೆಗೆ ಮತ್ತು ಓರ್ವನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ತಲ್ಲಣವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಓರ್ವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಓರ್ವನು ಮನಗಾಣುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ; ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನಲ್ಲಿ ಅವನ ಬದಲಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ''ವಸ್ತು'' ವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅವರ ಜೀನ್‌ಗಳು), ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ವೇಳೆ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪಾದಲ್ಲಿ ಅವರು "ಆರೋಪಿಸಲು" ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಯ್ಕೆಯೂ ಅತಿ ಭಯಂಕರವಾದ ಸಂಭವನೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ (ಮತ್ತು, ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಯ್ಕೆಯೂ ದಿಗಿಲುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ ಮಾನವ ಜೀವನಗಳು ಸಹಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಬಹುದು), ಆದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡೆಯ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ಅದು ಬದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸೋರೆನ್‌ ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌‌‌‌‌]]ನ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಕೃತಿಯಾದ ''[[ಬೆಗ್ರೆಬೆಟ್‌ ಆಂಗೆಸ್ಟ್‌‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಎಣಿಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪರಿಗಣನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. === ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ === ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಒಂದು ತೆರನಾದ [[ಸಂಕಲ್ಪ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ವಾಗಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಸಂಕಲ್ಪ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಅದರಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮೌಲ್ಯಗಳು ಅಸಂಗತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಾಯ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಸುಸಂಬದ್ಧವಾದ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದಾದ ಯಾವುದೇ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಊಹನಕ್ಕೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಈ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಸಂಬಂಧಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ''ತಾನೇ-ತಾನಾಗಿ'' ಯಾವುದೇ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮೌಲ್ಯಗಳೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ: ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವರಾಗಿರುತ್ತೇವೆ, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಾವು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅವು "ನಮ್ಮ" ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌‌ನ ''[[ಐದರ್‌/ಆರ್‌]]'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್ ಪಾತ್ರವು, ಪರ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಬದಲಾಗುವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲು ಓರ್ವನ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ; ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡದಂತಿರಲು ಇರುವ ಒಂದು ಆರಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ- ಒಂದು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಅದಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಚಿಮ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಡುವುದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಓರ್ವನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒದಗಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಒಂದು ಅವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಒಂದು ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗಿ ಇದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗೆಂದು, ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಒಂದು ತೆರನಾದ ಅಮೂರ್ತ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿಲ್ಲ: ಜನರು ಮುಕ್ತರಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವುರಿಂದ, ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಕೇವಲ ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಇದೆ, ಹಾಗೂ ಅದೂ ಸಹ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಈ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥ ''ಆಗಿಲ್ಲವೋ'', ಅದು ಓರ್ವನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮಾರ್ಪಾಟಾಗದೇ ಇರುವುದೇ ಆಗಿದೆ; ಓರ್ವನ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಒಂದು ಪರಿಗಣನೆಯು, ಅವನ್ನು ಓರ್ವನು ಮರುಪರಿಗಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಓರ್ವನು ಅವನ ವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾತ್ರವೇ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೂ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಈ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾಡಲಾದ ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ: ಇವು ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸಮಾಜದ ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು/ಅವನು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವು ಅವನದ್ದೇ ಮೌಲ್ಯಗಳೂ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಗಮನವು, ಓರ್ವನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಓರ್ವನು ಹೊರುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಓರ್ವನು ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸಹ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. === ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿ === [[ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾರ್ತ್ರೆಯು ತನ್ನ ''[[ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ನಥಿಂಗ್‌ನೆಸ್‌]]'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ "[[ತಾನೇ-ತಾನಾಗಿ]]" ಇರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶದೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಗತ ಜೀವನದ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಆಯಾಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು: ಓರ್ವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಅವನನ್ನು (ಅಥವಾ ಅವಳನ್ನು) ಸಹಘಟಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿರುತ್ತದೋ ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಓರ್ವನ ಗತವು ಇರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ವಿಷಯವು ''ಕೇವಲ'' ಓರ್ವನ ಗತವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ವಾಸ್ತವತೆಯ (ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ) ಬಹುದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದಂತಾದರೆ, ಓರ್ವನು ಗತವು ಕೇವಲ ಅವನು ಹಿಂದೆ ''ಆಗಿದ್ದ'' ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು, ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ''ಈಗಿನ'' ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಕಳಚಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಓರ್ವನ ಸ್ವಂತದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಗತದ ಒಂದು ನಿರಾಕರಣೆಯು, ಒಂದು ಅವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದೇ ಪರಿಗಣನೆಯು ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯ ಇತರೆಲ್ಲಾ ವಿಧಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ [ಒಂದು ಶರೀರ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಧ್ವನಿಯ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಲು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದ ಒಂದು ಶರೀರ), ಗುರುತು, ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು.]. ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿ ಎಂಬುದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಒಂದು ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿ ಎರಡೂ ಆಗಿದೆ. ಓರ್ವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯ ಬಹುಭಾಗವು ಓರ್ವನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳನ್ನು (ಜನ್ಮಸ್ಥಳ, ಇತ್ಯಾದಿ) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಒಂದು ಮಿತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಓರ್ವನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಅದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗುವ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಓರ್ವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯು "ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ"ಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗತಕಾಲದಲ್ಲಿರುವಂತೆ), ಅದು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ''ನಿರ್ಣಯಿಸಲು'' ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಓರ್ವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಣೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೌಲ್ಯವು ಇನ್ನೂ ಸಹ ಅದಕ್ಕೆ ''ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ'' ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಣೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ; ಅವರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಅವನ ಗತಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ನೆನಪಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸಹ ಅನೇಕ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಎಸಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಈ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಮೊದಲನೆಯ ಮನುಷ್ಯ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗಿನ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಎರಡನೆಯ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಅವನದೇ ಗತಜೀವನದಿಂದ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಂವೇದನೆಯು ಅವನನ್ನು ಈ ಜೀವನದಲ್ಲಿ "ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ" ಅವನದೇ ಗತಜೀವನವನ್ನು ಹಳಿಯುತ್ತಾ, ಒಂದು ಅಪರಾಧದ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವನು ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ತನ್ನ ಗತಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ವಯಂ-ನಿರ್ಮಿಸುವಿಕೆಯ ನಿರಂತರವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವನು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನೇ [[ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಾಗ]], ಅವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ನಿರಾಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನೇ ಅವನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅದು ಅವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಓರ್ವನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲವು, ಅದು ಆಗಿರದಿರುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ (ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದು ಆಗಲೂ ಸಹ ಓರ್ವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮಗ್ಗುಲೆಂದರೆ, ಇದು ಎರಡು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣವನ್ನು ಹೇರುತ್ತದೆ; ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ತಲ್ಲಣವನ್ನು "ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ", ಹಾಗೂ ಓರ್ವನು ಮಾಡಿರುವ ಏನೋ ಒಂದು ಕೆಲಸದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅವನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ "ಅಡ್ಡಬರುವ" ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕೊರತೆಯೂ ಸಹ ತಲ್ಲಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. === ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಅವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ === ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ವಿಷಯವು ಅನೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಚಿಂತಕರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಓರ್ವನು "ತನ್ನನ್ನೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ತನ್ನತನದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಜೀವಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಲು ಇದನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನತನ ಎಂಬುದು ಓರ್ವನು ಸಾಕಷ್ಟು ಗಡುಸಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಏನೋ ಒಂದು ಎಂಬುದು, ಓರ್ವನ ನಿಜವಾದ ತನ್ನತನವೇ ವಾಸ್ತವಿಕ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ]]ಯ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓರ್ವನು ತನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೇ ಹೊರತು, ''ಓರ್ವನು'' ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಾಗಲೀ ಅಥವಾ ''ಓರ್ವನ ಜೀನ್‌ಗಳ'' ರೀತಿಯಲ್ಲಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಬೇರಾವುದೇ ಇರುವಿಕೆಯು ಬಯಸುವಂತೆ ಇರಬಾರದು. ಓರ್ವನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿರುವುದು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ನಡೆ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವಶ್ಯವಾಗಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯು ಇದ್ದು, ಇದು ಓರ್ವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಓರ್ವನ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ''ನಿರ್ಣಯಿಸುವ'' ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಈ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯು ಇರುವುದಿಲ್ಲ (ಓರ್ವನು ಮಾಡಿದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಓರ್ವನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಆಗ ಓರ್ವನು ದೂಷಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ). ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯ ಪಾತ್ರವು, ಓರ್ವನು ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವ ಓರ್ವನ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ನ ಕಲಾರಾಧಕನು ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದೆ "ಆರಿಸುವುದರ" ರೀತಿಯಂತಿರುವುದರ ಬದಲಿಗೆ), ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಆರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿರುವ ನಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಓರ್ವನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು- ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಎಂಬುದು ಓರ್ವನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಜೀವಿಸುವುದಕ್ಕಿರುವ ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ತಳೆಯಬಲ್ಲದು. ಅಂದರೆ, [[ನಿಯಂತ್ರಣವಾದ]]ದ ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ವರೂಪವು ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತನಗೆತಾನೇ ಮನವೊಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಸೋಗಿನ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಅರ್ಥರಹಿತವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು, "''ಓರ್ವನು'' ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿರುವ" ಒಂದು ತೆರನಾದ "ಅನುಕರಣೆ"ಯವರೆಗೆ ಇದು ಅನೇಕ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ತಳೆಯಬಲ್ಲದು. "ಓರ್ವನು" ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು, ತನ್ನಂಥ ಓರ್ವನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಓರ್ವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ) ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಓರ್ವನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಅನೇಕವೇಳೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ರೂಢಮಾದರಿಯ ಕೆಲವೊಂದು ಬಗೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ರೂಢಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೂ ಅವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಎಂದು ಇದರರ್ಥವಲ್ಲ: ಓರ್ವನ ಸ್ವಂತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಓರ್ವನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವರ್ತನೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಓರ್ವನು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. === ಹತಾಶೆ === ಭರವಸೆಯ ನಷ್ಟ<ref>{{cite web|url=http://www.tfd.com/despair |title=despair - definition of despair by the Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia |publisher=Tfd.com |date= |accessdate=2010-03-08}}</ref> ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಡುವ ಹತಾಶೆಯು, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದಲ್ಲಿ ಓರ್ವನ ತನ್ನತನದ ಅಥವಾ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು "ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ" ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಓರ್ವನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ''ವಸ್ತು'' ವಾಗಿರುವಂತೆ ತೊಡಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಓರ್ವ ಮಾಣಿ ಅಥವಾ ಓರ್ವ "ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಂತಿರುವ ನಾಗರಿಕ"ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಓರ್ವನು ಏನೋ ಒಂದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವನು ತನ್ನನ್ನೇ ಕಂಡುಕೊಂಡರೆ ಅಥವಾ ಈ ಆಗಿರುವಿಕೆಯ-ವಿಷಯವನ್ನು ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂಥದ್ದೇನನ್ನೋ ಓರ್ವನಿಗೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ಒಂದು ''ಆಶಾರಹಿತ'' ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹತಾಶೆಯ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಪಘಾತವೊಂದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಓರ್ವ ವ್ಯಾಯಾಮಪಟುವು, "ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮರಳಲು" ಒಂದು ವೇಳೆ ಏನನ್ನೂ ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರೆ, ಹತಾಶೆಗೊಳಗಾಗಬಹುದು. ಓರ್ವನ ತನ್ನತನವನ್ನು ಓರ್ವನು ಹೇಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದರ ಅವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಓರ್ವನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದಕೋಶದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಯ ಹತಾಶೆಯ ಎಣಿಕೆಯು ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಹತಾಶೆಯು ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಓರ್ವನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹತಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗಲೂ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ: ''ಓರ್ವನ ಪ್ರಪಂಚ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ'' ಓರ್ವನು ಈಡಾಗುವಂತೆ ಇಂಥ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲಿನ ಓರ್ವನ ಗುರುತನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಓರ್ವನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಓರ್ವನು ನಿರಂತರ ಹತಾಶೆಯಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಓರ್ವನ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ವಾಸ್ತವತೆಯಲ್ಲಿ, ಆಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಇರುವಿಕೆಯಿಲ್ಲ, ಹತಾಶೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಮಾನವ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ತನ್ನ [[ಐದರ್‌/ಆರ್‌]] ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಂತೆ: "ತನ್ನ ಹೊರಗಡೆ ಒಂದು ಷರತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಜೀವನ-ದೃಷ್ಟಿಯು ಹತಾಶೆ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=GJHlYmo7kXEC&printsec=frontcover&dq=either-or&ei=VMizSaryPKeGzgSjsLHtCg#PPA531,M1 |title=Either/or: a fragment of life - Google Books |publisher=Books.google.com |date= |accessdate=2010-03-08 | first1=Søren | last1=Kierkegaard | first2=Alastair | last2=Hannay | isbn=9780140445770}}</ref> ಇದನ್ನು ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ''ಹತಾಶೆಗೊಳಿಸದೆಯೇ'' ''ಹತಾಶೆಯಲ್ಲಿರಲು'' ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. === ಬೇರೆಯದು ಹಾಗೂ ನೋಟ === ಬೇರೆಯದು ಅಥವಾ ಅದರ್‌-Other ("o" ಎಂಬುದನ್ನು ದೊಡ್ಡಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಬರೆದಾಗ) ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ಮನೋವಿಕಾಸವಿಜ್ಞಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸೇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ [[ಅಂತರ-ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠತೆ]]ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಸೆಳೆದಿರುವ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ದೃಶ್ಯತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿವರಣೆಗಳಿಂದ ಕೊಂಚವೇ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಬೇರೆಯದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಅನುಭವವು ಮತ್ತೋರ್ವ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಜೆಯ ಅನುಭವವಾಗಿದ್ದು, ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಾಸಿಸುವ ಅದೇ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅವನೂ ನೆಲಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಇದು ಈ ಅಂತರ-ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠತೆ ಹಾಗೂ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಬೇರೆಯದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಅನುಭವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಲು, ಓರ್ವನು ಬೇರೊಬ್ಬನನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಾಗ, ಮತ್ತು ಈ ಬೇರೆಯದರ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಾಗ (ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಅದೇ ಪ್ರಪಂಚ), ಅದೂ ಸಹ ಕೇವಲ "ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ" ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಾಗ, ಸ್ವತಃ ಪ್ರಪಂಚವು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಎರಡೂ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಲಿರುವ" ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಇರುತ್ತದೆ; ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೋರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬಂತೆ ಅವನ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬೇರೆಯದರ ನೋಟದ ಈ ಅನುಭವವು ನೋಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ದಿಟ್ಟಿಸು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). ತನ್ನ ಮೂಲಭೂತ ದೃಶ್ಯತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಅನುಭವವು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಘಟಕವಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತು ಓರ್ವನು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠತೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ (ಬೇರೆಯದರ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆಯೇ ಓರ್ವನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಇದು ಓವನು ಬೇರೆಯದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠತೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ), ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದಲ್ಲಿ, ಇದು ಓರ್ವನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಒಂದು ವಿಧದ ಮಿತಿಯಾಗಿಯೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ನೋಟವು ತಾನು ಏನನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಮೂರ್ತೀಕರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಂತೆ, ಓರ್ವನು ನೋಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಾಗ, ಓರ್ವನು ತನ್ನನ್ನು ಏನೂ ಇಲ್ಲ (ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿಲ್ಲ) ಎಂಬಂತೆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳದೇ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಏನೋ ಒಂದು ಎಂಬಂತೆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಕೀಲಿಕಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ಯಾರ ಕಡೆಗೋ ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯನು ಇಣುಕಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾರ್ತ್ರೆಯದೇ ಆದ ಉದಾಹರಣೆಯು ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಬಲ್ಲದು: ಮೊದಲಿಗೆ, ತಾನು ಇರುವ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಮನುಷ್ಯನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿರುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಒಂದು ಪೂರ್ವಾತ್ಮಾರ್ಥಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಅವರಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಂಫೂರ್ಣ ಜಾಗೃತಿಯು ಕುರಿತು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ, ತನ್ನ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಒಂದು ಹಾಸುಹಲಗೆಯ ಕಿರುಗುಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ''ತನ್ನನ್ನು ಯಾರೋ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ'' ಎಂಬ ಎಚ್ಚರ ಅವನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಬೇರೊಬ್ಬರು ಇದೇ ರೀತಿ ಇಣುಕಿನೋಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ತಾನು ಅವರನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ, ಈಗ ತನ್ನನ್ನೂ ಬೇರೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಈತನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅವಮಾನವು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಗ ನೋಟವು ಓರ್ವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯ ಸಹ-ರಚನಾತ್ಮಕ ನೋಟ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೋಟದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಮತ್ತಾವುದೇ ಬೇರೆಯದು ''ನಿಜವಾಗಿ'' ಅಲ್ಲಿರುವುದರ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ: ಹಾಸುಹಲಗೆಯ ಕಿರುಗುಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಹಳೆಯ ಮನೆಯ ಚಲನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ; ಓರ್ವನನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ನೋಡುವ ''ವಾಸ್ತವಿಕ'' ವಿಧಾನದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ದೂರಸಂವೇದನದ ಅನುಭವವನ್ನೇನೂ ಆ ನೋಟವು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೊಬ್ಬರೂ ಇದ್ದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಗಮನಿಸದಿರಬಹುದು). ಇದು ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ''ಗ್ರಹಿಕೆ'' ಮಾತ್ರವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. === ಕಾರಣ === ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಹಾಗೂ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ಒತ್ತುನೀಡುವ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳು, [[ವಿಚಾರವಾದ]] ಹಾಗೂ [[ದೃಷ್ಟಿಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾದ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮನ್ನು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ವಿವೇಚನಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬಂತೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ಜನರು ಎಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕಡೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ವಿವೇಚನಾಶೀಲತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮಗೆ ಆಗಿರುವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಜನರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಅರ್ಥದ ಮೂಲವಾಗಿ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಆಲೋಚನೆಯ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ; ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಮೂಲಭೂತ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಕುರಿತಾದ ನಮ್ಮ ಅರಿವನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ, ನಾವು ಅನುಭವಿಸುವ [[ವ್ಯಾಕುಲತೆ]] ಹಾಗೂ [[ದಿಗಿಲಿನ]] ಸಂವೇದನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಗಮನವೂ ಸಹ ಇದೇ ಬಗೆಯದಾಗಿದೆ. ಮಾನವರು ತಮ್ಮ [[ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ವ್ಯಾಕುಲತೆ]]ಯನ್ನು, ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ತಮ್ಮ ಭಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ ಬಲವಾದ ವಿವೇಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ಕಂಡ: "ನಾನು ವಿವೇಚನಾಶೀಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾನು ನಂಬಬಲ್ಲೆನಾದರೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ವಿವೇಚನಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಗ ನನಗೆ ಭಯಪಡಲು ಕಾರಣವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದರ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಕುಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ." {{Citation needed|date=March 2009}} ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿವೇಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಇರುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿ ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿಸರ್ಗ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ), ಆದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಕಾರಣವು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ: "ಮಾನವನ ಕಾರಣವು ಎಲ್ಲೆಗೆರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ".<ref>‌''ಸೋರೆನ್‌ ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌'ಸ್‌ ಜರ್ನಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪೇಪರ್ಸ್'' ಸಂಪುಟ 5, ಪುಟ 5</ref> ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಾರ್ತ್ರೆಯೂ ಸಹ ವಿವೇಚನಾಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು "ಕೆಟ್ಟ ನಂಬಿಕೆ"ಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಆತ ಕರೆದ; "ಬೇರೆಯದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ" - ಎಂಬ ರಚನಾ-ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿದ್ಯಮಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೇಲೆ ಹೇರಲು ತನ್ನತನದಿಂದ ನಡೆದ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ವಿವೇಚನಾರಹಿತ ಹಾಗೂ ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ಅನುಸಾರ, ವಿವೇಚನಾಶೀಲತೆ ಹಾಗೂ ಕೆಟ್ಟ ನಂಬಿಕೆಯ ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಜನರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಾರ್ತ್ರೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಹಾಗೂ ದಿಗಿಲಿನ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು, ಜನರು ದೈನಂದಿನ ಅನುಭವ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೇ ತಮ್ಮನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ, "ಬೇರೆಯದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ" "ನೋಟ"ದಿಂದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಆಕ್ಷೇಪ ಎತ್ತದಿರುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ (ಅಂದರೆ, ಮತ್ತೋರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಓರ್ವನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು). ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, "ಬೇರೆಯದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು" ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ರಚನಾ-ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳು ಮಾನವರಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ನಂಬಿದೆ.<ref>ಕ್ಯಾಮಸ್‌, ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌. "ಆನ್‌ ಅಬ್ಸರ್ಡ್‌ ರೀಸನಿಂಗ್‌"</ref> ಕ್ಯಾಮಸ್ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ‌, ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿರುವ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜಾಗೃತಿಯು ಬೇರೆಯದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಅಸಂಬದ್ಧತೆ ಎಂಬ ಮೂರನೇ ಅಂಶವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಅರ್ಥಶೂನ್ಯತೆ === {{Main|Absurdism}} ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ನಾವು ನೀಡಿರುವ ಅರ್ಥದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಬಹುದಾದಂಥ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಶೂನ್ಯತೆಯ ಎಣಿಕೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥರಹಿತತೆಯು ಪ್ರಪಂಚದ ನಿರ್ನೈತಿಕತೆ ಅಥವಾ "ಪಕ್ಷಪಾತ ಮನೋಭಾವ"ವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. "ಕೆಟ್ಟ ಸಂಗತಿಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ಜನರಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬಂಥ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಚಿಂತನೆಯ "ಕರ್ಮದ" ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದಾದರೆ, ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಓರ್ವ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ವಿಷಯ ಎಂಬ ರೀತಿಯದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲ; ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೋ ಅದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಓರ್ವ "ಒಳ್ಳೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಆಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಓರ್ವ "ಕೆಟ್ಟ" ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಆಗಬಹುದು. ಪ್ರಪಂಚದ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಾರಿಗೆ ಏನುಬೇಕಾದರೂ ಆಗಬಹುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ದುಃಖದ ಸಂಗತಿಯು ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಅರ್ಥಶೂನ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಎದುರು-ಬದುರಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏಕಾಏಕಿ ದೂಡಬಹುದು. ಅರ್ಥಶೂನ್ಯತೆಯ ಎಣಿಕೆಯು ಇತಿಹಾಸದಾದ್ಯಂತದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. [[ಸೋರೆನ್‌ ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌]], [[ಫ್ರಾಂಜ್‌ ಕಾಫ್ಕಾ]], [[ಫೈಯೋಡಾರ್‌ ದಾಸ್ತೋವ್ಸ್ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ]] ಹಾಗೂ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಮಸ್‌]] ಮೊದಲಾದವರ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಜನರ ಕುರಿತಾದ ವರ್ಣನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ''ದಿ ಮಿಥ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಸಿಫಸ್‌'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ "ಅರ್ಥಶೂನ್ಯತೆಯ" ವಿಷಯವನ್ನು [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಮಸ್‌]] ಅಧ್ಯಯನಮಾಡಿದ. == ನಿರಾಕರಣವಾದಕ್ಕಿರುವ ಸಂಬಂಧ == {{multiple issues|disputed=May 2008|POV=May 2008}} {{Expert-verify|date=July 2008}} [[ನಿರಾಕರಣವಾದ]] ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವು ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಗೊಂದಲವುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಗೊಂದಲದ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, [[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ನೀಟ್ಜ್‌ಸ್ಚೆ]]ಯು ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ದಾರ್ಶನಿಕನಾಗಿದ್ದಾನಾದರೂ, ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ ಅಸಂಗತತೆ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಗತ ಅರ್ಥರಹಿತತೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಸಮರ್ಥಕನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುನಿಷ್ಢ ಆಧಾರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊರತೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿ [[ತಲ್ಲಣ]]ದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ದಾರ್ಶನಿಕರು ಅನೇಕವೇಳೆ ಒತ್ತುನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಸದರಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಅನೇಕವೇಳೆ ಒಂದು [[ನೈತಿಕ]] ಅಥವಾ ಒಂದು [[ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ]] ನಿರಾಕರಣವಾದಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಕ್ಯಾಮಸ್‌‌‌]]ನ ದಿ ಮಿಥ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಸಿಫಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ, ಅರ್ಥಶೂನ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವಿಕೆಯ ''ಮೂಲಕ'' ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುವುದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ ಅಥವಾ ಓರ್ವನ ಸ್ವಯಂ-ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ದಾರ್ಶನಿಕರು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ: ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೆರನಾದ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ಮರುಗಳಿಸಿಕೊಂಡ (ಇದು ನೈತಿಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅವನೇ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ; ಧಾರ್ಮಿಕ ರದ್ದಿಯಾತಿಗಳು ನೈತಿಕವಾಗಿದ್ದವು), ಮತ್ತು [[ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ನಥಿಂಗ್‌ನೆಸ್‌]] ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಸಾರ್ತ್ರೆ]]ಯ ಅಂತಿಮ ಮಾತುಗಳು ಹೀಗಿವೆ: "ಒಂದು ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಪ್ರಧಾನವಲ್ಲದ (ಅಥವಾ ಪರಿಶುದ್ಧವಲ್ಲದ) ಪ್ರತಿಫಲನಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ತಮ್ಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೈತಿಕ ಸ್ತರದ ಮೇಲೆ ಪಡೆಯಬಲ್ಲವು. ಒಂದು ಭವಿಷ್ಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾವು ಅವಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು."<ref>ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ, ''ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ನಥಿಂಗ್‌ನೆಸ್‌'', ರೌಟ್‌ಲೆಜ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್‌‌ (2003).</ref> ಆದ್ದರಿಂದ, ಓರ್ವನು ಮೌಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲವನಾದರೆ, ಶೂನ್ಯವಾದಿಗಳು ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. == ಟೀಕೆ == [[ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಯೂಸ್‌]] ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ; ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ನಥಿಂಗ್‌ನೆಸ್‌]]'' (1943) ಕೃತಿಯು ಅವನ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು. ಈ ಕೃತಿಯು ಸ್ವತಃ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥರಹಿತತೆಯನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ಟೀಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು- "ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವು ಒಂದು ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಅದು ಒಂದು ಆದರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ: ಅದು ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಮೂಲತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದಗಳಾಗಿ [[ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ]]. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವು ತಾನು ದಾಳಿಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ತೀವ್ರಗಾಮಿತ್ವವು ಭ್ರಾಮಕವಾಗಿದೆ".<ref>‌ಮಾರ್ಕ್ಯೂಸ್, ಹರ್ಬರ್ಟ್‌. "ಸಾರ್ತ್ರೆ'ಸ್‌ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ", ''ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಇನ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿರುವುದು. ಅನುವಾದ: ಜೋರಿಸ್‌ ಡಿ ಬ್ರೆಸ್‌. ಲಂಡನ್‌: NLB, 1972. ಪುಟ 161</ref> 1946ರಲ್ಲಿ, ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ ಈಸ್‌ ಹ್ಯೂಮನಿಸಂ'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಕುರಿತಾದ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ಟೀಕೆಗೆ ಸಾರ್ತ್ರೆಯು ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದ.<ref>{{cite web|author=Jean-Paul Sartre |url=http://www.marxists.org/reference/archive/sartre/works/exist/sartre.htm |title=Text at |publisher=Marxists.org |date= |accessdate=2010-03-08}}</ref> ''ಜಾರ್ಗನ್‌ ಆಫ್‌ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಡೀಗರ್‌‌ನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವನ ಭಾಷಾಬಳಕೆಯನ್ನು [[ಥಿಯೋಡಾರ್‌ ಅಡೊರ್ನೊ]] ಟೀಕಿಸಿದ; ಇದು ಮುಂದುವರಿದ, ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಮಾಜದ, ಹಾಗೂ ಅದರ ಅಧಿಕಾರ ರಚನಾ-ಸ್ವರೂಪದ ಒಂದು ಪೆಚ್ಚಾಗಿಸುವ ಸಿದ್ಧಾಂತದಂತಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. {{Citation needed|date=January 2007}} ''ಲೆಟರ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನಿಸಂ'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವನ್ನು ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ ಟೀಕಿಸುತ್ತಾನೆ: :''ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಇರುವಿಕೆಗೆ ಅಗ್ರಗಾಮಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. '' ''ಈ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು '' ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾ'' ಮತ್ತು '' ಎಸೆನ್ಷಿಯಾ''ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ತತ್ತ್ವ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಅರ್ಥದ ಅನುಸಾರ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಪ್ಲೇಟೋನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ '' ಎಸೆನ್ಷಿಯಾ'' ಎಂಬುದು '' ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾ''ಗೆ ಅಗ್ರಗಾಮಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. '' ''ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಾರ್ತ್ರೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. '' ''ಆದರೆ ಒಂದು ತತ್ತ್ವ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಹೇಳಿಕೆಯ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆಯು ಒಂದು ತತ್ತ್ವ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. '' ''ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಇರುವಿಕೆಯ ಸತ್ಯದ ಕಡೆಗಣಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅವನು ತತ್ತ್ವಮೀಮಾಂಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.'' [[ಕಾರ್ನ್ಯಾಪ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಅಯೆರ್‌‌‌‌]]ರಂಥ [[ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಸಿದ್ಧ ಪ್ರಮಾಣವಾದಿಗಳು]] ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, "ಇರುವಿಕೆ" ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಮ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ "ಇರುವುದು" ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಕುರಿತು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಕಾರ್ನ್ಯಾಪ್‌, ರುಡಾಲ್ಫ್‌, ''ಅಬರ್‌ವಿಂಡಂಗ್‌ ಡೆರ್‌ ಮೆಟಾಫಿಸಿಕ್‌ ಡರ್ಚ್‌ ಲಾಜಿಷೆ ಅನಲೈಸ್‌ ಡೆರ್‌ ಸ್ಪಾಷೆ'' [''ಓವರ್‌ಕಮಿಂಗ್‌ ಮೆಟಾಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ ಬೈ ದಿ ಲಾಜಿಕಲ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪೀಚ್‌'' ], ಎರ್ಕೆನ್‌ಟ್ನಿಸ್‌ (1932), ಪುಟಗಳು 219–241. ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌ನ "ವಾಟ್‌ ಈಸ್‌ ಮೆಟಾಫಿಸಿಕ್ಸ್‌" ಕುರಿತಾದ ಕಾರ್ನ್ಯಾಪ್‌ನ ಟೀಕೆ.</ref> ಅವರು ವಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಸಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು [[ಆಖ್ಯಾತ]]ಕ್ಕೆ ಅದು ಪೂರ್ವ-ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆ ಒಂದು ಸೇಬು ''ಕೆಂಪಗಿದೆ'' ): ಒಂದು ಆಖ್ಯಾತವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪದವು ಅರ್ಥರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಚೆಗಿನ ಪ್ರಭಾವ == === ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಂದೋಲನ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ === ''ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ'' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು 1940ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವಯಂ-ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆಯಿಂದ ಮೊದಲು ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾರ್ತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಅವನ ಸಹವರ್ತಿಗಳಿಂದ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಮಸ್‌‌‌]]ನಿಂದ) ಸಾಹಿತ್ಯದ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯು ನಡೆದು, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವು "ಒಂದು ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಅಗಾಧವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="sep">{{sep entry|Existentialism|Steven Crowell|2004-08-23}}</ref> ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಬರಹಗಾರರ ಪೈಕಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನವರಾದ [[ಜೀನ್‌ ಜೆನೆಟ್‌]], [[ಆಂಡ್ರೆ ಗೈಡ್‌]], [[ಆಂಡ್ರೆ ಮಾಲ್‌ರೌಕ್ಸ್‌]], ಹಾಗೂ ನಾಟಕಕಾರ [[ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ ಬೆಕೆಟ್‌]], ನಾರ್ವೆ ದೇಶದ [[ಕ್ನಟ್‌ ಹ್ಯಾಮ್ಸನ್‌]], ಮತ್ತು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ [[ಯೀಜೀನ್‌ ಲೊನೆಸ್ಕೊ]] ಹಾಗೂ [[ಎಮಿಲ್‌ ಸಿಯೋರನ್‌]] ಸೇರಿದ್ದರು. [[ಅಮೂರ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿಗಳು]] [[ಜ್ಯಾಕ್‌ಸನ್‌ ಪೋಲಾಕ್‌]], [[ಆರ್ಷಿಲೆ ಗಾರ್ಕಿ]], ಹಾಗೂ [[ವಿಲ್ಲೆಮ್‌ ಡೆ ಕೂನಿಂಗ್‌]] ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಕಲಾವಿದರು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; [[ಜೀನ್‌-ಲ್ಯುಕ್‌ ಗೊಡಾರ್ಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಇಂಗರ್‌ ಬರ್ಗ್‌ಮನ್‌‌‌]]ರಂಥ [[ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಿ]]ಗಳೂ ಸಹ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="sep" /> ==== ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ==== 1950ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜೀನ್‌ ಜೆನೆಟ್‌‌]]ನ ''[[ಉನ್‌ ಚಾಂಟ್‌ ಡಿ'ಅಮೌರ್‌]]'' ಎಂಬ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿ-ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ಸೆರೆಮನೆ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಇಬ್ಬರು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಂಧ್ರವು ಏಕೈಕ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇವರ ಮೇಲೆ ಸೆರೆಮನೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನ ಕಣ್ಗಾವಲಿರುತ್ತದೆ. ಜೇಮ್ಸ್‌ ಟ್ರಾವರ್ಸ್‌ ಎಂಬ ವಿಮರ್ಶಕ ‌ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ: "...ಈ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ದೃಶ್ಯಕಾವ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಸಲಿಂಗಕಾಮದ ಬಯಕೆ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಸಂಕಟವನ್ನು ಮೇಲೇಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದು ದೇವರಿಲ್ಲದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವೊಂದರ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿಹೇಳುತ್ತದೆ; ಇದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮದ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಮ್ಮಿಲನವಾಗಿದೆ."<ref>© ಜೇಮ್ಸ್‌ ಟ್ರಾವರ್ಸ್‌‌ 2005 https://web.archive.org/web/20121025100935/http://filmsdefrance.com/FDF_Un_chant_d_amour_rev.html</ref> 1957ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಸ್ಟಾನ್ಲೆ ಕುಬ್ರಿಕ್]] ಎಂಬಾತನ ''[[ಪಾಥ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಗ್ಲೋರಿ]]'' ಎಂಬ ಯುದ್ಧ-ವಿರೋಧಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು "ಮಾನವ ಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಶ್ಯಕ ಅಸಂಬದ್ಧತೆ ಹಾಗೂ "ಯುದ್ಧದ ಭಯ"ವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುವ ಮೂಲಕ, "ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವನ್ನು ಸಚಿತ್ರವಾಗಿ ವಿಶದೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪ್ರಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ".<ref>‌ಹೋಲ್ಟ್, ಜಾಸನ್‌. "ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಎಥಿಕ್ಸ್‌: ವೇರ್‌ ಡು ದಿ ಪಾಥ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಗ್ಲೋರಿ ಲೀಡ್‌?", ''ದಿ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್‌ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಕುಬ್ರ್‌‌'' ಇಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವುದು. ಲೇಖಕ: ಜೆರಾಲ್ಡ್‌ J. ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್‌. 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕೆಂಟುಕಿ. ISBN 0-8131-2445-X</ref> Iನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಭೇದ್ಯವಾದ, ಭದ್ರವಾದ ಜರ್ಮನ್‌‌ ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುವಂತೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗೆ ಆದೇಶನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಾಳಿಯು ವಿಫಲಗೊಂಡಾಗ ಮೂರು ಯೋಧರನ್ನು ಮನಬಂದಂತೆ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು "ಕಾಂಗರೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ"ವೊಂದರಿಂದ ಸೈನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಬಂದೂಕು-ದಳದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆಯು ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ವಿವಾದಾಂಶ ಹಾಗೂ "ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ"ಯಂಥ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಹೋಲ್ಟ್‌, ಜಾಸನ್‌. "ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಎಥಿಕ್ಸ್‌: ವೇರ್‌ ಡು ದಿ ಪಾಥ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಗ್ಲೋರಿ ಲೀಡ್‌?", ''ದಿ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್‌ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಕುಬ್ರಿಕ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿರುವುದು. ಲೇಖಕ: ಜೆರಾಲ್ಡ್‌ J. ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್‌. 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕೆಂಟುಕಿ. ISBN 0-8131-2445-X</ref> ವಿಷಯದ ಲಘುಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಾದರೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಹಾಸ್ಯತಂಡವಾದ [[ಮಾಂಟಿ ಪೈಥಾನ್‌]] ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಹೊಕ್ಕು ವಿಚಾರಮಾಡಿದೆ; ತಂಡದ ಮೂಲ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ''[[ಮಾಂಟಿ ಪೈಥಾನ್‌'ಸ್‌ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ ಸರ್ಕಸ್‌‌‌‌]]'' ನಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು 1983ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ತಂಡದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಮಾಂಟಿ ಪೈಥಾನ್‌'ಸ್‌ ದಿ ಮೀನಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಲೈಫ್‌‌‌]]'' ವರೆಗಿನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅನೇಕ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.amazon.com/Films-with-an-Existential-Theme/lm/2XUY93GON1RKW|title=amazon.com's Films with an Existential Theme|accessdate=2009-02-02}}</ref> ಒಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲ ಅನೇಕ ವಿಶೇಷಣಗಳ (ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಪೈಕಿ, ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷಣವೆಂದರೆ ಅಸಂಗತದ್ದು. ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ವಿವಾದಾಂಶಗಳ ಕುರಿತು ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಸಮಕಾಲೀನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಫೈಟ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]]'', ''[[ವಾಕಿಂಗ್‌ ಲೈಫ್‌]]'', ಹಾಗೂ ''[[ಆರ್ಡಿನರಿ ಪೀಪಲ್‌]]'' <ref>{{cite web |url=http://www.existential-therapy.com/Arts/Movies.htm |title=Existential & Psychological Movie Recommendations |publisher=Existential-therapy.com |date= |accessdate=2010-03-08 |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107010239/http://www.existential-therapy.com/Arts/Movies.htm |url-status=dead }}</ref> ಸೇರಿವೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 20ನೇ ಶತಮಾನದಾದ್ಯಂತ ಬಂದ ಕೆಲವೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೂ ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ''[[ದಿ ಸೆವೆನ್ತ್‌ ಸೀಲ್‌]]'', ''[[ಇಕಿರು]]'', ''[[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್‌]]'', ''[[ಹೈ ನೂನ್‌]]'', ''[[ಈಸಿ ರೈಡರ್‌]]'', ''[[ಒನ್‌ ಫ್ಲ್ಯೂ ಓವರ್ ದಿ ಕಕೂ'ಸ್‌ ನೆಸ್ಟ್‌]]'', ''[[ಎ ಕ್ಲಾಕ್‌ವರ್ಕ್‌ ಆರೆಂಜ್‌]]'', ''[[ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸ್‌ ನೌ]]'', ''[[ಬ್ಯಾಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌]]'', ಮತ್ತು ''[[ಬ್ಲೇಡ್‌ ರನ್ನರ್‌]]''.<ref>{{cite web |url=http://uhaweb.hartford.edu/BEAUCHEMI/ |title=Existentialism in Film |publisher=Uhaweb.hartford.edu |date= |accessdate=2010-03-08 |archive-date=2010-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113012444/http://uhaweb.hartford.edu/BEAUCHEMI/ |url-status=dead }}</ref> ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ: [[ಇಂಗರ್‌ ಬರ್ಗ್‌ಮನ್‌]], [[ಫ್ರಾಂಕ್ವಿಸ್‌ ಟ್ರಫೌಲ್ಟ್‌]], [[ಜೀನ್‌-ಲ್ಯುಕ್‌ ಗೊಡಾರ್ಡ್‌]], [[ಮೈಕೆಲ್ಯಾಂಜೆಲೊ ಆಂಟೋನಿಯಾನಿ]], [[ಅಕಿರಾ ಕುರೊಸಾವಾ]], [[ಸ್ಟಾನ್ಲೆ ಕುಬ್ರಿಕ್‌]], [[ಆಂಡ್ರೀ ಟಾರ್ಕೋವ್ಸ್ಕಿ]], [[ಹಿಡಿಯಾಕಿ ಆನ್ನೋ]] ಮತ್ತು [[ವೂಡಿ ಅಲೆನ್‌‌]].<ref>{{cite web |url=http://hcl.harvard.edu/hfa/films/2005winter/existential.html |title=Existentialist Adaptations - Harvard Film Archive |publisher=Hcl.harvard.edu |date= |accessdate=2010-03-08 |archive-date=2011-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110127085429/http://hcl.harvard.edu/hfa/films/2005winter/existential.html |url-status=dead }}</ref> [[ಚಾರ್ಲೀ ಕೌಫ್‌ಮನ್‌‌‌]]ನ ''[[ಸಿನೆಕ್‌ಡಕಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]'' ಚಿತ್ರವು ಅದರ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ನಾಯಕನು ಜೀವನದ ಕೊನೆಗಾಲವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/movies/la-et-synecdoche24-2008oct24,0,5252277.story|title=Review: 'Synecdoche, New York'|accessdate=2008-11-17 | work=Los Angeles Times}}</ref> ==== ಸಾಹಿತ್ಯ ==== ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಪರಿದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಸಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 1938ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆಯ ''[[ನಾಸಿಯಾ]]'' <ref name="SartreNausea">{{Citation| first= Jean-Paul| last= Sartre| coauthor=(Translated by Robert Baldick)| title= Nausea| place= London| publisher= Penguin| year= 2000. First published 1938| page= | isbn= }}</ref> ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯು "ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು", ಮತ್ತು ಇದು ಅವನ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸುಲಭಲಭ್ಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Earnshaw2006">{{Citation| first= Steven| last= Earnshaw| author-link=| title = Existentialism: A Guide for the Perplexed| place= London| publisher= Continuum| year= 2006| page= 75| isbn= 0-8264-8530-8}}</ref> 1970ರಿಂದ ಈಚೆಗಿನ ಕಲೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯು [[ಆಧುನಿಕದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ನಂತರದ]] ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಫಿಲಿಪ್‌ K. ಡಿಕ್ ಎಂಬಾತನ ''ಡೂ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ಸ್‌ ಡ್ರೀಮ್‌ ಆಫ್‌ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ ಷೀಪ್‌?'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ (1968) (ಈಗ ಅದು ''[[ಬ್ಲೇಡ್‌ ರನ್ನರ್‌]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮರುಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ), ಮೈಕೇಲ್‌ ಝೈಮ್‌ಜಿಕ್‌ ಎಂಬಾತನ...''[[Toilet: The Novel]]'', ಹಾಗೂ [[ಚಕ್‌ ಪಲಾಹ್ನಿಯಕ್‌]] ಎಂಬಾತನ ''[[ಫೈಟ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]]'' ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಬಲವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮಾನಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದರ ಜೊತೆಗೇ, ವಾಸ್ತವತೆ ಹಾಗೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ಗೆರೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿವೆ. ದಾಸ್ತೋವ್ಸ್ಕಿ, [[ಫೌಕಾಲ್ಟ್‌]], [[ಕಾಫ್ಕಾ]], [[ನೀಟ್ಜ್‌‌ಸ್ಚೆ]], [[ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಯೂಸ್‌]], [[ಗಿಲ್ಲೆಸ್‌ ಡೆಲ್ಯೂಜ್‌]], ಮತ್ತು [[ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ವಾನ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್‌‌‌]]ರಂಥ ಚಿಂತಕರಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಕೆಲವೊಂದು ಕಲಾವಿದರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಒಳವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಅಂಥ ಕಲಾವಿದರೆಂದರೆ: [[ಚಕ್‌ ಪಲಾಹ್ನಿಯಕ್‌]], ಝೈಮ್‌ಜಿಕ್‌, [[ಡೇವಿಡ್‌ ಲಿಂಚ್‌]], [[ಕ್ರಿಸ್ಪಿನ್‌ ಗ್ಲೋವರ್‌‌]], ಮತ್ತು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಬುಕೋವ್ಸ್ಕಿ]]; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅರೋಚಕತೆ ಹಾಗೂ ಸೌಂದರ್ಯದ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಇವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಓರ್ವರು ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ==== ರಂಗಭೂಮಿ ==== [[1944]]ರಲ್ಲಿ [[ಜೀನ್‌-ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆ]]ಯು ''[[ನೋ ಎಗ್ಸಿಟ್‌]]'' ಎಂಬ ನಾಟಕವನ್ನು ಬರೆದ; ಇದೊಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ [[ನಾಟಕ]]ವಾಗಿದ್ದು, ''ಹ್ಯೂಸ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌'' (ಇದರರ್ಥ: ''[[wikt:in camera|ಇನ್‌ ಕ್ಯಾಮೆರಾ]]'' ಅಥವಾ "ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಹಿಂದೆ" ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು "ಹೆಲ್‌ ಈಸ್‌ ಅದರ್‌ ಪೀಪಲ್‌" ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಉಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. (ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ‌, "ಎಲ್‌'ಎನ್‌ಫರ್‌, ಸಿ'ಎಸ್ಟ್‌ ಲೆಸ್‌ ಆಟ್ರೆಸ್‌"). ಕೋಣೆಯೊಂದರೊಳಗೆ ಅಂಗಸೇವಕನೊಬ್ಬ ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಾಟಕವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಕೋಣೆಯು ನರಕದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಓದುಗರು/ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮನಗಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರವೇಶವಾದ ನಂತರ, ಅಂಗಸೇವಕನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಬೀಗಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾವು ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಆ ಮೂವರೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಹಿಂಸಕನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ತಾವು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ಇಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಮನಗಾಣುತ್ತಾರೆ; ಇತರರ ಪಾಪಗಳು, ಬಯಕೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಅಹಿತಕರ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಒಳಹೊಕ್ಕು ನೋಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಅವರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. [[‌ಅಸಂಗತ ನಾಟಕಶೈಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ [[ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ ಬೆಕೆಟ್‌‌‌]]ನ ''[[ವೆಯ್ಟಿಂಗ್‌ ಫಾರ್‌ ಗೊಡಾಟ್‌]]'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ವಿಷಯಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಎಂದಿಗೂ ಆಗಮನಿಸದ ಗೊಡಾಟ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬನಿಗಾಗಿ (ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಒಂದಕ್ಕಾಗಿ) ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಕಾಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅವರು ಸ್ವತಃ ಗಮನ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೊಡಾಟ್‌ ತಮಗೆ ಓರ್ವ ಪರಿಚಯಸ್ಥನಾಗಿರುವವನಂತೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರಾದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವನನ್ನು ಕಂಡರೂ ಸಹ, ಅವನನ್ನು ತಾವು ಗುರುತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಗೊಡಾಟ್‌ ಎಂದರೆ ಯಾರು ಅಥವಾ ಹಾಗೆಂದರೆ ಏನು ಎಂದು ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ ಬೆಕೆಟ್‌ನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕೇಳಿದಾಗ, "ಒಂದು ವೇಳೆ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದಿದ್ದರೆ, ಹಾಗೆಂದು ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ. ತಮ್ಮನ್ನು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಮಲಗುತ್ತಾರೆ, ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಡುಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆಟಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾರೆ, [[ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡು]]ತ್ತಾರೆ, ಟೋಪಿಗಳನ್ನು ಅದಲು-ಬದಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]]ಯ ಕುರಿತು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ- ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಭಯಾನಕ ಮೌನವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಏನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಬಹುದೋ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ".<ref>‌''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'', 31 ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 1964. ನೋಲ್ಸನ್‌, J. ಎಂಬಾತನ ''ಡ್ಯಾಮ್‌‌ಡ್‌ ಟು ಫೇಮ್‌: ದಿ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ ಬೆಕೆಟ್‌‌‌‌'' ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದು (ಲಂಡನ್‌: ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರಿ, 1996), ಪುಟ 57</ref> ನಾಟಕವು "ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಹಲವಾರು ಸ್ವರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅವೆಲ್ಲವೂ ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು [[ಕರುಣರಸ]]ಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ"<ref>ಕ್ರೋನಿನ್‌, A., ''ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ ಬೆಕೆಟ್‌ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಮಾಡರ್ನಿಸ್ಟ್‌'' (ಲಂಡನ್‌: ಫ್ಲೆಮಿಂಗೋ, 1997), ಪುಟ 391</ref> ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಮನುಷ್ಯನ ಅನುಭವದೆಡೆಗಿನ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯನ್ನೂ ಸಹ ನಾಟಕವು ಸಚಿತ್ರವಾಗಿ ವಿಶದೀಕರಿಸುತ್ತದೆ: ಅಸಂಗತವಾದಿಯ ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಡಬಲ್ಲ ಮಾನವ ಅನುಭವದ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ನಿಕಟಸ್ನೇಹ, ಭರವಸೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಅಸಂಗತವಾದಿಯ ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೂ ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾವು, [[ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅರ್ಥ]] ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಸ್ಥಾನದಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಈ ನಾಟಕವು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಟಾಮ್‌ ಸ್ಟಾಪ್ಪರ್ಡ್]] ಬರೆದ ''[[ರೋಸೆನ್‌ಕ್ರಾಂಟ್ಜ್‌ & ಗಿಲ್ಡೆನ್‌ಸ್ಟರ್ನ್‌ ಆರ್‌ ಡೆಡ್‌]]'' ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಅಸಂಗತವಾದಿ]] [[ದುರಂತಹರ್ಷನಾಟಕ]]ವಾಗಿದ್ದು, 1966ರಲ್ಲಿ [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ ಫ್ರಿಂಜ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಅದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Chrono">{{cite web | author= Michael H. Hutchins | title=A Tom Stoppard Bibliography: Chronology | work=The Stephen Sondheim Reference Guide | url=http://www.sondheimguide.com/Stoppard/chronology.html | date=14 August 2006 | accessdate=2008-06-23}}</ref> [[ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ]] ''[[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌‌]]'' ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಎರಡು ಕಿರು ಪಾತ್ರಗಳ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸದರಿ ನಾಟಕವು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಏಕಪಾತ್ರದ ಎರಡು ಅರ್ಧಭಾಗಗಳಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಗಳ ಹಾಜರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, [[ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ ಬೆಕೆಟ್‌‌‌‌]]ನ ''[[ವೆಯ್ಟಿಂಗ್‌ ಫಾರ್‌ ಗೊಡಾಟ್‌]]'' ನಾಟಕಕ್ಕೂ ಈ ನಾಟಕಕ್ಕೂ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಇರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಅನೇಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೂಡಾ ಇದೇ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: [[ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು]] ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ, ಇತರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಮೌನವಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಆಚೆಗಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಇಬ್ಬರು ವಿದೂಷಕರು ಅಥವಾ ಮೂರ್ಖರು ಎಂಬಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಆಗದಿದ್ದಾಗ ಅವು ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ವಾದಗಳ ಮೂಲಕ ಅವು ಮುಗ್ಗರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವೇಚನಾರಹಿತತೆ ಹಾಗೂ ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದ ಅವ್ಯವಸ್ಥತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸತೊಡಗುತ್ತವೆ. [[ಜೀನ್‌ ಅನೌವಿಲ್ಹ್]] ಬರೆದ ''[[ಆಂಟಿಗಾನ್‌]]'' ನಾಟಕವೂ ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವಾದಗಳನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last=Wren|first=Celia |date= 12 December 2007 |title= From Forum, an Earnest and Painstaking 'Antigone' |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/12/11/AR2007121102254.html |publisher=Washington Post |accessdate=2008-04-07}}</ref> ಇದೊಂದು ದುರಂತ ನಾಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರೀಕ್‌ ಪುರಾಣಕಥೆ ಹಾಗೂ 5ನೇ ಶತಮಾನದ B.Cಯಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ನಾಟಕದಿಂದ (ಸೊಫೊಕ್ಲಿಸ್‌ ಬರೆದ ಆಂಟಿಗಾನ್ ಎಂಬ ನಾಟಕ) ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ "Ante-GŌN" ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇದರ ಮೂಲ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಮೂಲಕ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ನಾಟಕವು ಅನೇಕವೇಳೆ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ನಾಜಿ ಸ್ವಾಧೀನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, 1944ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 6ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ನಾಟಕವು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಾಜಿ ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ನಾಟಕವು, ಅಧಿಕಾರದ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವಿಕೆ (ಆಂಟಿಗಾನ್‌ಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ‌) ಹಾಗೂ ಅದರ ಅಂಗೀಕರಿಸುವಿಕೆಗೆ (ಕ್ರಿಯಾನ್‌ನಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧ ಚಳವಳಿ ಹಾಗೂ ನಾಜಿ ಸ್ವಾಧೀನದ ಸಾದೃಶ್ಯ ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಎಳೆತರಲಾಗಿದೆ. ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಷ್ಟು ಅರ್ಥರಹಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ಆಂಟಿಗಾನ್‌ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾಳಾದರೂ, ಸಮರ್ಥಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದಾತ್ತವಾದ ಸಾವನ್ನು ಆರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕಾರ, ವಿಧಿ, ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಉದ್ದುದ್ದದ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ನಾಟಕದ ತಿರುಳಾಗಿದ್ದು, ಇಂಥ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಂಟಿಗಾನ್‌ ತನ್ನ ಕುರಿತು "....ಒಂದು ಏಕರೀತಿಯ ಸಂತೋಷದ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ತಾನು ಅಸಹ್ಯಪಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ" ತಿಳಿಸಿ, ಒಂದು ಸುಮಾರಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ತಾನು ಸಾಯಲು ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಎಸ್ಲಿನ್‌]] ಎಂಬ ವಿಮರ್ಶಕನು ''ಥಿಯೇಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಅಬ್ಸರ್ಡ್‌‌'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ ಬೆಕೆಟ್‌]], [[ಯೀಜೀನ್‌ ಲೊನೆಸ್ಕೊ]], [[ಜೀನ್‌ ಜೆನೆಟ್‌]], ಹಾಗೂ [[ಅರ್ಥರ್‌ ಅಡಮೊವ್‌‌‌‌]]ರಂಥ ಅನೇಕ ಸಮಕಾಲೀನ ನಾಟಕಕಾರರು ತಮ್ಮ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲಾ ವಿರಳವಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಸಂಗತ ಜೀವಿಗಳಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೆಣೆದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸಾರ್ತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಬರೆದಿರುವ ನಾಟಕಗಳು ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಇವರ ಪೈಕಿಯ ಅನೇಕ ನಾಟಕಕಾರರು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಸ್ಲಿನ್‌ ಎಲ್ಲರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾನೆ. ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ "ಅಸಂಗತವಾದಿ" ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಗೆ (ಎಸ್ಲಿನ್‌ನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ) ಒಳಗಾದ ಇಂಥ ಬಹುಪಾಲು ನಾಟಕಕಾರರು, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಅನೇಕವೇಳೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ-ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [['ಮಿಥ್ಯಾ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ [[ಅತಿ ವಾಸ್ತವಿಕತಾ ವಾದ]]ದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇಯೊನೆಸ್ಕೊ ಅನೇಕವೇಳೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ), ಎಸ್ಲಿನ್‌ನ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಾಟಕಕಾರರನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಕೆರ್ನಾನ್‌, ಆಲ್ವಿನ್‌ B. ''ದಿ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌: ಎ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್‌ ಎಸ್ಸೇಸ್‌''. ಎಂಗಲ್‌ವುಡ್‌ ಕ್ಲಿಫ್ಸ್‌, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ: [[ಪ್ರೆಂಟೈಸ್‌-ಹಾಲ್‌]], 1967.</ref> === ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಧರ್ಮ === {{Main|Christian existentialism}} [[ಕ್ರಿಸ್ತನ]] ಬೋಧನೆಗಳು ಒಂದು ಪರೋಕ್ಷ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಓರ್ವ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತಾಗಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ರಧಾನಾಂಶವು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಡದೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>‌ಪಾಮರ್, ಡೊನಾಲ್ಡ್‌‌ D. ''ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಬಿಗಿನರ್ಸ್‌''. 1996 ರೈಟರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೀಡರ್ಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌. ಲಂಡನ್‌, ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌. ಪುಟ 25</ref> ಇದು ಅವನ [[ದೃಷ್ಟಾಂತ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅವನು ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಅವನು [[ವ್ಯಕ್ತಿ]]ಗೇ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬೈಬಲ್‌ನ ಒಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ವಾಚನ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಬಯಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಭವನೀಯ ಘಟನೆಗಳ ಒಂದು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಓರ್ವ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ [[ವ್ಯಕ್ತಿ]]ಯಂತೆ ಓದುಗನು ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿರುತ್ತದೆ. ಓದುಗನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹೊರಗಿರುವ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರದ "ಸತ್ಯಗಳ" ಒಂದು ಸಂಕಲನದ ಕಡೆಗೆ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವತೆ/ದೇವರಿನ ಒಂದು ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಇದು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.<ref>‌ಹಾಂಗ್, ಹೋವರ್ಡ್‌ V. "ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌" ಟು ''ಫಿಯರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೆಂಬ್ಲಿಂಗ್‌''. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ಟನ್‌, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ. 1983. ಪುಟ x</ref> ಓರ್ವ ಬಾಹ್ಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯು ದೈವಾನುಶಾಸನಗಳನ್ನು ಓದುಗನ ಮೇಲೆ ಹೇರುತ್ತಿರುವನೇನೋ ಎಂಬ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಒಬ್ಬ ಓದುಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ಒಳಗಡೆಯೇ ಇವೆ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ತನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌ ತಾನು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುವಾಗ ಇದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ: "ಯಾರದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಕೆಲಸ; ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಿಂದ ಒಂದು ಉಲ್ಕೆಯಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು ತೀವ್ರಾಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಬೋಧಕನದೋ- ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇಕಿರುವ ಕೇಳುಗನದೋ?"<ref>ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌, ಸೋರೆನ್‌. ‌''ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲವ್''. ಹಾರ್ಪರ್‌‌ & ರೋ, ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್‌. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, N.Y. 1962. ಪುಟ 62</ref> ಎಂಬುದು ಅವನ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್‌ ಒಂದು ವಿಧಾಯಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬೈಬಲ್‌ಗೆ ಅಂಥದೊಂದು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರವೇ ಅದು ಸಾಧ್ಯ. ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ [[ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ನಂತರದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಧರ್ಮ]]ದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ [[ನಿಕೋಲಾಯ್‌ ಬೆರ್ಡಿಯೇವ್‌]], [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಬಾರ್ಥ್‌]], [[ಪಾಲ್‌ ಟಿಲ್ಲಿಚ್‌]], [[ವಿಲ್‌ಫ್ರಿಡ್‌ ಡೆಸಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ವಾರಿ]]ಯವರಂಥ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತಕರ ಮೇಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. === ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ === {{Main|Existential therapy}} ಒಂದು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಷ್ಪನ್ನಗಳ ಪೈಕಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. ಇದು [[ಲುಡ್ವಿಗ್‌ ಬಿನ್ಸ್‌ವ್ಯಾಂಗರ್‌‌]] ಎಂಬಾತನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟರೂಪ ತಾಳಿತು. ಲುಡ್ವಿಗ್‌ ಬಿನ್ಸ್‌ವ್ಯಾಂಗರ್ ಓರ್ವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕನಾಗಿದ್ದು, [[ಫ್ರೂಡ್‌]], [[ಎಡ್ಮಂಡ್‌ ಹಸ್ಸರ್ಲ್‌‌‌]], [[ಹೆಡೀಗ್ಗರ್‌‌]] ಹಾಗೂ [[ಸಾರ್ತ್ರೆ]] ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಆತ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದ. [[ವಿಕ್ಟರ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ಲ್‌]] ಎಂಬಾತ ನಂತರ ಬಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಈತ ಓರ್ವ ಕಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ [[ಫ್ರೂಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಜಂಗ್‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದ. [[ಲೋಗೋ ಥೆರಪಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವನ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]], ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಸಿದ್ಧವಾದ ವಿರೋಧಿ ಕಿರು-[[ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವವಾದ]], ಹಾಗೂ [[ರಚನಾವಾದದ-ನಂತರದ ವಾದ]]ಗಳ ಮೇಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಬೀರಿದ್ದು, [[ಗೆಯೋರ್ಗ್‌ ಸಿಮ್ಮೆಲ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಫೌಕಾಲ್ಟ್‌‌‌‌]]ರಂಥ ಚಿಂತಕರ ಕೃತಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ [[ರೊಲ್ಲೋ ಮೇ]] ಎಂಬಾತ ಪ್ರಮುಖನಾಗಿದ್ದು, ಈತ [[ಕಿಯರ್‌ಕೆಗಾರ್ಡ್‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದ. USAಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಕೌಶಲಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕುರಿತಾಗಿ ಬರೆದ, ಅತ್ಯಂತ ಯಥೇಚ್ಛವಾದ ಬರಹಗಾರರ ಪೈಕಿ [[ಇರ್ವಿನ್‌ D. ಯಾಲಮ್‌]] ಒಬ್ಬನೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಯಾಲಮ್‌ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: <blockquote> ಫ್ರೂಡ್‌ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾದದ, ನಿಯಂತ್ರಣವಾದದ ಮಾದರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ದೃಶ್ಯತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿಧಾನದ ಅವರ ಊಹನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಒಂದಾಗಿಸುವ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಪಂಥವಾಗಿ ಅವರೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಲುಡ್ವಿಗ್‌ ಬಿನ್ಸ್‌ವ್ಯಾಂಗರ್‌‌, [[ಮೆಡಾರ್ಡ್‌ ಬಾಸ್‌]], [[ಯೂಜೀನ್‌ ಮಿಂಕೋವ್ಸ್‌ಕಿ]], V.E. ಗೆಬ್‌ಸಾಟ್ಟೆಲ್‌, ರೋಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಕಹ್ನ್‌, G. ಕರುಸೊ, F.T. ಬ್ಯುಟೆಂಡಿಜ್ಕ್‌, G. ಬ್ಯಾಲಿ ಹಾಗೂ ವಿಕ್ಟರ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ಲ್‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಚಿಂತಕರು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಮನಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದರು; 1985ರಲ್ಲಿ ರೊಲ್ಲೋ ಮೇ ಎಂಬಾತನ ''ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಒಂದು ಅತೀವ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪುಸ್ತಕವು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಾಗ- ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವನ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧವು ಅವರ ಕೃತಿಯನ್ನು ಈ ದೇಶದೊಳಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅವರ ಪರಿಚಯವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು.<ref name="Yalom1980">{{Citation| first= Irvin D.| last= Yalom| author-link= Irvin D. Yalom| title = Existential Psychotherapy| place= New York| publisher= BasicBooks (Subsidiary of Perseus Books, L.L.C.| year= 1980| page= 17| isbn= 0-465-02147-6}} ಸೂಚನೆ: ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ವರ್ಷವು ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪುಸ್ತಕವು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.</ref> </blockquote> ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಐರೋಪ್ಯ ರೂಪಾಂತರ ಅಥವಾ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌-ಮೂಲದ [[ಎಮಿ ವ್ಯಾನ್‌ ಡೆಯುರ್‌ಜೆನ್‌]] ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕುಲತೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು [[ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ವ್ಯಾಕುಲತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ವಿವರಣೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕಿರುವ ಸಮರ್ಥನೆಯೆಂದರೆ, ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಕ್ಕಿರುವ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಹಾಗೂ ಇಂಥ ತೀರ್ಮಾನಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಮನಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ನಂಬುವ ಪ್ರಕಾರ, ಓರ್ವ ರೋಗಿಯು ಅವನ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಬಲ್ಲವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಲ್ಲವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಧಾರಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಮಾನವಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]]ವೂ ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಅನೇಕ ಮೂಲಭೂತವಾದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ವಿಪರೀತ ಭಯದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜನರು ತಾವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಯಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ಎದುರಿಗೆ ಕಂಡಾಗ, ಅವರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸಮರ್ಥಿಸುವ, ಸೂಚ್ಯ ಭಾವಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಇದು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{col-begin}} {{col-2}} *[https://kn.wikisource.org/s/27i ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ] * [[ಪರಿತ್ಯಾಗ (ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ)]] * [[ಇರುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ]] * ''[[ಹ್ಯೂಮನ್‌, ಆಲ್‌ ಟೂ ಹ್ಯೂಮನ್‌ (TV ಸರಣಿ)]]'' * ''[[ದಿ ಈಸ್ಟರ್‌‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]'' {{col-2}} * [[ಹಗುರತೆ]] * [[ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಅರ್ಥ (ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ)]] {{col-end}} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಆಕರಗಳು == {{Ibid|date=March 2010}} * {{Citation|title=Suhrawardi and the School of Illumination|first=Mehdi Amin|last=Razavi|year=1997|publisher=[[Routledge]]|isbn=0700704124}} * ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಮಸ್‌ ಲಿರಿಕಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್‌ ಎಸ್ಸೇಸ್‌. ಫಿಲಿಪ್‌ ಥೋಡಿಯಿಂದ ಸಂಪಾದಿತ (ಲೆಸ್‌ ನೌವೆಲ್ಲೆಸ್‌ ಲಿಟರರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೀನೀ ಡೆಲ್ಪೆಕ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನ, ನವೆಂಬರ್‌ 15, 1945). ಪುಟ 345. == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{cite book|last=Appignanesi|first=Richard|coauthors=and [[Oscar Zarate]]|title=Introducing Existentialism|year=2001|publisher=Icon|location=Cambridge, UK|isbn=1-84046-266-3}} * {{cite book|last=Cooper|first=David E.|title=Existentialism: A Reconstruction|year=1999|edition=2nd|publisher=Blackwell|location=Oxford, UK|isbn=0-631-21322-8}} * {{cite book|last=Luper|first=Steven (ed.)|title=Existing: An Introduction to Existential Thought|year=2000|publisher=Mayfield|location=Mountain View, California|isbn=0-7674-0587-0}} * {{cite book|last=Marino|first=Gordon (ed.)|title=Basic Writings of Existentialism|year=2004|publisher=Modern Library|location=New York|isbn=0-375-75989-1}} * {{cite book|last=Szymczyk|first=Michael|title=Toilet: The Novel|year=2004|publisher=Authorhouse (USA)|location=Bloomington|isbn=978-1418423865}} * {{cite book|last=Solomon|first=Robert C. (ed.)|authorlink=Robert C. Solomon|title=Existentialism|year=2005|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-517463-1}} * {{cite book|last=Appignanesi|first=Richard|title=Introducing Existentialism|year=2006|edition=3rd|publisher=Icon Books (UK), Totem Books (USA)|location=Thriplow, Cambridge|isbn=1-84046-717-7}} * {{cite book|title=Being and Nothingness |first=Jean-Paul |last=Sartre }} * {{cite book|title=Existentialism and Humanism |first=Jean-Paul |last=Sartre }} * {{cite book|title=[http://www.columbia.edu/cu/augustine/arch/nihilism.html Nihilism: The Root of the Revolution of the Modern Age] |last=Rose |first=Eugene (Fr. Seraphim) |authorlink=Seraphim Rose|publisher= Saint Herman Press (1 September 1994) |isbn=0-938635-15-8|year=1994}} * {{cite book|title=Existentialism: A Beginner's Guide |first=Thomas E. |last=Wartenberg }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == ;ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು *[http://www.friesian.com/existent.htm ಫ್ರೀಸಿಯನ್‌ ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ] *[http://plato.stanford.edu/entries/existentialism/ ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ: ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ] *[http://www.marxists.org/reference/archive/sartre/works/exist/sartre.htm "ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಾಲಿಸಂ ಈಸ್‌ ಎ ಹ್ಯೂಮನಿಸಂ", ಜೀನ್‌ ಪಾಲ್‌ ಸಾರ್ತ್ರೆಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಉಪನ್ಯಾಸ] *[http://www.tameri.com/csw/exist/ ''ದಿ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಪ್ರೈಮರ್‌‌'' ] ;ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳು *‌[http://www.stirrings-still.org ಸ್ಟಿರ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ ಸ್ಟಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060207114956/http://stirrings-still.org/ |date=2006-02-07 }}: ದಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌‌ *‌ದಿ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್‌‌ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [http://www.existentialanalysis.co.uk ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827160050/http://www.existentialanalysis.co.uk/ |date=2008-08-27 }} ;ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ * [http://www.existentialpsychotherapy.net ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್‌ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಸೈಕೋಥೆರಪಿ] * [http://hpsy.ru/eng/ HPSY.RU — ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಸೈಕೋಥೆರಪಿ & ಹ್ಯೂಮನಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಸೈಕಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100429103147/http://www.hpsy.ru/eng/ |date=2010-04-29 }} ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಇತಿಹಾಸ {{Template group |list= {{Philosophy topics}} {{continental philosophy}} {{metaphysics}} {{philosophy of religion}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:19ನೇ-ಶತಮಾನದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ತ್ವ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಧುನಿಕತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಆಂದೋಲನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವನ ತತ್ವಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ನವ್ಯೋತ್ತರತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] iwa2n7bh9vj2bvbp22zus4t2lfquskl 0 23931 1375230 1375037 2026-06-18T01:46:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375230 wikitext text/x-wiki {{ಚುಟುಕು}} {{Infobox company | name = ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಯಮಿತ | logo = AXISBank Logo.svg | logo_alt = Axis Bank Logo | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯ | traded_as = {{ubl|{{BSE|532215}}|{{NSE|AXISBANK}}|{{LSE|AXB}}|[[BSE SENSEX]] constituent|[[NIFTY 50|NSE NIFTY 50]] constituent}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|INE238A01034}} | industry = ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು | products = {{ubl|ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಅಡಮಾನ ಸಾಲಗಳು|ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ|ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ}} | key_people = ಅಮಿತಾಭ್ ಚೌಧರಿ<br> {{small|(ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ)}}<br>ಪಿ ಎನ್ ಪ್ರಸಾದ್<br>{{small|(ಅಧ್ಯಕ್ಷರು)}} | revenue = {{Increase}} ₹ ೧೬೨೨೧೨ ಕೋಟಿ<ref name="Financials">{{cite web|url=https://www.bseindia.com/xml-data/corpfiling/AttachLive/dc3d4e5f-54fc-4ec6-b84e-3578e871b7ac.pdf|title=Axis Bank Ltd. Financial Statements |website=bse.com}}</ref> | revenue_year = 2026 | operating_income = {{Decrease}} ₹ ೪೫೯೧೦ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | income_year = 2026 | net_income = {{Decrease}} ₹ ೨೬೩೮೫ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | net_income_year = 2026 | assets = {{Increase}} ₹ ೧೯೪೬೦೫೦ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | assets_year = 2026 | equity = {{Increase}} ₹೨೧೨೯೫೭ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | equity_year = 2026 | owner = {{blist|[[ಭಾರತೀಯ ಜೀವವಿಮಾ ನಿಗಮ]] (9.19%)|ಜನರಲ್ ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (1.15%)|ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯಾ ಅಶೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ನಿಯಮಿತ (0.74%)}} | num_employees = 101,300<ref>{{Cite web|url=https://bfsi.economictimes.indiatimes.com/articles/axis-bank-cuts-3100-jobs-in-fy26-amid-tech-driven-efficiency-gains/130515554.|title=Axis Bank reduces over 3,100 employees in FY26 as tech led productivity gains kick in: AI impact yet to reflect|date=25 April 2026 }}</ref> | num_employees_year = as of March 2026 | foundation= {{start date and age|1993|12|03|df=y}} (ಯುಟಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್) | hq_location_country = India<ref name="Corporate Profile">{{cite web |url=http://www.axisbank.com/media-center/bank-profile.aspx |title=Media Center – Corporate Profile |publisher=Axis Bank |access-date=26 January 2014}}</ref> | num_locations = 6275 | num_locations_year = March 2026 | location = ಆ‍ಕ್ಸಿಸ್ ಹೌಸ್, ಮುಂಬಯಿ | hq_location_city = [[Mumbai]], [[Maharashtra]] | subsid = {{blist|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಅಸೆಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಂಪೆನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ ಟ್ರಸ್ಟೀ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಎ. ಟ್ರೆಡ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯುಕೆ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಟ್ರಸ್ಟೀ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|[[Freecharge]]|ಆಕ್ಸೆಲಿಸ್ಟ್ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್<ref>{{cite web|url=https://www.axisbank.com/annual-report-2018-2019/axis_2018-19.pdf|title=Axis Bank Annual Report 2018-2019|access-date=2026-06-14|archive-date=2022-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618200708/https://www.axisbank.com/annual-report-2018-2019/axis_2018-19.pdf|url-status=dead}}</ref>}} | ratio = 16.55% (December 2025) | homepage= {{URL|www.axis.bank.in}} | footnotes = <ref>{{cite web|url=https://www.axisbank.com/docs/default-source/quarterly-results/press-release-q3fy20.pdf|title=Axis Bank announces financial results for the quarter ended 31st December 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/rbi-approves-appointment-of-rakesh-makhija-as-chairman-of-axis-bank-4059311.html/amp|title=RBI approves appointment of Rakesh Makhija as Chairman of Axis Bank|work=moneycontrol|access-date=5 June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.peoplematters.in/news/appointments/axis-bank-md-and-ceo-shikha-sharma-retires-amitabh-chaudhary-takes-charge-20395|title=Amitabh Chaudhary takes charge|date=2 January 2019|access-date=2 January 2019|work=peoplematters}}</ref> }} '''ಆಕ್ಸಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್''' ಅಥವಾ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್.೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಇದು. [[ಮುಂಬೈ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.೧೯೪೭ ಶಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ATM ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ=== * [https://banksifsccode.org/axis_bank/ Axis Bank: All Branches IFSC, MICR Code, Address and Contact details.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014142211/https://banksifsccode.org/axis_bank |date=2020-10-14 }} * [http://www.axisbank.com/ Official website] ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] {{ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] 5uwc0p58312teoxsr3giqfv4lfjet31 0 24047 1375220 1335643 2026-06-17T23:15:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375220 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} {{Fix bunching|beg}} {{Infobox company |company_name = Ernst & Young |company_logo = [[Image:Ernst&young logo.svg|220px]] |company_type = Member firms have different legal structures, USA and UK: [[Limited liability partnership|Limited Liability Partnership]] |company_slogan = Quality in everything we do |location = [[ಲಂಡನ್]], United Kingdom |foundation = 1989; individual components from 1849 |area_served = Worldwide |key_people = Jim Turley <small>([[Chairman]] & [[CEO]])</small><ref>{{Cite web |url=http://www.ey.com/GL/en/About-us/Our-leaders/Ernst---Young---Global-Executive---Jim-Turley---Biography |title=Ernst & Young: Jim Turley |access-date=2010-07-23 |archive-date=2010-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604064702/http://www.ey.com/GL/en/About-us/Our-leaders/Ernst---Young---Global-Executive---Jim-Turley---Biography |url-status=dead }}</ref> |num_employees = 144,000 <small>(Global)</small> |industry = [[Professional services]] |services = [[Audit]]<br />[[Tax]]<br />[[Financial advisory]]<br/>Business Advisory |divisions = Assurance, Advisory, Tax, Transaction |revenue = {{decrease}}US$21.4 billion <small>(2009</small>)<ref>[https://biz.yahoo.com/ic/40/40146.html Ernst & Young Global Limited Company Profile]</ref> |homepage = [http://www.ey.com/ EY.com] }} {{Fix bunching|mid}} [[File:SDC10710.JPG|thumb|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ EY ಕಚೇರಿಗಳು ]] {{Fix bunching|mid}} [[File:River.thames.viewfromtowerbridge.london.arp.jpg|thumb|ಟವರ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನ ಬಳಿಯಿರುವ ಮೋರ್ ಲಂಡನ್ ಫ್ಲೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲಂಡನ್ ನ EY ಕಚೇರಿಗಳು]] {{Fix bunching|mid}} [[File:Latitude Sydney.jpg|thumb|ಸಿಡ್ನಿಯ EY ಕಚೇರಿಗಳು]] {{Fix bunching|mid}} [[File:MichiganSoldiersSailors.jpg|thumb|ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ನ EY ಕಚೇರಿಗಳು]] {{Fix bunching|mid}} {{Fix bunching|mid}} [[File:Ernst and Young in Munchen.jpg|thumb|ಮ್ಯುನಿಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ EY ಕಚೇರಿಗಳು]] {{Fix bunching|mid}} [[File:Ernst & Young Tower.JPG|thumb|ಟೊರೊಂಟೊದಲ್ಲಿರುವ EY ಕಚೇರಿಗಳು ]] {{Fix bunching|end}} '''ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್''' (EY) ಜಗತ್ತಿನ ಬಹು ದೊಡ್ಡ [[ವೃತ್ತಿನಿರತ ಸೇವಾ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ [[ಬಿಗ್ ಫೋರ್ ಆಡಿಟರ್ಸ್]] ಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಇತರ ಮೂರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿತ್ತಪರಿವೀಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ [[ಪ್ರೈಸ್ ವಾಟರ್ ಹೌಸ್ ಕೂಪರ್ಸ್ (PwC)]], [[ಡಿಲೋಯಿಟೆ]] ಮತ್ತು [[KPMG]]. ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 140ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸಂಸ್ಥೆ. ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಯುಕೆಯ ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್.ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು 5, ಟೈಮ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.hoovers.com/free/co/factsheet.xhtml?COID=40146&amp;cm_ven=PAID&amp;cm_cat=BUS&amp;cm_pla=CO1&amp;cm_ite=Ernst_&amp;_Young ಹೂವರ್ಸ್]. 13 ನವೆಂಬರ್ 2006ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> {{As of |2009|}},''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ 10ನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/lists/2009/21/private-companies-09_Americas-Largest-Private-Companies_Rank.html |title=America's Largest Private Companies |publisher=Forbes |date=2009-10-28 |accessdate=2010-02-28 }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ===ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ=== ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್ ಹಲವಾರು ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಲೀನತೆಗಳ ಸರಣಿಯ ಫಲಶೃತಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮತಳೆದ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪುರಾತನವಾದ ಹಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪುಲ್ಲೀನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು 1849ರಲ್ಲಿ ಜನ್ಮತಾಳಿದ ಒಂದು ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="history">{{Cite web |url=http://www.ey.com/global/content.nsf/International/About_EY_-_Key_Facts_and_Figures_-_History_-_Timeline |title=ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್ - ಇತಿಹಾಸ |access-date=2010-07-23 |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224194531/http://www.ey.com/global/content.nsf/International/About_EY_-_Key_Facts_and_Figures_-_History_-_Timeline |url-status=dead }}</ref> ಆ ವರ್ಷ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ವ್ಹಿಟ್ನಿಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. ಅವರು 1859ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಾಲುದಾರರಾದರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಮಕ್ಕಳೂ ಇದೇ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಿಳಿದಾಗ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ವ್ಹಿಟ್ನಿ, ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ವ್ಹಿಟ್ನಿ ಎಂಬುದಾಗಿ 1894ರಲ್ಲಿ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="history" /> 1903ರಲ್ಲಿ '''ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್''' ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಕ್ಲೀವ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಆಲ್ವಿನ್ ಸಿ. ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 1906ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಯಂಗ್ ಎಂಬ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಮನ್ [[ಚಿಕಾಗೋ]]ದಲ್ಲಿ '''ಆರ್ಥರ್ ಯಂಗ್ ಎಂಡ್ ಕಂಪನಿ''' ಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು.<ref name="history" /> 1924ರಲ್ಲೇ ಈ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಡನೆ ಸಖ್ಯ ಹೊಂದಿದವು; ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್ & ಕೋ. ದೊಡನೆ ಯಂಗ್ ಹಾಗೂ ವ್ಹಿಟ್ನಿ, ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ವ್ಹಿಟ್ನಿ ಯೊಡನೆ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಕೈಜೋಡಿಸಿದವು.<ref name="history" /> 1979ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಖ್ಯವು ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ವ್ಹಿಟ್ನಿಯ ಉಗಮಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು; ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬೃಹತ್ [[ಲೆಕ್ಕಶೋಧಕ]] ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು.<ref name="history" /> 1979ರಲ್ಲಿಯೇ ಆರ್ಥರ್ ಯಂಗ್ ನ ಯೂರೋಪ್ ನ ಕಚೇರಿಗಳು ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾದವು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆರ್ಥರ್ ಯಂಗ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ನ ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದವು. ===ವಿಲೀನಗಳು=== 1989ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ವ್ಹಿಟ್ನಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಗ ಐದನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಆರ್ಥರ್ ಯಂಗ್ ನೊಡನೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದಯವಾಯಿತು.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950DE2DE1E38F93BA25756C0A96F948260 ಆರ್ಥರ್ ಯಂಗ್ ಮತ್ತು ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಜೊತೆಗೂಡಬಹುದೆಂದು ವರದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ] ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮೇ 1989</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997ರಲ್ಲಿ EY ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು [[KPMG]]ಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಆಲೋಚನೆ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು; ಸರಿಸುಮಾರು ಇದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1997ರಲ್ಲಿ, [[ಪ್ರೈಸ್ ವಾಟರ್ ಹೌಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೂಪರ್ಸ್ &amp; ಲೈಬ್ರ್ಯಾಂಡ್]] ಸಹ ತಮ್ಮ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದವು. ಕಕ್ಷಿದಾರರ ವಿರೋಧ, ಅಪನಂಬಿಕೆಯ ವಿಷಯಗಳು, ವೆಚ್ಚದ ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಧದ ಕಂಪನಿಗಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗುವ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಮನಗಂಡು ಫೆಬ್ರವರಿ 1998ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಲೀನತಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/56509.stm ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ ಕೈಜೋಡಿಸುವಿಕೆ ರದ್ದು]</ref> 1980 ಮತ್ತು 90ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ EY ತನ್ನ ಸಲಹಾ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮಜಬೂತಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತ್ತು. [[ಯು.ಎಸ್. ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಷ್ ಚೇಂಜ್ ಕಮಿಷನ್]] ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಮೊದಲ ಐದಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಲಹಾ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಶೋಧನೆಯ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮೂಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬುದೆಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಮೇ 2000ದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಐಟಿ ಸೇವಾ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಕ್ಯಾಪ್ ಜೆಮಿನಿ]]ಗೆ $೧೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಸ್ಟಾಕ್ ಮೂಲಕ,ತನ್ನ ಸಲಹಾ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸಂಸ್ಥೆ EY ಆಯಿತು; ಹಾಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಪ್ ಜೆಮಿನಿ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ನಂತರ ಹೆಸರನ್ನು [[ಕ್ಯಾಪ್ ಜೆಮಿನಿ]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9503E6D81339F932A35750C0A9669C8B63 ಕ್ಯಾಪ್ ಜಿಮಿನಿಯು ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ &amp; ಯಂಗ್ ಸಲಹಾ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸನ್ನದ್ಧ ] ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಮಾರ್ಚ್ 2000</ref> ===ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ=== 2002ರಲ್ಲಿ. EY ಮಾಜಿ-[[ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್]] ವೃತ್ತಿನಿರತ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಗದಾದ್ಯಂತ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು; ಯುಎಸ್ಎ, ಯುಕೆ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಗಳ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದ್ದವು.<ref>[http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4174/is_20030408/ai_n12919502 ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ &amp; ಯಂಗ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಇಂಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090608193847/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4174/is_20030408/ai_n12919502/ |date=2009-06-08 }} ವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು</ref> == ಜಾಗತಿಕ ರೂಪರೇಷೆ == ನಾಲ್ಕು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ EY ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. EY ಗ್ಲೋಬಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಡಗಿಸುತ್ತದೆ; ಕಕ್ಷಿದಾರರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಇದರ ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತವೆ. EY ಸದಸ್ಯ ದೇಶವೂ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ನಾಲ್ಕು ವಿಸ್ತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:<ref>[http://www.webcpa.com/news/27572-1.html ಜಾಗತಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ &amp; ಯಂಗ್]</ref> * EMEIA: ಯೂರೋಪ್, ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ, ಭಾರತ, ಆಫ್ರಿಕ * ಅಮೆರಿಕಾಸ್ * ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ * ಜಪಾನ್‌ ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ತಂಡವಿದ್ದು ಅಂತಹ ತಂಡಗಳು ಜಾಗತಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಪಾಲುದಾರರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುತ್ತವೆ. ==ಸೇವೆಗಳು== EY 2007ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಸೇವಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಿತು:<ref>{{Cite web |url=http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/Service-lines-brochure-2009/$FILE/Careers-Service-Lines-2009.pdf |title=ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್ ಸೇವಾ ಸಾಲುಗಳ ಕರಪತ್ರ |access-date=2010-07-23 |archive-date=2010-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100401022223/http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/Service-lines-brochure-2009/$FILE/Careers-Service-Lines-2009.pdf |url-status=dead }}</ref> * '''ಜೀವವಿಮೆ''' (54%): ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ [[ಲೆಕ್ಕಶೋಧನೆ]] (ಮೂಲ ಜೀವವಿಮೆ). * '''ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳು''' (12%): ಇದು ಮೂರು ಉಪಸೇವಾ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಲಾಭಾಲಾಭ ಮತ್ತು ವಿಮೆ, ನಷ್ಟದ ಅರಿವು, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಉತ್ತಮತೆ. *'''[[ತೆರಿಗೆ]] ಸೇವೆಗಳು''' (22%): includes ವಾಣಿಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಗೆ ಹೊಂದುವಿಕೆ, ಮಾನವ ಹೂಡಿಕೆ, ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೆರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳು, ತೆರಿಗೆ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಯ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳು, ವಿನಿಮಯ ತೆರಿಗೆ. *'''ವ್ಯಾಪಾರ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳು (TAS)''' (12%): ಈ ಸೇವೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಭೂವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ [[ಬಾಕಿಯ ವ್ಯಾಸಂಗ]], [[ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದುವಿಕೆ]]ಗಳು, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ರಮರಚನೆ, ಸಮುದಾಯಿಕ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಕಕ್ಷಿದಾರರು == EY ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಪರೀಕ್ಷಕ ಸೇವಾಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕೆಳಕಂಡಂತವು ಆ ಪಟ್ಟಿಯ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ (ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದಂತೆ): * ಏರೋಸ್ಪೇಸ್/ಭದ್ರತೆ: [[ಲಾಕ್ ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್]], [[ಟಕ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್]] * ಶಕ್ತಿ: [[BP]], [[CNOOC]], [[ಕೊನೋಕೋಫಿಲಿಪ್ಸ್]], [[ಫೆರ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೋ]], [[ಕಝಖ್ಮಿಸ್]], [[ಟೋಟಲ್]], [[ವೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಹೌಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ಎಕ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರಾಟಾ]], [[ತಾಲಿಸ್ಮನ್ ಎನರ್ಜಿy]], [[ರಾಸ್ನೆಫ್ಟ್]], [[AMEC]] * ಮನರಂಜನೆ: [[ಟ್ರಂಪ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ಸ್]], [[ಮ್ಯಾಗ್ನ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪ್.]] * ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳು: [[ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[3i]], [[ಅವೀವಾ]], [[ಎಓಎನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[AEGON]], [[ರ್ಯಬೋಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಐಸಿಬಿಸಿ]], [[ಐಎನ್ ಜಿ ಗ್ರೂಪ್]], [[ಪೈಪರ್ ಜಾಫ್ರೇ]], [[ಸಿಐಬಿಸಿ]], [[ಮ್ಯಾನುಲೈಫ್]], [[ಮ್ಯಾನ್ ಗ್ರೂಪ್]], [[ವಿಟಿಬಿ]], [[ಟಿಡಿ]], [[ಯುಬಿಎಸ್]], [[ಯುಎಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಸನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ರೀಜನ್ಸ್ ಫೈನ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಎಎಂಪಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್]], [[ಬಾಬ್ಕಾಕ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೌನ್]], [[ಕೀ ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಚಬ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ರೆನೈಸ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್]], [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಸೈಪ್ರಸ್]], [[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಒನ್]], [[ಕೊಮೆರಿಕ ಇನ್ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್]], [[ಡೆಲ್ಟಾ ಲಾಯ್ಡ್]] * ಸರ್ಕಾರಿ: [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ]], [[ಆಂತರಿಕ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಪ್ ವೆಟೆರನ್ಸ್ ಅಫೇಯ್ರ್ಸ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾನೂನು ಇಲಾಖೆ]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈಮಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಡಳಿತವಿಭಾಗ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವಸೇವಾ ಇಲಾಖೆ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕಸದ ಇಲಾಖೆ]], [[ರಾಯಲ್ ಮೇಯ್ಲ್]], [[ವಿದೇಶಾಂಗ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಇಲಾಖೆ]], [[ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಮಿಂಟ್]] * ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು: [[ಸಿವಿಎಸ್ ಕೇರ್ ಮಾರ್ಕ್]], [[ಕ್ಲೀವ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್]], [[ಸಿಎಸ್ಎಲ್ ನಿಯಮಿತ]], [[ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಹೆಲ್ತ್]], [[ಸ್ಮಿತ್ &amp; ನೆವ್ಯೂ]], [[ವೆಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್]], [[ಅಮೆರಿಸೋರ್ಸ್ ಬರ್ಜೆನ್]] * ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು: [[ABB]], [[ಡೆಲ್ಫಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ಈಟನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ಎಲಿ ಲಿಲ್ಲಿ]], [[ಸಿಂಜೆಂತ]], [[ಟೆಟ್ರಾಪಾರ್ಕ್]], [[ಹ್ಯಾನ್ಸನ್]], [[ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ಲಾಫಾರ್ಗ್]], [[LVMH]], [[ಪೋರ್ಷ್]], [[ಥಾಲೆಸ್ ಗ್ರೂಪ್]], [[ಅಲೆಘೆನಿ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್]], [[ಸೀಮನ್ಸ್ AG]], [[ಶೆರ್ವಿನ್-ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]], [[ಬೊಂಬಾರ್ಡಿಯರ್]], [[ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್]], [[ಆರ್ಚರ್ ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಮಿಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಮೆಷೆಲ್]] * ಮಾಧ್ಯಮಗಳು: [[ಟೈಂ ವಾರ್ನರ್]], [[ವರ್ಜಿನ್ ಮೀಡಿಯಾ]], [[ವಿವೆಂಡಿ]], [[ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರಲ್ ಮೀಡಿಯಾ]], [[ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]], [[ಎಂಡೆಮಾಲ್]], [[ಗಾರ್ನೆಟ್]], [[ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ಕಾಂಕ್ಯಾಸ್ಟ್]], [[ಕೋರಸ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್]], [[ಷಾ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಇಂಕ್]] * ಭೂ ವ್ಯವಹಾರ: [[ಕುಷ್ಮನ್ &amp; ವೇಕ್ ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಎಮಾರ್]], [[ಹೆರಾನ್]], [[ಮ್ಯಾಪೆಲೀ]], [[ನಖೀಲ್]], [[ಸೈಮನ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಗ್ರೂಪ್]], [[ವೆಸ್ಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಗ್ರೂಪ್]], [[ಟಿಷ್ಮನ್ ಸ್ಪೆಯರ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್]], [[ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್]], [[ಮೇಟಾಸ್]], [[ಯೂನಿಬೇಯ್ಲ್-ರಾಡಾನ್ಕೋ]], [[ING ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್]], [[WP ಕ್ಯಾರೀ]] * ಚುಂಗಡಿ & ಬಳಕೆದಾರರ ಪದಾರ್ಥಗಳು: [[ಅಮೆಝಾನ್.ಕಾಂ]], [[ಹಿಲ್ಟನ್]], [[ಇಂಟರ್ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಹೊಟೆಲ್ಸ್]], [[ಮೇರಿಯಾಟ್]], [[ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್]], [[ನೆಕ್ಸ್ಟ್]], [[ಸ್ಟಾರ್ವುಡ್]], [[ಟಾರ್ಗೆಟ್]], [[ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ]], [[ವಾಲ್-ಮಾರ್ಟ್]], [[ಟೈಸನ್ ಫುಡ್ಸ್]], [[ಹೋಲ್ ಫುಡ್ಸ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್]], [[ಆಟೋಝೋನ್]], [[ಚಿಕೋಸ್]], [[ಕ್ಯಾನನ್ ಇಂಕ್.]], [[ಸ್ಟೇಪಲ್ಸ್ ಇಂಕ್.]], [[ದ ಜೆ,ಎಂ, ಸ್ಮಕರ್ ಕಂಪನಿ]], [[ಹಾರ್ಲೆ-ಡೇವಿಡ್ಸನ್]], [[ಡೈನ್ ಈಕ್ವಿಟಿ]], [[ನಿಸ್ಸಾನ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್]], [[ಪಿಯರ್ 1 ಇಂಪೋರ್ಟ್ಸ್]], [[ಬೋಸ್ಟನ್ ಬೀರ್ ಕಂಪನಿ]], [[ಫ್ರೆಷ್ ಡೆಲ್ ಮಾಂಟೆ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸ್]], [[ಝೇಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] * ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: [[AMD]], [[ಾಪಲ್ ಇಂಕ್.]], [[ASUS]], [[ಬೈಡು]], [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]], [[ಗೂಗಲ್]], [[ಹ್ಯೂಲಿಟ್-ಪ್ಯಾಕಾರ್ಡ್]], [[ಇಂಟೆಲ್]], [[ಒರಾಕಲ್]], [[ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]], [[ಸನ್ ಮೈಕ್ರೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]], [[ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಮೋಷನ್]], [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇಂಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]], [[ತೋಷಿಬಾ]], [[ಯೂನಿಸಿಸ್]], [[UMC]], [[ಟಾಟಂಗ್ ಕಂಪನಿ]], [[ಇಂಟ್ಯೂಟ್]] * ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕಗಳು: [[AT&amp;T]], [[ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಟೆಲಿಕಾಂ]], [[ಡ್ಯೂತ್ಷೆ ಟೆಲಿಕಾಂ]], [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್]], [[ಆರೆಂಜ್]], [[ಟೆಲಿಫೋನಿಕಾ]], [[ಟೆಲಿನಾರ್]], [[ಟೆಲಿಸ್ಟ್ರಾ]], [[ವೆರಿಝಾನ್]], [[ಟರ್ಕ್ ಟೆಲಿಕಾಂ]], [[ಭಾರ್ತಿ ಏರ್ ಟೆಲ್]], [[ವಿಂಪೆಲ್ ಕಾಂ]], [[ಮೆಗಾಫೋನ್]] * ಪ್ರವಾಸ/ಸಾರಿಗೆ: [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್]], [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಫೆಡೆಕ್ಸ್]], [[ಜೆಟ್ ಬ್ಲೂ ಏರ್ವೇಸ್]], [[ನೆಪ್ಚ್ಯೂನ್ ಓರಿಯೆಂಟ್ ಲೈನ್ಸ್]], [[ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಸ್ಕ್ಯಾನಿಯಾ AB]], [[ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಸೌತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[RZD]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]] ==ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಚಿಹ್ನೆ== 1989ರಲ್ಲಿ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ವ್ಹಿಟ್ನಿ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥರ್ ಯಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ವಿಲೀನವಾದಾಗ ಈ ಹೆಸರು ಮೂಡಿತು.<ref>[http://www.ey.com/GL/en/About-us/Our-history www.ey.com ''ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸ'' ]</ref> ==ಸಿಬ್ಬಂದಿ== ''ಬಿಸಿಬೆಸ್ ವೀಕ್'' <nowiki>'</nowiki> ನ 2008ರ ಸಾಲಿನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳಗಳು ಎಂಬ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾಬವನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://images.businessweek.com/ss/08/09/0904_first_jobs/1.htm |title=ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್: ದ ಬೆಸ್ಟ್ ಪ್ಲೇಸಸ್ ಟು ಲಾಂಚ್ ಎ ಕೆರಿಯರ್ |access-date=2010-07-23 |archive-date=2010-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100226154024/http://images.businessweek.com/ss/08/09/0904_first_jobs/1.htm |url-status=dead }}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ ''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್'' ಹೊರತಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹವಾದ ನೂರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಂಪನಿಗಳು ಎಂಬ ಪಟ್ಟಯಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಸ್ಥಾನವಾದ 44ನೆಯ ಕ್ರಮಾಂಕವನ್ನು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಲಂಕರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ey.com/US/en/Newsroom/News-releases/Ernst-and-Young-LLP-named-to-FORTUNE-100-Best-Companies-to-Work-For-list-for-the-12th-year-in-a-row |title=ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್ ಎಲ್ಎಲ್ ಪಿ named to ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ ನ “ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹವಾದ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಂಪನಿಗಳು” ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ 12ನೆಯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದಾಖಲಾಗಿದೆ |access-date=2010-07-23 |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210073218/http://www.ey.com/US/en/Newsroom/News-releases/Ernst-and-Young-LLP-named-to-FORTUNE-100-Best-Companies-to-Work-For-list-for-the-12th-year-in-a-row |url-status=dead }}</ref> ''ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವರ್ಲ್ಡ್'' <nowiki>'</nowiki>ನ 2008ರಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹವಾದ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪೈಕಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು 36ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=318958%2F |title=ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವರ್ಲ್ಡ್: ITಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹವಾದ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಳಗಳು |access-date=2021-08-24 |archive-date=2007-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070302144543/https://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=318958%2F |url-status=dead }}</ref> 2007ರ ವೇರ್ ವುಮೆನ್ ವಾಂಟ್ ಟು ವರ್ಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೊದಲ 50 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/career_and_jobs/top_50_women/table/ |title=ಟೈಮ್ಸ್-ಆನ್-ಲೈನ್: ವೇರ್ ವುಮೆನ್ ವಾಂಟ್ ಟು ವರ್ಕ್ |access-date=2010-07-23 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905032827/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/career_and_jobs/top_50_women/table/ |url-status=dead }}</ref> ''ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮದರ್ಸ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯು 2006ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉದ್ಯೋಗನಿರತ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅನುಗುಣವಾದ ಮೊದಲ 10 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.workingmother.com/web?service=direct/1/ViewArticlePage/dlinkFullArticle&amp;sp=88&amp;sp=94 ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮದರ್]</ref> ==ಟೀಕೆಗಳು== ===ಈಕ್ವಿಟೆಬಲ್ ಲೈಫ್=== ಏಪ್ರಿಲ್ 2004ರಲ್ಲಿ, [[ಈಕ್ವಿಟೆಬಲ್ ಲೈಫ್]] ಎಂಬ ಯುಕೆ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಯು, ತನ್ನ ಪಾಲಿಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ [[ವಾರ್ಷಿಕ ವೇತನ]] ನೀಡಬೇಕೆಂದು [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್]] ನವರು ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ನೆಲಕಚ್ಚುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದುದರಿಂದ EY ಮೇಲೆ ದಾವೆ ಹೂಡಿತು. EY ತನ್ನ ಲೆಕ್ಕಪರಿವೀಕ್ಷಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿತು ಎಂದ ಈಕ್ವಿಟೆಬಲ್ £2.6ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪರಿಹಾರಧನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಮುಂದೊಡ್ಡಿತು. ಈಕ್ವಿಟೆಬಲ್ 2005ರಲ್ಲಿ ದಾವೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ದಾವೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಾವೇ ಭರಿಸುವುದೆಂಬ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. EY ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು "ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲರ ಸಮಯ, ದುಡ್ಡು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ವೃಥಾ ಹಾಳಾಗಲು ಕಾರಣವಾದುದಷ್ಟೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿತು."<ref>ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ (2005). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4271048.stm ಈಕ್ವಿಟೆಬಲ್ ಡ್ರಾಪ್ಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆಕ್ಷನ್]. 26 ಆಗಷ್ಟ್‌ 2006ರಂದು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ===ಆಂಗ್ಲೋ ಐರಿಷ್ ಬ್ಯಾಂಕ್=== ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ, [[ಆಂಗ್ಲೋ ಐರಿಷ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗೋಪ್ಯ ಸಾಲ ವಿವಾದ]]ದಲ್ಲಿ, ಆ ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಸೀನ್ ಫಿಟ್ಝ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್]] ಗೆ ನೀಡಿದಂತಹ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಶೋಧನಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗದುದಕ್ಕೆ EY ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://www.shane-ross.ie/archives/456/where-were-the-auditors/ |title=ವೇರ್ ಆರ್ ದ ಆಡಿಟರ್ಸ್? |access-date=2010-07-23 |archive-date=2012-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120213080002/http://www.shane-ross.ie/archives/456/where-were-the-auditors/ |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಆಂಗ್ಲೋ ಐರಿಷ್ ಕಂಪನಿಯ ಪಾಲುದಾರರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಆ ಕಂಪನಿಯ ಷೇರುಗಳು ಸುಮಾರು 99%ದಷ್ಟು ಇಳಿದುಬಿಟ್ಟವು; ಕಡೆಗೆ ಐರಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವೇ ಆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/ireland/2009/0117/1232059657178.html |title=egmನಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲೋನ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಶೋಧಕರನ್ನು ಟೀಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಫಿಟ್ಝ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ 2007ರಲ್ಲಿಯೇ ಒಟ್ಟಾರೆ €129ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಲಾಯಿತು |access-date=2010-07-23 |archive-date=2011-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522003239/http://www.irishtimes.com/newspaper/ireland/2009/0117/1232059657178.html |url-status=dead }}</ref> ಆಗಿನ [[ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಟರ್]] ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಒಂದು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಸಭಯನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ "ಈ ವಿಧದ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಷಯಗಳು ಬಾಹ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಶೋಧಕರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದೇ ಬೀಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ಯಾವ ದಡ್ಡನೂ ಸಹ ಹೇಳಬಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/frontpage/2009/0114/1231738222989.html |title=ಫಿಟ್ಝ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ರ ಆಂಗ್ಲೋ ಸಾಲವು €87ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು |access-date=2010-07-23 |archive-date=2011-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522003257/http://www.irishtimes.com/newspaper/frontpage/2009/0114/1231738222989.html |url-status=dead }}</ref> EY, ವಕೀಲರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಈ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>[http://www.independent.ie/breaking-news/national-news/anglos-external-auditors-decline-to-appear-before-oireachtas-committee-1624797.html ಆಂಗ್ಲೋದ ಬಾಹ್ಯ ಲೆಕ್ಕಶೋಧಕರಿಂದ ಆಯಿರೀಕ್ಟಾಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಬರಲು ನಿರಾಕರಣೆ]</ref><ref>[http://www.rte.ie/business/2009/0202/anglo.html RTE ನ್ಯೂಸ್]</ref> ತಾವು ಮಾಧ್ಯಮದ ಚರ್ಚಾ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸುವುದನ್ನು ಬಯಸದ ಕಾರಣ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂದು EY ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.independent.ie/business/irish/ernst--young-proud-of-their-work-with-anglo-1937645.html ಆಂಗ್ಲೋ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ತಮಗೆ 'ಹೆಮ್ಮೆ' ಎಂದ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ &amp; ಯಂಗ್]</ref> "ಆಂಗ್ಲೋ-ಐರಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಸಾಲವನ್ನು ಯಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನೀಡಲಾಯಿತು" <ref>{{Cite web |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2008/1219/breaking13.html?via=mr |title=ಆಂಗ್ಲೋ ಐರಿಷ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಇತ್ತ ಡ್ರಂ |access-date=2010-07-23 |archive-date=2012-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120919235939/http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2008/1219/breaking13.html?via=mr |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಅದರ ಲೆಕ್ಕ ಶೋಧಕರಾದ EYನವರ ಪಾತ್ರ ತತ್ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿ ಎಂತಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಮಾಜಿ ಕಂಪ್ರ್ಟೋಲರ್ ಆಗೂ ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಆದ ಜಾನ್ ಪರ್ಸೆಲ್ ರವರನ್ನು ದ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ಸ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಬೋರ್ಡ್ ನೇಮಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.carb.ie/en/Public-Communications/Press-Releases/Statement-by-the-CARB/|publisher=Chartered Accountants Regulatory Board|date=2009-03-25|title=Press Release Further appointments for Purcell}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2239257/accountancy-watchdog-seeks |title=Accountancy watchdog seeks to widen inquiry into Anglo Irish |date=2009-03-26 |accessdate=2010-03-01 }}</ref> ===ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ವಾಲಿಯಾ=== ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 2009ರಂದು [[ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ವಾಲಿಯಾ]]ದ ಮಾಜಿ ಆಡಿಟರ್ ಗಳಾದ EY ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯವರ ಕುಸಿತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ AU$125ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ರಾಜಿಯಾಗಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಫೆರಿಯರ್ ಹಾಡ್ಜ್ ಸನ್]] ಚಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಡಾಲರ್ ಗಳನ್ನಾವರಿಸಿದ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳ ಲೆಕ್ಕಶೋಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ EY ಬೇಜವಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದರೆ EY ತಾವು ರಾಜಿಯಾಗಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದುದು ತಮ್ಮ ಯಾವುದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಅವಗಣನೆಯ ದ್ಯೋತಕವಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾರಿದರು.<ref name="Ernst">[http://au.news.yahoo.com/thewest/a/-/breaking/5912273/e-y-agrees-to-125m-sons-of-gwalia-settlement/ ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ವಾಲಿಯ ದಾವೆಯ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ $125ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲು ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ &amp; ಯಂಗ್ ಅಂಗೀಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205090753/http://au.news.yahoo.com/thewest/a/-/breaking/5912273/e-y-agrees-to-125m-sons-of-gwalia-settlement |date=2011-02-05 }} [[ದ ವೆಸ್ಟ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್]], ಪ್ರಕಟಣೆ: 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009, ಪಡೆದದ್ದು: 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009</ref> ===ಅಕಾಯ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್=== ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2009ರಂದು EY ಅಕಾಯ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ನ ತೀರುವಳಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ US$200 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬರಬಹುದಾದ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಆರೋಪವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು EY ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳನ್ನು ನಕಲಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿತು ಎಂಬ ಆರೋಪ ಹೊರಿದಲಾದ ಕಾರಣ ಅದರ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ರೈಡ್ ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://docs.google.com/gview?a=v&q=cache:nj1xrpgaQgUJ:www.borrelliwalsh.com/documents/News2009101202.pdf+ernst+%26+young's+us$200m+snag&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESg-WcdZqa1k6kMWhNMFFBEBgTlJKu2lSy2KyKJzPrydqbCemyf4fzRfZlrB0ETSVmWSArFF13K07PghIKRKwaDUxMyVJqxvSWIQE_S2tjWctHjasoKmc63iFz2Igy2m0vik5YPi&sig=AFQjCNGaklnFISzUZLCrWbAe0vEB3oQzVw |title=Ernst & Youngs US$200m snag |work=[[South China Morning Post]] |date=12 October 2009 |accessdate=12 October 2009}}</ref> ===ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್=== ಪಾಪರ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತನಿಖೆದಾರರಾದ [[ಆಂಟನ್ ಆರ್. ವ್ಯಾಲ್ಯುಕಾಸ್]] ರವರು ಮಾರ್ಚ್ 11, 2010<ref>[http://dealbook.blogs.nytimes.com/2010/03/11/lehman-directors-did-not-breach-duties-examiner-finds/#reports ಲೆಹ್ಮನ್ ನ ನಿರ್ದೇಶಕರು ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿಲ್ಲವೆಂದು ಮನಗಂಡ ತನಿಖೆದಾರ]</ref> ರಂದು ನೀಡಿದ [[ವ್ಯಾಲ್ಯುಕಾಸ್ ವರದಿ]]ಯು [[ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] [[ರೆಪೋ 105]] ಎಂಬ ಒಂದು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೆಂದೂ ಹಾಗೂ ಲೆಹ್ಮನ್ ನ ಲೆಕ್ಕಶೋಧಕರಾದ EYಗೆ ಅದರ ಅರಿವಿತ್ತೆಂದೂ ಸಾರುತ್ತದೆ. EYನ ವಕ್ತಾರರಾದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪರ್ಕಿನ್ಸ್ ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯ ವಿಸಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ನಡೆಸಿದ ಕಡೆಯ ಲೆಕ್ಕಶೋಧನೆಯು ನವೆಂಬರ್ ೩೦, 2007ರಂದು ಮುಗಿಯುವ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ್ದೆಂದೂ, ಹಾಗೂ, EYನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ಲೆಹ್ಮನ್ ನ ಆ ವರ್ಷದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ವರದಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪತಕ್ಕ ಲೆಕ್ಕಶೋಧನ ನಿಯಮಗಳ (GAAP)ಪ್ರಕಾರವೇ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತೆಂದೂ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.cbsnews.com/8301-503983_162-20000341-503983.html |title=ಲೆಹ್ಮನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ತಿದ್ದಿದರು, ತನಿಖಾ ವರದಿ |access-date=2012-07-23 |archive-date=2012-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026005243/http://www.cbsnews.com/8301-503983_162-20000341-503983.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://dealbook.blogs.nytimes.com/2010/03/11/lehman-directors-did-not-breach-duties-examiner-finds/ ನ್ಯಾಯಾಲಯ-ನಿಯಮಿತ ತನಿಖಾದಾರನು ವರದಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದನು]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2259670/y-face-questions-lehman-audit |title=ಲೆಹ್ಮನ್ ನ ಹೊಗೆಕಾರುತ್ತಿರುವ ಪಿಸ್ತೂಲು E&Y ಹಲವಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ |access-date=2010-07-23 |archive-date=2010-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100502185054/http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2259670/y-face-questions-lehman-audit |url-status=dead }}</ref> [[AADB]]ಯು 16 ಜೂನ್ 2010ರಂದು ಒಂದು ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/finance/businesslatestnews/7831011/Ernst-and-Young-investigated-over-Lehman-audit.html ಲೆಹ್ಮನ್ ಲೆಕ್ಕಶೋಧನೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತನಿಖೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ &amp; ಯಂಗ್], ''[[ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್]]'', 16 ಜೂನ್ 2010</ref> ==ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ== ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್ ನ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯವು 50 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಜಾಗತಿಕ ''ವರ್ಷದ ಉದ್ಯಮಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'' ವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ey.com/US/en/About-us/Entrepreneur-Of-The-Year/US_EOY_Regional_Programs_Overview |title=ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್ ವರ್ಷದ ಉದ್ಯೋಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |access-date=2010-07-23 |archive-date=2010-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604015858/http://www.ey.com/US/en/About-us/Entrepreneur-Of-The-Year/US_EOY_Regional_Programs_Overview |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರಾದ [[ಸೆಝಾನ್ನೆ]], [[ಪಿಕಾಸೋ]], [[ಬೊನಾರ್ಡ್]], [[ಮಾನೆಟ್]], [[ರಾಡಿನ್]] ಮತ್ತು [[ರೆನಾಯ್ರ್]] ರ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕವೂ ಯುಕೆಯ EY ಪ್ರಚಾರ ಗಿಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನದೆಂದರೆ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿನ ಮಹಾರಾಜ: ದ ಸ್ಪ್ಲೆಂಡರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ರಾಯಲ್ ಕೋರ್ಟ್ಸ್ ಎಂಬುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.vam.ac.uk/exhibitions/future_exhibs/maharajas/index.html |title=ಮಹಾರಾಜ: ದ ಸ್ಪ್ಲೆಂಡರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ರಾಯಲ್ ಕೋರ್ಟ್ಸ್ |access-date=2010-07-23 |archive-date=2010-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100510193530/http://www.vam.ac.uk/exhibitions/future_exhibs/maharajas/index.html |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ,[[PBS ಕಿಡ್ಸ್ ಗೋ!]] ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ [[PBS ಕಿಡ್ಸ್]] ನ [[ಸೈಬರ್ ಚೇಸ್]] ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಣಪ್ರಧಾನವಾದ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕವೂ EY ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಆ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿನ ಗಣಿತದ ಅರಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲೆಂದು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://pbskids.org/cyberchase ಸೈಬರ್ ಚೇಸ್ - PBS ಕಿಡ್ಸ್] ಅಧಿಕೃತ PBS ಕಿಡ್ಸ್ ಜಾಲತಾಣ, ಸಾಂಘಿಕ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ.</ref> EY [[ITEM ಕ್ಲಬ್]] ನ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=44555 |title=ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್ ಐಟಮ್ ಕ್ಲಬ್ ನಿಂದ ನೂತನ ಪ್ರಧಾನ ವಿತ್ತತಜ್ಞರ ನೇಮಕ |access-date=2010-07-23 |archive-date=2011-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110608193934/http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=44555 |url-status=dead }}</ref> ==ಪ್ರಮುಖ ಸದರಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ನೌಕರರು== ===ವ್ಯವಹಾರ=== *[[ಕರಣ್ ಬಿಲ್ಲಿಮೋರಿಯಾ, ಬ್ಯಾರನ್ ಬಿಲ್ಲಿಮೋರಿಯಾ]] - ಕೋಬ್ರಾ ಬೀರ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕ *[[ಆಂಡ್ರೂ ಗೌಲ್ಡ್]] - [[ಸ್ಕ್ಲಂಬರ್ಗರ್]] ನ ಚೇರ್ಮನ್ ಮತ್ತು CEO (2003–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) *[[ಎಡ್ ಗ್ರೈಯರ್]] - [[ಡಿಸ್ನೀಲ್ಯಾಂಡ್ ರೆಸಾರ್ಟ್]] ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು(2006–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) *[[ಕ್ರಿಸ್ ಕುಬಾಸಿಕ್]] - CFO of [[ಲಾಕ್ ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್]] ನ CFO (2001–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) *[[ಸೀನ್ ವೈಸ್]] - ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ವಿವರಣಕಾರ *[[ಪ್ಯಾಟ್ರೀಷಿಯಾ ಎ. ವೊಯೆರ್ಟ್ಝ್]] - [[ಆರ್ಚರ್ ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಮಿಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ CEO (2006–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) *[[ಆರ್ಥರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕ್]] - ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು - [[ಹೋಂ ಡಿಪೋ]], ಮಾಲಿಕರು - [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಫಾಲ್ಕನ್ಸ್]] *[[ಜಿಮ್ ಬಾಲ್ಸಿಲ್ಲೀ]] - [[ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಮೋಷನ್]] ನ ಸಹ-CEO (1992–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) *[[ಮಿಖೈಲ್ ಟಿ. ಸ್ಟ್ರಿಯಾನೀಸ್]] - [[L-3 ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್]] ನ CEO (2006–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) ===ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ=== *[[ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್]] - ಯು.ಎಸ್. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟಿಟಿವ್ಸ್ ನ ಸದಸ್ಯ (2005–ಇದುವರೆಗೆ) *[[ಜುನ್ ಚೋಯ್]] - [[ಎಡಿಸನ್, ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ]]ಯ ಮೇಯರ್ (2006–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) *[[ಕ್ರಿಸ್ತೋಫರ್ ಚೋಪ್]] - ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನ ಸದಸ್ಯರು (1983–92; 1997–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) *[[ಶೈಲಾ ಫ್ರೇಸರ್]] - ಕೆನಡಾದ ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ (2001–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) *[[ಚೆರಿಲ್ ಗಿಲಾನ್]] - ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನ ಸದಸ್ಯ (1992–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) *[[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹೆಚ್ ಎಂಟಲಾಮಿ]] - ಕೆನ್ಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಅಥಾರಿಟಿಯ CEO (2002–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) *[[ಜಾನ್ ಹೊವೆಲ್]] - ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನ ಸದಸ್ಯರು (2008–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) *[[ಹ್ಯೂಗೋ ಸ್ಕಿಲ್ಟ್ಝ್]] - ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಸೆನೇಟರ್ (1992–1995) *[[ಜೆಫ್ ಮ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್]] - ವರ್ಜೀನಿಯಾ ರಾಜ್ಯ ಸೆನೇಟ್ ನ ಸದಸ್ಯರು (2010–ಈಗಿನವರೆಗೆ) ===ಇತರೆ=== *[[ಕಿಂಬರ್ಲಿ ಕ್ಲಾರಿಸ್ ಐಕೆನ್]] - [[ಮಿಸ್ ಅಮೆರಿಕ]] 1994 *[[ಜೆನೇವೀಯ್ವೆ ಬ್ರಾಮೆ]] - ಲೇಖಕ *[[ಜೆಫ್ ಮಾಸ್]] (ಜನನ c. 1975) [[DEF CON]]ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಹ್ಯಾಟ್]] ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಾಂಪೆರೆನ್ಸ್ ಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಹಾಗೂ [[ಹೋಂ ಎಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ನ ಸದಸ್ಯರು. ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.ey.com ಅರ್ನ್ಸ್ಡ್ & ಯಂಗ್ ಜಾಗತಿಕ ಜಾಲತಾಣ] {{Big4}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌‌ ಮೂಲದ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1927ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೆಕ್ಕಶೋಧಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಲೆಕ್ಕಶೋಧಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] eswk42tbu2y4xrm4uhe2ayhagrecnhf 0 24281 1375229 1336355 2026-06-18T01:41:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375229 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Soyuz rocket ASTP.jpg|thumb|right|ಬೈಕೊನುರ್ ತಾಣ ೧/೫ ನಲ್ಲಿರುವ ಸೊಯುಜ್-ಯು.]] [[ಚಿತ್ರ:Apollo 15 launch.ogv|right|ಅಪೊಲೊ 15 ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ವಿ ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣೆ:ಟಿ-೩೦ ರಿಂದ ಟಿ+೪೦ರ ವರೆಗಿನ ಮಾಪನ.]] '''ರಾಕೆಟ್''' ಅಥವಾ '''ಆಕಾಶ ಬಾಣ''' ಎಂದರೆ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ನಿಂದ ನೋದನ ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವ [[ಕ್ಷಿಪಣಿ]], ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಾಹನ ಅಥವಾ [[ವಿಮಾನ]] ಅಥವಾ ಇತರ [[ವಾಹನ]]. ಎಲ್ಲ ಆಕಾಶ ಬಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಷ್ಕಾಸವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಮೊದಲು ರಾಕೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲಾದ ನೋದಕಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="RPE7">{{harvnb|Sutton|2001}} ಚಾಪ್ಟರ್ ೧</ref> ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳು ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ನಿಷ್ಕಾಸವನ್ನು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುವ ಮೂಲಕ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳು ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನೂಕುತ್ತವೆ. ಸೇನಾ ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜನಾ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ೧೩ ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಇದ್ದವೆಂದು ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ.<ref name="NASAEARLY">{{harvnb|MSFC History Office}} "ರಾಕೆಟ್ಸ್ ಇನ್ ಎನ್ಸಿಯಂಟ್ ಟೈಮ್ಸ್ in Ancient Times (೧೦೦ B.C. ಯಿಂದ ೧೭ ನೆಯ ಶತಮಾನ )"</ref> ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಅಂತರಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ವಿಜ್ಞಾನವು ಅಂತರಿಕ್ಷ ಯುಗವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಯಿತು, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ. ಸುಡುಮದ್ದುಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ನಿಷ್ಕಾಸನ ಆಸನಗಳು, [[ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ|ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ]] ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳು, ಮಾನವನ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಹಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಬಳಕೆಗೆ ಇವುಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥವಾದರೂ, ಇವು ಬಹಳ ಹಗುರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದು ಅತ್ಯಧಿಕ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ದಕ್ಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ರಾಕೆಟ್‍ನ ಬಗೆಯಾಗಿವೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್ ನೋದಕದ ದಹನದಿಂದ ತಮ್ಮ ನಿಷ್ಕಾಸವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯುಳ್ಳ ವಿನ್ಯಾಸ, ಪರೀಕ್ಷೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯು ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. == ಆಕಾಶ ಬಾಣಗಳ ಇತಿಹಾಸ == === ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ === ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ನೇರವಾಗಿ ಎಲ್ಲೂ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ|ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳೆನಿಸಿರುವ]] [[ರಾಮಾಯಣ]], [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ]] ಇದರ ಪೂರ್ವಜ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾದ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇದೆ. ಅಗ್ನ್ಯಸ್ತ್ರ, ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ, ವಾಯವ್ಯಾಸ್ತ್ರ, ನಾಗಾಸ್ತ್ರ - ಮುಂತಾದ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದ ಸಮರಸಾಧನಗಳೇ. ಈ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ನೂಕುಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಎಂದರೆ [[ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣ|ಬಿಲ್ಲು]] ಅಥವಾ ಧನುಸ್ಸು ಎಂಬ ಸಾಧನ. ಈ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಉಪಜ್ಞೆ, ಪ್ರಯೋಗವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ಪುರಾಣಕಾಲೀನ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ಕಲ್ಪನೆ ಇದ್ದೀತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಗುರಿಯತ್ತ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಿದಾಗ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂಥ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಪುಂಗವರು ಅಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಅವುಗಳ ಯಾಂತ್ರಿಕಾಂಶ ಮತು ತಾಂತ್ರಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಸ್ಪಷ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶಬಾಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಶತ್ರುವಿನ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗಿತೆಂಬ ವಿಷಯ ಕಾಲಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಹೋಗಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಮನುಷ್ಯ ಬೆಂಕಿ ಚೆಂಡುಗಳ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಲಿತಕೂಡಲೆ ಅವನ್ನು ಶತ್ರುವಿನ ಮೇಲೆ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ಕಲಿತಿರಬೇಕು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಮೊದಲು ಮನುಷ್ಯನ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗೆ ಬಂದು ಯಾವ ನಾಜೂಕೂ ಇಲ್ಲದ ಅಕಾಶಬಾಣ ಇದು. ಕ್ರಿ.ಶ. 4 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸಿನ ದೊರೆ ಸಿಕಂದರ್ ([[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮಹಾಶಯ]]) ಭಾರತದ ವಾಯುವ್ಯ ಸರಹದ್ದಿನ ಮೂಲಕ ಬಂದು ಪಂಜಾಬಿನ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಯೋಧರು ಶತ್ರುಸೈನ್ಯ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳ ಮಳೆಗರೆದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Chinese_rocket.png|thumb|right|ಮುಂಚಿನ ಚೀನಿ ರಾಕೆಟ್.]] ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕಗಳನ್ನು ಮುನ್ನೂಕಲು ಕಪ್ಪು ಪುಡಿಯ (ಕೋವಿಮದ್ದು) ಲಭ್ಯತೆಯು ಮೊದಲ ಘನ ರಾಕೆಟ್‍ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಚೀನಿ ತಾವೊವಾದಿ ರಸವಾದಿಗಳು ಸಿದ್ಧರಸವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಪ್ಪುಪುಡಿಯನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದರು; ಈ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಶೋಧನೆಯು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು, [[ಫಿರಂಗಿ|ಫಿರಂಗಿಗಳು]], ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಸುವ ಬೆಂಕಿ ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್‍ನಿಂದ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಂಕಿ ಬಾಣಗಳು.{{#tag:ref|"With its ninth century AD origins in China, the knowledge of gunpowder emerged from the search by alchemists for the secrets of life, to filter through the channels of Middle Eastern culture, and take root in Europe with consequences that form the context of the studies in this volume."<ref>{{Harvnb|Buchanan|2006|p=2}}</ref>|group=nb}}{{#tag:ref|"Without doubt it was in the previous century, around +850, that the early alchemical experiments on the constituents of gunpowder, with its self-contained oxygen, reached their climax in the appearance of the mixture itself."<ref>{{Harvnb|Needham|1986|p=7}}</ref>|group=nb}} ಕೋವಿಮದ್ದಿನ ಶೋಧನೆಯು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಶತಮಾನಗಳ ರಸವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಯೋಗ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="chase">{{Harvnb|Chase|2003|pp=31–32}}</ref> ನಿಖರವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಮೊದಲ ಹಾರಾಟಗಳು ಯಾವಾಗ ನಡೆದವು ಎಂಬುದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಸುಡುಮದ್ದುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಕಟಣವೆಂದರೆ ೨ ವೊಪಿಸ್ಕಸ್, ಕಾರಸ್, ನುಮೆರಿನಸ್ ಎಟ್ ಕಾರಿನಸ್ ಅ. xix.ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಾರಿನುಸ್ (೨೮೪-೨೮೬) ನನ್ನು, ನಂತರ ಡೈಯೊಕ್ಲೆಶಿಯನ್‍ನನ್ನು (೨೮೪-೨೮೬) ಮನರಂಜಿಸಲು ಸುಡುಮದ್ದುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮರದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್‍ನ ಮೊದಲ ದಾಖಲಿತ ಬಳಕೆಯೆಂದರೆ ಚೀನಿಯರಿಂದ ೧೨೩೨ ರಲ್ಲಿ ಕೈ ಫೆಂಗ್ ಫುನಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಆದದ್ದು. ಇದು ಒಂದು ಹಳೆಯ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಯು, "ಕೈ ಫೆಂಗ್ ಫುನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಂಗೋಲ್‍ರ (೧೨೩೨) ವಿರುದ್ಧದ ರಕ್ಷಣೆಯು ಫಿರಂಗಿಯ ಮೊದಲ ದಾಖಲಿತ ಬಳಕೆಯೇ?"<ref name="Martin">{{Citation |author= W. A. P. Martin | title=The Lore of Cathay or The Intellect of China |year=1901 |location=New York |publisher=Fleming H. Revell Company | page = 25}}</ref> ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, "ಚೌ ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ. ಪೂ. ೧೧೨೨-೨೫೫) ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಸುಡುಮದ್ದುಗಳು ಆರಂಭವಾದವು-- ಯಾವ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ (ಈಗ ಫಿರಂಗಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ) ಪಾ ಆವೊ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ<ref>ಮಾರ್ಟಿನ್ |p.೨೫</ref> ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಉಲ್ಲೇಖ ಕೊ ಚೆಹ ಚಿಂಗ್ ಯುವಾನ್ (ದ ಮಿರರ್ ಆಫ್ ರಿಸರ್ಚ್) ನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ತಾಂಗ್ ಫು ಎಂಬಾತ ಕಬ್ಬಿಣದ ಶಿರ ಇರುವ ಹೊಸ ಬಗೆಯ ರಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದನು.<ref>ಮಾರ್ಟಿನ್ |p.೨೬</ref> ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಅವು ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಾಗ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದವರೆಗೆ ಕೇಳಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಬೆಂಕಿಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು 'ಕಬ್ಬಿಣದ ಮಡಕೆಗಳ' ವರದಿಗಳಿದ್ದವು. ಇವು ೬೦೦ ಮೀಟರ್ ತ್ರಿಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು, ಷ್ರ್ಯಾಪ್‍ನೆಲ್‍‍ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref name="nasa" /> ದಾಳಿಕೋರರನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಲು ಕಬ್ಬಿಣದ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವುದು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಸೇನೆಗೆ ಒಂದು ದಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಬೆಂಕಿಬಾಣಗಳು ಸ್ಫೋಟಕಗಳು ಲಗತ್ತಿಸಿದ ಬಾಣಗಳಾಗಿದ್ದವು ಅಥವಾ ಕೋವಿಮದ್ದಿನಿಂದ ಚಿಮ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೊರಿಯಾದ ಹ್ವಾಚಾ.{{#tag:ref|（正大九年）其守城之具有火砲名「震天雷」者，铁罐盛药，以火点之，砲起火发，其声如雷，闻百里外，所爇围半亩之上，火点著甲铁皆透。（蒙古）大兵又为牛皮洞，直至城下，掘城为龛，间可容人，则城上不可奈何矣。人有献策者，以铁绳悬「震天雷」者，顺城而下，至掘处火发，人与牛皮皆碎迸无迹。又「飞火枪」，注药以火发之，辄前烧十余步，人亦不敢近。（蒙古）大兵惟畏此二物云。(Rough translation: Year [[1232]]: Among the weaponry at the defense city [[Kaifeng]] are the "thundercrash", which are made of iron pot, filled with drugs [[black powder]], that exploded after being lighted with fire, and made a noise like thunder. They could be heard from over ೧೦೦ [[li]], and could spread on more than a third of an [[acre]], moreover they could penetrate the armours and the iron. The [[Mongol]] soldiers employed a siege carriage cloaked with cowskin, advanced to the city below, then grubbed a niche on the city-wall, which could spare a man between. The [[Jin]] defenders atop did not know what to do, but they got an advice later. Thus, they dropped the pot with an iron string from the fortress, and the pot reached to the niche area and exploded, blowing men and carriage to pieces without trace. The defenders also have the "flying [[fire-lance]]", which they infused with [[black powder]] and ignited it. This lance flamed within a range of over ten paces on the front, and no one dared to approach it. It was said that the [[Mongol]] soldiers could only be deterred by these two devices.) <ref>History of Jin ch. ೧೧೩</ref>|group=nb}} ಕಡಿಮೆ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿ, ಅಂತರ್ದಹನ ರಾಕೆಟ್ ನೋದನವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಸಾಧನವೆಂದರೆ 'ಗ್ರೌಂಡ್ -ರಾಟ್ ' ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸುಡುಮದ್ದು. ೧೨೬೪ ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆಯಿದೆ. ಇದು ಅವರ ಪುತ್ರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಲಿಜಾಂಗ್ ತಮ್ಮ ಗೌರವಾರ್ಥ ನೀಡಿದ್ದ ಔತಣ ಕೂಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ-ಮಾತೆ ಕುಂಗ್ ಶೆಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಹೆದರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{harvnb|Crosby|2002|pp=100–103}}</ref> ನಂತರ, ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ''ಹುಲೊಂಗ್ ಜಿಂಗ್.'' ಇದನ್ನು ಚೀನಾದ ಫಿರಂಗಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಜಿಯಾವೊ ಯು ೧೪ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಪಠ್ಯವು ಮೊದಲ ಪರಿಚಿತ ಬಹುಹಂತದ ರಾಕೆಟ್‌‍ನ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. 'ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಒಂದು ಬೆಂಕಿಯುಗುಳುವ ಡ್ರಾಗನ್ ' (ಹುಯೊ ಲಾಂಗ್ ಚು ಶುಇ) ಯನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚೀನಾದ ನೌಕಾಪಡೆ ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Needham|1986|p=510}}</ref> === ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸರಣ === [[ಚಿತ್ರ:Genghis Khan.jpg|thumb|ಚೆಂಗೇಸ್ ಖಾನ್ ನ ಮಂಗೊಲಿಯನ್ ರು ಚೀನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸರಿಸಿದರು.]] ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಂಗೊಲಿಯನ್ನರಾದ [[ಜೆಂಘಿಸ್ ಖಾನ್|ಚೆಂಗೇಜ್ ಖಾನ್]] ಮತ್ತು ಒಗಡೆಯ ಖಾನ್ ರಶಿಯಾ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್‍ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಬಳಸಿದರು. ಇವರಿಂದ ಅದು ಯುರೋಪಿಯನ್‍ರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಮಂಗೊಲಿಯನ್‍ರು ಚೀನಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ರಾಕೆಟ್ ವಿಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞರನ್ನು ಮೊಂಗೋಲ್ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಳದ ಮೇಲೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 1241ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೋಹಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್‍ನಂತಹ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಂಗೊಲಿಯನ್‍ರು ಮಗ್ಯೆಯಾರ್ಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಿದ ವರದಿಗಳಿವೆ.<ref name="nasa">{{cite web|url=http://science.ksc.nasa.gov/history/rocket-history.txt|title=A brief history of rocketry|work=NASA Spacelink|accessdate=2006-08-19|archive-date=2006-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20060805203537/http://science.ksc.nasa.gov/history/rocket-history.txt|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ೧೫ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೂ ಪಸರಿಸಿತು. ಅವರು ಚಕ್ರಗಳುಳ್ಳ ಹ್ವಾಚಾಗಳಿಂದ ಸಿಂಗಿಜಿಯೊನ್ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಯುರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್‍ನ ಪ್ರಸಾರ [[ಆಟೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ|ಒಟ್ಟೊಮನ್‍ರ]] ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಯಿತು. ಅವರು ೧೪೫೩ ರಲ್ಲಿ ಕಾನ್‍ಸ್ಟಂಟಿನೋಪಲ್‍ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಇವನ್ನು ಬಳಸಿದರು; ಒಟ್ಟೊಮನ್‍ರು ಸ್ವತಃ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಮಂಗೊಲಿಯನ್‍ರ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. [[ನಾಸಾ]] ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೫೮ ರಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ದಾಳಿಕೋರರು ಬಾಗ್ದಾದ್‍ನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫ ರಂದು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು ಎಂದಿದೆ".<ref name="nasa"/> ೧೨೭೦ ಮತ್ತು ೧೨೮೦ ರ ನಡುವೆ ಹಸನ್ ಅಲ್ ರಮ್ಹಾ ಎಂಬಾತ ''ಅಲ್ -ಫ್ರುಸಿಯಾ ವಾ ಅಲ್ -ಮನ್ಸಿಬ್ ಅಲ್ -ಹರ್ಬಿಯಾ'' (''ದ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಾರ್ಸ್‌ಮನ್ಶಿಪ್ ಅಂಡ್ ಇಂಜಿನಿಯಸ್ ವಾರ್ ಡಿವೈಸಿಸ್'' ) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇದರಲ್ಲಿ ೧೦೭ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋವಿಮದ್ದಿನ ತಯಾರಿಕಾ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರ ಇದೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ೨೨ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದವು.<ref name="Gunpowder">{{harvnb|Hassan|a}}</ref> ಅಹ್ಮದ್ ವೈ ಹಸನ್ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ -ರಮ್ಹಾರ ತಯಾರಿಕಾ ವಿಧಾನಗಳು ಆ ವೇಳೆ ಚೀನಿಯರು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಫೋಟಕವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Hassan-Chemical">{{harvnb|Hassan|b}}</ref> ''ರಾಕೆಟ್ '' ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು [[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್‌ನ]] ''ರೊಕ್ಕೆಟಾ ''ದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಮುರಾತೋರಿ ಎಂಬ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಸೃಜಕ ೧೩೭೯ರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸಣ್ಣ ಪಟಾಕಿ.<ref name="vonbraunrocketry">{{harvnb|von Braun|Ordway|1966}}{{pn}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Conrad Kyeser's Bellifortis c 1405 fig 1.jpg|thumb|ಕೆಯೆಸರ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮಹಾಶಯನ ದಂತಕಥೆಯಿಂದ ಅತಿ ಮೋಹಗೊಂಡಿದ್ದ:ಇಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಒಂದು ರಾಕೆಟ್ ಹಿಡಿದದ್ದು ಇದರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ.]] ಕೊನ್ರಾಡ್ ಕೆಯೆಸರ್ ಎಂಬಾತ ೧೪೦೫ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೇನಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥವಾದ ಬೆಲ್ಲಿಫೊರ್ಟೀಸ್‍ನಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದನು.<ref>"ರಾಕೆಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮಿಸೈಲ್ಸ್: ದಿ ಲೈಫ್ ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ಎ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ", ಎ. ಬೌಡುವಿನ್ ವ್ಯಾನ್ ರೈಪರ್,p.೧೦</ref> ೧೫೨೯ ಮತ್ತು ೧೫೫೬ ರ ನಡುವೆ ಕೊನ್ರಾಡ್ ಹಾಸ್ ಎಂಬಾತ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಡುಮದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಲಾಯಿತು, ಸಿಬಿಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ (ಸಿಬಿಯು ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ''ವೆರಿಯಾ II ೩೭೪'' ). ಆತನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಬಹುಹಂತದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಚಲನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ದ್ರವ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಭಿನ್ನ ಇಂಧನ ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಕುರಿತ ವಿವರಣೆ ಇದೆ. ಆತ ಡೆಲ್ಟಾ ಆಕಾರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಟೆ-ಆಕಾರದ ಸೂಸುಬಾಯಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ.<ref>[http://www.sibiweb.de/vip/haas/ ಕೊನಾರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಸ್ ರಾಕೆಟೆನ್ ಪಾಯನಿರ್ ಇನ್ ಸೆಬೆನ್ ಬರ್ಗನ್ (ಜರ್ಮನ್)]</ref> ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪೋಲಿಶ್-ಲಿಥುಯೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕುಲೀನನಾದ ಕಾಜಿಮಿರೆಜ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಸಿಮೆನಿವಿಕಿಜ್‍ರ ಕೃತಿಯಾದ "''ಆರ್ಟಿಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಆರ್ಟಿಲರೆ ಪಾರ್ಸ್ ಪ್ರೈಮಾ'' "("ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟಿಲ್ಲರಿ, ಮೊದಲ ಭಾಗ", "ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟಿಲ್ಲರಿ" ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಅನ್ನು [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮೂಲಭೂತ ಫಿರಂಗಿ ಕೈಪಿಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="Nowak182">{{harvnb|Nowak|1969|p=182}}</ref> ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್|ಆಮ್‍ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್]] ನಲ್ಲಿ ೧೬೫೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ೧೬೫೧ ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೆಂಚ್|ಫ್ರೆಂಚ್‌ಗೆ]] ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು, ೧೬೭೬ ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್|ಜರ್ಮನ್‌ಗೆ]], ೧೭೨೦ ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಹಾಗೂ ಡಚ್‌ಗೆ, ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಶ್ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು, ಬೆಂಕಿಚೆಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬಾಣಬಿರುಸಿನ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಇದು (ಸೇನಾ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಎರಡಕ್ಕೂ) ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಒಳವ್ಯಾಸ, ನಿರ್ಮಾಣ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುಹಂತದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು, ರಾಕೆಟ್‌ನ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಮತ್ತು (ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸಳಿಗಳ ಬದಲಾಗಿ) ಡೆಲ್ಟರೆಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರೀಕಾರಕಗಳುಳ್ಳ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಿದೆ. === ಭಾರತದಲ್ಲಿ === 1399 ರಲ್ಲಿ ಮೂರಲಂಗ ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನರ]] ನಡುವೆ ನಡೆದ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಸೇನೆ ಅಗ್ನಿ ಕುಂಡಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಿತೆಂಬ ವಿಚಾರ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಮೊಗಲ್ ಪಕ್ರವರ್ತಿ [[ಅಕ್ಬರ್|ಅಕ್ಬರನ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ತೋಪುಗಳ ಬಳಕೆ ಇದ್ದಿತೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ತೋಫನ್ನು ಉಡಾಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುನ್ನುಗುವ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ಚದರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಭೇದ್ಯ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ರಾಕೆಟ್ಟಿನೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದ ವಿಚಾರ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.  [[ತಾಳೀಕೋಟೆಯ ಯುದ್ಧ|ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] (1565) ವಿಜಯನಗರದ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿನ]] ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ (1572) ಅಕ್ಬರನ ಸೈನ್ಯ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ  ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ.  [[ಔರಂಗಜೇಬ್|ಔರಂಗಜೇ಼ಬನ]] ಸೈನ್ಯ [[ಬೀದರ್ ಕೋಟೆ|ಬೀದರಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನೂ]] ಮುತ್ತಿ (1657) ತೋಫಿನ ಮಳೆಗೆರೆದಾಗ ಮದ್ದು ಗುಂಡುಗಳ ಉಗ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ತಗುಲಿ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆಲ್ಲ ಬೆಂಕಿಪ್ರಮಾದ ಕಾಣಸಿಕೊಂಡಿತಂತೆ. ದೋಗಾಚಿಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೊಗಲ ರಾಜಕುಮಾರ ಶಾಹಶೂಜಾನ ಪ್ರಮುಖನೌಕೆ ಘುರಬದ ಪತನಕ್ಕೆ ರಾಜನಿಷ್ಠ ಸೇನೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ನೌಕಾರಾಕೆಟ್ಟುಗಳೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಗುಂಡಿನ ಮದ್ದನ್ನು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಉಪಜ್ಞಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಕಾಶ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ತನಕವೂ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆ ನಿಂತೇ ಹೋಗಿತ್ತು. ಆ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಡಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದುಕೊಂಡೇ ದೂರದ ದಡಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಅಕಾಶಬಾಣಗಳು, ನೌಕಾಫಿರಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಘುಫಿರಂಗಿಗಳು ಯುದ್ಧೋಪಕರಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. === ಲೋಹದ-ಉರುಳೆಯುಳ್ಳ ರಾಕೆಟ್ ಫಿರಂಗಿ === 18 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ತೋಫೀನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಕರತಲಾಮಲಕವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಸಿಡಿಮದ್ದಿನ ಗುಡುಗಿನ ಮೊಳಗು ಯುರೋಪಿನವರೆಗೂ ಮೊಳಗಿತ್ತಂತೆ. 1750 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ  ನವಾಬನೊಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚದ ದಳಪತಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರಾಟ್‌ಸಿಯನ ಸೈನ್ಯ ಉರಿಗುಂಡುಗಳ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಬೆಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದನಂತೆ,  1790 ರಲ್ಲಿ ಕೋರಮಂಡಲ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನನಿಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಜನರಲ್ ಕಾರ್ನ್ವಾಲೀಸನಿಗೂ  ಯುದ್ಧ ನಡದು  ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನನ ಸೈನ್ಯ ಅಂಗ್ಲರ ಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಕೆಟ್ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿತೆಂದು ಕರ್ನಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಿಲ್ಕನ ನರದಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.  1791 ರ ಬೆಂಗಳೂರು ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ  ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನನ ರಾಕೆಟ್ ಪ್ರಹಾರಗಳು ಅಂಗ್ಲರನ್ನು ದಿಕ್ಕೆಡಿಸಿದ್ದವಂತೆ.  1797 ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪುವಿನ ರಾಕೆಟ್ಟುಗಳು ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿದ್ದುವು. ೧೭೯೨ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಕಬ್ಬಿಣ|ಕಬ್ಬಿಣ ಕವಚದ]] ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜರಾದ [[ಹೈದರ್ ಅಲಿ]] ಮತ್ತು ಆತನ ಪುತ್ರ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಬಳಸಿದರು ([[ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ]] ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ). ಟಿಪ್ಪುವಿನ ರಾಕೆಟ್ಟು 3.8 ಸೆಂಮೀ ವ್ಯಾಸವುಳ್ಳದ್ದೂ 20.5 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದದ್ದೂ ಅದ ಒಂದು ನಳಿಕೆ. ಅದರಲ್ಲಿ [[ಗಂಧಕ]], [[ಇದ್ದಿಲು]] ಹಾಗೂ [[ಪೆಟ್ಲುಪ್ಪು|ಪೆಟ್ಲುಪ್ಪುಗಳ]] (ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ನೈಟ್ರೇಟ್) ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ತುಂಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಗ್ನಿಸ್ಪರ್ಶವಾದೊಡನೆಯೇ ಅದು ಸುಯ್ ಎಂದು ಮೇಲೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಬೆಂಕಿಯ ಮಳೆಗರೆಯುತ್ತ  ಶತ್ರುಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಶರು ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದ [[ಮೈಸೂರು]] ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಬ್ರಿಟಿಶರು ನೋಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದದ್ದಾಗಿದ್ದವು ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ನೋದಕವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಕಬ್ಬಿಣದ ನಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದವು; ಇದು ಕ್ಷಿಪಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೋದಕ ಬಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು (ಸುಮಾರು ಎರಡು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿ). ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆಂಗ್ಲೊ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಮೈಸೂರಿನ ಕಬ್ಬಿಣದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಕೆಟ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಇದರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೀವ್ ರಾಕೆಟನ್ನು ಅವರು ಮುಂದಿನ ನೆಪೊಲಿಯೋನಿಕ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವೇ ಬಳಸಿದರು.<ref>ರೊದ್ದಮ್ ನರಸಿಂಹ (೧೯೮೫). [http://nal-ir.nal.res.in/secure/00002382/01/tr_pd_du_8503_R66305.pdf ರಾಕೆಟ್ಸ್ ಇನ್ ಮೈಸೂರ್ ಅಂಡ್ ಬ್ರಿಟೇನ್, 1750-1850 A.D.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನ್ಯಾಶನಲ್ ಏರೊನಾಟಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ ರಾಟರಿ ಅಂಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್.</ref> ಸ್ಟೀಫನ್ ಆಲಿವರ್ ಫಾಟ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಎಫ್.ಗಿಲ್ಮಾರ್ಟಿನ್ ಜೂ. ಅವರು ''ಎನ್‍ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' (೨೦೦೮) ದಲ್ಲಿ: "ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜನಾದ ಹೈದರ ಅಲಿಯು ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು; ಇದರಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಉರುಳೆಗಳಲ್ಲಿ ದಹನ ಪುಡಿಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವನು ಬಳಸಿದ ಬಡಿದ ಮೆತು ಕಬ್ಬಿಣ ನಾಜೂಕಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಕಪ್ಪು ಪುಡಿಯ ಧಾರಕದ ಸ್ಫೋಟಕ ಬಲ ಮುಂಚಿನ ಕಾಗದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಂತರಿಕ ಒತ್ತಡ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೋದಕ ಧಾರೆಯ ನೋದನ ಬಲ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಚರ್ಮದ ಚಾಟಿಗಳಿಂದ ರಾಕೆಟ್ ಕಾಯವನ್ನು ಉದ್ದನೆಯ ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಬಹುಶಃ ಮೈಲೊಂದರ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕಾಂಶದಷ್ಟಿತ್ತು (ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು). ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಈ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ನಿಖರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ರಾಶಿ ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸಿಡಿಸಿದಾಗ ಚೆದರಿಕೆ ದೋಷ ಅಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಶ್ವಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಗಟ್ಟಿ ಒಣ ನೆಲದುದ್ದಕ್ಕೆ ಸವರಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೈದರ್ ಅಲಿಯ ಪುತ್ರ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ]] ರಾಕೆಟ್ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು. ರಾಕೆಟ್ ಪಡೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ೧,೨೦೦ ರಿಂದ ೫,೦೦೦ ದ ಸೈನ್ಯದಳದವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದನು. [[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ|ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ]] ೧೭೯೨ ಮತ್ತು ೧೭೯೯ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶರ ವಿರುದ್ಧ ಇವುಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="r&ms">''[[ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ]] '' (೨೦೦೮), "ರಾಕೆಟ್ ಅಂಡ್ ಮಿಸೈಲ್ "</ref> === ಮುಂಚಿನ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ನಿಖರತೆ === [[ಚಿತ್ರ:Congreve rockets.gif|thumb|ದ ಕಾಂಗ್ರೀವ್ ರಾಕೆಟ್]] ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿನ ವುಲ್ವಿಚ್‍ನ ರಾಜ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರದ ನಿಯಂತ್ರಕನ ಮಗನಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಮ್ ಕಾಂಗ್ರೀವ್ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದನು. ೧೮೦೧ ರಿಂದ, ಕಾಂಗ್ರೀವ್ ಮೈಸೂರಿನ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹುರುಪಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ.<ref name="congreve">{{harvnb|Stephen|1887}} [https://archive.org/stream/dictionarynatio36stepgoog#page/n21/mode/1up p. 9]</ref> ಕಾಂಗ್ರೀವ್ ಹೊಸ ನೋದಕ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಶಂಖಾಕೃತಿಯ ಮೂತಿಯುಳ್ಳ ಶಕ್ತಿಯುತ ಕಬ್ಬಿಣದ ನಳಿಕೆಯಿರುವ ರಾಕೆಟ್ ಮೋಟಾರೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು. ಈ ಮುಂಚಿನ ಕಾಂಗ್ರೀವ್ ರಾಕೆಟ್ ೩೨ ಪೌಂಡಗಳಷ್ಟು ಭಾರ ಇತ್ತು (ಅಂದರೆ ೧೪.೫ ಕಿಲೊಗ್ರಾಮ್). ರಾಜ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಘನ ಇಂಧನ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ೧೮೦೫ ರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ನೆಪೊಲಿಯೋನಿಕ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೮೧೨ ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ರಾಕೆಟ್ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಂಗ್ರೀವ್ ಮೂರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.<ref>{{harvnb|Van Riper|2004}}{{pn}}</ref> ಅಲ್ಲಿಂದ, ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಸೇನಾ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಬಳಕೆ ಹರಡಿತು. ೧೮೧೪ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ''ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಕದನ'' ದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ನೌಕೆ ಎಚ್‍ಎಂಎಸ್ ''ಎರೆಬಸ್ ''ಮೂಲಕ ಮೆಕ್‍ಹೆನ್ರಿ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾರಿಸಲಾದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು (ದ ಸ್ಟಾರ್ -ಸ್ಪ್ಯಾಂಗಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಕೀ ವರ್ಣಿಸಿದ) ''ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ಕೆಂಪು ಝಳಪಿನ'' ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.nps.gov/history/history/online_books/hh/5/hh5l.htm ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಕೆಟ್ಸ್] ಎಟ್ ದಿ US ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್, ಫೊರ್ಟ್ ಮೆಕೆನ್ರಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮೊನುಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಶ್ರೈನ್. ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೮.</ref> ವಾಟರ್ಲೂ ಕದನದಲ್ಲಿಯೂ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.napoleonic-literature.com/Articles/Rockets/History_of_Rockets.htm ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ರಾಕೆಟ್ - 1804 ದಿಂದ 1815] ಬೈ[[ಗರೆಥ್ ಗ್ಲೊವರ್]]</ref> ಮುಂಚಿನ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಬಹಳ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ತಿರುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸದೇ ಅಥವಾ ನೋದಕ ಬಲದ ಯಾವುದೇ ಜಿಂಬಲಿಂಗ್ ಇಲ್ಲದೇ, ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಉದ್ದೇಶಿತ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿತ್ತು. ಮುಂಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಾಂಗ್ರೀವ್ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ (ಆಧುನಿಕ ಬಾಟಲಿ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳಂತೆಯೇ) ರಾಕೆಟ್‍ನ ತುದಿಗೆ ಉದ್ದನೆಯ ಕೋಲನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="congreve" /> ಕಾಂಗ್ರೀವ್ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದೆಂದರೆ ೩೨ ಪೌಂಡ್‍ಗಳ (೧೪.೫ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ) ಕ್ಯಾರ್ಕಾಸ್. ಇದು ೧೫ ಅಡಿಯ (೪.೬ ಮೀಟರ್ ) ಕೋಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮೂಲತಃ ಈ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು; ಆದರೆ ನಂತರ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಇವುಗಳನ್ನು ರಾಕೆಟ್‌ನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ರಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಪೈಪ್‍ನ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಚಿಮ್ಮಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಲಿಯಮ್ ಹೇಲ್<ref name="SMITH">{{harvnb|Space History Division|1999}}</ref> ಎಂಬಾತ ೧೮೪೪ ರಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದಾಗ ನಿಖರತಾ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ನೋದನ ಬಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೂಚಿತವಾಗಿ, ರಾಕೆಟ್ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣದ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತಲೂ ಬುಲೆಟ್‍ನಂತೆ ಸುತ್ತುತ್ತಿತ್ತು. ಹೇಲ್‍ನ ಸುಧಾರಣೆಯು ರಾಕೆಟ್ ಕೋಲಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿತು. ವಾಯು ಪ್ರತಿರೋಧ ಕಡಿಮೆಯಾದ್ದರಿಂದ ರಾಕೆಟ್ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ದೂರ ಚಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. === ಅಂತರಗ್ರಹ ರಾಕೆಟ್ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು === ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅಂತರಗ್ರಹ ಪ್ರಯಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಬಿರುಸಿನಿಂದ ಸಾಗಿದವು. ಇವು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜೂಲ್ಸ್ ವೆರ್ನೆ ಮತ್ತು [[ಎಚ್. ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್]]‌ರಂತಹ ಬರಹಗಾರರ ಕಲ್ಪನಾ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದವು. ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯಮಾಡುವಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್‍ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ೧೯೦೩ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲಾ ಗಣಿತ ಶಿಕ್ಷಕನಾದ ಕಾನ್‍ಸ್ಟಂಟೀನ್ ಸಿಯೋಲ್‍ಕಾವ್‍ಸ್ಕಿ (೧೮೫೭-೧೯೩೫) ಎಂಬಾತ ''Исследование мировых пространств реактивными приборами'' <ref name="epizodsspace.testpilot.ru">{{Cite web |url=http://epizodsspace.testpilot.ru/bibl/dorev-knigi/ciolkovskiy/issl-03st.html |title=Tsiolkovsky's Исследование мировых пространств реактивными приборами - ''ದಿ ಎಕ್ಸಪ್ಲೊರೇಶನ್ ಆಫ್ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಬೈ ಮೀನ್ಸ್ ಆಫ್ ರಿಅಕ್ಸನ್ ಡಿವೈಸಿಸ್'' (ರಶಿಯನ್ ಪೇಪರ್) |access-date=2010-08-13 |archive-date=2008-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081222062640/http://epizodsspace.testpilot.ru/bibl/dorev-knigi/ciolkovskiy/issl-03st.html |url-status=dead }}</ref> (''ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೊರೇಶನ್ ಆಫ್ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಬೈ ಮೀನ್ಸ್ ಆಫ್ ರಿಆಕ್ಸನ್ ಡಿವೈಸಿಸ್'' ) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಇದು ಅಂತರಿಕ್ಷ ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಗಂಭೀರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗ್ರಂಥವಾಗಿತ್ತು.<ref name="epizodsspace.testpilot.ru" /> ರಾಕೆಟ್ ನೋದನವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಸಿಯೋಲ್‍ಕಾವ್‍ಸ್ಕಿ ರಾಕೆಟ್ ಸಮೀಕರಣಕ್ಕೆ ಇವನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಇವನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ (ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆಯೇ ಶೋಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು).<ref>{{harvnb|Johnson|1995|pp=499–521}}</ref> ನೋದಕವಾಗಿ ದ್ರವರೂಪದ ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಇವನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗವನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಿದನು. ಈತನ ಕೃತಿಯು ಸೊವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹೊರಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೇಶದೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ, ಪ್ರಯೋಗ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆಫ್ ಇಂಟರ್ ಪ್ಲ್ಯಾನೇಟರಿ ಟ್ರಾವೆಲ್‍ನ ರಚನೆಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ರಾಬರ್ಟ್ ಎಸ್ನಾಲ್ಟ್ -ಪೆಲ್ಟ್ರಿ ಎಂಬಾತ ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಅಂತರಗ್ರಹ ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.<ref>{{harvnb|Esnault-Pelterie|1913}}</ref> ಅವನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಿಯೋಲ್‍ಕಾವ್‍ಸ್ಕಿಯ ರಾಕೆಟ್ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ನಿಷ್ಪತ್ತಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಸುತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಗಣನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಜೊತೆಗೆ ಆತ ಜೆಟ್ ಸವಾರಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲು ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ (ಅಂದರೆ ರೇಡಿಯಂ) ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದನು. [[ಚಿತ್ರ:Dr. Robert H. Goddard - GPN-2002-000131.jpg|thumb|right|ರಾಬರ್ಟ್ ಗೊಡಾರ್ಡ್]] ಮುಂಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಚ್. ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್‌ರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದಿದ್ದ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೊಡಾರ್ಡ್ ಎಂಬಾತ ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಗಂಭೀರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಘನ-ಇಂಧನದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಮೂರು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ತಾಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ನೋದಕ ಧಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಇಂಧನವನ್ನು ಸಣ್ಣ ದಹನ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉರಿಸಬೇಕು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡೆ ಲವಾಲ್ ಸೂಸುಬಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗವನ್ನು (ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ) ಬಹಳವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು (ಅಂದರೆ ಶಬ್ದದ ವೇಗವನ್ನು ಮೀರಿ). ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಆತ ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದನು.<ref>{{Cite web |url=http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=1,102,653.PN.&OS=PN/1,102,653&RS=PN/1,102,653 |title=US ಪೇಟೆಂಟ್ 1,102,653 |access-date=2023-05-02 |archive-date=2017-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728194627/http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=1,102,653.PN.&OS=PN/1,102,653&RS=PN/1,102,653 |url-status=dead }}</ref> ಅವನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್ ಹಾರಾಟದ ಗಣಿತವನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ. ಗೊಡಾರ್ಡ್ ಈ ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ''ಎ ಮೆಥೆಡ್ ಆಫ್ ರೀಚಿಂಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಆಲ್ಟಿಟ್ಯುಡ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref>{{harvnb|Goddard|1919}}</ref> ಈ ಕೃತಿಯು ಘನ-ಇಂಧನ ರಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಂಸೆ ಮತ್ತು ಟೀಕೆ ಎರಡೂ ದೊರೆತವು. ಒಂದು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನ ಸಂಪಾದಕೀಯವು ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು: {{cquote|That Professor Goddard, with his 'chair' in Clark College and the countenancing of the Smithsonian Institution, does not know the relation of action to reaction, and of the need to have something better than a vacuum against which to react -- to say that would be absurd. Of course he only seems to lack the knowledge ladled out daily in high schools.|||New York Times, 13 January 1920<ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=Topics of the Times |url=http://it.is.rice.edu/~rickr/goddard.editorial.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209230323/http://it.is.rice.edu/~rickr/goddard.editorial.html |archivedate=2008-02-09 |publisher=New York Times |date=January 13, 1920 |accessdate=2007-06-21 }}</ref>}} ಹೆರ್ಮನ್ ಒಬರ್ಥ್ (೧೮೯೪–೧೯೮೯) ಎಂಬಾತ ೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ ''ಡೈ ರಾಕೆಟೆ ಜು ಡೆನ್ ಪ್ಲಾನೆಟೊರಾಮನ್'' ("ದ ರಾಕೆಟ್ ಇಂಟು ಪ್ಲಾನೇಟರಿ ಸ್ಪೇಸ್") ಎಂಬ ತನ್ನ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು (ಮ್ಯೂನಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ) ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.<ref name="ianzer">ಜುರ್ಗೆನ್ ಹೆಂಜ್ ಇಂಜರ್ Heinz Ianzer, [http://www.aspera.ro/dl/oberth.pdf ''ಹರ್ಮನ್ ಒಬೆರ್ಥ, pǎrintele zborului cosmic'' ] ("ಹರ್ಮನ್ ಒಬೆರ್ಥ್, ಫಾದರ್ ಆಫ್ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಫ್ಲೈಟ್ ") (ಇನ್ ರೊಮನ್ ), pp. ೩, ೧೧, ೧೩, ೧೫.</ref> ಸಿಯೋಲ್‍ಕಾವ್‍ಸ್ಕಿ ಕೂಡ ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಬಹುಹಂತದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಬಗ್ಗೆ 'ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಟ್ರೇನ್ಸ್' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದ.<ref>[http://inventors.about.com/library/inventors/blrocketTsiolkovsky.htm ಕೊನ್ ಸ್ಟಂಟಿನ್ ತಿಸೊಲ್ಕೊವಸ್ಕಿ - ರಾಕೆಟ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ರಸಿಯಾ ]{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಆಧುನಿಕ ರಾಕೆಟ್ ವಿಜ್ಞಾನ === ==== ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ IIರ ಮೊದಲು ==== [[ಚಿತ್ರ:Goddard and Rocket.jpg|thumb|ರಾಬರ್ಟ್ ಗೊಡಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ದ್ರವ ಇಂಧನದ ರಾಕೆಟ್.]] ಒಂದು ದ್ರವ ಇಂಧನದ ರಾಕೆಟ್‌ ಇಂಜಿನ್‍ನ ದಹನ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಗೊಡಾರ್ಡ್ ಶಬ್ದಾತೀತ (ಡೆ ಲಾವಲ್) ಸೂಸುಬಾಯಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಆಧುನಿಕ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಉಗಮವಾಯಿತು. ಈ ಸೂಸುಬಾಯಿಗಳು ದಹನ ಕೋಶದಿಂದ ಬರುವ ಬಿಸಿ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತಂಪು, ಬಹಳವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಅನಿಲ ಧಾರೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನೋದನ ಬಲವನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಏರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್‍ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ೨% ರಿಂದ ೬೪% ಗೆ ಏರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{harvnb|Goddard|2002|pp=2,15}}</ref><ref>{{harvnb|Clary|2003|pp=44–45}}</ref> ರಾಬರ್ಟ್ ಗೊಡಾರ್ಡ್ ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ದ್ರವ-ಇಂಧನ ಚಾಲಿತ ರಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಔಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಡಾಯಿಸಿದ. ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ರಾಕೆಟ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. [[ಜರ್ಮನ್|ಜರ್ಮನ್‌]] ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ರವ ನೋದಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಇವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಮುಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದವು. ೧೯೨೭ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಕಾರು ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿ ಒಪೆಲ್ ರಾಕೆಟ್ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು (ಮಾರ್ಕ್ ವೆಲಿಯರ್ ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್ ನಿರ್ಮಾತೃವಾದ ಫ್ರೆಡ್ರಿಚ್ ವಿಲ್ಹೆಮ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ ಇವರೊಂದಿಗೆ).<ref>[http://www.daviddarling.info/encyclopedia/O/Opel-RAK.html ದಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ರಾಕೆಟ್ರಿ: ಒಪೆಲ್-RAK]</ref> ೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಿಜ್ ವೊನ್ ಒಪೆಲ್ ಒಪೆಲ್ -ರಾಕ್.೧ ಎಂಬ ರಾಕೆಟ್ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ರಸೆಲ್‍ಶೈಮ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಒಪೆಲ್ ರೇಸ್‍ವೇ ಮೇಲೆ ಓಡಿಸಿದ. ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ವೊನ್ ಒಪೆಲ್ ಫ್ರಾಂಕ್‍ಫರ್ಟ್-ರೆಬ್‍ಸ್ಟಾಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಒಪೆಲ್-ಸ್ಯಾಂಡರ್ ರಾಕ್-1 ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು. ಬಹುಶಃ ಇದು ಮೊದಲ ಮಾನವ-ಚಾಲಿತ ರಾಕೆಟ್-ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೨೭ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲೂ ಹವ್ಯಾಸಿ ರಾಕೆಟ್ ಇಂಜನಿಯರ್‌ಗಳ ಒಂದು ತಂಡವು ''ವೆರನ್ ಫರ್ ರಾಮ್ಸುಚಿಫ್ ಹಾರ್ಟ್'' (ಜರ್ಮನ್ ರಾಕೆಟ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅಥವಾ VfR) ನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ([[ಆಮ್ಲಜನಕ]] ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಸೊಲೀನ್ ಬಳಸಿ) ಒಂದು ದ್ರವ ನೋದಕ ರಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Verein_fur_Raumschiffahrt.html ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ರಾಕೆಟ್ರಿ: ವೆರೆನ್ ಫರ್ ಫಾಮ್ಸುಚಿಫ್ ಹರ್ಟ್ (VfR)]</ref> ರಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ೧೯೩೧ ರಿಂದ ೧೯೩೭ ರ ವರೆಗೆ ಲೆನಿನ್‍ಗ್ರ್ಯಾಡ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಸ್ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೆಲಸ ನಡೆಯಿತು. ಉತ್ತಮ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳನ್ನು ವೆಲೆಂಟಿನ್ ಗ್ಲುಷ್ಕೊರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವಕ ತಂಪಿಸುವಿಕೆ, ಜ್ವಲನಸಿದ್ಧ ನೋದಕ ಜ್ವಲನ ಮತ್ತು (ಸುತ್ತುಹಾಕುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ದ್ವಿನೋದಕ ಮಿಶ್ರಣ ಅಂತಃಕ್ಷೇಪಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಇಂಧನ ಅಂತಃಕ್ಷೇಪಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಆದರೆ ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್‍‍ನಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ವೇಳೆ ಗ್ಲುಶ್ಕೊ ಅವರ ಬಂಧನದಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯ ಮೊಟಕುಗೊಂಡಿತು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಈಗನ್ ಸ್ಯಾಂಗರ್ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸಿಲ್ಬರ್‌ವೊಗೆಲ್‍ನಂತಹ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಪ್ರತಿಕಕ್ಷಾ" ಬಾಂಬರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ರಾಕೆಟ್ ಚಾಲಿತ ಅಂತರಿಕ್ಷವಿಮಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.astronautix.com/data/saenger.pdf ಎ ರಾಕೆಟ್ ಡ್ರೈವ್ ಫಾರ್ ಲಾಂಗ್ ರೇಂಜ್ ಬಾಂಬರ್ಸ್ ಬೈ ಈ. ಸೆಂಗರ್ ಅಂಡ್ ಜೆ.ಬ್ರೆಡ್ ಆಗಸ್ಟ, 1944]</ref> ನವೆಂಬರ್ ೧೨, ೧೯೩೨ ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಂತರಗ್ರಹ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ರಾಕೆಟ್‍ನ್ನು (ಜರ್ಮನ್ ರಾಕೆಟ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು) ಸ್ಟಾಕ್ಟಾನ್ ಎನ್‍ಜೆಯ ಒಂದು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು.<ref>{{Citation | last1 = Winter| first1 = Frank H | last = van der Linden| first2 = Robert | title = Out of the Past | magazine = Aerospace America | date = November 2007 |pages=p39}}</ref> ೧೯೩೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ''ರೀಚ್‍ಸ್ವೇರ್'' (ಇದು ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ''ವೆಹರ್‌ಮ್ಯಾಚ್ ''ಎಂದು ಆಯಿತು) ರಾಕೆಟ್ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{harvnb|Zaloga|2003|p=3}}</ref> ಆದರೆ ವರ್ಸೇಲ್ಸ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ವಿಧಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ದೂರದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ದೂರದ [[ಫಿರಂಗಿ]] ಬಳಕೆಗೆ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೆಹೆರ್‌ಮ್ಯಾಚ್ VfR ತಂಡಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ನೀಡಿತು. ಆದರೆ ಆ ತಂಡದ ಗಮನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೇನಾ ನಾಯಕರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಆ ವೇಳೆಗೆ ರಾಕೆಟ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದ ಯುವಕ ವೆರ್ನರ್ ವೊನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ (ಇವನೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಾಜಿ VfR ಸದಸ್ಯರೂ ಸೇರಿದರು). [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]] ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯವರ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ದೂರವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>[http://www.russianspaceweb.com/a4.html ದಿ ವಿ V-2 ಚಲನಶೀಲ ಕ್ಷಿಪಣಿ ]</ref> ==== ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ==== [[ಚಿತ್ರ:V-2 Rocket On Meillerwagen.jpg|left|thumb|ಮೈಲರ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಜರ್ಮನ್ ವಿ-೨ ರಾಕೆಟ್.]] [[ಚಿತ್ರ:V-2 rocket diagram (with English labels).svg|thumb|right| ವಿ ೨ ರಾಕೆಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸ]] ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ, ವಿ-2 ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು {{convert|300|km|mi|abbr=on}} ರಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು {{convert|1000|kg|lb|abbr=on}} ಯಷ್ಟು ಸಿಡಿತಲೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಮಟೋಲ್ ಸ್ಪೋಟಕವನ್ನು ತುಂಬಿರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು {{convert|90|km|mi|abbr=on}} ನಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಲಂಬವಾಗಿ ಉಡಾಯಿಸಿದಾಗ {{convert|206|km|mi|abbr=on}} ನಷ್ಟು ಎತ್ತರವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವಾಹನವು ಬಹುತೇಕ ಆಧುನಿಕ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳಂತೆಯೇ ಇತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಟರ್ಬೊಪಂಪ್‍ಗಳು, ಜಡತ್ವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳಿದ್ದವು. ಸಾವಿರಾರು ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ ಮೇಲೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮೇಲೂ. ಅವುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಪರಮಾಣ್ವೇತರ ಸಿಡಿತಲೆ ಇದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಸೇನಾ ಗುರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಖರತೆ ಸಾಕಷ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ಉಡಾವಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮುಗಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ೨,೭೫೪ ಜನರು ಸತ್ತರಲ್ಲದೇ ೬,೫೨೩ ಜನರಿಗೆ ಗಾಯಗಳಾದವು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ವಿ-೨ ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೇಳೆ ೨೦,೦೦೦ ಗುಲಾಮ ಕೂಲಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಇದು ಯುದ್ಧದ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಗಣನೀಯವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ವಿ-೨ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಘಾತಕ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref name="Hunt">{{harvnb|Hunt|1991|pp=72–74}}</ref><ref name="Beon">{{harvnb|Béon|1997}}{{pn}}</ref> ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ವಿಮಾನಗಳ ಮೇಲೂ ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅಡ್ಡಡ್ಡಲಾದ ಹಾರಿಕೆಗೆ (JATO) ಅಥವಾ ಲಂಬ ಹಾರಿಕೆಗೆ ನೆರವಾಗಲು (ಬಚೆಮ್ ಬಾ 349 "ನ್ಯಾಟರ್") ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸಲು (ಮಿ 163,<ref name="ww2-planes">[http://www.world-war-2-planes.com/Messerschmitt-Me-163-Komet.html "ಮೆಸ್ಸರ್ ಸ್ಕಿಮಿಟ್ ಮಿ 163 ಕೊಮೆಟ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170609153525/http://www.world-war-2-planes.com/messerschmitt-me-163-komet.html |date=2017-06-09 }} ''ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ ೨ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ''. ೩೦ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೯ರಂದು ಪುನಃಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಇತ್ಯಾದಿ). ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯು ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತವಲ್ಲದ ಗಾಳಿಯಿಂದ-ಗಾಳಿಗೆ, ನೆಲದಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನೆಲದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಕೆಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾಗಿದ್ದವು. ಇವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸೊವಿಯತ್‍ನ ಕಟ್ಯುಶಾ ರಾಕೆಟ್‍ನಂತಹ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತವಲ್ಲದ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದವು. ==== ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ನಂತರ ==== [[ಚಿತ್ರ:Dornberger-Axter-von Braun.jpg|thumb|ಡೊರ್ನ್‌ಬರ್ಜರ್ ಮತ್ತು ವೊನ್ ಬ್ರೌನ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ]] ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಶಿಯನ್, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಸೇನಾ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಂಡಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹತೋಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದವು. ಜರ್ಮನ್ ರಾಕೆಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಪೀನೆಮುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದವು. ರಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‍ಗಳು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು, ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ಪಡೆಯಿತು. ಯುಎಸ್ ಬಹಳಷ್ಟು ಜರ್ಮನ್ ರಾಕೆಟ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಆಪರೇಶನ್ ಒವರ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಕರೆದುತಂದಿತು (ಇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು [[ನಾಜಿ ಪಕ್ಷ|ನಾಜಿ ಪಕ್ಷದ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ವೊನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸೇರಿದಂತೆ).<ref>[http://www.archives.gov/iwg/declassified-records/rg-330-defense-secretary/ ಜಾಯಿಂಟ್ ಇಂಟೆಲೆಜೆನ್ಸ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟಿವ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ. ][http://www.archives.gov/iwg/declassified-records/rg-330-defense-secretary/ U.S. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಆಡಳಿತ.]</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಬ್ರಿಟನ್]] ಮೇಲೆ ಮಳೆಗರೆಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಂಶೋಧನಾ ವಾಹನಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ವಿ-೨ ಅಮೆರಿಕದ ರೆಡ್‍ಸ್ಟೋನ್ ರಾಕೆಟ್ ಆಗಿ ವಿಕಸಿತವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಮುಂಚಿನ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{harvnb|von Braun|1963|pp=452–465}}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ವಾಯುಮಂಡಲದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ರೇಡಿಯೊ [[ಟೆಲಿಮಿಟ್ರಿ|ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ]]ಯಿಂದ ಅತಿ-ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಿಸಲು, [[ವಿಶ್ವಕಿರಣ|ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳನ್ನು]] ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು, ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು; ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಶಬ್ದದ ಪ್ರತಿಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಬೆಲ್ X-1 ಗೆ. ಇದು ಯುಎಸ್‍ನಲ್ಲಿ ವೊನ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಕೆಳಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಯುಎಸ್‍ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಭಾಗವಾದರು. [[ಚಿತ್ರ:Semyorka Rocket R7 by Sergei Korolyov in VDNH Ostankino RAF0540.jpg|left|thumb|ಆರ್-೭ ೮ಕೆ೭೨ "ವಾಸ್ಟಾಕ್"]] ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಸೆರ್ಜೈ ಕೊರೊಲೆವ್‍ರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref>[http://www.nmspacemuseum.org/halloffame/detail.php?id=15 ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್: ಸರ್ಗಿ ಕೊರೊಲೆವ್]</ref> ಜರ್ಮನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿ-೨ ವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿ ಆರ್-1, ಆರ್-2 ಮತ್ತು ಆರ್-5 ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲೆಕ್ಸಿ ಮಿಹೈಲೊವಿಚ್ ಇಸಾಯೆವ್‍ನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ, ಗ್ಲುಶ್ಕೊ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳ ಹೊಸ ಸರಣಿಯು ಮೊದಲ ICBM ಆದ ಆರ್-7 ನ ಆಧಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.energia.ru/english/energia/launchers/rocket-r7.html | title = Rocket R-7 | publisher = S.P.Korolev RSC Energia | access-date = 2010-08-13 | archive-date = 2020-03-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200330010716/http://www.energia.ru/english/energia/launchers/rocket-r7.html | url-status = dead }}</ref> ಆರ್-೭ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ೧ ನ್ನು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಾನವನಾದ ಯುರಿ ಗಾಗರಿನ್‍ರನ್ನು, ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹ ಅನ್ವೇಷಕಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ರಾಕೆಟ್ ಇಂದಿಗೂ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಘಟನೆಗಳು ಅತ್ಯುಚ್ಚ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು, ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಹರಿದು ಬಂತು. ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗಿರದ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ವಾತಾವರಣ ಮರುಪ್ರವೇಶ. ಒಂದು ಕಕ್ಷೀಯ ವಾಹನವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆವೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಚಲನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಉಲ್ಕಾಶಿಲೆಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಯುಎಸ್‍ನಲ್ಲಿ ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಕಮಿಟಿ ಫಾರ್ ಏರೊನಾಟಿಕ್ಸ್ (NACA) ನ ಎಚ್. ಜೂಲಿಯನ್ ಅಲನ್ ಮತು ಎ.ಜೆ ಎಗರ್ಸ್ ಜೂ. ಅವರು ಮೊಂಡಾದ ಆಕಾರವು (ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿರೋಧ) ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಉಷ್ಣ ಕವಚವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂತರ್ಬೋಧೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{harvnb|Hansen|1987}} [http://history.nasa.gov/SP-4305/ch12.htm ಚಾಪ್ಟರ್ 12.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190714121748/https://history.nasa.gov/SP-4305/ch12.htm |date=2019-07-14 }}</ref> ಈ ಬಗೆಯ ಆಕಾರದೊಂದಿಗೆ, ಸುಮಾರು ೯೯% ಶಕ್ತಿ ವಾಹನದ ಬದಲಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಕಕ್ಷೀಯ ವಾಹನಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪುನರ್ವಶವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Mk 2.jpg|thumb|left|ಎಮ್‍ಕೆ-2 ಮರುಪ್ರವೇಶ ವಾಹನದ (RV) ಪ್ರಯೋಗ ಮಾದರಿಯ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಮೊಂಡು ಕಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು.]]ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಲನ್ ಮತ್ತು ಎಗರ್ಸ್ ಅವರ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಸೇನಾ ರಹಸ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{harvnb|Allen|Eggers|1958}}</ref> ಮೊಂಡು ಕಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಇತರ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಕ್ಯಾಪ್ಸ್ಯೂಲ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಉಷ್ಣ ಕವಚ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. ಇದು ಭೂಮಿಯ ವಾಯುಮಂಡಲದೊಳಗೆ ದಹ್ಯ ಮರುಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಾರಾಗಿ ಬದುಕಲು ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಮಾಡಿತು. ==== ಶೀತಲ ಸಮರ ==== ಒಮ್ಮೆ ಉಡಾಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ರಾಕೆಟ್ ವಾಹನದ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲಾದ ಬೈಜಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅರಿವಾದಾಗ, ಆಧುನಿಕ ಖಂಡಾಂತರ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಾಗಿ (ICBMs) ಸೇನಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದಾದವು. ಈ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಆರ್-೭, ಅಟ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಟೈಟಾನ್‌‍ನಂತಹ ICBM/ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳು ಆಯ್ಕೆಯ ತಲುಪಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಾದವು. ಭಾಗಶಃ [[ಶೀತಲ ಸಮರ|ಶೀತಲ ಸಮರದಿಂದ]] ಉತ್ತೇಜಿತಗೊಂಡು ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ (ವೊಸ್ಟೊಕ್, ಸೋಯುಜ಼್, ಪ್ರೋಟಾನ್‌) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಉದಾ. ಎಕ್ಸ್ -15<ref>{{Cite web |url=http://history.nasa.gov/monograph18.pdf |title=(PDF) ''ಹೈಪರ್ ಸೊನಿಕ್ಸ್ ಬಿಫೊರ್ ದಿ ಶಟಲ್: ಎ ಕನ್ಸೃಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ X-15 ರಿಸರ್ಚ್ ಏರ್ ಪ್ಲೇಬ್ನ್'' (NASA SP-2000-4518, 2000) |access-date=2010-08-13 |archive-date=2018-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180525152801/http://history.nasa.gov/monograph18.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ -20 ಡೈನಾ-ಸೋರ್<ref>{{harvnb|Houchin|2006}}{{pn}}</ref> ವಿಮಾನ). ಬ್ರಿಟನ್, ಜಪಾನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಯಿತು. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಬಳಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರನ]] ದೂರದ ಬದಿಯಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಮಾನವರಹಿತ ಹಾರಾಟಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಾನವಸಹಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ, ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಜೆಮಿನಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಪೊಲೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆದವು. ಇವು ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಫೈವ್ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮನುಷ್ಯ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡವು. ಇದರಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಕಾಶಯಾನವು ಕೆಲಸಮಾಡದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಮುಂಚಿನ ಒಂದು ಸಂಪಾದಕೀಯವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಯಿತು: {{Cquote|Further investigation and experimentation have confirmed the findings of Isaac Newton in the 17th century and it is now definitely established that a rocket can function in a vacuum as well as in an atmosphere. The Times regrets the error.|||New York Times, 17 June 1969 - A Correction<ref>[https://www.nytimes.com/2001/11/14/news/150th-anniversary-1851-2001-the-facts-that-got-away.html New York Times 17 June 1969 - A Correction]</ref>}} ಅಮೇರಿಕಾ ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಾರಿ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿತು. ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಅಪೋಲೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು. ಬದಲಿ ವಾಹನವಾದ, ಭಾಗಶಃ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಲ್ಲ, 'ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್' ಹೆಚ್ಚು ಅಗ್ಗವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{harvnb|GAO|1972}}{{pn}}</ref> ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಡುವೆ ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ, ಅಪ್ರಮುಖವಾದ ಎರಿಯೇನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಲಾಂಚರು ೨೦೦೦ ನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ಜಿಯೊಸ್ಯಾಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿತು. ==== ಪ್ರಸಕ್ತ ದಿನ ==== ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಸೇನಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. ವಿ-೨ ಬಗೆಯ ದೊಡ್ಡ ರಣರಂಗ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಬಳಕೆಯು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತ [[ಕ್ಷಿಪಣಿ|ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಿಗೆ]] ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ, ಭೂದಾಳಿಗಾಗಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲಘು ವಿಮಾನಗಳು ಹಲವುವೇಳೆ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಮಶೀನ್ ಗನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಭಾರದ [[ಫಿರಂಗಿ]]ಗಳ ಹಿಂದೊದೆತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಗಳ ವೇಳೆಗೆ ಗಾಳಿಯಿಂದ-ಗಾಳಿಯೆಡೆಗಿನ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡವು. MLRS ಅಥವಾ BM-30 ಸ್ಮೆರ್ಚ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಸಕ್ತ ಫಿರಂಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅನೇಕ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ ರಣರಂಗದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:SpaceShipOne Nose.jpg|thumb|ಸ್ಪೇಸ್‍ಶಿಪ್‍ಒನ್]] ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ರಾಕೆಟ್ ವಿಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಉಪಗ್ರಹ|ಉಪಗ್ರಹಗಳು]]) ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಜನರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.losangeles.af.mil/library/factsheets/factsheet.asp?id=5311 ಗ್ಲೊಬಲ್ ಪೊಸಿಶನಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ಸ ವಿಂಗ್ ]</ref> ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ರಾಕೆಟ್ ವಿಜ್ಞಾನವು ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಕಿಟಕಿಯೊಂದನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ. [[ಸೌರಮಂಡಲ|ಸೌರಮಂಡಲವನ್ನು]] ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಅಂತರಿಕ್ಷ ಅನ್ವೇಷಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ಭಾಗದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನೋಟವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಧಾರಿತ [[ದೂರದರ್ಶಕ|ದೂರದರ್ಶಕಗಳ]] ಉಡಾವಣೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.nasa.gov/audience/forstudents/postsecondary/features/F_NASA_Great_Observatories_PS.html |title=NASA'ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು |access-date=2021-07-21 |archive-date=2011-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820072915/http://www.nasa.gov/audience/forstudents/postsecondary/features/F_NASA_Great_Observatories_PS.html |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ, ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್, ಕಕ್ಷೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೋಯುಜ್, ಮತ್ತು ಉಪಕಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಯಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪೇಸ್‍ಶಿಪ್‍ಒನ್‍ನಂತಹ ವಾಹನಗಳು ಮಾನವಸಹಿತ ರಾಕೆಟ್ ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣದ ಕಡೆಗೆ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.futron.com/pdf/resource_center/white_papers/SpaceTourismMarketStudy.pdf |title=ಫಟ್ರಾನ್ ರಿಪೊರ್ಟ್ |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711061941/http://www.futron.com/pdf/resource_center/white_papers/SpaceTourismMarketStudy.pdf |url-status=dead }}</ref> == ಪ್ರಕಾರಗಳು == ;ವಾಹನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು [[ಚಿತ್ರ:Apollo 4 Saturn V, s67-50531.jpg|thumb|right|ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಾರಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಕೆಟ್ ಎಂದರೆ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಫೈವ್.]] ರಾಕೆಟ್ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಮೇಲೇರುವ ಎತ್ತರದ ತೆಳ್ಳಗಿನ "ರಾಕೆಟ್ " ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್‌ನ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hq.nasa.gov/pao/History/conghand/vehicles.htm |title=NASA ಇತಿಹಾಸ: ರಾಕೆಟ್ ವಾಹಕಗಳು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2013-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130125030055/http://www.hq.nasa.gov/pao/History/conghand/vehicles.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://strangevehicles.greyfalcon.us/OPEL%20ROCKET%20VEHICLES.htm OPEL ರಾಕೆಟ್ ವಹಕಗಳು ]</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: * ಪುಟ್ಟ ಮಾದರಿಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಲೂನ್ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ಜಲ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು, ಆಕಾಶ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹವ್ಯಾಸ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಬಹುದಾದ ಸಣ್ಣ ಘನ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು * [[ಕ್ಷಿಪಣಿ|ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು]] * ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಪೊಲೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾದ ಬೃಹತ್ತಾದ ಸ್ಯಾಟರ್ನ ಫೈವ್. * ರಾಕೆಟ್ ಕಾರ್‌ಗಳು * ರಾಕೆಟ್ ಬೈಕ್ * ರಾಕೆಟ್‍ನಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ವಿಮಾನ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಮಾನವು ರಾಕೆಟ್ ನೆರವಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೇರುವುದು-JATO ಸೇರಿದಂತೆ) * ರಾಕೆಟ್ ಸ್ಲೆಡ್‍ಗಳು * ರಾಕೆಟ್ ರೈಲುಗಳು * ರಾಕೆಟ್ ಟಾರ್ಪಿಡೊಗಳು<ref>{{harvnb|Polmar|2004|p=304}}</ref><ref>{{harvnb|Baker|2000|p=581}}</ref> * ರಾಕೆಟ್‍ನಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಜೆಟ್ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳು<ref>[http://www.rocketman.org ದಿ ರಾಕೆಟ್ ಮ್ಯಾನ್]</ref> * ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಪಾರುಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಿಷ್ಕಾಸನ ಆಸನಗಳು ಮತ್ತು ಉಡಾವಣಾ ಪಾರಾಗುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು * ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಶೋಧಕಗಳು '''ಘನರಾಕೆಟ್ಟುಗಳು''': ಘನ ನೋದಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ರಚನೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸರಳವಾದ್ದು. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ದಕ್ಷತೆಯೂ ಪರಿಮಿತವಾದುದೇ. [[ದೀಪಾವಳಿ|ದೀಪಾವಳಿಯಲ್ಲಿ]] ಹಾರಿಬಿಡಲಾಗುವ ಆಟದ ಘನರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಅಂತರಿಕ್ಷ, ಹಾಗೂ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೇನಾಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಘನರಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್]] ಪುಡಿಯನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಅಮೋನಿಯಮ್ ಪರ್‌ಕ್ಲೋರೇಟ್ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ದಹನಾನುಕೂಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದಿದೆ. ಈ ಇಂಧನ - ದಹನಾನುಕೂಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ರಬ್ಬರು|ರಬ್ಬರಿನ]] ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ, ಸಾವಯವ (ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್) ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಅವಕ್ಕೆ ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ತಯಾರಾದ ನೋದಕವನ್ನು ಟೊಳ್ಳಾದ ಕೊಳವೆಯಂತಿರುವ ರಾಕೆಟ್‌ನ ಒಳಗೆ ಎರಕಹೊಯ್ದು ಬಳಿಕ ಅದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಲು ಕೆಲಕಾಲ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ರಾಕೆಟ್‌ನೊಳಗೆ ತುಂಬಿಸಲಾದ ನೋದಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಗಿನವರೆಗೂ ರಂಧ್ರವೊಂದು ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರ ದಹನಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಜ್ವಲನಕಾರಿವಸ್ತು (ಇಗ್ನೇಟರ್) ಹುದಗಿರುವುದು ಈ ರಂಧ್ರದಲ್ಲೇ. ನೋದಕದ ದಹನಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕ್ಷಣವೇ ರಾಕೆಟ್ ಸಹ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಘನರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನೊಂದು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಬೇಕೆಂದಾಗ ಅದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ನೋದಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಂಧ್ರದ ಅಕಾರವನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅ ನೋದಕ ಉರಿಯುವ ಮೊತ್ತವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ನೂಕುಬಲದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಅಥವಾ [[ಉಕ್ಕು|ಉಕ್ಕಿನ]] ಕೊಳವೆಯೊಂದರಂತಿರುವ ಘನರಾಕೆಟ್ಟೊಂದರ ದಹನಕೋಣೆಯ ಒಳಕವಚದ ವೇಳೆ ವಿಶೇಷ ಉಷ್ಣವಿರೋಧಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಂಟಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೃಹತ್‌ಗಾತ್ರದ ಘನರಾಕೆಟ್ಟೊಂದು ಅನೇಕ ಘಟಕಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡ ಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ವಿಶೇಷ ರಬ್ಬರ್ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಘನರಾಕೆಟ್ಟಿನ ಸೂಸುಬಾಯಿ ಅನಿಲಗಳು ಒಂದೇ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರಚಿಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅ ರಾಕೆಟ್ ನೇರವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಂಥ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ಪಥವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಅನೇಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಒಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸೂಸೂಬಾಯಿಯನ್ನೇ ಅತ್ತಿತ್ತ ಹೊರಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ಪಥವನ್ನು ಬದಲಿಸಲಾಗುವುದು. ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಅನಿಲಗಳ ಬುಗ್ಗೆ ಸೂಸೂಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ದ್ರವವನ್ನೂ ಧಕ್ಕಾತರಂಗಗಳನ್ನು (ಷಾಕ್ ವೇವ್ಸ್) ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಿ ಅನಿಲಗಳು ಹೊರಚಿಮ್ಮುವ ದಿಶೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ಚಲನೆಯ ದಿಶೆಯನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಘನರಾಕೆಟ್ಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷವಾದುವಲ್ಲವಾದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ನೋದಕಗಳು ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ದಹನವಾಗುವುದರಿಂದ ಅಂಥ ರಾಕೆಟ್ಟುಗಳು ಅಗಾಧಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ನೂಕುಬಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನ್ನು ರಾಕೆಟ್ಟೊಂದು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮೇಲೇರುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವ ಅದರ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಬೂಸ್ಟರ್‌ಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಲಾಳಿ (ಸ್ಟೇಸ್ ಷಟಲ್) ಟೈಟನ್ - 4, ಯೂರೋಪಿನ ಏರಿಯಾನ್ - 5, ಜಪಾನಿನ ಎಚ್ - 2 ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಪಿ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ. ಈ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಘನರಾಕೆಟ್ಟುಗಳು ಬೂಸ್ಟರ್‌ಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಘನರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೇ ಉಡಾಯಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಸೇನಾಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಬೃಹತ್ ಖಂಡಾಂತರ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ (ಐ. ಸಿ. ಬಿ. ಎಂ) ಬಳಸುವುದಿದೆ. ಭೂವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪರಿಜ್ಞಾಪಿ ಸಂಶೋಧನಾ ರಾಕೆಟ್ಟುಗಳು (ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್ಸ್) ಘನರಾಕೆಟ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. '''ದ್ರವರಾಕೆಟ್‌ಗಳು''': ಘನನೋದಕ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಸರಳತೆಯಾದರೆ ದ್ರವನೋದಕ ರಾಕೆಟ್ಟುಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೇ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಇದನ್ನು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡುವಂತೆ ಇಲ್ಲವೇ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದು ಇವುಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇವು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ನೂಕುಬಲವನ್ನು ಯುಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದೂ ಸಾಧ್ಯ. ಕೊಳವೆಯಂಥ ಹೊರಮೈ ಹಾಗೂ ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಗಂಟೆಯಾಕಾರದ ಸೂಸುಬಾಯಿಗಳು ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವ ಘನನೋದಕ ರಾಕೆಟ್ಟುಗಳ ಭಾಗಗಳು. ಸೂಸುಬಾಯಿಗೆ ಅಂಟಿರುವ ವಿವಿಧಾಕೃತಿಯ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಭಾಗಗಳು ದ್ರವನೋದಕ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ಮುಂದೆ ನಿಂತವರಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಒಂದರ ಈ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಆ ಎಂಜಿನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಫಲ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬೃಹತ್‌ಗಾತ್ರದ ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನು ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಅಪಾರಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ದಹನಾನುಕೂಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು, ಅಂದರೆ ನೋದಕಗಳನ್ನು ಉರಿಸುತ್ತದಷ್ಟೆ. ಈ ನೋದಕಗಳು ಎಂಜಿನ್ನಿಗೆ ಸರಬರಾಜಾಗುವುದು ಬೃಹತ್ ತೊಟ್ಟಿಗಳಿಂದ (ಟ್ಯಾಂಕ್ಸ್). ಈ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಕೊಳವೆಯಿಂತಿರುವ ರಾಕೆಟ್ ವಾಹನದ ಮೈಯ್ಯೊಳಗೆ ಹುದುಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ದಹನಾನುಕೂಲಿ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೊಟ್ಟಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಗೋಡೆಯೊಂದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ಒಂದೇ ತೊಟ್ಟಿಯ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವುದುಂಟು. ಈ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಎಷ್ಟು ಹಗುರವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಷ್ಟು ಅನುಕೂಲ. ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ತನಗೆ ವಹಿಸಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ಇಂಧನ-ದಹನಾನುಕೂಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ಅಗಾಧ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಅದರ ದಹನಕೋಣೆಗೆ ಸರಬರಾಜಾಗಬೇಕು. ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನು ಅದರ ದಹನಕೋಣೆಗೆ ಸರಬರಾಜಾಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒತ್ತಡ ಬೀರುವ ಅನಿಲವೊಂದರ ನೆರವಿನೊಡನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ನೋದಕಗಳು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ದಹನಕೋಣೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಬೃಹತ್‌ಗಾತ್ರದ ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ನೋದಕಗಳ ಸರಬರಾಜಿನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಟರ್ಬೋರೇಚಕಗಳೆಂಬ (ಟರ್ಬೋ ಪಂಪ್ಸ್) ಸಾಧನಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.  ಈ ರೇಚಕಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಗಾಧವಾದ್ದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಮರುಪಯೋಗಿ ರಾಕೆಟ್ ವಿಮಾನವೆಂದೆನಿಸಿರುವ ಅಂತರಿಕ್ಷಲಾಳಿಯ (ಸ್ಪೇಸ್ ಷಟಲ್) ಮುಖ್ಯ ದ್ರವರಾಕಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳ ಟರ್ಬೋರೇಚಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾರಿನ ಎಂಜಿನ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೂ ಆ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಎಂಜಿನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಈ ರೇಚಕ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಟರ್ಬೋರೇಚಕ ಎನ್ನುವುದು ಟರ್ಬೈನ್ ಮತ್ತು ರೇಚಕ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿಂದಾದ ಪದ. ಇಲ್ಲಿ ಟರ್ಬೈನ್ ಎಂಬ ಸಾಧನ ರೇಚಕವನ್ನು ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಟರ್ಬೈನನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇತವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪುಟ್ಟದಾದ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದುದೇ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೃಹತ್‌ಗಾತ್ರದ ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ದಹನಾನುಕೂಲಿಗಳ ಸರಬರಾಜಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಟರ್ಬೋರೇಚಕಗಳಿರುತ್ತವೆ. ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಾದರೊ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಎಂಜಿನ್ನಿನ ದಹನಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ನೋದಕಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವುದರಿಂದ ಸೂಸುಬಾಯಿಯ ಉಷ್ಣತೆ ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಮಿಶ್ರ ಲೋಹ|ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳೂ]] ಭರಿಸಲಾಗದಂಥ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಧವನ್ನು ದಹನಕೋಣೆಗೆ ವರ್ಗಾಹಿಸುವ ಮೊದಲು ಸೂಸುಬಾಯಿ ಹೊರಮೈಮೇಲೆ ಪರಿಚಲಿಸುವಂತೆ (ಸರ್ಕ್ಯುಲೇಟ್) ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸೂಸುಬಾಯಿಯ ಉಷ್ಣದ ಒಂದು ಭಾಗ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡು ಸೂಸುಬಾಯಿಯ ಉಷ್ಣತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಇಂಧನವೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮುಂದೆ ದಹನಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಉರಿಸುವುದೂ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಘನನೋದಕಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ದ್ರವನೋದಕಗಳು ತಮ್ಮ ದಹನಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ದ್ರವನೋದಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ರಾಕೆಟ್ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಗುರವಾಗಿರುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲುದು. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಲ್ಲದ ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲೇ ಇರುವ ನೋದಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪೈಕಿ ವಿಶೇಷ ಸೀಮೆಎಣ್ಣಿ ಹಾಗೂ ಅನ್‌ಸಿಮಿಟ್ರಿಕಲ್ ಡೈ ಮೀಥೈಲ್ ಹೈಡ್ರಜೀನ್ ಅಥವಾ ಮಾನೋಮೀಥೈಲ್ ಹೈಡ್ರಜೀನ್‌ಗಳು ಇಂಧನಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದರೆ ನೈಟ್ರೊಜನ್ ಟೆಟ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಹಾಗೂ ಹೊಗೆಯಾಡುವ ಕೆಂಪು ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ- ಇವು ದಹನಾನುಕೂಲಿಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ರವರೂಪದ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ತಾವು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದರಿಂದ ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಶವೂ ತೊದರೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡುವ ಸಂದರ್ಭವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳು ಬಳಸುವ ನೋದಕಗಳ ಪೈಕಿ ದಹನಾನುಕೂಲಿವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ದ್ರವರೂಪದ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿಲರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ರಾಕೆಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಬುವ ಮೊದಲು ವಿಶೇಷ ವಿಧಾನದ ನೆರವಿನಿಂದ ದ್ರವರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ರವರೂಪದ ಆಕ್ಸಿಜನ್ -183⁰ C ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿಲರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಆವಿ ಆಗದಂತೆ ರಾಕೆಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಶೇಖರಿಸಿಡುವ ವಿಶೇಷ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿಖರತೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ರವಾಕ್ಸಿಜನ್ನನ್ನು ದಹನಾನುಕೂಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಒಂದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಎಂದು ಹೆಸರು (ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್ಸ್ ಎಂದರೆ ಅತಿಶೀತೋತ್ಪಾದನೆ, ಅದರ ಮಾಪನೆ, ಅತಿ ಶೀತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ವಿವರಣೆಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ). ಅನೇಕ ವೇಳೆ ದ್ರವಆಕ್ಸಿಜನ್ನನ್ನು ದಹನಾನುಕೂಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ರಾಕೆಟ್‌ನ ದಕ್ಷತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ದಹನಾನುಕೂಲಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದ್ರವ ಆಕ್ಸಿಜನ್ನನ್ನು ದಹನಾನುಕೂಲಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ದ್ರವ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ನನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯ ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿಲರೂಪದ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ನನ್ನು ದ್ರವರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಬಲುಕಷ್ಟ. ಇದು ಈ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಉಷ್ಣತೆ -258⁰ C ಯಷ್ಟಿರಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ದ್ರವಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಅನಿಲರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳದ ಹಾಗೆ ರಾಕೆಟ್ಟೊಂದರ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡುವುದೂ ಕಷ್ಟ. ಇದರೊಂದಿಗೇ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಹಾಗೂ ಹೈಡ್ರೊಜನ್‌ನುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲೇ ದಹನ ಕೋಣೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಅವಿರತವಾಗಿ ಉರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲೇ ಸರಿ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಾನವನನ್ನು ಚಂದ್ರನತ್ತ ಉಡಾಯಿಸಿದ (1969 ಜುಲೈ 16) ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ -5 ರಾಕೆಟ್ ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ದ್ರವನೋದಕ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳ ಪೈಕಿ ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನು ಅತ್ಯಂತ  ದಕ್ಷವಾದುದು. ದ್ರವನೋದಕ ರಾಕೆಟ್ಟುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ನೋದಕಗಳ ದಹನಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಜ್ವಲನಕಾರಿಗಳು (ಇಗ್ನೈಟರ್ಸ್) ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಸಾಧನಗಳು ಬಳಕೆಯಾದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ- ದಹನಾನುಕೂಲಿಗಳು ದಹನಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಳಿತವಾದಾಗ ದಹನಕ್ರಿಯೆ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಚಿಕ್ಕದಾದ ದ್ರವನೋದಕ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ದಹನಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವಸ್ತುವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋದಾಗ ಅನಿಲವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ರಭಸವಾಗಿ ಹೊರಧಾವಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೂಕುಬಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾಹನಗಳ ದಿಶೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಜಿಂಬಲ್ ಎಂಬ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಹೈಬ್ರಿಡ್ ರಾಕೆಟ್''': ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಮತ್ತೊಂದು ಎಂದರೆ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನು. ಇದು ಘನರೂಪದ ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ದ್ರವರೂಪದ ದಹನಾನುಕೂಲಿ ಅಥವಾ ದ್ರವರೂಪದ ಇಂಧನ ಘನರೂಪದ ದಹನಾನುಕೂಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅಪರೂಪದ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನಿಗೆ ಘನ ಹಾಗೂ ದ್ರವ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಿರುವ ಅನುಕೂಲಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವಾದರೂ ಇರುತ್ತವೆ. '''ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ರಾಕೆಟ್''': ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನಿನಲ್ಲಿ ದ್ರವಹೈಡ್ರೋಜನ್ನನ್ನು ಪುಟ್ಟ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಒಂದರ ಹೊರಮೈಯ್ಯ ಕವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಅಲ್ಲಿನ ಅಗಾಧ ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಅನಿಲರೂಪಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮುಂದೆ ಸೂಸುಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ರಭಸದಿಂದ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. '''ಸ್ಥಾಯಿವಿದ್ಯುತ್''' ಅಥವಾ '''ಅಯಾನು ರಾಕೆಟ್''' ಒಂದರಲ್ಲಿ [[ಪಾದರಸ]] ಅಥವಾ [[ಸೀಸಿಯಮ್|ಸೀಸೀಯಮ್]] ಧಾತುವಿನ [[ಅಯಾನು|ಅಯಾನುಗಳನ್ನು]] ಅಂದರೆ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವುಳ್ಳ (ಚಾರ್ಜ್ಡ್) ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಿಸಿ ನೂಕುಬಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಚಿಕ್ಕ ರಾಕೆಟ್ಟುಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಕೃತಕ ಭೂಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿವೆ. '''ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್) ರಾಕೆಟ್''' ಒಂದರಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಪ (ಆರ್ಕ್) ಒಂದರ  ನೆರವಿನೊಡನೆ ಅಯಾನುಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು ಅನಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ಯಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರವೊಂದರ ನೆರವಿನೊಡನೆ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ಸೂಸುಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ರಾಕೆಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾರಾಕೆಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. '''ಪರಿಜ್ಞಾಪಿ ರಾಕೆಟ್''': ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೊದಲು ಗಮನಹರಿಸಿದ್ದು ಪರಿಜ್ಞಾಪಿ ರಾಕೆಟುಗಳು (ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್ಸ್) ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದತ್ತ. ಭಾರತದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 1963 ರಲ್ಲಿ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದು ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್ ಒಂದರ ಉಡಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ. ಭೂವಾತಾವರಣ ಮೇಲ್ಭಾಗ, ರಾಕೆಟ್ ಭೂಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ, ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಪರಿಸರ ಮುಂತಾದ  ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಆ ಪುಟ್ಟ ರಾಕೆಟ್ಟುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದತ್ತ 1960 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದರು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಹತ್ತು ಅಡಿ ಉದ್ದವಿದ್ದು ಘನನೋದಕಗಳನ್ನು  ಬಳಸುವ, ರೋಹಿಣಿ ಸರಣಿಯ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನದಾದ ರೋಹಿಣಿ ಅರ್. ಎಚ್. 560 ಮಾರ್ಕ್ 2 ಎಂಬ ರಾಕೆಟ್ ಸುಮಾರು ನೂರು ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ತೂಕದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನಾನೂರೈವತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡಯ್ಯಬಲ್ಲದಾಗಿದೆ. === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು === ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1970 ದಶಕದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅಂಥ ರಾಕೆಟ್ಟೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ನೆರವು ಯಾವ ದೇಶದಿಂದಲೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಒದಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಗತ್ಯವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಸಹನೆಯಿಂದ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಅನಂತರದ ಸುಮಾರು ಅರು ವರ್ಷಗಳ ಅವರ ಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲವಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ. - 3 1979 ರಲ್ಲಿ ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಯಿತು. ಪೆನ್ಸಿಲಿನಾಕಾರದ ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ. - 3 ಎಂಬುದು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಜೋಡಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಒಂದು ಘನರಾಕೆಟ್ಟು. ಸುಮಾರು 20 ಮೀಟರುಗಳು ಎತ್ತರವಿದ್ದ ಆ ವಾಹನದ ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳೂ ಘನನೋದಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. 40 ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ತೂಕದ ಪುಟ್ಟ ಉಪಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ಸಾವಿರ ಕಿಲೊಮೀಟರುಗಳ ಒಳಗಿರುವ ದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಾಕಾರದ (ಎಲಿಪ್ಟಿಕಲ್) ಕಕ್ಷೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಉಡಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ. -3 ಹೊಂದಿತ್ತು. 1980 ರಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 18 ರಂದು ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಯಾನದ ನಡುವೆ ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ - 3 ರಾಕೆಟ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಕೃತಕ ಭೂಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಉಡಾಯಿಸಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕ, ರಷ್ಯ, ಬ್ರಿಟನ್,  ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜಪಾನ್ ಹಾಗೂ ಚೀನಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಗುಂಪಿಗೆ ಭಾರತ ಸೇರಿತು. ರೋಹಿಣಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 1981 ಹಾಗೂ 1983 ರಲ್ಲಿ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಹಾರಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಈ ಯಶಸ್ಸಿನ ಅನಂತರ ಭಾರತ ಆ ರಾಕೆಟ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಹಾಗೂ ನಿಖರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಎ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ ಎಂಬ ರಾಕೆಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಎ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲಾದ ವಿಧಾನಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದವು. ಇರುವ ಉದ್ದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ. - 3  ಹಿಂದಿನ ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ.  - 3 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತೆನ್ನಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಬೂಸ್ಟರ್ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ನೂರೈವತ್ತು ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ತೂಕದ ಉಪಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ನಾನೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳ ಎತ್ತರದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಉಡಾಯಿಸುವ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಎ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ. 1992 ರ ಮೇ 20 ರಂದು ಜರುಗಿದ ತನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಉಡಾವಣೆಯ ಅನಂತರ ಉಪಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಭೂಕಕ್ಷೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾರಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಇದಾದ ಬಳಿಕದ ಅದರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಯಾನವೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಎ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ. ಯ ಮೊದಲ ಮೂರು ಯಾನಗಳು ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೃಹತ್ ರಾಕೆಟ್ ಎನಿಸಿದ ಪಿ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ ಯ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಪಂಚಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಂದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಪಿ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಕೆಟ್. ಹದಿನೈದು ಮಹಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿರುವ ಇದರ ಮೂರು ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಹಂತಗಳು ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಹಂತಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಸುತ್ತಲೂ ಅಳವಡಿಕೆಗೊಂಡಿರುವ ಅರು ಸ್ಟ್ರಾಪ್ ಆನ್ ಮೋಟರುಗಳು ಘನರಾಕೆಟ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಜರುಗಿರುವ ಪಿ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ ಯ ಮೂರು ಉಡಾವಣೆಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು. ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಿಕ್ಷಾವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಜಿ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ. ಎಂಬ ಮತ್ತಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಹಂತಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾವಾಹನ ತಯಾರಾಯಿತು. ಹದಿನೇಳು ಮಹಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿರುವ ಅ ಬೃಹತ್ ರಾಕೆಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಹಂತ ಘನರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಹಂತವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಟ್ರಾಪ್ ಆನ್ ಮೋಟಾರುಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಎರಡನೆಯ ಹಂತ ದ್ರವನೋದಕ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಇನ್ನು ಜಿ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ ಯ ಮೂರನೆಯ ಹಂತ ದ್ರವರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷವಾದ ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ತೂಕದ ಇನ್ಸಾಟ್ - 2 ಉಪಗ್ರಹ ಒಂದನ್ನು ಸರಣಿಯ 36 ಸಾವಿರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಭೂಸ್ಥಿರಕಕ್ಷೆಗೆ (ಜಿಯೋಸ್ಟೇಷನರಿ ಆರ್ಬಿಟ್) ದೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುವಾಗುವ ಮಧ್ಯಂತರ ಕಕ್ಷೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾರಿಬಿಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವಂತೆ.  ಜಿ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಬೃಹತ್ ರಾಕೆಟ್ ವಾಹನದ ತೂಕ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಕಿಲೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು (ನಾನೂರು ಟನ್).  ಜಿ. ಎಸ್. ಎಲ್. ವಿ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ಕ್ರಯೊಜನಿಕ್ ಹಂತದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತೀವ್ರ ಗಮನಹರಿಸಿದ್ದರು. == ವಿನ್ಯಾಸ == ರಾಕೆಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವು ಕಪ್ಪು ಪುಡಿ ತುಂಬಿದ ರಟ್ಟಿನ ನಳಿಕೆಯಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ನಿಖರ ರಾಕೆಟ್ ಅಥವಾ ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಯಾರಿಸಲು ಅನೇಕ ಕಠಿಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ತೊಂದರೆಗಳಲ್ಲಿ ದಹನ ಕೋಶವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವುದು, ಇಂಧನವನ್ನು ಒಳಸೇರಿಸುವುದು (ದ್ರವ ಇಂಧನವಿದ್ದಾಗ), ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Citation |author= Richard B. Dow | title=Fundamentals of Advanced Missiles |year=1958 |location=Washington (DC) |publisher=John Wiley & Sons |loc=58-13458}}</ref> === ಅವಯವಗಳು(ರಚನಾಂಗಗಳು) === ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ನೋದಕ, (ನೋದಕ ತೊಟ್ಟಿಯಂತಹ) ನೋದಕವನ್ನು ಹಾಕಲು ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸೂಸುಬಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳು, (ರೆಕ್ಕೆಗಳು, ನೋದನ ಬಲ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ವರ್ನಿಯರ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳು ಅಥವಾ ಎಂಜಿನ್ ಗಿಂಬಲ್‍ಗಳು, ಜೈರೋಸ್ಕೋಪ್‌ಗಳಂತಹ) ದಿಕ್ಕು ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಸಾಧನ(ಗಳು) ಮತ್ತು ಈ ಅವಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಒಂದು ರಚನೆಯನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕಕಾಯಕ ರಚನೆ) ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಅತಿ ವೇಗದ ವಾತಾವರಣ ಬಳಕೆಗೆ ಉದ್ದೇಶಿತವಾದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ನಾಸಿಕ ಶಂಕುವಿನಂತಹ ವಾಯುಬಲ ಸುಗಮಕಾರಕಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |author=United States Congress. House Select Committee on Astronautics and Space Exploration |coauthor=Rand Corporation. |title=Space handbook: Astronautics and its applications : Staff report of the Select Committee on Astronautics and Space Exploration |url=http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/conghand/spcover.htm |chapter=4. Rocket Vehicles |chapterurl=http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/conghand/vehicles.htm |series=House document / 86th Congress, 1st session, no. 86 |year=1959 |location=Washington (DC) |publisher=U.S. G.P.O. |oclc=52368435 |access-date=2010-08-13 |archive-date=2009-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090618163819/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/conghand/spcover.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಅವಯವಗಳಲ್ಲದೇ, ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇತರ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳು (ರಾಕೆಟ್ ವಿಮಾನಗಳು), ಪ್ಯಾರಾಶೂಟ್‌ಗಳು, ಚಕ್ರಗಳು (ರಾಕೆಟ್ ಕಾರ್‌ಗಳು), ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ (ರಾಕೆಟ್ ಬೆಲ್ಟ್ ). ವಾಹನಗಳು ಹಲವುವೇಳೆ ನೌಕಾಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಗ್ರಹ ನೌಕಾಯಾನ ಮತ್ತು ಜಡತ್ವ ನೌಕಾಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. === ಎಂಜಿನ್‍ಗಳು === ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳು ಜೆಟ್ ನೋದನ ತತ್ವವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref name="RPE7" /> ರಾಕೆಟ್‍ಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸುವ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಸಕ್ತ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳಾಗಿವೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತರ್ದಹನ ಯಂತ್ರಗಳು,<ref>{{Cite web |url=http://concise.britannica.com/ebc/article-9368065/internal-combustion-engine |title=ಕನ್ಸೈಸ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಾಂಬುಶನ್ ಎಂಜಿನ್ಸ್ |access-date=2010-08-13 |archive-date=2008-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080114004538/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368065/internal-combustion-engine |url-status=dead }}</ref>,ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಘಟಿಸುವ ಏಕನೋದಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾದ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಅನಿಲ ನೋದಕಗಳು, ಘನ ನೋದಕ, ದ್ರವ ನೋದಕ ಅಥವಾ ಘನ ಮತ್ತು ದ್ರವ ಎರಡರ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="RPE7" /> ಕೆಲವು ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ನೋದಕದ (ನೋದಕಗಳ) ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲದ ಒಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಪೂರೈಸಲಾಗಿರುವ ಉಷ್ಣಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಬೆ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು, ಸೌರೋಷ್ಣ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ಬೈಜಿಕ ಉಷ್ಣಶಕ್ತಿ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳು ಅಥವಾ ಜಲ ರಾಕೆಟ್ ಅಥವಾ ತಂಪು ಅನಿಲ ನೂಕುಕಾರಿಗಳಂತಹ ಸರಳ ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು.<ref name="RPE7" /> ದಹಿಸುವ ನೋದಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ದಹನ ಕೋಶದಲ್ಲಿ [[ಇಂಧನ]] ಮತ್ತು ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿಯ ನಡುವೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮರೂಪಿ ಬಿಸಿ ಅನಿಲಗಳು ರಾಕೆಟ್‍ನ ಹಿಂಬದಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ನ ಸೂಸುಬಾಯಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಗೆ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎಂಜಿನ್ ಮೂಲಕ ಈ ಅನಿಲಗಳ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷವು ದಹನ ಕೋಶ ಮತ್ತು ಸೂಸುಬಾಯಿ ಮೇಲೆ ಬಲವನ್ನು ("ನೋದನ ಬಲ") ವಿನಿಯೋಗಿಸಿದಾಗ ವಾಹನವನ್ನು ಮುನ್ನೂಕುತ್ತದೆ (ನ್ಯೂಟನ್‍ನ ಮೂರನೆಯ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ).<ref name="RPE7" /> === ನೋದಕ === ರಾಕೆಟ್ ನೋದಕವು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೋ ಬಗೆಯ ನೋದಕ ತೊಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಕೋಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೋದನ ಬಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ತರಲ ಧಾರೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ನಿಂದ ಹೊರಸೂಸಲಾದ ನೋದಕ ರಾಶಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="RPE7"/> ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವುವೇಳೆ ನೋದಕಗಳು ದ್ರವ ಜಲಜನಕ ಅಥವಾ [[ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ]]ಯಂತಹ ಇಂಧನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಧನವನ್ನು ದ್ರವ ಆಮ್ಲಜನಕ ಅಥವಾ [[ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಂತಹ]] ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿಯಿಂದ ದಹಿಸಿದಾಗ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬಿಸಿಯಾದ ಅನಿಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ದಹನ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಘನ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮೊದಲೇ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೋದಕವನ್ನು ದಹಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಇದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ನೋದಕವು ಹೈಡ್ರಜ಼ೀನ್, ನೈಟ್ರಸ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅಥವಾ [[ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್|ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್]]‍ನಂತಹ ಏಕನೋದಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಇವನ್ನು ವೇಗವರ್ಧಿತವಾಗಿ ಬಿಸಿ ಅನಿಲವಾಗಿ ವಿಘಟಿಸಬಹುದು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಜಡ ನೋದಕವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಬೆ ರಾಕೆಟ್, ಸೌರೋಷ್ಣ ರಾಕೆಟ್ ಅಥವಾ ಬೈಜಿಕ ಉಷ್ಣಶಕ್ತಿ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ.<ref name="RPE7" /> ನಿಲುವು ನಿಯಂತ್ರಣ ನೂಕುಕಾರಿಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಅಗತ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನೋದಕವಾಗಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದ ತರಲವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರಳವಾಗಿ ಮುನ್ನೂಕುವ ಸೂಸುಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.<ref name="RPE7" /> == ಉಪಯೋಗಗಳು == ವಾಹನವು ನೋದನಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಪದಾರ್ಥ (ಭೂಮಿ,ನೀರು ಅಥವಾ ಗಾಳಿ) ಅಥವಾ ಬಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ([[ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ]], [[ಕಾಂತತೆ|ಕಾಂತತ್ವ]], [[ಬೆಳಕು]]) ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತದ ನೋದಕವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಹೋಲುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಬಳಸಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ನೋದಕವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅವು ಇತರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿವೆ: === ಸೇನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Arrow anti-ballistic missile launch1.jpg|thumb|ಕ್ಷಿಪ್ತ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಬಾಣ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಉಡಾವಣೆ]] ಕೆಲವು ಸೇನಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳತ್ತ ಸಿಡಿತಲೆಗಳನ್ನು ಚಿಮ್ಮಿಸಲು ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ರಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಿಡಿತಲೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಕ್ಷಿಪಣಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಯುಧವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದಾಗ (ಎಲ್ಲ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಲವು ಗಾಳಿ ಉಸಿರಾಟದ ಜೆಟ್‍ಗಳು, ಟರ್ಬೋಜೆಟ್‍ಗಳು, ಪಲ್ಸ್ ಜೆಟ್‍ಗಳು ಅಥವಾ ರ್‍ಯಾಮ್‍ಜೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ). ಹಲವಾರು ಮೈಲಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವೇಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಟ್ಯಾಂಕ್ ನಾಶಕ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಾಶಕ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲಿ ದೂರಕ್ಕೆ ಬಹು ಪರಮಾಣು ಸಿಡಿತಲೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಖಂಡಾಂತರ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಕ್ಷಿಪ್ತ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಅವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. === ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Bumper.jpg|thumb|left|upright|ಬಂಪರ್ ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್]] ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ {{km to mi | 50 | precision = -1}} ನಿಂದ {{km to mi | 1500 | precision = -1}} ವರೆಗೆ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲು ಮಾಪನ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎತ್ತರಗಳು ಹವಾಮಾನ ಬಲೂನ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ತಲುಪಬಹುದಾದ ಎತ್ತರದ ನಡುವೆ ಇವೆ.<ref>{{harvnb|Marconi|2004}}</ref> ರೈಲು ಕಂಬಿಯ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್ ಸ್ಲೆಡ್‍ಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಲನೆ ಕೊಡಲು ಕೂಡ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯು ಮಾಕ್ ೮.೫ ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Test sets world land speed record|url=http://www.af.mil/news/story.asp?storyID=123004755|publisher=www.af.mil|accessdate=2008-03-18|archiveurl=https://archive.today/20120604184801/http://www.af.mil/news/story.asp?storyID=123004755|archivedate=2012-06-04|url-status=live}}</ref> === ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟ === [[ಚಿತ್ರ:Atlantis taking off on STS-27.jpg|thumb|ಉಡಾವಣಾ ಹಂತದ ವೇಳೆ ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್]] ವಿಶಾಲ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಉಡಾವಣೆ ಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಉಡಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಜ್ವಲನದ ನಂತರ ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗದ - ೨,೫೦೦ ರಿಂದ ೪,೫೦೦ ಮೀ/ಸೆ. ಕಾರಣದಿಂದ ([[ಮ್ಯಾಕ್ ಸಂಖ್ಯೆ|ಮ್ಯಾಕ್]] ~೧೦+), ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗ ಬೇಕಾದಾಗ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಕ್ಷೀಯ ವೇಗ ಬೇಕಾದಾಗ (ಮ್ಯಾಕ್ ೨೪+<ref>{{Citation |last=Stillwell |first=Wendell H |title=X-15 Research Results |url=http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-60/cover.html |chapter=Chapter 2: The First Hypersonic Airplane |chapterurl=http://history.nasa.gov/SP-60/ch-2.html |year=1964 |publisher=NASA |access-date=2010-08-13 |archive-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413203342/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-60/cover.html |url-status=dead }}</ref>). ಕಕ್ಷೀಯ ವಿಕ್ಷೇಪ ಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಗಗನನೌಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃತಕ [[ಉಪಗ್ರಹ|ಉಪಗ್ರಹಗಳಾಗಿ]] ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಚೆಗೆ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಏಕೈಕ ದಾರಿಯಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://spaceflightnow.com/tracking/index.html |title=ಸ್ಪೇಸ್ ಫ್ಲೈಟ್ ನೌ-ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಲಾಂಚ್ ಶೆಡ್ಯುಲ್ |access-date=2010-08-13 |archive-date=2013-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130911172414/http://spaceflightnow.com/tracking/index.html |url-status=dead }}</ref> ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಿಡುವಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಿಸಲು ಕೂಡ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅವರೋಹಣಕ್ಕೆ ಅತಿ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ದೃಢ ಪ್ಯಾರಾಶೂಟ್ ಭೂಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಮೆದುಗೊಳಿಸಲು ರಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. === ರಕ್ಷಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Apollo Pad Abort Test -2.jpg|thumb|ಕಾರ್ಯಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಚಾಲಕ ತಂಡ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಅಪೊಲೊ LES ಕಟ್ಟೆ ವೈಫಲ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ.]] ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಹಡಗಿಗೆ ಹಗ್ಗವನ್ನು ತಳ್ಳಲು ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಹಡಗಿನ ಮೇಲಿರುವವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಷರಾಯಿ ತೇಲುವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ತುರ್ತು ಉರಿಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಕೂಡ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ತಂಡವುಳ್ಳ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ವಿ<ref>[http://www.apollosaturn.com/asnr/escape.htm ಅಪೊಲೊಸ್ಯಾಟರ್ನ್:ಅಪೊಲೊ ಲಾಂಚ್ ಎಸ್ಕೇಪ್ ಸಬ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ]</ref> ಮತ್ತು ಸೋಯುಜ್‌ಗ‌ಳು<ref name="soyuzt">[http://www.astronautix.com/flights/soyzt101.htm Astronautix.com:"] ರಂಗ ಸಜ್ಜಿಕೆ ಮೇಲೆ ಸೊಯುಜ್ ಟಿ-10-1 "ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನವನ್ನು ಸ್ಪೋಟಿಸಿದಾಗ;ತಂಡವು ಜೀವರಕ್ಷಕಗಳ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಉಳಿಸಿತು.</ref> ಉಡಾವಣಾ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಘನ ರಾಕೆಟ್ ಆಗಿದ್ದು ಕ್ಷಣಗಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ವಾಹನದಿಂದ ತಂಡವುಳ್ಳ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಡೆಗೆ ಎಳೆಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು, ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಹಾರಾಟ ಎರಡರಲ್ಲೂ, ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಸಲವೂ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದಿದೆ. ಹಾರಾಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪಿಹೋದಾಗ ವಾಹನದಿಂದ ತಂಡವನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯೆಡೆಗೆ ತಳ್ಳಲು ಘನ ರಾಕೆಟ್‍ನಿಂದ ಮುಂಚಲನೆ ಪಡೆವ ನಿಷ್ಕಾಸನ ಆಸನಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಸೇನಾ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://science.howstuffworks.com/ejection-seat1.htm ಹೌಸ್ಟಫ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಇಜೆಕ್ಷನ್ ಸೀಟ್ಸ]</ref> === ಹವ್ಯಾಸ, ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜನೆ === ಹವ್ಯಾಸಿಗಳು ವಿವಿಧ ತರಹದ ಮಾದರಿ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸುಡುಮದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಲ ಸುಡುಮದ್ದು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಎರಡನ್ನೂ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್|ಹೈಡ್ರೊಜೆನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್]] ರಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಜೆಟ್ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.transchool.eustis.army.mil/museum/transportation%20museum/jetbelt.htm |title=jetbelt |publisher=Transchool.eustis.army.mil |date=1961-10-12 |accessdate=2010-02-08 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸಲು ಇವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ರಾಕೆಟ್ ಕಾರು (ಅನಧಿಕೃತ ಆದರೂ) ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ರೇಸಿಂಗ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.eurodragster.com/news/news1002.asp?Story=oct30#oct30 ಸಾಮ್ಮಿ ಮಿಲ್ಲರ್ ]</ref> == ಗದ್ದಲ == ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ನಿಷ್ಕಾಸವು ಇತರ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳ ಗದ್ದಲವುಳ್ಳದ್ದು. ಶಬ್ದಾತೀತ ನಿಷ್ಕಾಸವು ಸುತ್ತಲಿರುವ ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಾಗ, ಆಘಾತ ತರಂಗಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಆಘಾತ ತರಂಗಗಳ ಶಬ್ದದ ತೀವ್ರತೆಯು ರಾಕೆಟ್‌ನ ಗಾತ್ರ ಜೊತೆಗೆ ನಿಷ್ಕಾಸದ ವೇಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡದಾದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ಶಬ್ದದ ತೀವ್ರತೆಯು ಹತ್ತಿರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕೊಲ್ಲಬಹುದು.<ref name="CR566-3">{{harvnb|Potter|Crocker|1966}}{{pn}}</ref> ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಲೂ 200&nbsp;dB(A) ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಬ್ದವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ವಿ ನ ಉಡಾವಣೆಯು ಉಡಾವಣಾ ತಾಣದಿಂದ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ದೂರವಿರುವ ಭೂಕಂಪನಮಾಪಕಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಕೆಟ್ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಶಬ್ದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳಿಂದ ಬರುವ ಶಬ್ದವು ಹೊಗೆಮೋಡದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ನೆಲದಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಛಾವಣಿಗಳಿರುವ ಜ್ವಾಲಾ ಕಂದಕಗಳು, ಹೊಗೆಮೋಡದ ಸುತ್ತ ನೀರನ್ನು ಒಳನುಗ್ಗಿಸಿ ಮತ್ತು ಕೋನದಲ್ಲಿ ಹೊಗೆಮೋಡವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="CR566-3" /> ಸಿಬ್ಬಂದಿಯುಳ್ಳ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಶಬ್ದದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ರಾಕೆಟ್ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳಿಂದ ದೂರವಿಡುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ, ವಾಹನವು ಶಬ್ದಾತೀತವಾಗಿ ಹಾರಿದಾಗ ಧ್ವನಿ ತರಂಗಗಳು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ವಾಹನದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಶಬ್ದವು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref name="CR566-3" /> == ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ == === ಕಾರ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Rocket engine.svg|thumb|right|ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ರೇಖಾಚಿತ್ರ.]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದ ತರಲದ ಮೇಲೆ ರಾಕೆಟ್ ಇಂಜಿನ್‌ನ ದಹನ ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣಾ ಸೂಸುಬಾಯಿಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯು ತರಲವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗಕ್ಕೆ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇದು ರಾಕೆಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನೋದನ ಬಲವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ (ನ್ಯೂಟನ್‌ನ ಮೂರನೇ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಸಮಾನ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ). ಇದು ರಾಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ದೂಡುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Rocket thrust.svg|thumb|right|ರಾಕೆಟ್‌ನ ನೋದನ ಬಲವು ಅದರ ದಹನ ಕೋಶ ಮತ್ತು ಸೂಸುಬಾಯಿ ಮೇಲೆ ವರ್ತಿಸುವ ಒತ್ತಡಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.]] ಮುಚ್ಚಿದ ಕೋಶದಲ್ಲಿ, ಒತ್ತಡಗಳು ಪ್ರತಿ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಶದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೆ, ಕಾಣೆಯಾದ ವಿಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ರಂಧ್ರವು ನಿಷ್ಕಾಸವು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಒತ್ತಡಗಳು ರಂಧ್ರದ ವಿರುದ್ಧ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮರೂಪಿ ನೋದನ ಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಒತ್ತಡಗಳು ರಾಕೆಟ್ ಅನ್ನು ತಳ್ಳುತ್ತವೆ. ರಾಕೆಟ್ಟುಗಳು ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು. ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ರಾಕೆಟ್ಟುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಕ್ಸಿಡಕವನ್ನೂ ಒಯ್ಯುವುದು ಕಾರಣ. ಇಂಧನ ದಹನಕ್ಕೆ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಒದಗಿಸುವ ಪದಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಆಕ್ಸಿಡಕ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಡಕಗಳನ್ನು ಒಟಾಗಿ ನೋದನಕಾರಿಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ಒಟ್ಟು ರಾಶಿಯು (M) ನೋದನಕಾರಿಗಳ ರಾಶಿಯನ್ನೂ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನ ಅಥವಾ ಉಪಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಹೊರೆ ಅಥವಾ ಪೇಲೋಡ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ರಾಕೆಟ್ಟನಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ದಹನಗೊಂಡು ನಿಷ್ಕಾಸವನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಾಗ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ವೇಗ ಏರುತ್ತದೆ. ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷವು ಇಂಧನ ದಹನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗ (Vex) ವನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ರಾಶಿಯ (M) ಪಾತ್ರವೂ ಇದೆ. ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ರಾಶಿ ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸೂಸುಬಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ನಿಷ್ಕಾಸವು ಹೊರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದು ಕೂಡ ಸೂಸುಬಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಬಲವನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನೋದಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಕೋಶಕ್ಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಈ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ನೋದಕವು ಉಳಿದಿರುವವರೆಗೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="RPE7" /> ಒಂದು ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಾಕೆಟ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಈ ಒತ್ತಡಗಳು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕಾಸದ ಮೇಲೂ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗಕ್ಕೆ (ನ್ಯೂಟನ್‌ನ ಮೂರನೇ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ) ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="RPE7" /> ಸಂವೇಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ತತ್ವದಿಂದ ರಾಕೆಟ್‌ನ ನಿಷ್ಕಾಸದ ವೇಗವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ನೋದಕಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಸಂವೇಗ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ನೋದಕದ ಮುನ್ನೂಕುವ ಒತ್ತಡ ಅನುಸರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಅನುಪಾತದ ಮೇಲೆ ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ರಾಕೆಟ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆವೇಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="RPE7" /> ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್, ನೋದಕ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಾಸವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಒಟ್ಟು ಸಂವೇಗವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕಾಸದ ನಿವ್ವಳ ವೇಗವು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೊ, ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲ ವೇಗವು ಅಷ್ಟೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾಕೆಟ್ ಕಾಯದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಿಮ ಒಟ್ಟು ನಿಷ್ಕಾಸ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಿಂತ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಿರುವ ನೋದಕ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ, ರಾಕೆಟ್ ವಾಹನಗಳು ಹಗುರವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನೋದಕ ಖಾಲಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಅವುಗಳ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ವಾಹನವು ಹೆಚ್ಚು ಹಗುರವಾದಾಗ ಸುಡುವಿಕೆಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref name="RPE7" /> === ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿರುವ ರಾಕೆಟ್ ಮೇಲಿನ ಬಲಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Rktfor.gif|thumb|right|ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿರುವ ರಾಕೆಟ್ ಮೇಲಿನ ಬಲಗಳು; ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಆಕಾರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕ ಗುಣಾಂಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಳೆತದ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.]] ರಾಕೆಟ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಮೇಲಿನ [[ಬಲ|ಬಲಗಳ]] ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನವು ಕ್ಷಿಪಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಖಗೋಳ ಗತಿವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾರುವ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ:<ref>{{Cite web |url=http://www.grc.nasa.gov/WWW/K-12/VirtualAero/BottleRocket/airplane/rktfor.html |title=NASA- Four forces on a model rocket |access-date=2023-07-13 |archive-date=2012-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129204215/http://www.grc.nasa.gov/WWW/k-12/VirtualAero/BottleRocket/airplane/rktfor.html |url-status=dead }}</ref> * ಎಂಜಿನ್‍ನಿಂದ(ಗಳಿಂದ) ನೋದನ ಬಲ * ಖಗೋಳ ಕಾಯಗಳಿಂದ [[ಗುರುತ್ವ]] * ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಎಳೆತ * ಉತ್ಥಾಪಕ ಬಲ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪರಿಣಾಮ (ರಾಕೆಟ್‍ನಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆವ ವಿಮಾನದ ಹೊರತಾಗಿ) ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಖಗೋಳ ಕಾಯದ ಕೇಂದ್ರದ ಸುತ್ತ ರಾಕೆಟ್‌ನ ಪಥದಿಂದಾಗಿ ಜಡತ್ವ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಪಗಾಮಿ ಮಿಥ್ಯಾಬಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿರಬಹುದು; ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಸಾಧನೆಯಾದಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ [[ಕಕ್ಷೆ]] ಅಥವಾ ವಿಮೋಚನ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಬಾಲವಿದ್ದಾಗ (ಎಂಪನಜ್) ಈ ಬಲಗಳು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ವಾಹನವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಗುರುತ್ವ ತಿರುವು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸರಿಸುಮಾರು ಪರವಲಯದ ಪಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಕ್ಷೇಪ ಪಥವನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಉಡಾವಣೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದ ವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ರಾಕೆಟ್ ಇಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಮೂತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಇದು ನಿಜ.) ಹಾಗಾಗಿ, ವಾಹನಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಶೂನ್ಯ ಆಕ್ರಮಣ ಕೋನವನ್ನು ಸಹ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದ ಮೇಲಿನ [[ಪೀಡನ|ಅಡ್ಡೊತ್ತಡವನ್ನು]] ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಹಗುರವಾದ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="space-sourcebook">{{harvnb|Glasstone|1965}} [https://books.google.com/books?id=K6k0AAAAMAAJ&amp;q=gravity+turn&amp;dq=gravity+turn&amp;pgis=1 p. 209.]</ref><ref name="thesis">{{harvnb|Callaway|2004|p=2}}</ref> === ನಿವ್ವಳ ಬಲ === [[ಚಿತ್ರ:Rocket nozzle expansion.svg|thumb|right|ನಿಷ್ಕಾಸ ಧಾರೆಯ ಧ್ವನ್ಯತೀತ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಗಮನ ಒತ್ತಡವು ಸುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಸೂಸುಬಾಯಿಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಇರಬಲ್ಲವು (ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ):• ಕಡಮೆ ವಿಸ್ತರಿತ (ಸುತ್ತಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು).• ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ.• ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿತ (ಸುತ್ತಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ).• ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿತ.ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದರೆ ದಕ್ಷತೆಯ ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಸೂಸುಬಾಯಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ನಿಷ್ಕಾಸ ಧಾರೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಎತ್ತರವನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಳವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.<ref>[161][162]</ref>]] ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರಾಕೆಟ್ ಇಂಜಿನ್ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ನೋದಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬಲ್ಲದು. ನೋದಕವು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಹಲವಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸೂಸುಬಾಯಿಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ರಾಕೆಟ್ ಇಂಜಿನ್‌ನ ನೋದನ ಬಲ ಮತ್ತು ತೂಕದ ಅನುಪಾತ, ಮತ್ತು ಹಲವುವೇಳೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಹನದ ಅನುಪಾತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದು, ವಿಪರೀತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 100 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಇದು ಇತರ ಜೆಟ್ ನೋದನ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಿಗೆ 5ನ್ನು ಮೀರಬಹುದು.<ref>[http://www.geae.com/engines/military/j85/index.html]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722155949/http://www.geae.com/engines/military/j85/index.html|date=2011-07-22}}<span> General electric </span>[[J-85]]</ref><ref>[http://www.thrustssc.com/thrustssc/Club/Secure/Arfons_Last_Stand.html ಥ್ರಸ್ಟ್ SSC ಮ್ಯಾಚ್ 1 ಕ್ಲಬ್: ಆರ್ಟ್ ಆರ್ಫೊನ್ಸ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಬೈ ರಿಚರ್ಡ್ ನೊಬೆಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160617103717/http://www.thrustssc.com/thrustssc/Club/Secure/Arfons_Last_Stand.html |date=2016-06-17 }} J-೮೫ ವು ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡ್ ಎಂಜಿನ್ ಗೆ "೫.೬ lbs ನಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ."</ref> ನೋದನ ಬಲವನ್ನು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ವಾಹನದ ಗಾಳಿಯ ವೇಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಒಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಒಂದು ರಾಕೆಟ್‌ನ ನೋದಕದ ಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇದು ವಾಯುಬಲ ಸಂಬಂಧಿ ನಷ್ಟಗಳ<ref name="maxq" /> ಕನಿಷ್ಠೀಕರಣವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೋದಕದ ಭಾರದ ಕಡಿತದಿಂದಾಗಿ ಜಿ-ಬಲಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ರಾಕೆಟ್‌ನ ನಿವ್ವಳ ನೋದನ ಬಲ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಬಹುದು: :<math>F_n = \dot{m}\;v_{e}</math><ref>{{Harvnb|Sutton|2001}} eq-೨-೧೪</ref> ಇದರಲ್ಲಿ: :<math> \dot{m} =\,</math>ನೋದಕದ ಹರಿವು (kg/s ಅಥವಾ lb/s) :<math>v_{e} =\,</math>ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗ (m/s ಅಥವಾ ft/s) ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗ ''v_e'' ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ವಾಹನದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವ ನಿಷ್ಕಾಸದ ವೇಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗವು ಹಲವುವೇಳೆ ನೋದನ ಬಲದ ಅಕ್ಷದ ಉದ್ದಕ್ಕಿರುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸರಾಸರಿ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗವು ವಿವಿಧ ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಒಂದು ವಾತಾವರಣದೊಳಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. === ಆವೇಗ === ತನ್ನ ನೋದಕವನ್ನು ಸುಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ರಾಕೆಟ್‍ನ ಒಟ್ಟು ಆವೇಗ ಸರಳವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ:<ref>{{Harvnb|Sutton|2001|p=27}}</ref> :<math>I = \int F dt</math> ಅಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ನೋದನಬಲವಿದ್ದಾಗ, ಇದು ಸರಳವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ: :<math>I = F t\;</math> === ವಿಶಿಷ್ಟ ಆವೇಗ === ನೋದನ ಬಲದ ಸಮೀಕರಣದಿಂದ ನೋಡಬಹುದಾದಂತೆ, ನಿಷ್ಕಾಸದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವೇಗವು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ದಹನಗೊಂಡ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಧನದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ನೋದನ ಬಲದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಾನವಾದ ಅಳತೆಯಾದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನೋದಕದ ಪ್ರತಿ ತೂಕದ ಏಕಮಾನಕ್ಕೆ ನಿವ್ವಳ ನೋದನ ಬಲ-ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು (ಆವೇಗ) ವಿಶಿಷ್ಟ ಆವೇಗ "''I_sp''" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಕೆಟ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವಂತೆ ಇದನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: :<math>v_e = I_{sp} \cdot g_0</math><ref>{{Harvnb|Sutton|2001|p=29}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ: :<math>I_{sp}</math> ಸೆಕೆಂಡ್‍ಗಳ ಏಕಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ :<math>g_0</math> ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ. ಹಾಗಾಗಿ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಆವೇಗವು ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ, ಎಂಜಿನ್‌ನ ನಿವ್ವಳ ನೋದನ ಬಲ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ <math>I_{sp}</math> ಅನ್ನು ಅಳತೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ, ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದು (~4500 ಮೀ/ಸೆ), ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಶಬ್ದದ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಜವಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 15 ಪಟ್ಟು. {{Specific impulse}} === ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ (ರಾಕೆಟ್ ಸಮೀಕರಣ) === [[ಚಿತ್ರ:Delta-Vs for inner Solar System.svg|thumb|ಭೂಮಿ ಮತ್ತು [[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಂಗಳ]]ದ ನಡುವೆ ಸೌರಮಂಡಲದ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಅಂದಾಜು ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿಗಳ ಒಂದು ನಕ್ಷೆ<ref>[176]</ref><ref>cislunar delta-vs</ref>]] ರಾಕೆಟ್‌ನ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ (ವಾಯು ಪ್ರತಿರೋಧ ಅಥವಾ ಗುರುತ್ವ ಅಥವಾ ಇತರ ಬಲಗಳಿಲ್ಲದೆ) ರಾಕೆಟ್ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ವೇಗದಲ್ಲಿನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಒಟ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ. <math>v_e</math> ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಾಗ, ಒಂದು ರಾಕೆಟ್ ವಾಹನವು ಒದಗಿಸಬಹುದಾದ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಅನ್ನು ಟ್ಸಿಯೊಲ್‍ಕಾವ್‍ಸ್ಕಿ ಸಮೀಕರಣದಿಂದ ಗಣಿಸಬಹುದು:<ref>{{Cite web |url=http://www.projectrho.com/rocket/rocket3c.html |title=ಚೂಸ್ ಯುವರ್ ಎಂಜಿನ್ |access-date=2010-08-13 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529042131/http://www.projectrho.com/rocket/rocket3c.html |url-status=dead }}</ref> :<math>\Delta v\ = v_e \ln \frac {m_0} {m_1}</math> ಇದರಲ್ಲಿ: :<math>m_0</math> ಇದು ನೋದಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರಂಭಿಕ ಒಟ್ಟು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ, ಕಿ.ಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಪೌಂಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ) :<math>m_1</math> ಇದು ಅಂತಿಮ ಒಟ್ಟಾರೆ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಕಿ ಗ್ರಾಂ ಗಳಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಪೌಂಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ) :<math>v_e</math> ಇದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗ ಮೀ/ಸೆ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ (ಅಡಿ/ಸೆ ಗಳಲ್ಲಿ) :<math>\Delta v\ </math> ಇದು ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಮೀಟರ್/ಸೆ ಗಳಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಅಡಿ/ಸೆ ಗಳಲ್ಲಿ) ಭೂಮಿಯಿಂದ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಉಪಯುಕ್ತ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಏಕ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಗಳು ಕೆಲವು ಕಿಮೀ/ಸೆಕೆಂಡು ಆಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು 9 ಕಿಮೀ/ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಯುಳ್ಳ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕುಶಲ ಚಲನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಅನ್ನು ಸಹ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬಹುದು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಕೆಳ ಭೂಕಕ್ಷೆಗೆ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಸುಮಾರು 9.7 ಕಿಮೀ/ಸೆಕೆಂಡು. ಇದು ವಾಹನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 200 ಕಿಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 7.8 ಕಿಮೀ/ಸೆಕೆಂಡ್‌ನ ಪಾರ್ಶ್ವವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹಾರಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಶಲ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.9 ಕಿಮೀ/ಸೆಕೆಂಡ್ ನಷ್ಟು ವಾಯು ಎಳೆತ, ಗುರುತ್ವ ಎಳೆತ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. <math>\frac {m_0} {m_1}</math> ಅನುಪಾತವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಅನುಪಾತ ''ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಅನುಪಾತಗಳು === ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಭಾಗ ನೋದಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www-istp.gsfc.nasa.gov/stargaze/Srockhis.htm ರಾಕೆಟ್ ಗಳ ವಿಕಾಸ]</ref> ಯಾವುದೇ ದಹನಕ್ಕೆ, ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಅನುಪಾತವು ರಾಕೆಟ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು ನಂತರದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ನಡುವಿನ ಅನುಪಾತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://exploration.grc.nasa.gov/education/rocket/rktwtp.html |title=ರಾಕೆಟ್ ದ್ರವರಾಶಿಯ ಅನುಪಾತಗಳು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2013-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130216063603/http://exploration.grc.nasa.gov/education/rocket/rktwtp.html |url-status=dead }}</ref> ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಅನುಪಾತವು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ರಾಕೆಟ್ ಹಗುರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತೂಕವು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿರುವುದು ಯಾವ ಕಾರಣಗಳಿಗೊ ಅದೇ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ. ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿ, ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಎಂಜಿನ್ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ನೋದಕ ಬಲ-ತೂಕದ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಇದು ವಾಹನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಾರಾಟಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಪಾತ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಕಡಿಮೆ ಎಂಜಿನ್ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೋದಕವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಅನ್ನು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಪಾರುಮಾಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಅಥವಾ ರೇಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕೆಲವು ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ನೋದಕ ಮತ್ತು ಪೇಲೋಡ್ ಅನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಕ್ಕೆ ಹಗುರವಾದ ರಚನೆ ಮಾತ್ರ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೋಯುಜ್ ಪಾರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 20 g ಯಷ್ಟನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲದು.<ref name="soyuzt" /> ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಅನುಪಾತಗಳು ನೋದಕದ ಬಗೆ, ವಾಹನ ಬಳಸುವ ಎಂಜಿನ್‍ನ ವಿನ್ಯಾಸ, ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅತಿಹೆಚ್ಚು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ರವ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಕ್ಷೀಯ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ರವ ನೋದಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಿಗೆ ಹೋಲುವ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ (ದ್ರವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ದ್ರವ [[ಮೀಥೇನ್]] ಗಮನಾರ್ಹ ಅಪವಾದಗಳಾಗಿವೆ). ಈ ಬಗೆಗಳು ಹಗುರವಾದ, ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಹನ ಕೋಶದೊಳಗೆ ನೋದಕವನ್ನು ನುಗ್ಗಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಟರ್ಬೋಪಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕೆಳಗೆ ಕೆಲವು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡುವ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಪರಿಮಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ:(ಕೆಲವು ಗಗನ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.) {{Mass fraction table}} === ಹಂತಹಂತದ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Artistsconcept separation.jpg|thumb|right|ಹಂತಹಂತದ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ರಾಕೆಟ್‌ನ ಅನಗತ್ಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ap6-68-HC-191.jpg|thumb|right|ಅಪೊಲೊ ೬ ತನ್ನ ಅಂತರಹಂತ ದುಂಡುಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವಾಗ]] ಹಲವುವೇಳೆ, ಉದ್ದಿಷ್ಟಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವೇಗವನ್ನು (ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ) ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಾಕೆಟ್‌ನಿಂದ ಸಾಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನೋದಕ, ಟ್ಯಾಂಕ್ ಹೊರಬಲ್ಲ ಇಂಧನದ ತೂಕ, ರಚನೆ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಕವಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ, ಉಡ್ಡಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಸಾಧಿಸಲು ಅದು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ನೋದಕಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೇಲಿನ ಹಂತಗಳ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡ, ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ V ನ ಮೊದಲ ಹಂತವು ಸುಮಾರು 10 ರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು 263 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆವೇಗವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಇದು ಸುಮಾರು 5.9 ಕಿಮೀ/ಸೆಕೆಂಡಿನ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸುಮಾರು 9.4 ಕಿಮೀ/ಸೆಕೆಂಡ್ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಹಂತಹಂತದ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಉಡಾವಣೆಯ ವೇಳೆ ರಾಕೆಟ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕವನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು) ತ್ಯಜಿಸುತ್ತದೆ. ಹಂತಹಂತದ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯು ''ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿರಬಹುದು'' (ಹಿಂದಿನ ಹಂತವು ಬಿದ್ದು ಹೋದ ನಂತರ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ), ಅಥವಾ ''ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರಬಹುದು'' (ಇಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಉರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವು ಉರಿದು ಹೋದಮೇಲೆ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತವೆ).<ref name="NASAstaging">{{harvnb|NASA|2006}}</ref> ಹಂತಹಂತದ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗಗಳು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಬೆಳಕಿನ ವೇಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಬಹುದಾದ ಪೇಲೋಡ್ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರತಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಂತದೊಂದಿಗೆ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಹಂತಕ್ಕೆ ಇರಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಸರಳವಾಗಿ ಸಂಯೋಜನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ ಮತ್ತು ನೋದನ ಬಲ-ತೂಕದ ಅನುಪಾತ === ನ್ಯೂಟನ್‍ನ ಎರಡನೆಯ ನಿಯಮದಿಂದ ಒಂದು ವಾಹನದ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷವು ಸರಳವಾಗಿ: :<math>\frac {F_n} {m}</math> ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ m ವಾಹನದ ತಾತ್ಕ್ಷಣೀಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು <math>F_n</math>ರಾಕೆಟ್ ಮೇಲೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ನಿವ್ವಳ ಬಲ (ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ನೋದನ ಬಲ, ಆದರೆ ವಾಯು ಪ್ರತಿರೋಧ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಲಗಳು ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಲ್ಲವು.) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ರಾಕೆಟ್‌ನ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷವು ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ (ನೋದನ ಬಲವು ಹಾಗೇ ಇದ್ದರೆ), ಏಕೆಂದರೆ ನೋದಕ ದಹನವಾದಂತೆ ರಾಕೆಟ್‌ನ ತೂಕವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸಲು ನೋದನ ಬಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಹಂತಗಳು ಉರಿದುಹೋದಾಗಲೂ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛಿನ್ನತೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲವುವೇಳೆ ಪ್ರತಿ ಹೊಸ ಹಂತ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಡಿಮೆ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಇರುವಂತೆ ವಾಹನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಧನ ಭಾರ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಧಾರಣಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಡಿತದಿಂದ ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಇದು ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಮತ್ತು ದಹನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೆಲವು ಅನ್ವಯಗಳಿಗೆ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ಬಹಳವಾಗಿ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ. ವಾಹನದ ಕನಿಷ್ಠತಮ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಕನಿಷ್ಠತಮ ಇಂಧನವಿರುವ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೊರಲು ಬೇಕಾದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‌ನ ನೋದನ ಬಲ-ತೂಕದ ಅನುಪಾತವು{{#tag:ref|“thrust-to-weight ratio F/W_g is a dimensionless parameter that is identical to the acceleration of the rocket propulsion system (expressed in multiples of g₀)... in a gravity-free vacuum”<ref name="suttontw">{{Harvnb|Sutton|2001|p=442}}</ref>|group=nb}} ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಕೆಟ್ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ನೋದನ ಬಲ-ತೂಕದ ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ (ಎನ್‍ಕೆ-33 ಎಂಜಿನ್‌ಗೆ 137,<ref>[http://www.astronautix.com/engines/nk33.htm ಆಸ್ಟ್ರೊನಾಟಿಕ್ಸ್ NK-33 ಪ್ರವೇಶ ]</ref> ಕೆಲವು ಘನ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ 1000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ<ref name="suttontw" />), ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ-ಜಿ ವಾಹನಗಳು ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಗಳ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ರಾಕೆಟ್ ವಾಹನಗಳು ಹಲವುವೇಳೆ ಲಂಬವಾದ ಉಡ್ಡಯನ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಗುರುತ್ವ ಮೂಲದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ವಾಹನದ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳು ಒದಗಿಸಿದರೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. === ಎಳೆತ === ಎಳೆತ ಎನ್ನುವುದು ರಾಕೆಟ್‌ನ ಚಲನೆಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಹನದ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ವೇಗಾಪಕರ್ಷ ಬಲವನ್ನು ಎಳೆತದ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬಹುದು. ವಾಯುಬಲ ನಾಸಿಕ ಶಂಕುವಿನ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕ ಗುಣಾಂಕವಿರುವ ಆಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿ ("ಮಾದರಿ" ರಾಕೆಟ್ ಆಕಾರ - ಉದ್ದ ಮತ್ತು ತೆಳ್ಳಗಿರುವ) ಎಳೆತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣೆಯ ವೇಳೆ, ವಾಹನದ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣವು ತೆಳುವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕ್ಯೂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗರಿಷ್ಠ ವಾಯುಬಲವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಎಳೆತದ ಬಿಂದುವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾಹನದ ಕನಿಷ್ಠ ವಾಯುಬಲವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ರಾಕೆಟ್ ಈ ಬಲಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.<ref name="maxq">[http://www.aerospaceweb.org/question/aerodynamics/q0025.shtml ಏರೊಸ್ಪೇಸ್ ವೆಬ್:ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ -Q]</ref> === ಶಕ್ತಿ === ==== ಶಕ್ತಿಯ ದಕ್ಷತೆ ==== ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜ್ವಾಲೆಗಳು, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯ ಘಟನಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಎಂದು ತೋರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅವು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ದಕ್ಷತೆಯು ಭಾವಿಸಿದಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರಾಕೆಟ್ ನೋದಕದ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಹಲವುವೇಳೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಇಂಧನಗಳ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ; ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಬಹುಪಾಲು (ಹಲವುವೇಳೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಗ್ಗವಾದ) ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಮೇಲೆ ಹಾರುವಾಗ ವಾಹನದೊಳಗೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ಬಹಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನೋದಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಭಾಗ ರಾಕೆಟ್‌ನ ಕಾಯದ ಚಲನ ಅಥವಾ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸಹಜವಾಗಿ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಇಂಧನದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಗಾಳಿಯ ಎಳೆತ ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವದ ಎಳೆತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕಳೆದುಹೋದ ಶಕ್ತಿಯ ಬಹುಪಾಲು ನಿಷ್ಕಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="RPE" /> ಎಂಜಿನ್‍ನೊಳಗೆ 100% ದಕ್ಷತೆಯ (ಎಂಜಿನ್ ದಕ್ಷತೆ <math>\eta_c = 100\%</math>) ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ದಹನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಎಲ್ಲ ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯು ಧಾರೆಯ ಚಲನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು. ಇದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತರಣಾ ಅನುಪಾತದ ಸೂಸುಬಾಯಿಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ: ಸೂಸುಬಾಯಿಯು ಅನಿಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ, ಅನಿಲವು ತಂಪಾಗಿ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 70% ವರೆಗಿನ ಶಕ್ತಿಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಉಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಗದ ನಿಷ್ಕಾಸದಲ್ಲಿನ ಶಾಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="RPE" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ದಕ್ಷತೆಯು, ರಾಕೆಟ್ ದಹನವನ್ನು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅನಿಲವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ನೋಟ್ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಎಂಜಿನ್ ದಕ್ಷತೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಇತರ ಜೆಟ್-ಆಧಾರಿತ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗದ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಎಂಜಿನ್ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ವಾಹನಗಳು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಷ್ಕಾಸವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚಲನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂಬದಿಗೆ ದೂರ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ನೋದಕ ದಕ್ಷತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (<math>\eta_p</math>).<ref name="RPE" /> ಆದರೆ, ಜವಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಪರಿಣಾಮರೂಪಿ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ವಾಹನದ ಶಕ್ತಿಯ ದಕ್ಷತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ನಿಷ್ಕಾಸವು ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ವೇಗದಲ್ಲೇ ವಾಹನವು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಎಂಜಿನ್ ದಕ್ಷತೆಯ ಸುಮಾರು 100% ನಷ್ಟು ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕಾಸವು ಚಲಿಸುವ ವಾಹನದ ಹಿಂದೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಹಠಾತ್ತನೆ ನಿಂತುಹೋಗುವುದು, ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ತತ್ತ್ವದಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯು ವಾಹನದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆಯು ಮತ್ತೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಾಸವು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಹನದ ಹಿಂದೆ ಅದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:PropulsiveEfficiency.svg|right|thumb|250px|ವಾಹನದ ವೇಗವನ್ನು ಪರಿಣಮಾಕಾರಿ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗದಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದಾಗ ಬರುವ ಫಲನವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್‌ನ ನೋದಕ ದಕ್ಷತೆ]] ಈ ತತ್ವಗಳಿಂದ, <math>u</math> ಜವದಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗ <math>c</math> ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಕೆಟ್‌ನ ನೋದನ ದಕ್ಷತೆ <math>\eta_p</math> ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಬಹುದು: :<math>\eta_p= \frac {2 \frac {u} {c}} {1 + ( \frac {u} {c} )^2 }</math><ref name="RPE">{{Harvnb|Sutton|2001|pp=37–38}}</ref> ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಶಕ್ತಿಯ ದಕ್ಷತೆ <math>\eta</math> ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ: :<math>\eta= \eta_p \eta_c</math> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ಸಮೀಕರಣದಿಂದ, <math>\eta_c</math> ೦.೭ ಇದ್ದಾಗ, ಮ್ಯಾಕ್ 10 ರ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗವಿದ್ದು ಮ್ಯಾಕ್ 0.85 ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಿರುವ ರಾಕೆಟ್ (ಬಹುತೇಕ ವಿಮಾನಗಳು ಈ ವೇಗದಿಂದ ಹಾರುತ್ತವೆ), 5.9% ನಷ್ಟು ಮುನ್ನುಡಿದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಶಕ್ತಿಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಆಧುನಿಕ, ಗಾಳಿ ಉಸಿರಾಡುವ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ 35% ಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ರಾಕೆಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 6 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್ ನೋದಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಯು ಇಂಧನದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೆ, ಅದೇ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 18 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ನೋದಕದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅಪರೂಪ. ಶಕ್ತಿಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂಧನದಿಂದ ಬರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪರಿಗಣನೆಗಳ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ICBM ಗಳು ಅಥವಾ ಕಕ್ಷೀಯ ಉಡಾವಣೆಗಳಂತಹ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಅಗತ್ಯವಿರುವಾಗ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ನಾಸಾ|ನಾಸಾದ]] ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್ ತನ್ನ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು 8.5 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 1,000 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಘನ ನೋದಕವನ್ನು (16% ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು (25,000 ಕೆಜಿ ಪೇಲೋಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ) 100,000 ಕೆ.ಜಿ ಭಾರದ ವಾಹನವನ್ನು 111 ಕಿಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲು ಮತ್ತು 30,000 ಕಿಮೀ / ಗಂ ಕಕ್ಷೀಯ ವೇಗವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ 2,000,000 ಲೀಟರ್ ದ್ರವ ನೋದಕವನ್ನು (106,261 ಕೆಜಿ ನಷ್ಟು ದ್ರವ ಜಲಜನಕ ಇಂಧನ) ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ವೇಗದಲ್ಲಿ, ವಾಹನವು ಸುಮಾರು 3 TJ ನಷ್ಟು ಚಲನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 200 GJ ನಷ್ಟು ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಶಕ್ತಿಯು 20 TJ ನಷ್ಟು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಕಕ್ಷೆಗಾಮಿಯನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್ ಸುಮಾರು 16% ಶಕ್ತಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಟರ್ಬೋಫ್ಯಾನ್‌ಗಳಂತಹ (ಅವುಗಳ ಕಳಪೆ <math>\eta_c</math> ಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ) ವೇಗ ಮತ್ತು ಧಾರೆಯ ನಿಷ್ಕಾಸ ವೇಗದ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಉಪಧ್ವನಿಕ ಮತ್ತು ಧ್ವನ್ಯತೀತ ವಾತಾವರಣದ ಬಳಕೆಗೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಅತಿಧ್ವನಿಕ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಕಡಿಮೆ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ''ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ'' ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಸೇನಾ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ಅಸಮರ್ಥತೆಯನ್ನು ಅವುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೋದನ ಬಲ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಗಳು ಮೀರಿಸುತ್ತವೆ. ==== ಒಬೆರ್ಥ್ ಪರಿಣಾಮ ==== ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಒಂದು ರಾಕೆಟ್ ಹಂತವು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವಾಗ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಅನ್ನು ನೀಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಈ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಯ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ವೇಗವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ (ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ), ಮತ್ತು ಇದು ಆರಂಭಿಕ ವೇಗದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, [[ಚಲನಶಕ್ತಿ|ಚಲನಶಕ್ತಿಯು]] ವೇಗದ ಮೇಲೆ ಚೌಕಾಕಾರದ ನಿಯಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದರರ್ಥ ಉರಿಯುವ ಮೊದಲು ರಾಕೆಟ್ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸಿದಷ್ಟು, ಅದು ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ಅಂತರಗ್ರಹ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ರಾಕೆಟ್ ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಗ್ರಹದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಅನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ, ವಿಮೋಚನ ವೇಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಬೇಕಾದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವ, ಇತರ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಬೇಕಾದ ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿ ಪ್ರಮಾಣ ಬಹಳವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ರಾಕೆಟ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವುದರಿಂದ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಪಥವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಗುಣಿಸುತ್ತದೆ. == ಸುರಕ್ಷತೆ, ವಿಶ್ವಸನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Challenger explosion.jpg|thumb|right|ಉಡಾವಣೆಗೊಂಡ 73 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಾದ ಮೇಲೆ, ಎಸ್ಆರ್‌ಬಿಗಳಿಂದ ಬಿಸಿ ಅನಿಲಗಳು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್ ಚ್ಯಾಲೆಂಜರ್ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಶಟಲ್‍ನ ಒಟ್ಟಿಲಿನ ವಿಘಟನ ಉಂಟಾಯಿತು.]] ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಸ್ವರೂಪನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಲ್ಲ. ಸೇನಾ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ಯಾಪ್ತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಬಳಕೆಗಾಗಿ, ಬಹುತೇಕ ವಿಮಾನಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Janes">{{cite web|url=http://www.janes.com/aerospace/civil/news/jsd/jsd030203_3_n.shtml|title=A brief history of space accidents|date=2003-02-03|publisher=Jane's Civil Aerospace|accessdate=24 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030204073904/http://www.janes.com/aerospace/civil/news/jsd/jsd030203_3_n.shtml|archivedate=2003-02-04|accessdate=2010-04-24}}</ref> ಶಟಲ್‍ನ ಉಡಾವಣೆಗೆ ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಬಹಳ ಸರಿಸುಮಾರು 1% ಎಂದು ರಿಚರ್ಡ್ ಫೆಯ್ನ್‌ಮನ್ ಅಂದಾಜಿಸಿದರು,<ref>{{Cite web |url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/51-l/docs/rogers-commission/Appendix-F.txt |title=ರೊಜರ್ಸ್ ಕಮಿಶನ್ ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್ F |access-date=2010-08-13 |archive-date=2019-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207012843/https://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/51-l/docs/rogers-commission/Appendix-F.txt |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಕಕ್ಷೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿ-ಹಾರಾಟದ ಅಪಾಯವು 50 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1 ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>[http://www.space.com/missionlaunches/spacetourism_future_040930.html Space.com Going Private: ದಿ ಪ್ರೊಮಿಸ್ ಅಂಡ್ ಡೇಂಜರ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಬ್ಯ್ ತಾರಿಕ್ ಮಲಿಕ್ ]</ref> ಉಪಯುಕ್ತ ರಾಕೆಟ್ ನೋದಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ (ತೂಕದಿಂದ ಸ್ಫೋಟಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ, ಆದರೆ ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ), ಅಪಘಾತಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂಭವಿಸುವವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳವಾದ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ದಾಖಲೆಯು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ. ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕೂಡ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ- ಅನೇಕ ನಿಷ್ಕಾಸನ ಆಸನಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪೈಲಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರ ವಿಮಾನದಿಂದ ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ದೂರ ಚಿಮ್ಮಬಲ್ಲವು, ಮತ್ತು ಅವು ಅನೇಕ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿವೆ. ಅನೇಕ ಮಾನವಸಹಿತ ರಾಕೆಟ್ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆ == ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು, ನೋದಕದ ವೆಚ್ಚಗಳು, ರಾಕೆಟ್‌ನ 'ಶುಷ್ಕ ರಾಶಿ' ಯನ್ನು (ಡ್ರೈ ಮಾಸ್) ಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರ ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳು.<ref name="aday">[http://www.fourmilab.ch/documents/rocketaday.html A ರಾಕೆಟ್ ಎ ಡೇ ಕೀಪ್ಸ್ ದಿ ಹೈ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಅವೆ ] ಬೈ ಜೊನ್ ವಾಕರ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭, ೧೯೯೩</ref> ರಾಕೆಟ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಉಡ್ಡಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋದಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನೋದಕವು ಪ್ರತಿ ಕೆಜಿಗೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್‌ಗಿಂತ ಬಹಳ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (2009 ರ ವೇಳೆ ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್‍ನ ದರ ಸುಮಾರು $1/ಕೆಜಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ), ಮತ್ತು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಅತ್ಯಂತ ಅಗ್ಗದ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ ನೋದಕದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಗಣ್ಯವಲ್ಲ.<ref name="aday" /> ರಾಕೆಟ್‌ನ ಶುಷ್ಕ ರಾಶಿಯ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಆಕಾರ ಕೊಡಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ; ಬಳಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈಮಾಂತರಿಕ್ಷ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ~$10,000/kg (2009 ರಂತೆ) ನಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ವೆಚ್ಚಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರ್ಯಪಡೆ ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಗುರವಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ರಾಕೆಟ್‌ನ ಶುಷ್ಕ ರಾಶಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಅಲ್ಪ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೂ (ಹಲವುವೇಳೆ ರಾಕೆಟ್‌ನ 1/6 ಮತ್ತು 1/40 ರ ನಡುವೆ), ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ವೆಚ್ಚವು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುವ ಸರಳ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ರಚನೆಯು ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಅಗ್ಗವಾಗಿರಬಹುದು,<ref name="aday" /> ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆಧಾರ ಸಾಧನಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳು, ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಉಡಾವಣಾ ಕಟ್ಟೆಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಕೆಟ್‌ನ ಗಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಉಡಾವಣಾ ದರದೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು ಸ್ಥಿರ ವೆಚ್ಚವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.<ref name="aday" /> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == '''ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಕೆಟ್ರಿ''' * [[ವಿಮಾನ]] * ಅಮೊನಿಯಮ್ ಪರ್ ಕ್ಲೊರೇಟ್ ಕಾಂಪೊಸಿಟ್ ಪ್ರೊಪೆಲಂಟ್ - ಬಹುತೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ದೃಢ ರಾಕೆಟ್ ಇಂಧನ * ಆಸ್ಟ್ರೊಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ - ಗಗನನೌಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಅಂಶಗಳು * ಬೈಪ್ರೊಪೆಲಂಟ್ ರಾಕೆಟ್ - ಎರಡು-ಭಾಗ ದ್ರವ ಅಥವಾ ಅನಿಲ ಶಕ್ತಿ ಬಳಸಿದ ರಾಕೆಟ್ * ಟ್ರಿಪೊಪಲಂಟ್ ರಾಕೆಟ್ - ವಿವಿಧ ನೋದಕಗಳು ಅದರ ದಕ್ಷತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲವು. * ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ರಾಕೆಟ್ - ಕುದಿಯುವ ನೀರಿನಿಂದ ಚಲಿಸುವ ರಾಕೆಟ್ * ಹೈಬ್ರೀಡ್ ರಾಕೆಟ್ - ದೃಢ ರಾಕೆಟ್ ಎರಡನೆಯ ದ್ರವಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ನೋದಕದಿಂದ ಸುಟ್ಟು ಹೋದದ್ದು. * ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣಾ ಪೀಠ * ಪೆಂಡುಲಮ್ ರಾಕೆಟ್ ಭ್ರಾಂತಿ - ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆ * ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಿದ ರಾಕೆಟ್ ಮೊಟಾರ್‌ಗಳು - ದೃಢ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಆಯಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತವೆ. * ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ನ ನಳಿಕೆಗಳು - ಡೆ ಲಾವಲ್ ನೋಜಲ್ * ಗಗನ ನೌಕೆಯ ಮುನ್ನೂಕುವ ನೋದಕ -ಇದು ವಿಭಿನ್ನ ಗಗನ ನೌಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. * ತಿಸ್ಕ್ಲೊವಿಸ್ಕಿ ರಾಕೆಟ್ ಸಮೀಕರಣ - ರಾಕೆಟ್‌ನ ಕಾರ್ಯ ವೈಖರಿ ವರ್ಣಿಸುವ ಸಮೀಕರಣ '''ಮನೋರಂಜನೆಗಾಗಿರುವ ರಾಕೆಟ್ರಿ''' * ಮಾದರಿ ರಾಕೆಟ್ - ಸಣ್ಣ ಹವ್ಯಾಸದ ರಾಕೆಟ್ * ಅತ್ಯಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ರಾಕೆಟ್ * ಜಲ ರಾಕೆಟ್ - ಆಟದ ರಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ಜಲಶಕ್ತಿ ಬಳಸಿ ಮನೋರಂಜನೆಗಾಗಿ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. * ಬಲೂನ್ ರಾಕೆಟ್ * ಟ್ರಿಪೊಲಿ ರಾಕೆಟ್ರಿ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ * ನಾಶನಲ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ರಾಕೆಟ್ರಿ '''ರೀಕ್ರಿಯೇಶನಲ್ ಪೈರೊಟೆಕ್ನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ರಿ''' * ಬಾಟಲ್ ರಾಕೆಟ್ - ಸಣ್ಣ ಸುಡುಮದ್ದಿನಂತಹ ರಾಕೆಟ್ ಇದನ್ನು ಬಾಟಲ್ ಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಉಡಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಆಕಾಶ ರಾಕೆಟ್ - ಸುಡುಮದ್ದುಗಳೂ ಸಹ ಅದೇ ರೀತಿ ಸ್ಪೋಟಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. '''ಶಸ್ತ್ರಗಾರಿಕೆ''' * ರಾಕೆಟ್-ಚಲನೆಯ ಆಧಾರದ ಗ್ರೆನೇಡ್ - ಮಿಲಿಟರಿ ಬಳಸಿದ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು * ಗಾಳಿಯಿಂದ-ನೆಲದಡೆಗೆ ಹಾರುವ ರಾಕೆಟ್ ಗಳು * ಬೆಂಕಿ ಬಾಣ -ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ಆರಂಭಿಕ ರಾಕೆಟ್ * ಶಿನ್ ಕಿ ಚೊನ್ - ಕೊರಿಯನ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಚೀನಾದ ಬೆಂಕಿ ಬಾಣ * ಕಟ್ಯುಶಾ ರಾಕೆಟ್ ಲಾಂಚರ್ - ಎತ್ತರವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮುಖ ರಾಕೆಟ್ * ವಿಎ-111 ಶಕ್ವಾಲ್ - ರಶಿಯನ್ ರಾಕೆಟ್-ಚಾಲಿತ ಸುಧಾರಿತ ಸುಡುಗುಂಡು '''ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗಾಗಿರುವ ರಾಕೆಟ್‍ಗಳು ''' * ಅಗೋಚರ ರಾಕೆಟ್ - ನೆಲದಿಂದ ದಾಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಉಡಾಯಿಸಿದ ರಾಕೆಟ್ * ರಾಕೆಟ್ ಗಗನ ನೌಕೆ - ರಾಕೆಟ್‍ಗಳ ಮೂಲಕ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದ ರೆಕ್ಕೆಯುಳ್ಳ ವಾಯುನೌಕೆ * ರಾಕೆಟ್ ವಾಹಕ ಜಾರು ಬಂಡಿ - ಎಲದ ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗ * ಸದ್ದು ಮಾಡುವ ರಾಕೆಟ್ - ಉಪಕಕ್ಷಾ ಮಾದರಿ ನಿರ್ಮಿತ ರಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ವಾಯುಗುಣ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಇತರೆ''' * ರಾಕೆಟ್ ಮೇಲ್ (ಅಂಚೆ) - ರಾಕೆಟ್ರಿಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸುವ ಒಂದು ವಿಫಲ ಯತ್ನ * ರಾಕೆಟ್ ಹಬ್ಬ - ಲಾವೊಸ್ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಕೆಟ್ ಗಳು * ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಅವರ ಸಮದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದೇ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಡಾಯಿಸಿದ ರಾಕೆಟ್‌ನ ಚಲನಾವೇಗವು ಅದರ ಮೇಲಾಗುವ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಮರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. {{-}} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == ;ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು {{Reflist|2|group=nb}} ;ಉಲ್ಲೇಖಗಳು {{Reflist|2}} == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{Refbegin|2}} * {{citation |last1=Allen |first1=H. Julian |last2=Eggers |first2=A. J. |url=http://naca.central.cranfield.ac.uk/reports/1958/naca-report-1381.pdf |title=A Study of the Motion and Aerodynamic Heating of Ballistic Missiles Entering the Earth's Atmosphere at High Supersonic Speeds |publisher=NACA |year=1958 |oclc=86134556 |access-date=2010-08-13 |archive-date=2015-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151013182336/http://naca.central.cranfield.ac.uk/reports/1958/naca-report-1381.pdf |url-status=dead }} * {{citation | last = Baker | first = A. D. | title = Combat Fleets of the World 2000-2001 | publisher = US Naval Institute Press | location = Annapolis | year = 2000 | isbn = 9781557501974 }} * {{citation |last=Béon|first=Yves |others=translated from the French '''La planète Dora''' by Béon & Richard L. Fague |title=Planet Dora: A Memoir of the Holocaust and the Birth of the Space Age|year=1997 |publisher=Westview Press, Div. of Harper Collins|isbn=0-8133-3272-9 }} * {{citation | last = Buchanan | first = Brenda | title = Gunpowder, Explosives and the State | url = https://books.google.com/?id=7n6Cg9znFrUC&printsec=frontcover | publisher = Ashgate | location = Aldershot | year = 2006 | isbn = 9780754652595 }} * {{citation | first = David W. | last = Callaway | title = Coplanar Air Launch with Gravity-Turn Launch Trajectories | journal = Masters Thesis | month = March | year = 2004 | url = https://research.maxwell.af.mil/papers/ay2004/afit/AFIT-GAE-ENY-04-M04.pdf | format = PDF | access-date = 2010-08-13 | archive-date = 2007-11-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071128105951/https://research.maxwell.af.mil/papers/ay2004/afit/AFIT-GAE-ENY-04-M04.pdf | url-status = dead }} * {{citation | last = Chase | first = Kenneth | title = Firearms : A global history to 1700 | url = https://books.google.com/?id=esnWJkYRCJ4C&printsec=frontcover | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | year = 2003 | isbn = 9780521822749 }} * {{citation | last = Clary | first = David | title = Rocket Man | publisher = Theia | location = New York | year = 2003 | isbn = 9780786868179 }} * {{citation | last = Crosby | first = Alfred W. | title = Throwing Fire: Projectile Technology Through History | year = 2002 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 0521791588}} * {{citation |last=Esnault-Pelterie |first=Robert |title=Considerations sur les resultats d'un allegement indefini des moteurs |journal=Journal de physique theorique et appliquee |location=Paris |year=1913 |oclc=43942743 |language=French }} * {{citation |author= GAO |title= Cost Benefit Analysis Used in Support of the Space Shuttle Program |url= http://archive.gao.gov/f0302/096542.pdf |location= Washington, DC |publisher= General Accounting Office, US Government |year= 1972 |access-date= 2010-08-13 |archive-date= 2011-08-11 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110811183225/http://archive.gao.gov/f0302/096542.pdf |url-status= dead }} * {{citation | last = Glasstone | first = Samuel | title = Sourcebook on the Space Sciences | publisher = D. Van Nostrand Company | year = 1965 |oclc=232378}} * {{citation | last = Goddard | first = Robert | title = A Method of Reaching Extreme Altitudes | url = http://www.clarku.edu/research/archives/pdf/ext_altitudes.pdf | year = 1919 | oclc = 3430998 | authorlink = Robert Goddard | access-date = 2010-08-13 | archive-date = 2020-11-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201122222615/https://www2.clarku.edu/research/archives/pdf/ext_altitudes.pdf | url-status = dead }} * {{citation | last = Goddard | first = Robert | title = Rockets | publisher = Dover Publications | location = New York | year = 2002 | isbn = 9780486425375 }} * {{citation |last=Hansen |first=James R. |year=1987 |url=http://history.nasa.gov/SP-4305/sp4305.htm |title=Engineer in Charge: A History of the Langley Aeronautical Laboratory, 1917-1958. |work=The NASA History Series, sp-4305 |publisher=NASA |oclc=246830126 }} * {{citation |last=Harford |first=James |authorlink= |coauthors= |others= |title=Korolev: How One Man Masterminded the Soviet Drive to Beat America to the Moon |year=1997 |publisher=John Wiley & Sons |location= |isbn=0-471-14853-9 }} * {{citation |last=Hassan |first=Ahmad Y |url=http://www.history-science-technology.com/Articles/articles%202.htm |title=Gunpowder Composition for Rockets and Cannon in Arabic Military Treatises In Thirteenth and Fourteenth Centuries |accessdate=2008-03-29 |authorlink=Ahmad Y Hassan |work=History of Science and Technology in Islam |year=a |archive-date=2008-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226105129/http://www.history-science-technology.com/Articles/articles%202.htm |url-status=dead }} * {{citation |last=Hassan |first=Ahmad Y |url=http://www.history-science-technology.com/Articles/articles%2072.htm |title=Transfer Of Islamic Technology To The West, Part III: Technology Transfer in the Chemical Industries |accessdate=2008-03-29 |authorlink=Ahmad Y Hassan |work=History of Science and Technology in Islam |year=b |archive-date=2008-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080309003120/http://www.history-science-technology.com/Articles/articles%2072.htm |url-status=dead }} * {{citation |last=Houchin |first=Roy |title=U.S. Hypersonic Research and Development: The Rise and Fall of Dyna-Soar, 1944–1963 |year=2006 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-415-36281-4}} * {{citation |last=Hunt |first=Linda |title=Secret Agenda: The United States Government, Nazi Scientists, and Project Paperclip, 1945 to 1990 |year=1991 |publisher=St.Martin's Press |location=New York |isbn=0-3120-5510-2}} * {{citation |last1=Huzel |first1=D. K. |last2=Huang |first2=D. H. |title=NASA SP-125, Design of Liquid Propellant Rocket Engines |edition=2nd |publisher=NASA |year=1971 |url=http://ntrs.nasa.gov/search.jsp?Ntt=sp-125&Ntk=all&Ntx=mode }} * {{citation |last=Johnson |first= |title=Contents and commentary on William Moore's a treatise on the motion of rockets and an essay on naval gunnery |journal=International Journal of Impact Engineering |volume=16 |issue=3 |date=June 1995 |oclc=105570427}} * {{citation | last = Marconi | first = Elaine M. | date = April 12, 2004 | url = https://www.nasa.gov/missions/research/f_sounding.html | title = What is a Sounding Rocket? | work = Research Aircraft | publisher = NASA | accessdate = October 10, 2006 | archive-date = ಮಾರ್ಚ್ 22, 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190322171342/https://www.nasa.gov/missions/research/f_sounding.html | url-status = dead }} * {{citation |author=NASA |url=http://exploration.grc.nasa.gov/education/rocket/rktstage.html |title=Rocket staging |accessdate=2009-06-28 |publisher=NASA |work=Beginner's Guide to Rockets |year=2006 |archive-date=2013-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206121742/http://exploration.grc.nasa.gov/education/rocket/rktstage.html |url-status=dead }} * {{citation | last = Needham | first = Joseph | title = Science and Civilisation in China | url = https://books.google.com/?id=BZxSnd2Xyb0C&printsec=frontcover | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | year = 1986 | isbn = 9780521303583 }} * {{citation |last=Nowak |first=Tadeusz |title=Kazimierz Siemienowicz ok.1600-ok.1951 |year=1969 |publisher=MON Press |location=Warsaw |oclc=254130686 |language=Polish}} * {{citation | last = Polmar | first = Norman | title = Cold War Submarines | publisher = Brassey's | location = Washington | year = 2004 | isbn = 9781574885941 }} * {{citation |last1=Potter |first1=R.C |last2=Crocker |title=Acoustic Prediction Methods for Rocket Engines, Including the Effects of Clustered Engines and Deflected Exhaust Flow, CR-566 |url=http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19660030602_1966030602.pdf |location=Washington, D.C. |publisher=NASA |year=1966 |oclc=37049198 |first2=M.J }} * {{citation |author=Space History Division |url=http://www.nasm.si.edu/research/dsh/artifacts/RM-Hale24pdr.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070818125248/http://www.nasm.si.edu/research/dsh/artifacts/RM-Hale24pdr.htm |archivedate=2007-08-18 |title=Hale 24-Pounder Rocket |publisher=Smithsonian National Air and Space Museum |year=1999 }} * {{citation |last=Stephen |first=Leslie |year=1887 |title=Dictionary of National Biography |volume=XII |publisher=Macmillan |location=New York |url=https://archive.org/stream/dictionarynatio36stepgoog }} * {{citation | last = Sutton | first = George | title = Rocket Propulsion Elements | edition = 7th | url = https://books.google.com/?id=LQbDOxg3XZcC&printsec=frontcover | publisher = John Wiley & Sons | location = Chichester | year = 2001 | isbn = 9780471326427 }} * {{citation | last = Van Riper | first = A Bowdoin | title = Rockets and Missiles | publisher = Greenwood Press | location = Westport | year = 2004 | isbn = 9780313327957 }} * {{citation |last1=von Braun |first1=Wernher |last2=Ordway |first2=Frederick Ira |title=History of rocketry & space travel |authorlink=Wernher Von Braun |year=1966 |publisher=Crowell |location=New York |oclc=566653}} * {{citation |last1=von Braun |first1=Wernher |editor= Emme, Eugene Morlock |title=The History of Rocket Technology: The Redstone, Jupiter and Juno |journal=Technology and Culture |volume=IV |issue=4 |month=Autumn |year=1963 |oclc=39186548 |pages=452–465 }} * {{citation | last = Zaloga | first = Steven | title = V-2 ballistic missile 1942-52 |series=New Vanguard |volume=82 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford Oxfordshire | year = 2003 | isbn = 9781841765419 }} * {{citation |url=http://history.msfc.nasa.gov/rocketry/tl1.html |title=Rockets in Ancient Times (100 B.C. to 17th Century) |accessdate=2009-06-28 |publisher=NASA |work=A Timeline of Rocket History |author=MSFC History Office |archive-date=2009-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090709042712/http://history.msfc.nasa.gov/rocketry/tl1.html |url-status=dead }} {{Refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Rockets}} ; ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು * [http://www.sderotmedia.com/ ಇಸ್ರೇಲ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ] * [http://ast.faa.gov/ FAA ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಪೊರ್ಟೇಶನ್ ] * [https://www.nasa.gov/ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಏರೊನ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ (NASA)] * [http://www.nar.org/ ನಾಶನಲ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ರಾಕೆಟ್ರಿ (USA)] * [http://www.tripoli.org/ ಟ್ರಿಪೊಲಿ ರಾಕೆಟ್ರಿ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್] * [http://www.acema.com.ar/ Asoc. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027001020/http://acema.com.ar/ |date=2020-10-27 }}[http://www.acema.com.ar/ ಕೊಹೆಟ್ರಿಯಾ ಎಕ್ಸ್ ಪಿರಿಮೆಂಟಲಿ ಮಾಡೆಲಿಸ್ಟಾ ಡೆ ಅರ್ಜೈಂಟೈನಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027001020/http://acema.com.ar/ |date=2020-10-27 }} * [http://www.ukra.org.uk/ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ರಾಕೆಟ್ರಿ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ] * [http://www.modellraketen.org/ IMR - ಜರ್ಮನ್/ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್/ಸ್ವಿಸ್ ರಾಕೆಟ್ರಿ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ] * [http://www.canadianrocketry.org/ ಕೆನಡಿಯನ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ರಾಕೆಟ್ರಿ] * [http://www.isro.org/ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205151510/http://www.isro.org/ |date=2012-02-05 }} ; ಮಾಹಿತಿ ವಿವರದ ತಾಣಗಳು * ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಅಸ್ಟ್ರೊನಾಟಿಕಾ - [http://www.astronautix.com/lvs/ ರಾಕೆಟ್ ಅಂಡ್ ಮಿಸೈಲ್ ಅಲ್ಪಾಬೆಟಿಕಲ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್] * [http://www.braeunig.us/space/index.htm ರಾಕೆಟ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸೆ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ] * ಗುಂಟರ್ಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪೇಜ್ - [http://space.skyrocket.de/ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ರಾಕೆಟ್ ಅಂಡ್ ಮಿಸೈಲ್ ಲಿಸ್ಟ್ಸ್] * [http://www.pwrengineering.com/data.htm ರಾಕೆಟ್ ಡೈನ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ] * [http://www.relativitycalculator.com/rocket_equations.shtml ಪೂರಕ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ-ತಿಸ್ಲ್ಕೊವಿಸ್ಕಿಯ ರಾಕೆಟ್ ಸಮೀಕರಣ ಕಲಿಯಿರಿ.]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405084158/http://www.relativitycalculator.com/rocket_equations.shtml |date=2023-04-05 }} * [http://sites.google.com/site/rgoddardsite ರಾಬರ್ಟ್ ಗೊದ್ದಾರ್ಡ್ --ಅಮೆರಿಕಾಸ್' ಸ್ಪೇಸ್ ಪಯೊನೀರ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205053231/http://sites.google.com/site/rgoddardsite/ |date=2009-02-05 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ರಾಕೆಟ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧೋಪಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] al7uzdwi4mdc6dumig9tmb1yeu5bgfn 0 24505 1375263 1373481 2026-06-18T09:53:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375263 wikitext text/x-wiki {{lowercase title}} {{Foreignchar|mTorrent, MTorrent or uTorrent|μ}} {{Infobox software | name = µTorrent | logo = [[ಚಿತ್ರ:UTorrent 1.8 logo.png|µTorrent Icon]] | screenshot = [[ಚಿತ್ರ:UTorrent.png|300px|µTorrent Screenshot]] | caption = µTorrent 2.0.2 in [[Windows 7]] | author = [[Ludvig Strigeus]] | developer = [[BitTorrent, Inc.]] | released = {{Start date|2005|9|18|df=yes}} | frequently updated = yes | programming language = [[C++]] | operating system = [[Microsoft Windows]]<br />[[Mac OS X]] 10.5 (Intel and PPC)<br />[[Linux]] (using [[Wine (software)|Wine]] is officially supported),<ref>{{cite web | title = Wine Support Honor Roll | publisher = | date = | url = http://wiki.winehq.org/AppsThatSupportWine | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2018-12-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181226084955/https://wiki.winehq.org/AppsThatSupportWine | url-status = dead }}</ref> native Linux version planned <ref>{{cite web|url=http://torrentfreak.com/utorrent-for-linux-is-coming-finally-100601/ |title=uTorrent For Linux Is Coming, Finally |publisher=TorrentFreak |date= |accessdate=2010-06-04}}</ref> | size = Windows:<br />319.8 [[Kilobyte|kB]]<br />Mac OS X:<br />1.492 [[Megabyte|MB]] | language = [https://www.utorrent.com/download.php 54 languages] | status = Active | genre = [[BitTorrent client]] | license = [[Proprietary software|Proprietary]] [[freeware]] | website = [https://www.utorrent.com/ www.utorrent.com] }} [[ಚಿತ್ರ:ΜTorrent icon.svg|thumb|upright|ಮೂಲ ಚಿತ್ರಿಕೆ]] '''µ‌-ಟೊರೆಂಟ್‌ ('ಯು-ಟೊರೆಂಟ್'‌)''' (ಅಥವಾ '''ಯು-ಟೊರೆಂಟ್‌''' (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''''µT''' ' ಅಥವಾ ''''uT''' ') ಎಂಬುದು ಫ್ರೀವೇರ್‌ (ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ), ಸೀಮಿತ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲ (closed source) ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕ(ಅವಲಂಬಿ ಗಣಕ)ವಾಗಿದೆ. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್‌. ಇದು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|ಮ್ಯಾಕ್‌ ಓಎಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ (Mac OS X)]] ಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. . ಇವೆರಡೂ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು C++ ಆದೇಶ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = FAQ: How can µTorrent be so small and so fast? | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://www.utorrent.com/faq/misc#faq14 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-12-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091212202021/http://www.utorrent.com/faq/misc#faq14 | url-status = dead }}</ref> ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ µ ಎಂಬುದು SI (ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌)(ಏಕಮಾನಗಳ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ 'ಮೈಕ್ರೊ' ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, 'ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದ ಒಂದು ಭಾಗ' ಎಂದು. ಇದು ಯುಪಿಎಕ್ಸ್‌ ಚಾಲಿಸಬಲ್ಲ ಅಡಕಗಾರವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ 'ಸ್ಮರಣೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು' ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕಗಳಾದ ವ್ಯೂಝ್‌ ಅಥವಾ ಬಿಟ್‌ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುವ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ನೀಡುವುದರ ಜತೆಗೆ ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿ(ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ)ಯು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ. ಹಳೆಯ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿ(ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ) ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ,ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ,ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲದ ಉತ್ತಮ ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಚೈನೀಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ ಕ್ಸುನ್ಲೇ (Xunlei) ನಂತರ, µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಿಟ್‌‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Thunder Blasts uTorrent’s Market Share Away | publisher = [[TorrentFreak]] | date = 2009-12-04 | url = http://torrentfreak.com/thunder-blasts-utorrents-market-share-away-091204/ | accessdate = 2009-12-16}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ, ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ಸಕ್ರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಲುಡ್ವಿಗ್‌ ಸ್ಟ್ರಿಜಿಯಸ್‌ ಮೂಲತಃ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರೂ, 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 7ರಿಂದಲೂ, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್. ಉದ್ದಿಮೆಯು ಇದರ ಸಂಕೇತದ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದು, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="purchase">{{cite web | title = BitTorrent Inc Buys uTorrent | publisher = [[TorrentFreak]] | date = 2006-12-07 | url = http://torrentfreak.com/bittorrent-inc-buys-%C2%B5torrent/ | accessdate = 2009-12-16}}</ref> µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಮರು ಬ್ರಾಂಡ್ ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಆವೃತ್ತಿ 6.0ಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್. ಈ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಆರ್ಬೊರ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್‌ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಕಾರ, µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಐಪಿವಿ6 (IPv6) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಹತ್ತು-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಐಪಿವಿ6 ಮಾಹಿತಿ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು.<ref>http://www.theregister.co.uk/2009/09/10/ipv6_traffic_surge/</ref> == ಲಕ್ಷಣಗಳು == µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡವೂ ಸೇರಿವೆ: {{div col}} * ಟೆರಿಡೊ / ಐಪಿವಿ6 ಬೆಂಬಲ. * ಮೈಕ್ರೊ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ 1.8.2 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಟ್ಟದ ಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಂಬಲ. * ವಿಂಡೋಸ್‌ XPಯ ಯುಪಿಎನ್‌ಪಿ (UPnP) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ವಿಂಡೋಸ್‌ನ ಎಲ್ಲ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೂ UPnP ಬೆಂಬಲ. * ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ ಗೂಢ ಲಿಪಿಕರಣ (PE). * ಇತರೆ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಿಯರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ (ಪಿಇಎಕ್ಸ್‌ (PEX). ** ಲಿಬ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಡಿಲ್ಯೂಜ್‌ನಂತಹ ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ µ‌-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಪಿಇಎಕ್ಸ್‌ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ** ಲಿಬ್‌ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಮಿಷನ್‌ ಆಧರಿಸಿದ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಮಿಷನ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಪಿಇಎಕ್ಸ್‌ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ** ಕೆಟೊರೆಂಟ್‌ನ 2.1 ಆರ್‌ಸಿ1ಗೆ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ PEX ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ** ವ್ಯೂಝ್‌ (ಮುಂಚೆ ಆಝುರಿಯಸ್) 3.0.4.3 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದೆ.‌‌ * ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ('ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಚಿಂಗ್‌'). * DHT ಬಳಸಿ 'ಟ್ರಾಕರ್‌ಲೆಸ್' ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಬೆಂಬಲ. ಇದು ಮೂಲತಃ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕ ಹಾಗೂ ಬಿಟ್‌ಕಾಮೆಟ್‌ ಒಂದಿಗೂ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲದು. * ಬಳಕೆದಾರ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಬಲ ಗ್ರಹಿಕೆಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಕೇಚಿಂಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ * ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಸರ್ವರ್‌ ಬೆಂಬಲ. * HTTPS ಟ್ರ್ಯಾಕರ್‌ ಬೆಂಬಲ. * ಸಂರಚಿಸಬಹುದಾದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್‌ ಷೆಡ್ಯೂಲರ್‌. * 52 ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಕರಣ.<ref>{{cite web | title = Forum: TRANSLATORS NEEDED! | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = 2006-07-02 | url = https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?id=11517 | accessdate = 2009-12-16}}</ref> * ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳ ಅರಂಭಿಕ ಸೀಡಿಂಗ್(ಟೊರೆಂಟ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ) * ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಸರ್ಚ್‌ ಬಾರ್‌ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರ ದೃಶ್ಯಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ(ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್) ವಿನ್ಯಾಸ.<ref>{{cite web | title = Forum: User Interface Design | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://forum.utorrent.com/viewforum.php?id=6 | accessdate = 2009-12-16}}</ref> * ಸಂರಚನೆ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಡತಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ನಿರ್ದೇಶಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪೋರ್ಟೆಬಲ್(ಒಯ್ಯುವುದು)ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. * ವೆಬ್‌ಯುಐ (WebUI): ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬೀಟಾ ಪರೀಕ್ಷಣ (ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್‌)ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ಲಗಿನ್‌. ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಲಿಸಲಾಗಿರುವ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜಾಲಪುಟ ಬಳಸಿ, ಅಂತರಜಾಲ ಅಥವಾ LANಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ** ಫ್ಯಾಲ್ಕಾನ್‌ ಎಂಬ ಹೊಸದಾದ ಅಂತರಜಾಲ ಬಳಕೆದಾರ ದೃಶ್ಯಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ (ವೆಬ್‌ ಯುಸರ್‌ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಗೂಢಲಿಪೀಕರಿಸಿದ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪೋರ್ಟ್‌ಫಾರ್ವಾಂಡಿಂಗ್ (ಸರಿಯಾದ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಪುಟಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುವುದು)ಇಲ್ಲದೇ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಸಲು ಸುಲಭ.<ref>{{cite web|url=https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?id=62022 |title=Read this first - Falcon introduction (2.1 build 18069) - Forums - µTorrent - The Lightweight and Efficient BitTorrent Client |publisher=Forum.utorrent.com |date= |accessdate=2010-06-04}}</ref> * ಹುದುಗಿಸಲಾದ ಟ್ರಾಕರ್: ಇದು ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ(ಸೀಡಿಂಗ್)ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ದೃಶ್ಯಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ(ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್) ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಥವಾ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಾಗಿ ಇದು ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | title = Documentation: How to Make a Torrent | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://www.utorrent.com/documentation/make-a-torrent | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-12-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091213133339/http://www.utorrent.com/documentation/make-a-torrent | url-status = dead }}</ref> * ಅಡಚಣೆಗೊಳಗಾದ (ಕಡತ) ವರ್ಗಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. * 1.8.5 ಬಿಲ್ಡ್‌ 17091ವರೆಗಿನ <ref name="Forum.utorrent.com">{{cite web|url=https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?pid=439079#p439079 |title=µTorrent 1.8.5 released - Forums - µTorrent - The Lightweight and Efficient BitTorrent Client |publisher=Forum.utorrent.com |date= |accessdate=2010-06-04}}</ref> µ‌-ಟೊರೆಂಟ್‌<ref name="Forum.utorrent.com"/> ಗಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳು, ವಿಂಡೋಸ್‌ 95 ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, 486 ಸಂಸ್ಕಾರಕ(ಪ್ರೋಸೆಸರ್)ದ ಮೇಲೆ ಚಾಲನೆಯಾಗುವ 14 ಮೆಗಾಬೈಟ್‌ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ರ‌್ಯಾಮ್‌ (RAM) ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite web | title = FAQ: What are µTorrent's system requirements? (Archived version) | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://www.utorrent.com/faq.php#What_are_.C2.B5Torrent.27s_system_requirements.3F| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080619055556/http://www.utorrent.com/faq.php#What_are_.C2.B5Torrent.27s_system_requirements.3F| archivedate = 2008-06-19}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್‌ 95/98/ME ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ [[ಯುನಿಕೋಡ್]]‌ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಿಂತಲೂ ಬಹಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಲೇಯರ್‌ ಫಾರ್ ಯುನಿಕೋಡ್‌(ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಲೈಬ್ರರಿ)ನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್‌ 2000 ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite web | title = FAQ: What are µTorrent's system requirements? | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://www.utorrent.com/faq/index#faq0 | accessdate = 2010-03-02 | archive-date = 2010-03-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100304193206/http://www.utorrent.com/faq/index#faq0 | url-status = dead }}</ref> {{div col end}} === ಗಾತ್ರ === µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಲಾದ ಹಾಗೂ ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಒಂಟಿ ಕಡತವಾಗಿ ರವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಅಳವಡಿಕೆಗಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಅನುಸ್ಥಾಪಕದ ಮೂಲಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವು ತಾವಾಗಿಯೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಅನೇಕ ಕಡತಭಂಡಾರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಬಲ್ಲ ಗಾತ್ರ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.(ಇದರಲ್ಲಿ C++ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಡತಭಂಡಾರ (libraries) ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೇರಿವೆ) ತಪ್ಪಿಸಿ, ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ಬದಲಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. UPX.‌ ಬಳಸಿ ಈ ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಕಲಿತ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಿದ ಕಡತದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಶೇಕಡಾ 50ರಷ್ಟು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ === ಬ್ಲೋಟ್‌ವೇರ್‌ (ತುಂಬಾ ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದ ಕಡತಗಳ) ಬಗ್ಗೆ ಬೇಸತ್ತ ಸರ್ಜ್‌ ಪ್ಯಾಕ್ವೆಟ್‌, ಸಣ್ಣ, ಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕ(ಕ್ಲೈಂಟ್)ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತು ಲುಡ್ವಿಗ್‌ ಸ್ಟ್ರಿಗಿಯಸ್‌ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಸ್ಟ್ರಿಗಿಯಸ್‌ ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಹಕ(ಅವಲಂಬಿ ಗಣಕ)ವನ್ನು ಲಕ್ಷಣ-ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, 2004ರ ಕೊನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ರಚನೆ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿದರು (ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2004 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 17ರ ದಿನಾಂಕ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ). ಆನಂತರ ಸ್ಟ್ರಿಗಿಯಸ್‌ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಕುರಿತು ಸಂಕೇತನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 15ರಂದು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆವೃತ್ತಿ (ಆವೃತ್ತಿ 1.1 ಬೀಟಾ) ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶವಾಗಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಿಮ್ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. === ಜಾಹೀರಾತುಗಳು === ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, 'ಮಾಹಿತಿ-ಹುಡುಕು' ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾನೊಟೊರೆಂಟ್‌ ಮೂಲಕ ಅಂತರಜಾಲ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶನ ಸಾಧನವನ್ನು ಸ್ಟ್ರೈಜಿಯಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತರಜಾಲ ವೀಕ್ಷಕ (ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌)ದ ಚೌಕಟ್ಟೊಂದರಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸರ್ಚ್‌ಬಾರ್‌ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ತರಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುವವರು/ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಐಪಿ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯಬಹುದು.ಬಳಕೆದಾರನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಜಾಡುಹಿಡಿಯಲು ಶೋಧ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಶೋಧವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕ(ಅವಲಂಬಿ ಗಣಕ) ಯಾವುದೇ ವೆಬ್ ದೃಶ್ಯಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದರೂ ಶೋಧ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಪ್ರಯೋಗದ ಅವಧಿ ಬಳಿಕ,ಜಾಹೀರಾತು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ, ತಳಮಳಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title = Forum: The search bypass nanotorrent.com (post by Admin "Firon") | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?pid=53755#p53755 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090516011204/http://forum.utorrent.com/viewtopic.php?pid=53755#p53755 | url-status = dead }}</ref> ತಂತ್ರಾಂಶದ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಹೀರಾತಿನ ಬದಲಿಗೆ, 'ಎಲ್ಲಾ ಅಂತರಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕು' ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಕೀಲಿಪದ ಆಧಾರಿತ ಹುಡುಕುವ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ (search bar‌). ಇದು ವಿವಿಧ ಟ್ರಾಕರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಟೊರೆಂಟ್‌ ಕಡತಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಹುಡುಕು ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ವೀಕ್ಷಕ(ಬ್ರೌಸರ್‌)ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ(ಸರ್ವರ್ ಕಡೆ). 1.5ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜಾಹೀರಾತು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆವೃತ್ತಿ 463ರಲ್ಲಿ, ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿತ ಉಪಮಾರ್ಗ ಲಕ್ಷಣವು ಮುಂದುವರಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. === ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ SARL === ಅಂತರಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿ ವಿತರಣಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸ್ಟ್ರಿಜಿಯಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ SARL 2006ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 4ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="slickpeerfactorSARL">{{cite web | title = uTorrent Sign Six Month PeerFactor Agreement | publisher = [[Slyck.com]] | date = 2006-03-04 | url = http://www.slyck.com/news.php?story=1117 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2008-12-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081221013827/http://www.slyck.com/news.php?story=1117 | url-status = dead }}</ref> ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ SARL ಎಂಬುದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊಸ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ಮಾಜಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮೂಲದ ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌರ್ಯ-ವಿರೋಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ರೆಟ್‌ಸ್ಪ್ಯಾನ್‌ನ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ SARL ಸಂಕೇತನವು(ಕೋಡಿಂಗ್)dll ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸಲು ತಮ್ಮ ನಿಪುಣತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಲೂಡ್‌ ತಿಳಿಸಿದರು. ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ SARL ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿತರಣಾ ವೇದಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ dll ಬಳಸುವ ಇಂಗಿತ ಹೊತ್ತಿತ್ತು.‌ <ref>{{cite web | title = uTorrent, PeerFactor deal | publisher = [[p2pnet]] | date = 2006-03-04 | url = http://www.p2pnet.net/story/8158 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2008-12-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081226043248/http://p2pnet.net/story/8158 | url-status = dead }}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ಪರವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಮೇಲೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆ ನಡೆಸುವಂತೆ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಊಹಾಪೋಹಗಳಿದ್ದವು.<ref name="slickpeerfactorSARL" /><ref>{{cite web | title = Bizarre uTorrent, PeerFactor deal | publisher = [[p2pnet]] | date = 2006-03-06 | url = http://www.p2pnet.net/story/8097 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2008-12-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081223095932/http://www.p2pnet.net/story/8097 | url-status = dead }}</ref> ಆದರೂ, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್.‌ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರವೂ ಇದುವರೆಗೆ ಈ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. === ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ === 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 7ರಂದು, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಉದ್ದಿಮೆಯು µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮಾಲೀಕತ್ವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="purchase"/> 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ 6.0 ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ 6 ಸೀಮಿತ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ (ಇದರ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಾದ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ 5.x ಹಾಗೂ ಮುಂಚಿನವುಗಳು ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು). ಈ ಆವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ. === ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಇತಿಹಾಸ === {| class="wikitable sortable " |- ! ಆವೃತ್ತಿ ! ಗಾತ್ರ ! ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ ! ಮ್ಯಾಕ್‌ ಆವೃತ್ತಿ ! ಗಾತ್ರ ! ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ |- | 1.0.0 | 77 kB | 2005-09-18 | 1.0.0.1 | 1.492 MB | 2010-06-28 |- | 1.1.7.2 | 98 kB | 2005-10-22 | | | |- | 1.2.2 | 107 kB | 2005-11-25 | | | |- | 1.3.0 | 115 kB | 2005-12-10 | | | |- | 1.4.2 | 142 kB | 2006-01-11 | | | |- | 1.5.0 | 155 kB | 2006-03-08 | | | |- | 1.6.1 | 173 KB | 2007-02-15 | | | |- | 1.7.7 | 214 kB | 2008-01-25 | | | |- | 1.8.5 | 282 kB | 2009-10-29 | | | |- | 2.0.0 | 311 kB | 2010-01-25 | | | |- | 2.0.3 | 319.8 kB | 2010-07-21 | | | |} == ಮ್ಯಾಕ್‌ ಆವೃತ್ತಿ == [[ಚಿತ್ರ:μTorrentMac.png|thumb|right|µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ (0.9.2 ಆವೃತ್ತಿಯ ತನಕ) ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಆವೃತ್ತಿಯ ಪರದೆಚಿತ್ರಣ.]] [[ಚಿತ್ರ:ΜTorrentAppIcon.png|thumb|upright|ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಆವೃತ್ತಿಯ ಚಿತ್ರಿಕೆ]] ಮ್ಯಾಕ್‌ ಒಎಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ 10.5ಗಾಗಿ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆವೃತ್ತಿಯು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''µ‌-ಮ್ಯಾಕ್‌''' ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ)ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | title = FAQ: Is there a Linux or Mac version? | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://www.utorrent.com/faq#faq3 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-12-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091216015258/http://www.utorrent.com/faq#faq3 | url-status = dead }}</ref> {{Start date and age|2010|06|28|df=yes}} ರಂದು, ಸ್ಥಿರ ಆವೃತ್ತಿ (ಇಂಟೆಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌86 ಮತ್ತು PPC) ಅಂತರಜಾಲತಾಣದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ <ref>https://www.utorrent.com/downloads/mac</ref> ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite web | title = uTorrent Releases Long-Awaited Mac Version | publisher = [[TorrentFreak]] | date = 2008-11-27 | url = http://torrentfreak.com/utorrent-releases-mac-version-081127/ | accessdate = 2009-12-16}}</ref> == Ask.com ಟೂಲ್ಬಾರ್‌ == 1.8.2 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಅನುಸ್ಥಾಪಕವು Ask.com ಟೂಲ್ಬಾರ್‌ ಅಳವಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿ(ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸುವಾಗ ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಟೂಲ್ಬಾರ್‌ ಬೇಡವಾದಲ್ಲಿ,ಬಳಕೆದಾರ ಆಯ್ಕೆಯ ಗುರುತನ್ನು ತೆಗೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Forum: µTorrent 1.8.2 released | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = 2009-01-24 | url = https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?id=52947 | accessdate = 2009-12-16 }}</ref><ref>{{cite web | title = uTorrent Is Going to Make Money With a Toolbar | publisher = [[TorrentFreak]] | date = 2009-04-22 | url = http://torrentfreak.com/utorrent-is-going-to-make-money-090422/ | accessdate = 2009-12-16}}</ref> ತಮ್ಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆಸಲು ನಿಧಿಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. == ಉಚ್ಚಾರಣೆ == 2005ರಲ್ಲಿ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಲೇಖಕರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, 'ನಾನು ಎಂದಿನಂತೆ 'ಯು-ಟೊರೆಂಟ್' ಎನ್ನುವೆ, ಏಕೆಂದರೆ, ಇದು u ತರಹ ಕಾಣುತ್ತದೆ', ಜೊತೆಗೆ, 'ಮೈಕ್ರೊಟೊರೆಂಟ್‌', 'ಮೈಟೊರೆಂಟ್‌' ("my" [myː] ಗ್ರೀಕ್‌ ಅಕ್ಷರ µ ನ ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆ), ನಂತರ 'ಮ್ಯೂಟೊರೆಂಟ್' ಎಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | title = Forum: µTorrent Namesake (post by creator "Ludde") | publisher = [[Ludvig Strigeus]] | date = 2005-09-20 | url = https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?pid=47#p47 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-10-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091018194958/http://forum.utorrent.com/viewtopic.php?pid=47#p47 | url-status = dead }}</ref>‌ μ ಚಿಹ್ನೆಯು ಗ್ರೀಕ್‌ ಅಕ್ಷರ Muದ ಸಣ್ಣ ಅಕ್ಷರರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮಾಪನದ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ ಮೈಕ್ರೊವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದ ಒಂದು ಭಾಗ. ಇದು ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. == 'ಬಾಕ್ಸ್ ಈಸ್ಟರ್ ಎಗ್ಸ್' ಕುರಿತು == * ಬಳಕೆದಾರರು About ಪರದೆಯನ್ನು ತೆರೆದು ("Help" > 'About µTorrent‌'), ನಂತರ T ಕೀಲಿ ಒತ್ತಿದರೆ, µTris ಎಂಬ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಟೆಟ್ರಿಸ್‌ ಆಟವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="easter"/> * About ಪರದೆಯಲ್ಲಿ µTorrent ಲಾಂಛನವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿದರೆ, ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಡೀಪ್‌ ನೋಟ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.<ref name="easter">{{cite web|url=http://www.johntp.com/2006/05/06/utorrent-easter-eggs/|title=uTorrent Easter Eggs|access-date=2010-08-31|archive-date=2010-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902082246/http://www.johntp.com/2006/05/06/utorrent-easter-eggs/|url-status=dead}}</ref> * About ಪರದೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಬಣ್ಣವು ತುಸು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರ ಅರ್ಥ, ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶಕವನ್ನು ಒಂದು ಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. == ಕೊಡುಗೆದಾರರು == µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರಾದ, ಸ್ವೀಡೆನ್‌ ದೇಶದ ಲುಡ್ವಿಗ್‌ ಸ್ಟ್ರಿಜಿಯಸ್‌ ('ಲುಡ್ಡ್‌') ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಮೂಲ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು. ಸರ್ಜ್‌ ಪ್ಯಾಕ್ವೆಟ್‌ ( [[ಕೆನಡಾ]]ದ 'ವುರ್ಲಿಕ್ಸ್') ‌ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮನ್ವಯಕರಾಗಿ, ಲಿನುಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇಂಗಿತ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇವರು 2005ರ ಕೊನೆಯ ತನಕ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ ಹಾಗೂ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಂದು µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ನಂತರ, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್‌.ನಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರಾದ ಗ್ರೆಗ್‌ ಹೇಝೆಲ್‌ ('ಆಲಸ್‌'), ಆರ್ವಿಡ್‌ ನಾರ್ಬರ್ಗ್‌ ('ಆರ್ವಿಡ್‌', ಲಿಬ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಲೇಖಕ), ಜ್ಯಾನ್‌ ಬ್ರಿಟೆನ್ಸನ್‌ ('ಕೋಡ್‌ರೆಡ್‌'), ರಿಚರ್ಡ್‌ ಚೊಯಿ ('ಆರ್‌ಚೊಯಿ') ಹಾಗೂ ರಯಾನ್‌ ನಾರ್ಟನ್‌ ('ರಯಾನ್‌ನಾರ್ಟನ್‌') ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ಟ್ರಿಜಿಯಸ್‌ ಇಂದಿಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಹಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತರೆ ಕೊಡುಗೆದಾರರು ಇತರೆ ಅನ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾನ್ಕಾರ್ಲೊ ಮಾರ್ಟಿನೆಝ್‌ (ಪ್ಯೂರ್ಟೊ ರಿಕೊದ 'ಫಿರೊನ್')‌ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು FAQ (ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಪುಟ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಸ್ಟೆನ್‌ ನೀಬುಹ್ರ್‌ ([[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ 'ಡೈರೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ಸ್‌') µTorrentಅಂತರಜಾಲಪುಟ ಬಳಕೆದಾರ ದೃಶ್ಯಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ (ವೆಬ್ ಯುಸರ್‌ ಇಂಟರ್ಫೆಸ್‌) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಟಿಮೊತಿ ಸು ([[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾ]]ದ 'ಇಗ್ನೊರಂಟ್‌ಕೌ') ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂತರಜಾಲತಣದ ವಿನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಸ್ವೀಕೃತಿ == ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ತಾನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಸುವ ಕನಿಷ್ಠ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇತರೆ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಂದ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. 'ಅದ್ಭುತವಾದ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಪಿಸಿ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್‌ ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Review: µTorrent 1.2.2 | publisher = [[PC Magazine]] | date = 2006-11-06 | url = http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1911890,00.asp | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-04-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090413115125/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1911890,00.asp | url-status = dead }}</ref> ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ''157 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಶ ಸಾಧನ'' ಗಳ ಪೈಕಿ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ಗೆ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದೆ.<ref>[33] ^ ಪಿಸಿ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಪ್ರಕಟಣೆ 01-MAR-08</ref> ಪಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್‌ನ ''101 ಅದ್ಭುತ ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ'' ಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>ಪಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌. ಪ್ರಕಟಣೆ 01-MAY-07</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ಸೌಕರ್ಯಯುಕ್ತ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶವಿದು ಎಂದು TorrentFreak.com ಹೇಳಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 'ವ್ಯೂಝ್‌ಗಿಂತಲೂ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಸರಾಸರಿ 16%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಲ್ಲದು, ಹಾಗೂ 30 ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾದ ISPಗಳ ಪೈಕಿ 10% ಹೆಚ್ಚು ವೇಗ ಹಾಗೂ uಟೊರೆಂಟ್ ಬಳಕೆದಾರರು ವ್ಯೂಝ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಿಂತಲೂ 30%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು' ಎಂಬ ರಿವರ್‌ಸೈಡ್‌ನ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅಧ್ಯಯನದ <ref>{{cite journal | last = Iliofotou | first = Marios | last2 = Siganos | first2 = Georgos | last3 = Yang | first3 = Xiaoyuan | last4 = Rodriguez | first4 = Pablo | title = Comparing BitTorrent Clients in the Wild: The Case of Download Speed | publisher = [[University of California, Riverside]] & [[TorrentFreak]] | date = 2009-08 | url = http://torrentfreak.com/static/iptps2010.PDF | accessdate = 2010-04-11 | archive-date = 2011-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110906144613/http://torrentfreak.com/static/iptps2010.PDF | url-status = dead }}</ref> ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪವನ್ನು {{start date and age|2009|8}} ನಮೂದಿಸಿದೆ.<ref name="http://torrentfreak.com/author/ernesto/ Ernesto">{{cite web | author = [http://torrentfreak.com/author/ernesto/ Ernesto] | title = uTorrent Download Speeds Beat Vuze By 16% | publisher = [[TorrentFreak]] | date = 2010-04-07 | url = http://torrentfreak.com/utorrent-download-speeds-beat-vuze-by-16-100607/ | accessdate = 2010-04-11}}</ref> <ref name="http://torrentfreak.com/author/ernesto/ Ernesto"/> ಇದು ಲಭ್ಯವಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ ಎಂದು About.com ತಿಳಿಸಿ, ಇದರ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಇತರೆ ವೇಗಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title = What Are The Good BitTorrent Software Packages? | publisher = [[About.com]] | date = August 2009 | url = http://netforbeginners.about.com/od/peersharing/f/torrentclients.htm/ | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-02-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090201073948/http://netforbeginners.about.com/od/peersharing/f/torrentclients.htm | url-status = dead }}</ref> 'ಇದರ ಸ್ಮೃತಿ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಿರಿದಾಗಿದೆ' ಎಂದು Wired.com ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite web | title = The Best of BitTorrent | publisher = [[Wired.com]] | date = 2006-10-23 | url = https://www.wired.com/software/softwarereviews/news/2006/10/71979 | accessdate = 2009-12-16 | archiveurl = https://archive.today/20130105083208/http://www.wired.com/software/softwarereviews/news/2006/10/71979 | archivedate = 2013-01-05 | url-status = live }}</ref> ಪಿಸಿ ಅಥಾರಿಟಿ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಆರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಆರನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Labs test: Torrent Clients | publisher = [http://www.pcauthority.com.au/ Australian PC Authority] | date = 2006-03-14 | url = http://www.pcauthority.com.au/GroupTests/35845,labs-test-torrent-clients.aspx | accessdate = 2009-12-16}}</ref> ಇದುವರೆಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುವುದನ್ನು Lifehacker.com ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Best of the Best: The Hive Five Winners | publisher = [[Lifehacker]] | date = 2008-09-21 | url = http://lifehacker.com/5052582/best-of-the-best-the-hive-five-winners | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-12-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091213153834/http://lifehacker.com/5052582/best-of-the-best-the-hive-five-winners | url-status = dead }}</ref> ಇದು ''ಬಹಳ ಹಗುರ ಹಾಗೂ ವೇಗವಾಗಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್'' ‌ ಮಾಡುವ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ CNET.com ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಐದನ್ನೂ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Review: µTorrent | publisher = [[CNET]] | date = 2008-11-06 | url = http://download.cnet.com/uTorrent/3000-2196_4-10528327.html | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2010-05-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100522174232/http://download.cnet.com/uTorrent/3000-2196_4-10528327.html | url-status = dead }}</ref> 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 52 ದಶಲಕ್ಷ ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು.<ref>[http://torrentfreak.com/utorrent-users-double-to-52-million-in-a-year-091225/ ]</ref> == ಇವನ್ನೂ ವೀಕ್ಷಿಸಿ == * ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಅವಲಂಬಿ ಗಣಕಗಳ ಹೋಲಿಕೆ * ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.utorrent.com/ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] ** [https://forum.utorrent.com/index.php µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಅಧಿಕೃತ ಚರ್ಚಾವೇದಿಕೆ] * [http://www.zeropaid.com/news/6184/uTorrent+-+A+Beginner's+guide+to+BitTorrent+downloading uಟೊರೆಂಟ್: ಎ ಬಿಗಿನರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಡೌನ್‌ಲೋಡಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090308085606/http://www.zeropaid.com/news/6184/uTorrent+-+A+Beginner's+guide+to+BitTorrent+downloading |date=2009-03-08 }} ಜೇರಡ್ M ಅವರಿಂದ. * [http://p2pnet.net/story/6610 p2pನೆಟ್ uಟೊರೆಂಟ್ ಇಂಟರ್‌‍ವ್ಯೂ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724002300/http://www.p2pnet.net/story/6610 |date=2011-07-24 }} ಅಲೆಕ್ಸ್ Hಅವರಿಂದ * [http://blogs.zdnet.com/Ou/?p=153 ಕ್ಯಾನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಲೀವ್ ಇನ್ ೧೩೦ ಕಿಲೊಬೈಟ್ಸ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060708113356/http://blogs.zdnet.com/Ou/?p=153 |date=2006-07-08 }} ಜಾರ್ಜ್ ಓ ಅವರಿಂದ {{BitTorrent}} {{DEFAULTSORT:Mtorrent}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2005 ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕಗಳು(ಅವಲಂಬಿ ಗಣಕಗಳು)]] [[ವರ್ಗ:C++ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಬಹು-ವೇದಿಕೆ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಉಚಿತ ಕಡತ ಹಂಚುವ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ]] eumg7lfq6siwkxkygtd6rtnyoxxic3o 0 24538 1375216 1335210 2026-06-17T21:37:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375216 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Forest <!-- *** Heading *** --> |name = Amazon Rainforest |native_name = |other_name = |category = <!-- *** Image *** --> |image = Amazon Manaus forest.jpg |image_caption = Amazon rainforest, near [[Manaus]], Brazil. |image_size = <!-- *** Names **** --> |official_name = |etymology = |motto = |nickname = <!-- *** Symbols *** --> |flag = |symbol = <!-- *** Country *** --> |country = Brazil |country1 = Peru |country2 = Colombia |country3 = Venezuela |country4 = Ecuador |country5 = Bolivia |country6 = Guyana |country7 = Suriname |country8 = French Guiana |state_type = |state = |region_type = |region = |district1 = |district2 = |district3 = |municipality = <!-- *** Family *** --> |parent = South America |range = |border = |part = |city = |landmark = |building = |river = Amazon River <!-- *** Locations *** --> |highest = |highest_location = | highest_region = | highest_state = |highest_elevation_imperial = |highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = |highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = |lowest = |lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = |lowest_elevation_imperial = |lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = |lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = |lowest_long_EW = <!-- *** River locations *** --> |source = |mouth = <!-- *** Dimensions *** --> |length = | length_orientation = N/S |width = | width_orientation = W/E |area = 5500000 |area_land = |area_water = |area_urban = |area_metro = <!-- *** Population *** --> |population = | population_date = |population_urban = |population_metro = |population_density = |population_density_urban = |population_density_metro = <!-- *** Features *** --> |geology = |orogeny = |period = |biome = |plant = |animal = |author = |style = |material = <!-- *** Free fields *** --> |free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> |map = Amazon rainforest.jpg |map_caption = Map of the Amazon rainforest ecoregions as delineated by the [[world Wide Fund for Nature|WWF]]. Yellow line approximately encloses the Amazon drainage basin. National boundaries shown in black. [[Satellite imagery|Satellite image]] from [[ನಾಸಾ]]. |map_background = |map_locator = <!-- *** Websites *** --> |commons = |statistics = |website = <!-- *** Footnotes *** --> |footnotes = }} '''ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡು''' (ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್‌ ಭಾಷೆ: ''Floresta Amazônica'' ಅಥವಾ ''Amazônia'' ; {{lang-es|Selva Amazónica'' or ''Amazonia}}) - ಇದು '''ಅಮೆಜೋನಿಯಾ''' ಅಥವಾ '''ಅಮೆಜಾನ್‌ ಕಾಡು''' ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ತೇವ ಹಾಗೂ ಅಗಲ ಎಲೆಗಳುಳ್ಳ ಕಾಡು. ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಏಳು ದಶಲಕ್ಷ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (1.7 ಶತಕೋಟಿ ಎಕರೆಗಳು) ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಐದೂವರೆ ದಶಲಕ್ಷ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (1.4 ಶತಕೋಟಿ ಎಕರೆಗಳು) ಭಾಗವನ್ನು ಮಳೆಕಾಡು ಆವರಿಸಿದೆ. ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡು ಪ್ರದೇಶವು ಒಂಭತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕಾಡಿನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ, ಅಂದರೆ 60%ರಷ್ಟು ಭಾಗವು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]‌ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ನಂತರ 13%ರಷ್ಟು [[ಪೆರು]] ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನಿಜೂಯೆಲಾ]], [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌]], [[ಬೊಲಿವಿಯ|ಬೊಲಿವಿಯಾ]], [[ಗಯಾನ|ಗಯಾನಾ]], [[ಸುರಿನಾಮ್|ಸೂರಿನಾಮ್‌]] ಹಾಗೂ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಗಯಾನಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗಗಳು ಆವರಿಸಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಇಲಾಖೆಗಳು ಈ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಮೆಜೊನಾಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿವೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಮಳೆಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲನ್ನು ಅಮೆಜಾನ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡಿನ ಅತಿ ವಿಶಾಲ ಹಾಗೂ ಹಲವು ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಜಗತ್ತಿನ ಹೊಸ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳು|ವಿಶ್ವದ ಏಳು ಹೊಸ ಅದ್ಭುತಗಳ]] ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಏಳು ಹೊಸ ಅದ್ಭುತಗಳ ಒಂದು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವಾಗಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತ್ತು. 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾಡುಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವನ್ಯಧಾಮಗಳ ವಿಭಾಗವಾದ ಗ್ರೂಪ್‌ ಇ ನಲ್ಲಿ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಕಾಡು ಅಗ್ರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.new7wonders.com/nature/en/liveranking/ |title=ವಿಶ್ವದ ಏಳು ನೂತನ ಅದ್ಭುತಗಳು: ಲೈವ್‌ ರ‌್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2009-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090705105855/http://www.new7wonders.com/nature/en/liveranking/ |url-status=dead }}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ''ಅಮೆಜಾನ್'' ‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಟಪುಯಾ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರೊಂದಿಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡಿ ಒರೆಲಾನಾ ನಡೆಸಿದ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆ ಇಡೀ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಸಹ ಪುರುಷರ ಸಂಗಡ ಸೇರಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು.<ref name="taylor1898">{{cite book | first=Isaac | last=Taylor | year=1898 | title=Names and Their Histories: A Handbook of Historical Geography and Topographical Nomenclature | publisher=Rivingtons | location=London | url=https://books.google.com/?id=vqgYAAAAIAAJ&pg=PA44 | accessdate=2008-10-12 | isbn=0559296681 }}</ref> ಒರೆಲಾನಾರ ವಿವರಣೆಗಳು ನಿಖರವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಹುಲ್ಲಿನ ಲಂಗ‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪುರುಷರನ್ನು 'ಸ್ತ್ರೀಯರು' ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{Citation needed|date=October 2008}} ಗ್ರೀಕ್‌ ಪುರಾಣಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆರೊಡೊಟಸ್‌ ಮತ್ತು ಡಯೊಡೊರಸ್‌ ವಿವರಿಸಿದ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ [[ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಅಮೆಜಾನ್‌ಗಳಿಂದ ಅಮೆಜೋನಾಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಒರೆಲಾನಾ ಪಡೆದುಕೊಂಡ.<ref name="taylor1898" /> ಇನ್ನೊಂದು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ''amazona'' ಅಥವಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ ಭಾಷೆಯ ''amassona'' ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಪದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿರಬಹುದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ 'ದೋಣಿಗಳ ನಾಶಕ' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ನದಿ ತೀರದ ಗಿಡಗಳ ಬೇರಿನ ವಿನಾಶಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಇದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Paleogene-EoceneGlobal.jpg|thumb|ಈಯಸೀನ್‌ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ.]] ಈಯೊಸೀನ್‌ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಮಳೆಕಾಡು ಉದ್ಭವವಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರ]]ವು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಗಲ ಹೊಂದಿ, ಅಮೆಜಾನ್‌ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚನೆಯ, ತೇವವುಳ್ಳ ಹವಾಗುಣವುಂಟಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಮಳೆಕಾಡುಗಳು ಉದ್ಭವವಾದವು. ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ 55 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಈ ಮಳೆಕಾಡು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಚಲಿತ ಹಿಮ ಯುಗದ ತನಕ ಹವಾಗುಣವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಶುಷ್ಕವಾಗಿದ್ದು, ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು. ಈ ಯುಗದ ನಂತರ, ಅಮೆಜಾನ್‌ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುತರಹದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref name="morley">{{cite book | first=Robert J. | last=Morley | year=2000 | title=Origin and Evolution of Tropical Rain Forests | publisher=Wiley | isbn=0471983268 }}</ref><ref name="ptors359">{{cite journal | last=Burnham | first=Robyn J. | coauthors=Johnson, Kirk R. | title=South American palaeobotany and the origins of neotropical rainforests | journal=Philosophical Transactions of the Royal Society | year=2004 | volume=359 | issue=1450 | pages=1595–1610 | doi=10.1098/rstb.2004.1531 }}</ref> ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಾ–ತೃತೀಯಕ ಅಳಿಯುವ ವಿದ್ಯಮಾನ ದ ನಂತರ ಡೈನೊಸಾರ್‌ಗಳ ಅವನತಿ ಹಾಗೂ ತೇವವುಳ್ಳ ಹವಾಗುಣದಿಂದಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡು ಖಂಡದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರಬಹುದು. 65–34 Myaದಿಂದ ಈ ಮಳೆಕಾಡು 45°ರಷ್ಟು ದಕ್ಷಿಣದ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಕೊನೆಯ 34 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಿನ ಹವಾಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಮಳೆಕಾಡು 15°N ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಿರಿದಾದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು.ಮಯೊಸೀನ್‌ ಯುಗದ ಮಧ್ಯಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಳೆಕಾಡು ಪುನಃ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ನಂತರ ಅದು ಹಿಮ ಯುಗದ ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಒಳನಾಡಿನ ರಚನೆಯಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಿತು.<ref>{{cite journal | last=Maslin | first=Mark | coauthors=Malhi, Yadvinder; Phillips, Oliver; Cowling, Sharon | title=New views on an old forest: assessing the longevity, resilience and future of the Amazon rainforest | journal=Transactions of the Institute of British Geographers | year=2005 | volume=30 | issue=4 | pages=477–499 | url=http://earth.leeds.ac.uk/ebi/publications/Maslin_2005.pdf | format=PDF | accessdate=2008-09-25 | doi=10.1111/j.1475-5661.2005.00181.x | archive-date=2008-10-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081001191320/http://earth.leeds.ac.uk/ebi/publications/Maslin_2005.pdf | url-status=dead }}</ref> ಆದರೂ, ಮಳೆಕಾಡು ಈ ಹಿಮಯುಗದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಧಿಸಲು ಸಫಲವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಉಳಿವು ಮತ್ತು ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="yadvinder">{{cite book | first=Yadvinder | last=Malhi | coauthors=Phillips, Oliver | year=2005 | title=Tropical Forests & Global Atmospheric Change | publisher=Oxford University Press | isbn=0198567065 }}</ref> ಈಯಸೀನ್‌ ಯುಗದ ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಮೆಜಾನ್‌ ನಾಲೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಖಂಡದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪುರುಸ್‌ ಆರ್ಚ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಇಬ್ಭಾಗವಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಖಂಡದ ಪೂರ್ವ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದತ್ತ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿನ ನೀರು ಅಮೆಜೋನಾಸ್‌ ಜಲಾನಯನದ ಮೂಲಕ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಶಾಂತಸಾಗರ]]ದತ್ತ ಹರಿಯಿತು. [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡೆಸ್]]‌ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯು ಎದ್ದಾಗ, ಸರೋವರವೊಂದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ವಿಶಾಲ ಜಲಾನಯನ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಈಗ ಸೊಲಿಮೋಸ್‌ ಜಲಾನಯನ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯ 5-10 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಈ ನೀರು, ಪುರಸ್‌ ಆರ್ಚ್‌ ಮೂಲಕ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದತ್ತ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite journal | last=Costa | first=João Batista Sena | coauthors=Bemerguy, Ruth Léa; Hasui, Yociteru; Borges, Maurício da Silva | title=Tectonics and paleogeography along the Amazon river | journal=Journal of South American Earth Sciences | year=2001 | volume=14 | issue=4 | pages=335–347 | doi=10.1016/S0895-9811(01)00025-6 }}</ref><ref>{{cite journal | last=Milani | first=Edison José | coauthors=Zalán, Pedro Victor | title=An outline of the geology and petroleum systems of the Paleozoic interior basins of South America | journal=Episodes | year=1999 | volume=22 | issue=3 | pages=199–205 | url=http://www.episodes.org/backissues/223/199-205%20Milani.pdf | format=PDF | accessdate=2008-09-25 | archive-date=2008-10-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081001191320/http://www.episodes.org/backissues/223/199-205%20Milani.pdf | url-status=dead }}</ref> ಕೊನೆಯ 21,000 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕೊನೆಯ ಹಿಮಯುಗ ಗರಿಷ್ಠ (LGM) ಹಾಗೂ ತರುವಾಯದ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಕರಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡು ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ. ಅಮೆಜಾನ್‌ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಪುರಾತನ ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣಿನ ಘನವಸ್ತುಕಣ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಮ ಗರಿಷ್ಠ ಯುಗದ(LGM ) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಮಳೆ ಇಂದಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು, ಇದು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ಉಷ್ಣವಲಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದು ಬಹುತೇಕ ಖಚಿತ.<ref name="Colinvaux1">ಕೊಲಿನ್ವಾಕ್ಸ್‌, ಪಿ. ಎ., ಡಿ ಒಲಿವಿಯೆರಾ, ಪಿ, ಇ. 2000. ಕೊನೆಯ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಚಕ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಪುರಾತನ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣ. ವೈಲೆ ಇಂಟರ್‌ಸೈಯನ್ಸ್‌. ([http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/72508326/ABSTRACT ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಭಾಗ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})</ref>‌ ಆದರೂ, ಇಳಿತದ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮಳೆಕಾಡು ಮುಕ್ತ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾಡಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಣ್ಣ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಪಾಯದಂಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಶ್ರಯತಾಣ(ರಿಫ್ಯೂಜಿಯ)ವಾಗಿ ತಗ್ಗಿತೆಂದು ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="VanDerHammen">ಫಾನ್‌ ಡರ್‌ ಹ್ಯಾಮೆನ್‌, ಟಿ., ಹುಗಿಯೆಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾ, ಹೆಚ್‌. 2002. ನಿಯೊಜೀನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕ್ವಾಟರ್ನರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ವೆಜಿಟೇಷನ್‌, ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್‌ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಇನ್‌ ಅಮೆಜೋನಿಯಾ. ಎಲ್ಸೆವಿಯರ್‌ ಸೈಯನ್ಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌., ([http://dx.doi.org/10.1016/S0277-3791(99)00024-4 ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಅಂಶ])</ref> ಮಳೆಕಾಡು ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಕಾಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Colinvaux2">{{cite journal | last=Colinvaux | first=P. A. | coauthors=De Oliveira, P. E.; Bush, M. B. | title=Amazonian and neotropical plant communities on glacial time-scales: The failure of the aridity and refuge hypotheses | journal=Quaternary Science Reviews | month=January | year=2000 | volume=19 | issue=1-5 | pages=141–169 | doi=10.1016/S0277-3791(99)00059-1 }}</ref> ಈ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ, ಏಕೆಂದರೆ, ಮಳೆಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಇತಿಮಿತಿಗಳ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ದತ್ತಾಂಶ ಮಾದರಿಯು ಅಮೇಜಾನ್ ಜಲಾನಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸರಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಲಭ್ಯವಿರುವ ದತ್ತಾಂಶಗಳಿಂದ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಬಹುದು. ಕೆವರ್ನಾ ಡಾ ಪೆಡ್ರಾ ಪಿಂಟಾಡಾದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದ ಲಭ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿಂದ, ಮಾನವನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 11,200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ.<ref>{{cite journal | last=Roosevelt | first=A. C. | coauthors=da Costa, M. Lima; Machado, C. Lopes; Michab, M.; Mercier, N.; Valladas, H.; Feathers, J.; Barnett, W.; da Silveira, M. Imazio; Henderson, A.; Sliva, J.; Chernoff, B.; Reese, D. S.; Holman, J. A.; Toth, N.; Schick, K.; | title=Paleoindian Cave Dwellers in the Amazon: The Peopling of the Americas | journal=Science | date=1996-04-19 | volume=272 | issue=5260 | pages=373–384 | doi=10.1126/science.272.5260.373 }}</ref> ತರುವಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕೊನೆಯ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ನೆಲೆಗಳು (ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 1250ರಲ್ಲಿ) ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಲು ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite journal | last=Heckenberger | first=Michael J. | coauthors=Kuikuro, Afukaka; Kuikuro, Urissapá Tabata; Russell, J. Christian; Schmidt, Morgan; Fausto, Carlos; Franchetto, Bruna | title=Amazonia 1492: Pristine Forest or Cultural Parkland? | journal=Science | date=2003-09-19 | volume=301 | issue=5640 | pages=1710–1714 | doi=10.1126/science.1086112 | pmid=14500979 }}</ref> ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಮಳೆಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ /km²ಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 0.2ರಷ್ಟು ಜನರು ಜೀವಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಲು ಕೃಷಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite journal | last=Meggers | first=Betty J. | title=Revisiting Amazonia Circa 1492 | journal=Science | date=2003-12-19 | volume=302 | issue=5653 | pages=2067–2070 | doi=10.1126/science.302.5653.2067b | pmid=14684803 }}</ref> 1542ರಲ್ಲಿ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡಿ ಒರೆಲಾನಾ ಅಮೆಜಾನ್‌ ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಯಾಣ ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿ.<ref>{{cite book|last=Smith|first=A|title=Explorers of the Amazon|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago|year=1994|isbn=0226763374}}</ref> ಇನ್ನು 5,000,000 CEಗೆ ಮುಂಚೆ ಮಳೆಕಾಡು ತಾನೇ ಸ್ವತಃ ನಾಶವಾಗಿ, ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಪ್ರದೇಶವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಮುಂಗಾಣಲಾಗಿದೆ.<ref name="wildfuturetv" /> ಇಂದಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಸಸ್ತನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸರಿಸೃಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮಳೆಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಳಿದುಹೋಗಿ, ಮಳೆಕಾಡಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಹುಲ್ಲುಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಿಕಸನ ಹೊಂದುತ್ತವೆ.<ref name="wildfuturetv" /> == ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:Giant Waxy Monkey Frog.jpg|thumb|ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯನಾಶದಿಂದಾಗಿ, ಪರಿಸರೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವ ಮರಕಪ್ಪೆಗಳ ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ (ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ: ಬೃಹತ್ ಎಲೆ ಕಪ್ಪೆ)]] [[ಚಿತ್ರ:Ara macao - two at Lowry Park Zoo.jpg|thumb|left|upright|ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್‌ ಮಕಾ ಗಿಣಿ.]] ತೇವವುಳ್ಳ ಉಷ್ಣವಲಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಭೇದಗಳಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ‌ಯಿದೆ. [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಹಾಗೂ [[ಏಷ್ಯಾ]] ಖಂಡಗಳ ತೇವ ಕಾಡುಗಳಿಗಿಂತಲೂ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಎರಡೂ ಉಷ್ಣವಲಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸತತ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ.<ref name="Turner 2001">ಟರ್ನರ್‌, ಐ.ಎಂ. 2001. ''ದಿ ಇಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಟ್ರೀಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ರೇನ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌''. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ISBN 0-521-80183-4.</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಉಷ್ಣವಲಯ ಮಳೆಕಾಡಾದ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹತ್ತು ಜ್ಞಾತ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.worldwildlife.org/wildplaces/amazon/index.cfm | title = Amazon Rainforest, Amazon Plants, Amazon River Animals | publisher = [[World Wide Fund for Nature]] | accessdate = 2008-05-06 }}</ref> ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡು ಸಜೀವ ಸಸ್ಯ-ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ ಪ್ರಭೇದಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಮೂಹವನ್ನೇ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಮೇಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡು ಸುಮಾರು 2.5 ದಶಲಕ್ಷ ಕೀಟ ಪ್ರಭೇದಗಳು,<ref>{{cite web|url=http://travel.mongabay.com/brazil/brazil_amazon_index.htm |title=Photos / Pictures of the Amazon Rainforest |publisher=Travel.mongabay.com |date= |accessdate=2008-12-18}}</ref> ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ 2,000 ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇದುವರೆಗೂ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 40,000 ಸಸ್ಯಪ್ರಭೇದಗಳು, 3,000 ಮೀನುಗಳು, 1,294 ಹಕ್ಕಿಗಳು, 427 ಸಸ್ತನಿಗಳು, 428 ಉಭಯಚರಿಗಳು ಹಾಗೂ 378 ಸರಿಸೃಪಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Da Silva 2005">{{cite journal | author=Da Silva, Jose Maria Cardoso ''et al.'' | title=The Fate of the Amazonian Areas of Endemism | journal=Conservation Biology | year=2005 | volume=19 | issue=3 | pages=689–694 | doi=10.1111/j.1523-1739.2005.00705.x }}</ref> ವಿಶ್ವದ ಪ್ರತಿ ಐದು ಹಕ್ಕಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 96,660ರಿಂದ 128,843 ಅಕಶೇರುಕ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Lewinsohn 2005">{{cite journal | last = Lewinsohn | first = Thomas M. | coauthors = Paulo Inácio Prado | year = 2005 | month = June | title = How Many Species Are There in Brazil? | journal = Conservation Biology | volume = 19 | issue = 3 | pages = 619–624 | doi = 10.1111/j.1523-1739.2005.00680.x }}</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯಪ್ರಭೇದಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಇಡೀ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. ಒಂದು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ 75,000 ವಿಧದ ಮರಗಳು ಹಾಗೂ 150,000 ಪ್ರಭೇದಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗಿಡಗಳಿವೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡಿನ ಒಂದು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 90,790 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸಜೀವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳ ಗೊಂಡಿವೆ. ಸಸ್ಯ ಜೀವರಾಶಿಯ ಸರಾಸರಿಯು ಸುಮಾರು {{nowrap|356 ± 47 tonnes ha⁻¹}} ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | last=Laurance | first=William F. | coauthors=Fearnside, Philip M.; Laurance, Susan G.; Delamonica, Patricia; Lovejoy, Thomas E.; Rankin-de Merona, Judy M.; Chambers, Jeffrey Q.; Gascon, Claude | title=Relationship between soils and Amazon forest biomass: a landscape-scale study | journal=Forest Ecology and Management | date=1999-06-14 | volume=118 | issue=1–3 | pages=127–138 | doi=10.1016/S0378-1127(98)00494-0 }}</ref> ಇದುವರೆಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಸುಮಾರು 438,000 ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೋಧಿಸಬೇಕಾದ ಹಾಗೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬೇಕಾದ ಇನ್ನು ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.travelsouth-america.com/amazon.html | title=Amazon Rainforest | publisher=South AmericaTravel Guide | accessdate=2008-08-19 | archive-date=2008-08-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080812021245/http://www.travelsouth-america.com/amazon.html | url-status=dead }}</ref> ಋತುವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ, ಗಿಡ-ಮರಗಳ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳ ಪ್ರದೇಶವು 25%ರಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಷ್ಕ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಎಲೆಗಳು ಹಿಗ್ಗುತ್ತವೆ. ಆಮೇಲೆ ಮೋಡಗಳುಳ್ಳ ತೇವ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳು ಉದುರಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ದ್ಯುತಿಸಂಷ್ಲೇಶಣೆ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ನಡುವೆ ಇಂಗಾಲದ ಸಮತೋಲನ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author=Mynenia, Ranga B. ''et al.'' | title=Large seasonal swings in leaf area of Amazon rainforests | journal=Proceedings of the National Academy of Science | date=2007-03-13 | volume=104 | issue=12 | pages=4820–4823 | doi=10.1073/pnas.0611338104 }}</ref> ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎನ್ನಲಾದ ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮಳೆಕಾಡಿನಲ್ಲಿವೆ. ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿ ಕೇಮನ್‌ ಮೊಸಳೆ, ಜಾಗ್ವರ್‌ ಚಿರತೆ, ಕೂಗರ್ (ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕರಿ ಬೆಕ್ಕಿನಂತಹ ಪ್ರಾಣಿ)‌ ಹಾಗೂ ಅನಾಕೊಂಡಾ ಸೇರಿವೆ. ಅಮೆಜಾನ್‌ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಹಾವುಮೀನುಗಳು ನೀಡುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವಾಗಬಹುದು; ಪಿರಾನ್ಹಾ ಮೀನುಗಳು ಮನುಷ್ಯರನ್ನ ಕಚ್ಚಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Piranha 'less deadly than feared' | date=2007-07-02 | publisher=[[BBC News Online]] | author=Staff | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6259946.stm | accessdate=2007-07-02 }}</ref> ವಿಷ ಹಾರಿಸುವ ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಭೇದಗಳು ತಮ್ಮ ಚರ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಪೊಫಿಲಿಕ್ ಕ್ಷಾರಾಭ ವಿಷಗಳನ್ನು ಸೂಸುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗವಾಹಕಗಳಿವೆ. ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ರಕ್ತಹೀರುವ ಬಾವಲಿಗಳು ರೇಬೀಸ್‌ ವೈರಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಡಬಹುದು.<ref>{{cite journal | author=da Rosa, Elizabeth S. T. ''et al.'' | title=Bat-transmitted Human Rabies Outbreaks, Brazilian Amazon | journal=Emerging Infectious Diseases | year=2006 | month=August | volume=12 | issue=8 | pages=1197–1202 | url=http://origin.cdc.gov/ncidod/EID/vol12no08/pdfs/05-0929.pdf | format=PDF | accessdate=2008-10-11 | pmid=16965697 | archive-date=2008-10-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081029174845/http://origin.cdc.gov/ncidod/EID/vol12no08/pdfs/05-0929.pdf | url-status=dead }}</ref> [[ಮಲೇರಿಯಾ]], ಪೀತಜ್ವರ ಹಾಗೂ [[ಡೆಂಗೇ|ಡೆಂಘೀ ಜ್ವರ]]ವೂ ಸಹ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. {{clear}} == ಅರಣ್ಯನಾಶ == [[ಚಿತ್ರ:Amazon Rainforest-bird site.jpg|thumb|200px|right|ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡು]] {{Main|Deforestation of the Amazon Rainforest}} [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]](ಕಾಡುಕಡಿಯುವಿಕೆ) ಎಂಬುದು ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅರಣ್ಯೇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಮಾನವ ವಸಾಹತು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಅಮೆಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯನಾಶದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite book | author=Various | editor=Bierregaard, Richard; Gascon, Claude; Lovejoy, Thomas E.; Mesquita, Rita | title=Lessons from Amazonia: The Ecology and Conservation of a Fragmented Forest | year=2001 | publisher=Yale University Press | isbn=0300084838 }}</ref> 1960ರ ದಶಕದ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಮುಂಚೆ, ಕಾಡಿನ ಒಳಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ತೀರಾ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು; ಕಾಡು ಮೂಲತಃ ನಾಶವಾಗದೇ ಉಳಿದಿತ್ತು .<ref name="autogenerated3">{{cite journal | author=Kirby, Kathryn R.; Laurance, William F.; Albernaz, Ana K.; Schroth, Götz; Fearnside, Philip M.; Bergen, Scott; M. Venticinque, Eduardo; Costa, Carlos da | title=The future of deforestation in the Brazilian Amazon | journal=Futures | year=2006 | volume=38 | issue=4 | pages=432–453 | doi=10.1016/j.futures.2005.07.011 }}</ref> 1960ರ ದಶಕದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳು ಬೆಳೆಯ ಸಾಗುವಳಿ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿ ಸುಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಮಣ್ಣು ಫಲವತ್ತತೆಯ ನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಕಳೆ ಅಕ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿ, ವಸಾಹತುಗಾರರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದರು.<ref name="watkins_griffiths">ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಫಿತ್ಸ್‌ ಜೆ. (2000). ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಸ್ಟೇನಬಲ್‌ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಅಮೆಜಾನ್‌: ಎ ಲಿಟರೇಚರ್‌ ರಿವ್ಯೂ (ಡಾಕ್ಟರಲ್‌ ಡಿಸರ್ಟೇಷನ್‌, ದಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ರೀಡಿಂಗ್‌, 2000) ಡಿಸರ್ಟೇಷನ್‌ ಅಬ್ಸ್‌ಟ್ರಾಕ್ಟ್ಸ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌, 15-17</ref> ಅಮೆಜಾನ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಮಣ್ಣು ಅಲ್ಪ ಕಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಫಲವತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ರೈತರು ಸತತವಾಗಿ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು, ಇನ್ನಷ್ಟು ನೆಲವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="watkins_griffiths" /> ಇಂತಹ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯನಾಶವುಂಟಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪರಿಸರೀಯ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>{{cite book | first=M. | last=Williams | year=2006 | title=Deforesting the Earth: From Prehistory to Global Crisis | publisher=The University of Chicago Press | edition=Abridged | location=Chicago, IL | isbn=0226899470 }}</ref> ಅರಣ್ಯನಾಶವು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅರಣ್ಯ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ನೋಡಬಹುದಾದಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡಿತು. 1991ರಿಂದ 2000ದ ಇಸವಿಯ ತನಕ, ಅಮೆಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದ ಕಾಡಿನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 415,000 ರಿಂದ 587,000&nbsp;km² ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ನಾಶವಾದ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇವಿನ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ತಾಣವಾಯಿತು.<ref name="CIFOR2004">ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್ರಿ ರಿಸರ್ಚ್‌ (CIFOR) (2004) </ref> ಅಮೆಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂಚೆ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದರಲ್ಲಿ 70%ರಷ್ಟು ಹಾಗೂ, 1970ರಿಂದಲೂ ಅರಣ್ಯನಾಶವಾದ ನೆಲದ 91%ರಷ್ಟು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇವಿನ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite book | author=Steinfeld, Henning; Gerber, Pierre; Wassenaar, T. D.; Castel, Vincent | year=2006 | accessdate=2008-08-19 | url=http://www.fao.org/docrep/010/a0701e/a0701e00.htm | title=Livestock's Long Shadow: Environmental Issues and Options | publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations | isbn=9251055718 }}</ref><ref>{{cite book | last=Margulis | first=Sergio | year=2004 | title=Causes of Deforestation of the Brazilian Amazon | work=World Bank Working Paper No. 22 | publisher=The World Bank | location=Washington D.C. | isbn=0821356917 | url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2004/02/02/000090341_20040202130625/Rendered/PDF/277150PAPER0wbwp0no1022.pdf |format=PDF| accessdate=2008-09-04 }}</ref> ಜೊತೆಗೆ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ನಂತರ, [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ಸೊಯಾಬೀನ್‌ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ‌ ಅಮೆಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದೀಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿವಾದಗ್ರಸ್ಥ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲು, ಸೊಯಾಬೀನ್‌ ರೈತರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮಳೆಕಾಡಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಗ ಕಲ್ಪಿಸಿದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ವಸಾಹತು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 2000ರಿಂದ 2005ರ ತನಕದ ಸರಾಸರಿ ಅರಣ್ಯನಾಶ ದರವು (ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 22,392&nbsp;km²)‌, ಮುಂಚಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ(19,018&nbsp;km² ಪ್ರತಿವರ್ಷಕ್ಕೆ) 18%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ದರದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>ಬ್ಯಾರೆಟೊ, ಪಿ.; ಸೌಜಾ ಜ್ಯೂನಿಯರ್‌. ಸಿ.; ನೊಗ್ವೆರಾನ್‌, ಆರ್‌.; ಆಂಡರ್ಸನ್‌, ಎ. &amp; ಸ್ಯಾಲೊಮಾವೊ, ಆರ್‌. 2006. [http://www.imazon.org.br/publicacoes/publicacao.asp?id=357 ''ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಪ್ರೆಷರ್ ಆನ್‌ ದಿ ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್ಸ್‌'' ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [http://www.imazon.org.br/ ಇಮೆಜಾನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040901054620/http://www.imazon.org.br/ |date=2004-09-01 }}. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ([http://www.imazon.org.br/ ಇಮೆಜಾನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040901054620/http://www.imazon.org.br/ |date=2004-09-01 }} ಅಂತರಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಅಮೆಜೋನಿಯಾ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಮೂಲಗಳಿವೆ.)</ref> ಸದ್ಯದ ದರದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನು ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡು 40%ರಷ್ಟು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref>(ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜಿಯೊಗ್ರಾಫಿಕ್‌, ಜನವರಿ 2007) </ref> <gallery class="center"> File:DeforestationinBrazil2.jpg|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಮ್ಯಾಟೊ ಗ್ರೊಸೊ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ನಾಸಾ (NASA) ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ.ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ, ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಾಡು ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನ. File:Fires and Deforestation on the Amazon Frontier, Rondonia, Brazil - August 12, 2007.jpg|ರೊಂಡೊನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯನಾಶ. File:Fires and Deforestation on the Amazon Frontier, Rondonia, Brazil - September 30, 2007.jpg|ಅಮೆಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ: ಕಾಡಿನ ಮೇಲೆ ಆವರಿಸಿರುವ ದಟ್ಟ ಹೊಗೆ. </gallery> {{clear}} == ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ == {{See also|Gaviotas}} ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ನಷ್ಟ, ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ಬಿಡುಗಡೆ ಕುರಿತು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ತಳಮಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆಜಾನ್‌ನ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣೀಯ ಕಾಡುಗಳು ವಿಶ್ವದ ಭೂಚರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10%ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲ ಶೇಖರಣೆಯಲ್ಲಿ 10%ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Melillo">{{cite journal | last=Melillo | first=J. M. | coauthors=McGuire, A. D.; Kicklighter, D. W.; Moore III, B.; Vörösmarty, C. J.; Schloss, A. L. | title=Global climate change and terrestrial net primary production | journal=Nature | date=1993-05-20 | volume=363 | pages=234–240 | doi=10.1038/363234a0 }}</ref>- ಇಂಗಾಲದ 1.1 × 10¹¹ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್‌ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ.<ref name="Tian">{{cite journal | last=Tian | first=H. | coauthors=Melillo, J.M.; Kicklighter, D.W.; McGuire, A.D.; Helfrich III, J.; Moore III, B.; Vörösmarty, C.J. | title=Climatic and biotic controls on annual carbon storage in Amazonian ecosystems | journal=Global Ecology and Biogeography | month=July | year=2000 | volume=9 | issue=4 | pages=315–335 | doi=10.1046/j.1365-2699.2000.00198.x }}</ref> 1975ರಿಂದ 1996ರ ವರೆಗೆ ಅಮೆಜೋನಿಯನ್‌ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ 0.62 ± 0.37 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ.<ref name="Tian" /> ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗುವ ಮುಂದಿನ ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಕಾರ,ತೀವ್ರ ಇಳಿಮುಖವಾದ ಮಳೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡು ಪೋಷಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, 2100ರೊಳಗೆ, ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮಳೆಕಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>ಕಾಕ್ಸ್, ಬೆಟ್ಸ್‌, ಜೋನ್ಸ್‌, ಸ್ಪಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಟಾಟರ್ಡೆಲ್‌. 2000. [http://www.nature.com/uidfinder/10.1038/35041539 ''ಅಕ್ಸೆಲೆರೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಡ್ಯೂ ಟು ಕಾರ್ಬನ್‌-ಸೈಕಲ್‌ ಫೀಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಇನ್ ಎ ಕಪಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಮಾಡೆಲ್‌'' ]. [[ನೇಚರ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ )|ನೇಚರ್]] ನೇಚರ್‌ 2000 ಇಸವಿಯ ನವೆಂಬರ್‌ 9ರಂದು (ಚಂದಾದಾರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ)</ref><ref name="Radford">ರ್‌ಯಾಡ್ಫರ್ಡ್‌, ಟಿ. 2002. [https://www.theguardian.com/climatechange/story/0,,782526,00.html ''ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಮೇ ಬಿ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಅಪ್‌ ಈವೆನ್‌ ಫಾಸ್ಟರ್‌'' ]. ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌‌.</ref> ಆದರೂ, ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆಜಾನ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಅನುಕರಣೆಗಳು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದುರ್ಬಲ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರಬಲ ಇಳಿಮುಖದವರೆಗೆ ಇರುವ ಅವುಗಳ ಮಳೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮುನ್ನಂದಾಜಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಂದಿಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="IPCC">ಹೌಟನ್‌, ಜೆ.ಟಿ. ''ಮತ್ತು ಇತರರು'' 2001. [19] ^ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್ 2001: ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಬೇಸಿಸ್ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಸಮಿತಿ</ref> ಒಟ್ಟಾರೆ, ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯನಾಶದ ಜೊತೆಗೆ ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮಳೆಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯವೊಡ್ಡಬಹುದು ಎಂದು ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. 1989ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಉತ್ತೇಜನವಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಸರವಾದಿ ಸಿ. ಎಂ. ಪೀಟರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.ಪೆರುವಿಯನ್‌ ಅಮೆಜಾನ್‌ನ ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಖಂಡ ಕಾಡನ್ನು ಹಣ್ಣು, ಲೇಟೆಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ನಾಟ ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿ ತೆಗೆಯಲು ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ, 6820 ಡಾಲರ್‌ಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಲಭಿಸುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾಡನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ನಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಅಸಮರ್ಪಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ, 1000 ಡಾಲರ್‌ಗಳು, ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರು ಮೇವಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 148 ಡಾಲರ್‌ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Peters">{{cite journal | last=Peters | first=C.M. | coauthors=Gentry, A. H. & Mendelsohn, R. O. | title=Valuation of an Amazonian forest | journal=Nature | year=1989 | volume=339 | pages=656–657 | doi=10.1038/339655a0 }}</ref> ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ನಾಶದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳೂ ಸಹ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪೆರುವಿಯನ್‌ ಅಮೆಜಾನ್‌ <ref name="Dean">ಡೀನ್‌, ಬಾರ್ತೊಲೊಮಿಯು. (2003) ಸ್ಟೇಟ್‌ ಪಾವರ್‌ ಎಂಡ್‌ ಇಂಡಿಜೆನಸ್‌ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಪೆರುವಿಯನ್‌ ಅಮೇಜೋನಿಯಾ: ಎ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಡೆಕೇಡ್‌, 1990–2000. ''ದಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎಥ್ನಿಸಿಟಿ ಇಂಡಿಜೆನಸ್‌ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌'' ಡೇವಿಡ್‌ ಮೇಬ್ಯೂರಿ-ಲೂಯಿಸ್‌, ಸಂಪಾದಕರು. ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ </ref>‌ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಮಳೆಕಾಡು ಸಮುದಾಯಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಉರರಿನಾದಂತಹ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಳಿವು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿಸಿವೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶಗಳ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನತೆಯ ಸಂಕೇತ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವೇತರ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಜನಾಂಗೀಯ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯತ್ನಗಳಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. 2002ರಿಂದ 2006ರ ತನಕ, ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಭೂಮಿಯು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅರಣ್ಯನಾಶ ದರವು 60%ರಷ್ಟು ಇಳಿದಿದೆ. ಸುಮಾರು {{convert|1000000|km2|acre}}ನ್ನು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ {{convert|1730000|km2|acre}}ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite journal | last=Cormier | first=L. | title=A Preliminary Review of Neotropical Primates in the Subsistence and Symbolism of Indigenous Lowland South American Peoples | journal=Ecological and Environmental Anthropology | date=April 16, 2006 | volume=2 | issue=1 | pages=14–32 | url=http://eea.anthro.uga.edu/index.php/eea/article/view/10/11 | accessdate=2008-09-04 }}</ref> ಮಾನವ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತವಾದರೂ ಕೂಡ,ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡು ಕ್ರಮೇಣ ಮುಂದಿನ ಐದು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಿ ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಆವರಿಸಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="wildfuturetv" /> <gallery class="center"> File:Greenhouse Gas by Sector.png|2000ದ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವಜನ್ಯ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕುರಿತು ಕ್ಷೇತ್ರವಾರು ವಿವರ. File:September Smoke Over the Amazon from 2005-2008.png|2005ರಿಂದ 2008ರ ತನಕ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮೇಲೆ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು(ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಹೊಗೆ)ವಾಯುಕಲಿಲದ ಮಾಪಕ (ಹಳದಿಯಿಂದ ಕಡು ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಬಣ್ಣ) ಸೂರ್ಯಬೆಳಕನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. File:Roots by cesarpb.jpg|ಅಮೆಜೋನಿಯನ್‌ ನದಿಯ ಕೆಂಪು ಗುಲ್ಮವೃಕ್ಷಗಳ ಭೂಮಿ ಮೇಲಿನ ಬೇರುಗಳು. </gallery> {{clear}} === ದೂರ ಸಂವೇದನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Afternoon Clouds over the Amazon Rainforest.jpg|thumb|ಕಾಡು ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ನಡೆಸಿ “ಪಾಪ್ಕಾರ್ನ್” ಮೋಡಗಳ ಏಕರೂಪದ ಪದರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವುದನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ದೂರ ಸಂವೇದಿದತ್ತಾಂಶದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತು ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳ ಜ್ಞಾನಭಂಡಾರ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ನೆಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚಗಳಿಂದಾಗಿ, ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯನಾಶದ ಹರವು ಮತ್ತು ಹಾನಿಯನ್ನು ಅಂದಾಜುಮಾಡಲು ದೂರ ಸಂವೇದಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಲಿದೆ.<ref>{{cite journal | author=Wynne, R. H.; Joseph, K. A.; Browder, J. O.; Summers, P. M. | title=A Preliminary Review of Neotropical Primates in the Subsistence and Symbolism of Indigenous Lowland South American Peoples | journal=International Journal of Remote Sensing | year=2007 | volume=28 | pages=1299–1315 | url=http://eea.anthro.uga.edu/index.php/eea/article/viewArticle/23 | accessdate=2008-09-04 | doi=10.1080/01431160600928609 | archive-date=2008-12-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081221153625/http://eea.anthro.uga.edu/index.php/eea/article/viewArticle/23 | url-status=dead }}</ref> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಅಮೆಜಾನ್‌ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ದೂರ ಸಂವೇದಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಏಕೈಕ ಸಂಭವನೀಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | last=Asner | first=Gregory P. | coauthors=Knapp, David E.; Cooper, Amanda N.; Bustamante, Mercedes M.C.; Olander, Lydia P. | title=Ecosystem Structure throughout the Brazilian Amazon from Landsat Observations and Automated Spectral Unmixing | journal=Earth Interactions | month=June | year=2005 | volume=9 | issue=1 | pages=1–31 | doi=10.1175/EI134.1 }}</ref> ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ದೂರ ಸಂವೇದಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರೂ ಬಳಸಿ, ಅವರ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿವೆ. [[ಸುರಿನಾಮ್|ಸೂರಿನೇಮ್]]‌ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಟ್ರಯೊ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಜನರು, ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬಹುದಾದ [[ಜಿಪಿಎಸ್|GPS]] ಉಪಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್|ಗೂಗಲ್‌ ಅರ್ಥ್]]‌‌ನಂತಹ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಲು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ನೆಲಗಳ ನಕ್ಷೆ ರೂಪಿಸಿದರು.<ref>ಐಸಾಕ್ಸನ್‌, ಅ್ಯಾಂಡಿ. 2007. GPS ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಮಳೆಕಾಡುಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಅಮೆಜೋನಿಯನ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು. ವೈಯರ್ಡ್‌ 15.11: https://web.archive.org/web/20121025081337/http://www.wired.com/science/planetearth/magazine/15-11/ps_amazon</ref> ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ಅಮೆಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪಂಗಡಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಈ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನತೆಯ ಜಮೀನನ್ನು ಕಬಳಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಅಮೆಜಾನ್‌ನ ಜೀವರಾಶಿ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಇಂಗಾಲ-ಸಂಬಂಧಿತ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು, ಕಾಡಿನ ವಿವಿಧೆಡೆ, ಮರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. 2006ರಲ್ಲಿ, ಟಟಿಯಾನಾ ಕಪ್ಲಿಕ್‌ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡಿನ ಮರಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು: (1) ಪಕ್ವವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಕಾಡು(2) ಮರುಸೃಷ್ಟಿ(ಮತ್ತೆಬೆಳೆದ) ಕಾಡು [ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ], (3) ಮರುಸೃಷ್ಟಿ ಕಾಡು [ಮೂರರಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗಿನ ಮರುಬೆಳವಣಿಗೆ], (4) ಮರುಸೃಷ್ಟಿ ಕಾಡು [ಹನ್ನೊಂದರಿಂದ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಸತತ ಬೆಳವಣಿಗೆ].<ref>{{cite journal | last=Kuplich | first=Tatiana M. | title=Classifying regenerating forest stages in Amazônia using remotely sensed images and a neural network | journal=Forest Ecology and Management | month=October | year=2006 | volume=234 | issue=1–3 | pages=1–9 | doi=10.1016/j.foreco.2006.05.066 }}</ref> ಅಮೆಜಾನ್‌ನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಂಗಡಣೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಇರಿಸಲು, ಸಂಶೋಧಕರು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ದ್ಯುತಿರಂಧ್ರ ರೆಡಾರ್‌ (Synthetic aperture radar (SAR)) ಹಾಗೂ ವಿಷಯಾನುಕ್ರಮ ನಕ್ಷೆ (Thematic Mapper (TM)) ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು. {{clear}} === ಅಮೆಜಾನ್‌ ಬರಗಾಲದ ಪರಿಣಾಮ === 2005ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆಜಾನ್‌ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಬರಗಾಲ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ens-newswire.com/ens/oct2005/2005-10-24-05.asp |title=ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ - ಅಮೆಜಾನ್‌ ಡ್ರೌಟ್‌ ವರ್ಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ 100 ಇಯರ್ಸ್‌ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2019-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115094341/http://www.ens-newswire.com/ens/oct2005/2005-10-24-05.asp |url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲೂ ಸಹ ಪುನಃ ಬರಗಾಲ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳೂ ಸಹ ಇದ್ದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.commondreams.org/headlines06/0717-07.htm |title=ಡ್ರೌಟ್‌ ಥ್ರೆಟೆನ್ಸ್‌ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಬೇಸಿನ್‌ - ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್‌ ಕಂಡಿಷನ್ಸ್‌ ಫೆಲ್ಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಇಯರ್‌ ರನಿಂಗ್‌ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2013-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527104721/http://www.commondreams.org/headlines06/0717-07.htm |url-status=dead }}</ref> ಈಗಿನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡು ಕೇವಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಬರಗಾಲವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿಯಬಲ್ಲದು ಎಂದು ವುಡ್ಸ್‌ ಹೋಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ವರದಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆ ''ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್'' ‌ 2006ರ ಜುಲೈ 23ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://news.independent.co.uk/environment/article1191932.ece ''ಅಮೆಜಾನ್ ರೇನ್ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ 'ಕುಡ್‌ ಬಿಕಮ್‌ ಎ ಡೆಸರ್ಟ್‌' '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060806024937/http://news.independent.co.uk/environment/article1191932.ece |date=2006-08-06 }}, ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌, ಜುಲೈ 23, 2006. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>[http://news.independent.co.uk/environment/article1191880.ece ''ಡಯಿಂಗ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌: ಒನ್‌ ಇಯರ್‌ ಟು ಸೇವ್‌ ದಿ ಅಮೆಜಾನ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060806034650/http://news.independent.co.uk/environment/article1191880.ece |date=2006-08-06 }}, ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌, ಜುಲೈ 23, 2006. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಬರಗಾಲದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹವಾಗುಣದ ಮೇಲೆ ಅರಣ್ಯನಾಶದ ಪ್ರಭಾವವು ಮಳೆಕಾಡನ್ನು ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ದೂಡುತ್ತಿದ್ದು, ಬದಲಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಲಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಮೆಜೋನಿಯನ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಳೆಕಾಡು ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಅಥವಾ ಮರುಭೂಮಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ಈ ವರದಿಯು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡಿನ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋದರೂ, ಐದು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈ ಮಳೆಕಾಡು ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಹಾಳಾಗಿ, ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಪ್ರದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="wildfuturetv">ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್‌ ಇಸ್‌ ವೈಲ್ಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ನಿಸರ್ಗ ನಿಧಿ ಪ್ರಕಾರ, ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯನಾಶದಿಂದಾಗಿ ಸತ್ತ ಮರಗಳು ಒಣಗುವ ಪರಿಣಾಮ ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿ, ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚಿನ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.panda.org/news_facts/newsroom/index.cfm?uNewsID=64220 ''ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌ ಎ ಥ್ರೆಟ್‌ ಟು ಅಮೆಜಾನ್ ರೇನ್ಫಾರೆಸ್ಟ್‌, ವಾರ್ನ್ಸ್‌ WWF'' ], ವಿಶ್ವ ನಿಸರ್ಗ ನಿಧಿ, ಮಾರ್ಚ್‌ 22, 2006. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತಗಳು === 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 30ರಂದು, ಗೋಲ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಏರೊಸ್‌ ಫ್ಲೈಟ್ 1907 ಹಾಗೂ ಎಕ್ಸೆಲ್‌ ಏರ್‌ ಲಿಯರ್ಜೆಟ್‌ N600XL ವಿಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಆಮೇಜಾನ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಕಾಶದ ಮಧ್ಯೆ ಢಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದವು. ಲಿಯರ್‌ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನವು ಕಚಿಂಬೊ ವೈಮಾನಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಂದಿಳಿಯಿತು. ಆದರೆ ಬೊಯಿಂಗ್‌ 737-8EHವಿಮಾನವು ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಹೋಳಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ 154 ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಈ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{columns-list| * [[Reforestation]] * [[Peruvian Amazon]] * [[Amanyé]] * [[Amazon Basin]] * [[Amazon Conservation Team]] (ACT) * [[Amazon River]] * [[Amazon Watch]] * [[Atlantic Forest]] * [[Climate change]] * [[Coordinator of Indigenous Organizations of the Amazon River Basin]] (COICA) * [[Conservation (ethic)]] * [[Indigenous peoples in Brazil]] * [[Uncontacted peoples]] * [[List of Peruvian monkey species]] * [[Rainforest Foundation Fund]] * [[Global warming]] * [[List of plants of Amazon Rainforest vegetation of Brazil]] * [[Logging|Legal logging]] and [[illegal logging]] * [[Amazon Surveillance System|Sistema de Vigilância da Amazônia]] * [[Bandeirantes]] * [[Belém, Brazil]] * [[Santarém, Brazil]] * [[Manaus, Brazil]] * [[Iquitos, Peru]] * [[Save the Amazon Rainforest Organisation]] (STARO) * [[:ವರ್ಗ:People of the Amazon]] }} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{cite journal |last=Sheil |first=D. |authorlink= |coauthors=Wunder, S. |year=2002 |month= |title=The value of tropical forest to local communities: complications, caveats, and cautions |journal=Conservation Ecology |volume=6 |issue=2 |pages=9 |id= |url=http://www.consecol.org/vol6/iss2/art9 |accessdate= |quote= |archive-date=2008-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011021123/http://www.consecol.org/vol6/iss2/art9 |url-status=dead }} * ಅರಣ್ಯನಾಶ ''ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಜಿಯೊಗ್ರಫಿ. '' ಕೊಲಂಬಸ್‌, ಒಹಾಯೊ: ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ-ಹಿಲ್‌/ಗ್ಲೆನ್ಕೋ, 2000. 202-204 == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Amazon Rainforest}} * [http://www.myreforestation.com ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮರುಅರಣ್ಯೀಕರಣ] * [http://www.documen.tv/asset/About_Tristes_Tropiques.html ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ: ಎಬೌಟ್‌ ಟ್ರಿಸ್ಟಸ್‌ ಟ್ರಾಪಿಕ್ಸ್‌] * [http://www.documen.tv/asset/Guerre_Pacification_Amazonie_film.html ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ: ವಾರ್‌ ಆಫ್‌ ಪೆಸಿಫಿಕೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ಅಮೆಜೋನಿಯಾ] * [http://www.whrc.org/ ವುಡ್ಸ್‌ ಹೋಲ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ] * [http://www.pbs.org/journeyintoamazonia/ ಜರ್ನಿ ಇಂಟು ಅಮೆಜೋನಿಯಾ] * [http://rainforests.mongabay.com/amazon/ ದಿ ಅಮೆಜಾನ್‌: ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌ ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್‌ ರೇನ್‌ಫಾರೆಸ್ಟ್‌] * [http://www.panda.org/amazon/ WWF ಇನ್ ದಿ ಅಮೆಜಾನ್ ರೇನ್‌‌ಫಾರೆಸ್ಟ್] * [http://www.rainforestweb.org/ RainforestWeb.org - ವಿಶ್ವ ಮಳೆಕಾಡು ಮಾಹಿತಿ ಅಂತರಜಾಲಪುಟ] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090520163008/http://www.rainforestweb.org/ |date=2009-05-20 }} ([http://www.rainforestweb.org/Rainforest_Regions/South_America/ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225214248/http://www.rainforestweb.org/Rainforest_Regions/South_America/ |date=2021-02-25 }}) * [http://www.amazonia.org.br/english Amazonia.org.br] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070422031910/http://www.amazonia.org.br/english/ |date=2007-04-22 }} ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಆರ್ತ್‌ - ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಅಮೆಜಾನ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ಅಂತರಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುವ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮಾಹಿತಿ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ. * [http://www.amazonia.org/ amazonia.org] ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಅಮೆಜಾನ್‌ನ ರಿಯೊ ಜಾವಾಪೆರಿಯ ಬೇಕ್ಸೊ ರಿಯೊ ಬ್ರ್ಯಾಂಕೊನ ಆಹರಣ ವನ್ಯಧಾಮದಲ್ಲಿ ಪೋಷಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. * [http://www.amazon-rainforest.org/ Amazon-Rainforest.org] ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡು, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು, ಆಸಕ್ತ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಲ್ಲರು ಎಂಬ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ. * [http://www.siamazonia.org.pe/ Siamazonía - Sistema de Información de la Diversidad Biológica y Ambiental] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100625201215/http://www.siamazonia.org.pe/ |date=2010-06-25 }} ಪೆರುವಿಯನ್‌ ಅಮೆಜೋನಿಯಾ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ * [http://www.iiap.org.pe/ IIAP - Instituto de Investigaciones de la Amazonía Peruana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171224110105/http://www.iiap.org.pe/ |date=2017-12-24 }} (ಪೆರುವಿಯನ್‌ ಅಮೆಜೋನಿಯಾ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆ) * [http://www.inpa.gov.br/ Instituto Nacional de Pesquisas da Amazônia] (ಅಮೆಜೋನಿಯನ್‌ ಸಂಶೋಧನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ) * [http://www.ikitos.com ikitos.com - La Comunidad Virtual de Iquitos, Perú] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110108051354/http://www.ikitos.com/acobia-dwazoo/ |date=2011-01-08 }} ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುವ, ವಿಸ್ತಾರ ಪ್ರವಾಸಿ ಜಾಲಪುಟಗಳುಳ್ಳ, ಇಕ್ವಿಟೊಸ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಕುರಿತು ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಅಂತರಜಾಲಪುಟ. * [http://www.ikitos.com/acobia-dwazoo ACOBIA-DWAzoo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110108051354/http://www.ikitos.com/acobia-dwazoo/ |date=2011-01-08 }} ಪೆರು ದೇಶದ ಇಕ್ವಿಟೊಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಮ್ಯಾನಾಟೀ ರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರ * [http://www.mongabay.com/brazil.html ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯನಾಶ - ವರ್ಷವಾರು ಮಾಹಿತಿ] * [http://www.amazonalliance.org/ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಅಲಾಯನ್ಸ್‌] ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ, ಹಾಗೂ ಅವರ ತಾಯ್ನೆಲವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ. * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/newsnight/4351863.stm ಕಾಡು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದ ಅಸ್.] * [http://www.eci.ox.ac.uk/news/events/070320presentations.php ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್: ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಮೆಜಾನ್‌ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶದ ಗತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327024044/http://www.eci.ox.ac.uk/news/events/070320presentations.php |date=2009-03-27 }}. 2007ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 20ರಿಂದ 22ರ ತನಕ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದನ ಒರಿಯಲ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಭಾಷಣಗಳ ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌ ದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಉಷ್ಣವಲಯ ಹಾಗೂ ಉಪ-ಉಷ್ಣವಲಯದ ತೇವ ಅಗಲ-ಎಳೆಗಳುಳ್ಳ ಕಾಡುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆಜಾನ್‌ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆರು ದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಅರಣ್ಯಗಳು]] afr9ao1dtlfb9lyeomaf5qk79j2hrtx 0 24685 1375224 1335995 2026-06-18T00:16:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375224 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist| <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | Name = ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌‍ಫೋಲ್ಡ್‌‌‌‌‌‍ | Img = Avenged Sevenfold 2.jpg | Img_capt = | Img_upright = 1.2 | Background = group_or_band | Origin = [[Huntington Beach, California]], USA | Genre = <!--DO NOT TOUCH GENRES WITHOUT CONSULTING THE TALK PAGE!!!-->[[Hard rock]], [[heavy metal music|heavy metal]], [[metalcore]] (early) | Years_active = 1999–present | Label = [[Good Life Recordings|Good Life]], [[Hopeless Records|Hopeless]], [[Warner Music Group|Warner Bros.]] | Associated_acts = [[Pinkly Smooth]], [[Suburban Legends]], [[Brian Haner]], [[Atreyu (band)|Atreyu]], [[Bleeding Through]], [[Dream Theater]], [[Burn Halo]], [[Good Charlotte]] | URL = [http://www.avengedsevenfold.com www.avengedsevenfold.com] | Current_members = [[M. Shadows]]<br />[[Zacky Vengeance]]<br />[[Synyster Gates]]<br />[[Johnny Christ]] | Past_members = [[The Rev]]<!-- DO NOT ADD "DECEASED' ANYWHERE ON THIS LISTING. — See the musician template instructions for proper formatting. The infobox member field states: "no notation other than names"--><br />[[Dameon Ash]]<br />[[Justin Meacham|Justin Sane]]<br />Matt Wendt }} ಅಮೆರಿಕದ ಖ್ಯಾತ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾದ '''ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್''' ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಬಳಿಯ ಹಂಟಿಂಗ್‌ ಟನ್ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ 1999ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದವರು ಎಮ್.ಶಾಡೋ, ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಸಿನಿಸ್ಟರ್ ಗೇಟ್ಸ್, ರಿದಂ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಬಾಸಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಜಾನಿ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರಯತ್ನವಾದ ''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಸೆವೆಂತ್ ಟ್ರಂಫೆಟ್'' {{Citation needed|date=August 2010}} ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಕಿರುಚು ಧ್ವನಿಯ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹೆವಿ ಗಿಟಾರ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ಮೂರನೇ ಆಲ್ಬಂ ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಈವಿಲ್‌'' ನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಶರಣು ಹೊಡೆದು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ರಾಕ್‌ಗೆ ಮರಳಿತ್ತು.{{Citation needed|date=August 2010}} ಆ ನಂತರವೂ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಸ ಸಂಗೀತಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಕೈ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಬಗೆಯ ತಮ್ಮದೇ ಶೇರ್ಷಿಕೆಯ ಸಂಗೀತಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾ ಯಶಸ್ಸಿನ ತುತ್ತ ತುದಿಗೇರಿತು. ಹೀಗೆ ಆನೆ ನಡೆದದ್ದೇ ಹಾದಿ ಎಂಬಂತೆ ಯಶಸ್ಸಿನೆಡೆಗೆ ದಾಪುಗಾಲಿಕ್ಕುತ್ತಾ ಹೊರಟಿದ್ದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಘಾತ ನೀಡಿದ್ದು [[೨೦೦೯|2009]]ರಲ್ಲಾದ ತಂಡದ ಡ್ರಮ್ಮರ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಸುಲ್ಲಿವನ್, ದ ರೇವ್ ಅವರ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣ. ಅತಿಯಾದ ಮಾದಕಸೇವನೆಯಿಂದ ಜೇಮ್ಸ್ ಮರಣ ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಂಡ ಬಸವಳಿದಂತಾದರೂ, ಆಘಾತದಿಂದ ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ''ನೈಟ್‌ಮೇರ್'' ತಂಡ [[ಡ್ರೀಮ್ ಥಿಯೇಟರ್]] ಡ್ರಮ್ಮರ್ ಮೈಕ್ ಪೊರ್ಟ್‌ನೋಯ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ನಡೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು [[೨೦೧೦|2010]]ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಐದನೇ ಆಲ್ಬಂ ನೈಟ್‌ಮೇರ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೊಲ್ಡ್ ತಂಡ ಈವರೆಗೆ ಐದು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂಗಳು, ಒಂದು ಲೈವ್ ಆಲ್ಬಂ/ಸಂಕಲನ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಏಕಗೀತೆಗಳನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಂದು ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ತಾವು ಹೊಂದಿದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಾಕಷ್ಟು ಫಲವುಂಡದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಅಮೆರಿಕದ ಹೆವಿಮೆಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತ ತಂಡ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಕೂಡ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಪಾಲಿಗೆ ಸಂದಿದೆ. ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ತಂಡ ದಶಕದ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಗಿಟಾರ್‌ನ ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. == ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇತಿಹಾಸ == === ಪ್ರಾರಂಭ (1999-2004) === [[ಚಿತ್ರ:avenged sevenfold logo.jpg|thumb|200px|left|ಬ್ಯಾಂಡಿನ ಲೋಗೊ]] ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡ 1999ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಾಗ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಎಮ್.ಶಾಡೋಸ್, ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯನ್ಸ್, ದಿ ರೇವ್ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಟ್ ವೆಂಡಟ್. ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡವೇನೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಮ್.ಶಾಡೋಸ್ ತಮ್ಮ ತಂಡದ ಹೆಸರನ್ನು ಬೈಬಲ್‌ನ ಪರ್ವ 4:24ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿರುವ ಕೇನ್ ಹಾಗೂ ಅಬೆಲ್ ಕಥೆಯಿಂದ ಹೆಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>ಡೆಕರ್, ಆಶ್ಲೆ [http://www.skratchmagazine.com/interviews/INTavengedsevenfold.php ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ವಿತ್ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102183518/http://www.skratchmagazine.com/interviews/INTavengedsevenfold.php |date=2011-01-02 }} ''ಸ್ಕ್ರಾಚ್ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್''.</ref> ತಂಡದ ರಚನೆಯ ನಂತರ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಗುಪ್ತನಾಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ ಶಾಲಾ ದಿನಗಳ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು.<ref>[http://blogsnroses.com/2009/03/30/interview-with-avenged-sevenfold-through-jacky-bam-bam.aspx?ref=rss ಇಂಟಾರ್ವ್ಯೂ ವಿತ್ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ತ್ರೂ ಜಾಕೀ ಬಾಮ್ ಬಾಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708021033/http://blogsnroses.com/2009/03/30/interview-with-avenged-sevenfold-through-jacky-bam-bam.aspx?ref=rss |date=2011-07-08 }} "ಐ ಥಿಂಕ್ ವಿ ಲ್ ಕೈಂಡ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಡ್ [ದ ಸೂಡೊನೈಮ್ಸ್] ಬಿಫೋರ್ ವಿ ವರ್ ಇನ್ ದ ಬ್ಯಾಂಡ್." ''93.3 ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಎಮ್‌ಆರ್ ರೇಡಿಯೋ''. ಮಾರ್ಚ್ 5, 2009.</ref> ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ತಂಡ 1999 ಹಾಗೂ 2000ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಡೆಮೊ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ತಂಡದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಸೆವೆಂತ್ ಟ್ರಂಪೆಟ್'' ರೂಪು ತಳೆದಾಗ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಿನ್ನೂ 18ರ ಹರೆಯದ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅದು ಅವರ ಮೊದಲ ಲೇಬಲ್, ಗುಡ್ ಲೈಫ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://music.aol.com/album/sounding-the-seventh-trumpet/490617 |title=AOL.com |access-date=2010-09-13 |archive-date=2008-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080217053858/http://music.aol.com/album/sounding-the-seventh-trumpet/490617 |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಗಿಟಾರ್‌ವಾದಕ ಸಿನಿಸ್ಟರ್ ಗೇಟ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ 1999ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಹಾಗೂ ಟು ಎಂಡ್ ದಿ ರಾಪ್ಚರ್ ಎಂಬ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಹಾಡಿನ ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣವಾದಾಗ ಆತನಿಗೆ ಕೇವಲ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಸದರಿ ಆಲ್ಬಂ 2002ರಲ್ಲಿ ಹೋಪ್‌ಲೆಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಮರುಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆಗಳಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡ ಮಶ್‌‍ರೂಮ್‌‌ಹೆಡ್ ಹಾಗೂ ಶಾಡೋಸ್ ಫಾಲ್ ರೀತಿಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತನ್ನ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಟೇಕ್ ಆಕ್ಷನ್ ಟೂರ್‌‍‌‌‍ನಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆ ಮೆರೆಯಿತು.<ref>ಬ್ರೇಸ್, ಎರಿಕ್. "ದ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್." ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್. [http://www.lexisnexis.com ಲೆಕ್ಸಿಸ್‌ನೆಕ್ಸಿಸ್‌] ನ ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. " ಶಾಡೋಸ್ ಫಾಲ್, ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಹೈ ಆನ್ ಫೈರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕ್ಲೀವ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಎನ್ವಲೋಪ್-ಪುಶಿಂಗ್ ಮೆಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮಶ್ರೂಮ್‌ಹೆಡ್ ವೆಡ್ನಸ್‌ಡೆ ನೈಟ್ ಎಟ್ ಜಾಕ್ಸ್‌ನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ (703-569-5940)." ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9, 2004</ref><ref>[http://www.nineronline.com/2.5292/take-action-tour-2003-1.553552 ಟೇಕ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಟೂರ್ 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506055211/http://www.nineronline.com/2.5292/take-action-tour-2003-1.553552 |date=2009-05-06 }} ''ನೈನರ್‌ಆನ್‌ಲೈನ್''. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 19, 2006.</ref> ಓರ್ಥ ಬಾಸ್ಸಿಸ್ಟ್ ಜಾನಿ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ 2003 ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಪ್‌ಲೆಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ ''ವೇಕಿಂಗ್ ದಿ ಫಾಲನ್'' ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಂಚಿನ ಅವರೆಲ್ಲಾ ಆಲ್ಬಂಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಧಾರಿತ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಸಂಗೀತ ತಂಡ ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್'' ಹಾಗೂ ''ದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್‌'' ಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಂಡ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ವ್ಯಾನ್ಸ್ ವಾರ್ಪಡ್ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು.<ref>"ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಟಿ ವಾಚ್: ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್." ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ "ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟೀ, Calif.'s ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಎಟ್ ಎ ಕ್ರಾಸ್‌ರೋಡ್ಸ್. ಕೀಲ್ಟೀ, ಟಾಮ್ "ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ ದ ವ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ ದ ವಾಲ್ ಟೂರ್ ಸ್ಯೂಸೈಡ್ ಮಶಿನ್ಸ್, ದ ಅನ್‌ಸೀನ್ ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡ್ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್" ''ದ ಬೊಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್''. [http://www.lexisnexis.com ಲೆಕ್ಸಿಸ್‌ನೆಕ್ಸಿಸ್] ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಅರ್ಲಿಯರ್, ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಶೋವ್ಡ್ ಎ ಡ್ರಮಾಟಿಕ್ ಪ್ಲೈರ್, ಒಪನಿಂಗ್ ಇಟ್ಸ್ ಸೆಟ್ ವಿತ್ ಎ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಆಫ್ ದ ಥೀಮ್ ಫ್ರಂ ಒಪನಿಂಗ್ ಇಟ್ಸ್ ಸೆಟ್ ವಿತ್ ಅ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಆಫ್ ದ ಥೀಮ್ ಫ್ರಂ "ದ ಎಕ್ಸೋರಿಸ್ಟ್" ಬಿಫೋರ್ ಕಂಬೈನಿಂಗ್ ಇಂಪ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಹಾರ್ಮೋನೀಸ್ ವಿತ್ ಎ ಮಸ್ಕ್ಯುಲಾರ್ ಮೆಲೊಡಿ ದಟ್ ರಿಕಾಲ್ಡ್ ಅರ್ಲೀ ಎ.ಎಫ್.ಐ."</ref><ref>[http://www.unratedmagazine.com/Document.cfm?Page=Articles/index.cfm&amp;Article_ID=66 ವ್ಯಾನ್ಸ್ ರ್ಯಾಪ್ಡ್ ಟೂರ್ 2003 ನ್ಯೂಸ್] ''ಅನ್‌ರೇಟೆಡ್ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್ ''. ಪ್ರಚಾರ ಪ್ರಕಟಣೆ.</ref> 2004ರಲ್ಲಿ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ತಂಡ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವ್ಯಾನ್ಸ್ ವಾರ್ಪಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಅನ್‌ಹೋಲಿ ಕನ್‌ಫೆಶನ್ಸ್ ಹಾಡಿಗೆ ವೀಡಿಯೋ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನೂ ಮಾಡಿತು. ಅದು ನಂತರ ಎಮ್‌ಟಿವಿ2ನ ಹೆಡ್‌ಬ್ಯಾಂಗರ‍್ಸ್ ಬಾಲ್ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿ ಜನಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>"ಹೆಡ್‌ಬ್ಯಾಂಗರ್ಸ್ ಬಾಲ್ ಸ್ಪೌನ್ಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಕಾಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್" ''ಬಿಪಿಐ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ನ್ಯೂಸ್ ವೈರ್''. "ಹಿಯರ್ ಇಸ್ ದ ಎಮ್‌ಟಿವಿ2 ಹೆಡ್‌ಬ್ಯಾಂಗರ್ಸ್ ಬಾಲ್, 2" ಟ್ರಾಕ್‌ಲಿಸ್ಟ್... ಡಿಸ್ಕ್ ಒನ್... 'ಅನ್‌ಹೊಲೀ ಕನ್ಫೆಶನ್ಸ್,' ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್." ಆಗಸ್ಟ್ 5, 2004</ref> ''ವೇಕಿಂಗ್ ದಿ ಫಾಲನ್'' ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಹೋಪ್‌ಲೆಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಜೊತೆ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಜೊತೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. === ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಈವಿಲ್ '' (2005—2007) === ತಂಡದ ಮೂರನೇ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಈವಿಲ್'' 2005 ಜೂನ್ 7ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಆಲ್ಬಂ ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್'' 200ರ ಚಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ #30ನೇ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿತ್ತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿಯೇ 30 ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಬಿಕರಿಯಾಗಿದ್ದವು.<ref>ವಿತ್‌ಮಿರ್, ಮಾರ್ಗೊ [https://web.archive.org/web/20090426223401/http://www.billboard.com/bbcom/esearch/article_display.jsp?vnu_content_id=1000961567 ಕೋಲ್ಡ್‌ಪ್ಲೇ ಅರ್ನ್ಸ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ 200 ನಂ. 1] ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್''. ಜೂನ್‌ 8, 2005</ref><ref>[http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-665437.html ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್'s "ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಎವಿಲ್" ಅನ್‌ಲೀಶ್ಡ್ ಜೂನ್ 7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090507100505/http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-665437.html |date=2009-05-07 }} ''ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವೈರ್''. ಜೂನ್‌ 22, 2005</ref> ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ನ ಈ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಅನ್ನಬಹುದಾದ ಮೆಟಲ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="ocregister">[https://web.archive.org/web/20090507152142/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-9428621_ITM ವಾರ್ಪ್ಡ್ ಟೂರ್ ಔಟ್‌ಲಸ್ಟೆಡ್ ಬೈ ಪುಟ್ಟಿಂಗ್ ಟೀನೆಜರ್ಸ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್ಸ್ ಫರ್ಸ್ಟ್] ''ದ ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟೀ ರಿಜಿಸ್ಟರ್''. ಜುಲೈ 6, 2007 ಆದರೆ ಈ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮೆಟಾಕೋರ್‌‍ಗೆ ಬದಲಾದೆವು ಆದರೆ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದರಿಂದ ಹೊರಬರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೆವು. ನಾವು ಯಾಕೆ ಕಿರಿಚುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದೂ ನಮಗೆ ಎಂದೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ, ನಾವು ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು, '(Bleep) this, ನಮಗೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ.ನವು ಇನ್ನೊಂದು ರೆಕಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು.'"</ref><ref>"ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್: ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಇವಿಲ್." ''ದ ನ್ಯೂಸಿಲೆಂಡ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್'' ''ಲೆಕ್ಸಿಸ್‌ನೆಕ್ಸಿಸ್'' ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ [http://www.lexisnexis.com ]. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2005. " ಆದರೆ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಎವಿಲ್ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಭಾವೋದ್ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ರಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೋಲ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದೆ. ಈ ಆಲ್ಬಮ್ ಒಂದು ಘರ್ಜಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಗುರುಗುಟ್ಟುವಂತಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಮೆಟಲ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮೆಟಲ್‌ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಾದರು."</ref> ಕಿರುಚು ಧ್ವನಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರೌಲ್‌ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಹೊರತಾದ ಈ ಆಲ್ಬಂ ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ತರಬೇತಿದಾರ ರಾನ್‌ ಆಂಡರ್ಸನ್‌ (ಅವರ ಸಹಾಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಲ್‌ ರೋಸ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್‌ ಕಾರ್ನೆಲ್‌ ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ) ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಹೊಸದೊಂದು ಸಾಧನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು. “ಧ್ವನಿ ಹೊಂದಿಯೂ ’ಗ್ರಿಟ್‌’ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಆಲ್ಬಂ” ಎಂಬ ಮೆಚ್ಚುನುಡಿ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಕೇಳಿ ಬಂತು.<ref name="ocregister"/><ref>[http://www.blistering.com/fastpage/fpengine.php/link/1/templateid/10992/ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110910201708/http://www.blistering.com/fastpage/fpengine.php/link/1/templateid/10992/ |date=2011-09-10 }} ''ಬ್ಲಿಸ್ಟರಿಂಗ್''.</ref> ಹಲವಾರು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬಂ ಕುರಿತು ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು 2006ರಲ್ಲಿ ಒಝಾಫೆಸ್ಟ್‌ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಆರ್&amp;ಬಿ ಸಿಂಗರ್ಸ್‌, ರಿಹನ್ನಾ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್‌ ಬ್ರೌನ್, ಪ್ಯಾನಿಕ್‌ ! ಎಟ್‌ ದಿ ಡಿಸ್ಕೋ, ಎಂಜೆಲ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಏರ್ ವೇವ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬ್ಲಂಟ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡ, ಫಿಯರ್ ಅಂಡ್ ಲೋಥಿಂಗ್ ಇನ್‌ ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಕೃತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಪಡೆದ ತಮ್ಮ “ಬ್ಯಾಟ್ ಕಂಟ್ರಿ” ಹಾಡಿಗೆ MTV ವೀಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಟ್‌ ನ್ಯೂ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/12/29/avenged-sevenfold-drummer-jimmy-the-rev-sullivan-dead-at-28/ Rollingstone.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100315032855/http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/12/29/avenged-sevenfold-drummer-jimmy-the-rev-sullivan-dead-at-28/ |date=2010-03-15 }} ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್''.</ref> ಪುನಃ ವ್ಯಾನ್ಸ್‌ ವಾರ್ಪಡ್ ‍ಟೂರ್‌‌‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ತಂಡ ಈ ಬಾರಿ ತನ್ನದೇ ಆದ “ಸಿಟೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌ ಟೂರ್” ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>''ವಾರ್ಮರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್. ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್'' ಮೂಲಕ [http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-669408.html ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್‌ನ ಸಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಸಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಎವಿಲ್ ಟೂರ್ 2005 ಟು ಬಿಗಿನ್ ] {{Webarchive|url=http://archive.wikiwix.com/cache/20180417070958/http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-669408.html |date=2018-04-17 }} ''ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವೈರ್''. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 2005.</ref> ಈ ನಡುವೆ ಅವರ “ಬ್ಯಾಟ್ ಕಂಟ್ರಿ” ಹಾಡು ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮೇನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ರಾಕ್ ಚಾರ್ಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ #2ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮಾಡರ್ನ್‌ ರಾಕ್‌ ಚಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ #6ನೇ ಸ್ಠಾನಕ್ಕೇರಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ವೀಡಿಯೋ ಆವೃತ್ತಿ MTV’s ಟೋಟಲ್‌ ರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್‌‍ನಲ್ಲಿ #1ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿತು.<ref name="mtvappetite">ಮಾಸ್, ಕೊರೆ [http://www.mtv.com/bands/a/avenged_sevenfold/news_feature_060103/ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್: ಅಪೆಟೈಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಅಪೆಟೈಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320012721/http://www.mtv.com/bands/a/avenged_sevenfold/news_feature_060103/ |date=2015-03-20 }} ''ಎಮ್‌ಟಿವಿ''.</ref> ಈ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ಆಲ್ಬಂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ನ ಮೊದಲ ಸುವರ್ಣ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&amp;newsitemID=48463 Roadrunnerrecords.com]</ref> ಇದು ನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಟೀನಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೂ ಭಾಜನವಾಯಿತು. === ಸೆಲ್ಫ್‌ ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ಆಲ್ಬಂ (2007—2008) === [[ಚಿತ್ರ:Zackyvengence(by Scott Dudelson).jpg|thumb|150px|left|2007ರಲ್ಲಿಯ ಜಾಕೀ ವೆಂಗೆಯನ್ಸ್.]] ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡದ ಯಶಸ್ಸು ಅವರಿಗೆ 2006ರ ಓಝ್‌ಫೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಫೋರ್ಸ್‌, ಲ್ಯಾಕುನಾ ಕಾಯಿಲ್‌, ಹೇಟ್‌ಬ್ರೀಡ್‌, ಡಿಸ್ಟರ್ಬಡ್‌ ಹಾಗೂ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಡಾನ್‌ ಮುಂತಾದ ಖ್ಯಾತ ಹಾರ್ಡ್ ರಾಕ್‌ನ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತಂಡ ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು.<ref>ಹ್ಯಾರೀಸ್, ಕ್ರಿಸ್ [http://www.mtv.com/news/articles/1532120/20060519/avenged_sevenfold.jhtml ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಕನ್‌ಫರ್ಮ್ಡ್ ಫಾರ್ ಒಜ್‌ಫೆಸ್ಟ್ಸ್ ಮೈನ್ ಸ್ಟೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070817061824/http://www.mtv.com/news/articles/1532120/20060519/avenged_sevenfold.jhtml |date=2007-08-17 }} ''ಎಮ್‌ಟಿವಿ ನ್ಯೂಸ್''. ಮೇ 21, 2006</ref> ಈ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡ ಅಮೆರಿಕ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, (ಯೂರೋಪ್‌ನ ಮುಖ್ಯಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ), ಜಪಾನ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಗೀತ ಸುಧೆ ಹರಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ''ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌'' ಆಲ್ಬಂ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸುಮಾರು ಹದಿನಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡ ತಂಡ ಕೊನೆಗೆ ತಾವು ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂನ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ತಮ್ಮ 2006ರ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="mtv100406">ಮೊಸ್, ಕೋರೆ [http://www.mtv.com/news/articles/1542300/20061003/avenged_sevenfold.jhtml ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಸೀಕ್ ರ್ಯಾಟ್-ಇನ್‌ಫೆಸ್ಟೆಡ್ ಗ್ಯಾರೆಜ್ ಟೊ ರೆಕಾರ್ಡ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಎಲ್‌ಪಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902172713/http://www.mtv.com/news/articles/1542300/20061003/avenged_sevenfold.jhtml |date=2010-09-02 }} ''ಎಮ್‌ಟಿವಿ ನ್ಯೂಸ್''. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2009</ref> ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌, ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂನ ಹೆಸರನ್ನು-ತಂಡ ಇದಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಹೆಸರು ಇಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ತಾನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿತು- “ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌ ಭಾಗ 2” ಅಥವಾ “ವೇಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಫಾಲನ್‌ ಭಾಗ 2” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಮೇಲ್ತೋರಿಕೆಗೆ ಹಳೆಯ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಈ ಆಲ್ಬಂ ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಗ್ರಿಟ್ಟಿಯರ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="mtv100406"/><ref>ಕ್ರಿಸ್ಟೈನ್, ಡಿಕ್ಸನ್ [http://punktv.ca/news/105/ARTICLE/3089/2008-01-05.html ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಇಂಟರ್ವೂ ವಿತ್ ಜಾನೀ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006000924/http://punktv.ca/news/105/ARTICLE/3089/2008-01-05.html |date=2009-10-06 }} ''ಪಂಕ್‌ಟಿವಿ''. ಜನವರಿ 5, 2008.</ref> ಈ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ, ಮಂತ್ರಮುಗ್ದರನ್ನಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ತಂಡ “''ಆಲ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್'' ‌” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಡಿ.ವಿ.ಡಿಯನ್ನು 2007 ಜುಲೈ 17ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-750412.html ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಸ್ "ಆಲ್ ಎಕ್ಸೆಸ್" ಟು ದ ಬಿಗ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190326063942/http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-750412.html |date=2019-03-26 }} ''ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವೈರ್''. ಜುಲೈ 6, 2007</ref> ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ #1 ಡಿ.ವಿ.ಡಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡ “''ಆಲ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌'' ” ತಂಡದ 8 ವರ್ಷಗಳ ಲೈವ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಕ್‌ಸ್ಟೇಜ್ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[Strung Out on Avenged Sevenfold: Bat Wings and Broken Strings]] ಹಾಗೂ [[Strung Out on Avenged Sevenfold: The String Tribute]] ಎಂಬ ಎರಡು ಟ್ರೈಬ್ಯೂಟ್‌ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಕೂಡ 2007 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡವು. 2007 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30ರಂದು ತಂಡದ ನಾಲ್ಕನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌'', ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ 200ರಲ್ಲಿ #4 ನೇ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸುಮಾರು 90 ಸಾವಿರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Billboard">[http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003669047 ಈಗಲ್ಸ್ ಪ್ಲೈ ಪಾಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟ್ನೀ ಟು ಡಿಬಟ್ ಎಟ್ ನಂ. 1"], ''Biliboard.com'', ನವೆಂಬರ್ 7, 2007.</ref> ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಎರಡು ಏಕ ಸಂಗೀತಗಳಾದ, “ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಅಕ್ಲೇಮ್‌” ಹಾಗೂ “ಆಲ್ಮೋಸ್ಟ್‌ ಈಸಿ” ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದವು. 2007 ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ “ಎ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಪೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆವನ್‌” ಹಾಡಿಗೆ ಎನಿಮೇಷನ್‌ ಒಳಗೊಂಡ ವೀಡಿಯೋ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಹಾಡಿನ ವಿಷಯ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವಾರ್ನರ್ ಸಹೋದರರು ಅದನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ MVI ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಮೂರನೇಯ ಏಕಸಂಗೀತ, “ಆಫ್ಟರ್ ಲೈಪ್‌” ಹಾಗೂ ಅದರ ವೀಡಿಯೋ 2008 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅವರ ನಾಲ್ಕನೇ ಏಕಸಂಗೀತ, “ಡಿಯರ್ ಗಾಡ್‌” 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಹಾಗಿದ್ದೂ, ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸ್ವ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯುಳ್ಳ ಆಲ್ಬಂನ ಐದುಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಗಳು ಬಿಕರಿಯಾದವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಕೆರಾಂಗ್! ಅವಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ “ಆಲ್ಬಂ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್” ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು <ref>[http://www.ultimate-guitar.com/news/general_music_news/avenged_sevenfold_won_kerrangs_album_of_the_year_award.html ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ವಾನ್ ಕರಂಗ್‌ನ 'ಆಲ್ಬಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ] ''ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಗಿಟಾರ್''. ಆಗಸ್ಟ್‌ 22, 2008</ref> === ''ಲೈವ್ ಇನ್ ದಿ ಎಲ್‌ಬಿಸಿ ಆಂಡ್‌‌ ಡೈಮಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ರಫ್‌ '' (2008—2009) === ಅವೆಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತನ್ನ 2008ರ ಟೇಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಕೆಯಾಸ್‌ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಆಟ್ರೆಯು, ಬುಲೆಟ್‌ ಫಾರ್ ಮೈ ವಾಲೆಂಟೈನ್, ಬ್ಲೆಸ್‌ ದಿ ಫಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಈಡಿಯಟ್‌ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಂದ ಹಚ್ಚಹಸಿರಾಗಿಸಿತು.<ref name="buzznet">{{Cite web |url=http://www.buzznet.com/web/music/journals/entry/2461301 |title=ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್: ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ವುಡ್‌ಹ್ಯಾವ್ ’ಸ್ಕೇರ್ಡ್ ದ ಎಮೊ ಕಿಡ್ಸ್’ ಆನ್ ರ್ಯಾಪ್ಡ್ ಟೂರ್ |access-date=2010-09-13 |archive-date=2008-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080608010512/http://www.buzznet.com/web/music/journals/entry/2461301 |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ''ಲೀವ್ ಇನ್‌ ದಿ ಎಲ್‌ಬಿಸಿ &amp; ಡೈಮಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್ ದಿ ರಫ್‌'' ನ ಎರಡು-ಡಿಸ್ಕ್‌, ಬಿ-ಸೈಡ್ಸ್‌ ಸಿಡಿ ಹಾಗೂ ಲೈವ್ ಡಿ.ವಿ.ಡಿಯಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಅವರು, ಪಂಥೇರಾದ “ವಾಕ್‌”, ಐರನ್‌ ಮೈಡನ್‌ನ “ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಬ್ಲೇಡ್‌” ಹಾಗೂ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಸಬ್ಬತ್‌ನ “ಪ್ಯಾರನಾಯ್ಡ್‌” ಮುಂತಾದ ಪ್ರಧಾನ ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಮುದ್ರಸಿದರು.<ref name="buzznet"/><ref>[http://www2.kerrang.com/2008/06/maiden_heaven_track_listing_re.html ಕೆರಾಂಗ್!][http://www2.kerrang.com/2008/06/maiden_heaven_track_listing_re.html ಮೇಯ್ಡನ್ ಹೆವನ್ ಟ್ರಾಕ್ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ ರಿವೀಲ್ಡ್!] ಕೆರಾಂಗ್! ಜೂನ್ 12, 2008.</ref><ref>[http://www.metalhammer.co.uk/news/avenged-sevenfold-to-cover-black-sabbath/ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಟು ಕವರ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಸಬ್ಬಾತ್] ''ಮೆಟಲ್ ಹ್ಯಾಮರ್''. ಜನವರಿ 12, 2009</ref> ಅವರು ಆಫ್ಟರ್ ಲೈಫ್‌, ಆಲ್ಮೋಸ್ಟ್‌ ಈಸಿ, ಬ್ಯಾಟ್‌ ಕಂಟ್ರಿ, ಬೀಸ್ಟ್ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಹ್ಯಾರ್ಲೊಟ್ ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಷ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾಟರ್ಡ್‌ ಎಂಬ ಐದು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗಿಟಾರ್ ಟ್ಯುಟೋರಿಯಲ್ ಡಿ.ವಿ.ಡಿಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಡಿನಲ್ಲೂ ಗಿಟಾರ್ ಸೋಲೋ ಅನ್ನು ಹಾಗೂ ರಿಫ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.metalhammer.co.uk/news/avenged-sevenfold-guitar-tutorial-dvd-announced/ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಗಿಟಾರ್ ಟ್ಯೊಟೋರಿಯಲ್ ಡಿವಿಡಿ ಅನೌನ್ಸ್‌ಡ್] ''ಮೆಟಲ್ ಹ್ಯಾಮರ್''. ಫೆಬ್ರುವರಿ 2, 2009.</ref> ಲೀಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೀಡಿಂಗ್‌ನ ಸೋಲ್ಡ್‌-ಔಟ್‌ ಸಂಗೀತಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ತಂಡ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋ ಅವರ ಗಂಟಲುನೋವಿನಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಲೀಡ್ಸ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅವರ ರೀಡಿಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref>[http://avengedsevenfold.com/news/important-reading-performance ಇಂಪಾರ್ಟೆಂಟ್/ರೀಡಿಂಗ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100418194247/http://www.avengedsevenfold.com/news/important-reading-performance |date=2010-04-18 }} ''ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್''.</ref> ಹಲವು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ, ತಂಡ ತನ್ನ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಿತು.<ref>[http://www.avengedsevenfold.com/news/avenged-sevenfold-postpone-tour-dates ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಮುಂದೂಡಿದ ಪ್ರವಾಸದ ದಿನಾಂಕಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003131540/http://www.avengedsevenfold.com/news/avenged-sevenfold-postpone-tour-dates |date=2009-10-03 }} ''ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಕಛೇರಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್''.</ref> === ''ನೈಟ್‌ಮೇರ್ '' (2009—ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ) === 2009 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಹೊರತರಲಿದ್ದು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಬರವಣಿಗೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>[http://www.metalhammer.co.uk/news/a7x-we-wanted-to-cover-mr-bungle/ ವಿ ವಾಂಟೆಡ್ ಟೊ ದವರ್ ಮಿ.ಬಂಗಲ್ ] ''ಮೆಟಲ್ ಹ್ಯಾಮರ್''. ಜನವರಿ 12, 2009</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 2009ರ ಮೇ 16-17ರಂದು ನಡೆಯಲಿದ್ದ ರಾಕ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ರೇಂಜ್‌ನಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡ ಹೇಳಿತ್ತು.<ref>[http://www.avengedsevenfold.com/news/rock-range ರಾಕ್ ಆನ್ ದ ರೇಂಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090217161321/http://www.avengedsevenfold.com/news/rock-range |date=2009-02-17 }} ''ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಕಛೇರಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್''.</ref> ಏಪ್ರಿಲ್‌ 16ರಂದು ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್ ನ ನೋಕಿಯಾ ಥೇಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ತಂಡ ಸ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಗನ್ಸ್‌ ಎನ್‌’ ರೋಸಸ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ “ಇಟ್ಸ್‌ ಸೋ ಈಸೀ” ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>[http://www.metalhammer.co.uk/tag/avenged-sevenfold-slash/ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮ್ ವಿತ್ ಸ್ಲ್ಯಾಷ್] ''ಮೆಟಲ್ ಹ್ಯಾಮರ್''. ಎಪ್ರಿಲ್ 17, 2005.</ref> ಸ್ಲ್ಯಾಷ್‌ನ ಚೊಚ್ಚಲ ಸೋಲೋ ಆಲ್ಬಂ “''ಸ್ಲ್ಯಾಷ್'' ‌”ನ “ನಥಿಂಗ್ ಟು ಸೇ” ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಕೂಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಹಾಗೂ ತಂಡದ ಇತರರು ತಮ್ಮ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಫಾಲೋ-ಅಪ್‌ ಮಾಡಲು ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಜೂನ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ಅನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ''ಲವ್‌ಲೈನ್‌‌'' ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ ಮೂಲತಃ ಹೊಸತನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರಿಂದ ನಂತರದ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮೊದಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್‌, ಹೆಚ್ಚು ರಾಕ್‌ ಪ್ರಣೀತ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಆಗಲಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಗತಿಶೀಲವೂ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಗತಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. “ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೊಲ್ಡ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇದಾಗಿರುತ್ತದೆ” ಎಂದೂ ಶಾಡೋಸ್‌ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಕುರಿತು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಅವರು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು. 2009 ಜುಲೈ 15ರಂದು ನವೀಕರಣಗೊಂಡ ತಮ್ಮ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಹಾಗೂ ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾವೆಲ್ಲವೂ ಮುಂದಿನ ಆಲ್ಬಂ ಕುರಿತು ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಶಾಡೋಸ್‌, ಹಾಗಿದ್ದೂ, ತಾವಿನ್ನೂ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದರು. ನವೀಕರಣಗೊಂಡ ದಿನವೇ ''ವೇಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಫಾಲನ್‌'' ಗೋಲ್ಡ್‌‌‍ಗೆ ಹೋಗಿದ್ದನ್ನೂ ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಂದು ನಡೆಯುವ ಸೋನಿಸ್‌ಸ್ಪಿಯ್‌ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂಡ ಅಂತಿಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಇದಾದ ಬಳಿಕ ತಾವೆಲ್ಲರೂ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಗೆ ತೆರಳಿ ಹೊಸ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂ ತಯಾರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ರೆಕಾರ್ಡ್‌‌ನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿಯೂ, ತಮ್ಮ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ಆಲ್ಬಂಗೆ ಫಾಲೋ ಅಪ್‌ ಅನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿಯೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>[http://www.ultimate-guitar.com/news/upcoming_releases/avenged_sevenfold_to_begin_new_album_after_tour.html Ultimate- ಗಿಟಾರ್.com]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Erikkalaurenpic.jpg|210px|thumb|right| 2007ರಲ್ಲಿ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೋಲ್ಡ್.]] 2009 ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ತಂಡದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯ ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್‌ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಹರಿಯಬಿಟ್ಟರು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದು ತಮ್ಮದೇ ಆಲ್ಬಂ ತಯಾರಿಕೆಯ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತದ್ದಾದ ಒಂದು ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದರು. “ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳೂ ನಮಗೆ ಹಾಗೂ ನಿಮಗೆ ನ್ಯಾಯವೊದಗಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬರುವವರೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ-ತೀಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡ, ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನೀಯರ್‌‍ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಾವಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ಈ ಕನಸು ನನಸು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸದುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ನಮ್ಮ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿಯೇ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಆಲ್ಬಂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೊಸದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಂತೂ ಖಚಿತ...” ಎಂದು ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್‌ ತಮ್ಮೊಳಗನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್‌ ಗಿಟಾರ್‌‌‍ನ ದಶಕದ ಟಾಪ್‌ ಟೆನ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ 2009 ಡಿಸೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಬಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಮೆಟಾಲಿಕಾ ಪಾಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://deathbatnews.wordpress.com/2009/12/24/avenged-sevenfold-make-ultimate-guitars-top-ten-bands-of-the-decade/ Wordpress.com]</ref> ಕೆರಾಂಗ್! ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನ 2009 ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶಾಡೋಸ್‌, “ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ರೆಕಾರ್ಡ್‌. ಸಂಗೀತ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಆಲ್ಬಂನ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗಗಳು ಕೂಡ ಬಹುಕಾಲ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಹಸಿರಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಗುರಿ. ಸಂಗೀತ ಅಪ್ಪಟ ಇಲ್ಲಿಯ ಮಣ್ಣಿನದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಕ್‌ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು, ತಮಾಷೆಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು, ಪಿಯಾನೋ, ಕಾಯರ್, ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಹಾಗೂ ನೀವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳು ನವೀನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರಲಿವೆ. ಇನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಬೇಕೆಂದರೆ, ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹಣಕಾಸು, ಧರ್ಮ, ಯುದ್ಧ, ನಮ್ಮದೇ ಸರ್ಕಾರಗಳ ವರ್ತನೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಗತಿಯಿಂದಲೂ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅದೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿತಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕಂದಮ್ಮಗಳು ಹೇಗೆ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ವಾಸ್ತವದಿಂದ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಂತರ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿನ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡಿದೆ” ಎಂದು ತಮ್ಮ ಆಲ್ಬಂ ಕುರಿತು ತುಂಬು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು.<ref name="Wordpress.com">[http://deathbatnews.wordpress.com/2010/01/10/m-shadows-talks-new-record-to-kerrang-in-dec-31st-issue/ Wordpress.com]</ref> 2010 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 17ರಂದು ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡದ ಅಧಿಕೃತ ಟ್ವಿಟರ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್‌ ಅವರ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸಂದೇಶ ಉಲಿದಿತ್ತು. “ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಡ್ರೈವ್‌ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಹಾಡು ಕೇಳುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಅನುಭವವಿದೆಯಲ್ಲಾ ಅದನ್ನು ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ” ಎಂದಿದ್ದರು ಝಾಕಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.metalhammer.co.uk/news/avenged-sevenfold-new-album-recording-complete/|title=Avenged Sevenfold New Album Recording Complete|publisher=''[[Metal Hammer]]''|accessdate=April 22, 2010|date=April 19, 2010}}</ref> ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ನ ಏಕಗಾನ “ನೈಟ್‌ಮೇರ್” ನ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2010 ಮೇ 18ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ತಂಡದ ಈ ಐದನೇ ಸ್ಟುಡೀಯೋ ಆಲ್ಬಂ 2010 ಜುಲೈ 27ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. <ref name="A7X-5th-Blabber">{{cite web|url=http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=139734|title=AVENGED SEVENFOLD To Release ''Nightmare'' Single This Month|date=May 7, 2010|accessdate=May 12, 2010|work=[[Blabbermouth.net]]|publisher=[[Roadrunner Records]]}}</ref><ref name="Nightmare-MH">{{cite web|url=http://www.metalhammer.co.uk/news/avenged-sevenfold-nightmare-further-details-made-available/|title=Avenged Sevenfold ''Nightmare'' – Further Details Made Available!|publisher=''[[Metal Hammer]]''|date=May 7, 2010|accessdate=May 12, 2010}}</ref> ಹಾಡಿನ ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ''Amazon.com'', ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ 2020 ಮೇ 6ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಕೆಲವೊಂದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref name="Nightmare-MH"/><ref>{{cite web|url=http://deathbatnews.wordpress.com/2010/05/06/youll-have-a-nightmare-on-may-18th/|title=YOU’LL HAVE A ''NIGHTMARE'' ON MAY 18|publisher=''Deathbat News''|date=May 6, 2010|accessdate=May 12, 2010}}</ref> ನೈಟ್‌ಮೇರ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ, 2010 ಮೇ 12ರಂದು, ಹಾರ್ಡ್‌ಡ್ರೈವ್‌ ಎಂಬ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಹಾಗೂ ಸಿನಿಸ್ಟರ್ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅದರ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದರು. {{cquote|[...] The new album, ''Nightmare'', is dedicated to ''[[The Rev]]'' memory and although it's not exactly a concept album, it does center around The Rev. The eeriest thing about it is there is a song on the album called "Fiction" (a nickname The Rev gave himself) which started out with the title "Death". And the song was the last song The Rev wrote for the album, and when he handed it in, he said, that’s it, that’s the last song for this record. And then 3 days later, he died.<ref name="Nightmare-Album">{{cite web|url=http://deathbatnews.wordpress.com/2010/05/13/tons-of-details-on-avenged-sevenfold-entitled-nightmare/|title=TONS OF DETAILS ON AVENGED SEVENFOLD ENTITLED ALBUM ''NIGHTMARE''|date=May 13, 2010|accessdate=May 13, 2010|publisher= ''Deathbat News''}}</ref>}} ಅವರು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಲ್ಬಂನ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಯ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಜುಲೈ 27ರಂದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="drummer-blabbermouth">{{cite web| url= http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=140059| title= Late AVENGED SEVENFOLD Drummer 'Appears' On Band's New Album| work= [[Blabbermouth.net]]| publisher= [[Roadrunner Records]]| date= May 14, 2010| accessdate= May 14, 2010}}</ref> ಸಂಗೀತ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಿಂದ ಈ ಆಲ್ಬಂ ಕುರಿತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಸಂಗೀತಾಭಿಮಾನಿಗಳು ತೆರೆದ ಹೃದಯದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.’ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್‌’ನಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬಂಗೆ 9.1 ಅಂಕ ದೊರಕಿದ್ದು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ==== ದಿ ರೇವ್ ಅವರ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣ ==== 2009 ಡಿಸೆಂಬರ್ 28ರಂದು 28ರ ಹರೆಯದ ಡ್ರಮ್ಮರ್ ಜೇಮ್ಸ್‌ “ದಿ ರೇವ್” ಸಲ್ಲಿವನ್ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತು.<ref>[http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&amp;newsitemID=132643 RoadRunnerRecords.com]</ref> ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಸಾವಿನ ರಹಸ್ಯ ಬಗೆ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref>http://abcnews.go.com/Entertainment/wireStory?id=9438887</ref> ಅಂತೂ 2010 ಜೂನ್‌ 9ರಂದು ಮರಣದ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯ ಹೊರಬಿತ್ತು. “ಆಕ್ಸಿಕೊಡೋನ್‌, ಆಕ್ಸಿಮಾರ್ಫೋನ್‌, ಡೈಯಾಜೆಪಮ್‌/ನಾರ್ಡಿಯಾಜೆಪಮ್‌ ಹಾಗೂ ಇಥನಾಲ್‌ ಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಪಾಲಿಡ್ರಗ್ ಇಂಟಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ನಿಂದ” ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು <ref>{{Cite web |url=http://www.rollingstone.com/music/news/17386/112469 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100922134520/http://www.rollingstone.com/music/news/17386/112469 |url-status=dead }}</ref>. ಈ ಕುರಿತು ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಗೀತ ತಂಡ, ದಿ ರೇವ್‌ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಮರುಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. {{bquote|It is with great sadness and heavy hearts that we tell you of the passing today of Jimmy “The Rev” Sullivan. Jimmy was not only one of the world's best drummers, but more importantly he was our best friend and brother. Our thoughts and prayers go out to Jimmy's family and we hope that you will respect their privacy during this difficult time.<ref>[http://www.facebook.com/notes/avenged-sevenfold/jimmy-the-rev-sullivan/228040186985 Facebook.com]</ref>}} ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಸಲ್ಲಿವನ್‌ ಕುಟುಂಬ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಆತನನ್ನು ಪೊರೆದ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ ಆತನ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. {{bquote|"We would like to thank all of Jimmy's fans for the heartfelt comments that have been posted – it is comforting to know that his genius and antics were appreciated and that he was loved so much. Our hearts are broken – he was much too young to fall. Óg agus saor go deo (forever young and free)"<ref>[http://www.ryansrockshow.com/php2/news/37-tidbits/1375-jimmy-the-rev-sullivan-family-thanks-fans-for-support.html Ryansrockshow.com]</ref>}} ಸಲ್ಲಿವಾನ್‌ರ ಸಾವಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದ ಅನುಕಂಪದ ಮಾತುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೆನೆಜರ್ ಲ್ಯಾರಿ ಜಾಕೊಬ್ಸನ್‌ ಅವರು ಸಲ್ಲಿವಾನ್ ಹೇಗೆ ಎಲ್ಲರ ಜೊತೆಗೆ ಹೇಗೆ ದಯಾಳುವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಜಾಕೋಬ್ಸನ್‌ ಅದೇ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ{{bquote|He was expressive. He'd tell you how he felt about you – you didn't wonder because he'd put his arm around you," he said. "He knew how to tell his friends he loved them." <ref>[http://www.myfoxla.com/dpp/entertainment/dpg-Drummer-Avenged-Sevenfold-Found-Dead-fc-20091229 Myfoxla.com]</ref>}} ಸುಮಾರು 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗೀತಗಾರರು ಸಲ್ಲಿವಾನ್‌ನ ಸಾವಿಗೆ ದುಃಖ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>[http://deathbatnews.wordpress.com/in-memory-of-jimmy-the-rev-sullivan/ Wordpress.com]</ref> ಜನವರಿ 5, 2010ರಂದು ಖಾಸಗಿ ದೇಹ ಧಫನ್‌ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ದಿ ರೆವ್‌ಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಪ್ರೊಫೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಿನಿಯರ್, ಬ್ರಿಯಾನ್ ಹ್ಯಾನರ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 6, 2010ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಸಲ್ಲಿವಾನ್‌ರ ದೇಹವು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟಾನ್ ಬೀಚ್‌ನ ಗುಡ್ ಶೆಫರ್ಡ್ ಸಿಮೆಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[https://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&amp;GRid=46102374 ]</ref> 2010 ಜನವರಿ 13ರಂದು ಕೆರಾಂಗ್!ನ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ದಿ ರೇವ್‌ ಅವರ ಮರಣದ ಕುರಿತ ನುಡಿಚಿತ್ರವೊಂದು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ದಿ ರೇವ್‌ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಮಡಿದ ಸಂಗೀತಕಾರನಿಗೆ ಅಂತಿಮ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://deathbatnews.wordpress.com/2010/01/12/issue-1295-of-kerrang-features-tribute-to-the-rev-zacky-v-forever/ Wordpress.com]</ref> ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಝಾಕಿ ವಿಂಜೆಯಾನ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಸ್ನೇಹಿತನ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣದ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, “ನಾನು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿಯೂ ಜಿಮ್ಮಿ ನನ್ನೊಂದಿಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕಣ್ಣೀರುಗರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇಂದಿನಿಂದ ನಾನು ಹೊಸ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿದ್ದೇನೆ..ಎಂದೆಂದಿಗೂ” ಎಂದು ಕಂಬನಿ ಮಿಡಿದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://twitter.com/Vengenz1/status/7677192948 |title=Twitter.com |access-date=2012-07-23 |archive-date=2021-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421201651/http://twitter.com/Vengenz1/status/7677192948 |url-status=dead }}</ref> ===== ಪರಿಣಾಮಗಳು ===== ದಿ ರೇವ್‌ ಅವರ ಮರಣದ ಕುರಿತ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ನ ಐದನೇ ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Wordpress.com"/> “ನಾನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳು ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ. ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ನ್ಯಾಯವೊದಗಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಶಬ್ದ ಭಂಡಾರ ನನ್ನಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲು ಸಮಯ ಎಂದು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸಹನೆಯಿಂದ ಕಾಯುತ್ತೇನೆ. ಇನ್ನುಳಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯೇನು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇದೆ. ಜಿಮ್ಮಿಯೊಂದಿಗಿನ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮುಂದಿನ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಭರವಸೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದರ ಕುರಿತು ಈಗ ಯೋಚಿಸುವುದೇ ಯಾತನಾಮಯ. ಆದರೆ, ನಾವು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಂದರೆ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಗಲಿದ ಜಿಮ್ಮಿಗೆ, ಜಿಮ್ಮಿಯ ನೆನಪಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಆತ ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಹಾಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಲೇ, “ನೋಡ್ತಾ ಇರು, ಈ ಹಾಡು ಮಾತ್ರ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿನಿಂದ ನುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ಆಗ ನಾನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಆತ ಹೇಳಿದ್ದು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎಂದು ನನಗೆ ಖಂಡಿತಾ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಕುರಿತು ಸಹನೆ ಇರಲಿ. ನಾವು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಸಂಕಟದಾಯಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕೋ ನಮಗಂತೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆತನ ನೆನಪಿಗೋಸ್ಕರವಾದರೂ ನಾವಿದನ್ನೂ ಮಾಡಿಯೇ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆ ನಂತರ, ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು?” ಎಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.avengedsevenfold.com/news/m-shadows-talks-about-rev |title=AvengedSevenfold.com |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100831043436/http://www.avengedsevenfold.com/news/m-shadows-talks-about-rev |url-status=dead }}</ref> ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ಬೀಚ್‌ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದು ನಡೆಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಜಿಮ್ಮಿ ಸಲ್ಲಿವನ್‌ ನ ಪೋಷಕರಾದ ಬಾರ್ಬರಾ ಹಾಗೂ ಜೋಸೆಫ್‌ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೊಲ್ಡ್‌‌ನ ಈ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂ ಕುರಿತು ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು. “ಆತನ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌‌‌ಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪೂರೈಸಿದ್ದ-ಅದನ್ನು ಆತ ತನ್ನ ಹಲವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು ಎಂದೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಹಾಡು ಬರೆದ ನಂತರ ಆತ ತನ್ನ ಹಾಡುಗಳ, ಪಿಯಾನೋ ಹಾಗೂ ಡ್ರಮ್‌ನ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅದೆಲ್ಲದನ್ನೂ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳನ್ನು ನನ್ನೆದುರು ನುಡಿಸುವಾಗ ನಂತರ ಸೇರಿಸಬಹುದಾದ ಗಿಟಾರ್‌‌‍ನ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಆತನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನಾನೆಷ್ಟು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತೇನೆ, ಗೌರವಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನೆದುರಿಗೇ ಹೇಳಿದ್ದೆ. ನಂತರ ಮಾತನಾಡಿದ ಬಾರ್ಬರಾ, “ಜಿಮ್ಮಿ ಕೆಲವೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದ. ಆತನ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಗೌರವವಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದಾದರೂ ಆತನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ “ಜಿಮ್ಮಿ”ಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ಅನ್ನೂ ಕೇಳಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಬೇರೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆತ ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ದೊರೆತ ವರ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="HBindependent.com">[http://www.hbindependent.com/articles/2010/02/12/top_stories/hbi-pipeline02182010.txt HBindependent.com]</ref> ಅವರ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ದಿ ರೇವ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="HBindependent.com"/> 2010 ಫೆಬ್ರುವರಿ 17ರಂದು ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಾವು ದ ರೇವ್‌ ಅವರ ಸ್ಥಾನ ತುಂಬಿದ್ದ [[ಡ್ರೀಮ್ ಥಿಯೇಟರ್|ಡ್ರೀಮ್‌ ಥಿಯೇಟರ್]] ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ ಮೈಕ್‌ ಪೊರ್ಟನೊಯ್‌ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟುಡೀಯೋವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. “ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ತುಂಬಾ ಜಿಮ್ಮಿಯನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ. ಜಿಮ್ಮಿ ಈ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಕೊಡುಗೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು ಈಗ ನಮ್ಮ ಹೊಣೆ. ಜಿಮ್ಮಿಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದ ಮೈಕ್‌ ಪೊರ್ಟನೊಯ್‌ ಅವರಿಗೆ ಜಿಮ್ಮಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದನದ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಒದಗಿದ ಗೌರವ ಎಂದುಕೊಂಡು ಮೈಕ್‌ ಅವರೂ ಮರುಮಾತನಾಡದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗೆ ಹೆಗಲು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನೇ ಜಿಮ್ಮೀ ಕೂಡ ಬಯಸಿದ್ದ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ ಮೈಕ್‌‌ನಂಥ ಪ್ರತಿಭೆ ಜಿಮ್ಮಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತು ಅಷ್ಟೊಂದು ಆರಾಧನಾಭಾವನೆ ಹಾಗೂ ಗೌರವ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಿರಾಳ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆ ಸಹೋದರ ಇಂದು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆತನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಒಡಮೂಡಿದ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ಆತನ ಸತ್ವ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿರಕಾಲ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಯಶಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆತ ಒಂದು ದಂತಕತೆ ಅಥವಾ, ಅದನ್ನು ಹೀಗೂ ಹೇಳಬಹುದು, ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆತನ ಅಭಿಮಾನಗಳ ಮಡಿಲಿಗೆ ಹಾಕಲು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಿಮ್ಮಿಯ ನೆನಪಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ನಾವೂ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಮನಬಿಚ್ಚಿ ನುಡಿದಿದ್ದರು ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡದವರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.avengedsevenfold.com/news/a7x-enters-studio-mike-portnoy |title=AvengedSevenfold.com |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100822033125/http://www.avengedsevenfold.com/news/a7x-enters-studio-mike-portnoy |url-status=dead }}</ref> ಈ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂ ಜೊತೆಯೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತಂಡ ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌, “ಈ ಪ್ರವಾಸ ಸರಣಿಯ ಬಳಿಕ ಏನಾಗುವುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ನಮಗ್ಯಾರಿಗೂ ಖಚಿತತೆ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗುವಿಗೂ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸುವುದಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಗುರಿ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರೆಲ್ಲರ ಮನದಲ್ಲೂ ರೇವ್‌ ಚಿರಕಾಲ ಬಾಳಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮ ಆಸೆ” ಎಂದಿದ್ದರು. ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌‌ನ ಅಂತಿಮ ಆಲ್ಬಂ ಹಾಗೂ ಸಲ್ಲಿವನ್‌ನ ಬರವಣಿಗೆಯಾದ ನೈಟ್‌ಮೇರ್ ಅನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ವಾರ್ನರ್ ಸಹೋದರರು ಜುಲೈ 27ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ( ಡ್ರೀಮ್‌ ಥಿಯೇಟರ್ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ ಮೈಕ್‌ ಪೊಟೊನಾಯ್ ಸಲ್ಲಿವನ್‌ ಬರೆದ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಡ್ರಮ್‌ ನುಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೂ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೂ ಹೋಗಲಿದ್ದಾರೆ.)<ref>http://www.ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್.com/#/news/avenged-sevenfold-returns-with-nightmare-1004106062.story{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''ನೈಟ್‌ಮೇರ್'' ಹಾಡುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿವೆ. ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್'' ‌200ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂಬಂತೆ, 163,000 ಘಟಕಗಳಷ್ಟು ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/content_display/industry/e3i33196e5b482225222fc6fa25b154de7d|title=Avenged Sevenfold Tops Billboard 200|date=August 4, 2010|work=Billboard|accessdate=August 5, 2010}}</ref> == ಸಂಗೀತದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == === ಶೈಲಿ === ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ನ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗೀತ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂಥದ್ದು. ತಂಡದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವದ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವಂಥದ್ದು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ತಂಡದ ಚೊಚ್ಚಲ ಆಲ್ಬಂ ''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಸೆವೆಂಥ್‌ ಟ್ರಂಪೆಟ್‌'' ಮೆಟಕೋರ್ ಸದ್ದಿನಿಂದಲೇ ಮೂಡಿಬಂದಿತ್ತು. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ತಿರುವುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ, ಪಂಕ್‌ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೈದಳೆದ “ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್‌” ಹಾಗೂ ಪಿಯಾನೋ ಪ್ರಧಾನ ಲಾವಣಿ “ವಾರ್ಮನೆಸ್‌ ಆನ್ ದಿ ಸೋಲ್‌”.<ref>[http://www.globaldomination.se/reviews/avenged-sevenfold-sounding-the-seventh-trumpet ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್: ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದ ಸೆವೆಂತ್ ಟ್ರಂಪ್ಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025011706/http://www.globaldomination.se/reviews/avenged-sevenfold-sounding-the-seventh-trumpet |date=2008-10-25 }} ''ಗ್ಲೋಬಲ್ ಡಾಮಿನೇಶನ್''. ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2007.</ref> ''ವೇಕಿಂಗ್ ದಿ ಫಾಲನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ತಂಡ ಸಮಕಾಲೀನ ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಮೊದಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬುದ್ಧ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಗೀತದ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಈ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿತು. ತಂಡದ ''ಆಲ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌'' ಡಿ.ವಿ.ಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮುಡ್‌ರಾಕ್‌ ಈ ಮೀರುವಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, “''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಸವೆಂಥ್ ಟ್ರಂಫೆಟ್'' ‌” ನಂತರ ತಂಡವನ್ನು ನಾನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ''ವೇಕಿಂಗ್ ದ ಫಾಲನ್‌‌'' ನನ್ನು ಆಲ್ಬಂನಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಪೂರ್ತಿ ಕಿರುಚುವಿಕೆಯೇ ಇದೆ. ನಾವು ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವ ಆಲ್ಬಂ ಅರ್ಧ ಹಾಡು ಹಾಗೂ ಇನ್ನರ್ಧ ಕಿರುಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಿರುಚಾಡಲು, ಕೂಗಲು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಆ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ನಂತರ ಕೇವಲ ಹಾಡುಗಳೇ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು” ಎಂದಿದ್ದರು ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮುಡ್‌ರಾಕ್‌. ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌‌‌ನ ಮೂರನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌'' ನಲ್ಲಿ, ತಂಡ ತನ್ನ ಎಂದಿನ ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಾರ್ಡ್‌ ಕೋರ್ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ನ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ಆಲ್ಬಂ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು, ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಆಲ್ಬಂನ ಮುಖ್ಯ ಹಾರ್ಡ್‌ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ಹಾಡುಗಳ ಏಕತಾನತೆಯನ್ನು ಮೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. “ಡಿಯರ್ ಗಾಡ್‌” ಗ್ರಾಮ್ಯಶೈಲಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಶೋ ರಾಗಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮುಳುಗೇಳುವ “ಎ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಪೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆವನ್‌”ನಲ್ಲಿ ಬಾಸ್‌ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆರ್ಕೇಷ್ಟ್ರಾಗಳನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯ ಹಾಗೂ ಲಹರಿಯ ಗಿಟಾರ್ ಬದಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈಗ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ “ಹೆವಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌” ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್‌ನಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಕಿರುಚು ಧ್ವನಿಯ, ಗ್ರೋವಲ್‌ ಶೈಲಿಯ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ, ಸ್ಫೋಟಕ ಧ್ವನಿಯ ಗಿಟಾರ್ ರಿಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೆಕ್‌ಡೌನ್‌‍ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು. === ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ತಂಡ ತನ್ನ ಸಂಗೀತ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ತಂಡಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿಯೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಡ್ ರಿಲಿಜನ್‌, ಗನ್ಸ್ ಎನ್‌’ ರೋಸಸ್‌, ಐರನ್ ಮೈಡನ್, ಪಂಥೇರಾ, [[ಡ್ರೀಮ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಮೆಟಾಲಿಕಾ, NOFX, ಅಲಿಸ್ ಇನ್ ಚೈನ್ಸ್, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್, ಕರೋಶನ್‌ ಆಫ್ ಕನ್‌ಫರ್ಮಿಟಿ, ದ ಮಿಸ್‌ಫಿಟ್ಸ್‌, ಸ್ಲೇಯರ್, ದ ವಾಂಡಲ್ಸ್, ರೇಜ್ ಅಗೈನೆಸ್ಟ್ ದ ಮಿಷಿನ್, [[ಕಾರ್ನ್]]‌, ಡೆಫ್‌ಟೋನ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ AFI ಮುಂತಾದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳಿವೆ [http://www.answers.com/topic/avenged-sevenfold ]. === ತಂಡದ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಸ್ತು === ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡದ ಹೆಸರಿನ ಜಾಡು ಹಿಡಿದು ಹೊರಟರೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು [[ಬೈಬಲ್|ಬೈಬಲ್‌]]ನ ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಜೆನೆಸಿಸ್‌ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಸಹೋದರನನ್ನು ಕೊಂದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಅಜೀವ ನಿಷೇಧ ಅನುಭವಿಸುವ ಕೇನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗುವ 4:24 ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಯಾರಾದರೂ ಆತನನ್ನುಕೊಲೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೇವರು ಆತನ ಮೇಲೆ ಗುರುತು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಆತನ ಪಾಪದ ಗುರುತು. ಯಾರು ಕೇನ್‌ನನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯುತ್ತಾರೋ ಅವರು “ಏಳು ಬಾರಿ ದೇವರ ದ್ವೇಷ”ಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.biblegateway.com/passage/?search=Genesis%204:24&amp;version=9 BibleGateway.com]</ref>{{Or|date=March 2010}} “A7X” ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ತಂಡದ ಹೆಸರನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದು ತಂಡದ ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್ ಅವರ ಸಲಹೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಾಡು “ಚಾಪ್ಟರ್ ಫೋರ್” ಜೆನೆಸಿಸ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅಬೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ಕೇನ್‌ ಸಹೋದರರ ದ್ವೇಷದ ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಹಾಡಿನ ಕೇಂದ್ರ ವಸ್ತುವು ಕೂಡ ಅದೇ ಕಥೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುವಂತಿದೆ. “ಬೀಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್ ದ ಹಾರ್ಲೊಟ್” ಹಾಡು ಕೂಡ ಬೈಬಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ಪಡೆದಿರುವಂಥದ್ದು. ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ರಿವಿಲೇಷನ್‌ ಮೂಲದ ಈ ಕಥೆ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌ ದ ಗ್ರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹುಸಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕುರಿತಾದಂಥದ್ದು. “ದ ವಿಕೆಡ್‌ ಎಂಡ್‌” ಹಾಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಬೈಬಲ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ, “ಸೇಬಿನ ಮೇಲಿನ ಧೂಳು ಒರೆಸು, ಹಣ್ಣಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚೂರನ್ನೂ ಸವಿ, ಆಗ ಮಾತ್ರ ಆಡಮ್‌ ಎಷ್ಟು ಸರಿ ಎನ್ನುವುದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಸಾಲು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಪಾಪಭರಿತ, ನಿಷೇಧಿತ ಹಣ್ಣನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಿರುವ ಈವ್‌ಳನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದದ್ದು ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅನುಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡದ ಬಹುತೇಕ ಹಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಸದಸ್ಯರ ಹೆಸರುಗಳು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡು ಬಂದರೂ, ಶಾಡೋಸ್‌ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅವರದ್ದು ಧಾರ್ಮಿಕ ತಂಡವಲ್ಲ. “ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಿದ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಕುರಿತು ತಿಳಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನಾವು ಯಾವ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ” ಎನ್ನುವ ಶಾಡೋಸ್‌, “ನಮ್ಮ ತಂಡದ ಕುರಿತ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ತುಂಬಾ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಏನೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ತಂಡ ಇಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಿಲ್ಲ. ಸಂಗೀತ ಏನಿದ್ದರೂ ಮನೋರಂಜನೆಯ ಹಾದಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವುದೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ನಾವೆಂದೂ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಂಥ ಯತ್ನಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿಲ್ಲ. ಯಾರ ಹೆಗಲ ಮೇಲೂ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಭಾರ ಹೊರಿಸಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಇಂದಿನ ಬಹುತೇಕ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು ಇದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.ultimate-guitar.com/news/general_music_news/avenged_sevenfold_not_religious_band.html ultimate-guitar.com article]</ref> ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ “ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಅಕ್ಲೈಮ್‌”, “ಗನ್ಸ್‌ ಲಿಂಗರ್” ಹಾಗೂ “ಬ್ಲೈಂಡೆಡ್ ಇನ್ ಚೈನ್ಸ್” ರೀತಿಯ ಹಾಡುಗಳೂ ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡದ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ''ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌'' ಆಲ್ಬಂನ “ಬಿಟ್ರೇಯ್ಡ್” ಹಾಡನ್ನು “ಡಿಮೆಬಾಗ್ ಡಾರೆಲ್‌‌ನ ಮರಣ”ದ ಕುರಿತು ಬರೆದಿರುವಂಥದ್ದು. === ಡೆತ್‌ಬ್ಯಾಟ್‌ === ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡ ಹೊಂದಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು “ಡೆತ್‌ಬ್ಯಾಟ್‌” ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡದ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಸ್ನೇಹಿತ ಮಿಖಾ ಮಾಂಟೇಜ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗುವ ಈ ಚಿಹ್ನೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೊದಲ ಡಿವಿಡಿ, ''ಆಲ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆಲ್ಬಂನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕವರ್ ಮೇಲೂ ಈ ಚಿಹ್ನೆ ರಾರಾಜಿಸಿದೆ. ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಂಡದ ಗೆಳೆಯ ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್ ರಕಮ್‌ ರಚಿಸಿದ್ದು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಾವಲಿಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬುರುಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಡೆತ್‌ಬ್ಯಾಟ್‌ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ನಂತರ ಬಾವಲಿಗಳ ರೆಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿದ ಪೂರ್ತಿ ಮನುಷ್ಯಾಕೃತಿಯ ಅಸ್ತಿಪಂಜರವಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡಿತು. ಅದನ್ನು ''ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌'' ಆಲ್ಬಂನ ಕವರ್ ಮೇಲೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದ ಸೆವೆಂಥ್ ಟ್ರಂಫೆಟ್'' ಕವರ್ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಆಕೃತಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ (ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವರು ಕೇನ್‌ ಹಾಗೂ ಎಬೆಲ್‌ ಇರಬಹುದು). ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಗಂಧರ್ವ ಕನ್ಯೆಯಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಡೆತ್‌ಬ್ಯಾಟ್‌ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ “ಬ್ಯಾಟ್ ಕಂಟ್ರಿ”, “ವಾರ್ಮ್‌ನೆಸ್ ಆನ್ ದ ಸೋಲ್” ಹಾಗೂ “ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಅಕ್ಲೈಮ್‌” ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ಏಕಗೀತೆಗಳ ಕವರ್‌ಗಳ ಮೇಲೂ ಡೆತ್‌ಬ್ಯಾಟ್‌ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. == ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದ ಸದಸ್ಯರು == <small> ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಾವು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಉಪಕರಣವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯದನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವೆಂದರೆ</small> {{col-begin}} {{col-2}} ;ಈಗಿನ ಸದಸ್ಯರು * ಎಮ್. ಶಾಡೋಸ್ – ಲೆಡ್ ವೋಕಲ್ಸ್ <small>(1999-ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ)</small> * ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್ – ರಿದಮ್ ಗಿಟಾರ್, ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೋಕಲ್ಸ್ <small>(1999–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ)</small> * ಸೈನಿಸ್ಟರ್ ಗೇಟ್ಸ್ – ಲೆಡ್ ಗಿಟಾರ್, ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೋಕಲ್ಸ್ <small>(2000–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ)</small> * ಜಾನೀ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ – ಬಾಸ್, ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೋಕಲ್ಸ್ <small>(2002–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ)</small> {{col-2}} ;ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು * ದ ರೆವ್ – ಡ್ರಮ್ಸ್, ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೋಕಲ್ಸ್<small>(1999–2009)</small> * ಮಟ್ ವೆಂಟ್ – ಬಾಸ್<small>(1999–2000)</small> * ಜಸ್ಟಿನ್ ಸಾನೆ – ಬಾಸ್ <small>(2000–2001)</small> * ಡಾಮೆಯಾನ್ ಆ‍ಯ್‌ಶ್ – ಬಾಸ್ <small>(2001–2002)</small> {{col-end}} ;ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸದಸ್ಯರು * ಮೈಕ್ ಪೋರ್ಟ್‌ನೋಯ್ – ಡ್ರಮ್ಸ್ <small>(2010)</small><ref>ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್‌ದ ಸಂದೇಶಗಳು [http://www.avengedsevenfold.com/news/a7x-enters-studio-mike-portnoy ಮೆಸೇಜ್ ಫ್ರಂ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822033125/http://www.avengedsevenfold.com/news/a7x-enters-studio-mike-portnoy |date=2010-08-22 }}''avengedsevenfold.com''.</ref><ref>ಮೆಸೇಜ್ ಫ್ರಂ ಜಾಕಿ ವೆಂಗಿಯನ್ಸ್ [http://www.facebook.com/notes/avenged-sevenfold/update-from-zacky-in-the-studio/326904856985 ಮೆಸೇಜ್ ಫ್ರಂ ಜಕಿ ವೆಂಗಲೆನ್ಸ್] ''facebook.com/AvengedSevenfold''.</ref> * ಬ್ರೈನ್ ಹೇನರ್, ಸೀನಿಯರ್. – ಗಿಟಾರ್ <small>(2005–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ)</small> {{col-begin}} ;ಸಂಚರಿಸುವ ಸದಸ್ಯರು * ಮೈಕ್ ಪೋರ್ಟ್‌ನೋಯ್ – ಡ್ರಮ್ಸ್<small>(2010)</small> {{col-end}} === ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಣಿ === <div class="left"> <timeline> ImageSize = width:800 height:400 PlotArea = left:110 bottom:120 top:0 right:30 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1999 till:07/30/2010 TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy</div> Colors = id:ಬಾಸ್ value:brightgreen legend :ಬಾಸ್&nbsp;ಗಿಟಾರ್ id:ಗಿಟಾರ್;ಪಿಯಾನೊ value:orange legend:ಬಾಸ್&nbsp;ಗಿಟಾರ್,&nbsp;ಪಿಯಾನೊ id: ಗಿಟಾರ್;ಪಿಯಾನೊ;ವೋಕಲ್ಸ್ value:brightblue legend:ಲೆಡ್&nbsp;ಗಿಟಾರ್,&nbsp;ಪಿಯಾನೊ,&nbsp;ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್&nbsp;ವೋಕಲ್ಸ್ id:ವೋಕಲ್ಸ್ value:purple legend:ಲೆಡ್&nbsp;ವೋಕಲ್ಸ್ id:ರಿದಮ್;ವೋಕಲ್ಸ್ value:red legend:ರಿದಮ್&nbsp;ಗಿಟಾರ್,&nbsp;ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್&nbsp;ವೋಕಲ್ಸ್ id:ಡ್ರಮ್ಸ್;ಪಿಯಾನೊ;ವೋಕಲ್ಸ್ value:teal legend:ಡ್ರಮ್ಸ್,&nbsp;ಪಿಯಾನೊ,ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್&nbsp;ವೋಕಲ್ಸ್ id:ಲೈನ್ value:black legend:ಸ್ಟೂಡಿಯೋ&nbsp;ಆಲ್ಬಂ legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:1 start:1999 LineData = at:01/31/2001 color:black layer:back at:08/26/2003 color:black layer:back at:06/07/2005 color:black layer:back at:10/30/2007 color:black layer:back at:07/27/2010 color:black layer:back BarData = bar:Shadows text:"ಎಮ್. ಶಾಡೋಸ್" bar:Zacky text:"ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್" bar:Wendt text:"ಮಟ್ ವಾಂಟ್" bar:Rev text:"ದ ರೆವ್" bar:Gates text:"ಸೈನಿಸ್ಟರ್ ಗೇಟ್ಸ್" bar:Sane text:"ಜಸ್ಟಿನ್ ಸಾನೆ" bar:Ash text:"ಡಾಮೆಯಾನ್ ಆ‍ಯ್‌ಶ್" bar:Christ text:"ಜಾನಿ ಕ್ರಿಸ್ಟ್" PlotData= width:10 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) bar:Shadows from:01/01/1999 till:end color:ವೋಕಲ್ಸ್ bar:Zacky from:01/01/1999 till:end color:ರಿದಮ್;ವೋಕಲ್ಸ್ bar:Wendt from:01/01/1999 till:12/31/1999 color:ಬಾಸ್ bar:Rev from:01/01/1999 till:12/28/2009 color:ಡ್ರಮ್ಸ್;ಪಿಯಾನೊ;ವೋಕಲ್ಸ್ bar:Gates from:01/01/2000 till:end color: ಗಿಟಾರ್;ಪಿಯಾನೊ;ವೋಕಲ್ಸ್ bar:Sane from:01/01/2000 till:12/31/2000 color: ಗಿಟಾರ್;ಪಿಯಾನೊ bar:Ash from:01/01/2001 till:12/31/2001 color:ಬಾಸ್ bar:Christ from:01/01/2002 till:end color:ಬಾಸ್ </timeline> == ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ == ;ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು * ''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದ ಸೆವೆಂತ್ ಟ್ರಂಪೆಟ್ '' (2001) * ''ವಾಕಿಂಗ್ ದ ಫಾಲೆನ್'' (2003) * ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಎವಿಲ್'' (2005) * ''ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್'' (2007) * ''ನೈಟ್‌ಮೇರ್'' (2010) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Avenged Sevenfold}} * {{Official website|http://www.avengedsevenfold.com}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಾರ್ಡ್ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೆಟಲ್ ಕೋರ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತದ ಚತುರತಂಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎಮ್‌ಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] iyrmr0quupnbu7l63jye5c0d0us17pw 0 24735 1375227 1336276 2026-06-18T01:24:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375227 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name= Andy Roddick |image= [[ಚಿತ್ರ:Andy Roddick at the 2010 Australian Open 03.jpg|250px]] |caption= Andy Roddick at the 2010 Australian Open |playername= Andy Roddick |nickname= A-Rod |country= {{USA}} |residence= [[Austin, Texas]] |datebirth= {{birth date and age|mf=yes|1982|8|30}} |placebirth= [[Omaha, Nebraska]] |spouse(s)= [[Megan Fox,Maria Sharapova, Victoria Azarenka, Serena Williams]] (2009–present) |height= {{height|m=1.88}}<ref name="FrenchProfile">[http://www.rolandgarros.com/en_FR/players/overview/atpr485.html French Open Profile]</ref> |weight= {{convert|88.6|kg|lb|abbr=off}}<ref name="FrenchProfile" /> |turnedpro= 2000 |careerprizemoney= $18,502,418 |plays= Right-handed; two-handed backhand |singlesrecord= 512–162 (76.0%) |singlestitles= 29 |highestsinglesranking= No. '''1''' (November 3, 2003) |currentsinglesranking= No. 9 (August 23, 2010) |Othertournaments= No |MastersCupresult = SF ([[2003 Tennis Masters Cup#Singles|2003]], [[2004 Tennis Masters Cup#Singles|2004]], [[2007 Tennis Masters Cup#Singles|2007]]) |AustralianOpenresult= SF ([[2003 Australian Open - Men's Singles|2003]], [[2005 Australian Open - Men's Singles|2005]], [[2007 Australian Open - Men's Singles|2007]], [[2009 Australian Open - Men's Singles|2009]]) |FrenchOpenresult= 4R ([[2009 French Open - Men's Singles|2009]]) |Wimbledonresult= F ([[2004 Wimbledon Championships - Men's Singles|2004]], [[2005 Wimbledon Championships - Men's Singles|2005]], [[2009 Wimbledon Championships - Men's Singles|2009]]) |USOpenresult= '''W''' ([[2003 U.S. Open - Men's Singles|2003]]) |doublesrecord= 58–38 |doublestitles= 4 |highestdoublesranking= No. 50 (January 11, 2010) |grandslamsdoublesresults= yes |AustralianOpenDoublesresult = |FrenchOpenDoublesresult = 1R (2001) |WimbledonDoublesresult = 1R (2001) |USOpenDoublesresult = 2R (1999, 2000) |updated = October 12, 2009 }} '''ಆಂಡ್ರಿವ್ ಸ್ಟೀಫನ್ "ಆಂಡಿ" ರೊಡ್ಡಿಕ್''' (1982 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30 ರಂದು ಜನನ), [[ಅಮೇರಿಕಾ|ಅಮೇರಿಕಾದ]] ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೆ ಪ್ರಪಂಚದ ನಂ1 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದನು. ಈತ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ATP ಟಾಪ್ 10 ನಲ್ಲಿ(ಅಗ್ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ) ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿರುವ ಏಕಮಾತ್ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ATP ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಮೂಲಕ 2010 ಆಗಸ್ಟ್ 23 ರಷ್ಟರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆತ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ 9 ನೇ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದ್ದ. ಜುವಾನ್ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಫೆರೇರೋನನ್ನು ಫೈನಲ್ಸ್ (ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ) ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ 2003 ರ US ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಾಗ ಈತ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ನ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ.([[ವಿಂಬಲ್ಡನ್]]ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾಗು US ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಆಡಿದ್ದಾನೆ), ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಸಲ [[ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್]] ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್, 2002ರ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಿಂದ 2009 ರ ವರೆಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಟೆನಿಸ್ ವೃತ್ತಿಪರರ ಸಂಘದ ಟಾಪ್ 10 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ತನ್ನ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಸರ್ವ್ ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸರ್ವ್ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸರ್ವ 155&nbsp;mph (249.5&nbsp;km/h) ನಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="serve">{{Cite web |url=http://www.listafterlist.com/tabid/57/listid/8250/Sports++Recreation/Fastest+Mens+Tennis+Serves.aspx |title=ಫಾಸ್ಟೆಸ್ಟ್ ಮೆನ್ಸ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸರ್ವ್ಸ್ |access-date=2010-09-16 |archive-date=2012-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120214112618/http://www.listafterlist.com/tabid/57/listid/8250/Sports++Recreation/Fastest+Mens+Tennis+Serves.aspx |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಆಟ(2003 US ಓಪನ್) ವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪುರುಷ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಕೊನೆಯವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಬ್ರೂಕ್ಲೀನ್ ಡೆಕ್ಕರ್ ಎಂಬುವವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು. ಈಕೆ ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಇಲ್ಯುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಈಜುಡುಗೆ ಧರಿಸುವ ಮಾಡೆಲ್ ಹಾಗು ನಟಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.<ref>http://www.people.com/people/article/0,,20273332,00.html</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಬೆಬ್ರಾಸ್ಕದ ಒಮಹ<ref>{{Cite web |url=http://www.worldathletes.com/sports_biographies/Andy_Roddick.htm |title=ವಲ್ಡ್ ಅಥ್ಲೇಟ್ಸ್ |access-date=2010-09-16 |archive-date=2013-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131209042809/http://www.worldathletes.com/sports_biographies/Andy_Roddick.htm |url-status=dead }}</ref> ದಲ್ಲಿ ಜೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಂಚೆ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ತಂದೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು; ತಾಯಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಈಗ ಈಕೆ ಆಂಡಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ರೊಡ್ಡಿಕ್, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ( ಜಾರ್ಜಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. (1996–98) ಅದಲ್ಲದೇ ಒಕ್ಲಹೊಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಟೆನಿಸ್ ತರಬೇತುದಾರನಾಗಿದ್ದನು), ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ 4 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ 11 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ ರಾಜಧಾನಿ ಆಸ್ಟಿನ್, ನಲ್ಲಿದ್ದನು. ನಂತರ ಆತನ ಅಣ್ಣನ [[ಟೆನಿಸ್]] ಭವಿಷ್ಯ ಕ್ಕಾಗಿ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಬೊಕಾ ರಾಟನ್ ಗೆ ಹೋದನು,<ref>[http://www.laauditions.com/bios/andy_roddick.htm ಆಲ್ ಆಡಿಷನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಆಕ್ಟರ್ಸ್,ಮಾಡೆಲ್ಸ್,ಮ್ಯೂಸಿಷಿಯನ್ಸ್ ]</ref> ಮೊದಲು ಬೊಕಾ ಪ್ರೆಪ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ 2000 ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಕಾಡಮಿಯಿಂದ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.<ref>{{Cite web |url=http://www.andyroddick.com/about-andy |title=AndyRoddick.com |access-date=2010-09-16 |archive-date=2012-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120904041146/http://www.andyroddick.com/about-andy/ |url-status=dead }}</ref> ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಕ್ರೀಡಾದಳ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಆಡಿದನು. ಇದನ್ನು ಆತನ ಭವಿಷ್ಯದ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ತಂಡದ ಜೊತೆಗಾರ ಮಾರ್ಡಿ ಫಿಶ್ ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದನು. ಈತ 1999 ರಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನೊಡನೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಆತನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದನು. ಆ ಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ವೀನಸ್ ವಿಲಿಯಂಸ್|ವೀನಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸೆರೆನಾ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದನು; ನಂತರ ಆತ ಆಸ್ಟಿನ್ ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಟಿ/ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ ಮ್ಯಾಂಡಿ ಮೋರ್ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಒಡನಾಡಿದ್ದಾನೆ. ರೊಡ್ಡಿಕ್,''ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಇಲ್ಯುಸ್ಟ್ರೇಡೆಡ್'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಈಜುಡುಗೆಯ ಹಳೆಯ ವಿವಾದದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರೂಕ್ಲೀನ್ ಡೆಕ್ಕರ್ ಳನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಈಕೆಯನ್ನು ಈಗ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. 2007 ರ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ನ ಹೊತ್ತಿನಿಂದಲೂ ಇಬ್ಬರೂ ಸುತ್ತಾಡಿದರು. ನಂತರ 2008 ರ ಮಾರ್ಚ್ 31 ರಂದು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಆತ ಡೆಕ್ಕರ್ ಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಜೋಡಿ ಆಸ್ಟಿನ್ ನಲ್ಲಿ 2009 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 17 ರಂದು ಮದುವೆಯಾಯಿತು.<ref>[55] ^ [http://www.people.com/people/article/0,,20273332,00.html People.com]</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Roddick11 toronto2004.jpg|thumb|left|ಟೊರಾಂಟೊ ದಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್.]] === ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿಯ ಹೆಜ್ಜೆ === ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಟೆನಿಸ್ ಅನ್ನು ಆಡಬಾರದೆಂದು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಆಗ ಆತ 17 ವರ್ಷದವನಾಗಿದ್ದ. ಆತನ ತರಬೇತುದಾರ ಟ್ಯಾರಿಕ್ ಬೆನ್ ಹ್ಯಾಬಿಲ್ಸ್ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸರಿಯಾಗಿ ಟೆನಿಸ್ ನ ಕಡೆಗೆ ಗಮನಕೊಡುವಂತೆ ಆತನಿಗೆ ಹೇಳಿದ.<ref>[http://www.nndb.com/people/233/000023164/ NNDB: ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ದಿ ಎಂಟೈರ್ ವಲ್ಡ್]</ref> ರೊಡ್ಡಿಕ್ 1999 ರಲ್ಲಿ U.S. ನಲ್ಲಿ #6ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಜೂನಿಯರ್ ಆಗಿ ಮುಗಿಸಿದ. ಅಲ್ಲದೇ 2000 ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ #1 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಜೂನಿಯರ್ ಆಗಿ ಮುಗಿಸಿದ. ಆತ ಆರು ಜೂನಿಯರ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಏಳು ಡಬಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಾಗು 2000 ದ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ US ಓಪನ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಜೂನಿಯರ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.andyroddick.com/about-andy/ |title=AndyRoddick.com |access-date=2010-09-16 |archive-date=2012-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120904041146/http://www.andyroddick.com/about-andy/ |url-status=dead }}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೈಮಿಯ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದನು. ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ # 41 ಸ್ಪ್ಯೇನ್ ನ ಫೆರ್ನಾಂಡೋ ವಿಸೆಂಟ್ ನನ್ನು 6–4, 6–0 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, D.C. ಯಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ # 30 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಫ್ಯಾಬ್ರೈಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೊರೊ ನನ್ನು 4–6, 6–3, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ [[ಸಾವೊ ಪಾಲೊ|ಸಾವೊ ಪೌಲೊ]] ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ''ಬನಾನ ಬೌಲ್'' ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ. ಅಲ್ಲದೇ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಜೊಕಿಮ್ ಜಾನ್ ಸನ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಯಗಳಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web |url=http://www.tenisvirtual.com.br/banana/historia.html |title=38º ಬನಾನ ಬೌಲ್ |access-date=2010-09-16 |archive-date=2009-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090409060254/http://www.tenisvirtual.com.br/banana/historia.html |url-status=dead }}</ref> ರೊಡ್ಡಿಕ್, ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾರಿಯೊ ಆನ್ಸಿಸ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಜೂನಿಯರ್ ಓಪನ್ ನನ್ನು ಕೂಡ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. 2001 ರಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್, [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಮುಕ್ತ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ|ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] ನ ಮಾಜಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಮೈಕೆಲ್ ಚಾಂಗ್ ನನ್ನು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 5 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಇದು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಆತನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದನು. ನಂತರದ [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವಿಜಯಿ ಗೋರನ್ ಇವಾನಿಸೆವಿಕ್ ನನ್ನು ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದನು. ಆತನ 19 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, 7 ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ ಪ್ರಪಂಚದ #4 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದವನಾದ ಪೀಟ್ ಸ್ಯಾಂಪ್ರಸ್ ನನ್ನು ಮೈಮಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, 7–6 (2), 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಹಾಗು ಪ್ರಪಂಚದ #1 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನ ಗುಸ್ಟಾವೊ ಕ್ಯುರ್ಟೆನ್ ನನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ 6–7 (4), 6–4, 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. 2003 ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಧನೆಗೈದ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಷದ 2003 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಆತ ಯೌನ್ಸ್ ಎಲ್ ಅಯನೊಯಿ ಯನ್ನು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮತ್ತು ಮರೋಕನ್ ಐದು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಐದು ಸೆಟ್(21–19 ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಜಯಗಳಿಸಿದ) ಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಾಡಿದರೂ, ಇದನ್ನು ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಐದನೇ ಸೆಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಕ್ತ ಯುಗ ದ (ಓಪನ್ ಎರಾ) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 2 ಗಂಟೆ 23 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. (ಇದನ್ನು ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 2010 ಜೂನ್ 23 ರಂದು ಜಾನ್ ಇಸ್ನರ್ ಹಾಗು ನಿಕೋಲಸ್ ಮಹುತ್ ನಡುವೆ ಆಡಿದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಆಡಿದನು. ಈ ಪಂದ್ಯ ಒಟ್ಟು 9 ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಮುಗಿಯಿತು)ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ನ ಲ್ಯಾಕ್ ಲುಸ್ಟರ್ ನ ಹೊರತಾಗಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದ #2 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಆಂಡ್ರೆ ಅಗಾಸಿ ಯನ್ನು 6–1, 6–7 (5), 7–6 (6) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದೇ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ನೇರವಾದ ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಾಂಪಿಯನ್ [[ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್]] ನಿಂದ ಸೋತನು. ಪ್ರಪಂಚದ 3 ಸೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಫೆಡರರ್ ಅನ್ನು ಮಾಂಟ್ ರಿಯಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ 6–4, 3–6, 7–6 (3) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಸೋಲಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು. ಅಧಿಕೃತವಾದ ATP ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಫೆಡರರ್ ನನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಸೋಲಿಸಲು ಕೇವಲ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. === ಪ್ರಪಂಚದ ನಂಬರ್ 1 ಸ್ಥಾನ(ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ) === ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ 2003 ರ ಟೆನಿಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ) ದಾಖಲೆ ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಸಿನ್ಸಿನಟಿ ಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಆತನ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. U.S. ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮೊದಲನೆಯ ಎರಡು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತು ಮುಂದಿನ ಸೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಡೇವಿಡ್ ನಲ್ಬಂಡಿಯನ್ ವಿರುದ್ಧ 6–7 (4), 3–6, 7–6 (7), 6–1, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ # 3 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಜುವಾನ್ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಫೆರೇರೋ ನನ್ನು ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ 6–3, 7–6, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಹಾಸ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟೆನಿಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕಪ್ ನಲ್ಲಿ ಫೆಡರರ್ ನಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮೊದಲು ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ # 7 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಸ್ಪ್ಯೇನ್ ನ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಮೋಯಾ ನನ್ನು 6–2, 3–6, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಹಾಗು ಪ್ರಪಂಚದ # 4 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ|ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ]] ಗಿಲ್ಲೆರ್ಮೊ ಕೊರಿಯ ನನ್ನು, 6–3, 6–7 (4), 6–3, ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ # 1 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತನಾದ. ಆಗ ಆತನಿಗೆ 20 ವರ್ಷ. ಅಲ್ಲದೇ 1999 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರೆ ಅಗಾಸಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯನ್ನು # 1 ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯ ಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. 1973 ರಿಂದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೇಲೆ ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರನಾದನು. [[ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್]] ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಏರಿದಾಗ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ #1 ನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪ್ರಪಂಚದ # 6 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಮೊಯಾ ನನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಈ ಬಾರಿ 5–7, 6–2, 7–5 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್, ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೊದಲು ಹಾಗು ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಫೆಡರರ್ ನೊಡನೆ ಮೊದಲನೆಯ ಸೆಟ್ ಆಡುವವರೆಗೆ ಆತ ನಾಲ್ಕು ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ 2004 ರ U.S. ಓಪನ್ ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಐದು ಸೆಟ್ ಗಳ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅತ್ಯತ್ತಮ ಸರ್ವರ್ ಜೊಕಿಮ್ ಜಾನ್ ಸನ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ # 9 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ರಷ್ಯಾದ [[ಮರಾತ್ ಸಾಫಿನ್]] ನನ್ನು 7–6 (1), 6–7 (7), 7–6 (2) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. 2004 ರ ಬೇಸಿಗೆಯ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್, ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ವಿಜೇತ,ಚಿಲಿದೇಶದವನಾದ ಫರ್ನ್ಯಾಂಡೊ ಗಾನ್ ಸಲೇಜ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತನು. ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ # 7 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಟಿಮ್ ಹೆನ್ಮ್ಯಾನ್ ನನ್ನು 7–5, 7–6 (6) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಹಾಗು,ಪ್ರಪಂಚದ # 4 ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಸಾಫಿನ್ ನನ್ನು 7–6 (7), 7–6 (4) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ # 6 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಕೊರ್ರಿಯಾ ನನ್ನು 7–6 (4), 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ U.S. ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಡಿ ಫಿಶ್ ಹಾಗು ಬಾಬ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ ಬ್ರೇನ್ ನೊಡನೆ ಆಡಿದನು. ಈ ತಂಡ ಸ್ಪ್ಯೇನ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೆವಿಲ್ಲೆ ಯ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಂತರದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ಧ ರಾಫೆಲ್ ನಡಾಲ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತ. ನಂತರ 2004 ರ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ 18 ತಿಂಗಳ ತರಬೇತುದಾರ ಬ್ರ್ಯಾಡ್ ಗಿಲ್ ಬರ್ಟ್ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದನು. ಅಲ್ಲದೇ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ನ ತರಬೇತುದಾರ ಡೀನ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಫೈನ್ ನನ್ನು ಅವನ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ # 2 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, U.S.' ನಲ್ಲಿ # 1 ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತನಾಗಿ ಹಾಗು, ಅತ್ಯತ್ತಮ ಆಟಗಾರ(1,017) ನೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿ 2004 ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. 2004 ರಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಸೆಜೆಂಗ್ ಸ್ಕಾಲ್ಕೆನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು (ಆತನ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಬೆನ್ ಕ್ಯಾಂಪೆಜಿ ಮತ್ತು ಡೀನ್ ಮಾನ್ರೇ)ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಟೆಲ್ ಗೆ ಬಿದ್ದ ಬೆಂಕಿಯ ಅಪಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web |url=http://www.andyroddick.com/550/roddick-and-schalken-share-more-than-tennis-2/Roddick |title=ಅಂಡ್ ಶಲ್ಕೇನ್ ಶೇರ್ ಮೋರ್ ಧೆನ್ ಟೆನಿಸ್ |access-date=2010-09-16 |archive-date=2012-07-21 |archive-url=https://archive.is/20120721232740/http://www.andyroddick.com/550/roddick-and-schalken-share-more-than-tennis-2/Roddick |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Andy Roddick SAP Open 2005 001.jpg|thumb|right|ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ 2005 ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಗೆಲುವು.]] ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ SAP ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ 2005 ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೊದಲನೆಯ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿ 1999 ಮತ್ತು 2000 ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ ಫಿಲಿಪೌಸಿಸ್ ನಂತರ ಕ್ರಮಾನುಗತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಗ್ರ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಆಟಗಾರ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸಿರಿಲ್ ಸೌಲ್ನಿಯರ್ ನನ್ನು 50 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ 6–0, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೊದಲನೆಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥರ್ ಆಶೆ ಗಿಲ್ಲೆರ್ಮೊ ವಿಲಾಸ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದಾಗ ಆ ಸೆಟ್ ನನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ 7 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಮೊಯಾ ನನ್ನು 6–7 (4), 6–4, 6–1 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ 2001 ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ಆತ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ U.S. ಪುರುಷರ ಟೆನಿಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. (ಆತ 2003 ರಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ಸಿ ಯ ವಿರುದ್ಧ ಹಾಗು 2004 ರಲ್ಲಿ ಟಾಮಿ ಹಾಸ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತಿದ್ದನು.) ಮೇ ಯಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸ್ಪ್ಯೇನ್ ನ ಫರ್ನಾಂಡೊ ವೆರ್ಡಾಸ್ಕೊ ವಿರುದ್ಧ ಮ್ಯಾಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು(ಗೆಲ್ಲಲು ಒಂದು ಅಂಕ ಬೇಕಿರುವ ಘಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದರು.) ಆಗ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಲೈನ್ಸ್ ಮೆನ್ (ರೇಖಾವೀಕ್ಷಕ) ಸರ್ವ್ ಗೆರೆದಾಟಿದೆ ಎಂದು ತಪ್ಪು ತೀರ್ಪನ್ನು ಕೊಟ್ಟಾಗ ವೆರ್ಡಾಸ್ಕೊ ಆತನ ಎರಡನೆ ಸರ್ವ್ ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಇದೇನಾದರೂ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ರೊಡ್ಡಿಕ್, ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟಿನೊಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ಬಿದ್ದ ಜಾಗದ ಗುರುತನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಂಪೈರ್ ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ; ಹಾಗು ಇದರ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ತೀರ್ಪು ಬದಲಾಯಿತು. ವೆರ್ಡಾಸ್ಕೊ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್, ಕ್ರಮಾಂಕ ಪಡೆಯದ ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದ ಜೋಸೆ ಅಕಸುಸೊ ವಿರುದ್ಧ ಎರಡನೆ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋತನು. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಕ್ರಮಾನುಗತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಫೆಡರರ್ ವಿರುದ್ಧ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅಭವಿಸಿದನು. ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 3 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಲೈಟನ್ ಹೆವಿಟ್ ನನ್ನು 6–4, 7–6 (4) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. US ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರಪಂಚದ 70 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಗಿಲ್ಲೆಸ್ ಮ್ಯುಲ್ಲರ್ ನಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. 2000 ದ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅವನ ಕೊನೆಯ US ಓಪನ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋತನು. ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ದೆ ಟೆನಿಸ್ ದೆ ಲಯನ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ಸರ್ವ್ ತಪ್ಪದಂತೆ ಹಾಗು ಯಾವುದೇ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಸೋಲದಂತೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿರಲು ಗೇಲ್ ಮಾನ್ಫಿಲ್ಸ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. === ಹೊಸ ತರಬೇತುದಾರ === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ATP ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆತ ಕ್ರಮಾಂಕವಿಲ್ಲದ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಮತ್ತು ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ ಬಾಗ್ದಾಟಿಸ್ ನಿಂದ ಸೋಲುವ ಮೊದಲು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸುತ್ತನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಗೆ ಪೆಟ್ಟಾದ ಕಾರಣ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಿಂದ ಹೊರನಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ನ ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ ಭರವಸೆಯ ಆಟಗಾರ ಆಂಡಿ ಮ್ಯುರೇ ಯಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಈ ಸೋಲಿನಿಂದಾಗಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ 2002 ರಿಂದ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಂಯಾಕದ ಪಟ್ಟಿ ಟಾಪ್ 10 ರಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ನ ನಂತರ ರೊಡ್ಡಿಕ್, ಟೆನಿಸ್ ನ ದಂತಕಥೆ ಎಂದೇ ಕರೆಯುವ ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾನರ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ತರಬೇತುದಾರನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಹೊಸ ತರಬೇತುದಾರನೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ,ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ಲೇಕ್ ನಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮೊದಲು ಇಂಡಿಯಾನಪೋಲಿಸ್ ನ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಏರಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ಆತ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಜುವಾನ್ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಫೆರೇರೋ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಇದನ್ನು ಆತ 2004 ರಿಂದ ಪಡೆದ ಮೊದಲನೆಯ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವಾಗಿಸಿದ. U.S. ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆತನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಫ್ಲೊರೆಂಟ್ ಸೆರಾ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ಪ್ಲೆಸ್ ರ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ನಂತರ ಆತ ರೋಮಾಂಚಕವಾದ ಐದು ಸೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಫರ್ನಾಂಡೊ ವೆರ್ಡಾಸ್ಕೊ ವಿರುದ್ಧ ಆಡಿ ಕೊನೆಯ ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿ 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದ. ನಂತರ ಆತ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಬೆಕ್ಕರ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಬೆಕ್ಕರ್ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದ ಆಂಡ್ರೆ ಅಗಾಸಿ ಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದವನು. ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ 2001 ರಲ್ಲಿ ಆತನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಸೋಲಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುವಂತೆ ಲೈಟನ್ ಹೆವಿಟ್ ನನ್ನು 6–3, 7–5, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನಂತರ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಿಕೇಲ್ ಯೌಜನಿ ವಿರುದ್ದ ಆಡಿದನು, ಹಾಗು ಆತನನ್ನು 6–7, 6–0, 7–6, 6–3 ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ನ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಗಿಂತ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತನಾದ (# 1) ಫೆಡರರ್ ನೊಡನೆ ಆಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಆತ ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 2–6, 6–4, 5–7, 1–6 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತನು. ನಂತರ ಆತ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಟೆನಿಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕಪ್ ಗೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಇಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ # 4 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಕ್ರೊಟಿಯಾದ ಇವಾನ್ ಜುಬಿಸಿಕ್ ನನ್ನು 6–4, 6–7 (9), 6–1 ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆದರೆ ರೌಂಡ್ ರಾಬಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಮೂರು ಸೆಟ್ ಗಳ ಸೆಣಸಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ (# 1) ಫೆಡರರ್ ಈತನನ್ನು 6–4, 6–7 (8), 4–6 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆರನೇ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಆಟಗಾರನಾಗಿ 2007 ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸೆಟ್ 20–18 ಸಮಾಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಡಿದ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ವೈಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಡ್ ಜೊ-ವಿಲ್ ಫ್ರೈಡ್ Tಸಾಂಗಾ ರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ 26ನೇ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಆಟಗಾರ ಮರಾತ್ ಸಾಫಿನ್ ನನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 9 ನೇ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಮರಿಯೊ ಆನ್ಸಿನ್ ನನ್ನು ಐದು ಸೆಟ್ ಗಳ ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಾರ್ಡಿ ಫಿಶ್ ಅನ್ನು 6–2, 6–2, 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತನ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಆತನ ಗೆಲುವಿನ ಓಟವು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ # 1 ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಆಟಗಾರ ಫೆಡರರ್ ನೇರ ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು 6–4, 6–0, 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. ಫೆಡರರ್ 1–13 ನ ವಿರುದ್ಧ ಮುಖಾಮುಖಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಆಕ್ಷನ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇವೊ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಡಿಕ್ ರ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು U.S. ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. 2006 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ SAP ಓಪನ್ ನ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಂಡಿ ಮೂರೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಂತರ ರೀಜನ್ಸ್ ಮಾರ್ಗನ್ ಕಿಗ್ಯಾನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೌತ್ ಕಪ್ ನ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ ಟಾಮಿ ಹಾಸ್ ನಿಂದ 6–3, 6–2 ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅಭವಿಸುವ ಮೊದಲು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರೆಯನ್ನು ಹಾಗು ಮೆಂಫಿಸ್, ಟೆನ್ಸ್ಸೇ ಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆದೇನೇ ಆದರೂ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಿಕೊಲೇ ಡೇವಿಡೆಂಕೊ ನನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿ ಪ್ರಪಂಚದ # 3 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತನಾದನು. ಮಾರ್ಚ್ 6, 2006 ರ ನಂತರದ ಆಟದಿಂದಾಗಿ ಆತನ ಮೊದಲ ವಾರದ ಮೂವರ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಒಳಾಂಗಣ ಆಟದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ. ವರ್ಷದ ಮೊದಲನೆಯ ATP ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ #8 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಜುಬಿಸಿಸ್ ನನ್ನು 6–4, 6–7 (9), 6–1 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋನಿಯಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ವೆಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಲೈಫ್ ಓಪನ್ ನ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು ಹಾಗು ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ದ # 2 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಆಟಗಾರ [[ರಾಫೆಲ್ ನಡಾಲ್]] ಈತನನ್ನು 6–4, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. === ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆದ ಗಾಯಗಳು === ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಂತರ ಮೈಮಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಡಿದ. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆತನ ಎಡಗಡೆಯ ಮಂಡಿರಜ್ಜು ವಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಗಾಯದಿಂದಾಗಿ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಂಡಿ ಮೂರೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲಬೇಕಾಯಿತು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಂತರ ಸ್ಪ್ಯೇನ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು U.S. ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು.ಅಲ್ಲದೇ ಫರ್ನಾಂಡೊ ವೆರ್ಡಾಸ್ಕೊ ನನ್ನು 7–6 (5), 6–1, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಆತನ ಏಕೈಕ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ನ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಟೈ ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಈಗಾಗಲೇ ಆತನ ಕಾಲುಮುರಿಯ ನೋವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅಲ್ಲದೇ ತರುವಾಯ ಈ ನೋವಿನಿಂದಾಗಿ ಟೆಕ್ಸಸ್ ನ ಹಾಸ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ U.S. ಪುರುಷರ ಟೆನಿಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ನಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನೋವಿನ ಕಾರಣಕೊಟ್ಟು ಮಾಂಟೆ ಕಾರ್ಲೊ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಿಂದ ಹೊರನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಆತನ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲಿ ಡಿ'ಇಟ್ಯಾಲಿಯಾದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂಟಿ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಉಳಿದ ನಂತರ, ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗ್ಯಾಸ್ಟನ್ ಗಾಡಿಯೊ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಇಲ್ಲಿ ಆತ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಬ್ರೇಕ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರಾಕರಿಸಲಾದ ಒಂಭತ್ತು ಏಸ್ ಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆದರೂ, ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜುವಾನ್ ಇಗ್ನೇಶಿಯೋ ಚೆಲಾ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಆತನಿಂದ 6–0, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಂತರ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳ ಹ್ಯಾಮ್ ಬರ್ಗ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಏಕೆಂದರೆ, ಆತನ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆತನಿಗೆ ಸಮಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮೂರನೇ ಕ್ರಮಾಂಕಿತನಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆದರೆ ರಷ್ಯಾದ ಇಗೋರ್ ಆಂಡ್ರೀವ್ನಿಂದ 6–3, 4–6, 3–6, 4–6 ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲೆ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಕೋಲಸ್ ಮಹುತ್ ನನ್ನು 4–6, 7–6 (7), 7–6 (2) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆರ್ಟಾಯ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ನಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಗೆ ಮೂರನೆಯ ಕ್ರಮಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ನಡಾಲ್ ನ ನಂತರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೊದಲು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಿಜೇತರಲ್ಲಿ ಈತನೂ ಒಬ್ಬನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಈತ U.S. ನ ಜಸ್ಟಿನ್ ಗಿಮೆಲ್ ಸ್ಟೊಬ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ ದನೈ ಉಡೊಮಚೋಕೆ, ಸ್ಪ್ಯೇನ್ ನ ಫರ್ನಾಂಡೊ ವೆರ್ಡಾಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಪೌಲ್-ಹೆನ್ರಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯುನ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ರಿಚರ್ಡ್ ಗ್ಯಾಸ್ಕ್ವೆಟ್ ನೊಡನೆ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಾಟ ನಡೆಸಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ 4–6, 4–6, 7–6 (2), 7–6 (3), 8–6 ಐದು ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸೋತನು. [[ಚಿತ್ರ:Andy Roddick wsh07.jpg|thumb|160px|right|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ 2007 ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್]] ಬೇಸಿಗೆಯ ಟೆನಿಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಅವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಆಡಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಇದನ್ನು ಇಂಡಿಯಾನಪೊಲಿಸ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ನ ಸೆಮಿಫೆನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮಾಡಿದ್ದನು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ವಿಕ್ ಈತನನ್ನು 6–4, 7–6 (1) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆದರೂ ಅದರ ಮುಂದಿನ ವಾರ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೊಸ ಆಟಗಾರ ಜಾನ್ ಇಸ್ನರ್ ನನ್ನು 6–4, 7–6 (4) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, D.C.]] ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೆಗ್ ಮ್ಯಾಸನ್ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ಎರಡನೇ ATP ವರ್ಷದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ನಂತರ ಆತ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ನಿಂದ ನೊವಾಕ್ ಡೊಕೊವಿಕ್ ನ ವರೆಗಿನ ರೋಜರ್ಸ್ ಕಪ್ ನ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭಸಿಸದನು. ಅಲ್ಲದೇ ಓಹಿಓ ನ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಮತ್ತು ಸದರನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೂರನೆ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯೇನ್ ನ ಡೇವಿಡ್ ಫೆರರ್ ನಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅಭವಿಸಿದನು. U.S. ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಗಿಮೆಲ್ ಸ್ಟೋಬ್ ನನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 7–6 (6), 6–3, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆತನ ಮುಂದಿನ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ನೇರ ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆರೆಡನ್ನು ಆತನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದಾಗ ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಗೆದ್ದಕೊಂಡನು. ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಫೆಡರರ್ ನೊಡನೆ 1–14 ಮುಖಾಮುಖಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಫೆಡರರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 7–6 (5), 7–6 (4), 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತನು. ಸರ್ವ್ ಮಾಡುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಫೆಡರರ್ ಸರ್ವ್ ಮಾಡುವಾಗ ಮೊದಲ ಎರಡು ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಕೇವಲ ಬ್ರೇಕ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮಾತ್ರವಿತ್ತು. ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸ್ವೀಡನ್ ನ ವಿರುದ್ಧ U.S. ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ತಂಡಕ್ಕೆ 4–1 ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ಎರಡು ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಜೊಕಿಮ್ ಜಾನ್ ಸನ್ ನನ್ನು 7–6 (4), 7–6 (3), 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಹಾಗು ಜೊನಸ್ ಜೋರ್ಕ್ಮನ್ ನ್ನನ್ನು 6–2, 7–6 (3), 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಒಂಭತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತನೇ ಬಾರಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಜಯತಂದುಕೊಟ್ಟನು.{{Citation needed|date=July 2008}} ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಂತರ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಆತನ ಮೊಣಕಾಲು ನೋವಿನಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಲೈಅನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆತನ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ನವನಾದ ಫ್ಯಾಬ್ರೈಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೊರೊ ನಿಂದ 7–6 (5), 2–6, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತನು. ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ನಿಗದಿತ ಕರ್ತವ್ಯ ಲೋಪದ ಕಾರಣ $22,600 ನಷ್ಟು ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪ್ಯಾರೀಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಿಂದ ಹೊರಬಂದನು.<ref>{{cite news | url=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,22843917-3162,00.html | title=Andy Roddick slams $22,600 fine for missing Paris event | first=Leo | last=Schlink | date=November 30, 2007 | work=Herald Sun | archiveurl=https://archive.today/20120913223234/http://www.heraldsun.com.au/sport/tennis/andy-roddick-slams-22600-fine/story-e6frfgao-1111114996406 | archivedate=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 2012 | access-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 2010 | url-status=live }}</ref> ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ [[ಶಾಂಘೈ]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟೆನಿಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕಪ್ ನಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ರೌಂಡ್ - ರಾಬಿನ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ # 4ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ನಿಕೊಲೇ ಡೇವಿಡೆಂಕೊ ನನ್ನು 6–3, 4–6, 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೇ ನಂತರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಗೆ ಪ್ರಥಮ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಆತನ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ # 7 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಫರ್ನಾಂಡೊ ಗೊಂಜಾಲೆಜ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆತನ ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ರೌಂಡ್ ರಾಬಿನ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಫೆಡರರ್ ನಿಂದ 6–4, 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತನ 16 ವೃತ್ತಿಪರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 15 ಬಾರಿ ಸೋತನು. ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ # 6 ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಡೇವಿಡ್ ಫೆರರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 6–1, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತನು. ಫೆರರ್ ಈತನ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ರೌಂಡ್ ರಾಬಿನ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಕೊನೆಯ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಟೆನಿಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕಪ್ (2003 ಮತ್ತು 2004 ರಲ್ಲಿ ಆತ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದನು.ಅಲ್ಲದೇ 2005 ರಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟನು. ನಂತರ 2006 ರಲ್ಲಿ 1-2 ರೌಂಡ-ರಾಬಿನ್ ದಾಖಲೆಯನಂತರ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲನಾದನು.) ನ ಮೂರನೇ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ನ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ರಷ್ಯಾವನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು U.S. ಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ವರ್ಷವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದನು, ಹಾಗು 2007 ರ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಇದು 1995 ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಪಡೆದ 32 ನೇ ಬಾರಿಯ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಆಗಿದೆ. ರೊಡ್ಡಿಕ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ಲೇಕ್ ಮತ್ತು ಬಾಬ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ ಬ್ರೆಯಾನ್ ಜಯಗಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಆತನ ರಬರ್ ಅನ್ನು ಡಿಮಿಟ್ರಿ ಟರ್ಸುನೋವಾ ನ ವಿರುದ್ಧ 6–4, 6–4, 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಜಗಳಿಸಿದನು. (ಇಲ್ಲಿ ರಬರ್ ಎಂದರೆ ಮೂರು ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಲವು ಸಾಧಿಸಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಗೆಲುವಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದಂತೆ) ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ರಷ್ಯಾದ ವಿರುದ್ದ 3–0 ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಡುವ ಮೂಲಕ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ಎರಡನೆಯ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಆಟವನ್ನು ಆಡದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್, ನಾಲ್ಕು ನಿರಂತರ ಸರಣಿಗಳಿಗಾಗಿ AAMI ಕೂಯಾಂಗ್ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಲುಬಿಚಿಕ್ ಅನ್ನು 6–3, 6–0 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸಾಫಿನ್ ಅನ್ನು 6–3, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ 2008 ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಮೂರನೆ ಅನುಕ್ರಮಿಕ ವರ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಗೆಲ್ಲಲು ಆತ ಬ್ಯಾಗ್ ಡಟಿಸ್ ನನ್ನು 7–5, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ 2008 ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಕ್ರಮಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಝೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಲುಕಾಸ್ ದ್ಲೋಹಿ ಯನ್ನು 6–3, 6–4, 7–5 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ಮೈಕೆಲ್ ಬೆರರ್ ನನ್ನು 6–2, 6–2, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆತ ಜರ್ಮನಿಯ # 29 ನೇ ಕ್ರಮಾಂಕಿತ ಫಿಲಿಪ್ಪ್ ಕೊಹ್ಲೆಸ್ಕ್ರೈಬರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 4–6, 6–3, 6–7 (9), 7–6 (3), 6–8 ಐದು ಸೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋತ. ಈ ಸೋಲಿನ ಹೊರತಾಗಿ, ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು 42 ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ 24 ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಗು ಕ್ಯಾಲಿಫೋನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ SAP ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಆತನ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಆತ ಝೆಕ್ ನ ರಡೆಕ್ ಸ್ಟೆಫ್ನಿಕ್ ನನ್ನು ನೇರ ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ 6–4, 7–5 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. ದುಬೈ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯೇನ್ ನ # 2 ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ರಾಫೆಲ್ ನಡಾಲ್ ನನ್ನು 7–6 (5), 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಇದು 2004 ರ US ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡಾಲ್ ನ ಮೇಲೆ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಪಡೆದ ಮೊದಲನೆಯ ವಿಜಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಗೆಲವು 2003 ರಿಂದ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರನ ಮೇಲೆ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ವಿಜಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ # 3 ನೇ ಕ್ರಮಾಂಕಿತ ಆಟಗಾರ ಹಾಗು 2008ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ ನೊವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಕ್ ನನ್ನು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 7–6 (5), 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಆತ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ,16 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ದುಬೈ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕನ್ ಎನಿಸಿದ. ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆತ ಫೆಲಿಸಿಯಾನೊ ಲೊಪೆಜ್ ನನ್ನು 6–7 (8), 6–4, 6–2, ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ 25ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಇಡೀ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ಎಂದಿಗೂ ಆತನ ಸರ್ವ್ ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. === ತರಬೇತುದಾರನೊಂದಿಗಿನ ಬಿರುಕು === ದುಬೈನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ರೊಡ್ಡಿಕ್, ಎರಡು ವರ್ಷದಳಿಂದ ಆತನಿಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾನರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಮಧ್ಯೆ ಬಿರುಕುಂಟಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಒಂದು ವಾರದ ಮೊದಲೇ ಕಾರ್ನಸ್, ಆತನ ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದಾನೆಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ. ನಂತರ ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ # 2 ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರ ಟಾಮಿ ಹಾಸ್ ನನ್ನು ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಲೈಫ್ ಓಪನ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 6–4, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. 2008 ರ ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪ್ರಪಂಚದ # 1 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಫೆಡರರ್ ನನ್ನು 7–6 (4), 4–6, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೇ 2–15 ಫೆಡರರ್ ಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇದಾಗಿ ಒಂದು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಬ್ರೂಕ್ಲೀನ್ ಡೆಕ್ಕರ್ ಮುಂದೆ ಮದುವೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿಟ್ಟಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ 3 ಜನ ಆಟಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ 3–0 ಸೆಟ್ ನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಕೊಲೇ ಡೇವಿಡೆಂಕೊ ನ ವಿರುದ್ಧ 6–7 (5), 2–6 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ರೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತನ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಿದನು. ಜೋಡಿಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸ್ಟ್ಯಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ವಾವೊರಿಂಕಾ ನ ವಿರುದ್ಧ ಆಡಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ ಬೆನ್ನು ನೋವಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಭುಜದ ನೋವಿನಿಂದಾಗಿ 2008 ರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ನಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ನಂತರ ಇದು ಕೈಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಉರಿಯೂತವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಆತನ ಭುಜದ ನೋವಿನ ನಂತರ ಆಡಿದ ಮೊದಲನೆಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾದ ಆರ್ಟಾಯ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್, ಅವನ ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ತಯಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ ಪಟ್ಟು ಬಿಡದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ,ಆಗ ನಡೆದ ಅಂದರೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಋತುಗಳಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕು ಟೈಟಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆತ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ತೋರಿಸಿದ.ಹೀಗಾಗಿ ಆತನ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಸಜ್ಜಾದ. ಸೆಮಿಫೆನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಾಂಪಿಯನ್ ನಡಾಲ್ ನಿಂದ ಸೋಲುವ ಮೊದಲು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮಾರ್ಡಿ ಫಿಶ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮೂರೆಯನ್ನು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು. 2008 ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ನ ಎರಡನೆ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಜಾಂಕೊ ತಿಪ್ಸಾರೆವಿಕ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 6–7 (5), 7–5, 6–4, 7–6 (4) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಇದು ಆತ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ನಿಂದ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿ ಹೊರಬಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ರೋಜರ್ಸ್ ಕಪ್ ನ ಮೂರನೆ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮರಿನ್ ಸಿಲಿಕ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 4–6, 6–4, 4–6 ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆತನ ಕುತ್ತಿಗೆ ನೋವಿನಿಂದಾಗಿ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಕುರಿತು ಆತ ಸರಿಯಾದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸದ ಕಾರಣ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ನೋವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಭುಜದ ನೋವಿಗೂ, ಕುತ್ತಿಗೆ ನೋವಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲವೆಂದು ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆತ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ 2008 ರ US ಓಪನ್ ನ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ [[೨೦೦೮ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|2008 ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news | url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9905E7D91730F930A25750C0A96E9C8B63| title = Roddick won't play in Olympics |last = |first = AP |date = March 13, 2008 |publisher = ''The New York Times'' |accessdate = July 22, 2008}}</ref> ನಂತರ ರೊಡ್ಡಿಕ್ US ಓಪನ್ ಗೆ ತಯಾರಾಗಲು, ಲಾಸ್ ಏಜಂಲಿಸ್ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, D.C ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ US ಓಪನ್ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಟೆನಿಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದನು. ಲಾಸ್ ಏಜಂಲಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಟರಿವೈಡ್ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್ ನ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಜುವಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಡೆಲ್ ಪೊಟ್ರೊ ನ ವಿರುದ್ಧ 1–6, 6–7 (2) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. 2008 US ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್,ಫ್ಯಾಬ್ರೈಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೊರೊ ನನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 6–2, 6–2, 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಂತರ ಆತನ ಮುಂದಿನ 3 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಎರ್ನೆಸ್ಟ್ ಗುಲ್ಬಿಸ್, ಆಂಡ್ರೆಸ್ ಸೆಪ್ಪಿ, ಮತ್ತು ಫರ್ನಾಂಡೊ ಗೊಂಜಾಲೆಜ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪ್ರಪಂಚದ 3 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾದ ನೊವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಕ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 2–6, 3–6, 6–3, 6–7 (5) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಲಕ 1–2 ರ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. === ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು === [[ಚಿತ್ರ:Andy Roddick at China.jpg|thumb|right|ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಆತನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ 26 ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭ.]]ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ 26ನೇ ATP ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಬೀಜಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚೀನಾ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ 2008 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ರಂದು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆತ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ನ ಡುಡಿ ಸೆಲಾ ನನ್ನು, 6–4, 6–7 (6), 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. ಈ ವಿಜಯವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಆತ AIG ಜಪಾನ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಸುತ್ತನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಕ ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಡಿಕ್ ವಿರುದ್ಧ 5–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನ ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ನ ಗೇಲ್ ಮಾನ್ಫಿಲ್ಸ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 4–6, 6–3, 3–6 ಮೂರು ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಜೊ ವಿಲ್ಫೈಡ್ ಸ್ತೊಂಗಾ ನಿಂದ ಸೋಲುವ ಮೊದಲು ಫ್ರೆಂಚ್ ನ ಗಿಲ್ಲೆಸ್ ಸಿಮೋನ್ ನನ್ನು 6–3, 7–5 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ಯಾರೀಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಟೆನಿಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕಪ್ ಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದನು. ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕಪ್ ನಲ್ಲಿ ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ರೌಂಡ್ ರಾಬಿನ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಂಡಿ ಮೂರೆ ಯ ವಿರುದ್ಧ ಆಡಿ 4–6, 6–1, 1–6 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತನು. ನಂತರ ಆತ ಫೆಡರರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಆಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು ಆದರೆ ಆತನ ಕಣಕಾಲಿನ ನೋವಿನಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈತನ ಬದಲು ಸ್ಟೆಪಾನೆಕ್ ಆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದನು. === 2009 ರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತನಾಗಲು ಮತ್ತೆ ಮರಳಿದ === ರೊಡ್ಡಿಕ್,ಲ್ಯಾರಿ ಸ್ಟೆಪನ್ಕಿ ನನ್ನು ತನ್ನ ಹೊಸ ತರಬೇತುದಾರನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅಲ್ಲದೇ 2008 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1 ರಂದು ಆತನೊಡನೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಸ್ಟೆಪನ್ಕಿ ಹಿಂದೆ ಜಾನ್ ಮೆಕ್ ಎನ್ರೊ, ಮಾರ್ಸೆಲೊ ರಿವೊಸ್, ಯೆವ್ಗೆನಿ ಕಫೆಲ್ನಿಕೊಯ್, ಫರ್ನಾಂಡೊ ಗೊಂಜಾಲೆಜ್, ಮತ್ತು ಟಿಮ್ ಹೆನ್ಮ್ಯಾನ್ ರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದ. ಸ್ಟೆಪನ್ಕಿ ನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ರಿಯೊಸ್ ಮತ್ತು ಕಫೆಲ್ನೊಕೊವ್ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ಕ್ರಮಾಂಕಿತ (ನಂ.1) ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತರಾದರು. ಅಲ್ಲದೇ 2007ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಗೊಂಜಾಲೆಜ್ ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೆನ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಗೊಂಜಾಲೆಜ್ ಅಗ್ರ ಐದನೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಗಳಿಸಿದರು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಕತಾರ್ ಎಕ್ಸೊನ್ ಮೊಬಿಲ್ ಓಪನ್ಅಧಿಕೃತ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ. ಆತ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆಂಡಿ ಮೂರೆ ಯಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮೊದಲು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಗೇಲ್ ಮಾನ್ಫಿಲ್ಸ್ ನನ್ನು 7–6, 3–6, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಝೇವಿಯರ್ ಮಲಿಸ್ಸೆ ಯನ್ನು ಎರಡನೆ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 4–6, 6–2, 7–6(1), 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. ಫ್ಯಾಬ್ರೈಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೊರೊ ಮತ್ತು 21 ನೇ ಕ್ರಮಾಂಕಿತನಾದ ಟಾಮ್ಮಿ ರೊಬ್ರೆಡೊ ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ 3 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ನೊವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಕ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದನು. ಜೊಕೊವಿಕ್ ಆಡುವಾಗ 6–7(3), 6–4, 6–2, 2–1 ನಾಲ್ಕನೆ ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಆಗ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ದ್ವಿತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸುವ [[ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್|ರೊಜರ್ ಫೆಡ್ರರ್]] ವಿರುದ್ದ 6-2,7-5,7-5 ರ ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತನು. U.S.ನ ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ SAP ಓಪನ್ ಈತನ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ರಡೆಕ್ ಸ್ಟೆಫ್ನಿಕ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 3–6, 7–6(5), 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮೊದಲು ಸತತವಾಗಿ ಈತನನ್ನು ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ್ದ ಟಾಮಿ ಹಾಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಆತನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ 7–5, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದ. U.S. ನ ಮೆಂಫಿಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರಿಜನ್ಸ್ ಮಾರ್ಗನ್ ಕೀಗನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಲೈಟನ್ ಹೆವಿಟ್ ನನ್ನು 2–6, 7–6, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟೆಪಾನೆಕ್ ಅನ್ನು 7–5, 7–5 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತನ ವರ್ಷದ ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮಹಿಳಾ ಟೆನಿಸ್ ಸಂಘಟನೆಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲು [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ನ ಶಹಾರ್ ಪೀರ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಗೆ ವೀಸಾ ನೀಡಲು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ $2 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಹುಮಾನದ ಜೊತೆಗೆ ದುಬೈಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು ಆಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು.<ref name="foxsports.com.au">[http://www.foxsports.com.au/story/0,8659,25089847-23216,00.html "ಆಂಡಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪುಲ್ಸ್ ಔಟ್ ಆಫ್ ದುಬೈ ಓವರ್ ಪೀರ್ ಕಾಂಟ್ರವರ್ಸಿ'''' ] ಫಾಕ್ಸ್ ಸ್ಪೋಟ್ಸ್, ಸನ್ ಡೇ, 2009 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 22</ref><ref name="tennisgrandstand.com">{{Cite web |url=http://www.tennisgrandstand.com/archives/3045 |title=ಟೆನಿಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ |access-date=2010-09-16 |archive-date=2009-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090226222657/http://www.tennisgrandstand.com/archives/3045 |url-status=dead }}</ref> "ಅಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೋ ನಾನು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="foxsports.com.au"/><ref name="tennisgrandstand.com"/> ರೊಡ್ಡಿಕ್ U.S. ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಂಸತಕಾಲದ ATP ವಲ್ಡ್ ಟೂರ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ 1000 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದನು. ಅಲ್ಲದೇ ಇಂಡಿಯನ್ ವೆಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ BNP ಪರಿಬಾಸ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಕ್ರಮಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆತ ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಜೊಕೊವಿಕ್ ನನ್ನು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ 6–3, 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಈತನ ವಿಜಯಯಾತ್ರೆಯು ಪ್ರಪಂಚದ ನಂಬರ್ 1 ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ರಾಫೆಲ್ ನಡಾಲ್ ನನ್ನು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 6–4, 7–6(4) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ, ಆತ ಮಾರ್ಡಿ ಫಿಶ್ ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಡಬಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಒಟ್ಟು ಡಬಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಾಲ್ಕನೆಯದು. ಅಲ್ಲದೇ ಫಿಶ್ ನೊಡನೆ ಎರಡನೇಬಾರಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಆಡಿದ್ದಾನೆ. ಮೈಮಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು, ಒಂಭತ್ತನೆ ಕ್ರಮಾಂಕಿತ ಮೊನಫಿಲ್ಸ್ ನನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 7–6(2), 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. ಆದರೆ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಫೆಡರರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 6–3, 4–6, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. ಮದುವೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾದ ನಂತರ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ATP ವಲ್ಡ್ ಟೂರ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ 1000 ಕ್ಲೇ ಕೋರ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಮೂಲಕ ವಿರಾಮದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ. ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಹಾಸ್ ನನ್ನು 1–6, 7–6(9), 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಲು ಎರಡನೇ ಸೆಟ್ ಟೈ ಬ್ರೇಕರ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮ್ಯಾಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಫೆಡರರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 7–5, 6–7(5), 6–1 ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ ಜಿಕ್ವೆಲ್ ನನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದಾಗ ಆತನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲೇ ಹಿಂದೆ ಪಡೆಯದಂತಹ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಡೆದ. ನಾಲ್ಕನೆ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೊನಫಿಲ್ಸ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 6–4, 6–2, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತ. ಆತ ಉಳುಕಿದ ಕಣಕಾಲಿನಿಂದಾಗಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ AEGON ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಸ್, ನಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ಲೇಕ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಆಡಬೇಕಿದ್ದ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದು ವರ್ಷದ ಈತನ ಮೊದಲನೆಯ ಗ್ರಾಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಈತ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ನ ಆರನೇ ಕ್ರಮಾಂಕಿಕ್ಕಕ್ಕೇರಿದ. ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆತ ಹೆವಿಟ್ ನನ್ನು 6–3, 6–7(10), 7–6(1), 4–6, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಸರ್ವಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ 43 ಏಸ್ ಗಳಿಗೆ ಆತನನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಮೂರನೇ ಕ್ರಮಾಂಕಿತ ಆಂಡಿ ಮೂರೆ ಯನ್ನು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 6–4, 4–6, 7–6(7), 7–6(5) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/812on9659.stm|title=Roddick win sets up Murray clash|date=July 1, 2009|work=BBC Sport|accessdate=July 1, 2009}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಂತರ ಆತ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಫೆಡರರ್ ವಿರುದ್ಧ 5–7, 7–6(6), 7–6(5), 3–6, 16–14 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತನು. ಇದು ಮೂರನೇ ಬಾರಿಯ ಸೋಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8133424.stm|title=Federer win breaks Sampras record |date=July 5, 2009|work=BBC Sport|accessdate=July 6, 2009}}</ref> ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋತರೂ ಕೂಡ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 39 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನೆಂಬ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಇದು ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಫೆಡರರ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ನಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೇಲೆ 2009 ರ ಜುಲೈ 13 ರಂದು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಐದನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ATP ವಲ್ಡ್ ಟೂರ್ 500 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು. ಆತನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ 500 ನೇ ATP ಟೂರ್ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಬೆಕ್ಕರ್ ನನ್ನು 6–3, 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಹಾಗು ನಂತರ ಸ್ಯಾಮ್ ಕ್ವೆರ್ರಿ ಯನ್ನು 7–6(4), 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಐವೊ ಕಾರ್ಲೊವಿಕ್ ನನ್ನು 7–6(4), 7–6(5) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಹಾಗು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಇಸ್ನರ್ ನನ್ನು 6–7(3), 6–2, 7–5 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮ್ಯಾಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು ಕೂಡ ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಜುವಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಡೆಲ್ ಪೊಟ್ರೊ ನ ವಿರುದ್ಧ 3–6, 7–5, 7–6(6) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಇದಾದ ಮುಂದಿನ ವಾರ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ATP ವಲ್ಡ್ ಟೂರ್ 1000 ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದನು.ಅಲ್ಲದೇ ಐದನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾದನು. ಇಗೋರ್ ಆಂಡ್ರೀವ್ ನನ್ನು 6–1, 7–6(3) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು, ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದ #11 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಫರ್ನಾಂಡೊ ವೆರ್ಡಾಸ್ಕೊ ನನ್ನು 7–6(2), 4–6, 7–6(5) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿದನು. ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ #4 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ನೊವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಕ್ ನನ್ನು 6–4, 7–6(4) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಜೊಕೊವಿಕ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 4–2 (2009 ರಲ್ಲಿ 3–0) ಆತನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡ. ನಂತರ ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ #6 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಜುವಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಡೆಲ್ ಪೊಟ್ರೊ ನಿಂದ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಕೂಡ 4–6, 6–2, 7–5 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. ಈ ಸೋಲಿನಿಂದ ಡೆಲ್ ಪೊಟ್ರೊ ವಿರುದ್ಧ 0–3 (2009 ರಲ್ಲಿ 0–2 ) ಆತನ ವೃತ್ತಿಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಂತರ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ATP ವಲ್ಡ್ ಟೂರ್ 1000 ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಆತ ಐದನೇ ಕ್ರಮಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದ. ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಂಟಿ ಆಟಗಾರನಾದ ನಂತರ ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಯಾಮ್ ಕ್ವೆರ್ರಿಯ ವಿರುದ್ಧ 7–6(11), 7–6(3) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. [[ಚಿತ್ರ:US Open 2009 317.jpg|thumb|right|ರೊಡ್ಡಿಕ್ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ನ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಆದರೆ US ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರಾಸೆ ಹೊಂದಿದರು.]] ರೊಡ್ಡಿಕ್ 5ನೇ ಕ್ರಮಾಂಕಿತ ಆಟಗಾರನಾಗಿ US ಓಪನ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆತನ ಮೊದಲನೆ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಅನುಭವಿ ಆಟಗಾರ ಬೊಜೊರ್ನ್ ಫೌವ್ ಅನ್ನು 6–1, 6–4, 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು. 2009 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3 ರಂದು US ಓಪನ್ ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ಫ್ರೆಂಚ್ ನ ಮಾರ್ಕ್ ಜಿಕ್ವೆಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸಿದನು. ಆಗ 6–1, 6–4, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿದನು. ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆತನ ಪೋಷಕರು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಸಂತಸಪಟ್ಟರು.ಆಗತಾನೇ ಆತನ ಮದುವೆಯಾಗಿತ್ತು.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತನ ಹೆಂಡತಿಯೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದು ಆಟವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಮನರಂಜನೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 3 ನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆತ ಅಮೇರಿಕಾದ ಜಾನ್ ಇಸ್ನರ್ ವಿರುದ್ಧ 7–6(3), 6–3, 3–6, 5–7, 7–6(5) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲುವ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದನು. ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಆತ ತನ್ನ ಸರ್ವ್ ಅನ್ನು ಪಂದ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಅದಲ್ಲದೇ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಒಮ್ಮೆ ಆತ ಸರ್ವ್ ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನು. [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2009 ಚೀನಾ ಓಪನ್ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಈತ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿದ. ಆಘಾತದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲೇ [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪಾಲಿಷ್]] ಕ್ವಾಲಿಫೈರ್ ವಿರುದ್ಧ ಹಾಗು ಪ್ರಪಂಚದ #143 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಲುಕಾಸ್ ಕುಬೊಟ್ ವಿರುದ್ಧ 2–6, 4–6 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. ಆತ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ ನೋಮಲ್ಸ್ ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಡಬಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಡಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಜೋಡಿ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಬಾಬ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ ಬ್ರೆಯಾನ್ ವಿರುದ್ಧ 6–4, 6–2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತಿತು. 2009 ಶಾಂಘೈ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ವಾವೊರಿಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ 4–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲುವ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ತನ್ನ ಎಡಗಡೆಯ ಮಂಡಿ ನೋವಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಲು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ್ದಾನೆಂದು ನಂತರ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Roddick To Seek Knee Advice in U.S.">http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2009/10/Shanghai-Tuesday-Roddick-Injury.aspx</ref> ಆರನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದನು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ, ಶಾಂಘೈಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನೋವಿನಿಂದಾಗಿ 2009 ವೆಲೆನ್ಸಿಯ ಓಪನ್ 500, 2009 BNP ಪರಿಬಾಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು 2009 ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ATP ವಲ್ಡ್ ಟೂರ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟನು. 2009 ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಏಳನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. === 2010 === ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನ 2010 ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು 2010 ಬ್ರಿಸ್ಬೆನ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ರಡೆಕ್ ಸ್ಟೆಫ್ನಿಕ್ ನನ್ನು 7–6(2), 7–6(7) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ 2009 ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ನಂತರದ ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ATP ಟೂರ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೇ 2010 ಅನ್ನು ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ATP ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ 10ನೇ ಅನುಕ್ರಮಣ ವರ್ಷವಾಗಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ಲೇಕ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದನು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಜೆರ್ಮಿ ಚಾರ್ಡಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ ಜಿಕ್ವೆಲ್ ರಿಂದ ಸೋಲುವ ಮೊದಲು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ 2010 ನೇ ಸಾಲಿನ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಏಳನೇ ಕ್ರಮಾಂಕಿತ ಆಟಗಾರನಾಗಿ 2010 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕ ಗಳಿಸಿ ಮರಳಿ ಬಂದರೂ, ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭುಜದ ನೋವಿನಿಂದಾಗಿ ಮರಿನ್ ಸಿಲಿಕ್ ವಿರುದ್ಧ 7–6(4) 6–3 3–6 2–6 6–3<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8480029.stm | title=Cilic beats Roddick in five sets | date=January 26, 2010 | work=BBC News}}</ref> ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತನು. ನಂತರ ಆತ 2010 SAP ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದನು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸೆಟ್ 2–6 ಅನ್ನು ಸ್ಯಾಮ್ ಕ್ವೆರ್ರಿ ಯ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತನು. ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಸೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಟೈ ಬ್ರೇಕ್ಸ್ 7–6(5), 7–6(4)ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಅದಲ್ಲದೇ ಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಫರ್ನಾಂಡೊ ವೆರ್ಡಾಸ್ಕೊ ವಿರುದ್ಧ 6–3, 4–6, 4–6 ಗಳಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಂಡನು. ನಂತರ ಆತ 2010 ರಿಜನ್ಸ್ ಮಾರ್ಗನ್ ಕೀಗನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನಲ್ಲದೇ, ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ನ ಮರುಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಸೆಮಿಫೆನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್ ಕ್ವೆರ್ರಿ ಯ ವಿರುದ್ಧ 5–7, 6–3, 1–6 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. ಇಂಡಿಯನ್ ವೆಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2010 BNP ಪರಿಬಾಸ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ರಾಬಿನ್ ಸಿಡೆರ್ ಲಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಡಿದನು. ಅಲ್ಲದೇ ಆತನ ವಿರುದ್ಧದ 0–2 ಸೆಟ್ ನ ದಾಖಲೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, 6–4, 3–6, 6–3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಆತನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಇವಾನ್ ಜುಬಿಸಿಕ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 7–6(3), 7–6(5) ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. 2006 ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನ ನಂತರ ಇದು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳ ಫೈನಲ್ಸ್ ಆಗಿದೆ. 2010 ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಇಗೋರ್ ಆಂಡ್ರೀವ್, ಸೆರ್ಗಿ ಸ್ಟಾಕೊಸ್ಕಿ, ಬೆಂಜಮಿನ್ ಬೆಕ್ಕರ್, ಮತ್ತು ನಿಕೊಲಾಸ್ ಅಲ್ಮಾಗ್ರೊ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಆತನ ನಾಲ್ಕನೇ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ 4ನೇ ಕ್ರಮಾಂಕಿತ ರಾಫೆಲ್ ನಡಾಲ್ ನನ್ನು 3–6, 6–4, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಬರ್ಡಿಕ್, ನನ್ನು 7–5, 6–4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತನ ಎರಡನೇಯ ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. 49 ಫೈನಲ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ 29ನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ 2005 ರ ನಂತರ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಮೊದಲನೆಯ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ 1000 ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ರೋಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ. ಅಲ್ಲದೇ ಜಠರದ ವೈರಸ್ ನಿಂದಾಗಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಂತರ 2010 ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ನ ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತೆಮುರ್ಜ್ ಗಾಬಾಶಿವಲಿ ಯ ವಿರುದ್ಧ 6–4, 6–4, 6–2 ನೇರ ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ 2010 ರ ಜೂನ್ 10 ರಂದು ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2010 AEGON ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ನ ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಡುಡಿ ಸೆಲಾ ನ ವಿರುದ್ಧ 6–4 7–6 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. 2010 ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಗೆ ಐದನೇ ಕ್ರಮಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಮಾಂಕ ಆತ ATP ಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಏಳನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಸ್ಥಾನ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ನಾಲ್ಕನೆ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತೈವಾನ್ ನ ಲು ಎನ್-ಸನ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಐದು ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ 6–4, 6–7(3), 6–7(4), 7–6(5), 7–9 ಪರಾಭವಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತನಾದನು. [[ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್]] ನ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಆಡಿದ್ದ ಆತನ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಂತೆ ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಸರ್ವ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಐದನೆ ಸೆಟ್ ಆಡುವಾಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ನಂತರ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಆಡಿದನು. US ಓಪನ್ ಸರಣಿಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೇಜೋಡಿ ಆಟಗಾರನಾದ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ರಾಮ್ ನನ್ನು 6-1, 6-7(1), 6-3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಝೇವಿಯರ್ ಮಲಿಸ್ಸೆ ಯನ್ನು 4-6, 6-3, 6-4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆತನ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಮಾರ್ಡಿ ಫಿಶ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 7-6(5), 6-3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತನು. ಆತನ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ 16 ನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಲೆಸ್ ಸಿಮೋನ್ ವಿರುದ್ಧ 6-3, 6-3 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತನು. ಈ ಸೋಲಿನಿಂದಾಗಿ 2006 ರ ನಂತರ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಆತನನ್ನು ಅಗ್ರ ಹತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ಆತ ಅಗ್ರ ಹತ್ತರ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪುರುಷ ಕ್ರೀಡಾಳುವಾಗಿದ್ದನು. ATP ಪ್ರಪಂಚದ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಉಪಕ್ರಮದ ನಂತರ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಅಗ್ರ ಹತ್ತರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪುರುಷರ ಹೆಸರೂ ಇಲ್ಲದಾಯಿತು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನಂತರ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಕೆನಡಾ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ, ಇದರಿಂದಾಗಿ 2002 ರ ನಂತರ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಆತ 13 ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. 2010 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 14 ರಂದು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಆತನಿಗೆ ರಕ್ತದ ಏಕೋಶವ್ಯಾಧಿ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿದ. ಇದೇ ವ್ಯಾಧಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಗೆ 2008 ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೂ ಈ ವ್ಯಾಧಿ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಬೇಗ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುಣ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಆತನ ವೈದ್ಯರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು.<ref>{{cite news|url=http://sports.espn.go.com/sports/tennis/news/story?id=5464023|title=Andy Roddick had mild case of mono|work=Associated Press|date=14 August 2010|accessdate=14 August 2010}}</ref> ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದನು. ಆಗ ಒಂಭತ್ತನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದನು. 16ನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ #5 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ರಾಬಿನ್ ಸೋಡರ್ ಲಿಂಗ್ ನನ್ನು 6-4, 6-7(7), 7-6(5) ಸುತ್ತುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ನೊವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಕ್ ನನ್ನು 6-4, 7-5 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ; ಈ ಗೆಲುವು ಜೊಕೊವಿಕ್ ನ ಮೇಲೆ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅನುಕ್ರಮ ಗೆಲುವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಜೊಕೊವಿಕ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 5-2 ಆತನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮುಖಾಮುಖಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮರಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಾರ್ಡಿ ಫಿಶ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸಿದನು. ಆದರೆ 4-6, 7-6(3), 6-1 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋತನು. ಅಲ್ಲದೇ ಪಂದ್ಯದ ಎರಡನೆಯ ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿ 5-3 ಸರ್ವ್ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ಆತನ 28 ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು 2010 U.S. ಓಪನ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸ್ಟೆಫಾನೆ ರಾಬರ್ಟ್ ನನ್ನು 6-3, 6-2, 6-2 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ. 2010 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2 ರಂದು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಜಾಂಕೊ ತಿಪ್ಸಾರೆವಿಕ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 4 ಸೆಟ್ ಗಳಿಂದ : 6-3, 5-7, 3-6, 6-7(4) ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. ಈ ಸೋಲಿನಿಂದ U.S. ಓಪನ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಸುತ್ತನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. == ಕಿರುನಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿನ ನಡವಳಿಕೆ == ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಎ-ರೋಡ್", ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನ ಕೊನೆಯ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref> {{cite news | last = Spander | first = Art | title = Rainy day lets N.Y., us savor Agassi's final bid | publisher = Oakland Tribune | date = September 3, 2006 | url = http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4176/is_20060903/ai_n16709740 | accessdate = May 18, 2007}} </ref> ರೊಡ್ಡಿಕ್ (ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ) ಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಸಿಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. == ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ ಬಳಕೆಯ ಕೌಶಲ್ಯ, ಸಾಧನ == ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಬಾಬೊಲ್ಯಾಟ್ ಎಂಬ ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಇದು 27.5 ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿತ್ತು. ಈಗ ಈ ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿದೆ. ಲೀಡ್ ಟೇಪ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೂಕವನ್ನು ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ ನ ಶಿರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ ಗಿಂತ ಶಿರಭಾಗದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೂಕದಿಂದ ಹಾಗು ಬೀಸುವಾಗಿನ ಭಾರದಿಂದಾಗಿ ಅದು ಒಟ್ಟು ತೂಕದ ನೆರವಿನಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಆಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು 12 oz ಮಾದರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೂ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ರೊಡ್ಡಿಕ್' ಬಳಸುವ ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ ಗಳು ಸ್ಪುಟವಾಗಿ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ಹೊರಪದರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಅಂಟಿಸಿ ಬಾಬೊಲ್ಯಾಟ್ ಮಾರುವ ಸದ್ಯದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಅದರ ಮೇಲ್ಪದರನ್ನು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ಯೂರ್ ಡ್ರೈವ್ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ತೋರಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ರೊಡ್ಡಿಕ್ GT ಪ್ಲಸ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ರ‌್ಯಾಕಿಟ್,ಆತನಿಗಾಗಿಯೇ ಆತನ ರುಜುವಿನೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಬಾಬೊಲ್ಯಾಟ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಾರ ಮತ್ತು ಬಿರುಸು ಎನಿಸಿದರೂ ಈ ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ (11.9&nbsp;oz),ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಆತನಿಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದು (ಬಾಬೊಲ್ಯಾಟ್ RDC ಸೂಚ್ಯಂಕ 72),ಅಲ್ಲದೇ (27.5") ನಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ಪುಟವಾದ ಪ್ಯೂರ್ ಡ್ರೈವ್ ಸರಣಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.ಈ ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ (11.3 oz, ಬ್ಯಾಬೊಲ್ಯಾಟ್ RDC 71, 27")ಅಳತೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ತನ್ನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಗಾತ್ರ, ಬಿಗಿಯಾಗಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾದ ಸರ್ವಿಸ್ ಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.tennis-warehouse.com/Reviews/BPDRP/BPDRPReview.html |title=ಟೆನಿಸ್ ವೇರ್ ಹೌಸ್ |access-date=2010-09-16 |archive-date=2011-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713033628/http://www.tennis-warehouse.com/Reviews/BPDRP/BPDRPReview.html |url-status=dead }}</ref> ಟೆನಿಸ್ ವೇರ್ ಹೌಸ್(ಮಳಿಗೆಗಳು)ನ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಟೆನಿಸ್ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಆತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ತನ್ನದೇ ಶೈಲಿಯ ಟೆನಿಸ್ ರಾಕಿಟ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು. (ಪ್ರೊ ಹರಿಕೇನ್ ಪ್ರವಾಸ ಟೂರ್ + rpm). ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ಸ್ ನ ತೂಕವನ್ನು 64 ಅಥವಾ 65 ಪೌಂಡ್ಸ್ ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತನೆ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಬ್ಯಾಬೊಲೆಟ್ ಪ್ರೊಪಲ್ಸ್ II ಟೆನಿಸ್ ಶೂಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಇವು ಅವನ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶೂಗಳಾಗಿವೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20071025045005/http://www.babolat.com/upload/f_Propulse%20GB.pdf f_Propulse GB_SD edits.ppt Babolat.com]</ref> ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಶರ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಶಾರ್ಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆಂದೇ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಲ್ಯಾಕೊಸ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯ ಕ್ಯಾಪ್ ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. == ಆಡುವ ಶೈಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:Andy Roddick 2004.jpg|thumb|right|2004 ರಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಸರ್ವಿಂಗ್]] ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಸರ್ವ್ ಅದರ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆತ ಸುಮಾರು 130–150&nbsp;mph (209~242&nbsp;km/h), ನಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ್ ಮಾಡುವನು. ಉಚಿತ ಅಂಕಗಳನ್ನು(ಪಾಯಿಂಟ್) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿಯು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಸರ್ವಿಸ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ನೀಡದಂತ ಸರ್ವ್ ಅನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಹೀಗೆ ಸರ್ವ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://tennis.about.com/od/playersmale/a/roddickgp.htm|title=Andy Roddick – Tennis Game Profile|access-date=2010-09-16|archive-date=2010-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100315135715/http://tennis.about.com/od/playersmale/a/roddickgp.htm|url-status=dead}}</ref> ಆತನ ಮೊದಲನೆಯ ಸರ್ವ್ ಅನ್ನು "ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸರ್ವ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಆತನ ಆ ವೇಗದ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಚಲನೆಯ ಭಾಗದ ಗತಿ ಬದಲಿಸಿ ಆತ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ನೆನಪಿಸುವಂತಹದ್ದಾಗಿದೆ. ಏಸ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆತ ಎರಡು ಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಎರಡನೆಯ ಸರ್ವ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆವಿ ಕಿಕ್ ಸರ್ವ್ ಅನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಆತನ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಆಟದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಪಿನ್ಸ್, ಸ್ಲೈಸ್(ಹಲ್ಲೆ ಹೊಡೆತ) ಮತ್ತು ಆಂಗಲ್(ಕೋನ) ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಎರಡು ಸರ್ವ್ ಗಳಲ್ಲು ಹೆವಿ ಟಾಪ್ ಸ್ಪಿನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆಂದು ಆತನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆತನ ಟ್ವಿಸ್ಟ್ ಸರ್ವ್ ಬಹುಶಃ ಯಾವುದೇ ಹಿಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯತ್ತಮ ಕಿಕ್ಕಿಂಗ್ ಸರ್ವ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://tennis.about.com/od/playersmale/ss/roddickserve_3.htm|title=Photo Study of Andy Roddick's Serve|access-date=2010-09-16|archive-date=2011-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707075526/http://tennis.about.com/od/playersmale/ss/roddickserve_3.htm|url-status=dead}}</ref> ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ವ್ ನ ನಂತರ ಬೇಸ್ ಲೈನ್(ಎಲ್ಲೆಗೆರೆ) ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಬಯಸುತ್ತಾನಾದರೂ,ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆತನ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಚಕಿತ ಗೊಳಿಸಲೆಂದು ಸರ್ವ್-ಮತ್ತು -ವಾಲಿ ತಂತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಸರ್ವಿಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಬಳಸಿದ ಬೇಸ್ ಲೈನ್ ಶೈಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆತ ಆಲ್ - ಕೋರ್ಟ್ ಆಟದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಲ್ಯಾರಿ ಸ್ಟೆಪನ್ಕಿ ಎಂಬ ಹೊಸ ತರಬೇತುದಾರನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಆತನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಉತ್ತಮ ಆಟದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಲಿತುಗೊಂಡನು ಮತ್ತು, ವಾಲಿ ತಂತ್ರದ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web|url=http://www.scoresreport.com/tag/larry-stefanski/|title=2009 Australian Open Preview|access-date=2010-09-16|archive-date=2011-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726014821/http://www.scoresreport.com/tag/larry-stefanski/|url-status=dead}}</ref> ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಹಿಂಗೈ ಹೊಡೆತದ ಶೈಲಿ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸ್ಟೆಪನ್ಕಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 2009 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.tennisnews.com/exclusive.php?pID=27452|title=Roddick has improved his backhand. February 23, 2009}}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು == 2002 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 5 ರಂದು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ''ಸಬ್ರೀನ, ದಿ ಟೀನೇಜ್ ವಿಚ್'' ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನದ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಸಬ್ರೀನ ಎಪಿಸೋಡ್ ನಲ್ಲಿ ಆತ ಟೆನಿಸ್ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು.<ref name="imdb">{{imdb name|1496310}}</ref><ref>[http://www.tv.com/sabrina-the-teenage-witch/the--competition/episode/129669/summary.html ಸಬ್ರಿನಾ, ದಿ ಟೀನೇಜ್ ವಿಚ್ ]-ಎಪಿಸೋಡ್ 136, ಸೀಸನ್ 6</ref> ರೊಡ್ಡಿಕ್ 2002 ಮತ್ತು 2003 ರಲ್ಲಿ '' ದಿ ಲೇಟ್ ಲೇಟ್ ಶೋ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಗ್ ಕಿಲ್ ಬರ್ನ್ '' ಟಾಕ್ ಶೋ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ''2003 ಮತ್ತು 2009 ರಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್ ಲೆಟರ್ ಮನ್ ನೊಡನೆ ಲೇಟ್ ಶೋ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು'', 2003 ರಲ್ಲಿ '' ಕಾನನ್ ಒ ಬ್ರೇನ್ ನೊಡನೆ ಲೇಟ್ ನೈಟ್'' ನಲ್ಲಿ, ಹಾಗು ''ರೆಗಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥಿಲಿಯೊಡನೆ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ '', 2004 ಮತ್ತು 2005 ರಲ್ಲಿ ''ಜಿಮ್ಮಿ ಕಿಮ್ಮೆಲ್ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ!'' ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. 2005 ಮತ್ತು 2007 ರಲ್ಲಿ '' ಜಾಯ್ ಲೆನೊ ವಿನೊಡನೆ ಟುನೈಟ್ ಶೋ'' ನಲ್ಲಿ ಹಾಗು 2006 ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ಎಲೆನ್ ಡಿಜನರ್ಸ್ ಶೋ'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref name="imdb"/> ರೊಡ್ಡಿಕ್ 2007 ಮತ್ತು 2010 ರಲ್ಲಿ ''ಜಾನ್ ಥನ್ ರಾಸ್ ನೊಡನೆ ಫ್ರೈಡೆ ನೈಟ್'' ನಲ್ಲಿಯು ಕೂಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಎರಡನೇಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರನಾಗಿ (ಕ್ರಿಸ್ ಎವರ್ಟ್ ಮೊದಲನೆಯವ) 2003 ರ ನವೆಂಬರ್ 8 ರಂದು ''ಸ್ಯಾಟರ್ಡೇ ನೈಟ್ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನದ'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದನು.{{Citation needed|date=February 2007}} ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅನ್ನೆ ರಾಬಿನ್ಸನ್ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ''ದಿ ವೀಕೆಸ್ಟ್ ಲಿಂಕ್'' ನ 2004 ರ ಎಪಿಸೋಡ್ ನಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಅಭಿಮತವಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=mTrMYI-qaF0 ಅಪಿಯರೆನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ವೀಕೆಸ್ಟ್ ಲಿಂಕ್]</ref> ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಸ್ಕಾರ್ಟ್ ನೊಂದಿಗೆ ''ದಿಸ್ ಇಸ್ ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಈ ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ನ ನಿರೂಪಕನಿಗೆ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದಂತೆ ಆತನನ್ನು "ಎ-ರಾಡ್" ಎಂದು ಕರೆಯಬೇಡವೆಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅಲ್ಲದೇ" ಅಲೆಕ್ಸ್ ರೊಡ್ರಿಗಿಜ್ ಹೀಗೆ ಕರೆಯಲು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನಾ?"ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಸ್ಕಾಟ್ "ಯಾರು?" ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ "ಎ-ರೊಡ್!"(ರಾಡ್ ) ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ನಿರೂಪಕ ತಿರಸ್ಕಾರ ಭಾವದಿಂದ ಆತನೆಡೆಗೆ ನೋಡಿದಾಗ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಅಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಎದ್ದುಹೋದ. ''ಮೆನ್ಸ್ ಫಿಟ್ ನೆಸ್ '' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ನ ಜೂನ/ಜುಲೈ ನ ವಿಷಯಗಳು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮೇಲಿನ ಲೇಖನ ಕುರಿತಾಗಿವೆ. ಮುಖಪುಟವು ಟೆನಿಸ್ ಏಸ್ ಅನ್ನು ಟಿ ಶರ್ಟ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಬಲಿಷ್ಠ ತೋಳುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಭುಜ ಮತ್ತು ಎದೆಯ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗುಚ್ಚವು ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂದ ವದಂತಿ ಪ್ರಕಾರ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ತಿರುಚಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಆತನಲ್ಲಿಯೇ ಮೂಡಿತು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ನೋಡಿ ನಡಾಲ್ ಆತನ ಕೈಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ನುಡಿದನು. ಇಸ್ವಿ 2009ರ ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ, ಆಂಡಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಗಾಯಕ/ಗೀತರಚನಾಕಾರ ಮೈಕೆಲ್ ಟಾಲ್ಚರ್ ನ "ಸ್ಪೀಡ್ ಫೀಲ್ಸ್ ಬೆಟರ್" ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಕೊಂಡನು. ಅಮ್ಯಾಂಡ ಬಿಯರ್ಡ್, ಬ್ಯಾರಿ ಸ್ಯಾನ್ಡರ್ಸ್, ಕಿಮ್ಮಿ ಮಿಸ್ನೆರ್, ಮತ್ತು ರಿಕ್ ಆಂಕೆಲ್ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸರ್ವ್ == 2004 ರಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸರ್ವ್ ಮಾಡಿದ್ದನು : ಚರ್ಲೆಸ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ನ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಡ್ ಮಿರ್ ವೊಲ್ಚಾಕೊವ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಹಾರ್ಡ್ ಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ 249.5&nbsp;km/h (155&nbsp;mph) (ಮೈಲ್ ಪರ್ ಅವರ್ )ಸರ್ವ್ ಮಾಡಿದ್ದನು. ಆ ವರ್ಷದ ಮೊದಲು, ರೊಡ್ಡಿಕ್ U.S. ಓಪನ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸರ್ವ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದನು: ಅಮೇರಿಕಾದ ಸ್ಕೊವಿಲ್ಲೆ ಜೆನ್ಕಿನ್ಸ್ ನ ವಿರುದ್ಧ 244&nbsp;km/h (152&nbsp;mph) ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ್ ಮಾಡಿದ್ದನು.<ref>[http://thescotsman.scotsman.com/sport.cfm?id=1028642004 152mph ರೊಡ್ಡಿಕ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಫಾಸ್ಟೆಸ್ಟ್ US ಓಪನ್ ಸರ್ವ್]- 2004 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2</ref> ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಕೊಡುವ 2004 ESPY ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆತ ಅರ್ಥುರ್ ಆಶ್ ಎಂಬ ವರ್ಷದ ಜನೋಪಕಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಆತ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಹಾಯಧನದ ಕಾರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. ಇದು ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: [[೨೦೦೪ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಭೂಕಂಪ|2004 ಇಂಡಿಯನ್ ಓಷನ್ ಅರ್ಥ್ ಕ್ವೆಕ್]] ನ ನಂತರ ಸುನಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದವರಿಗೆ ಹಾಗು ಸುನಾಮಿಯ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರುಗಳಿಗೆ ಚಂದಾವೆತ್ತಿ ಧನಸಹಾಯಮಾಡಿದನು;UNICEF ಗಾಗಿ ಅನೇಕ ರ‌್ಯಾಕಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವಹಸ್ತಾಕ್ಷರವನ್ನು ಹರಾಜುಮಾಡಿ ಧನಸಂಗ್ರಹಮಾಡಿದನು; ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಆಂಡಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಮ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ನ ಹಳದಿ ಲೈವ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ರಿಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ "ನೊ ಕಾಂಪ್ರಮೈಸ್ " ಎಂದು ಬರೆಯಲಾದ ನೀಲಿ ರಿಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಮಾರುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಣಗಳಿಸಿತು. ಅರ್ಥುರ್ ಆಶ್ ಸಂಸ್ಥೆ 2007 ರಲ್ಲಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಗರದಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. == ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು == {| class="wikitable sortable " |- bgcolor="#efefef" ! ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ! 2000 ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2008 ! 2009 ! 2010 ! width="65"|ವೃತ್ತಿಜೀವನ WR ! width="65"|ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಗೆಲುವು-ಸೋಲು |- | colspan="14"| '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು''' |- | style="background:#EFEFEF"| ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ | align="center"|A | align="center"|A | align="center" style="background:#afeeee"|2R | align="center" style="background:yellow"|SF | align="center" style="background:#ffebcd"|QF | align="center" style="background:yellow"|SF | align="center" style="background:#afeeee"|4R | align="center" style="background:yellow"|SF | align="center" style="background:#afeeee"|3R | align="center" style="background:yellow"|SF | align="center" style="background:#ffebcd"|QF | align="center" style="background:#EFEFEF"|0 / 9 | align="center" style="background:#EFEFEF"|34–9 |- | style="background:#EFEFEF"| [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಮುಕ್ತ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ|ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] | align="center"|A | align="center" style="background:#afeeee"|3R | align="center" style="background:#afeeee"|1R | align="center" style="background:#afeeee"|1R | align="center" style="background:#afeeee"|2R | align="center" style="background:#afeeee"|2R | align="center" style="background:#afeeee"|1R | align="center" style="background:#afeeee"|1R | align="center"|A | align="center" style="background:#afeeee"|4R | align="center" style="background:#afeeee"|3R | align="center" style="background:#EFEFEF"|0 / 9 | align="center" style="background:#EFEFEF"|9–9 |- | style="background:#EFEFEF"| [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್]] | align="center"|A | align="center" style="background:#afeeee"|3R | align="center" style="background:#afeeee"|3R | align="center" style="background:yellow"|SF | align="center" style="background:#D8BFD8"|F | align="center" style="background:#D8BFD8"|F | align="center" style="background:#afeeee"|3R | align="center" style="background:#ffebcd"|QF | align="center" style="background:#afeeee"|2R | align="center" style="background:#D8BFD8"|F | align="center" style="background:#afeeee"|4R | align="center" style="background:#EFEFEF"|0 / 10 | align="center" style="background:#EFEFEF"|36–10 |- | style="background:#EFEFEF"| ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ | align="center" style="background:#afeeee"|1R | align="center" style="background:#ffebcd"|QF | align="center" style="background:#ffebcd"|QF | align="center" style="background:#00ff00"|'''W''' | align="center" style="background:#ffebcd"|QF | align="center" style="background:#afeeee"|1R | align="center" style="background:#D8BFD8"|F | align="center" style="background:#ffebcd"|QF | align="center" style="background:#ffebcd"|QF | align="center" style="background:#afeeee"|3R | align="center" style="background:#afeeee"|2R | align="center" style="background:#EFEFEF"|1 / 10 | align="center" style="background:#EFEFEF"|36–10 |- | style="background:#EFEFEF"| WR | align="center" style="background:#EFEFEF"|0/1 | align="center" style="background:#EFEFEF"|3-0 | align="center" style="background:#EFEFEF"|0 / 4 | align="center" style="background:#EFEFEF"|1/4 | align="center" style="background:#EFEFEF"|0 / 4 | align="center" style="background:#EFEFEF"|0 / 4 | align="center" style="background:#EFEFEF"|0 / 4 | align="center" style="background:#EFEFEF"|0 / 4 | align="center" style="background:#EFEFEF"|3-0 | align="center" style="background:#EFEFEF"|0 / 4 | align="center" style="background:#EFEFEF"|0 / 4 | align="center" style="background:#EFEFEF"|1 / 39 | align="center" style="background:#EFEFEF"|N/A |- bgcolor="#efefef" | ಗೆಲುವು-ಸೋಲು | align="center"|0/1 | align="center"|8–3 | align="center"|7–4 | align="center"|17–3 | align="center"|15–4 | align="center"|12–4 | align="center"|11–4 | align="center"|13–4 | align="center"|7–3 | align="center"|16–4 | align="center"|10–4 | align="center" style="background:#EFEFEF"|N/A | align="center"|111–36 |- |} * ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಟೆನ್ನಿಸ್ ನ ಮುಕ್ತಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. {| class="wikitable sortable " |- bgcolor="#efefef" | width="200"|ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಹೆಸರು | width="200"|ಸಾಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆ | width="200"|ಜೊತೆಗಾರ ಆಟಗಾರ |- | ವಿಂಬಲ್ಡನ್ 2009 | ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಬಹುಪಾಲು ಪಂದ್ಯಗಳು (39) | ''ಅದ್ವಿತೀಯ(ಒಬ್ಬನೇ ಆಡುತ್ತಾನೆ)'' |- | 2007 | ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದ ಸತತ ಟೈಬ್ರೇಕ್ ಗಳು(18) | ''ಅದ್ವಿತೀಯ'' |- | ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ 2004 | ಅತಿ ವೇಗದ ಸರ್ವ್ (155&nbsp;mph) | ''ಅದ್ವಿತೀಯ'' |- | U.S. ಓಪನ್ 2004 | ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸರ್ವ್ (152&nbsp;mph) | ''ಅದ್ವಿತೀಯ'' |} == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು == {{Main|Andy Roddick career statistics}} == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Tennis}} * ಫೆಡರರ್–ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಪೈಪೋಟಿ * ವಲ್ಡ್ ಟೀಮ್ ಟೆನಿಸ್, ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಫ್ರೀಡಮ್ಸ್ ನ ಮೇಲೆ ಆಡುತ್ತಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{cite book |author=Beth Donelson; Tom Donelson |title=Coming Of Age: Andy Roddick's Breakthrough Year |publisher=iUniverse |location=New York |year=2004 |pages= |isbn=0-595-30785-X |oclc= |doi=}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Andy Roddick}} * [http://www.andyroddick.com/ ಅಫಿಷಿಯಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040705032600/http://www.andyroddick.com/ |date=2004-07-05 }} * {{ATP|id=R485}} * {{ITF male profile|number=10022361}} * {{DavisCupplayerlink|id=10022361}} * [http://www.arfoundation.org/ ಆಂಡಿ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಫೌಂಡೇಷನ್] * {{Twitter|andyroddick}} * [http://www.usolympicteam.com/26_758.htm ಆಂಡಿಸ್ U.S. ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಟೀಮ್ ಬೈಯೊ] {{Webarchive|url=https://archive.today/20040823025730/http://www.usolympicteam.com/26_758.htm |date=2004-08-23 }}... ವಿತ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಟು ಫೋಟೋಗ್ಯಾಲರಿ * [http://sportsillustrated.cnn.com/2005/writers/frank_deford/05/11/deford.sportsmanship/ ಇನ್ ಲೂಸಿಂಗ್ ಅ ಮ್ಯಾಚ್ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ಬಿಕಮ್ ಅ ಟ್ರೂ ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಮನ್]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090407003706/http://sportsillustrated.cnn.com/2005/writers/frank_deford/05/11/deford.sportsmanship/ |date=2009-04-07 }}, 2005 ರ ಮೇ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಫ್ರಾಂಕ್ ಡೆಫರ್ಡ್ ಎಂಬುವನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. * [http://msnbc.msn.com/id/8347427/ ರೊಡ್ಡಿಕ್ ರಿವರ್ಸಸ್ ಫಾರ್ಮ್ ಆನ್ ದಿ ಲಾನ್ಸ್ ] * {{imdb|1496310|Andy Roddick}} * [http://www.roddicktotaltennis.com/ ಟೆನಿಸ್ ಅಕಾಡಮಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170913042745/http://roddicktotaltennis.com/ |date=2017-09-13 }} – ರೊಡ್ಡಿಕ್ ನ ಒಟ್ಟು ಟೆನಿಸ್ ಅಕಾಡಮಿ {{Persondata |NAME = Roddick, Andrew Stephen |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = American tennis player |DATE OF BIRTH = August 30, 1982 |PLACE OF BIRTH = Omaha, Nebraska, United States |DATE OF DEATH = |PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Roddick, Andy}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಟಿನ್ ನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಫ್ಲೋರಡಾದ ಬೋಕಾ ರಟೋನ್ ನಿನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ನೆಬ್ರಸ್ಕದ ಒಮಹ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಫ್ಲೋರಿಡಾ ದಿಂದ ಟೆನಿಸ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಬ್ರಸ್ಕ ದಿಂದ ಟೆನಿಸ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ದಿಂದ ಟೆನಿಸ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:2004 ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಳು (ಟೆನ್ನಿಸ್)]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವದ ಒಂದನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:1982 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟೆನಿಸ್]] 09ufkjjyct42acpkq8nq6p4b7m7es5h 0 24823 1375213 1334923 2026-06-17T20:34:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375213 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} {{Punctuation marks|’ '}} '''ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ''' ಎಂಬ ಚಿಹ್ನೆಯು ( ’, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ) ಒಂದು ವಿರಾಮ (punctuation) ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಚ್ಚಾರಣಾ (diacritic) ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ - ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು (ಇದಕ್ಕೆ 'ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (contraction) ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ); (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''does not'' ಬದಲಿಗೆ ''doesn't'' ), ಹಾಗೂ, ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಗಳನ್ನು (possessives) ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''the cat's whiskers'' ). ಆದರೂ, ಕೆಲವು ಬಹುವಚನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಪಿ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಿಘಂಟು (}Oxford English Dictionary) (OED) ಪ್ರಕಾರ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಪದವು ಗ್ರೀಕ್‌ ಭಾಷೆಯಿಂದ {{Polytonic|ἡ ἀπόστροφος [προσῳδία]}} ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ ಹಾಗೂ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್‌]] ಮೂಲಕ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ({{lang|grc-Latn|''hē apóstrophos'' [''prosōidía'']}}, “[ಉಚ್ಚಾರಣೆ] ‘ಅತ್ತ ತಿರುಗಿಸುವುದು’, ಅಥವಾ ಸ್ವರಲೋಪ”).<ref>"''ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪದರೂಪವು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮೂಲಕ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಕಾರಣ; ಸದ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳುಳ್ಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗೆ ''apostrophé'' ಎಂಬ ವಾಗ್ಮಿಕಲೆಯ ಸಾಧನದೊಂದಿಗಿನ ಗೊಂದಲವೇ ಕಾರಣ" (ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಎಸ್‌. ಅಲೆನ್‌, ''ವಾಕ್ಸ್‌ ಗ್ರೇಕಾ.'' ''ದಿ ಪ್ರೊನನ್ಷಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕಲ್‌ ಗ್ರೀಕ್‌'', 3ನೆಯ ಪರಿಷ್ಕರಣ, 1988. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌, ಪು. 100, ಟಿಪ್ಪಣಿ 13).</ref> ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಚಿಹ್ನೆಯು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಏಕ-ಉದ್ಧರಣ ಚಿಹ್ನೆ (quotation mark)ಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ,ಭಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ)ಹಾಗೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರೈಮ್ ( ′ ), ಇದನ್ನು ಅಡಿಗಳ ಅಥವಾ ಆರ್ಕ್‌ಮೈನ್ಯೂಟ್ ಅಳತೆ ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಗಣಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ) ಹಾಗೂ, ಪಾಲಿನೇಷ್ಯನ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಠದ್ವಾತೀಯ ವಿರಾಮವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಒಕಿನಾ(ʻokina)ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ({{okina}}) == ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಕೆ == === ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ === {{See also|Saxon genitive}} ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಾಡಿಕೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪುರಾತನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಸಂಬಂಧಸೂಚಕ (genitive) ಪ್ರಕರಣ: “of” ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ವತಃ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ನಾಮಪದಗಳ (nouns) ಷಷ್ಠಿ ವಿಭಕ್ತಿ ರೂಪಗಳು ''-es'' ಎಂಬ ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿ (inflection)ಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಅಂತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿ''-s'' ನೊಂದಿಗೆ ವಿಕಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನಂತರ, ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಅಕ್ಷರ ''e'' ಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>OED, [http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50010512 “ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ²”] ನೋಡಿ. </ref> ;ಜಂಟಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ''ಜಂಟಿ'' ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ (''joint'' possession)- ''Jason and Sue's emails'' (ಜೇಸನ್‌ ಮತ್ತು ಸೂ ಇಬ್ಬರ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಂಚೆಗಳು); ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ (''separate'' possession)- ''Jason's and Sue's emails'' (ಜೇಸನ್‌ನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಂಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಂಚೆಗಳು). ಈ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಎಷ್ಟು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>''ಷಿಕಾಗೊ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌'', 5.27; ''ನ್ಯೂ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ ರೂಲ್ಸ್‌'', §4.2, p.&nbsp;64; ''ಗ್ರೆಗ್‌ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌'', §642.</ref> ಜಂಟಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಕೊನೆಯ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪದ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪದಗಳು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಮ್ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ ಪದ (possessor) ಒಂದು ಸರ್ವನಾಮದಿಂದ(pronoun)ಸೂಚಿತವಾದರೆ, ಜಂಟಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ವಾಮ್ಯಗಳೆರಡರಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಾಮ್ಯಪದಗಳಿಗೂ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿಯುಂಟು (''His and her emails'' ; ''His, her, and Anthea's emails'' ; ''Jason's and her emails'' ; ''His and Sue's emails'' ; ''His and Sue's wedding'' ; ''His and Sue's weddings'' ). ಜಂಟಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಜಂಟಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳು ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅಂತಹದ್ದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದ ವಸ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವೆ ಮೇಲಿನ ನಿಯಮವು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರೂ ("Jason and Sue's dog has porphyria") ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಭ ಅಗತ್ಯ ಪೂರೈಸಿದರೂ("Jason and Sue's emails rarely exceed 200 characters in length"), ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ವ್ಯಾಕರಣದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. *ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕವಿದ್ದು, ಸಂದರ್ಭವು ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕದ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ವ್ಯಾಕರಣ ನಿಯಮವು ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ''ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ''. ಜಾಸೋನ್ ಮತ್ತು ಸೂಗೆ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆ, ಸೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಜಾಸೋನ್‌ರ ಬೇರೆ ಯಾವ ಮಕ್ಕಳೂ ಸತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಜಂಟಿ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ನಿಯಮದಡಿ, "Jason and Sue's children [rather than "Jason's and Sue's children"] died in the crash" ಎಂದು ಬರೆಯುವುದರಿಂದ, ಜೇಸನ್, ಸೂ ತಾಯಿಯಾಗಿರದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಎಂಬ ಗೋಜಲನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೇಸನ್‌ ಸ್ವತಃ ಸತ್ತನೇ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ''ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ''. *ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಒಂದೇ ಅಂಶವೂ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕವಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಜಂಟಿ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ನಿಯಮವು ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ''ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ'' (ಸಂದರ್ಭವು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸದಿದ್ದರೆ): ವಿತರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ನಿಯಮವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಓದಿದಲ್ಲಿ, "Jason and Sue's dog died after being hit by a bus" ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವು, ನಾಯಿಯು ಕೇವಲ ಸೂ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿತ್ತು, ಜೇಸನ್‌ ಬದುಕಿಕೊಂಡ ಅಥವಾ ಅವನು ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ವಿತರಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ನಿಯಮವು, ಜೇಸನ್ ನಾಯಿಯ (ಸಹ)ಮಾಲಿಕನಾಗಿದ್ದನೇ ಅಥವಾ ಅವನೂ ಸಹ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸತ್ತನೇ ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವಗಳು ==== ;ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮ (ಏಕವಚನ ನಾಮಪದಗಳು (singular nouns)) {{ಆಧಾರ|ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮ (anchor|Basic rule (singular nouns))}} ಬಹಳಷ್ಟು ಏಕವಚನ ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''<nowiki>'</nowiki>s'' ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''the cat's whiskers''. * ಏಕವಚನ ನಾಮಪದವೊಂದು /s/ ಅಥವಾ /z/ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''-s'', ''-se'', ''-z'', ''-ce'' ಕಾಗುಣಿತದಲ್ಲಿ) ''<nowiki>'</nowiki>s'' ಸೇರಿಸುವುದೋ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಮಾತ್ರ ಹಾಕುವುದೋ ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಪದ್ಧತಿಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯವಾದ ಮಾತನಾಡುವ ರೂಪವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ''the boss's shoes'', ''Mrs Jones' hat'' (ಮಾತಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ''Mrs Jones's hat'' ). ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೌಖಿಕ ಹಾಗೂ ಲಿಖಿತ ರೂಪಗಳು ಬರಹಗಾರರ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗೆ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. {{anchor|Plural possessive}} ;ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮ (ಬಹುವಚನ ನಾಮಪದಗಳು (plural nouns)){ಆಧಾರ|ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮ (ಬಹುವಚನ ನಾಮಪದಗಳು {anchor|Basic rule (plural nouns)}} ನಾಮಪದವು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''s'' ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಹುವಚನವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ''s'' ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪೆನ್ನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ, ''pens's caps'' ಎನ್ನುವ ಬದಲು ''pens' caps'' ಎನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ. * ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''s'' ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟಾಗದ ಬಹುವಚನಗಳಲ್ಲಿ, ಇದರ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಕ್ಕೆ ''s'' ನ್ನು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ''ನಂತರ'' ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''children's hats'', ''women's hairdresser'', ''some people's eyes'' (ಆದರೆ, ಇದನ್ನು ''some peoples' recent emergence into nationhood'' - ಈ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ - ಇದರಲ್ಲಿ ''peoples'' ಎಂಬುದು ''people'' ಎಂಬ ಏಕವಚನದ ಬಹುವಚನ ರೂಪವಾಗಿದೆ). ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಲಾಗಿದೆ. * ಕೆಲವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಾಮಪದಗಳ ಬಹುವಚನಗಳು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ''s'' ಬದಲಿಗೆ /s/ ಅಥವಾ /z/ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶಬ್ದ:''mice'' (''mouse'' ನ ಬಹುವಚನ, ''dormouse'', ''titmouse'' ನಂತಹ ಸಮಾಸಪದಗಳಿಗೆ), ''dice'' (''die'' ಪದದ ಬಹುವಚನವಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ), ''pence'' (''penny'' ಪದದ ಬಹುವಚನ, ''sixpence'' ನಂತಹ ಸಮಾಸಪದಗಳನ್ನು ಏಕವಚನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ). ಭಾಷಾ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಗೈರಿನಲ್ಲಿ, ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಮತ್ತು ''s'' ಸೇರಿಸಿ ಈ ಬಹುವಚನ ಪದಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''seven titmice's tails were found'', ''the dice's last fall was a seven'', ''his few pence's value was not enough to buy bread''. ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ, ಈ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ''the last fall of the dice was a seven''.<ref>''Pease'' ''pea'' ಎಂಬುದರ ಬಹುವಚನ ರೂಪ ''Pease'' ನ ಬಳಕೆ ಅನಿಶ್ಚಿತ: ''Lentils' and pease'[s] ಬಳಕೆಯು ಇಂತಹ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿದೆ''. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾದ ''-eau'', ''-eu'', ''-au'' ಅಥವಾ ''-ou'' ಒಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ನಾಮಪದಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರ್ಯಾಯ ಬಹುವಚನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ''-x'' ನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ''beaux'' or ''beaus'' ; ''bureaux'' or ''bureaus'' ; ''adieux'' ಅಥವಾ ''adieus'' ; ''fabliaux'' ಅಥವಾ ''fabliaus'' ; ''choux'' ಅಥವಾ ''chous''. ಈ ಬಹುವಚನಗಳಲ್ಲಿನ ''x'' ನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಾಗಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯಿಂದಲೇ ಬಹುವಚನ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಗಳು ರಚನೆಯಾಗುತ್ತವೆ: ''the beaux' [or beaus'] appearance at the ball'' ; ''the bureaux' [or bureaus'] responses differed''. ''x'' ಉಚ್ಚರಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳ ಗೈರಿನಲ್ಲಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಒಂದು ''s'' ಅನುಸರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬಹುವಚನಗಳು ರಚನೆಯಾಗುತ್ತವೆ: ''the beaux's appearance'' ; ''the bureaux's responses'' ; ''their adieux's effect was that everyone wept''. ಕೆಳಗೆ Nouns ending with silent “s”, “x”, or “z” ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ.</ref> ;ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮ (ಸಮಾಸ-ನಾಮಪದಗಳು) {{ಆಧಾರ|ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮ (ಸಮಾಸ-ನಾಮಪದಗಳು)}} ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ಸಮಾಸ-ನಾಮಪದಗಳು ತಮ್ಮ ಏಕವಚನ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕದಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ''s'' ಅಕ್ಷರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''the Attorney-General's husband'' ; ''the Lord Warden of the Cinque Ports' prerogative'' ; ''this Minister for Justice's intervention'' ; ''her father-in-law's new wife''. * ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸದೇ ''s'' ನೊಂದಿಗೆ ಬಹುವಚನಗಳು ರಚನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''Attorneys-General''. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಸಮಾಸಪದಗಳ ''ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ'' ಬಹುವಚನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಚಾರ ಕುರಿತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಮೂಲಗಳು, ಬಹುವಚನ ರಚನೆಗಾಗಿ ''s'' ಸೇರಿಸಿ, ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ''s'' ಸೇರಿಸುವತ್ತ ಒಲವು ತೋರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''the Attorneys-General's husbands'' ; ''successive Ministers for Justice's interventions'' ; ''their fathers-in-law's new wives''.<ref>''ಸ್ಟೈಲ್‌ ಗೈಡ್‌'', [http://www.ojp.usdoj.gov/bjs/pub/pdf/bjssg.pdf ಯುಎಸ್‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಜಸ್ಟಿಸ್‌, ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್‌ ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌]; [http://www.gpoaccess.gov/stylemanual/2000/chapter_txt-8.html ''ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್‌ ಆಫಿಸ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌ 2000'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060627092149/http://www.gpoaccess.gov/stylemanual/2000/chapter_txt-8.html |date=2006-06-27 }}; ''ಷಿಕಾಗೊ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌'' (CMOS), 5.25: “ಕೊನೆಯ ಪದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಹುಪದ ಸಂಯುಕ್ತದ ನಾಮಪದದ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು {parents-in-law's message}.”</ref> ಈ ರೀತಿಯ ವಾಕ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೂರ ಒಯ್ಯುವ ಕಾರಣ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಈ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''interventions by successive Ministers for Justice''.<ref>CMOS, 7.25: “ಬಹುವಚನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದರೆ, ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ''of''.... ''the professions of both my daughters-in-law''.”</ref><ref>[http://www.llc.manchester.ac.uk/subjects/lel/staff/david-denison/papers/Fileuploadmax10Mb,120431,en.pdf ''Is the English Possessive '' ''''s''' '' Truly a Right-Hand Phenomenon?'' ]</ref> ;ಇತರೆ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸರ್ವನಾಮ(pronoun)ಗಳುಳ್ಳ ಸಮಾಸ-ನಾಮಪದಗಳು {{ಆಧಾರ|ಇತರೆ ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ; ಸರ್ವನಾಮಗಳುಳ್ಳ ಸಮಾಸ-ನಾಮಪದಗಳು}} ಪದ ಅಥವಾ ಸಮಾಸ-ನಾಮಪದಗಳು ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಮತ್ತು ''s'' ಎಂದಿನಂತೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "Westward Ho!' s railway station;", ''Awaye!''' ''s Paulette Whitten recorded Bob Wilson's story'' ;<ref>ಈ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು [http://www.abc.net.au/rn/awaye/index/subjects_Music_2007.htm www.abc.net.au] ಇಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ''ಷಿಕಾಗೊ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೈಲ್'' ‌ 7.18 ನೋಡಿ.</ref> ''Washington, D.C.'s museums'',<ref>ಈ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ''ದಿ ಗ್ರೆಗ್‌ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾನುಯಲ್'' ‌ 10ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ, 2005, 641ನೆಯ ಪಂಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> (''D.C.'' ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶೈಲಿಗೆ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ). * ಪದ ಅಥವಾ ಸಮಾಸ-ನಾಮಪದದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸೇರಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಗಳು ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''Tom's sisters' careers'' ; ''the head of marketing's husband's preference'' ; ''the master of foxhounds' best dog's death''. ಕೆಲವು ಭಾಷಾಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು ಇಂತಹ ವಾಕ್ಯನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೂ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''the preference of the head of marketing's husband''. ಮೂಲ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಅಥವಾ ''s'' ಒಂದಿಗಿನ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಪದ ಅಥವಾ ವಾಕ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಅದು ಎರಡು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕಾಗುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''Our employees are better paid than McDonald's employees'' ; ''Standard & Poor's indexes are widely used'' ; ''the 5uu's first album'' (''McDonald's'' ಹಾಗೂ ''Standard & Poor's'' ಪದಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿರ ರೂಪಗಳು ಆಗಲೇ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ''5uu's'' ತನ್ನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ''s'' ಗೆ ಮುಂಚೆ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕವಲ್ಲದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ). ಯಾವುದೇ ನಾಮಪದವಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ನಾಮಪದ-ಪುಂಜವಾಗಲಿ ತನ್ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದು. ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿಚಾರಗಳಿಗಾಗಿ, ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ. * ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ನಿಯಮಗಳ ವಿಸ್ತರಿತ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳಿಂದ, ಸ್ಥಿರ ಪದಗಳುಳ್ಳ ಪದಸಮೂಹಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಗಳು ಇದೇ ರೀತಿ ರಚನೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ: **“Us and Them”'s inclusion on the album ''The Dark Side of the Moon'' **You Am I's latest CD ** The 69'ers' last drummer, Tom Callaghan (ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕವಾಗಿದೆ) **His 'n' Hers' first track is called “Joyriders”.<ref>''hers'' ಎಂಬ ಒಂದು ಪದವನ್ನು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯಿಲ್ಲದೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯದ ನಡುವೆಯೂ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ. ''His 'n' Hers's first track'' ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯ, ಆದರೆ ''Hers'' ನಂತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಊಷ್ಮಾಕ್ಷರವನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಹೊರತು ಇದು ಅಸಂಭವ. {{Citation needed|date=April 2010}}</ref> **Was ''She'' <nowiki>'</nowiki>s success greater, or ''King Solomon's Mines'' <nowiki>'</nowiki>?<ref>ಅಂತಹ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಇಟಾಲಿಕ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಮತ್ತು ''s'' ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಸುವುದನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಮೂಲಗಳು {{Who|date=April 2010}} ವಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ.</ref> :ವಿದೇಶಿ ಪದಪುಂಜಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ. ;ಸಮಯ, ಹಣ ಹಾಗೂ ಇದೇ ತರಹ{{ಆಧಾರ|ಸಮಯ, ಹಣ ಮತ್ತು ಇದೇ ತರಹ}} ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''one hour's respite'', ''two weeks' holiday'', ''a dollar's worth'', ''five pounds' worth'', ''one mile's drive from here'' ಮುಂತಾದ ವಾಕ್ಯರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಬಳಕೆಯಂತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''one hour's respite'' ಎಂದರೆ ಒಂದು ತಾಸಿನ ಬಿಡುವು (''the cat's whiskers'' ಎಂದರೆ ''the whiskers of the cat'' ಎನ್ನುವಂತೆ). ಇದೇ ರೀತಿ ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಾಗುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''three months pregnant'' (ಇಂದಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ನಾವು ''pregnant of three months'' ಎಂದಾಗಲೀ, ಅಥವಾ ''one month(')s pregnant'' ಎಂದಾಗಲೀ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ). ;ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸರ್ವನಾಮಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಣಗಳು{{ಆಧಾರ|ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸರ್ವನಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣವಾಚಕಗಳು}} ಕೆಳಕಂಡ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸರ್ವನಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣವಾಚಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''yours'', ''his'', ''hers'', ''ours'', ''its'', ''theirs'', and ''whose''. (ಹಲವರು ''it'' ಪದದ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಕ್ಕೆ ''it's'' ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ''it's'' ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ''it is'' ಅಥವಾ ''it has'' ನ ಸಂಕುಚಿತ ರೂಪ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ವಾನುಮತವಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''New Hart's Rules'' ನೋಡಿ. ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಯಾವುದೇ ಇತರೆ ಮೂಲಗಳು ''it's'' ಎಂಬುದನ್ನು ''it'' ನ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.</ref>) ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ''s'' ಹೊಂದಿರದ ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸರ್ವನಾಮಗಳು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''one's'' ; ''everyone's'' ; ''somebody's'', ''nobody else's'' ಇತ್ಯಾದಿ. ಬಹುವಚನ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಾಮಪದಗಳಂತೆಯೇ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯು ''s'' ನಂತರ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''the others' husbands'' (ಆದರೆ ''They all looked at each other's husbands'' ಹೋಲಿಸಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ''each'' ಹಾಗೂ ''other'' ಎರಡೂ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿದೆ). ;ಅಸಂದಿಗ್ಧಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ{{ಆಧಾರ|ಅಸಂದಿಗ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯ}} ಸ್ಟೀವೆನ್‌ ಪಿಂಕರ್‌ ಅವರ ''The Language Instinct'' ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಪದಪುಂಜಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅರ್ಥವಿದೆ: *My sister's friend's investments ''(ಹೂಡಿಕೆಗಳು ನನ್ನ ಸಹೋದರಿಯ ಗೆಳತಿ/ಗೆಳೆಯನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ)'' *My sister's friends' investments ''(ಹೂಡಿಕೆಗಳು ನನ್ನ ಸಹೋದರಿಯ ಹಲವಾರು ಗೆಳತಿ/ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ)'' *My sisters' friend's investments ''(ಹೂಡಿಕೆಗಳು ನನ್ನ ಅನೇಕ ಸಹೋದರಿಯರ ಗೆಳತಿ/ಗೆಳೆಯನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.'' *My sisters' friends' investments ''(ಹೂಡಿಕೆಗಳು ನನ್ನ ಅನೇಕ ಸಹೋದರಿಯರ ಅನೇಕ ಗೆಳತಿಯರು/ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ)'' ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ವಾಕ್ಯ ರಚಿಸಿರೆಂದು ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಲೇ ಅಮಿಸ್‌ಗೆ ಸವಾಲೆಸೆದಾಗ, ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು: *Those things over there are my husband's. (''ಅಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ನನ್ನ ಪತಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.''.) *Those things over there are my husbands'. (''ಅಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ನನ್ನ ಅನೇಕ ಪತಿಯರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ''.) *Those things over there are my husbands. (''ನಾನು ಅಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದೇನೆ.'' )<ref>[https://archive.is/20120904080438/www.news.com.au/couriermail/story/0,23739,21619016-27197,00.html ಕೋರಿಯರ್‌ ಮೇಲ್‌, ಲಿಟ್ಲ್‌ ಥಿಂಗ್ಸ್‌ ದಟ್‌ ಮ್ಯಾಟರ್‌]</ref> ==== “s” ಅಥವಾ “z” ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಏಕವಚನ ನಾಮಪದಗಳು ==== ಈ ಉಪವಿಭಾಗವು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ sibilant /s/ ಅಥವಾ /z/ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವ ಏಕವಚನದ ನಾಮಪದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪದಗಳ ಕಾಗುಣಿತವು ''-s'', ''-se'', ''-z'', ''-ze'', ''-ce'', ''-x'', ಅಥವಾ ''-xe'' ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಲವು ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, sibilant ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಏಕವಚನ ನಾಮಪದಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ''s'' ಒಂದಿಗಿನ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Modern Language Association ಹಾಗೂ ''The Economist''.<ref>''ಎಂಎಲ್‌ಎ ಸ್ಟೈಲ್‌ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌'', 2ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ, 1998, 3.4.7e: “ಟು ಫಾರ್ಮ್ ದಿ ಪೊಸೆಸಿವ್ ಆಫ್ ಎನ್ ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್ ಪ್ರಾಪರ್ ನೌನ್, ಆಡ್ ಎನ್ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಎಂಡ್ ಎನ್ ''s'' ”; [http://www.economist.com/research/styleGuide/index.cfm?page=841359 ದಿ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್‌ಸ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌ ಗೈಡ್‌]; ''ದಿ ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌'' ಕೇವಲ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾದ ಅಪವಾದಗಳ ಸಹಿತ, ಇದೇ ನಿಯಮವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. </ref> ಇಂತಹ ಮೂಲಗಳು ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳಂತೆ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಏಕವಚನಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ: ''Senator Jones's umbrella'' ; ''Mephistopheles's cat''. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರು ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ''s'' ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ''ಷಿಕಾಗೋ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌'' ಪರ್ಯಾಯ ಪದ್ಧತಿಯೆಂದು ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>''ಚಿಕಾಗೊ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ '' <nowiki>'</nowiki>t: 7.23 ''ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಎನ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್'' ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಈ ನಿಯಮಗಳು, ಅಪವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದವರು, s ಅಕ್ಷರದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲಾ ಪದಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ''s'' ನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಮುಂಚಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ “Dylan Thomas' poetry,” “Maria Callas' singing,” ಮತ್ತು “that business' main concern.” ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸುಲಭವೆನಿಸಿದರೂ, ಬಳಕೆಯು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ನಿಯಮವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಹಲವರಿಗೆ ಅಸಹಜ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ''ಷಿಕಾಗೊ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌ ಅಫ್‌ ಸ್ಟೈಲ್'' ‌ ಪ್ರಚಲಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದಾದರೂ, ಮಾತನಾಡುವ ಪದದ ಸೂಕ್ತ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಹಲವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಊಷ್ಮ ಧ್ವನಿ(sibilant )ಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಬಹ್ವಕ್ಷರದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ''s'' ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲೊಂದು ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.chicagomanualofstyle.org/CMS_FAQ/PossessivesandAttributives/PossessivesandAttributives22.html ಪೊಸೆಸಿವ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಟ್ರಿಬ್ಯೂಟಿವ್ಸ್‌‌], ''ದಿ ಷಿಕಾಗೊ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌ ಆನ್ಲೈನ್‌''. </ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತಹ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡವು ಇವೆ: * ಏಕವಚನದ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಊಷ್ಮಧ್ವನಿ(sibilant )ಯೊಂದಿಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರ ಅಥವಾ ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ''s'' ಸೇರಿಸುವುದು ಬೇಡ; ಈ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌'',<ref>[https://archive.is/20120801022930/www.guardian.co.uk/styleguide/page/0,,184844,00.html ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌ ಗೈಡ್‌]. </ref> ಎಮೊರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಲೇಖನಾ ಕೇಂದ್ರ <ref>[http://www.writingcenter.emory.edu/apostrophe2.html ಎಮೊರಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ರೈಟಿಂಗ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನ 'ಯೂಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081030061812/http://www.writingcenter.emory.edu/apostrophe2.html |date=2008-10-30 }}.</ref> ಹಾಗೂ ''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ಬುಕ್‌ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಯುಸೇಜ್'' ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.bartleby.com/64/82.html ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಯುಸೇಜ್‌. ] [http://www.bartleby.com/64/82.html 8. ][http://www.bartleby.com/64/82.html ವರ್ಡ್‌ ಫಾರ್ಮೇಷನ್‌ b. ][http://www.bartleby.com/64/82.html ಫಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಪೊಸೆಸಿವ್ಸ್‌].</ref> ಇಂತಹ ಮೂಲಗಳು ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳಂತೆ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಏಕವಚನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ - ''Socrates' later suggestion'' ; ''James's house'', ಅಥವಾ ''James' house'', ಇದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಬಳಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿರುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. * ಊಷ್ಮಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ಬೈಬಲ್‌ನ ಹಾಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರುಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಬಹ್ವಕ್ಷರದ ಪದಗಳಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ''s'' ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಗಳ ಪೈಕಿ ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌'' <ref>[http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2941-560,00.html ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆನ್ಲೈನ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌ ಗೈಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012194617/http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2941-560,00.html |date=2008-10-12 }}.</ref> ಮತ್ತು ''ದಿ ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌'' ಸಾಮಾನ್ಯ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಂಡರ್ಬಿಲ್ಟ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು<ref>[http://www.vanderbilt.edu/styleguide.pdf ವ್ಯಾಂಡರ್ಬಿಲ್ಟ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಟೈಲ್ ಗೈಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217012929/http://www.vanderbilt.edu/styleguide.pdf |date=2010-02-17 }}.</ref> ಕೇವಲ ''ಮೋಸಸ್‌'' ಮತ್ತು ''[[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ|ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ]]'' ನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ''<nowiki>'</nowiki>s'' ಬಳಸುವ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''James's'' ಅಥವಾ ''Chris's'' ಎಂದು ಬರೆಯವ ಜನರೂ ಸಹ, ''Jesus's'' ಬದಲಿಗೆ ''Jesus<nowiki>'</nowiki>'' ಎಂದು ಬರೆಯುವುದೂ ಉಂಟು. ''ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ ರೂಲ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ''Jesus<nowiki>'</nowiki>'' ನ್ನು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ''s'' ಒಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ''s'' ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಹೊಂದಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಸರುಗಳ ಪೈಕಿ ''Dickens'' ಮತ್ತು ''Williams'' ಸೇರಿವೆ. ಇಂತಹ ಯಾವುದಾದರೂ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ''s'' ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದರ ನೀತಿಯನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೆಸರುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೆ ಇದು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''St James' Park'' in Newcastle [the football ground] and the area of ''St. James's Park'' in London. ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಬಳಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ. ಕೆಲವು ಬರಹಗಾರರು ''sake'' ಪದದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತನಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸುವರು: ''for convenience' sake'', ''for goodness' sake'', ''for appearance' sake'', ''for compromise' sake'' ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಗೆ ಹಲವು ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇತರರು ''<nowiki>'</nowiki>s'' ಸೇರಿಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''for convenience's sake''.<ref>{{cite web | title=DummiesWorld Wide Words|url=http://www.worldwidewords.org/qa/qa-app2.htm| accessdate=2007-03-13}}. ''ಷಿಕಾಗೊ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌'', 7.22: “ಫಾರ್...ಸೇಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಷನ್ಸ್ ಟ್ರೆಡಿಷನಲಿ ಒಮಿಟ್ ದಿ ''s'' ವೆನ್ ದಿ ನೌನ್ ಎಂಡ್ಸ್ ಇನ್ ಎನ್ ''s'' or ಎನ್ ''s'' ಸೌಂಡ್.” ''ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌'', 5.2.1: “ಯೂಸ್ ಎನ್ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಎಲೋನ್ ಆಫ್ಟರ್ ಸಿಂಗ್ಯೂಲರ್ ನೌನ್ಸ್ ಎಂಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಎನ್ ''s'' ಆರ್ ''z'' ಸೌಂಡ್ ಎಂಡ್ ಕಂಬೈನ್ಡ್ ವಿತ್ ''sake'' : for goodness' sake”.</ref> ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು, ''sake'' ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ''s'' ನಂತಹ ಧ್ವನಿ ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''for morality's sake'', but ''for convenience sake''.<ref>“ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ವೇರೀಸ್ ವೈಡ್ಲಿ ಇನ್ ''for conscience' sake'' ಎಂಡ್ ''for goodness' sake'', ಎಂಡ್ ದಿ ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಎನ್ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಇನ್ ದೆಮ್ ಮಸ್ಟ್ ಬಿ ರಿಗಾರ್ಡೆಡ್ ಎಸ್ ಆಪ್ಷನಲ್” ''ದಿ ನ್ಯೂ ಫೌಲರ್ಸ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಯುಸೇಜ್'', ed. Burchfield, RW, 3rd edition, 1996, entry for “sake”, p.&nbsp;686.</ref> ====ಉಚ್ಚಾರಣರಹಿತ “s”, “x” ಅಥವಾ “z”ನೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ನಾಮಪದಗಳು==== ಉಚ್ಚಾರಣರಹಿತ ''s'', ''x'' ಅಥವಾ ''z'' ಒಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ನಾಮಪದಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷಾ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕವನ್ನು ವಿವಿಧ ತಜ್ಞರು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ''Descartes<nowiki>'</nowiki>'' ಮತ್ತು ''Dumas<nowiki>'</nowiki>'' ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ''Descartes's'' ಮತ್ತು ''Dumas's'' ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಖಚಿತವಾಗಿಯೂ, ಈ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿಊಷ್ಮಧ್ವನಿ( sibilant )ಉಚ್ಚರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವು ಉಚ್ಚರಿತವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''s'' ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ''x'' ಅಥವಾ ''z'' ಒಂದಿಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ''Sauce Périgueux's main ingredient is truffle'' ; ''His pince-nez's loss went unnoticed'' ; ''“Verreaux('s) eagle, a large, predominantly black eagle, '' Aquila verreauxi'',...”'' “Verreaux”ಗಾಗಿ OED ನಮೂದನೆಯಲ್ಲಿ ''x'' ಉಚ್ಚಾರಣೆರಹಿತವಾಗಿದೆ see Verreaux's eagle ನೋಡಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಬರಹಗಾರರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ''s'' ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ತತ್ತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷರೂಪೀ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳು ''Illinois'' ಮತ್ತು ''Arkansas'' ಎಂಬ ಸಹಜ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಸರಿಯಾದ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕವೆಂದರೆ ''Arkansas<nowiki>'</nowiki>'' ಅಲ್ಲ, ''Arkansas's'' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪಾರ್ಕರ್‌ 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟ್‌ಬ್ರೂಕ್‌ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸ್ಟೀವ್‌ ಹ್ಯಾರೆಲ್ಸನ್‌ರಿಗೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು ([http://www.boston.com/news/nation/articles/2007/02/27/arkansas_house_to_argue_over_apostrophes/ ''ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌ ಹೌಸ್ ಟು ಆರ್ಗ್ಯೂ ಓವರ್‌ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಸ್‌'' ]). ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಕಾಯಿದೆಯು 2007ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾಯಿತು (ಎಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್‌ [ಯುಎಸ್‌ಎ] 6 ಮಾರ್ಚ್‌ 2007.</ref> ಉಚ್ಚಾರಣೆರಹಿತ ''x'', ''z'' ಅಥವಾ ''s'' ಒಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಬಹುವಚನ ಪದಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕದಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ''s'' ನ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಈ ''s'' ನ ಮುಂಚೆ ಒಂದು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''The Loucheux's homeland is in the Yukon'' ; ''Compare the two Dumas's literary achievements''.<ref>ಇದು ಗೋಚರಿಸಬಲ್ಲ ಅಪವಾದವಾಗಿದೆ ''ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಸ್ಟೈಲಿಸ್ಟ್‌'', ಷೆರಿಡಾನ್‌ ಬೇಕರ್‌, 2ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ 1972, ಪಿ.&nbsp;165: “...''citizens' rights'', ''the Joneses' possessions'', and similarly ''The Beaux' Stratagem''.” ಆದರೂ, ''beaux'' ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಇತರೆ ಬಹುವಚನಗಳಲ್ಲಿ ''x'' ನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ Basic rule (plural nouns) ಟಿಪ್ಪಣಿ ನೋಡಿ); ''The Beaux Stratagem'', ಜಾರ್ಜ್‌ ಫರ್ಕುಹಾರ್‌ರ ನಾಟಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ (1707), ಮೂಲತಃ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಕೊರತೆಯಿತ್ತು (1752 ಆವೃತ್ತಿಯ [https://books.google.com/books?id=6AgJAAAAQAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=%22beaux%27+stratagem%22&amp;num=100#PPA1,M1 ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪುಟ] ನೋಡಿ); ''stratagem'' ಪದದಲ್ಲಿ ಆನಂತರ ಬರುವ ''s'' ನಿಂದ ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿವೆ (ಕೆಲವು ''s'' ನ್ನೂ ಸಹ ಸೇರಿಸಿವೆ), ಕೆಲವು ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿವೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕೂಡುಗೆರೆ ಬಳಸಿ ಸಮಾಸಪದವನ್ನಾಗಿಸಿವೆ: ''The Beaux-Stratagem''. ಸ್ವತಃ ಫರ್ಕುಹಾರ್‌ ಇತರೆಡೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಪ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಕ್ಕೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು.</ref> ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆರಹಿತ ಬಹುವಚನವುಳ್ಳ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕವು ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ “''Trois femmes's'' long and complicated publication history”,<ref>ಜ್ಯಾಕ್ವಿಲೀನ್‌ ಲೆಟ್ಜ್‌ಟರ್‌, ''ಇಂಟೆಲೆಕ್ಚುಯಲ್‌ ಟ್ಯಾಕಿಂಗ್‌: ಕ್ವೆಷ್ಚನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎಜುಕೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸಾಬೆಲ್‌ ಡಿ ಚ್ಯಾರೆರೆ'', ರೊಡೊಪಿ, 1998, ಪಿ.&nbsp;123.</ref> ಆದರೆ “''Les noces<nowiki>'</nowiki>'' ನ ಏಕವಚನ ಪ್ರಭಾವವು 'exotic primitive'...” (''noces'' ನಲ್ಲಿ ಸನಿಹದ ಊಷ್ಮಧ್ವನಿ(sibilants )''-ce-'' ಹಾಗೂ ''ಏಕವಚನ'' ದಲ್ಲಿ ''s-'' ).<ref>ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ಎ. ಮೆಕಲಿಸ್ಟರ್‌, ''ರಾರಾ!: ವೋಡು, ಪವರ್, ಎಂಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಹೈಟಿ ಎಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಡಯಾಸ್ಪೋರಾ'', ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್‌, 2002, p.&nbsp;196. </ref> ಮೇಲೆ ಇತರೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ. ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ತತ್ವವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಗಳಿಗೆ ವಕ್ರವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿದೇಶಿ ಪದಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ತತ್ವವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ==== ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಗಳು ==== ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಳು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುವ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಾಮ ಮಂಡಳಿಯು 1890ರಿಂದಲೂ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿನ ಕೇವಲ ಐದು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಷಷ್ಠಿ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆMartha's Vineyard<ref>[http://geonames.usgs.gov/domestic/faqs.htm#18 ಯು.ಎಸ್‌. ಬೋರ್ಡ್‌ ಆನ್‌ ಜಿಯೊಗ್ರಾಫಿಕ್‌ ನೇಮ್ಸ್‌: FAQs]; [http://www.american.edu/tesol/wpkernodlecavella.pdf “ಹೌ ದಿ ಪಾಸ್ಟ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ”, ಕ್ಯಾವೆಲ್ಲಾ ಸಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನೊಡಲ್‌, RA] </ref> ಎಂಬುದು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ Bishop's Stortford, Bishop's Castle ಮತ್ತು King's Lynn ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ,( St Albans, St Andrews and St Helens ಹೆಸರುಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಈ ಬಳಕೆ ವಾಡಿಕೆಗೆ ತರುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ರೀತಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು).ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ St James' Parkನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎಕ್ಸೆಟರ್ ಸಿಟಿ St James Parkನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ, [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌]] St James's Parkಹೊಂದಿದೆ. (ಲಂಡನ್‌ನ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆSt James's Church, Piccadilly ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.st-james-piccadilly.org/ ಸೇಂಟ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಪಿಕೆಡಿಲಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]</ref>).' ಕೊನೆಯ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಶೇಷ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಹೀಗಿರಬಹುದು: ಈ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಅದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ''-s'' ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊನೆಯ ''-s'' ನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರಿಗೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿಯ ಷಷ್ಠಿ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸೇಂಟ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ನ ಇಗರ್ಜಿಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ (the park ''of'' the church ''of'' St James). ಆದರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಭಾಷಿಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾನದಂಡವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯದಿಂದ ಇದಾವುದೂ ಅಪಕರ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>“ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ: ''Connels Point'' ; ''Wilsons Promontory'' ; ''Browns Lane''.” ''ದಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ವರ್ಕಿಂಗ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್‌: ಆನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಗೈಡ್‌ ಟು ಮಾಡರ್ನ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಯುಸೇಜ್‌'', ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌, 1993, p.&nbsp;41.</ref> ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಏಕರೂಪವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಗೈಡ್‌ ಟು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಯುಸೇಜ್‌'', ಸಂಪಾದಕರು. ಪೀಟರ್ಸ್‌, ಪಿ, 2004, ಪು.&nbsp;43.</ref> ==== ಸಂಸ್ಥೆ-ಸಂಘಟನೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಗಳು ==== ಪ್ರಮಾಣಿತ ತತ್ತ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಸಮುದಾಯಗಳು, ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಪಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''Country Women's Association‌'' ನಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ''International Aviation {{sic|Wom|ens|hide=yes}} Association'' ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿಲ್ಲ;<ref>[http://www.iawa.org ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಏವಿಯೇಷನ್‌ ವಿಮೆನ್ಸ್‌ ಅಸೊಷಿಯೇಷನ್‌]</ref> ''Magistrates' Court of Victoria'' <ref>ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರತಾಗಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ: [http://www.magistratescourt.vic.gov.au the court's own home page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513164253/http://www.magistratescourt.vic.gov.au/ |date=2012-05-13 }}; ಆದರೆ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [http://www.austlii.edu.au/au/legis/vic/consol_act/mca1989214/ Magistrates' Court Act, 1989].</ref> ನಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ''Federated Ship Painters and Dockers Union'' ನಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರ ಬಳಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಸುಸಂಗತವಾಗಿಲ್ಲ. ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಎಂದು ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಅಂತಹ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಪರ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ''ಗ್ರೆಗ್‌ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌'' ನ ಹತ್ತನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ''ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ'' ಮತ್ತು ''ವಿವರಣಾತ್ಮಕ'' ರೂಪಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಇದರ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. 628ನೆಯ ಪಂಕ್ತಿಯಿಂದ: “a.&nbsp;''s'' ಅಕ್ಷರದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ರೂಪವನ್ನು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ರೂಪವೆಂದು ಬಗೆಯದಿರಿ [:] sales effort (sales ಎಂಬುದು effort (ಯತ್ನ)ದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ)... b. &nbsp;ಕೆಲವು ರೂಪಗಳ ನಡುವೆ ಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕಷ್ಟಕರ. ''the girls basketball team'' ಎನ್ನುವರೋ ಅಥವಾ ''the girls' basketball team?'' ''women'' ನಂತಹ ಅನಿಯಮಿತ ಬಹುವಚನವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ. ನೀವು ''the women basketball team;'' ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ''the women's basketball team ಎನ್ನುವಿರಿ.'' ಸಾದೃಶ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ''the girls' basketball team'' ಎಂಬುದು ಸರಿ. [ನಂತರ ಮೂಡುವ ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇಟಾಲಿಕ್ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ]. 640ರ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರಿಹೊಂದದ ಉದಾಹರಣೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ: ''Childrens Hospital, (in Los Angeles)'' : “ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಅನೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಅಥವಾ ವಿವರಾಣಾತ್ಮಕ ಶಬ್ದಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ... c. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ.”</ref> ''{{sic|wom|ens|hide=yes}}'' ವಿಚಾರದಂತೆ, ಇಂತಹ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕವಲ್ಲದ ಬಹುವಚನಗಳೆಂದು ಸುಮ್ಮನೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ''woman'' ಎಂಬ ಏಕವಚನ ಪದಕ್ಕೆ ''women'' ಎಂಬುದು ಏಕೈಕ ಸರಿಯಾದ ಬಹುವಚನ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ==== ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಗಳು ==== {{See also|S-form}} ಉದ್ದಿಮೆಯ ಹೆಸರು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''Sainsbury's'' ಮತ್ತು ''Harrods'' ಉದ್ದಿಮೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಆದರೂ, ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಉದ್ದಿಮೆಯ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಮೊದಲ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಹೆಸರುಗಳು ಬಹುಶಃ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಪಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''Joe's Crab Shack''. ''ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ Protection Society'' <ref>[http://www.apostrophe.org.uk ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್‌ ಸೊಸೈಟೀಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್. ]</ref> (ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮುದಾಯ) ಎನ್ನಲಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯವು, ಅವರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ನಾಪತ್ತೆಯಾದ ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು Harrods, Currys ಹಾಗೂ Selfridgesನಂತಹ ಬೃಹತ್‌ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ವಿನಂತಿಸಿದೆ. Barclays PLC (ಬಾಕ್ಲೇಯ್ಸ್‌ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ) ವಕ್ತಾರರು ತಿಳಿಸಿದಂತೆ, 'ಅದು ಹಾಗೆಯೇ, ವರ್ಷಗಳಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗಿದೆ. ಬಾರ್ಕ್ಲೇಯ್ಸ್‌ ಈಗ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.'<ref name="Times">[http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-2321813.html#Scene_1 ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆನ್ಲೈನ್‌: ಹ್ಯಾರೊಡ್ಸ್‌ ಟೋಲ್ಡ್‌ ಟು ಪುಟ್ ಇಟ್ಸ್‌ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬ್ಯಾಕ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> === ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ === ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (contraction) - ''cannot'' ಬದಲಿಗೆ ''can't'', ''it is'' ಅಥವಾ ''it has'' ಬದಲಿಗೆ ''it's'', ''I will'' ಅಥವಾ ''I shall'' ಬದಲಿಗೆ ''I'll''.<ref>ಬಹಳಷ್ಟು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''<nowiki>'</nowiki>s'' ''does'' ನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ: "Where's that come from?" </ref> * ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ''government'' ಬದಲಿಗೆ ''gov't'', ಅಥವಾ ''1970s'' ಬದಲಿಗೆ ''{{'}}70s''. ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಮಾಸ ಪದದಲ್ಲಿ, ಪದದ ಆರಂಭದಿಂದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''omnibus'' ಬದಲಿಗೆ ''{{'}}bus'', ''telephone'' ಬದಲಿಗೆ ''{{'}}phone'', ''Internet'' ಬದಲಿಗೆ ''{{'}}net'' ಬಳಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಅಸಾಮಾನ್ಯ, ಆಡುಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಪುರಾತನಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕೂಡ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''about'' ಬದಲು ''{{'}}bout'', ''unless'' ಬದಲು ''{{'}}less'' ಹಾಗೂ ''it was'' ಬದಲು ''{{'}}twas''. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಪದದ ಮೂಲ ರೂಪವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಸಮರ್ಪಕ ಪದಸಂಕೋಚನದ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''till'' ಎಂಬುದು ಮೂಲ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ''until'' ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ''until'' ಬದಲಿಗೆ ''{{'}}til'' ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ** ನಾವಿಕ ಉಕ್ತಿ ''forecastle'' ಇಂದ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಲಾದ ''fo'c's'le'' ಎಂಬ ಕಾಗುಣಿತವು, ಮೂರು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ''boatswain's'' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ, ''Bo's'n's Mate'' ಉಕ್ತಿಯ ''bo's'n's'' ಎಂಬ ಕಾಗುಣಿತವು ಮೂರು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ''the fo'c's'le's timbers'' ಉಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ''Fo'c's'le'' ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ''s'' ನ್ನು ಸಹ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ.<ref>SOED ''forecastle'' ಪದಕ್ಕೆ ''fo'c's'le'' ಎನ್ನುವುದು ಏಕೈಕ ಹ್ರಸ್ವರೂಪ. ಆದರೂ ಇತರೆ ಪದಗಳನ್ನು OEDಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. SOEDಯಲ್ಲಿ, ''boatswain'' ಎಂಬುದರ ವಿಭಿನ್ನರೂಪೀ ಪದ ''bosun'' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ''bo's'n'' ಒಂದು ಕಾಗುಣಿತವಾಗಿದೆ. </ref> * ನಿಷ್ಪನ್ನರೂಪವು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಸಹಜವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''KOed'' ಬದಲಿಗೆ ''KO'd'' ಎಂದು ನಮೂದಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ''KO'' ಎಂಬುದನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಪದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಅರ್ಥಾತ್‌ to knock out (ಹೊಡೆದು ಬೀಳಿಸುವುದು)). ''a spare pince-nez'd man'' ಎಂಬುದು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಿಘಂಟು(OED )ನಲ್ಲಿ pince-nez ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ''pince-nezed'' ಎಂಬುದೂ ಸಹ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಕೆಲವು ಆಡುಭಾಷೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಅಥವಾ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ರೂಪಗಳಾಗಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಇತರೆ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. **We rehearsed for Friday's opening night. (''ನಾವು ಶುಕ್ರವಾರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದೆವು.'' ) **We rehearsed, for Friday's opening night. (''ಶುಕ್ರವಾರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದೆವು.'' ಗಮನಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ "Friday's" ಎಂಬುದು "Friday is"ನ ಸಂಕ್ಷೇಪಣವಾಗಿದೆ.) * ಪ್ರಮಾಣಿತವಲ್ಲದ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು-ಭಾಷೆಗಳು (Eye dialects) ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. === ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಹುವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳ ಬಳಕೆ === ಕೆಲವು ಬರಹಗಾರರು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪಗಳು, ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಗೆ ಬಹುವಚನ ರಚಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಪಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ''s'' ಬದಲಿಗೆ ಕೇವಲ '''''s ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ '''''ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥ ಅಥವಾ ಅಂದಚೆಂದವಿಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ''' '' ''' ''. '''''ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳು:'' ''' * ಏಕಮಾತ್ರ ಸಣ್ಣ ಅಕ್ಷರಗಳ ಬಹುವಚನಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸುವಾಗ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಬಹುತೇಕ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''be sure to dot your i's and cross your t's''. ಕೆಲವು ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಫಾಂಟ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ: ''dot your'' i''s and cross your'' t''s.'' {{Citation needed|date=March 2009}} ) ದಪ್ಪಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ (''I got three As in my exams'' <ref name="owl">{{cite web | title=Purdue University Online Writing Lab: The Apostrophe |url=http://owl.english.purdue.edu/handouts/grammar/g_apost.html| accessdate=2007-03-13}}</ref>).ವಾಕ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಓದುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ('''' A's are the highest marks achievable in these exams.)ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. * ತಪ್ಪಾಗಿ ಓದುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ವರ್ಷಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ, ಹಲವು ತಜ್ಞರು ''1960's'' <ref name="owl" /> ಬದಲಿಗೆ ''1960s'' ಎಂದು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="owl" /> ಆದರೂ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ''1960's'' ಒಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.cogs.susx.ac.uk/doc/punctuation/node21.html ಗೈಡ್‌ ಟು ಪಂಕ್ಚುಯೇಚನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070410091459/http://www.cogs.susx.ac.uk/doc/punctuation/node21.html |date=2007-04-10 }}, ಲ್ಯಾರಿ ಟ್ರ್ಯಾಸ್ಕ್‌, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಸಸೆಕ್ಸ್‌: "ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯುಂಟು: (A) This research was carried out in the 1970's."</ref> ಇದೇ ರೀತಿ ''90's'' ಅಥವಾ {{'}}''90's'' ಬದಲಿಗೆ ''90s'' ಅಥವಾ {{'}} ''90s'' ಬಳಕೆಗೆ ಸಮ್ಮತಿಯಿದೆ. * ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬಹುವಚನಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''1000's of years''. ಆದರೂ, ವರ್ಷಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಇದರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ತಪ್ಪಾಗಿ ಓದುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಹಲವು ಮೂಲಗಳು ಈ ಬಳಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲುವು ತಾಳಿವೆ. * ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಬಹುವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪುನಃ, ಇಲ್ಲೂ ಸಹ ತಪ್ಪಾಗಿ ಓದುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಇದನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅಶುದ್ಧ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="owl" /> ''That page has too many &amp;s and #s on it. '' * ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕಿರಿದಾದ ಪದಗಳ ಪರ್ಯಾಯ ಕಾಗುಣಿತಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''do'', ''ex'', ''yes'', ''no'', which become ''do's'', ''ex's'', etc.<ref>[56] ^ [http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutspelling/pizza AskOxford.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017081724/http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutspelling/pizza |date=2008-10-17 }}</ref> ಪ್ರತಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ, ಬಹುತೇಕ ತಜ್ಞರು ''dos'', ''exes'', ''yeses'' (ಅಥವಾ ''yesses'' ) ಹಾಗೂ ''noes'' ಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನೇ ಆಗಲಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯಿಲ್ಲದೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ, ಹಲವು ಬರಹಗಾರರು ಅಂತಹ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸುವತ್ತ ಒಲವು ತೋರುವರು. === ಇಂಗ್ಲಿಷೇತರ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಕೆ === ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇತರೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ (ಕೆಳಗೆ ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: As a mark of elision). * ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಐರಿಷ್‌ ಉಪನಾಮಗಳ ಆಂಗ್ಲೀಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ''O'' ನಂತರ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''O'Doole''. ಐರಿಷ್‌ ''Ó'' ನಮೂದಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಇದು ಉದ್ಭವವಾಯಿತು. {{Citation needed|date=August 2009}} * ಕೆಲವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಐರಿಷ್‌ ಉಪನಾಮಗಳಲ್ಲಿ ''M'' ನಂತರ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''M'Gregor''. ಇಲ್ಲಿನ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಗುರುತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ''Mc'' ಅಥವಾ ''Mac'' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. (ಆರಂಭಿಕ ಮತ್ತು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಸದ್ಯದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಚಿಹ್ನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ <span style="font-family:serif">‘</span> ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ) ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ತಿರುಗಿದ ಅಲ್ಪವಿರಾಮ'' ಚಿಹ್ನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದನ್ನು ''c'' ಅಕ್ಷರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಆಕಾರವು ಸದೃಶವಾಗಿತ್ತು.) * ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಂಠದ್ವಾರೀಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನ್ಯಲೋಕ ಜೀವಿಯ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''Star Trek'' ನಲ್ಲಿ T'Pau. ಅಲ್ಲದೆ ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. === ಲಿಪ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಬಳಕೆ <nowiki></nowiki> === ಲಿಪ್ಯಂತರಗೊಂಡ ವಿದೇಶಿ ಪದಗಳಲ್ಲಿ, ತಪ್ಪಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿತವಾಗಬಲ್ಲ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಈ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: *{{script|Arab|مصحف}}ರ ಲಿಪ್ಯಂತರವಾದ ಅರಬಿಕ್‌ ಭಾಷಾ ಪದ ''mus'haf'' ನಲ್ಲಿ, ಉಚ್ಚರಣಾ ಅಕ್ಷರಗಳು ''mus·haf'' ಎಂದು ಓದಬೇಕೇ ಹೊರತು ''mu·shaf'' ಎಂದಲ್ಲ. *''Shin'ichi'' ಎಂಬ ಜಪಾನೀ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ (ಇದನ್ನು kanji ಬಳಸಿ ಹಲವು ರೀತ್ಯಾ ಬರೆಯಬಹುದಾದರೂ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ hiragana {{nihongo2|しんいち}} ''shi·n·i·chi'' ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು) {{nihongo2|ん}} ''n'' ಮತ್ತು {{nihongo2|い}} ''i'' ಅಕ್ಷರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ moras ಆಗಿದ್ದು, ಹೆಸರನ್ನು ''shin'' + ''ichi'' ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಬೇಕು. ಆದರೂ, ''shi'' ಮತ್ತು ''nichi'' ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಪಾನೀ ಪದಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತವು hiraganaಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿದೆ. {{nihongo2|しにち}}. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಲಿಪ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಠದ್ವಾರೀಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: *''al-qur'ān'' ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಭಾಗವಾದ {{script|Arab|القرآن}} ''Qur'an'' ಎಂಬ ಅರಾಬಿಕ್‌ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಅರಬಿಕ್‌ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ hamza ಎಂಬ ಒಂದು ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. === ಅಶುದ್ಧ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಬಳಕೆ === ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಅಶುದ್ಧ ಬಳಕೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಯ ದುರ್ಬಳಕೆಯು ಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಬಹುವಚನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮುದಾಯದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಿಗೆ 2001ರ ಸಾಲಿನ ಇಗ್‌ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/1581086.stm "ಇನ್ ಪ್ರೈಸ್ ಆಫ್ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿs"], ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್‌, 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2001</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಂಡಳಿ OCR‌ 2004ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ತಪ್ಪಾದ ಬಳಕೆಯು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗುವಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/3979765.stm 'ಫೇಟಲ್‌ ಫ್ಲೋರ್ಸ್‌' ಇನ್‌ ಎಕ್ಸಾಮ್‌ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ಸ್‌], BBC ನ್ಯೂಸ್‌, 3 ನವೆಂಬರ್‌ 2004</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ತಾವು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/3418036/Half-of-Britons-struggle-with-the-apostrophe.html ಹಾಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರಿಟನ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ರಗಲ್‌ ವಿತ್‌ ದಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ], ''ದಿ ಡೇಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌‌'', 11 ನವೆಂಬರ್‌ 2008 </ref> ==== ಕಮೀಷನ್:ಹಣ್ಣು,ತರಕಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳು ==== [[File:Green Craig's.jpg|thumb|right|ಗ್ರೀನ್‌ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಬಡಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಫಲಕ.]] ಬಹುವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳಿಗೆ ''greengrocers' ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿs'', ''grocers' ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿs'' ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ''greengrocers ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ's'', "rogue ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿs" ಅಥವಾ "idiot's ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿs" (ಇದು Denglisch ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳ ತಪ್ಪು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಜರ್ಮನ್‌ ಪದ ''Deppenapostroph'' ನ ಅಕ್ಷರಾನುವಾದ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಾಮಪದಗಳ ಬಹುವಚನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ರೂಪಗಳ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಧ್ವನಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಬಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಯ ಬಳಕೆ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೈಪರ್‌ಕರೆಕ್ಷನ್ ಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿನ್‌ ಟ್ರಸ್‌, ''ಈಟ್ಸ್, ಶೂಟ್ಸ್ &amp; ಲೀವ್ಸ್'' ನ ಲೇಖಕಿ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮುಂಚೆ, ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಲೆಂದು, ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ವಿದೇಶಿ ಧ್ವನಿಯ ಪದದ ಬಹುವಚನ ರಚಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಕೆಯು ಪ್ರಮಾಣಕ ಅಕ್ಷರಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''banana's'', ''folio's'', ''logo's'', ''quarto's'', ''pasta's'', ''ouzo's'' ) ಇಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ಬರೆಹದಲ್ಲಿ ಈ ತರಹದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳ ಬಳಕೆ ಇಂದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ಟ್ರಸ್‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಟ್ರಸ್‌, ಲಿನ್‌. ''ಈಟ್ಸ್‌, ಷೂಟ್ಸ್‌ &amp; ಲೀವ್ಸ್‌''. ಪಿಪಿ.&nbsp;63–65. </ref> ಲಿವರ್ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭಾಷ ಶಿಕ್ಷಕರೊಬ್ಬರು ಈ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರು. ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ(ಗ್ರೀನ್‌ಗ್ರಾಸರ್)ಕೈಬರಹದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ತಪ್ಪುಗಳು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''Apple's 1/- a pound, Orange's 1/6d a pound'' ). ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷಾ ವ್ಯಾಕರಣ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದವರು ಸಹ ಇದು ಸರಿಯಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇದೇ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref> {{cite paper | author = Christina Cavella and Robin A. Kernodle | title = How the Past Affects the Future: The Story of the Apostrophe | version = | publisher = American University | date = | url = http://www.american.edu/tesol/wpkernodlecavella.pdf | format = PDF | accessdate = 2006-10-26}} </ref> ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲದ ಭಾಷಿಕರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ದೋಷವನ್ನು ಎಸಗುವರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ, a, e, i, o, u, ಅಥವಾ y ಒಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪದಗಳನ್ನು ಬಹುವಚನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸುವಾಗ, ''s'' ಮುಂಚೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''baby's'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''babies'' ) ಹಾಗೂ ''jury's'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''juries'' ). ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯಲಾದಲ್ಲಿ, "Dunglish" ದೋಷಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|title=Righting English That's Gone Dutch|chapter=Dutch Greengrocers|p=39-40|first=Joy|last=Burrough-Boenisch|edition=2nd|publisher=Kemper Conseil Publishing|year=2004|isbn=9789076542089|postscript=<!--None-->}}</ref> ಕೆಲವು ನಕಲಿ-ಆಂಗ್ಲಿಸಿಸಂ(ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ)ನಲ್ಲಿ ಹೈಪರ್‌ಫಾರಿನಿಸಂನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪದ ''pin'' ಇಂದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪದ [[:fr:pin's|pin's]] ಎಂಬುದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. collectable lapel pinsನ ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆ Rangers F.C. ಹೆಸರನ್ನಾಧರಿಸಿ, [[ಅಂಡೋರ|ಅಂಡೊರಾ]] ದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ FC Rànger's ಎಂಬ ಒಂದು ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ Super Monkey's ಎನ್ನಲಾದ ನೃತ್ಯ ಸಮೂಹ ಹಾಗೂ ''Titan Go King's'' ಎನ್ನಲಾದ ಪಾಪ್‌ ಪಂಕ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡವಿದೆ.<ref>[http://nippop.com/artist/artist_id-155/artist_name-titan_go_king_s ಟೈಟಾನ್ ಗೊ ಕಿಂಗ್ಸ್, ಎಟ್ nippop.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106090643/http://nippop.com/artist/artist_id-155/artist_name-titan_go_king_s |date=2009-01-06 }}.</ref> ಬಹುವಚನ ನಾಮಪದಗಳಲ್ಲಿ ''s'' ಮುಂಚೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ''s'' ಮುಂಚೆಯೂ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂದು {{who|date=July 2010}} ನಂಬಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ''he take's'', ''it begin's'', ಇತ್ಯಾದಿ.{{Citation needed|date=June 2010}} ====ಲೋಪ-ದೋಷ==== ಈ ನಡುವೆ, St Annes, St Johns Lane<ref>http://www.multimpap.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101220111730/http://www.multimpap.com/ |date=2010-12-20 }} ಅಂತರಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿನ "St Johns Lane"ಗಾಗಿ (ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಸಹಿತ ಅಥವಾ ರಹಿತ) ಹುಡುಕು ನಮೂದಿಸಿದಲ್ಲಿ, 25 ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ 5ರಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು.</ref> ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ-ಬಳಕೆಯ ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. 2009ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್‌ ಟನ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ವೆಲ್ಸ್‌ ನಿವಾಸಿಯೊಬ್ಬರು ''St John's Close'' ಎಂಬುದನ್ನು ''St Johns Close'' ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯ ಆರೋಪ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>ಫರ್ನಾಂಡೆಸ್‌, ಕೊಲಿನ್‌, [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1207301/Punctuation-hero-branded-vandal-inserting-apostrophes-street-signs.html 'ಪಂಕ್ಚುಯೇಷನ್‌ ಹೀರೋ' ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆಡ್‌ ಎ ವ್ಯಾಂಡಾಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಪೇಂಟಿಂಗ್‌ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಸ್ ಆನ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌], ''ದಿ ಡೇಲಿ ಮೇಲ್‌'', 19/08/2009ರಂದು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ಬೃಹತ್‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆ ಟೆಸ್ಕೊ (Tesco) ಸರಿಯಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಮಳಿಗೆಯ ಒಳಾಂಗಣ ಚಿಹ್ನೆ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ(ಇದರ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ)''mens magazines'', ''girls toys'', ''kids books'' ಮತ್ತು ''womens shoes'' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ''Troublesome Words'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ ಬಿಲ್‌ ಬ್ರೈಸನ್‌ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಟೆಸ್ಕೊ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ಈ ತರಹದ ತಪ್ಪುಗಳು ಅಕ್ಷಮ್ಯ, ಅದನ್ನು ಎಸಗಿದವರು ಭಾಷಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಓಬೀರಾಯರು.' <ref>ಬಿಲ್‌ ಬ್ರೈಸನ್‌, "ಟ್ರಬಲ್ಸಮ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್‌," ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌, ಎರಡನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ 1987, ಪು.&nbsp;177</ref> ==== ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಥವಾ ಮಿತ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ==== [[File:Greengrocer's apostrophe correction.jpg|thumb|ಪಶ್ಚಿಮ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಲೀಡ್ಸ್‌ ರೇಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯತ್ತ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಫಲಕ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಅನಾಮಧೇಯರು ಕಾಪಿ- ಎಡಿಟರ್ ಹೊಡೆದುಹಾಕಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.]] ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳು ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಮೀರಿವೆ ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರಣಾ ನುರೂಪ ತತ್ವಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷಾ ಕಾಗುಣಿತ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ|ಜಾರ್ಜ್‌ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಷಾ]] ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಅವು ತಮ್ಮ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ''cant'', ''hes'' ಇತ್ಯಾದಿ ಪದಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಅವರು ''I'm'' ಮತ್ತು ''it's'' ಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.wwnorton.com/nto/20century/topic_4/shaw.htm |title=ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ನಾರ್ಟನ್‌ & ಕಂಪೆನಿ |access-date=2010-09-21 |archive-date=2004-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040307111113/http://www.wwnorton.com/nto/20century/topic_4/shaw.htm |url-status=dead }}</ref> ಹೂಬರ್ಟ್‌ ಸೆಲ್ಬಿ, ಜೂನಿಯರ್‌ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಬದಲು ಒಂದು ಓರೆಗೆರೆ (slash) ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಲೂಯಿಸ್‌ ಕೆರೊಲ್‌ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. Shall not ಬದಲಿಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ''sha'n't'' ಎಂದು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ "ll" ಹಾಗೂ ಹಾಗೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ "o" ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.dace.co.uk/apostrophe.htm |title=ದಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ |access-date=2010-09-21 |archive-date=2017-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421104729/http://www.dace.co.uk/apostrophe.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಲೇಖಕರ ಬಳಕೆ ಶೈಲಿಯು ಅಷ್ಟೇನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಲಿಲ್ಲ. ==== ಇತರೆ ದುರ್ಬಳಕೆಗಳು ==== ಇಂದು 1970sನ್ನು 1970s ಅಥವಾ '70s ಎಂದು ನಮೂದಿಸುವ ಬದಲು, 1970's ಅಥವಾ 70's ಎಂದು ಹ್ರಸ್ವಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶತಮಾನವನ್ನು ನಮೂದಿಸುವ ಅಂಕಿಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. Hear'Say ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪಾಪ್‌ ಗಾಯನ ಸಮೂಹವು ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದೆ. '2001ರಲ್ಲಿ Hear'Say ನಾಮಕರಣವು [...] ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಯ ಗೊಂದಲದತ್ತ ಸಾಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲುಗಲ್ಲಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಟ್ರಸ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>''ಈಟ್ಸ್‌, ಷೂಟ್ಸ್‌ &amp;‌ ಲೀವ್ಸ್‌''.</ref> ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಡೆಕ್ಸಿಸ್‌ ಮಿಡ್ನೈಟ್‌ ರನ್ನರ್ಸ್‌ (Dexys Midnight Runners) ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ (ಆದರೂ dexys ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ರೂಪದ ಬದಲಿಗೆ dexy ಪದದ ಬಹುವಚನ ರೂಪ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದುದರ ಉದಾಹರಣೆ The La's ಎಂಬ Liverpudlian ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ವಾದ್ಯತಂಡದ ಹೆಸರು. ಈ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಮೊದಲಿಗೆ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ''d'' ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಕೈಬಿಡುವುದರ ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಈ ಹೆಸರು "The Lads" ಎಂಬುದರ ಸ್ಕೂಸ್‌ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ==ಇಂಗ್ಲಿಷೇತರ ಬಳಕೆ== === ಅಕ್ಷರಲೋಪದ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ === ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಂತೆ ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಗಳಿಂದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಅಕ್ಷರಗಳ ಲೋಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಆಫ್ರಿಕಾನ್ಸ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಪದಗಳಿಂದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಿರ್ದೇಶಕ ಗುಣವಾಚಿ(article) ''<nowiki>'</nowiki>n'' ಲ್ಲಿ ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ''een'' ನ ಹ್ರಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ 'ಒಂದು (one)' (ಸಂಖ್ಯೆ). ಆರಂಭಿಕ ''e'' ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ದೊಡ್ಡಕ್ಷರವಾಗಿಸದ ಕಾರಣ, ವಾಕ್ಯವೊಂದು ''<nowiki>'</nowiki>n'' ಒಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾದಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಯದ ಎರಡನೆಯ ಪದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''<nowiki>'</nowiki>n Boek is groen.'' ಎಂದರೆ, 'A book is green (ಪುಸ್ತಕವು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ್ದು)' ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಬಹುವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಲ್ಪಾರ್ಥಕಗಳು(''foto's'', ''taxi's'', ''Lulu's'', ''Lulu'tjie'', ''garage's'' ಇತ್ಯಾದಿ) ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book | last = | first = Taalkommissie van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns | author-link = http://www.nb.co.za/listing/taalkommissie-van-die-sa-akademie-vir-wetenskap-en-kuns/676/ | last2 = | first2 = | author2-link = | title = Afrikaanse Woordelys en Spelreëls | place = Cape Town, South Africa | publisher = Pharos Woordeboeke | year = 2002 | volume = | edition = 9th | url = http://www.nb.co.za/product/afrikaanse-woordelys-en-spelre-ls----de-uitgawe/7390/ | doi = | id = | isbn = 1 86890 034 7 | access-date = 2010-09-21 | archive-date = 2010-04-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100420025344/http://www.nb.co.za/product/afrikaanse-woordelys-en-spelre-ls----de-uitgawe/7390/ | url-status = dead }}</ref> * ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೂ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಜಾಹೀರಾತು ಭಿತ್ತಿಪತ್ರಗಳ ಸ್ಟಾಂಡ್ ಪಕ್ಕ ''Ta' mig med'' ("Take me with [you]") ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಅಕ್ಷರಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ''Tag mig med'' ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ''s'' ಆಗಲೇ ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''Lukas' bog'' * ಡಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು, ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ, ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅನಿರ್ದೇಶಕ ಗುಣವಾಚಿ ''een'' ನ್ನು ''<nowiki>'</nowiki>'n'' ಆಗಿ ಹ್ರಸ್ವಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಹಾಗು ನಿರ್ದೇಶಕ ಗುಣವಾಚಿ ''het'' ನ್ನು ''<nowiki>'</nowiki>'t'' ಆಗಿ ಹ್ರಸ್ವಗೊಳಿಸಬಹುದು. ವಾಕ್ಯವೊಂದರ ಮೊದಲ ಪದದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದಲ್ಲಿ, ವಾಕ್ಯದ ''ಎರಡನೆಯ'' ಪದದ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರವನ್ನು ದೊಡ್ಡಕ್ಷರವಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ, ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತವಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ''des morgens, des middags, des avonds, des nachts'' ಬದಲು <nowiki>'</nowiki>''s morgens'', <nowiki>'</nowiki>''s middags'', <nowiki>'</nowiki>s avonds, ''<nowiki>'</nowiki>s nachts'' ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು (ಈ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ: ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ). ಜೊತೆಗೆ, ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಬಹುವಚನ ಪದಗಳಿಗೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''foto's'', ''taxi's'' ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಅಂಕಿತನಾಮಗಳ ಷಷ್ಠಿ ವಿಭಕ್ತಿ ರೂಪಗಳಿಗೂ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''Anna's'', ''Otto's'' ಇವು ಬಹುಶಃ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳಾಗಿವೆ; ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ''fotoos'' ಹಾಗೂ ''Annaas'' ಎಂಬಂತೆ ಅಕ್ಷರ ತಪ್ಪಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. * Fundamento de Esperanto ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯು ಲೋಪ ಗುರುತನ್ನು ''la'' ಇಂದ ''<nowiki>l'</nowiki>'' ನಿರ್ದೇಶಕ ಗುಣವಾಚಿಗೆ, ಹಾಗೂ ''koro'' (ಹೃದಯ) ಇಂದ ''<nowiki>kor'</nowiki>'' ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕವನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಪ್ರಮಾಣಿತವಲ್ಲದ ರೂಪಗಳು ಸಹ (''danke al'', "ಇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು" ಇಂದ ''<nowiki>dank'</nowiki> al'' ; ಹಾಗೂ (''de la'', "ಇದರ" ಇಂದ ''<nowiki>del'</nowiki>'' ) ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಪದದೊಳಗೆ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಕೂಡುಗೆರೆ (hyphen) ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''doktoro'' 'ವೈದ್ಯ (Dr) ಇಂದ ''D-ro''. ''<nowiki>gitar'ist'o</nowiki>'' (guitarist) ಇಂತಹ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗಲೆಂದು, ಪದ-ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಕೂಡುಗೆರೆ ಬಳಸಿರೆಂದು ಕೆಲವು ಆರಂಭಿಕ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು ಬಳಸಿ, ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದವು. * [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಪ್ರೆಂಚ್‌]], [[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್]]‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಟಲಾನ್‌ ಪದ-ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''(coup) d'état'', ''(maître) d'hôtel'' (ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಾಗ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ''maître d''' ಎಂದು ಹ್ರಸ್ವಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಹಾಗೂ ''' '' '''L'Aquila) ''ಮೊದಲ ಪದದಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ಸ್ವರವು'' (de'', "of", ಇತ್ಯಾದಿ) ಲೋಪವಾಗುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ, ಇದರ ನಂತರದ ಪದವು ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚ್ಚರಿತ h ಒಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. '' ''' '''''ಇದೇ ರೀತಿ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ'' la église ''(ಇಗರ್ಜಿ)'' ''ಬದಲಿಗೆ'' l'église, que il''ಬದಲಿಗೆ'' qu'il'' ''("that he") ಇತ್ಯಾದಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.'' '' ''' '''ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಉಪನಾಮಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲೋಪಗಳ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ d'Alembert'', '' D'Angelo''.'' ''' <br>'''''ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಏಕವಚನದ ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ವಿಶೇಷಣಗಳು ಲೋಪವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪುಲ್ಲಿಂಗ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ'' : église ''ಮುಂಚೆ ಸಂಭವಿಸುವ'' ma ಎಂಬುದು mon église ''(ನನ್ನ ಇಗರ್ಜಿ)<ref>ಆರಂಭಿಕ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಲೋಪಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದವು: m'espée'' ('' ma''&nbsp;+'' espée'', modern French '' mon épée'': "my sword"), '' s'enfance'' ('' sa''&nbsp;+'' enfance'', '' son enfance'': "his or her childhood"). '' ''ಆದರೆ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಲೋಪಗಳಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡವುಗಳೆಂದರೆ '' m'amie'' ಮತ್ತು '' m'amour'', ಇವು '' mon amie'' and '' mon amour''ಗೆ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ, ಮತ್ತು ಪದಪುಂಜೀಯ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ("my [female] friend", "my love"); ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಕೂಡ ಬಳಕೆಯಾಗದ ರೂಪಗಳು '' mamie'' or '' ma mie'', '' mamour''.''</ref>'' ''ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ''.''' * [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]]‌ ಬಳಕೆಯು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಲೋಪವಾದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಹುವಚನಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ (ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳ ಪೈಕಿ ''Max' Vater'' ಸಹ ಸೇರಿದೆ). ಎರಡೂ ತರಹದ ಬಳಕೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಅಶುದ್ಧ. ''greengrocers' apostrophes'' ಎಂಬುದರ ಜರ್ಮನ್‌ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದವು ಹೀನಾರ್ಥಕವಾದ ''Deppenapostroph'' (ದಡ್ಡರ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಜರ್ಮನ್‌ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ [[:de:Apostrophitis|Apostrophitis]] ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ.) * ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್‌ ಭಾಷೆಯ ಆಧುನಿಕ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲೂ, ಲೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲೂ ಸಹ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಪದವು ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾದಲ್ಲಿ, ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್‌ ಪದಗಳು ಲೋಪವಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಲವು ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್‌ ಭಾಷಾ ಲೇಖಕರು δὲ ἄλλος (''dè állos'' ) ಬದಲಿಗೆ δ’ ἄλλος (''d'állos'' ) ಹಾಗೂ ἆρα οὐ (''âra ou'' ) ಬದಲಿಗೆ ἆρ’ οὐ (''âr' ou'' ) ಎಂದು ನಮೂದಿಸುವರು. * ಹೆಬ್ರೂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಒಂದು geresh ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು geresh(״)ಗಳನ್ನು ಬಹುವಚನ ರೂಪ gershayim ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಯ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರದ ಬಲಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಐರಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, F ಅಥವಾ ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳ ಭೂತಕಾಲಗಳು ''d' '' (''do'' ನ ಅಕ್ಷರಲೋಪ) ಒಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''do oscail'' ಎಂಬುದು ''d'oscail'' ("ತೆರೆಯಿತು") ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ''do fhill'' ಎಂಬುದು ''d'fhill'' ("ವಾಪಸಾಯಿತು") ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ''is'' ಸಂಯೋಜಕ ಪದವನ್ನು ಲೋಪಗೊಳಿಸಿ '''s'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ '' do'' ("to"), '' mo'' ("my") ಇತ್ಯಾದಿ ಪದಗಳನ್ನು F ಹಾಗೂ ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳ ಮುಂಚೆ ಲೋಪಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '' ''' * ಲುಗಾಂಡಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಪದದ ನಂತರ ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪದವು ಅನುಸರಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಸ್ವರವು ಲೋಪವಾಗಿ, ಎರಡನೆಯ ಪದದ ಮೊದಲ ಸ್ವರಾಕ್ಷರದ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.. ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರವು ಏಕಾಕ್ಷರವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೋಪವನ್ನು ಅಪಾಸ್ಟ್ರೊಫಿ‌ನಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''taata w'abaana'' "the father of the children", ''wa'' ("of") ಎಂಬುದು ''w'' <nowiki>'</nowiki> ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ; ''y'ani?'' ("who is it?") ಯಲ್ಲಿ, ''ye'' ("who") ಎಂಬುದು&nbsp;''y<nowiki>'</nowiki>'' ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಹಲವು ಉಚ್ಚಾರಣಾಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಸ್ವರವನ್ನು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಲೋಪವಾಗಿಸಿದರೂ, ಬರೆಯುವ ಸಮಯ ಅದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''omusajja oyo'' ("ಈ ಮನುಷ್ಯ"), *''omusajj'oyo'' ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ''omusajja'' (ಮನುಷ್ಯ) ಎಂಬುದು ಹಲವು ಉಚ್ಚಾರಣಾಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. * ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಪದವನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "har ikke" (have not) ಇಂದ "ha'kke". ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇಂತಹ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಕ್ತ ಶೈಲಿಯ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. -s ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಪದಗಳ ಷಷ್ಠಿ ವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, -s, -x, ಹಾಗೂ -z ಒಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪದಗಳು. ಕೆಲವು ಭಾಷಣಕಾರರು {{IPA-no|ʃ|}} ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಪದಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು. (ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯ ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ -s ಸೇರಿಸಿ ಬಹುವಚನ ರಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಂತೆ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠಿ ವಿಭಕ್ತಿಯ -s ಹಾಗೂ ಬಹುವಚನದ -s ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪದವೊಂದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ -s ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಷಷ್ಠಿ ವಿಭಕ್ತಿ ರೂಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "mann" (man) manns (man's) ಪದವು ಆಗಲೇ s ಒಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ s ಸೇರಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ los (naval pilot) los' (naval pilot's). ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬುಷ್ ಹೆಸರು‌ ಎರಡು ಷಷ್ಠಿ ವಿಭಕ್ತಿರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು - Bushs and Bush'. === ಕನಿಷ್ಠ ಸಾರ್ಥಕ ಪದಾಕೃತಿಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸುವಿಕೆ === ಕೆಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪದದ ಧಾತುವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅನ್ಯರೂಪಿ ಹಾಗೂ ಸಮೀಕೃತವಾಗಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪದದ ಧಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಯ ಅಥವಾ ಉಪಸರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಸಾರ್ಥಕ ಪದಾಕೃತಿಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಗಾಗಿ, ಕೆಳಗೆ pinyin ನೋಡಿ. * ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶೀ ಮೂಲದ ಪದಗಳಿಗೆ ಸ್ವರಭಾರ ಹಾಕುವ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗುಣವಾಚಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪದವು ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "the IP address" ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲು ''IP'en'' ಎಂದು ಬರೆಯಬಹುದು. ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡಿದರೆ ನಾಜೂಕಿಲ್ಲದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ''firma'' ("company") ಅಥವಾ ''niveau'' ("level") ನಂತಹ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು ''firma'et'' ಹಾಗೂ ''niveau'et'' ಎಂದು ಬರೆಯಬಹುದು, ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಈ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ತಪ್ಪು. ಇದರ ಬದಲಿಗೆ -ಡ್ಯಾಷ್‌ ಸಂಕೇತ ಬಳಸಬೇಕಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ CD-en (the CD). * ಫಿನ್ನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಬರೆಯುವಾಗ ವ್ಯಂಜನಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಉಚ್ಚರಿಸುವಾಗ ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ವಿದೇಶಿ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಎರವಲು ಪದಗಳ ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''show'ssa'' ("in a show"), ''Bordeaux'hun'' ("to Bordeaux") ಫಿನ್ನಿಷ್‌ ಹಾಗೂ ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಣ ಚಿಹ್ನೆಯ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಬಳಕೆಯಿದೆ. * ಎಸ್ಟೊನಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಪದದ ವಿಭಕ್ತಿರೂಪ ಅಂತ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''Monet'' <nowiki>'</nowiki> (ಷಷ್ಠಿ ವಿಭಕ್ತಿ ರೂಪ) ಅಥವಾ ''Monet'sse'' (''Monet'' ನ ಚತುರ್ಥಿ ವಿಭಕ್ತಿ ರೂಪ) (ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರ ಹೆಸರು). * ಪೊಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಗಳಂತಹ ಅಕ್ಷರಸಮೂಹಗಳ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಗಳ ಕಾಗುಣಿತವು ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "Al Gore's campaign" ಬದಲು ''Kampania Ala Gore'a'' ಎಂದು ಬರೆಯಬಹುದು. ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ, ''Ala'' ಎಂಬುದನ್ನು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬರೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ, ಇದರ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೊಲಿಷ್‌ ನಿಯಮಗಳಡಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ''Gore'a'' ಗೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ''e'' ಮಾಯವಾಗಿ, ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಹೇಗೇ ಇರಲಿ, ''ಎಲ್ಲಾ'' ವಿದೇಶಿ ಪದಗಳ ನಂತರ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಈ ಉದಾಹರಣೆ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಬಹುದು ''Kampania Al'a Gore'a''. ಈ ಪ್ರಭಾವವು greengrocers' ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗೆ ಸಮಾನಾಗಿದೆ (ಮೇಲೆ ನೋಡಿ). * ತುರ್ಕಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಅಂಕಿತನಾಮದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಾಮಪದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಬರುವ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರಪ್ರತ್ಯಯದ ನಡುವೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''İstanbul'da'' ("in Istanbul"), ''okulda'' ("in school") ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. === ತಾಲವ್ಯೀಕರಣ ಅಥವಾ ತಾಲವ್ಯೀಕರಣವಲ್ಲದ ಗುರುತಾಗಿ === ಕೆಲವು ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಪ್ಯಂತರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಲವ್ಯೀಕರಣದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. * [[ಬೆಲಾರೂಸ್‌ನ ಭಾಷೆ|ಬೆಲರುಸ್]]‌ ಹಾಗೂ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಂಜನ ಹಾಗು ನಂತರ ಬರುವ ಮೃದು (iotified) ಸ್ವರಗಳ (е, ё, ю, я; Uk. є, ї, ю, я) ನಡುವೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಚಿನ ವ್ಯಂಜನದ ತಾಲವ್ಯೀಕರಣ ''ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ'' ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರದಂತೆಯೇ ಸ್ವರವನ್ನೂ ಸಹ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ರಷ್ಯನ್‌ ಹಾಗೂ ಪಡೆಯಲಾದ ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ъ (ಮುಂಚೆ ''yer'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ) ದೃಢ ಸಂಕೇತ ಇದೇ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, 1918ರ ನಂತರ, ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಕೆಯಾದದ್ದು 1918ರ ನಂತರ. ಆಗ ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮೊಂಡುತನ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪೀಟ್ರೊಗ್ರಾಡ್‌ನ ಮುದ್ರಣಾ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಂದ 'ಅಕ್ಷರ ಪರಾವಲಂಬಿ'ಯ ಮುದ್ರಣ ಅಚ್ಚನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಕಾಗುಣಿತದ ಸುಧಾರಣೆ ಜಾರಿಗೆತಂದರು.<ref>[http://www.vladtv.ru/leksikon.shtml?news=131 ГТРК - Владимир :: Главная] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090604160709/http://www.vladtv.ru/leksikon.shtml?news=131 |date=2009-06-04 }} {{ru icon}}</ref> * [[ಬೆಲಾರೂಸ್‌ನ ಭಾಷೆ|ಬೆಲರುಸಿಯನ್‌]], [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್‌]] ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿರಿಲ್ಲಿಕ್‌ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮೃದು ಸಂಕೇತಕ್ಕೆ (ಮುಂಚಿನ ವ್ಯಂಜನದ ತಾಲವ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ь ಸಂಕೇತ) ಬದಲಿಯಾಗಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, BGN/PCGN ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ''Русь'' ಯನ್ನು ''Rus''' ಎಂದು ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿ, ಈ ಲಿಪ್ಯಂತರಣ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಬೆಲರುಸಿಯನ್‌ ಪಠ್ಯದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು, ಎರಡು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ( " ) ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''слов’янське'' ('ಸ್ಲಾವಿಕ್‌' ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಣೆ) ''slov"yans’ke'' ಎಂದು ಲಿಪ್ಯಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * ಕೆಲವು ಕರೆಲಿಯನ್‌ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಲವ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''n'evvuo'' ("ಸಲಹೆ ನೀಡಲು"), ''d'uuri'' ("ಹಾಗೇ (ಅದೇ ತರಹ)"), ''el'vüttiä'' ("ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವುದು"). === ಕಂಠದ್ವಾರೀಯ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ === {{See also|Okina|Saltillo (linguistics)}} ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಪ್ಯಂತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಠದ್ವಾರೀಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಅಥವಾ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಗುರುತನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನೂ ಸಹ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯ ಅಂಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * Guaraniಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ''puso'' {{IPA|/ˈpuso/}} ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ñe'ẽ'', ''ka'a'', ''a' ỹ'' ಪದಗಳು. * ಹವಾಯಿಯನ್‌ ''{{unicode|ʻokina}}'' ({{unicode|ʻ}}) ತಲೆಕೆಳಗಾದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ (') ಎಂದು ನಮೂದಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯ ಅಂಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಟೊಂಗನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ''fakauʻa'' ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ. ಕಂಠದ್ವಾರೀಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. okinaದಂತೆಯೇ ಇದೂ ಸಹ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿದೆ. * ಸಮೊವನ್‌, ಟಹಿಟಿಯನ್‌, ಹಾಗೂ ಚಮೊರೊ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಇತರೆ [[ಆಸ್ಟ್ರೋನೇಸ್ಯದ ಭಾಷೆಗಳು|ಆಸ್ಟ್ರೊನೆಷಿಯನ್‌ ಭಾಷೆ]]ಗಳು. * ಪೂರ್ವ ಟಿಮೊರ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಟೆಟಮ್‌ * [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]‌ ದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಟುಪಿ ಭಾಷೆ * ಮಾಯನ್‌. * ಕ್ಲಿಂಗಾನ್, D'ni, Mando'a or Na'vi ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಭಾಷೆಗಳು.<ref>[http://www.zompist.com/kitlong.html ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್‌ ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌ ಕಿಟ್‌], ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು 'ಪರಕೀಯ'ವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಇದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.</ref> ತುರ್ಕಿ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರಬಿಕ್]]‌ ಲಿಪಿಯ ರೊಮನೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಠದ್ವಾರೀಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ತೆರೆಯುವ ಒಂಟಿ ಉದ್ಧರಣ ಚಿಹ್ನೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. === ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಬಳಕೆಗಳು === * ಸ್ಲೊವಾಕ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣಕ್ಷರಗಳಾದ ''t'', ''d'', ''l'', ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡಕ್ಷರ ''L'' ಹಾಗೂ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಮೇಲಿರುವ caron ಚಿಹ್ನೆಯು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ (''ď'', ''ť'', ''ľ'', ''Ľ'' ). ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ನಮೂದನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ, caron ಬದಲಿಗೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸುವುದು ತಪ್ಪು. ಸ್ಲೊವಾಕ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಯ ''l'' ಸಹ ಇದೆ: ''ĺ'', ''Ĺ''. ಇವೆರಡೂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸ್ಲೊವಾಕ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''tys<nowiki>'</nowiki>'' ಎಂಬುದು ''ty si'' ನ ಹ್ರಸ್ವ ರೂಪ ಅಥವಾ, ಜೆಕ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''pad<nowiki>'</nowiki>'' ಎಂಬುದು ''padl'' ರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ). ಆದರೂ, ಈ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಕವನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಎರಡು ಅಂಕಿಗಳ ಲೋಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ''<nowiki>'</nowiki>87'', ಎರಡಂಕಿಯ ವರ್ಷದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮುಂಚೆಯೂ ಸಹ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. * ಫಿನ್ನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ''k'' ಎಂಬುದು ವಿಸಂಧಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವುದು, ವ್ಯಂಜನ ಸ್ವರವ್ಯತ್ಯಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''keko → keon'' ("a pile → a pile's") ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸ್ವರ ಅಥವಾ ಜಂಟಿಸ್ವರದ ನಂತರ ಅಂತಿಮ ಸ್ವರವು ಸಂಭವಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಸಂಧಿಯನ್ನು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಗುಣಿತದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸತಕ್ಕದ್ದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ruoko → ruo'on'', ''vaaka → vaa'an'' ಇದು ಸಮಾಸ-ಪದಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡುಗೆರೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''maa-ala'' (ಭೂಪ್ರದೇಶ) ಇದೇ ರೀತಿ, ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ವಿಸಂಧಿ (ಹ್ರಸ್ವಗೊಳಿಸುವಿಕೆ)ಗಳಿಗೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''missä on'' ಬದಲಿಗೆ ''miss' on'' ("ಎಲ್ಲಿ"). * ಬ್ರೆಟನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ವ್ಯಂಜನ {{IPA|/x/}} ಕ್ಕಾಗಿ ''c'h'' ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪದ ''Loch Ness'' ನಲ್ಲಿನ ''ch'' ಪದದಂತೆ) ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನ {{IPA|/ʃ/}}ಕ್ಕೆ ''ch'' ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯ ''chat'' ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ''she''. * [[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್]]‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಅಂತಿಮ ಸ್ವರದ ನಂತರ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗ್ರೇವ್ ಅಕ್ಸೆಂಟ್ ಬದಲಿಗೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಆ ಅಕ್ಷರದ ಸರಿಯಾದ ರೂಪವು ಅಲಭ್ಯವಾದಲ್ಲಿ). ಆದ್ದರಿಂದ, ''Niccolò'' ಎಂಬುದನ್ನು ''<nowiki>Niccolo'</nowiki>'' ಅಥವಾ ''<nowiki>NICCOLO'</nowiki>'' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೂಕ್ತ ಕೀಲಿಮಣೆಯ ಅಲಭ್ಯವಾದಲ್ಲಿ, ಇದು ಕೇವಲ ಯಂತ್ರ ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಿ ಬರೆಯಲು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಭಾಷೆ|ಸ್ವಹಿಲಿ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ''ng'' ನಂತರದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಪ್ರಕಾರ, {{IPA|/ŋ/}} ಧ್ವನಿಯ ನಂತರ {{IPA|/ɡ/}} ಧ್ವನಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅರ್ಥಾತ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ''finger'' ಬದಲಿಗೆ, ''singer'' ನಲ್ಲಿನ ''ng'' ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. * ಲುಗಾಂಡಾದಲ್ಲಿ, ಕೀಲಿಮಣೆಗಳಲ್ಲಿ ''ŋ'' ಅಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇದರ ಬದಲಿಗೆ {{IPA|/ŋ/}} ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾಗುವ ''ng{{'}}'' ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯು ಅದನ್ನು ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಗ ''ng'' ಯಿಂದ ({{IPA|[ŋɡ]}} ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾಗುವ) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಳಕೆಯಿದೆ. ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಸ್ವಹಿಲಿ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ. * Jèrriaisನಲ್ಲಿ, ವ್ಯಂಜನದ ಉದ್ದ ಅಥವಾ ಯುಗ್ಮೀಕರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''t't'' {{IPA|/tː/}}ಯು ''s's'' {{IPA|/sː/}}, ''n'n'' {{IPA|/nː/}}, ''th'th'' {{IPA|/ðː/}}, ಹಾಗೂ ''ch'ch'' ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ( {{IPA|/ʃː/}} ( {{IPA|/t/}}, {{IPA|/s/}}, {{IPA|/n/}}, {{IPA|/ð/}}, ಹಾಗೂ {{IPA|/ʃ/}} ಒಂದಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧ). * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್‌ (ಮುಖ್ಯ [[ಚೀನಿ ಭಾಷೆ|ಚೀನೀ ಭಾಷೆ]] ಅಥವಾ Putonghua) ಭಾಷೆಯ pinyin (hànyǔ pīnyīn) ರೊಮನೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಮೂಡಿಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶವನ್ನು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''Xī'ān'' ನಗರದ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೊಮನೀಕರಣದಲ್ಲಿ, ಏಕ-ಉಚ್ಚಾರಾಂಶವುಳ್ಳ ಪದ ''xian'' ಇಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ, ಮೊದಲ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶದ ನಂತರ ಆರಂಭವಾಗುವ ಹೊಸ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಪ್ರತೀ ''a'', ''e'' ಅಥವಾ ''o'' ಮುಂಚೆ ಒಂದು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಇದರ ಮುಂಚೆ ಯಾವುದೇ ಕೂಡುಗೆರೆ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡಗೀಟು ಇರುವಂತಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''Tiān'ānmén'', ''Yǎ'ān'' ; ಆದರೆ ಸರಳವಾಗಿ ''Jǐnán'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ''ji'' ಮತ್ತು ''nan'' ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳಿವೆ. ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ, ''Jīn'ān'' ಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳು ''jin'' ಮತ್ತು ''an'' ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.pinyin.info/romanization/hanyu/apostrophes.html ಪಿನ್ಯಿನ್‌]</ref> ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ಸಾರ್ಥಕ ಪದಾಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸುವ ಗುರುತಾಗಿದೆ.(ಮೇಲೆ ನೋಡಿ) * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ ಭಾಷೆಗಾಗಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮೀರಿಸಲಾದ ವೇಡ್‌-ಜಾಯ್ಲ್ಸ್‌ ರೊಮನೀಕರಣ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ, ಮುಂಚಿನ ವ್ಯಂಜನ ಶಬ್ದದ ಮಹಾಪ್ರಾಣೋಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''tsê'' (pinyin ''ze'' )ನಲ್ಲಿ, ''ts'' ನಿಂದ ನಿರೂಪಿತವಾದ ವ್ಯಂಜನಕ್ಕೆ ಮಹಾಪ್ರಾಣೋಚ್ಚಾರಣೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ''ts'ê'' (pinyin ''ce'' )ಯಲ್ಲಿ, ''ts<nowiki>'</nowiki>'' ಇಂದ ನಿರೂಪಿತವಾದ ವ್ಯಂಜನವು ಮಹಾಪ್ರಾಣೋಚ್ಚಾರಣೆ ಹೊಂದಿದೆ. * ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆಯ ರೊಮನೀಕರಣದ ಕೆಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂದಿಗ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ''na'' ಹಾಗೂ ''n'' + ''a'' ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು, moras ನಡುವೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. (ಇದು ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ Pinyinನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.) * ಹೆಬ್ರೂ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ, geresh (ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯಂತೆ ಇರುವ ಒಂದು ಭೇದಸೂಚಕ) ಅಕ್ಷರಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು, ಹೆಬ್ರೂ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗದ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''j'', ''th'' ಹಾಗೂ ''ch'' ನಂತಹ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ג, ת, ಮತ್ತು צ ಬಳಸಿ geresh ಒಂದಿಗೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ "chupchik"). ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಜಾರ್ಜ್‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೆಬ್ರೂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ג׳ורג׳ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ג׳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ). * 2000ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ನೂತನ ಉಝ್ಬೆಕ್‌ ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಅಕ್ಷರದೊಂದಿಗೆ ಬರೆಯಲಾದ ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿಮಾಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸಲು, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯು ಭೇದಸೂಚಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ''o'' (ಸಿರಿಲಿಕ್‌ ''ў'' ಒಂದಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ)ನಿಂದ ''o<nowiki>'</nowiki>'' ಹಾಗೂ ''g'' ಇಂದ ''g<nowiki>'</nowiki>'' (ಸಿರಿಲ್ಲಿಕ್‌ ''ғ'' ) ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಅಕ್ಷರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಸಾಧಾರಣ ASCII ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ ಕೀಲಿಮಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಝ್ಬೆಕ್‌ ಭಾಷೆಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಉಝ್ಬೆಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಧ್ವನಿ-ನಂತರದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯು ಕಂಠದ್ವಾರಿ ಧ್ವನಿಯ ಧ್ವನಿಮಾವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅರಬಿಕ್‌ ''hamzah'' ಅಥವಾ ''‘ayn'' ಇಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಸಿರಿಲ್ಲಿಕ್‌ ''ъ'' ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ''the'' ಪದ ನಿರೂಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಂಠದ್ವಾರಿ /t/ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ (ಅಥವಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ) ಹ್ರಸ್ವಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಬಳಕೆದಾರರು "in the barn" ಬದಲಿಗೆ ''in t'barn'', "on the step" ಬದಲಿಗೆ ''on t'step'' ಎಂದು ಬರೆಯುವರು. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಶೈಲಿಯ ಮಾತಿನ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದವರು ''intuh barn'' ಹಾಗೂ ''ontuh step'' ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದ ಬರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ''in't barn'' ಹಾಗೂ ''on't step'' ಎಂಬುದು ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಖರ ನಮೂದನೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೂ ಇವೂ ಸಹ ಸರಿಯಾದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ''t'' ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಠದ್ವಾರಿ ಧ್ವನಿಯಂತಿದೆ. * ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿನ Páginas Amarillasನ ಗಾಲಿಷಿಯನ್‌ ಭೋಜನಾ ಮಂದಿರಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣವಾಚಿ ''O'' ("The") ಬದಲಿಗೆ ''<nowiki>O'</nowiki>'' ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.paginasamarillas.es/resultados.asp?activ=Restaurantes+gallegos&amp;nomb=O&amp;prov=MADRID&amp;pgpv=1&amp;mode=listadirGalician ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ 'o' ಹೊಂದಿರುವ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನ ಭೋಜನಾಮಂದಿರಗಳು].</ref> == ಮುದ್ರಣ ರೂಪ == ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ರೂಪವು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೆಳದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಸಾಗಿ ಗಡಿಯಾರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಕ್ರವಾಗಿರುವ ಬಾಲವುಳ್ಳ ಚುಕ್ಕೆಯಂತೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೂಪವು ''ಮುದ್ರಣಾ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' ಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆ.ಇದು(ಟೈಪ್‌ಸೆಟ್)‌ <span style="font-family:serif">’</span> ಎಂದು ಕೂಡ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ''ಟೈಪ್‌ಸೆಟ್‌ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' ಅಥವಾ ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ, ''ಗುಂಗುರು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ಸ್ಯಾನ್ಸ್‌-ಸೆರಿಫ್‌ ಅಚ್ಚುಮೊಳೆಗಳುಇನ್ನಷ್ಟು ರೇಖಾಗಣಿತೀಯ ಅಥವಾ ಸರಳೀಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣೀಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆಯಂತೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಒಲವು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದ ಆವಿಷ್ಕರಣದೊಂದಿಗೆ, 'ತಟಸ್ಥ' ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆ ( ' )ರೂಪವನ್ನು ಮಿತವ್ಯಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ,ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಏಕೈಕ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಕೀಲಿಮಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ತೆರೆದ ಹಾಗೂ ಮುಚ್ಚಿದ ಒಂಟಿ ಉದ್ಧರಣ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಒಂಟಿ ಪ್ರೈಮ್‌ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ''ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' ಅಥವಾ ''ಲಂಬ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. == ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ == [[ಯುನಿಕೋಡ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ರೀತಿಗಳ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಸಂಕೇತಗಳಿವೆ: * ( '''<nowiki>'</nowiki>''' ) ಲಂಬ ''ಬೆರಳಚ್ಚುಯಂತ್ರ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' (ಯುನಿಕೋಡ್‌ ಹೆಸರು ''ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' ಅಥವಾ ''ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ-ಉದ್ಧರಣ ಚಿಹ್ನೆ'' ), U+0027, ASCIIಯಿಂದ ಸ್ವೀಕೃತ. * ( '''{{unicode|’}}''' ) ''ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' (ಅಥವಾ ''ಮುದ್ರಣಾ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' ; ''ಬಲ ಒಂಟಿ ಉದ್ಧರಣ ಚಿಹ್ನೆ'' ; ''ಏಕ ಅಲ್ಪವಿರಾಮ ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆ'' ), U+2019. ಇದು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಹಾಗೂ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಏಕ ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಯುನಿಕೋಡ್‌ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಆದ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತ.<ref>[http://unicode.org/Public/UNIDATA/NamesList.txt ಯುನಿಕೋಡ್‌ ಮಂಡಳಿ]</ref> * (&nbsp;'''{{unicode|ʼ}}''' &nbsp;) ''ಅಕ್ಷರ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' (ಅಥವಾ ''ಪರಿವರ್ತಕ ಅಕ್ಷರ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' ), U+02BC. ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆ ಎಂದು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಸ್ವತಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಕ್ಷರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಬ್ರೆಟನ್‌ cʼh, ಸಿರಿಲ್ಲಿಕ್‌ ಅಜರ್ಬೆಜಾನೀ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ ಅಥವಾ ಅರಬಿಕ್‌ ಕಂಠದ್ವಾರಿ ಧ್ವನಿ, ''hamza'' ಅಥವಾ ಸಿರಿಲ್ಲಿಕ್‌ ಮೃದು ಸಂಕೇತಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಲಿಪ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಕ್ಷರ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಪಠ್ಯವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಸಂಕೇತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಯುನಿಕೋಡ್‌ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಯುನಿಕೋಡ್‌ ಸಂಕೇತ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗೆ ತದ್ರೂಪಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.unicode.org/charts/ ಯುನಿಕೋಡ್‌ ಸಂಕೇತ ಪಟ್ಟಿಗಳು]</ref> * (&nbsp;'''{{okina}}''' &nbsp;) {{okina}}okina ಹವಾಯಿಯನ್‌ ಕಂಠದ್ವಾರಿ ಧ್ವನಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಯುನಿಕೋಡ್‌ ಸಂಕೇತ (U+02BB) ಹೊಂದಿದೆ. * (&nbsp;{{unicode|ˮ}}&nbsp;) ನೆನೆಟ್ಸ್‌ ಭಾಷೆಗಳು ''ಎರಡು ಅಕ್ಷರ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'' (ಯುನಿಕೋಡ್‌ ಹೆಸರು ''ಪರಿವರ್ತಕ ಅಕ್ಷರ ಎರಡು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ '' ), U+02EE. * (&nbsp;{{unicode|&nbsp;՚}}&nbsp;&nbsp;) ''ಅರ್ಮಿನಿಯನ್‌ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ'', U+055A. ಟೈಪ್ಸೆಟ್‌ ಸಾಮಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವತ್ರ ಇದ್ದರೂ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ( <span style="font-family:serif">’</span> ) ನಮೂದಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕೀಲಿಮಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಕೀಲಿಯಿಲ್ಲ. ವೃತ್ತಿಪರ ಟೈಪ್ಸೆಟಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕ ವಿನ್ಯಾಸ (graphic design) ಪ್ರಪಂಚದಿಂದಾಚೆಗೆ, ಈ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ನಮೂದಿಸುವುದು ಹೇಗೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲದ ಜನರು ಇದರ ಬದಲು ಬೆರಳಚ್ಚುಯಂತ್ರದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ( ' ) ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತರಜಾಲ ಪ್ರಕಾಶನದ ಸಮಾನತಾವಾದಿ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ದೃಶ್ಯಪರದೆಯ ಕಡಿಮೆ ಚಿತ್ರಸ್ಪಷ್ಟನೆಯ ಕಾರಣ, ಬೆರಳಚ್ಚುಯಂತ್ರದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸಹ ಅಂತರಜಾಲಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಮುದ್ರಣದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, [[ಯುನಿಕೋಡ್|ಯುನಿಕೋಡ್‌]] ಪಠ್ಯ ಸಂಕೇತೀಕರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾಪಕ ಅಳವಡಿಕೆ,ಉನ್ನತ ಚಿತ್ರ-ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯ ದರ್ಶಕಗಳು ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯದ ಸುಧಾರಿತanti-aliasing (ಕರ್ಣೀಯ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ,ವಕ್ರರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ನಯಗೊಳಿಸುವ ತಂತ್ರ) ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಇಂದು ಪದ-ಸಂಸ್ಕರಣ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌-ಚಾಲಿತ ಪ್ರಕಾಶನ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಮುದ್ರಣದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕಾರಣ (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ), ವೃತ್ತಿಪರರಲ್ಲದವರು ರಚಿಸುವ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. {| class="wikitable sortable " |+ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ನಮೂದಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ! &nbsp; ! align="center"|ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ! align="center"|[[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ವಿಂಡೋಸ್‌]] ! align="center"|[[ಲಿನಕ್ಸ್|ಲಿನುಕ್ಸ್‌]]/X ! align="center"|ಹೆಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್‌ (HTML) ಅಂಶ ! align="center"|ಹೆಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್‌ (HTML) ದಶಾಂಶ |- !ಬೆರಳಚ್ಚು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ | ' | ' | ' | <code>&amp;apos;</code><ref>ಇದು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌ 8 ಅಥವಾ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.</ref> | <code>&amp;#39;</code> |- !ಮುದ್ರಣದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ | Option + Shift + ] | ಕೀಲಿಮಣೆಯ ಸಂಖ್ಯಾಫಲಕದಲ್ಲಿ Alt + 0146 | AltGr + shift + B | <code>&amp;rsquo;</code> | <code>&amp;#8217;</code> |} ===ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಮತ್ತು ಎಎಸ್‌ಸಿಐಐ (ASCII) ಸಂಕೇತೀಕರಣ=== ಬೆರಳಚ್ಚಿನ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನೇ ( ' ) ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕೀಲಿಮಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಕೇತ ಮೌಲ್ಯ 0x27ನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯು, 7-ಬಿಟ್‌ ASCII ಅಕ್ಷರ ಸಂಕೇತೀಕರಣದಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಲಭ್ಯ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು ಓವರ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿರುವ (ಒಂದೇ ಆದೇಶಸಮೂಹ, ಹಲವು ಪರಿಧಿಗಳುಳ್ಳ ಸಂಕೇತಗಳು) ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ. (notclear ಎಎಸ್‌ಸಿಐಐ(ASCII)ಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಬಲಕ್ಕಿರುವ ಒಂಟಿ ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆ, ಎಡಕ್ಕಿರುವ ಒಂಟಿ-ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ, ಲಂಬಗೆರೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೈಮ್‌ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಅಥವಾ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಯ (ಪರಿವರ್ತಕ ಅಕ್ಷರ)ಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. 1985ರ ಮುಂಚಿನ ಆರಂಭಕಾಲದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ದರ್ಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಕಗಳಲ್ಲಿ ASCII ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಮುದ್ರಣದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿ, ASCII ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರ ಚಿಹ್ನೆ ( '''`''' ) U+0060 ಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಎಡ ಒಂಟಿ ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪಠ್ಯದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುದ್ರಣರೂಪಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಇಂತಹ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ <code>``I can't''</code> ಎಂಬುದು <code>‘‘I can’t’’</code> ಎಂದು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಗಮನಿಸಬಹುದು. === ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಕೋಟ್ಸ್‌ (Smart quotes) === ಮುದ್ರಣದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳು ನಮೂದಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗಲೆಂದು, ಪದಸಂಸ್ಕಾರಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನಾ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು, ಪಠ್ಯ ನಮೂದಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.( ಅದೇ ವೇಳೆ, ತೆರೆಯುವ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುವ ಒಂಟಿ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸೂಕ್ತ ಎಡ ಅಥವಾ ಬಲ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.) ಫಾರ್ಮ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌ (ಜಾಲಪುಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸ ಮುಂತಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪಠ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ) ಒಂದರಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ನಮೂದಿಸಿ ಕಳುಹಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಂತರಜಾಲಸರ್ವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸೌಕರ್ಯ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವೆಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಉಚಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು). ಇದನ್ನು ''ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಕೋಟ್ಸ್‌'' ಲಕ್ಷಣ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ; ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬದಲಾಗದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ''ಮೂಕ ಉದ್ಧರಣೆ'' ಗಳು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಕ್ಷರ ಸಂಪುಟ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತೀಕರಣ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಬಹುದು). ಜೊತೆಗೆ, ಇಂತಹ ಹಲವು ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಪಠ್ಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಒಂಟಿ ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವರ್ಷಗಳ ಹ್ರಸ್ವಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ''1929'' ಅಥವಾ ''2029'' ಗಳಿಗೆ ''<span style="font-family:serif">’</span>29'' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಬೇಕು(ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ). ಆದರೆ ಇದು ''<span style="font-family:serif">‘</span>29'' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಇದು ತಪ್ಪು. ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡಿ: ''it was'' ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯ ಪುರಾತನರೂಪಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ''<span style="font-family:serif">’</span>twas'' ಬದಲಿಗೆ ''<span style="font-family:serif">‘</span>twas'' ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ವರ್ಡ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗವೇನೆಂದರೆ, ಎರಡು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅಂತರ ಸಹ ನೀಡಬಹುದು); ನಂತರ ಮೊದಲ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಅಳಿಸುವುದು. ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಕೋಟ್‌ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಸಹ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಬದಲು ಪ್ರೈಮ್‌ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಕ್ಷಾಂಶ 49° 53′ 08″ ಎಂಬುದನ್ನು 49° 53<span style="font-family:serif">’</span> 08<span style="font-family:serif">”</span> ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಕೋಟ್ಸ್‌ನ್ನು 'ಆಫ್‌' ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. (ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ''Tools'' -> ''AutoCorrect'' -> ''AutoFormat as you type'' ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಸೂಕ್ತ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿದೆ). ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಿದ ಕೂಡಲೆ CONTROL-Z ಕೀಲಿ ಟೈಪ್ ಮಾಡಿದರೆ(''ತೆರೆಯುವುದಕ್ಕೆ'' ಅದನ್ನು ಲಂಬ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನಾಗಿ ಪುನಃ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಮೂರನೆಯ ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನವಾಗಿ,ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೀಲಿ ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಎರಡು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಟೈಪ್ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ,, ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಮಾತ್ರ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ===8-ಬಿಟ್‌ ಸಂಕೇತೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ=== ವಿಭಿನ್ನ 8-ಬಿಟ್‌ ಅಕ್ಷರ ಸಂಕೇತೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ (<span style="font-family:serif">'</span>) ಗಾಗಿ ಆಧಾರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು (1984ರಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ಮ್ಯಾಕಿಂತೊಷ್‌ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮ್ಯಾಕ್‌ ರೊಮನ್‌ ಅಕ್ಷರ ಸಂಪುಟ, ಹಾಗೂ ನಂತರ, [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್]]‌ನ CP1252 ಸಂಕೇತೀಕರಣ). ISO-8859-1ರಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಅಕ್ಷರವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ANSI'' ಅಥವಾ ''ISO-Latin'' ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ CP1252 0x92ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣದ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿರುವ "ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಕೋಟ್ಸ್"‌ ASCII ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯನ್ನು ಈ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕಾರಣ, ಇತರೆ ತಂತ್ರಾಂಶ ತಯಾರಕರೂ ಸಹ ಇದನ್ನೇ ''ನೈಜ'' ವಿಧಾನ ಎಂದು ಅಳವಡಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 'ಇದರ ಮೌಲ್ಯ CP1252 ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿತವಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಹೆಚ್‌ಟಿಎಮ್‌ಎಲ್‌ 5 ಪ್ರಮಾಣಿತವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ಯೇತರ ಆರಂಭಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ವೀಕ್ಷಕಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನಾಚಿಹ್ನೆ '?' ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ-ಅನ್ವಯಿಕೆ ಬಳಸಿ ರಚಿಸಲಾದ ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟವನ್ನು ಓದಲಾಗದು. ===ಆದೇಶ ಸಂಕೇತ-ಸರಣಿ ರಚನೆ (Programming)(not clear=== ಹಲವು ಆದೇಶಸಂಕೇತ-ಸರಣಿ ನಮೂನೆಗಳು ಅಕ್ಷರ-ಚಿಹ್ನಾ ಸ್ಥಿರ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಎಲ್ಲೆ ಗುರುತಿಸಲು ASCII ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಅಥವಾ ಜಂಟಿ ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆ ಬಳಸಬಹುದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶ್ರೇಣಿ ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ (ಆದರೆ ಎರಡನ್ನೂ ಅಲ್ಲ). ಸಿ ಆದೇಶ-ಸಂಕೇತ ಸರಣಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಗಳು ಸಹ ಅಕ್ಷರ ಸ್ಥಿರಾಂಕದ ಎಲ್ಲೆ ಗುರುತಿಸಲು ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂಟಿ-ಅಕ್ಷರದ ಪುಂಜಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಸಮರ್ಥನೆಯ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ (Apologetic ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ) * ಕೆರಾನ್ (Caron) * ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ವ್ಯಾಕರಣ) (Contraction (grammar)) * ಸ್ವರಲೋಪ (Elision) * ಷಷ್ಠಿ ವಿಭಕ್ತಿ (Genitive case) * ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ (Possessive case) * apos == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == *{{Cite document |last=Gibaldi |first=Joseph |title=MLA Handbook for Writers of Research Papers |location=New York |publisher=Modern Language Association |year=2003 |isbn= |postscript=<!--None--> }}. *{{Cite book |authorlink=Lynne Truss |last=Truss |first=Lynne |title=[[Eats, Shoots & Leaves|Eats, Shoots & Leaves: The Zero Tolerance Approach to Punctuation]] |year=2003 |publisher=Gotham Books |location=Toronto |edition=North American |isbn=1592400876 |postscript=<!--None--> }}. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wiktionary|apostrophe}} *[http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutspelling/pizza ಈಸ್ ದೇರ್ ಎನ್ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಇನ್ ದಿ ಪ್ಲೂರಲ್ ಆಫ್ ಪಿಜ್ಜಾ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017081724/http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutspelling/pizza |date=2008-10-17 }} ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಬಹುವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿಯ ಬಳಕೆ ಕುರಿತು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ ಲೇಖನ. *[http://snowball.tartarus.org/texts/apostrophe.html ದಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್] ಕಂಪ್ಯುಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ನಮೂದಿಸುವಿಕೆ ಬಗೆಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. *[http://www.apostrophe.org.uk/ ದಿ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸೊಸೈಟಿ] *[http://www.apostropheabuse.com/ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಅಬ್ಯೂಸ್] ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಚಿಹ್ನೆಯ ದುರುಪಯೋಗ ಹಾಗು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. *[http://apostrophecatastrophes.blogspot.com/ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಕೆಟಸ್ಟ್ರೋಫ್ಸ್‌] *[http://www.cl.cam.ac.uk/~mgk25/ucs/quotes.html ASCII ಮತ್ತು ಯುನಿಕೋಡ್‌ ಉದ್ಧರಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳು] *[http://tranchant.plus.com/notes/apostrophe ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ ಯುಸೇಜ್: ವೆ ಡು ಐ ಯೂಸ್ ದಿ ಸ್ಟುಪಿಡ್ ಥಿಂಗ್ಸ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070329012150/http://tranchant.plus.com/notes/apostrophe |date=2007-03-29 }} *[http://www.angryflower.com/bobsqu.gif ಎ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೀನ್‌ಗ್ರಾಸರ್ಸ್ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ (GIF )] *[http://www.dreaded-apostrophe.com ದಿ ಡ್ರೆಡೆಡ್‌ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ - ಎನ್‌ ಅಪ್ರೋಚ್‌ ಯುಸಿಂಗ್‌ ಎ ಸಿಂಗಲ್‌ ರೂಲ್‌ ಒನ್ಲಿ] *[http://theoatmeal.com/comics/apostrophe ಹೌ ಟು ಯೂಸ್‌ ಎನ್‌ ಅಪಾಸ್ಟ್ರಫಿ] ದಿ ಓಟ್ಮೀಲ್‌ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯ ಭೇದಸೂಚಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೆಬ್ರೂ ಭೇದಸೂಚಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಕಾಗುಣಿತ (English spelling)]] f09poj93cz4ycbgbaccb5btqwpcr38x 0 26069 1375250 1373614 2026-06-18T06:43:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375250 wikitext text/x-wiki {{About|the war that began in 2003|other uses|Iraq war (disambiguation)}} {{Infobox military conflict |conflict=Iraq War |partof=the [[War on Terror]] |image=[[Image:Iraq header 2.jpg|300px]] |caption=Clockwise, starting at top left: a joint patrol in [[Samarra]]; the toppling of the Saddam Hussein statue in [[Firdos Square]]; an [[Iraqi Army]] soldier readies his rifle during an assault; a roadside [[Improvised explosive device|bomb]] detonates in South [[Baghdad]]. |date=March 20, 2003 – August 19, 2010<br/>({{Age in years and days|2003|3|20|2010|8|19}}) |place=[[Iraq]] |causes=War justifications: *[[Rationale for the Iraq invasion.]] *[[Governmental positions on the Iraq War prior to the 2003 invasion of Iraq|Governments' pre-war positions]] *[[War on Terrorism]] |status=U.S. combat operations concluded<ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/reuters/2010/08/31/world/middleeast/international-us-iraq.html | work=The New York Times | title=Iraq Hails Sovereignty as U.S. Departs | last=Reuters | date=August 31, 2010 | accessdate=August 31, 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2010/01/24/world/middleeast/24iraq.htm | work=The New York Times | title=Biden Says U.S. Will Appeal Blackwater Case Dismissal | first=Anthony | last=Shadid | date=January 24, 2010 | access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 27, 2021 | archive-date=ನವೆಂಬರ್ 26, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111126230458/http://www.nytimes.com/2010/01/24/world/middleeast/24iraq.htm | url-status=dead }}</ref> *Operation Iraqi Freedom concluded, <small>March 20, 2003 – August 31, 2010</small> *Operation New Dawn begins, <small>September 1, 2010 – present</small> *[[2003 Invasion of Iraq|Invasion of iraq]] *Overthrow of [[Baath Party]] government and [[execution of Saddam Hussein]] *Occupation of Iraq *[[Iraqi insurgency]] and [[civil war in Iraq|sectarian violence]].<ref>{{cite news|title=Sectarian divisions change Baghdad’s image|publisher=MSNBC|date=2006-07-03|url=http://www.msnbc.msn.com/id/13684759/|accessdate=2007-02-18}}</ref> *Foreign [[terrorism|terrorist]] operations<ref>{{cite press release|title=DoD News Briefing with Secretary Gates and Gen. Pace from Pentagon|publisher=U.S. Department of Defense|date=2007-02-02|url=http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879|accessdate=2008-05-10|archive-date=2009-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20091130124028/http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879|url-status=dead}}</ref> *Democratic [[Iraqi legislative election, December 2005|Elections]] held *[[U.S.-Iraq Status of Forces Agreement|Status of Forces Agreement & Strategic Framework Agreement]] *Presence of American troops in advise and assist role until the end of 2011 |combatant1={{flag|United States}}<br> {{flag|Iraq}}<br> {{Flag icon|Kurdistan}} [[Peshmerga]]<br> {{Flag icon|Iraq}} [[Awakening movements in Iraq|Awakening Councils]]<br> '''Withdrawn [[Multi-National Force – Iraq|Coalition]] forces:'''<br> {{flag|United Kingdom}} <small>(2003–09)</small><br/> {{flag|Australia}} <small>(2003–09)</small><br/> {{flag|Poland}} <small>(2003–08)</small><br/> {{flag|Denmark}} <small>(2003–07)</small><br/> {{flag|Italy}} <small>(2003–06)</small><br/> {{flag|Georgia}} <small>(2003–08)</small><br/> {{flag|Ukraine}} <small>(2003–08)</small><br/> {{flag|Netherlands}} <small>(2003–05)</small><br/> {{flag|Spain}} <small>(2003–04)</small><br/> {{flagicon image|MultinationalForce-IraqDUI.svg‎}} [[Multi-National Force – Iraq|MNF–I]] <small>(2004–09)</small><br/> [[Multi-National Force – Iraq|30 other countries]] ---- {{flag|Turkey}} ''(see: [[Turkey-PKK Conflict]])'' |combatant2= [[Iraqi Insurgency|Insurgent groups:]]<br> {{flagicon image|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[Baath Party]] [[Iraqi Insurgency#Ba'athists|Loyalists]]<br/> {{flagicon image|Islamic State of Iraq.jpg}} [[Islamic State of Iraq]]<br/> &nbsp;{{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[al-Qaeda in Iraq]]<br/> {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Mahdi Army]]<br/> &nbsp;[[Special Groups (Iraq)|Special Groups]]<br/> {{flagicon image|IAILogo.png}} [[Islamic Army of Iraq]]<br/> {{flagicon image|Ansar al-sunnah.jpg}} [[Ansar al-Sunnah]] ---- {{Flag icon|Iraq|1991}} [[Ba'athist Iraq|Iraq under Saddam Hussein]]<br> ---- <small>For fighting between insurgent groups, see [[Civil war in Iraq]].</small> |commander1={{Flag icon|Iraq}} [[Jalal Talabani]] <br/> {{Flag icon|Iraq}} [[Ibrahim al-Jaafari]]<br/> {{Flag icon|Iraq}} [[Nouri al-Maliki]]<br/> {{Flag icon|Kurdistan}} [[Massoud Barzani]]<br/> {{Flag icon|Kurdistan}} [[Masrour Barzani]]<br/> {{Flag icon|Iraq}} [[Abdul Sattar Abu Risha]]{{KIA|alt=yes}}<br /> {{Flag icon|Iraq}} [[Ahmad Abu Risha]]<br /> {{Flag icon|US}} [[Barack Obama]]<br /> {{Flag icon|US}} [[George W. Bush]]<br /> {{Flag icon|US}} [[Lloyd Austin]]<br /> {{Flag icon|US}} [[Ray Odierno]]<br /> {{Flag icon|US}} [[David Petraeus]]<br /> {{Flag icon|US}} [[George W. Casey, Jr.]]<br /> {{Flag icon|US}} [[Ricardo Sanchez]]<br /> {{Flag icon|US}} [[Tommy Franks]]<br /> {{Flag icon|UK}} [[John Cooper (British Army officer)|John Cooper]]<br/> {{Flag icon|UK}} [[Andy Salmon]]<br/> {{Flag icon|UK}} [[Richard Shirreff]] |commander2={{Flag icon|Iraq|1991}} [[Saddam Hussein]]<br/>{{POW}} [[Execution of Saddam Hussein|{{unicode|☠}}]]<br/> {{Flag icon|Iraq|1991}} [[Qusay Hussein]]{{KIA|alt=yes}}<br/>{{Flag icon|Iraq|1991}} [[Uday Hussein]]{{KIA|alt=yes}}<br/> {{Flag icon|Iraq|1991}} [[Tariq Aziz]] {{surrender}} ---- {{flagicon image|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[Izzat Ibrahim ad-Douri]]<br/> {{flagicon image|Islamic State of Iraq.jpg}} [[Abu Omar al-Baghdadi]]{{KIA|alt=yes}}<br/> {{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Abu Musab al-Zarqawi]]{{KIA|alt=yes}}<br/> {{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Abu Ayyub al-Masri]]{{KIA|alt=yes}}<br/> {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Muqtada al-Sadr]]<br /> {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Abu Deraa]]<br > {{flagicon image|IAILogo.png}} [[Ishmael Jubouri]]<br/> {{flagicon image|Ansar al-sunnah.jpg}} [[Abu Abdullah al-Shafi'i]]{{POW}} |strength1='''[[2003 Invasion of Iraq|Invasion Forces]]''' <small>(2003–2004)</small><br/>~300,000<br/> ---- '''[[Iraqi Security Forces]]'''<br/>650,000 <small>([[New Iraqi Army|Army]]: 273,000, [[Iraqi Police|Police]]: 227,000, [[Facilities Protection Service|FPS]]: 150,000)</small><br/> '''[[Multinational Force Iraq|Coalition Forces]]''' <small>(2004–2010)</small><br/>176,000 at peak <br/>'''[[Awakening movements in Iraq|Awakening militias]]'''<br/>~103,000 (2008)<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2009/03/29/world/middleeast/29iraq.html?hpw | work=The New York Times | title=Troops Arrest an Awakening Council Leader in Iraq, Setting Off Fighting | first1=Alissa J. | last1=Rubin | first2=Rod | last2=Nordland | date=March 29, 2009 | accessdate=March 30, 2010}}</ref> <br> '''[[Iraqi Kurdistan]]'''<br> ~400,000 <small>(Kurdish Border Guard: 30,000,<ref>{{cite web |url=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2010/1/independentstate3441.htm |title=The Kurdish peshmerga forces will not be integrated into the Iraqi army: Mahmoud Sangawi - Interview |publisher=Ekurd.net |date=2010-01-22 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2019-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402235805/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/1/independentstate3441.htm |url-status=dead }}</ref> '''[[Peshmerga]]''' 375,000)</small><br/> ---- '''[[USF-I|United States]]'''<br/>50,000 <small>(current)</small> <ref>{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/13/AR2010071301768.html | work=The Washington Post | title=Amid threat, U.S. heightens security at its Iraq bases | first=Leila | last=Fadel | date=July 13, 2010}}</ref> <br> '''Security contractors''' 6,000-7,000 <small>(estimate)</small><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/m/ds/rls/rm/143420.htm |title=Deputy Assistant Secretary for International Programs Charlene Lamb's Remarks on Private Contractors in Iraq |publisher=State.gov |date=2009-07-17 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2017-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619163623/https://www.state.gov/m/ds/rls/rm/143420.htm |url-status=dead }}</ref> ---- '''[[Turkish Armed Forces]]''': ~3,000–10,000<ref name="Bendern">{{cite news|first=Paul de|last=Bendern|title=Turkey launches major land offensive into N. Iraq|url=http://uk.reuters.com/article/homepageCrisis/idUKL22614485._CH_.242020080222|publisher=Reuters|date=2008-02-22|accessdate=2008-02-22|archive-date=2008-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226193501/http://uk.reuters.com/article/homepageCrisis/idUKL22614485._CH_.242020080222|url-status=dead}}</ref> |strength2='''[[Iraqi Army]]''': 375,000 <small>(disbanded in 2003)</small> ---- '''[[Iraqi insurgency#Sunni Islamist|Sunni Insurgents]]'''<br/>~70,000 (2007)<ref name=brookings>The Brookings Institution [http://www3.brookings.edu/fp/saban/iraq/index.pdf Iraq Index: Tracking Variables of Reconstruction & Security in Post-Saddam Iraq] October 1, 2007</ref><br/>'''[[Mahdi Army]]'''<br/>~60,000 <small>(2007)</small><ref>{{cite news|last=Ricks|first=Thomas E.|coauthors=Ann Scott Tyson|title=Intensified Combat on Streets Likely|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/10/AR2007011002581_pf.html|publisher=Washington Post|date=2007-01-11|page=A01}}</ref> <br/>'''[[al-Qaeda]]'''<br/>~1,300 <small>(2006)</small><ref>Pincus, Walter. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/11/16/AR2006111601509.html "Violence in Iraq Called Increasingly Complex"]. ''[[Washington Post]],'' November 17, 2006.</ref><br> '''[[Islamic State of Iraq]]'''<br> ~1,000 <small>(2008)</small> ---- |casualties1='''[[List of Iraqi security forces fatality reports in Iraq|Iraqi Security Forces]]''' (post-Saddam)<br> '''Killed:''' 15,456<ref>260 killed in 2003 [http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/19/1013869.htm] and 15,196 killed from 2004 through 2009 [https://www.theguardian.com/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] thus giving a total of 15,456 dead</ref> '''Wounded:''' 40,000+<ref>http://fpc.state.gov/documents/organization/77707.pdf</ref> '''Coalition Forces'''<br> '''Killed:''' 4,746<ref name="icas">{{cite web |url=http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |title=Operation Iraqi Freedom |publisher=iCasualties |date= |accessdate=2010-08-24 |archive-date=2011-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news| url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/casualties/index.html | work=CNN | accessdate=March 30, 2010 | title=Home and Away: Iraq and Afghanistan War Casualties}}</ref> <small>(4,428 U.S.,<ref name="defenselink.mil">{{Cite web |url=http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706234900/http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf |url-status=dead }}</ref> 179 U.K.,<ref>{{cite web |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |title=Ministry of Defence &#124; Fact Sheets &#124; Operations Factsheets &#124; Operations in Iraq: British Fatalities |publisher=Mod.uk |date= |accessdate=2009-10-17 |archive-date=2009-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011220157/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |url-status=dead }}</ref> 139 other)</small><br> '''Missing or captured''' (U.S.): 1<ref>{{cite news| url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/pow.mia/index.html | work=CNN | accessdate=March 30, 2010 | title=Forces: U.S. & Coalition/POW/MIA}}</ref> '''[[wounded in action|Wounded]]''': 32,280 <small>(31,965 U.S.,<ref>http://www.defense.gov/NEWS/casualty.pdf</ref> 315 U.K.)</small><ref name=mil>Many official U.S. tables at [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm "Military Casualty Information"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303054755/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm |date=2011-03-03 }}. See [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/OIF-Total.pdf latest totals for injury, disease/other medical] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |date=2011-06-02 }}</ref><ref name=antiwarcasualties>[http://www.antiwar.com/casualties/ "Casualties in Iraq"].</ref><ref name=icasualties>iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler, ''et al.'', [http://icasualties.org/oif/default.aspx "Iraq Coalition Casualties"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071113210126/http://icasualties.org/oif/default.aspx |date=2007-11-13 }}.</ref><ref name=ukcasualties>[http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm "Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114214203/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm |date=2006-11-14 }}. U.K. Ministry of Defense. [http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm Latest combined casualty and fatality tables] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004051608/http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm |date=2012-10-04 }}.</ref> '''Injured/diseased/other medical''':** 51,139 <small>(47,541 U.S.,<ref>{{Cite web |url=http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-02 |archive-date=2011-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |url-status=dead }}</ref> 3,598 U.K.)</small><ref name=mil/><ref name=icasualties/><ref name=ukcasualties/> '''Contractors'''<br> '''[[List of private contractor deaths in Iraq|Killed]]''': 1,764*<ref name="dol.gov">{{cite web|url=http://www.dol.gov/owcp/dlhwc/dbaallemployer.htm |title=U.S. Department of Labor - Office of Workers' Compensation Programs (ESA) - Office of Workers' Compensation Programs (OWCP) - Division of Longshore and Harbor Workers' Compensation (DLHWC) |publisher=Dol.gov |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref><ref name="projects.propublica.org">{{cite web|author=T. Christian Miller |url=http://projects.propublica.org/tables/contractor_casualties |title=U.S. Government Private Contract Worker Deaths and Injuries|publisher=Projects.propublica.org |date=2009-09-23 |accessdate=2010-10-23}}</ref><br> '''Wounded & injured''': 59,465*<ref name="dol.gov"/><ref name="projects.propublica.org"/><br> '''[[Foreign hostages in Iraq|Missing or captured]]''': 16 (U.S. 5) '''Awakening Councils'''<br> Killed:760+ ---- [[2008 Turkish incursion into northern Iraq|Turkish Armed Forces]]:<br/>27 killed <ref name="globalresearch.ca">{{cite web|last=Savran |first=Sungur |url=http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&aid=8334 |title=Turkish incursion into Northern Iraq: Military Fiasco, Political Debacle |publisher=Globalresearch.ca |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.csmonitor.com/2008/1017/p06s02-woeu.html|title=Turkey's Army loses luster over PKK attack &#124; csmonitor.com|publisher=Csmonitor.com|author=Yigal Schleifer|date=|accessdate=2008-10-27}}</ref> |casualties2='''Iraqi combatant dead''' (invasion period): 13,500–45,000 <ref>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2003/may/28/usa.iraq | work=The Guardian | location=London | title=Body counts | first=Jonathan | last=Steele | date=May 28, 2003 | accessdate=March 30, 2010}}</ref> ---- '''Insurgents''' (post-Saddam)<br> '''Killed:''' 24,581 (2003-2009)<ref>597 killed in 2003 [http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2007-09-26-insurgents_N.htm] and 23,984 killed from 2004 through 2009 [https://www.theguardian.com/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] thus giving a total of 24,581 dead</ref> '''[[Detainee]]s:''' 8,300 (U.S.-held)<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE58G1HZ20090917?feedType=RSS&feedName=topNews|title=U.S. military shuts largest detainee camp in Iraq|publisher=Reuters|date=September 17, 2009|accessdate=2009-09-17}}</ref><br/>24,200 (Iraqi-held)<ref name="yahoo1">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20080830/ap_on_re_mi_ea/iraq_1|title=US military: More than 11,000 Iraqis freed in 2008 - Yahoo! News|publisher=News.yahoo.com|date=|accessdate=2008-09-10}}{{Dead link|date=September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.yahoo.com/s/afp/20080830/wl_mideast_afp/iraqunrestusdetainees_080830064642|title=U.S. says 11,000 Iraq detainees freed this year - Yahoo! News|publisher=News.yahoo.com|date=|accessdate=2008-09-10}}{{Dead link|date=September 2010}}</ref> ---- [[2008 Turkish incursion into northern Iraq|PKK]]: 537 killed (Turkish claim), 9 killed (PKK claim), 230 (official army figures claim)<ref name="globalresearch.ca"/> |casualties3='''Documented "unnecessary" violent civilian deaths, [[Iraq Body Count project|Iraq Body Count]] – '''October 2010: '''98,170–107,152 '''<ref>{{cite web|url=http://www.iraqbodycount.org/ |title=Iraq Body Count |publisher=Iraq Body Count |date= |accessdate=2009-12-11}}</ref> '''Total excess deaths, [[Lancet surveys of Iraq War casualties|(''Lancet'')]] – '''December 2009: '''1,366,350'''***<ref name="Second Lancet Study">{{PDFlink|[http://www.thelancet.com/webfiles/images/journals/lancet/s0140673606694919.pdf "Mortality after the 2003 invasion of Iraq: a cross-sectional cluster sample survey"]{{Dead link|date=September 2010}}|242&nbsp;KB}}. By Gilbert Burnham, Riyadh Lafta, Shannon Doocy, and Les Roberts. ''[[The Lancet]],'' October 11, 2006</ref><ref name="Lancet supplement">{{PDFlink|[http://web.mit.edu/CIS/pdf/Human_Cost_of_War.pdf The Human Cost of the War in Iraq: A Mortality Study, 2002–2006]|603&nbsp;KB}}. By Gilbert Burnham, Shannon Doocy, Elizabeth Dzeng, Riyadh Lafta, and Les Roberts. A supplement to the second ''Lancet'' study.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.justforeignpolicy.org/iraq|title=Iraq Deaths |publisher=Just Foreign Policy |date= |accessdate=2009-10-17}}</ref> '''(highest estimate)''' For more information see: [[Casualties of the Iraq War]] |notes='''*'''Casualty numbers from the US Dept. of Labor for [[Private military company|Contractors]] are combined for Iraq and Afghanistan.<br/>'''**''' "injured, diseased, or other medical" – required medical air transport. U.K. number includes "aeromed evacuations"<br/>***'''Total deaths''' include all additional deaths due to increased lawlessness, degraded infrastructure, poorer healthcare, etc.}} <br /> {{Campaignbox Iraq War}} 2003 ಮಾರ್ಚ್‌ 20ರಂದು<ref name="Baker">[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_17.shtml ಕೇವಿನ್ ಬೇಕರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820002323/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_17.shtml |date=2008-08-20 }} "ದ ಕ್ವಾಯಟೆಸ್ಟ್ ವಾರ್: ವಿ ಹ್ಯಾವ್ ಕೆಪ್ಟ್ ಫಲುಜಾ, ಬಟ್ ಹ್ಯಾವ್ ವಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಅವರ್ ಸೌಲ್ಸ್ ?" ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಹೇರಿಟೇಜ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್. 2006.</ref><ref name="PBS-20040226">{{cite web |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/invasion/cron/ |title=A chronology of the six-week invasion of Iraq | date=February 26, 2004 |publisher=[[PBS]] | accessdate=2008-03-19}}</ref> ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳು '''ಇರಾಕಿನ ನೆಲವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ''' <ref>{{cite book|last=Allawi|first=Ali|title=The Occupation of Iraq: Winning the War, Losing the Peace|url=https://books.google.com/?id=ptqgNq8xnOAC&printsec=frontcover|accessdate= September 2008 |edition=1|year=2007|month=April|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT|isbn=0300110154|page=544}}</ref> ಸೇನಾಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು '''ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಆಕ್ರಮಣ, '''ಎರಡನೇ ಗಲ್ಫ್‌ ಯುದ್ಧ''' <ref>{{Cite news| last = Keen| first = Judy| coauthors = | title = U.S. begins second Gulf War with a surprise missile strike at Iraq leaders; Cruise missiles, bombs hit Baghdad site; Bush promises "broad and concerted campaign"| newspaper = USA Today| location = | pages = | language = | publisher = | date = March 20, 2003| url = http://pqasb.pqarchiver.com/USAToday/access/311645771.html?dids=311645771:311645771&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Mar+20%2C+2003&author=Judy+Keen+and+Cesar+G.+Soriano&pub=USA+TODAY&desc=U.S.+begins+second+Gulf+War+with+a+surprise+missile+strike+at+Iraq+leaders+%3B+Cruise+missiles%2C+bombs+hit+Baghdad+site%3B+Bush+promises+%27broad+and+concerted+campaign%27&pqatl=google| accessdate = November 18, 2009| archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110430051530/http://pqasb.pqarchiver.com/USAToday/access/311645771.html?dids=311645771:311645771&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Mar+20%2C+2003&author=Judy+Keen+and+Cesar+G.+Soriano&pub=USA+TODAY&desc=U.S.+begins+second+Gulf+War+with+a+surprise+missile+strike+at+Iraq+leaders+%3B+Cruise+missiles%2C+bombs+hit+Baghdad+site%3B+Bush+promises+%27broad+and+concerted+campaign%27&pqatl=google| url-status = dead}}</ref>, ಹಾಗೂ '''ಆಪರೇಷನ್‌ ಇರಾಕ್‌ ವಿಮೋಚನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ''' <ref name="OPM site">{{cite web |url=http://opm.gov/news/veterans-preference-extended-to-operation-iraqi-freedom,1024.aspx |title=U.S. Office of Personnel Management |publisher=Opm.gov |date=2001-09-11 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118081134/http://www.opm.gov/news/veterans-preference-extended-to-operation-iraqi-freedom,1024.aspx |url-status=dead }}</ref> ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯು.ಬುಷ್‌‌]] ಅವರ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್‌ <ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2862343.stm|title=U.S. Names Coalition of the Willing|accessdate=2007-11-03 | work=BBC News | date=March 18, 2003 | first=Steve | last=Schifferes}}</ref> ಮುಖಂಡತ್ವದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ವಿಮೋಚನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕಿನ]] ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕಾಲೂರಿದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/08/18/AR2010081805644.html | work=The Washington Post | title=Operation Iraqi Freedom ends as last combat soldiers leave Baghdad | first=Ernesto | last=Londoño | date=August 19, 2010}}</ref> ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಸೇನಾ ತುಕುಡಿ 2010 ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 19ರಂದು ಇರಾಕಿನಿಂದ ಕಾಲ್ತೆಗಿಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] ಯುದ್ಧ ಕೊನೆ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/reuters/2010/08/31/world/middleeast/international-us-iraq.html?_r=1 | work=The New York Times}} {{Dead link|date=September 2010|bot=RjwilmsiBot}}</ref> ಹಾಗಿದ್ದೂ, ಸುಮಾರು 50 ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇನೆ ಇಂದಿಗೂ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ದೇಶ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ “ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರ” ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ದಾಳಿಗೆ ಪೀಠಿಕೆ ಎಂಬಂತೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಸುರಿಮಳೆಗೈದವು. ಇರಾಕ್‌ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ/ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ (ಜನವರಿ 29, 2004) [http://www.americanprogress.org/issues/kfiles/b24970.html "ಇನ್ ದೇರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್: ಇರಾಕ್ಸ್‌ 'ಇಮಿನೆಂಟ್' ಥ್ರೆಟ್"] ''americanprogress.org''</ref><ref name="nelson">ಸೆನೆಟರ್ ಬಿಲ್ ನೆಲ್ಸನ್ (ಜನವರಿ 28, 2004) [http://www.fas.org/irp/congress/2004_cr/s012804b.html "ನ್ಯೂ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೆಶನ್ ಆಫ್ ವೆಪನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್",] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401012202/https://fas.org/irp/congress/2004_cr/s012804b.html |date=2019-04-01 }} ''ಕಾಂಗ್ರೆಶನಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್''</ref><ref>ಬ್ಲೇರ್‌,ಎ. (ಮಾರ್ಚ್‌ 5, 2002) [http://www.number10.gov.uk/Page3206 "ಪಿಎಂ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್‌ ಫೋಲೋವಿಂಗ್ ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100124071528/http://www.number10.gov.uk/Page3206 |date=2010-01-24 }} ''ನವೆಂಬರ್ 10&nbsp;ಡೌನಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್''</ref> 2002ರಲ್ಲಿ ಠರಾವು 1441ನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಇರಾಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಹಕಾರ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಮೂಲಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಪಾದನೆಯಂತೆ ತಾನು ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಇರಾಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿತು. ಅಂತೆಯೇ, ಇರಾಕ್‌ ಕೂಡ ತಪಾಸಣೆಗಾಗಿ ಬಂದ ’ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗ(UNMOVIC)’ಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲೇ ಇಲ್ಲ.<ref name="blix1" /><ref>ಹೆರ್ಶ್, ಸೀಮೋರ್ ಎಂ. (ಮೇ 5, 2002 [http://www.newyorker.com/archive/2003/05/12/030512fa_fact ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್], ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್''.</ref><ref name="washingtonpost2007">{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/02/08/AR2007020802387.html|title=Official's Key Report On Iraq Is Faulted|work=[[Washington Post]]|date=2007-02-08|accessdate=2008-11-04 | first1=Walter | last1=Pincus}}</ref><ref>[http://intelligence.senate.gov/press/record.cfm?id=298775 ಯುಎಸ್ ಸೆನೆಟ್ ಇಂಟೆಲೆನ್ಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ (ಜೂನ್ 2008):] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430013510/http://intelligence.senate.gov/press/record.cfm?id=298775 |date=2009-04-30 }} "ಟು ಬೈಪಾಟಿಸನ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಡಿಟೇಲ್ ಎಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಮಿಸ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಆನ್ ಪ್ರೀವಾರ್ ಇರಾಕ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇನ್‌ಅಪ್ರಾಪ್ರಿಯೇಟ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್ ಬೈ ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪಾಲಿಸಿ ಆಫೀಸ್".<blockquote>ಅಮೇರಿಕಾ ಜನರಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸುದ್ದಿ ಇಲಾಖೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸರಿಯಿಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದು ಮೂಲಭೂತ ಭಿನ್ನತೆಯಾಗಿದೆ.</blockquote> – ಸೆನೆಟರ್ ಜಾನ್ ಡಿ. (ಜೇ) ರಾಕೆಫೆಲ್ಲರ್&nbsp;IV</ref> ಆದರೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌‌ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್‌‌, ಇರಾಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ’ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ’ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿತ್ತಾದರೂ ಅದು “ಷರತ್ತುರಹಿತ”ವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ “ತಕ್ಷಣ”ವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರಾಕ್‌ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಇರಾಕಿನ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ “ವರ್ಷಗಳಲ್ಲ, ವಾರಗಳಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ” ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="blix1">ಬ್ಲಿಕ್ಸ್, ಎಚ್. (ಮಾರ್ಚ್‌ 7, 2003) [http://www.cnn.com/2003/US/03/07/sprj.irq.un.transcript.blix/index.html "ಟಾನ್ಸ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಫ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸಸ್ ಯು.ಎನ್. ಪ್ರೆಸೆಂಟೇಶನ್"] ''CNN.com''</ref><ref name="BlixtoUN">ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ 04.02.2003 ಹಾನ್ಸ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ{{Nowrap|27 January}} "ನಾನು ನೀಡಿರುವ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ನಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ನಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದು ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು UNMOVICಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ." ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಇಲ್ಲದೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ." " ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣದ ತನಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ನಡೆಯಬೇಕು, ಮುಂಬರುವದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯುಎನ್‌ಎಂಓವಿಐಸಿ ಮತ್ತು ಐಎಇಎ ಜೊತೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಯಾವ ಷರತ್ತು ಇಲ್ಲದ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತೇವೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ: ''[https://web.archive.org/web/20130222031129/http://www.un.org/Depts/dhl/resguide/scact2003.htm 4707th meeting.]''. ಶುಕ್ರವಾರ, {{Nowrap|14 February 2003}}, {{Nowrap|10 a.m.}},ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ</ref> ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕಾ ಮೂಲದ ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ವೇ ಗ್ರೂಪ್‌‌, ಇರಾಕ್‌ 1991ರಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬರಕಾಸ್ತುಗೊಳಿಸಿತ್ತು, ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೂ ಇರಾಕ್‌ ಕೈಹಾಕಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧ ತೆರವುಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಅಂತದ್ದೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಇರಾಕ್‌ ಕೈ ಹಾಕುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/wmd/library/report/2004/isg-final-report/isg-final-report_vol1_rsi-06.htm|title=Iraq Survey Group Final Report: Weapons of Mass Destruction (WMD)}}</ref> 1991ರಲ್ಲಿ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಕೈ ಹಾಕಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅಳುದುಳಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತರೂ ಅವು ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಪಾದನೆಗೆ ಪೂರಕವಾದಂಥವುಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>ಶ್ರೇಡರ್, ಕೆ. (ಜೂನ್ 22, 2006) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/22/AR2006062201475.html "ನ್ಯೂ ಇಂಟೆಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ರೀಇಂಗ್ನೈಟ್ ಇರಾಕ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಫೈಟ್"] ''ಅಸೋಸಿಯೇಟೇಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ''</ref> ಈ ನಡುವೆ ಇರಾಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್|ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌]] [[ಅಲ್ ಖೈದಾ|ಅಲ್‌-ಖೈದಾ]] ಉಗ್ರರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದೂರಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಕುರಿತು ಯಾವ ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/003/033jgqyi.asp |title=Saddam's al Qaeda Connection |publisher=Weeklystandard.com |date=2003-08-22 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2014-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223072010/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/003/033jgqyi.asp |url-status=dead }}</ref><ref>ವುಡ್ಸ್,ಕೆ.ಕೆಂ. ಮತ್ತು ಲೇಸಿ,ಜೆ. (2008) [http://abcnews.go.com/images/Politics/Saddam%20and%20Terrorism%20Redaction%20EXSUM%20Extract.pdf "ಸದ್ದಾಂ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟೆರರಿಜಂ: ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸೈಟ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ಡ್ ಇರಾಕಿ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ಸ್," ಸಂಪುಟ. ][http://abcnews.go.com/images/Politics/Saddam%20and%20Terrorism%20Redaction%20EXSUM%20Extract.pdf 1] ''ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಐಡಿಎ'' IDA ಪೇಪರ್ ಪು-4287, ಪುಪು. ಇಎಸ್-1</ref><ref>ಕೇರ್, ಆರ್.ಜೆ., ''ಎಟ್.ಅಲ್'' (29 ಜುಲೈ 2004) [http://irrationallyinformed.com/pdfcollection/20040729_Kerr_Report.pdf "ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್‌: ಇಶ್ಯೂ ಫಾರ್ ದ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620051716/http://irrationallyinformed.com/pdfcollection/20040729_Kerr_Report.pdf |date=2009-06-20 }} MORI Doc. ID 1245667 (ಲ್ಯಾಂಗ್ಲಿ, ವಿಎ: ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ)</ref> ಆ ನಂತರ, ಪ್ಯಾಲಿಸ್ತೇನ್‌ [[ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಬಾಂಬರ್‌]]ಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಿತಿಮೀರಿದೆ<ref>ಸಿಎನ್‌ಎನ್ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 12, 2002) [http://archives.cnn.com/2002/US/09/12/iraq.report/ "ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಸ್ಪೆಲ್ಸ್ ಔಟ್ ಕೇಸ್ ಅಗೆನೆಸ್ಟ್ ಇರಾಕ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090607162127/http://archives.cnn.com/2002/US/09/12/iraq.report/ |date=2009-06-07 }}, " ಶ್ವೇತ ಭವನವು ಗುರುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖಂಡರ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದೆ &nbsp;... ಇರಾಕ್‌ ಎರಡು ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಟೆನ್‌ನ ಬಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು 2002ರಲ್ಲಿ ಸದ್ದಾಂ ನಿರ್ಧಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಟೆನ್ ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ $10,000ರಿಂದ $25,000ರಷ್ಟು ಹಣ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು."</ref> ಎಂಬ ಆಪಾದನೆಗಳ<ref>ವುಲ್ಫೋವಿಜ್, ಜಿ. (ಮೇ 30, 20025</ref> ಜೊತೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿರುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬನಾದಿ ಹಾಕುವ ಮಹತ್ತರ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಈ ಆಕ್ರಮಣ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಸಬೂಬು ಹೇಳಲಾಯಿತು.<ref>[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/02/20030226-11.html "ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಡಿಸ್ಕಸಸ್ ದ ಫೂಚರ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌"] ದ ವೈಟ್ ಹೌಸ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 26, 2003</ref><ref>[http://www.cbsnews.com/stories/2004/01/09/60minutes/main592330.shtml "ಬುಷ್‌ ಸಾಟ್ 'ವೇ' ಟು ಇನ್ವೆಡ್ ಇರಾಕ್‌?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131008111954/http://www.cbsnews.com/stories/2004/01/09/60minutes/main592330.shtml |date=2013-10-08 }} ''60 ನಿಮಿಷಗಳು''</ref> ಈ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಇರಾಕನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಅವರನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇರಾಕಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆದ ಬಳಿಕ ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಅವರಿಗೆ ಮರಣ ದಂಡನೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದ ಮಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ಎದುರಾದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವಿನ ಹಣಾಹಣಿ ಇರಾಕಿನ ದಂಗೆಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿನ ಶಿಯಾ ಹಾಗೂ [[ಸುನ್ನಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಸುನ್ನಿ]] ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಕಂದಕವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿಗ್ಗಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅಲ್‌‌-ಖೈದಾದ ಹೊಸ ಪಂಗಡವೊಂದು ಚಿಗುರೊಡೆಯಲು ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879 ಯುಎಸ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೇಟ್ಸ್, 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091130124028/http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879 |date=2009-11-30 }}, "ಪೋರ್ ವಾರ್ಸ್" ರಿಮಾರ್ಕ್ ನೋಡಿ</ref><ref>{{cite news|title=CBS on civil war|publisher=CBS News|url=http://www.cbsnews.com/stories/2005/09/26/eveningnews/main886305.shtml|date=September 26, 2006|access-date=ನವೆಂಬರ್ 2, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205115238/http://www.cbsnews.com/stories/2005/09/26/eveningnews/main886305.shtml|url-status=dead}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಯುದ್ಧದದಲ್ಲಿ{{Nowrap|2 million}} ಹೊರದೇಶ (ಸಿಐಎ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಕಾರ)<ref>[https://www.ಸಿಐಎ.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html "ಸಿಐಎ World Factbook: Iraq‌"]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಾಗೂ{{Nowrap|2.7 million}} ಇರಾಕ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 4.7 ಮಿಲಿಯನ್‌ (ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.16ರಷ್ಟು).<ref name="UNHCR-04084">[http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/iraq?page=briefing&amp;id=4816ef534 ಯುಎನ್‌ಎಚ್‌ಸಿಆರ್ – ಇರಾಕ್‌: ಲೆಟೇಸ್ಟ್ ರಿಟರ್ನ್ ಸರ್ವೇ ಶೋಸ್ ಫ್ಯೂ ಇಂಟೆಂಡಿಂಗ್ ಟು ಗೋ ಹೋಮ್ ಸೂನ್]. ಎಪ್ರಿಲ್‌ 29, 2008ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 2008 ಮೇ 26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಇರಾಕಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಗ್ರಹ ಘಟಕದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾಕಿನ ಶೇ.35ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಐದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಕ್ಕಳು ಅನಾಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://gorillasguides.com/2007/12/15/5-million-orphans/ {{Nowrap|5 million}} ಇರಾಕಿ ಆರ್ಫನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ಕರರ್ಪ್ಶನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ರಿವೀಲ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121217151042/http://gorillasguides.com/2007/12/15/5-million-orphans/ |date=2012-12-17 }} ಆ‍ಯ್‌ಸ್ವತ್ ಅಲ್ ಇರಾಕ್‌‌ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅನುವಾದ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2007</ref> ಇರಾಕಿನ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ ಹಾಗೂ ಅಸಮರ್ಪಕ ನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು ಇರಾಕ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಬರ ಮಾನವೀಯ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ 2008 ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/iraq-report-170308/$file/ICRC-Iraq-report-0308-eng.pdf |title=Iraq: no let-up in the humanitarian crisis |format=PDF |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090907182444/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/iraq-report-170308/$file/ICRC-Iraq-report-0308-eng.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇರಾಕಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿವೆ ಎಂದು 2008 ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.defenselink.mil/pubs/pdfs/Master_16_June_08_%20FINAL_SIGNED%20.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080725064601/http://www.defenselink.mil/pubs/pdfs/Master_16_June_08_+FINAL_SIGNED+.pdf|archivedate=2008-07-25 |title=U.S. Department of Defense (June 2008): Measuring Security and Stability in Iraq|format=PDF |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref> 2008ರ ವಿಫಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|url=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4350&page=1 |title=The Failed States Index 2008 |publisher=Foreignpolicy.com |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref> ಇರಾಕ್‌ ಈ ಮೊದಲು ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗೂ 2009ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.foreignpolicy.com/articles/2009/06/22/2009_failed_states_index_interactive_map_and_rankings |title=2009 Failed States Index |publisher=Foreignpolicy.com |date=2009-11-30 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101026003300/http://www.foreignpolicy.com/articles/2009/06/22/2009_failed_states_index_interactive_map_and_rankings |url-status=dead }}</ref> ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂತಸ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆ ಹೆಗಲು ನೀಡಿತ್ತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20080918002255/http://www.iht.com/articles/ap/2007/10/02/africa/ME-GEN-Iraq-Britain.php ಬ್ರಿಟನ್ಸ್‌'ಬ್ರೌನ್ ವಿಸಿಟ್ಸ್ ಆಫೀಶೀಯಲ್,ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌.] ''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2, 2007.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4352259.stm ಇಟಲಿ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಇರಾಕ್ ಟ್ರೂಪ್ ಪುಲ್-ಔಟ್ ] ಬಿಬಿಸಿ ಮಾರ್ಚ್ 15, 2005</ref> 2008ರ ಅಂತಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಸ್ಟೇಟಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫೋರ್ಸಸ್‌ ಒಡಂಬಡಿಕೆ 2012 ಜನವರಿ 1 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.acq.osd.mil/log/PS/p_vault/SE_SOFA.pdf |title=ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್ ಬಿಟ್ವಿನ್ ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್ ಆನ್ ದ ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೋರ್ಸಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಇರಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ದೇರ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್ ಡೂರಿಂಗ್ ದೇರ್ ಟೆಂಪರರಿ ಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325011746/http://www.acq.osd.mil/log/PS/p_vault/SE_SOFA.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೇ ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಅಮೇರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ<ref name="sfatext">[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2008/11/20081127-2.html ಸ್ಟ್ರೇಟೆಜಿಕ್ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್] (ಪಿಡಿಎಫ್ ಬಿಟ್‌ಮ್ಯಾಪ್)</ref> “ಸ್ಟ್ರಟಜಿಕ್‌ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್‌ ಒಪ್ಪಂದ” ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಆಮೂಲಕ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು, ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆತಂಕಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ,<ref>[http://exchanges.state.gov/englishteaching/ ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್] (ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಇಲಾಖೆ.)</ref> ಇಂಧನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಹಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ.<ref name="cnnsofa">ಕರಡ್ಸ್ಹೆಹ್, ಜೆ. (ನವೆಂಬರ್‌ 27, 2008) [http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/11/27/iraq.main/ "ಇರಾಕ್‌ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಓಕೆಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆನ್ ಯುಎಸ್‌ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಫೂಚರ್"] ''ಸಿಎನ್‌ಎನ್''</ref> 2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಾರಕ್‌ ಒಬಾಮ ಮುಂದಿನ 18 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದಾಗಿಯೂ, ಸರಿಸುಮಾರು 50 ಸಾವಿರ ಸೇನೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಹೊಸ ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ “ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಹಾಗೂ ವಿಚಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ” ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|agency=McClatchy Newspapers|first=Steven|last=Thomma|title=Obama to extend Iraq withdrawal timetable; 50,000 troops to remain|date=February 27, 2009|url=http://www.mcclatchydc.com/227/story/62930.html|access-date=ನವೆಂಬರ್ 2, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090228100735/http://www.mcclatchydc.com/227/story/62930.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|agency=Associated Press|first=Ben|last=Feller|title=Obama sets firm withdrawal timetable for Iraq|date=February 27, 2009|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20090227/ap_on_go_pr_wh/obama_iraq|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227132918/http://news.yahoo.com/s/ap/20090227/ap_on_go_pr_wh/obama_iraq|archivedate=ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2009|access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 9, 2021|url-status=dead}}</ref> ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡರ್‌ ಜನರಲ್‌ ರೇ ಒಡಿರ್ನೊ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸೇನೆ 2009 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 30ರಂದೇ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನಾ ತುಕುಡಿಗಳು 2011ರ<ref>{{cite news|author=Martina Stewart|url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/meast/04/12/iraq.us.troops/index.html |title=General: U.S. should be out of Iraq by late 2011 |publisher=Cnn.com |date=2009-04-12 |accessdate=2010-10-23}}</ref> ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದಿದ್ದರು.<ref name="britpullouttoday">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8026136.stm|title=U.K. Iraq combat operations to end|publisher=BBC News|accessdate=2009-04-30 | date=April 30, 2009}}</ref> ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನಿ ನೂರಿ-ಅಲ್‌‌-ಮಲಿಕಿ ಅವರು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದರು. {{Nowrap|31 August 2010}}ರಂದು ಓವಲ್‌ನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮ ಅವರು, “ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಆಪರೇಷನ್‌ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್‌‌ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಇರಾಕಿನ ಜನತೆ ತಮ್ಮ ದೇಶ ರಕ್ಷಣೆಯ ನೊಗಕ್ಕೆ ಹೆಗಲು ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/38944049/ns/politics-white_house |title=Obama's full speech: 'Operation Iraqi Freedom is over' |publisher=MSNBC |date=2010-08-31 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101211639/http://www.msnbc.msn.com/id/38944049/ns/politics-white_house/ |url-status=dead }}</ref> ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹೆಸರನ್ನು 2010 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1ರಲ್ಲಿ “ಆಪರೇಷನ್‌ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್‌‌” ನಿಂದ “ಆಪರೇಷನ್‌ ನ್ಯೂ ಡಾನ್‌” ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. == 2001-2003: ಇರಾಕ್‌ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಪೂರ್ವ ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಯ == {{See also|Lead up to the Iraq War|Rationale for the Iraq War|Public relations preparations for 2003 invasion of Iraq|Governments' pre-war positions on invasion of Iraq|Saddam Hussein and al-Qaeda|Iraq and weapons of mass destruction}} {{Main|Iraq disarmament timeline 1990–2003|2002 in Iraq}} ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯು.ಬುಷ್‌]] ಅವರು 2001 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಗದ್ದುಗೆ ಏರಿದ ಹತ್ತೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹಾಯಕರಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುವ ಹಾದಿ ಹುಡುಕಲು ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಂದಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಖಾಜಾಂಚಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ಪೌಲ್‌ ಒ’ನೇಲ್‌ ಅವರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು. “ಸದ್ದಾಂ ನಂತರದ ಇರಾಕಿನ ಯೋಜನೆಗಳು” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಹಸ್ಯ ಜ್ಞಾಪನಾಪತ್ರವೊಂದನ್ನು 2001ರ ಜನವರಿ ಹಾಗೂ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ 2001 ಮಾರ್ಚ್‌ 5ರ ದಿನಾಂಕ ಹೊಂದಿರುವ “ಇರಾಕಿನ ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ದಾಖಲೆಯೊಂದು ಇರಾಕಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿರುವ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಕಾಶೆಯೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="jwoilfields">ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ. (ಮಾರ್ಚ್‌ 2001) [http://www.judicialwatch.org/iraqi-oil-maps.shtml "ಫಾರೆನ್ ಸ್ಯೂಟರ್ ಫಾರ್ ಇರಾಕಿ ಆಯಿಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100705224936/http://www.judicialwatch.org/iraqi-oil-maps.shtml |date=2010-07-05 }} (ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯಿದೆ ಮೂಲಕ ಪಡೆದು ಕೊಳ್ಳಬಹುದು)</ref> === ಮರು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ === ಇರಾಕ್‌ ತನ್ನ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಈ ಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರು ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ಮೂಲಕ ಇರಾಕಿನ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯ 2002-03ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಷರತ್ತುರಹಿತವಾಗಿ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂದೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದರು. ಗಲ್ಫ್‌ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಇರಾಕ್‌ ಈ ಬಗೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕದಂತೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭ ಬಂದರೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತಪಾಸಣಾಕಾರರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ತನ್ನ ನಿರ್ದೋಷಿತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲಿತ್ತು. 1999ರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಶೋಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಶೋಧಕರ ಜೊತೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಗೂಢಾಚಾರರೂ ಬಂದಿದ್ದು, ತನ್ನ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಹಾಗೂ ''ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್'' ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/250808.stm |title=U.S. silence on new Iraq spying allegations |publisher=BBC News |date=1999-01-07 |accessdate=2010-10-23}}</ref> 2002ರಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಕಾರರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸದಿದ್ದರೆ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದೀತು ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬುಷ್‌ ಪದೇ ಪದೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಠರಾವು 1441ಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ 2002ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಕಾರರಿಗೆ ತನ್ನ ದೇಶದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲೂ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ತಂಡಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ತುಸು ಮುಂಚೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್‌, ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಇರಾಕ್‌ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣವಾದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುವುದು ಎಂದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="BlixtoUN" /> === ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಆರೋಪಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:WeaponsInspector.JPG|thumb|ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಯುಧ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ]] ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್‌ ಟೆನೆಟ್‌ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಏಜನ್ಸಿ (ಸಿಐಏ) ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಿಐಏ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಟೆನೆಟ್‌ ಅಲ್‌-ಕೈದಾ ಹಾಗೂ ಇರಾಕ್‌ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರಿಗೆ ವಿಷದವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಡಿಕ್‌ ಚಿನೆ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ರಂಫೆಲ್ಡ್‌ ಸಿಐಏ ಹಾಗೂ ಟೆನೆಟ್‌ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪೌಲ್‌ ವೂಲ್ಫ್‌ವಿಟ್ಜ್‌‌ ಅವರು ಡಾಗ್ಲಾಸ್‌ ಫೀತ್‌ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ’ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಚೇರಿ’ (ಒಎಸ್‌ಪಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪೆಂಟಗಾನ್‌ನ ಘಟಕವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಸಿಐಏ ಈವರೆಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೂಢಾಚಾರಿಕೆಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು. ಹೀಗೆ ಒಎಸ್‌ಪಿ ಒದಗಿಸಿದ ಅರೆಬೆಂದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸದೇ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನೆ ಅವರು ಅದನ್ನೇ ನೇರವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಚೀನೆ ಅವರ ಕಚೇರಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಸೋರಿಕೆಯಾದ ಸುದ್ಧಿ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ರೀತಿಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಡೇ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಟಾಕ್‌ ಶೋಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನೆ ಅವರು ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|last=Kirk|first=Michael|title=The Dark Side|work=Frontline|publisher=PBS|date=2006-06-20|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/darkside/etc/script.html}}</ref> ಗಲ್ಫ್‌ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು.{{convert|550|ST}} 1990ರಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರ <ref>{{cite news|title=Saddam's uranium headed for Ontario processing plant|agency=Associated Press|date=2008-07-05|url=http://www.thestar.com/News/Ontario/article/455063|work=The Star|location=Toronto|accessdate=March 30, 2010|archive-date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116091649/http://www.thestar.com/News/Ontario/article/455063|url-status=dead}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತುವೈತಾ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ {{convert|20|km}}ರಷ್ಟು [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಮ್‌]]ನ ಹಳದಿಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಇರಾಕ್‌ ನೈಜರ್‌ನಿಂದ ಯುರೇನಿಯಮ್‌ನ ಹಳದಿ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು (ನಂತರ ಈ ವರದಿಗಳು ನಕಲಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿತು) ಬಂದ ಕಾರಣ ಆ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಸಿಐಏ 2002ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ರಾಯಭಾರಿ ಜೋಸೆಫ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರನ್ನು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರು ಇರಾಕ್‌ ಹಳದಿಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು “ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸುಳ್ಳು” ಎಂದು ಸಿಐಏಗೆ ವರದಿಯೊಪ್ಪಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಬುಷ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಇರಾಕ್‌ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಳದಿ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ನಂತರ ಈ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನೇ ತನ್ನ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ 2003ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ ಇರಾಕ್‌ ಯುರೇನಿಯಮ್‌ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಆಪಾದಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|last=Duffy|first=Michael|coauthors=James Carney|title=A Question of Trust|publisher=Time|date=2003-07-13|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101030721-464405,00.html|access-date=2010-11-02|archive-date=2013-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130518152903/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101030721-464405,00.html|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:G.W._Bush_delivers_State_of_the_Union_Address.jpg|thumb|2003ರಂದು ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಯುನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ನೀಡಿದರು.]] ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬಂತೆ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌ನ'' 2003 ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಪ್‌-ಎಡ್‌‌ (ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪುಟದ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪುಟ) ಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನಿಲುವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಲೇಖನ ಬರೆದರು. ತಾವು ಸ್ವತಃ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ್ದು ಇರಾಕ್‌ ಯುರೇನಿಯಮ್‌ ಹಳದಿ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ಸಂಗತಿ ಎಂದು ವಿಲ್ಸನ್‌ ಆ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{Cite document|last1=Roberts|first1=Pat|last2=Rockefeller|first2=John D., IV|contribution=Niger: Former Ambassador|contribution-url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/congress/2004_rpt/iraq-wmd-intell_chapter2-b.htm|title=Report on the u.s. intelligence community's prewar intelligence assessments on iraq|year=2004|pages=39–47|place=United States Senate|publisher=Select Committee on Intelligence|url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/congress/2004_rpt/iraq-wmd_intell_09jul2004_report2.pdf|format=PDF|postscript=<!--None-->}}</ref> ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರ ಆಪ್‌-ಎಡ್‌‌ ಲೇಖನದ ಬಳಿಕ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರ ಮಡದಿ ವ್ಯಾಲರಿ ಪ್ಲಾಮ್‌ ಅವರು ಸಿಐಏ ವಿಶ್ಲೇಷಕಿ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಅಂಕಣಕಾರರೊಬ್ಬರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮಾಹಿತಿ ಸೋರಿಕೆಯಾದದ್ದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 2005 ಮೇ 1ರಂದು ''ದಿ ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ಡೌನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಮೆಮೊ” ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ 2002 ಜೂನ್‌‌ 23ರಂದು ನಡೆದ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಯ ಸಾರಾಂಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಸಂದರ್ಭದ ಅಮೇರಿಕಾದ ನೀತಿಯ ಕುರಿತಾದ ರಹಸ್ಯ ದಾಖಲಾತಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು. “ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ]]ಯ ನೆಪ ಹೇಳುವುದು ಬುಷ್‌ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು, ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ತಿರುಚಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news|last=Rycroft|first=Matthew|title=The secret Downing Street memo|publisher=The Sunday Times|date=2005-05-01|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/election2005/article387390.ece|location=London|access-date=2010-11-02|archive-date=2009-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090212110902/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/election2005/article387390.ece|url-status=dead}}</ref> ಸಿಐಏ ಇರಾಕಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ಅದಾಗಲೇ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಏಜೆಂಟ್‌ ಆಗಿ ಹಣಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ, ಸದ್ದಾಂ ಸುನ್ನಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಇರಾದೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಆದರೆ ಈಗ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಸಿಐಏಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅದರ ಜೊತೆ, ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಜೈವಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವಾದರೂ ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೂ ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ ಸಿಐಏ ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite news|last=Pincus|first=Walter|title=Ex-Iraqi Official Unveiled as Spy|publisher=Washington Post|date=2006-03-23|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/03/22/AR2006032202103.html}}</ref> 2002 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು ಸಿಡ್ನಿ ಬ್ಲುಮೆತಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಜಾರ್ಜ್‌ ಟೆನೆಟ್‌ ಅವರು, ಇರಾಕ್‌ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ ಅವರೇ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬುಷ್‌ ಅವರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಆಂತರಿಕ ವಲಯದಿಂದ ಬಂದ ಹಾಗೂ ಸಿಐಏಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಬುಷ್‌ ತಯಾರಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಕುರಿತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಸಿಐಏ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳೇ ಸದ್ದಾಂ ಈ ಬಗೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸತೊಡಗಿದರು.<ref>ಬ್ಲೂಮೆಂನ್ಥಲ್, ಎಸ್. (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 6, 2007) [http://www.salon.com/opinion/blumenthal/2007/09/06/bush_wmd/ "ಬುಷ್‌ ನ್ಯೂ ಸದ್ದಾಂ ಹ್ಯಾಡ್ ನೋ ವೆಪನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202153727/http://www.salon.com/opinion/blumenthal/2007/09/06/bush_wmd/ |date=2010-02-02 }} ''Salon.com''</ref> [[ಚಿತ್ರ:George_Tenet_gives_a_briefing_to_George_W._Bush.jpg|left|thumb|ಓವಲ್ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಟೆನೆಟ್ (ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ, ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟೈ ಧರಿಸಿ)]] 2002 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತ, ಸಿಐಏ ಹಾಗೂ ಡಿಐಏಗಳು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಟೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಇರಾಕ್‌‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಅಣುಬಾಂಬ್‌ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಯುರೇನಿಯಮ್‌‌ ಅನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು.<ref>{{Cite document|last1=Silberman|first1=Laurence H.|last2=Robb|first2=Charles S.|contribution=Iraq|contribution-url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_25mar2005_chap01.htm|title=Report to the President of the United States|year=2005|page=198|publisher=The Commission on the Intelligence Capabilities of the United States Regarding Weapons of Mass Destruction|url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_31mar2005.pdf|format=PDF|postscript=<!--None-->}} "ಇರಾಕ್‌ 7075 T6 ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಗಾತ್ರದ ಕುರಿತಾಗಿ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. {{Nowrap|75 mm}}Annex&nbsp;III ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಗೊತ್ತುವಳಿ 687ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಗ್ಯಾಸ್ ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಅಪಾಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಗಿದೆ."</ref> ಆದರೆ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆ (ಡಿಒಇ) ಹಾಗೂ ಐಎನ್‌ಆರ್‌ ಅಲ್ಲಗಳೆದವು. ಅಮೆರಿದ ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಎದುರಾದ ಈ ವಿರೋಧವನ್ನೊಮ್ಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಈ ಬಗೆಯ ಗ್ಯಾಸ್‌ ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌‌ ಹಾಗೂ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಡಿಒಇ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇರಾಕ್‌ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದೇ ವಿನಾ ಹೊಸ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಡಿಒಇ ಹಾಗೂ ಐಎನ್‌ಆರ್‌ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದವು.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_25mar2005_chap01.htm |title=Commission on the Intelligence Capabilities of the United States Regarding Weapons of Mass Destruction |publisher=Globalsecurity.org |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref> 2002ರಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ವರದಿ ಕೂಡ ಡಿಒಇ ಹಾಗೂ ಐಎನ್‌ಆರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೇ ಅನುಮೋದಿಸಿತ್ತು.<ref name="isis" /> ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕಾಲಿನ್‌ ಪಾವೆಲ್‌ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಿದ್ದ ವರದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಲು ಡಿಒಇ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರ ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="isis">[http://www.isis-online.org/publications/iraq/al_tubes.html ದ ಸಿಐಎ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಟ್ಯೂಬ್ಸ್' ಅಸೆಸ್ಮೆಂಟ್:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010075648/http://www.isis-online.org/publications/iraq/al_tubes.html |date=2017-10-10 }} ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಮಾರ್ಚ್‌ 10, 2003</ref><ref>[http://www.abc.net.au/4corners/content/2003/transcripts/s976015.htm ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ದ ಟ್ಯೂಬ್] ''ಫೋರ್ ಕಾರ್ನರ್ಸ್'' ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಾರ್ಫೋರೇಶನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 27, 2003ರಂದು ಬಿತ್ತರವಾಯಿತು.</ref> ಹಾಗೂ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚ ಮೊದಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ಕಾಲಿನ್‌ ಪಾವೆಲ್‌, ಇರಾಕಿನ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾ ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.iraqwatch.org/government/US/State/state-powell-un-020503.htm |title=Powell's remarks |publisher=Iraqwatch.org |date=2003-02-05 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2016-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160508081500/http://www.iraqwatch.org/government/US/State/state-powell-un-020503.htm |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಪಾವೆಲ್‌ ಇರಾಕ್‌ ಕುರಿತು ತಾವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ತಜ್ಞರಿಂದ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ತಾವು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ “ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸುವ” ಮಾಹಿತಿಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A36348-2002Sep18 "ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್‌ ಚಾಲೆಂಜ್ಡ್,"] ಜೋಬಿ ವಾರ್‌ರಿಕ್, ''ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್. 19, 2002</ref><ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/nation/transcripts/powelltext_020503.html ಕೊಲಿನ್ ಪೊವೆಲ್‌ಸ್ ಸ್ಪೀಚ್ ಟು ದ ಯುಎನ್], ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2003</ref><ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/4992558/ ''ಮೀಟ್ ದ ಪ್ರೆಸ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040517131739/http://www.msnbc.msn.com/id/4992558/ |date=2004-05-17 }} ಎನ್‌ಬಿಸಿ, ಮೇ 16, 2004</ref> ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, 2008ರಲ್ಲಿ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾದ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರು “ನನ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾದವೆಂದರೆ ಇರಾಕಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಾದ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ವೈಫಲ್ಯ” ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/dec/02/george-bush-iraq-interview|title=Iraq war my biggest regret, Bush admits|publisher=www.guardian.co.uk|accessdate=2 December 2008 | location=London | date=December 2, 2008 | first=Suzanne | last=Goldenberg}}</ref> 2009 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್‌, ಇರಾಕ್‌ ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ ಅದು ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಆದರೆ ತಾವೆಂದಿಗೂ “ಸದ್ದಾಂ ಅವರನ್ನು ಇರಾಕಿನಿಂದ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸರಿ” ಎಂದೇ ಭಾವಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/8409596.stm|title=Unashamed Blair confirms his critics' claims on Iraq |last=Reynolds |first=Paul |date=12 December 2009|publisher=BBC News|accessdate=15 December 2009}}</ref> === ಯುದ್ಧದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Bush_auth_jbc.jpg|thumb|ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಬುಷ್‌, ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಶ್ವೇತ ಭವನ ಮತ್ತು ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ‘ ಜಾಯಿಂಟ್ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಟು ಅಥೋರೈಸ್ಡ್ ದ ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮ್ಡ್ ಫೋರ್ಸಸ್ ಅಗೆನೆಸ್ಟ್ ಇರಾಕ್‘‌ ಪ್ರಕಟಣೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2, 2002.]] 2002ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟ ನಿಷೇಧಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಮಾನಗಳು ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದವು <ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2002/dec/04/iraq.richardnortontaylor|title=Britain and U.S. step up bombing in Iraq|last=Norton-Taylor|first=Richard |date=4 December 2002|publisher=The Guardian|accessdate=31 August 2010 | location=London}}</ref> ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ "ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದವು". ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಮಾಂಡರಾದ ‌ಟಾಮಿ ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್ ಇರಾಕಿನ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾದಳದ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೊದಲೇ "ನಾಶ"ಗೊಳಿಸಲು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article527701.ece|title=RAF bombing raids tried to goad Saddam into war|last=Smith|first=Michael|date=May 29, 2005|publisher=The Sunday Times|accessdate=31 August 2010|location=London|archive-date=27 ಜುಲೈ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080727015416/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article527701.ece|url-status=dead}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2002ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ಸೆನೆಟ್‌ ಇರಾಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯ ಬಲ ಉಪಯೋಗದ ಕುರಿತು ಜಂಟಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 75 ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರು ಗುಪ್ತ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇರಾಕ್ ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರದೆಡೆಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೇಲೆ ಜೈವಿಕ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ವಾಯುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ಯುಏವಿ|ಮಾನವೇತರ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಚಲಾಯಿತ ವಾಯು ಮಾರ್ಗದ ವಾಹನ]]ದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಭಯ (ಯುಎವಿಗಳು) ಇದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಗುಪ್ತ ಅಧಿವೇಶನದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="nelson" /> ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2003, ಕೊಲಿನ್ ಪೊವೆಲ್‌ ಯುಎನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗೆ ತನ್ನ ಇರಾಕಿ ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಯುಎವಿಗಳು ಯುಎಸ್‌ನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಸುದ್ಧಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಇರಾಕಿ ಯುಎವಿಗಳು ಖಚಿತವಾಗಿವೆಯೆಂಬ ಸಿಐಎ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಬಗೆಗೆ ಜೋರಾದ ವಿವಾದಗಳುಂಟಾದವು,<ref>ಲವ್, ಸಿ. (ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2003) [http://www.defensetech.org/archives/000690.html "ಸೆನೆಟರ್: ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ವಾರ್ನ್ಡ್ ಆಫ್ ಯುಎವಿ ಅಟ್ಯಾಕ್,"] ''ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಟೆಕ್''</ref> ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಪ್ತವಾರ್ತಾ ವಿಭಾಗಗಳು ಇರಾಕ್‌ ಯಾವುದೇ ಯುಎವಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದವು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_25mar2005_chap01.htm |title=Commission of the Intelligence capabilities of the United States regarding weapons of mass destruction |publisher=Globalsecurity.org |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref> ಪರಿಷತ್ತು ದ್ವಿಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಬುಷ್ ಆಡಳಿತದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಆಕ್ರಮಣದ ಕಾನೂನಿನ ಆಧಾರವನ್ನೊದಗಿಸಿ ಜಂಟಿ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 11, 2002ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು. ಗೊತ್ತುವಳಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಹಿಂಸೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು. 1998ರ ಇರಾಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನುಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಇದು ಹುಸೇನ್‌ರ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನುರುಳಿಸಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಿಯಮವಾಗಬೇಕೆಂದು ಗೊತ್ತುವಳಿಯು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು. ಯುಎನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಧಗಳ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಹಾನ್ಸ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ಜನವರಿ 2003ರಲ್ಲಿ "ಇರಾಕ್‌ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ—ಇವತ್ತಿಗೂ ಸಹ ನೀಡಿಲ್ಲ—ಅದರ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣವು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಜೀವಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆಗಿದೆ" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದನು.<ref name="IraqWatch-20030127">[http://www.iraqwatch.org/un/unmovic/unmovic-blix-012703.htm ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ರೀಮಾರ್ಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413233921/http://www.iraqwatch.org/un/unmovic/unmovic-blix-012703.htm |date=2016-04-13 }} ಜನವರಿ 27, 2003</ref> ಅವನು ಗಮನಿಸಿದ ಇನ್ನಿತರ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ {{convert|1000|ST}} ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಾಗದಂತಿದ್ದು, ಇರಾಕಿನ ವಿಎಕ್ಸ್‌ ನರ್ವ್‌ ಎಜೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮಾಹಿತಿಯು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು "ಯಾವುದೇ ಮನಗಾಣಿಸುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು" {{convert|8500|l}}ನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲು ಆ‍ಯ್‌೦ಥ್ರಾಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು.<ref name="IraqWatch-20030127" /> ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2003ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಖಾತೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೊಲಿನ್ ಪೊವೆಲ್‌ ಯುಎನ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಬಂದು ಇರಾಕಿನ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅವಿತಿಟ್ಟಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವೂ ಸಹ ಸದ್ದಾಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಥ್ರಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೊಟುಲಿಸಮ್‌ ವಿಷಕಾರಿ,ಮತ್ತು ವಿಎಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಿತ್ತು.<ref>''ಅಮೇರಿಕನ್ ಬೌಂಡ್: ದ ಬುಷ್‌ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್ ಇನ್ ಫಾರೆನ್ ಪಾಲಿಸಿ'' (ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ., 2003), 159–61.</ref> ‍ಬ್ಲಿಕ್ಸ್‌‌‍ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಯ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.<ref name="blix1" /> 2003ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌, ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಮೊದಲಿನ ಸೈನ್ಯದ ಬೆದರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ಗಡುವು ನೀಡುವ "ಹದಿನೆಂಟನೇ ಗೊತ್ತುವಳಿ"ಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದವು. ಯುಎನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಮೇಲಿನ ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪಾಯದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಯು ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣದ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ (ನ್ಯಾಟೋ)ಸದಸ್ಯರಾದ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದ ರಷ್ಯಾಗಳು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದವು.<ref>[https://pastel.diplomatie.gouv.fr/editorial/actual/ael2/bulletin.gb.asp?liste=20030211.gb.html Joint Declaration by Russia, Germany and France on Iraq‌] ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಡಿಪ್ಲೊಮೆಟಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2003</ref><ref>[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,2763,810093,00.html ರಷಿಯನ್/ಯುಕ್ರೇನಿಯನ್ ರೀಬಫ್ ಫಾರ್ ಬ್ಲೇರ್‌ ಓವರ್ ಇರಾಕ್‌] ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 11, 2002</ref> ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು ಟೋನಿ ಬ್ಲೈರ್‌ ಜನವರಿ 31, 2003ರಂದು [[ಶ್ವೇತ ಭವನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದರು. ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಈ ಮಾತುಕತೆಯ ರಹಸ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತವು ಇರಾಕ್ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. U-2 ಸ್ಪೈಪ್ಲೇನ್‌ಗೆ ಯುಎನ್ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವನ್ನೊದಗಿಸುವುದು ಬುಷ್‌‌ನ ಉಪಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಲೇರ್‌‌ರು ಯುಎನ್‌ನ ಆಯುಧಗಳ ತನಿಖಾದಳದವರು ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಬ್ಲೇರ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು, ನಂತರ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೊನೆಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯ ತಾತ್ಪರ್ಯವೆಂದರೆ: {{cquote|The start date for the military campaign was now pencilled in for 10 March. This was when the bombing would begin.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4849744.stm|title=Bush-Blair Iraq war memo revealed|publisher=[[BBC News Online]]|date=2006-03-27 | accessdate=January 5, 2010}}</ref>}} ಬುಷ್‌ ಬ್ಲೇರ್‌‌ಗೆ ಹೇಳುವಂತೆ "ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಇದು ಎರಡು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗದ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಾಶಕ ಯುದ್ಧವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ". === ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಗಳು === {{See|criticism of the Iraq War|legitimacy of the 2003 invasion of Iraq|legality of the Iraq War}} ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2002ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್|ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌]] ಇರಾಕಿನ ವಿರುದ್ಧದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸೈನ್ಯಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು‌. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಇಂದಿನ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನಿದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನಿದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ನಾನು ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಬಾಂಬುಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳು ಎಷ್ಟೇ ನಿಖರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವು ಅಮಾಯಕ ಜನರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ."<ref>{{cite web|url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0210/02/ip.00.html |title=CNN Inside Politics |publisher=Transcripts.cnn.com |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/politics/clinton-urges-caution-over-iraq-as-bush-is-granted-war-powers-607775.html |title=The Independent. "Clinton urges caution over Iraq as Bush is granted war powers" |publisher=Independent.co.uk |date=2002-10-03 |accessdate=2010-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513103153/http://www.independent.co.uk/news/world/politics/clinton-urges-caution-over-iraq-as-bush-is-granted-war-powers-607775.html|archivedate=2011-05-13}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:London_anti-war_protest_banners.jpg|thumb|ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, 2002]] ಜನವರಿ 20, 2003ರಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾಮಿನಿಕ್ಯೂ ಡಿ ವಿಲೇಪಿನ್ "ಸೈನ್ಯದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ambafrance-us.org/news/statmnts/2003/vilepin012003.asp|title=Press conference of Foreign affairs Minister Dominique de Villepin (excerpts)|accessdate=2007-02-13|date=2003-01-20|publisher=Embassy of France in the U.S |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060927144309/http://www.ambafrance-us.org/news/statmnts/2003/vilepin012003.asp |archivedate = September 27, 2006}}</ref> ಅದಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಂಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ‍ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಶಿಕ್ಷಣಕಾರ ಡಾಮಿನಿಕ್ಯೂ ರೈನಿಯೆ ಪ್ರಕಾರ ಜನವರಿ 3 ಮತ್ತು ಎಪ್ರಿಲ್‌ 12, 2003ರ ನಡುವೆ{{Nowrap|36 million}} ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2003ರಂದು ನಡೆದ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಫಲಕಾರಿಯಾದ ಬಹಿರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಜನರು 3,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇರಾಕಿ ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ದದ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು‌.<ref name="Difference">[http://www.socialistworker.co.uk/article.php?article_id=6067 ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ವಾರ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಸ್ ಡು ಮೇಕ್ ಎ ಡಿಫರೆನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060321084247/http://www.socialistworker.co.uk/article.php?article_id=6067 |date=2006-03-21 }}, ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕಾಲಿನಿಕೋಸ್, ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 2005.</ref> ಇರಾಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು "ಅನೇಕ ನೂರು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರನ್ನು" ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂದು ಫೆಬ್ರವರಿ 2003ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಜನರಲ್‌ ಎರಿಕ್ ಶಿನ್‌ಸೆಕಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸೈನ್ಯದ ಸೇವಾ ಸಮಿತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2003-02-25-iraq-us_x.htm |title=– Army chief: Force to occupy Iraq massive |publisher=Usatoday.com |date=2003-02-25 |accessdate=2010-10-23}}</ref> ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ರಮ್ಸ್‌ಫಿಲ್ಡ್ ಯುದ್ದವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸೈನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸೈನ್ಯವು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು "ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆನ್ನುವ ಯೋಚನೆಯು ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲ." ಸಹಾಯಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪೌಲ್ ವೂಲ್ಫೊವಿಜ್‌ ಶಿನೆಸ್ಕಿಯ ಅಂದಾಜನ್ನು "ಗಡಿ ಮೀರಿದ್ದು" ಎಂದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2003/ALLPOLITICS/02/27/sprj.irq.war.cost/ |title=– Administration fends off demands for war estimates – Mar. 3, 2003 |publisher=Cnn.com |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2003, ಹಾನ್ಸ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ವರದಿಯಂತೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ "ಇದುವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ನಿಷೇಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ", ಆದರೆ ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ತನಿಖೆಯ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದು ಬಂದ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣಗೊಳ್ಳಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯವೆಂದರೆ "ತಿಂಗಳುಗಳು".<ref name="blix1" /> ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರವು "ರಾಯಭಾರವು ವಿಫಲಗೊಂಡಿದೆ " ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಇರಾಕನ ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸಲು ಒಕ್ಕೊಟ ದೇಶಗಳ "ಇಚ್ಚೆಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ"ದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರ ಯುಎನ್ ಆಯುಧಗಳ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]ನ್ನು ತಕ್ಷಣ ತೊರೆಯುವಂತೆ ಅದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅದು ಇರಾಕಿನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹೂಡುವುದು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಪೂರ್ವದ ಬುಷ್‌ ಬೋಧನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಬೀರವಾದ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 16, 2004, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ [[ಕೋಫಿ ಅನ್ನಾನ್|ಕೋಫಿ ಅನ್ನಾನ್‌]] ಆಕ್ರಮಣದ ಕುರಿತು, "ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಅನುರೂಪತೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದೆ. ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ದೃಷ್ಠಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಇದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ." ನವೆಂಬರ್‌ 2008 ಲಾರ್ಡ್ ಬಿಂಗಮ್‌, ಮಾಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಲಾರ್ಡ್ ಸದಸ್ಯರು ವಿವರಿಸುವಂತೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಭಂಗವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು "ಪ್ರಪಂಚದ ಶಾಂತಿ-ಪಾಲಕ"ರಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಆಕ್ರಮಣದ ಬ್ರಿಟನ್‌‌ನ ದಾಖಲೆಯಂತೆ "ಇರಾಕಿನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ‌". ಅಬು ಗರಿಬ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇರಾಕಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವವರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ, ಬಿಂಗಮ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಬಗೆಗೆ ಕಾಳಜಿಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದು ತತ್ವಪ್ರತಿಪಾದಕರನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ."<ref>[https://www.theguardian.com/world/2008/nov/18/iraq-us-foreign-policy ಟಾಪ್ ಜಡ್ಜ್: ಯುಎಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟೆಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ವಿಜಿಲಂಟಸ್' ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಇನ್ವೆಶನ್], ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ನವೆಂಬರ್‌ 18, 2008</ref> ಜುಲೈ 2010, ಯುಕೆಯ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಧಾನಿ ನಿಕ್ ಕ್ಲೆಗ್, ಸಂಸತ್ತಿನ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಪಿಎಮ್‌ಕ್ಯೂಗಳ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್‌‌ನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವೆಂದು ನಿಂದಿಸಿದರು.<ref name="DailyMail210710">[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1296569/Clegg-brands-Iraq-War-illegal-PMQs--backing-No10.html?ITO=1490#ixzz0uLcwVtRw ಕ್ಲೆಗ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಇಲ್ಲಿಗಲ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ ಫಸ್ಟ್ ಪಿಎಂಕ್ಯೂಸ್ – ವಿತ್ ದ ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ನಂ 10], dailymail.co.ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, {{Nowrap|21 July 2010}}</ref> == 2003: ಆಕ್ರಮಣ == {{Main|2003 invasion of Iraq|2003 in Iraq|2003 Iraq war timeline|List of people associated with the 2003 invasion of Iraq}} {{See also|Coalition military operations of the Iraq War|Iraq War order of battle}} [[ಚಿತ್ರ:Iraq-War-Map.png|right|thumb|311x311px|2007ರ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಆಕ್ರಮಣದ ಮಾರ್ಗದ ನಕ್ಷೆ, ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:M1abrams_UmmQasr.JPG|right|thumb|ಯುಮ್ ಕಸರ್ ಸಮೀಪ ಅಲ್-ಫಾ ಪೆನಿನ್ಸುಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಎಂ1 ಅಬ್ರಾಂ ಯುದ್ಧ ವಾಹನದ 120ಮಿಮಿ ಫಿರಂಗಿಯಿಂದ ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ, 23 ಮಾರ್ಚ್‌ 2003.]] [[ಚಿತ್ರ:T-54s,_T-55s,_Type_59s_or_Type_69s_at_Diwaniyah,_Iraq.jpg|right|thumb|ಇರಾಕ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಕ್ವಾದಿಸಿಯಾಹ್ ಸಮೀಪ ಇರಾಕಿ ಯುದ್ಧವಾಹನದ ನಾಶದ ಪಳವಳಿಕೆ.]] ಜುಲೈ 10, 2002ರಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಕ್ರಮಣ ತಂಡವು ಇರಾಕಿನ್ನು ‌ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.<ref name="operation1">ಆಫರೇಶನ್ ಹೋಟೆಲ್ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ, ದ ಕ್ಲಾಂಡೆಸ್ಟಿನ್ ವಾರ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಇರಾಕ್‌, ಮೈಕ್ ಟಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಫ್ಯಾಡಿಸ್ಟ್, 2008.</ref> ಈ ತಂಡವು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷ ಚಟುವಟಿಕಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಗಣ್ಯರಾದ ಜಂಟೀ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕಮಾಂಡ್‌(ಜೆಎಸ್‌ಒಸಿ)ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="plan2004">ದಾಳಿಯ ಯೋಜನೆ, ಬಾಬ್ ವುಡ್ವಾರ್ಡ್, 2004.</ref> ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೈನ್ಯದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಅನೇಕ ಇರಾಕಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣದ ಬದಲಿಗೆ ಮನವೊಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಸ್ಥಳಾನ್ವೇಷಣೆ ನಿಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುರಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref name="plan2004" /> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೆಶ್ಮರ್ಗದ ಕರ್ದಿ‌ಯವರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣದ ಉತ್ತರದ ಸೇನಾಮುಖವನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ಈ ಎರಡೂ ಸೈನ್ಯಗಳೂ ಸೇರಿ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೊದಲೇ ಇರಾಕಿ ಕರ್ದಿಸ್ಥಾನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅನ್ಸರ್ ಅಲ್ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="plan2004" /><ref>ಸಿ. ಜೆ. ಚೀವರ್ಸ್‌ರಿಂದ,ಎ ನೇಶನ್ ಎಟ್ ವಾರ್: ಸೆಕೆಂಡ್ ಫ್ರಂಟ್; ಅಲೈಡ್ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಆರ್ ಫ್ಲೌನ್ ಇನ್ ಏ‌ರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಇರಾಕ್‌, ಮಾರ್ಚ್‌ 24, 2003</ref> ಅನ್ಸರ್ ಅಲ್ ಇಸ್ಲಾಮ್ನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧವು ಅನೇಕ ಬಂದುಕೋರರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು‌ ಮತ್ತು ಸರ್ಗತ್‌‌ನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಯುದ್ಧಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="operation1" /><ref>ಸಿ. ಜೆ. ಚೀವರ್ಸ್‌ರಿಂದ, ಎ ನೇಶನ್ ಎಟ್ ವಾರ್: ಇನ್ ದ ಫೀಲ್ಡ್ ದ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಫ್ರಂಟ್; ಮಿಲಿಟಂಟ್ಸ್ ಗೋನ್, ಕೇವ್ಸ್ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಲೈ ಎಬಂಡನ್ಡ್, ಮಾರ್ಚ್‌ 30, 2003</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 20, 2003ರ ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಜಾವ 5:34 [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ({{Nowrap|9:34 p.m.}}, ಮಾರ್ಚ್‌ 19 ಇಎಸ್‌ಟಿ) ಸೈನ್ಯವು ಇರಾಕ್‌‌ನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="GSorgOIF">{{cite web |title=Operation Iraqi Freedom |work=Target Iraq |publisher=GlobalSecurity.org |date=2005-04-27 |url=http://www.globalsecurity.org/military/ops/iraqi_freedom.htm}}</ref> ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಜನರಲ್ ಟಾಮೀ ಪ್ರಾಂಕ್ಸ್ "ಆಪರೇನ್ ಇರಾಕಿ ಲಿಬರೇಶನ್‌" ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಂತರ,<ref name="oil">{{cite web |url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/03/20030324-4.html |title=Press Briefing by Ari Fleischer |accessdate=2008-11-27 |date=2003-03-24 |publisher=Office of the Press Secretary |quote=March 24, 2003... discussed the ongoing aspects of Operation Iraqi liberation}}</ref> "ಆಪರೇಶನ್ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್‌" ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಯುಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಆಪರೇಶನ್ ಟೇಲಿಕ್‌, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಂಕೇತವಾದ ಆಪರೇಶನ್ ಫಾಲ್ಕೋನರ್‌ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 2003ರ ಇರಾಕ್‌‌ನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನಾರಂಭಿಸಿತು. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕುರ್ದಿಯವರ ಪೆಶ್ಮರ್ಗ ದಳದೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ದಳವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರಗಳು "ಇರಾಕ್ ವಿರುದ್ಧದ ಯುಎಸ್‌-ನಾಯಕತ್ವದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸೇನೆಯು ‌," ತಂಡ, ಉಪಕರಣ, ಸೇವೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ದಳವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು, ವಿಶೇಷ ದಳದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 248,000 ಸೈನಿಕರು, ಬ್ರಿಟೀಷರ 45,000 ಸೈನಿಕರು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ 2,000 ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು 194 ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಜಿಆರ್‌ಒಎಮ್‌ ಕುವೈತ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು.<ref>ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (2004). [http://www.defence.gov.au/publications/lessons.pdf ''ದ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌. ''] [http://www.defence.gov.au/publications/lessons.pdf ''ಎಡಿಎಫ್ ಆಪರೇಶನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಇನ್ 2003'']. ಪುಟ 11.</ref> ಆಕ್ರಮಣ ದಳದಲ್ಲಿ 70,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರಾಕಿನ ಕರ್ದರ ಬಂಡುಕೋರ ತಂಡವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="MajPeltier">{{cite web |url=http://cgsc.cdmhost.com/cgi-bin/showfile.exe?CISOROOT=/p4013coll3&CISOPTR=363 |title=Surrogate Warfare: The Role of U.S. Army Special Forces - MAJ Isaac J. Peltier, U.S. Army – p. 29 |date= |accessdate=2009-09-13 |archive-date=2009-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211141158/http://cgsc.cdmhost.com/cgi-bin/showfile.exe?CISOROOT=%2Fp4013coll3&CISOPTR=363 |url-status=dead }}</ref> ಆಕ್ರಮಣದ ಉದ್ದೇಶಗಳೆಂದರೆ; ಹುಸೇನ್ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದು; ಸಿಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದು; ಸಿಗುವ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು; ಬಂಡುಕೋರರ ನೆಲೆಯ ಬಗೆಗೆ ಗುಪ್ತ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು; ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು; ಇರಾಕ್‌‌ನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲು ಸಹಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಇತರ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಣಗಳು ನೀರೀಕ್ಷಿಸಿದಷ್ಟಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆಕ್ರಮಣವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿರೋಧಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುದವು. ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಭುತ್ವವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ಯುದ್ಧಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಭಾರಿಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಅರೆಸೈನಿಕ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ತತ್ಕಾಲಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೂ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸವಾಲುಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ರಾಯಲ್ ನೌಕಾದಳ, ಪೋಲಿಷ್‌ ನೌಕಾದಳ, ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ನೌಕಾದಳದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಗುಂಪುಗಳು ತೈಲಬಾವಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಲ್-ಫಾ ಪೆನಿನ್ಸುಲದ ಮೇಲೆ ವೈಮಾನಿಕ ಮತ್ತು ನೀರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ದಾಳಿಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನ್ಯದ 16 ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಯ ಸೇನಾತುಕಡಿ‌ ದಕ್ಷಿಣದ ಇರಾಕ್‌ ತೈಲಭಾವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, 3 ಕಮಾಂಡೊ ಸೇನಾತುಕಡಿ‌ ಮತ್ತು [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲಿಷ್‌]] ವಿಶೇಷ ಸೈನಿಕ ಘಟಕದ ಜಿಆರ್‌ಒಎಮ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೌಕಾದಳದ 15ನೇ ಯುದ್ಧೋದ್ದೇಶದ ನೌಕಾಘಟಕವು ಉಮ್ ಕ್ಯುಸರ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಳಿಮಾಡಿದರು. ನಾಶ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪೋಲಿಷ್‌ ಕಮಾಂಡೊಗಳು ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಚಿತ್ರ:DerelictAsadBabil.JPEG|left|thumb|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದ ನಂತರ T72 ಅಸದ್ ಬಾಬಿಲ್‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು‌.]] [[ಚಿತ್ರ:Marines_in_Saddams_palace_DM-SD-04-12222.jpg|alt=photograph of three Marines entering a partially destroyed stone palace with a mural of Arabic script|left|thumb|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರಿನ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲ ಬೆಟಲಿಯನ್‌ನ ಏಳನೇಯ ಮರಿನ್ಸ್ ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:USMarineTankinBaghdad.jpg|left|thumb|2003ರ ಇರಾಕಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಗ್ದಾದ್ ವಶವಾದ ನಂತರ ಮರಿನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಎಂ1 ಅಬ್ರಾಂ ಯುದ್ಧವಾಹನ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವುದು.]] ಭಾರಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 3ನೇ ಪದಾತಿಸೈನ್ಯದ ವಿಭಾಗವು ಪಶ್ಚಿಮದ ಮರುಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನತ್ತ ಸಾಗಿದರು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1ನೇ ಯುದ್ಧೋದ್ದೇಶದ ನೌಕಾದಳವು ಹೆದ್ದಾರಿ 1ರ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದರು, ಮತ್ತು 1 (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌) ಆರ್ಮರ್ಡ್ ವಿಭಾಗವು ಪೂರ್ವ ಮಾರ್ಶ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಾದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದರು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1ನೇ ನೌಕಾ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು ಸೇರುವ ಜಾಗ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಟಾಲಿಲ್ ವಾಯುಪಡೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಸರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೈನ್ಯದ 3ನೇ ಪದಾತಿ ದಳದ ವಿಭಾಗವು ವಾಯುನೆಲೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಇರಾಕಿ ದಳದ ಭದ್ರವಾದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಬಳಸು ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ನಗರವನ್ನು ದಾಟಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಇರಾಕಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದರು. 101ನೇ ವಾಯುಗಾಮಿ ವಿಭಾಗದ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ 3ನೇಯ ಪದಾತಿ ದಳದ ವಿಭಾಗವು ನಸರಿಯಾ ಮತ್ತು ಟಾಲಿಲ್‌ ವಾಯುನೆಲೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ನಜಾಫ್‌ ಮತ್ತು ಕರ್ಬಾಲಗಳನ್ನು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಾಳಿಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಮರಳ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆನಿಂತರು ಮತ್ತು ವಿತರಣಾಜಾಲವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕರ್ಬಾಲ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ನಂತರ ಯುಫ್ರೇಟಿಸ್ ನದಿಯ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು,ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳು ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌ದನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಮಧ್ಯ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ 1ನೇ ನೌಕಾ ವಿಭಾಗವು ಪೂರ್ವ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite book |last = West |first = Bing |authorlink = Bing West |coauthors = General Ray L. Smith |title = The March Up: Taking Baghdad with the 1st Marine Division |publisher = Bantam Books |month=September |year=2003 |location = New York |url = |doi = |isbn = 0-553-80376-X }}</ref> ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಒಐಎಫ್-1 ತಾಲಿಬಾನ್ ಸರ್ಕಾರದ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ವನ್ನು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಯನ್ನು ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾಳಿಯನ್ನು ಸೆದೆಬಡಿದಿತು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾದಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಫೆದಾಯೀನ್ ಸದ್ದಾಮ್‌ ಬಲಗೊಂಡನು, ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತುಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನೊಡ್ಡಿತು. ಎಪ್ರಿಲ್ 9ರಂದು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುಸೇನ್‌ರ 24 ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತವು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಡೆಗಳು ವಜಾಗೊಂಡಿದ್ದ ಬಾತ್ ಪಕ್ಷದ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಧಾರ <ref name="articles.latimes.com">{{cite web|url=http://articles.latimes.com/2004/jul/03/nation/na-statue3 |title= Army Stage-Managed Fall of Hussein Statue |publisher=LA Times |date=2004-07-03 |accessdate=2010-10-23}}</ref> ಹುಸೇನರ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು, ಆ ಘಟನೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು, ಆ ನಂತರ ಇದು ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಶಿಯಾ ಜನರ ಮುಲ್ಲಾ ಆಗಿದ್ದ ಅಲ್-ಸದರ್‌ನಿಗಾಗಿ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಜನರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ, ವೀಡಿಯೋ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ತೆಗೆದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>ದ ರಾಚೆಲ್ ಮ್ಯಾಡೊ ಶೋ. ಆಗಸ್ಟ್‌ 18, 2010, ಎಂಎಸ್‌ಎನ್‌ಬಿಸಿ</ref> ನವೆಂಬರ್‌ 2008, ಇರಾಕಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌‌ನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |author= |url=http://www.cbsnews.com/stories/2008/11/21/iraq/main4623010.shtml |title=Iraqi Protesters Burn Bush Effigy |publisher=Cbsnews.com |date=2008-11-21 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2013-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111224020/http://www.cbsnews.com/stories/2008/11/21/iraq/main4623010.shtml |url-status=dead }}</ref> ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಹಠಾತ್ ಪತನದೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ಕಡೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕರುಣೆಯು ಹರಿದುಬಂದಿತು, ಆದರೆ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಂಟಾಯಿತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಜನರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು.<ref>ಕಾಲಿಯರ್, ಆರ್. (ಎಪ್ರಿಲ್‌ 9, 2003) [http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2003/04/09/MN249161.DTL "ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ಕ್ಲೋಸರ್ ಟು ಕೊಲ್ಯಾಪ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120516050021/http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2003%2F04%2F09%2FMN249161.DTL |date=2012-05-16 }} ''ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕ್ರೋನಿಕಲ್''</ref><ref>{{cite web |url=http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=2367 |title=Stuff Happens |publisher=Defenselink.mil |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130124034/http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=2367 |url-status=dead }}</ref> ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನೊದಗಿಸುವ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದ ಪೆಂಟಗಾನ್, {{convert|250000|ST}} (ಒಟ್ಟು {{convert|650000|ST}}) ಗೋಲಂದಾಜು ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ದೋಚಲಾಯಿತು. ಹುಸೇನರ ತವರೂರಾದ ಟಿಕ್ರಿಟ್‌‌ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರತಿರೋಧದ ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ ಟೊಪೋಲಿಯ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಶರಣಾದ ನಂತರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ 15ರಂದು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳು ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾಯು ಮತ್ತು ಪದಾತಿದಳದವರಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (ಮಾರ್ಚ್‌ 19-ಏಪ್ರಿಲ್‌ 30), 9,200 ಇರಾಕಿ ಯೋಧರು ಮತ್ತು 7,299 ನಾಗರಿಕರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಕೊನೆಟ್ಟಾ, ಸಿ. (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 20, 2003) [http://www.comw.org/pda/0310rm8.html "ದ ವೇಜಸ್ ಆಫ್ ವಾರ್: ಇರಾಕಿ ಕಂಬಾಟಂಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇನ್ ದ 2003 ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902070831/http://www.comw.org/pda/0310rm8.html |date=2009-09-02 }} ರಿಸರ್ಚ್ ಮೊನಿಗ್ರಾಫ್ ಸಂಖ್ಯೆ. 8 ''ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಆನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್''</ref> ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕರು 139 ಸೈನಿಕರು <ref>ರಾಯ್ಟರ್ಸ್‌ [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/10/25/AR2005102501190.html "ಗೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಪ್ಯೂಟೀಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಆನ್ ದೇರ್ ಫೀಟ್"].''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್. 25, 2005.</ref> ಮತ್ತು 33 ಯುಕೆ ಸೈನಿಕರು ಸಾವನಪ್ಪಿದರು.<ref>[http://www.icasualties.org/oif/SumDetails.aspx?hndRef=1 "ಇರಾಕ್‌ ಕಾಲಿಶನ್ ಕ್ಯಾಶುಲ್ಟಿ ಕೋರ್ಟ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409060431/http://www.icasualties.org/oif/SumDetails.aspx?hndRef=1 |date=2008-04-09 }} ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 2003, through ಮೇ 1, 2003 (ಮುಖ್ಯವಾದ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ) ''iCasualties.org''</ref> === ಕೊಆಲಿಷನ್ ಪ್ರೊವಿಷನಲ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ಸರ್ವೆ ಗ್ರೂಪ್ === {{See also|Iraqi Governing Council|International Advisory and Monitoring Board|Coalition Provisional Authority Program Review Board|l3=CPA Program Review Board|Development Fund for Iraq|Reconstruction of Iraq}} [[ಚಿತ್ರ:Iraq_2003_occupation.png|right|thumb|300x300px|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಲಯ.]] ಇರಾಕ್‌ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ಗ್ರೀನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕೊಆಲಿಷನ್ ಪ್ರೊವಿಷನ್ ಅಥಾರಿಟಿ (ಸಿಪಿಎ) سلطة الائتلاف الموحدةಯನ್ನು ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಕಾಲದ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಗುವವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮಸೂದೆ 1483 (ಮೇ 22, 2003) ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತ ಸಿಪಿಎ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರದ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]], ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಎಪ್ರಿಲ್ 21, 2003ರಂದು ಸಿಪಿಎಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಅವಧಿಯಿಂದ ಜೂನ್ 28, 2004ರಂದು ಅದರ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸಿಪಿಎಯು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮುಂಚಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಜಯ್ ಗಾರ್ನರ್ ಅವರಿಂದ ಮುಖಂಡತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯು ಕೇವಲ ಮೇ 11, 2003 ರವರೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್ ಎಲ್. ಪೌಲ್ ಬ್ರೆಮೆರ್ ಅನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೆರ್ಮೆರ್ ಜುಲೈ 2004 ರವರೆಗೆ ಸಿಪಿಎಯು ಸ್ಥಗಿತವಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಆಕ್ರಮಣದ-ನಂತರ ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈನ್ಯಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪಾಗಿ 1,400-ಸದಸ್ಯರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇರಾಕ್ ಸರ್ವೆ ಗ್ರೂಪ್ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದು ಇರಾಕ್‌‍ನ ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಆಯುಧ (ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿ)ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ಐಎಸ್‌ಜಿಯ ಡ್ಯುಲ್ಫರ್ ವರದಿಯು<ref>[https://www.ಸಿಐಎ.gov/ಸಿಐಎ/reports/iraq_wmd_2004/index.html ISG's Duelfer Report]{{Dead link|date=September 2010}}</ref> ಇರಾಕ್‌‍ ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಮ್‌ಡಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. === ಆಕ್ರಮಣ-ನಂತರದ ಹಂತ === {{Main|Post-invasion Iraq, 2003–present}} {{See|U.S. list of most-wanted Iraqis|Iraq War insurgent attacks}} ಮೇ 1, 2003ರಂದು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್ ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಗೋ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ''ಅಬ್ರಾಹಮ್ ಲಿಂಕನ್'' ವಿಮಾನ ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ಗೆ ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ’ಮಿಷನ್ ಅಕಂಪ್ಲಿಷ್ಡ್’ ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಂಡಿತು. ವಿಮಾನದ ಡೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾವಿಕರು ಮತ್ತು ಏರ್‌ಮೆನ್‌ಗಳು ಬರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಬಿತ್ತರವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಬುಷ್ ಇರಾಕಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಲಗಳ ವಿಫಲದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುಂಚಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುಸೇನ್ ಇವರು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ತುಕಡಿಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. [[ಚಿತ್ರ:USS_Abraham_Lincoln_(CVN-72)_Mission_Accomplished.jpg|right|thumb|ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ ಮಿಷನ್ ಅಕಂಪ್ಲಿಷ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದರಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು.]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರು ಭಾಷಣ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೈನ್ಯಗಳು ಅಮೇರಿಕಾ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದರಲ್ಲೂ ’ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್‌’ನಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಪ್ರಮಾಣ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref>{{cite news|title=Operation Iraqi Freedom Maps|publisher=GlobalSecurity.Org|date=Unavailable|url=http://www.globalsecurity.org/military/ops/iraqi_freedom-ops-maps.htm}}</ref> ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯಗಾರರಿಗೆ ಇರಾಕ್ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಗಾರ್ಡ್‌‍ಗಳು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, ಇರಾಕಿನ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಯು (ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ "ಪ್ರತಿ-ಇರಾಕಿ ಬಲಗಳು" ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾದಳ ಮತ್ತು ಹುಸೇನ್/ಬಾತ್ ಪಕ್ಷದ ನಿಷ್ಠಾವಂತರಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರವೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಇರಾಕಿಗಳು ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದರು. ಬಾಗ್ದಾದ್, ಆಲ್ ಅನ್‌ಬರ್, ಮತ್ತು ಸಲಾಹ್ ಆದ್ ದಿನ್ ಇವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೂರು ಪ್ರಾಂತಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆ ಮೂರು ಪ್ರಾಂತಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 35% ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಯುಎಸ್‌ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಮರಣಗಳ 73%ಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು (ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2006ರವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಶತದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಿಲಿಟರಿ ಮರಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು (ಸುಮಾರು 80%.)<ref>{{cite web|url=http://icasualties.org/oif/Province.aspx|title=iCasualties: Iraq Coalition Casualty Count - Deaths by Province Year/Month|publisher=Icasualties.org|date=|accessdate=2008-10-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080708203616/http://icasualties.org/oif/Province.aspx |archivedate = July 8, 2008}}</ref> ಬಂಡಾಯಗಾರರು ಗೋರಿಲ್ಲಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು: ಸಣ್ಣ ಫಿರಂಗಿಗಳು, ಮಿಸೈಲ್‌ಗಳು, ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದಾಳಿಗಳು, ಸ್ನಿಪ್ಪರ್‌ಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಪೋಟಕ ಸಾಧನಗಳು (ಇಐಡಿ ಗಳು), ಕಾರ್ ಬಂಬ್‌ಗಳು, ಸ್ಮಾಲ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಫೈರ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ರೈಫಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ), ಮತ್ತು ಆರ್‌ಪಿಜಿಗಳು (ರಾಕೆಟ್ ಪ್ರೊಪೆಲ್ಡ್ ಗ್ರೆನೇಡ್‌ಗಳು), ಹಾಗೆಯೇ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್, ನೀರು, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:M60iraq2003.jpg|right|thumb|ಮೇ 2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ದಳ ಎನ್‌ಎಂಸಿಬಿ-15 ಸೀಬೀಸ್ (ನಾವಲ್ ಮೊಬೈಲ್ ಕನ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಬ್ಯಾಟಾಲಿಯನ್)]] ಆಕ್ರಮಣ-ನಂತರದ ಇರಾಕ್ ಏಕೀಕರಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹುಸೇನ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಅವನತಿಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಏಕಿಕರಣ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಒಕ್ಕೂಟ-ಅಲ್ಲದ ಬಲಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತರಿಕ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ, ಅನುವರ್ತನಶೀಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref name="Soriano">{{cite news|title=Poll: Iraqis out of patience|publisher=USA Today|date=2004-04-30|url=http://www.newsmax.com/archives/articles/2005/1/13/232154.shtml|access-date=2010-11-02|archive-date=2016-04-21|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20160421044502/http://www.newsmax.com/archives/articles/2005/1/13/232154.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Gloom descends on Iraqi leaders as civil war looms|author=Reuters|url=http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=49603|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930165233/http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=49603|url-status=dead}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಕೂಟ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇನೆಗಳು [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ರಿವರ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸರಣಿಗಳು ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಗೆಯ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 2003ರ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಕಡೆಗೆ, ಬಂಡಾಯಗಾರ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಂತರವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಆಕ್ರಮಣಗಳಲ್ಲಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯು ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದವು, ಅವುಗಳು ರಾಮ್‌ದಾನ್‌‍ನ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪವಿತ್ರ ತಿಂಗಳಿನ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ "ರಾಮ್‌ದಾನ್ ಅಫೆನ್ಸೀವ್" ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಒಕ್ಕೂಟ ಬಲಗಳು ವಾಯು ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿ ದಳವನ್ನು ಹೊಂಚುದಾಳಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಬಲಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಸೆದೆಬಡಿಯುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕದ ಆಕ್ರಮಣದ ಕೊನೆಯ ನಂತರದಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಗಸ್ತು ದಳಗಳು, ಸೈನಿಕ ದಾಳಿಗಳ ಕಣ್ಗಾವಲು ಬಂಡಾಯಗಾರರು ಒಳಗೆ ಅಡಿಯಿಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಹುಸೇನ್‌ರ ಹುಟ್ಟು ಸ್ಥಳ ಆಲ್-ಔಜಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಬು ಹಿಷ್ಮಾದ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳು ಮೊನೆಯುಳ್ಳ ವೈರ್‌ಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ-ಮುಂಚಿನ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿನ ವಿಫಲತೆ, ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳು, [[ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರ|ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ]], ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅವನತಿಯು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದವು, ಇದು ಐಪಿಎ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಗ್ರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. === ಹುಸೇನ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಅವನತಿಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ === {{See also|Supreme Iraqi Criminal Tribunal|Trial of Saddam Hussein}} [[ಚಿತ್ರ:TOW_uday_qusay_house.jpg|thumb|ಮಸೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉದಯ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಸಿ ಹುಸೇನ್‌ ಮನೆಯ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ 65ನೇಯ ಎಂಪಿ ಸಿಒ ಏರ್‌ಬೋರ್ನ್ ಮೂಲಕ ಟಿಒಡಬ್ಲೂ ಮಿಸೈಲ್ ದಾಳಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು, ಇರಾಕ್‌, 22 ಜುಲೈ 2003|link=Special:FilePath/TOW_uday_qusay_house.jpg]] 2003ರ ಬೇಸಗೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳು ಮುಂಚಿನ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಉಳಿದ ಮುಖಂಡರುಗಳ ಅವನತಿಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಿದವು. ಜುಲೈ 22ರಂದು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ 101ನೆಯ ಏರ್‌ಬೋರ್ನ್ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಟಾಸ್ಕ್ ಸೇನೆ 20ರ ಸೈನಿಕರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ದಾಳಿಯು ಹುಸೇನ್‌ರ ಒಬ್ಬ ಮೊಮ್ಮಗನ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು (ಉದಯ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯುಸೇಯ್) ಹತ್ಯೆಗೈಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಮುಂಚಿನ ಅಧಿಪತ್ಯದ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಮುಖಂಡರುಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಹಲವಾರು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಅಥವಾ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 13, 2003ರಂದು ಆಪರೇಷನ್ ರೆಡ್ ಡಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಿಕ್ರಿಟ್ ಸಮೀಪದ ಒಂದು ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸೆರೆಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|title=Pentagon: Saddam is POW|publisher=CNN|date=2004-01-10|url=http://www.cnn.com/2004/WORLD/meast/01/09/sprj.nirq.saddam/}}</ref> ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ 4ನೆಯ ಪದಾತಿ ದಳದ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ 121ರ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಸದ್ದಾಮ್‌ರ ಇರುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸುಳಿವುಗಳು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಬೆಂಗಾವಲುದಾರರಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿತು.<ref>{{cite news|title=Saddam 'caught like a rat' in a hole|publisher=CNN|date=2003-12-15|url=http://www.cnn.com/2003/WORLD/meast/12/14/sprj.irq.saddam.operation/index.html?iref=newssearch}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:SaddamSpiderHole.jpg|left|thumb|ಆಪರೇಷನ್ ರೆಡ್ ಡೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸದ್ದಾಂ ಹೆಸೇನ್‌ನ್ನು ಅಡಗುತಾಣದಿಂದ ಹೊರಗೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು, 13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2003.]] ಹುಸೇನ್‌ರ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯಗಾರ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಇಳಿಕೆಯ ನಂತರ, ಕೆಲವರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳು ಬಂಡಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ (ಹಂಗಾಮಿ) ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶವನ್ನು ಕಾವಲು ಕಾಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹೊಸ ಇರಾಕಿ ಸುರಕ್ಷಣಾ ಸೇನೆಗಳ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇರಾಕಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಎಣ್ಣೆ ಆದಾಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ{{Nowrap|$20 billion}} ಬೇಕಾದ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು. ಎಣ್ಣೆಯ ಆದಾಯವೂ ಕೂಡ ಶಾಲೆಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ನವೀಕರಣ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹುಸೇನ್‌ರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಒಕ್ಕೂಟದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಘಟಕವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಇರಾಕಿ ಮಧ್ಯಾವಧಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದವರೆಂದರೆ ಶಿಯಾ ಕ್ಲೆರಿಕ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಯೊತೊಲ್ಲಾಹ್ ಅಲಿ ಆಲ್-ಸಿಸ್ತಾನಿ. ಒಕ್ಕೂಟದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Why the U.S. is Running Scared of Elections in Iraq|publisher=Guardian (London) via Common Dreams|date=2004-01-19|url=http://www.commondreams.org/views04/0119-08.htm|accessdate=2006-11-21|archive-date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116062212/http://www.commondreams.org/views04/0119-08.htm|url-status=dead}}</ref> ಬಂಡಾಯಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅಡಿಯಿರಿಸಿದರು. ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ (ದೊಂಬಿಯ) ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಯಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು, [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]ನ ನಗರಗಳ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳು (ಸದ್ರ ನಗರ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬಸ್ರಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು. <div class="center"> <gallery> File:GROM DN-SD-04-01612.JPEG|ಇರಾಕಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಷ್‌ ಜಿಆರ್‌ಒಎಮ್‌ ಪಡೆಗಳ ಸಮುದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರನೆ. File:VS-1.6 anti-tank mine.jpg|ಮೇ 18, 2004: ಸ್ಟಾಫ್ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಕೇವಿನ್ ಜಸೀನ್ ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅದ್ ದುಜಯ್ಲ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಎರಡು ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಪಕ್ಕ ಸಿಡಿಮದ್ದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದು. File:Airborne and Special Forces Uday-Qusay raid, 2003.jpg|327ನೇಯ ಪದಾತಿದಳದ ಸೈನಿಕಪಡೆಯ ಮೂರನೇಯ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ 20ಯ ಡೆಲ್ಟಾ ಪೋರ್ಸ್, ಉದಯ್ ಹುಸೇನ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಸಿ ಹುಸೇನ್‌ರ ಅಡಗುತಾಣದಲ್ಲಿ File:uday qusay house.jpg|ಮೊಸೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಉದಯ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಸಿ ಹುಸೇನ್‌ರ ಮನೆಯನ್ನು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಇರಾಕ್‌ ನಾಶಮಾಡಲಾಯಿತು, ಜುಲೈ 31, 2003]] </gallery> </div> ==2004: ಬಂಡಾಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ== {{Main|2004 in Iraq}} :''ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಈ ಅವಧಿಯ ಎಲ್ಲ ಏಕೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಾದಿಗಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳು, ಇರಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ 2004, ಇರಾಕಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಪ್ರತಿ-ಬಂಡಾಯಗಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯದ ಇತಿಹಾಸ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ‌ನಿಂದ ಪಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, 2004ರ ಇರಾಕ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೈಟಿಂಗ್'' [[File:Bremer signs Iraqi Sovereignty Transfer document, 2004 June 28.jpg|thumb|right|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪ್ರಾಂತಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್.ಪೌಲ್ ಬ್ರೆಮ್ನರ್ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಇರಾಕಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜನೆಗೊಂಡು ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು, ಜೂನ್ 28, 2004.|link=Special:FilePath/Bremer_signing.jpg]] 2004ರ ಪ್ರಾರಂಭವು ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾದ ಶಮನದ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬಂಡಾಯಗಾರ ಬಲಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಯೋಜನೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಪುನಃನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಿಂಸಾಚಾರವು 2004ರ ಇರಾಕ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಅಲ್-ಕಾಯ್ದಾ (ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ [[ಅಲ್ ಖೈದಾ|ಅಲ್-ಕಾಯ್ದಾ]] ಗುಂಪು)ಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದೇಶಿ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಲ್-ಕಾಯ್ದಾವು ಅಬು ಮುಸಬ್-ಅಲ್-ಜಾರ್ಕವಿಯಿಂದ ಬಂಡಾಯಗಾರತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಬಂಡಾಯಗಾರತ್ವವು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ ಅಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಇರಾಕಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸೇನೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ನಂತರದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸ್‌ರು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಳವಾದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮ್‌ವಾದಿ ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರೇರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಸುನ್ನಿ ಬಂಡಾಯವು ಇರಾಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಶಿಯಾ ಮಹ್ಡಿ ಸೈನ್ಯವೂ ಕೂಡ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಉದ್ದೇಶಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇರಾಕಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗಗಳು ನಗರ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೋಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರತಿ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ತಯಾರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದವು. ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತಂಕಕಾರಿಯಾದ ಹೋರಾಟವು ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2004ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯಗಾರರು ಹೊಂಚು ಹಾಕಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು, ನಾಲ್ಕು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಖಾಸಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಂಗಾವಲು ದಳವು ಒಂದು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವಾಟರ್ ಯುಎಸ್‌ಎಗೆ ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿ ಹೋಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವು ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಯೂರೆಸ್ಟ್ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/warriors/contractors/highrisk.html |title=frontline: private warriors: contractors: the high-risk contracting business |publisher=PBS |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref> ನಾಲ್ಕು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಸ್ಕಾಟ್ ಹೆಲ್ವೆನ್ಸ್ಟನ್, ಜೆರ್ಕೋ ಜೊವ್ಕೊ, ವೆಸ್ಲೇ ಬ್ಯಾಟಲೊನಾ, ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಟೀಗ್ ಇವರುಗಳು ಗ್ರೇನೇಡ್‌ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾಲ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಫೈರ್‌ಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವರ ದೇಹವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಮೂಲಕ ಅವರ ವಾಹನಗಳಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು, ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು, ಕೋಪದಿಂದ ಭುಗಿಲೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಸುಡಲ್ಪಟ್ಟ ಶವಗಳನ್ನು ಯುಫಾರೇಟ್ಸ್ ಬ್ರಿಜ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್‌ಗೆ ತೂಗುಹಾಕಿದರು.<ref>[http://www.cnn.com/2004/WORLD/meast/03/31/iraq.main/ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಹ್ಯಾಗ್ ಸ್ಲೇನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ಸ್' ಬಾಡೀಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್] – CNN.com</ref> ಆ ಘಟನೆಯ ಫೋಟೋಗಳು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ನ್ಯೂಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ‌ನಲ್ಲಿ ನೀಚತನ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು ಮತ್ತು ನಗರದ ಅಯಶಸ್ವಿ "ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುವಿಕೆ" ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದವು: ಎಪ್ರಿಲ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ಮೊದಲ ಯುದ್ಧ. [[File:Fallujah 2004 M1A1 Abrams.jpg|thumb|right|ಫಲುಜಾದಲ್ಲಿ ಎಂ1 ಅಬ್ರಹಾಂ,ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಲು ಮುಖ್ಯ ಗನ್‌ನಿಂದ ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಆಕ್ರಮಣವು ನವೆಂಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ನಿರ್ದಯವಾದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು: ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಯುದ್ಧವು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಿಲಿಟರಿಯಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, "[[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಹ್ಯೂ ನಗರದ ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ ನಗರ ಯುದ್ಧ (ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ನಗರಗಳು)."<ref>[http://www.defenselink.mil/news/Jan2005/n01112005_2005011103.html ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಈಗಲ್ ಪ್ರೂವ್ಸ್ ಇನ್ ಫಲುಜಾ ಫ್ಲೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050111214731/http://www.defenselink.mil/news/Jan2005/n01112005_2005011103.html |date=2005-01-11 }}, ''ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ಲಿಂಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್''</ref> ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಗಳು ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವೈಟ್‌‍ ಪಾಸ್ಪರಸ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಆಯುಧವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. 46-ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧವು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 1,350 ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಜೊತೆಗೆ 95 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರು ಮರಣಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟರು. ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್ ನಗರವು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ನಾಗರಿಕರು ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಮ್ಮ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಗರಿಕ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref>ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ'' : 398–405</ref> ಆ ವರ್ಷದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಯೆಂದರೆ ಅಬು ಗ್ರೈಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಖೈದಿಗಳ ಕಿರುಕುಳದ ವ್ಯಾಪಕ ಬಹಿರಂಗ, ಅದು ಎಪ್ರಿಲ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಗಮನವನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಬು ಗ್ರೈಬ್ ಖೈದಿಗಳ ಕಿರುಕುಳದ ಮೊದಲ ವರದಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇರಾಕಿ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಮೂದಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ''60 ನಿಮಿಷಗಳ II'' ಸುದ್ದಿ ಮಾಹಿತಿ (ಎಪ್ರಿಲ್ 28) ಮತ್ತು ಸೇಯ್‌ಮುರ್ ಎಮ್. ಹರ್ಶ್‌ರ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ಲೇಖನದ (ಎಪ್ರಿಲ್ 30ರಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು) ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದವು.<ref>ಹೆರ್ಶ್, ಎಸ್. (ಮೇ 10, 2004) [https://web.archive.org/web/20040516231125/http://www.newyorker.com/fact/content/?040510fa_fact "ಟಾರ್ಚರ್ ಎಟ್ ಅಬು ಗರಿಬ್‌"] ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್''</ref> ಮಿಲಿಟರಿ ಸುದ್ದಿಗಾರ ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಜನರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಗಿತ್ತು (ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು).<ref>ಥಾಮಸ್ ಇ.ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ, ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌''. ಪೆಂಗ್ವಿನ್</ref> ==2005: ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನಾ ಸರ್ಕಾರ== {{See|2005 in Iraq|Military transition team}} [[File:Baghdad Convention Center inside.jpg|right|thumb|ಇರಾಕ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಗಾಗಿ ಕನ್ವೆಂಶನ್ ಸೆಂಟರ್ ‌ – مجلس النواب العراقي / ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق]] ಜನವರಿ 31ರಂದು, ಇರಾಕಿ ನಾಗರಿಕರು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇರಾಕಿ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸುನ್ನಿ ಬಹಿಷ್ಕರಣಗಳು ಘಟನೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ಫೆಬ್ರವರಿ 4ರಂದು, ಪೌಲ್ ವೊಲ್ಫೊವಿಟ್ಜ್ ಇವರು 15,000 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ತುಕಡಿಗಳ ಕೆಲಸದ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮುಂದೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|title=U.S. to pull out 15,000 from Iraq|publisher=BBC News|date=2005-02-04|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4235787.stm | accessdate=January 5, 2010}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಎಪ್ರಿಲ್‌ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯು ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿಯ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ತುಂಬಾ ಶಾಂತಿಯುತ ಅವಧಿಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಮುಂಚಿನ ಪ್ರತಿದಿನ 70ರ ಸರಾಸರಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ 30ರ ಸರಾಸರಿಯವರೆಗೆ ಇಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ತ್ವರಿತವಾದ ಕೊನೆಯ ಇಂಗಿತಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ತುಕಡಿಗಳ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದವು, ಮೇ ತಿಂಗಳು ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರದಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ದಯ ಹತ್ಯಾಕಂಡದ ತಿಂಗಳಾಗಿತ್ತು. ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು, ಇರಾಕಿ ಸುನ್ನಿ ಅರಬ್‌ರು, ಸಿರಿಯನ್ನರು, ಮತ್ತು ಸೌದಿಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಟೋರ್ ಮೂಲಕ ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳ ಗುರಿಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಶಿಯಾ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಯಾದ ನಾಗರಿಕ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಆ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ 700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರು, ಹಾಗೆಯೇ 79 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಗಳು ಸಿರಿಯನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ 2005ರ ಬೇಸಗೆಯು [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಗರದ]] ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಟಾಲ್ ಅಫಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇದು ಯುಫಾರೇಟ್ಸ್‌ನ ಕಣಿವೆಯ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಆ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Ricks-2006">ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ'' : 413</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 15ರಂದು ಒಂದು ಹೊಸ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಊರ್ಜಿತಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಂದು ಇರಾಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಸುನ್ನಿಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಕುರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಶಿಯಾ ಈ ಎಲ್ಲರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Ricks-2006" /> ಬಂಡಾಯಗಾರ ಆಕ್ರಮಣಗಳು 2005ರಲ್ಲಿ 34,131 ದಾಖಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 26,496 ಇತ್ತು.<ref>ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ'' : 414</ref> ==2006: ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರ== {{See|2006 in Iraq|Civil war in Iraq|Operation Together Forward|Provincial Reconstruction Team}} [[File:Bush and al-Maliki.jpg|thumb|upright|ನೂರಿ ಅಲ್-ಮಲಿಕಿ ಜೂನ್ 2006ರಂದು ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ರನ್ನು ಬೇಟಿ ಮಾಡಿದರು.]] 2006ರ ಪ್ರಾರಂಭವು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಾತುಕತೆಗಳು, ಪಂಥಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾದ ಒಕ್ಕೂಟ-ವಿರೋಧಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಂದ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2006ರಂದು ಇರಾಕಿನ ನಗರ ಸಮರ್ರಾದಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಅಸ್ಕರಿ ಮಸೀದಿ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಪಂಥಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಒಂದು ಹೊಸ ಹಂತಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಪೋಟನೆಯು ಆಲ್-ಕಾಯ್ದಾ ಮೂಲಕ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಬಾಂಬ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸ್ಪೋಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಗಳು ಸಂಭವಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಮಸೀದಿಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 23ರಂದು ಬುಲೆಟ್‌ಗಳ ತೂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೃತ ದೇಹಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು, ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 165 ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳುಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಕ್ರಮಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಸರಾಸರಿ ನರಹತ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ದಾಟಿತು, ಅಂದರೆ 11ರಿಂದ 33 ಮರಣಗಳು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಆಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒಂದು "ಅಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧದ-ತರಹದ ಸನ್ನಿವೇಶ" ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿತು.<ref>{{cite news|title=Decrying violence in Iraq, UN envoy urges national dialogue, international support|publisher=UN News Centre|date=2006-11-25|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=20726&Cr=Iraq&Cr1=}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 6ರಂದು, 502ನೆಯ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಐದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಸೈನಿಕರು, 14-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಇರಾಕ್ ಹುಡುಗಿ ಅಬೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಆಲ್-ಜುನಾಬಿಯನ್ನು ಮಾನಭಂಗ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವಳನ್ನು, ಅವಳ ತಂದೆ, ಅವಳ ತಾಯಿ ಫಾಕ್ರಿಯಾ ತಾಹಾ ಮುಹಾಸೆನ್ ಮತ್ತು ಅವಳ ಆರು-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯ್ದರು. ಸೈನಿಕರು ನಂತರ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಆ ಹುಡುಗಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿದರು.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1211562,00.html ಎ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್ ಶೇಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130823140457/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C1211562%2C00.html |date=2013-08-23 }} ಜುಲೈ 9, 2006</ref> ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸೈನಿಕರು ಮಾನಭಂಗ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆಯ ಆಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಳಾದರು ಮತ್ತು ಐದನೆಯ ಸೈನಿಕನು ಯುದ್ಧ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂಧಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟನು, ಅದು ಮಹುಮುದಿಯಾಹ್ ಹತ್ಯೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/30906766/ ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್ ಶಟರ್ಡ್ ಡ್ರೀಮ್ ಆಫ್ ರೂರಲ್ ಇರಾಕಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026095318/http://www.msnbc.msn.com/id/30906766/ |date=2012-10-26 }} msnbc.com</ref><ref>{{cite news| url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/iraqi-familys-relatives-confront-killer-20090529-bpm9.html | work=The Sydney Morning Herald | first=Brett | last=Barrouquere | title=Iraqi family's relatives confront killer | date=May 29, 2009}}</ref> ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸರ್ಕಾರವು ಮೇ 20, 2006ರಂದು ಇರಾಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2005ರಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ಇರಾಕಿ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸರ್ಕಾರದ ತರುವಾಯದ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುರಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ===ಇರಾಕ್‌ ಅಧ್ಯಯನ ಗುಂಪಿನ ವರದಿ ಮತ್ತು ಹುಸೇನ್‌ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ=== {{Main|Iraq Study Group|Execution of Saddam Hussein}} [[File:U.S. President George W. Bush with Lee Hamilton, left, and former Secretary of State James Baker in the Cabinet Room, Dec. 6. 2006.jpg|thumb|ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2006ರಂದು ಲೀ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ (ಎಡ) ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಬೇಕರ್ (ಬಲ) ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ರಿಗೆ ಇರಾಕ್ ಸ್ಟಡಿ ಗ್ರೂಪ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಐಎಸ್‌ಜಿಯು ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳಾದ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ (ಗಣರಾಜ್ಯ) ಮುಂಚಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಬೇಕರ್ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಯುಎಸ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿ (ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ) ಲೀ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಇವರುಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇರಾಕ್ ಅಧ್ಯಯನ ಗುಂಪಿನ ವರದಿಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಯುಎಸ್‌ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕ್ ಅಧ್ಯಯನ ಗುಂಪು ಮುಂಚಿನ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಯುಎಸ್‌ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಬೇಕರ್ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಮನ್ ಲೀ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಇವರುಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ "ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಮೃತ್ಯುಲೋಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ" ಮತ್ತು "ಯುಎಸ್‌ ಸೇನೆಗಳು ಒಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು." ವರದಿಯ 79 ಶಿಫಾರಸುಗಳು [[ಇರಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿರಿಯಾ]]ದ ಜೊತೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಪನಗಳು ಮತ್ತು ಇರಾಕಿ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ತರಬೇತಿ ಮಾಡುವ ತೀವ್ರತರವಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 18 ರಂದು, ಒಂದು ಪೆಂಟಾಗನ್ ವರದಿಯು ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 960 ಇರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಇವು 2005ರಲ್ಲಿ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರದಿಂದ ನಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ರಮಣಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|title=Attacks in Iraq at All-Time High, Pentagon Report Says|publisher=PBS|date=2006-12-19|url=http://www.pbs.org/newshour/bb/middle_east/july-dec06/iraq_12-19.html|access-date=2010-11-02|archive-date=2014-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140115162534/http://www.pbs.org/newshour/bb/middle_east/july-dec06/iraq_12-19.html|url-status=dead}}</ref> ಒಕ್ಕೂಟ (ಸಮ್ಮಿಶ್ರ) ಸೇನೆಗಳು ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿದವು. ಮಿಲಿಟರಿ ಫಿರ್ಯಾದಿಗಳು ಎಂಟು ಯುಎಸ್‌ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2005, 10ರಂದು ಹಾದಿಥಾದಲ್ಲಿ 24 ಇರಾಕಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯ್ದ ಬಗ್ಗೆ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ 10 ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಉಳಿದವರು ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರು. ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಈ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯದ ಲೋಪದ ಆಪಾದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite news|title=8 Marines Charged With 24 Iraqi Slayings|publisher=FOX|date=2006-12-22|url=http://www.foxnews.com/wires/2006Dec22/0,4670,MarinesHaditha,00.html | first=Thomas | last=Watkins|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061224030716/http://www.foxnews.com/wires/2006Dec22/0,4670,MarinesHaditha,00.html|archivedate=2006-12-24}}</ref> ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್‌ರು ಒಂದು ವರ್ಷದ-ದೀರ್ಘ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಮಾನವತ್ವದ ವಿರುದ್ಧದ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 2006ರಂದು ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite news|title=Saddam Hussein executed in Iraq|publisher=BBC|date=2006-12-30|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6218485.stm | accessdate=January 5, 2010}}</ref> ==2007: ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ಕ್ಷೋಭೆ== {{See|2007 in Iraq|Iraq War troop surge of 2007|Strategic reset}} [[File:US Soldier in Iraq.jpg|thumb|upright|right|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೆಮಿಸಿಸ್ ಟ್ರೂಪ್, 3ನೇಯ ಸ್ಕ್ಯಾಡ್ರನ್, 2ನೇಯ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕ್ಯಾವಲ್ರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ ಸೈನಿಕ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಸಿಡಿಮದ್ದು ತಾಗಿ ಸ್ಪೋಟವಾದ ನಂತರ ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 18, 2007, ಬಾಗ್ದಾದ್‌, ಇರಾಕ್‌. ಸಿಪಿಸಿಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಚಿತ್ರಲ್ಯೂಕ್ ಥೋರ್ನ್‌ಬೆರ್ರಿ]] ಜನವರಿ 10, 2007ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ದೂರದರ್ಶನದ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ಬುಷ್ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಇನ್ನು 21,500 ಸೈನಿಕರನ್ನು ರವಾನಿ ಮಾಡುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುನರ್‌ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು {{Nowrap|$1.2 billion}} ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2007/01/20070110-7.html|title=President's Address to the Nation|date=2007-01-10|publisher=The White House}}</ref> ಜನವರಿ 23, 2007ರಲ್ಲಿ, 2007ರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಬುಷ್ "ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಬಲಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ 20,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕೃತ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಾಗೂ ನೌಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳನ್ನು ನಿಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 10, 2007ರಂದು, ಡೆವಿಡ್ ಪ್ಯಾಟ್ರೂಸ್‌‍ರನ್ನು ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಳ- ಇರಾಕ್ (ಎಮ್‌ಎನ್‌ಎಫ್‌-I)ನ ನಾಯಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಜನರಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೇಸಿರ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ದೊರೆತ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸಂಯೋಜನಾ ದಳಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಾಲ್ಕು-ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಹುದ್ದೆ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಹೊಸ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾಟ್ರೂಸ್ ಇರಾಕಿನ ಎಲ್ಲ ದಳಗಳ ವುಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಬುಷ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ರೂಪರೇಖಿತ ಹೊಸ "ಕ್ಷೋಭೆ" ಸೇನಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|first=John|last=Holusha|title=Petraeus Calls Iraq Situation Dire|publisher=New York Times|date=January 23, 2007}}</ref><ref>{{cite news|first=Michael|last=Gordon|title=Bush to Name a New General to Oversee Iraq|work=The New York Times|date=January 5, 2007}}</ref> 2007 ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರ ಕ್ಲೋರಿನ್‌ ಬಾಂಬುದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಮೇ 10, 2007ರಂದು, 144 ಇರಾಕಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸನಕಾರರು ವಾಪಸಾತಿಗೆ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾ ಒಂದು ಆಡಳಿತದ ಮನವಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>[http://www.foxnews.com/story/0,2933,271210,00.html ಇರಾಕ್‌ ಬಿಲ್ ಡಿಮಾಂಡ್ಸ್ ಯುಎಸ್‌ ಟ್ರೂಪ್ ವಿತ್‌ಡ್ರಾ] ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ''ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್'', ಮೇ 10, 2007</ref> ಜೂನ್ 3, 2007ರಂದು, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ಆಜ್ಞೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಬೇಡುವ ಮುನ್ನ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಲು ಇರಾಕಿ ಸಂಸತ್ತು 85ರಿಂದ 59 ಮತಗಳನ್ನು ಹಾಕಿತು.<ref>[http://www.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1180960615762&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull ಇರಾಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ವಾಟ್ಸ್ ಸೇ ಇನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಆಫ್ ಯುಎಸ್‌-ಲೀಡ್ ಫೋರ್ಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080918101451/http://www.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull&cid=1180960615762 |date=2008-09-18 }} ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ''ದ ಜೆರುಸಲೇಮ್'', ಜೂನ್ 5, 2007</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 18, 2007ರಂದು ಇರಾಕಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮನ್ನಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|title=Bush, Maliki Break Iraqi Law to Renew U.N. Mandate for Occupation|url=http://www.alternet.org/story/71144/|publisher=[[AlterNet]]|author=Raed Jarrar|coauthors=Joshua Holland|date=2007-12-20|accessdate=2008-06-12|archive-date=2012-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324100842/http://www.alternet.org/story/71144/|url-status=dead}}</ref> [[File:Land Rover Defender 110 patrol vehicles.jpg|thumb|ಬಸ್ರಾ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೋವರ್ ವೋಲ್ಫ್ಸ್]] ಸಂಯೋಜನಾ ದಳಗಳ ಸತತ ವಾಪಸಾತಿಯಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿತು. 2007ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬ್ಲೇರ್ ಸಿನ್‌ಬಾದ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಬಸ್ರಾ ಗವರ್ನರ್ ಪ್ರಾಂತದಿಂದ ವಾಪಸಾತಿ ಪಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿಗಳಿಗೆ ವಹಿಸುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2007, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/6380933.stm ''ಬ್ಲೇರ್‌ ಅನೌನ್ಸಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಕಟ್'' ]</ref> ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಡಾನಿಷ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆಂಡರ್ಸ್ ಫೊ ರಾಸ್‌ಮುಸ್ಸೇನ್‌ರು ಕೂಡ ಇರಾಕಿನಿಂದ 441 ಡಾನಿಷ್ ಸೈನ್ಯಗಳ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ಸೈನಿಕರ ತಂಡ ನಾಲ್ಕು ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳ ಜೊತೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>ಅಲ್-ಜಜೀರಾ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2007, [http://english.aljazeera.net/NR/exeres/70F3CDDC-B326-45FC-9A2F-85F9E74FBF8C.htm ಬ್ಲೇರ್‌ ಅನೌನ್ಸಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಪುಲ್‌ಔಟ್]</ref> ===ಯೋಜಿತ ಸೈನ್ಯದ ಇಳಿಕೆ=== ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2007ರಂದು, ಪ್ಯಾಟ್ರೂಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, "ಮುಂದಿನ ಬೇಸಿಗೆಯವರೆಗೆ ಕಡಲಿನ ತಂಡದಿಂದ [ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ] ಆರಂಭಗೊಂಡು ಸುಮಾರು 30,000 ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ದಳಗಳು ವಾಪಸಾತಿ ಮಾಡುವ ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ."<ref>ಪ್ಲಾಹರ್ಟಿ, ಎ. (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2007) [http://www.comcast.net/news/index.jsp?cat=GENERAL&amp;fn=/2007/09/10/759884.html "ಪೆಟ್ರೇಯಸ್ ಟಾಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಟ್ರೂಪ್ ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್,"] ''ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್''</ref> ಸೆಂಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, ಬುಷ್ ಇರಾಕಿನಿಂದ ದಳಗಳ ಒಂದು ಸೀಮಿತ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Bush pledges Iraq troop reduction|publisher=BBC News|date=2007-09-14|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6993721.stm|accessdate=2007-09-14}}</ref> 5,700 ಸಿಬ್ಬಂದಿ 2007ರ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ವರೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಜುಲೈ 2008ರವರೆಗೆ ಇನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಹಿಂದಿರುಗುವ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿದೆ ಎಂದು ಬುಷ್ ಹೇಳಿದ್ದರು. 2007ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಮುಂಚೆಯೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಸೈನ್ಯದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಂತಿತ್ತು. ===ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== [[File:US_Army_soldiers_in_a_firefight_near_Al_Doura,_Baghdad.jpg|thumb|right|ಮಾರ್ಚ್‌ 7, 2007ರಂದು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಅಲ್ ದೌರಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಂಗೆಕೋರರ ಜೊತೆಗೆ ಚಕಮಕಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಸುತ್ತುವರೆದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರು.]] ಮಾರ್ಚ 2008ರವರೆಗೆ, ಪೆಂಟಗನ್ ವರದಿಯ ಅನುಸಾರ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ 40-80%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/06/23/iraq.security/|title=Pentagon: Violence down in Iraq since 'surge'|publisher=CNN|date=2008-06-23}}</ref> ಆ ನಿರ್ಧರಿಸುವಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ವರದಿಗಳು<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6983841.stm ಯುಎಸ್ ಸರ್ಜ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಫೆಲ್ಡ್ – ಇರಾಕಿ ಪೋಲ್] ಬಿಬಿಸಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2007</ref><ref>[http://abcnews.go.com/US/story?id=3571504 ಫ್ಯೂ ಸೀ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಗೇನ್ಸ್] ಎಬಿಸಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2007</ref> ಪ್ರೆಶ್ನೆಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. ಒಬ್ಬ ಇರಾಕಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವಕ್ತಾರರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಅನುಸಾರ ಸೈನ್ಯ ಕ್ಷೋಭೆ ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭದ ಸಮಯದಿಂದ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೌರರ ಹತ್ಯೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಿಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ 1,440ರಿಂದ 265ಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಇರಾಕಿ ಒಳಪ್ರದೇಶ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಆರಂಭದ ದಿನನಿತ್ಯ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಇದೇ 28-ದಿವಸಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' 450ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರಾಕಿ ಪೌರರ ಹತ್ಯೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಂಕಿಅಂಶ ನೀಡಿದರು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ''ಎನ್‌ವೈಟಿ'' ಯಿಂದ ತಾಳೆನೋಡಿದ ದಿನನಿತ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಒಟ್ಟು ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ 50% ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು, ಇರಾಕಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಹಾಗೂ ಶವಾಗಾರದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇವು ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದವು.<ref>[http://www.telegram.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070315/NEWS/703150441/1052%7Ctitle=www.telegram.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070315/NEWS/703150441/1052 "ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಡಿಕ್ರೀಸ್ ಡಿಬೆಟೇಬಲ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415195425/http://www.telegram.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20070315%2FNEWS%2F703150441%2F1052%7Ctitle%3Dwww.telegram.com%2Fapps%2Fpbcs.dll%2Farticle%3FAID%3D%2F20070315%2FNEWS%2F703150441%2F1052 |date=2016-04-15 }}. ಡೇಮಿಯನ್ ಕೇವ್‌ರಿಂದ—ದ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್''. ಮಾರ್ಚ್ 15, 2007 ''ವರ್ಸ್‌ಸ್ಟರ್ ಟೆಲೆಗ್ರಾಮ್ &amp; ಗೆಜೆಟ್ ನ್ಯೂಸ್.''</ref> ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕದನದ ಸಾವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿನ "ಕ್ಷೋಭೆ"ಯ ಮೊದಲ ಏಳು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸುಮಾರು 3.14ಕ್ಕೆ ದ್ವಿಗುಣವಾಯಿತು. ಇರಾಕ್‌ನ ಉಳಿದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/04/09/world/middleeast/09surge.html|title=Patterns of War Shift in Iraq Amid U.S. Buildup | work=The New York Times | first1=Alissa J. | last1=Rubin | first2=Edward | last2=Wong | date=April 9, 2007 | accessdate=March 30, 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.icasualties.org/oif/SumDetails.aspx?hndRef=6|title=icasualties.org|access-date=2010-11-02|archive-date=2008-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410070057/http://icasualties.org/oif/%28rb1qkx45ui3kpa55ngs5pj33%29/SumDetails.aspx?hndRef=6|url-status=dead}}</ref> [[File:Houseraidiraqaug2007.jpg|thumb|right|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕರು ಅಮೆರಿಯಾಹ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಅಂಗಳ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಇರಾಕಿ ಮಹಿಳೆ, ಇರಾಕ್‌.ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯುಧ‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಲು ಪ್ರತಿ-ದಂಗೆ ತಂತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ]] ಆಗಸ್ಟ್ 14, 2007ರಂದು, ಇಡೀ ಯುದ್ಧದಲ್ಲೇ ಭಯಂಕರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ದಾಳಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಕತಾನಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾದ ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಬಾಂಬುಗಳ ಸರಣಿಯ ದಾಳಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌರರ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು. ಆಸ್ಫೋಟಗಳಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂಗಡಿಗಳು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡವು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅಲ್-ಕೈದಾಗೆ ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಾಳಿಗೊಳಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಅಲ್ಲದ ಯಾಜಿದಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ದುವಾ ಖಲೀಲ್ ಅಸ್ವದ್ ಎಂಬ ಹದಿಹರಯದ ಹುಡುಗಿ ಒಬ್ಬ ಸುನ್ನಿ ಅರಬ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವಳನ್ನು ಯಜಿದಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಆ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಕಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದು ಸಾಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಎರಡೂ ಪಂಗಡದ ನಡುವೆ ತೀವೃ ವೈಷಮ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದನ್ನು ಮೊಬೈಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,,2149392,00.html "ಸರ್ಚ್ ಗೋಸ್ ಆನ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಡೆತ್ ಟೋಲ್ ಟಾಪ್ 250"] ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಅಗಸ್ಟ್ 15</ref><ref>{{cite web |last=Auer |first=Doug |url=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,22257645-663,00.html |title="Iraq toll could hit 500" |publisher=News.com.au |date=2007-08-17 |accessdate=2010-10-23 |archiveurl=https://archive.today/20120904140324/http://www.heraldsun.com.au/news/victoria/bomb-toll-rises-to-400/story-e6frf7mf-1111114201857 |archivedate=2012-09-04 |url-status=live }}</ref><ref>[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,,2151361,00.html "ದೇ ವೋಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಅನ್‌ಟಿಲ್ ವಿ ಆರ್ ಆಲ್ ವೈಪ್ಡ್ ಔಟ್"] ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಆಗಸ್ಟ್‌ 18, 2007</ref><ref>[https://www.nytimes.com/2007/08/22/world/middleeast/22iraq-top.html?_r=2&amp;hp&amp;oref=login&amp;oref=slogin "ಟೋಲ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್ ಈಸ್ ರೇಸ್ಡ್ ಟು ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ 500"]</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 13, 2007ರಂದು ಅಬ್ದುಲ್ ಸತ್ತಾರ್ ಅಬು ರಿಷಾ ಎಂಬುವಾತ ರಮೇದಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟ.<ref>{{citenews|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6993211.stm|title=Iraqi insurgents kill key U.S. ally|publisher=BBC News|date=2007-09-13|accessdate=2007-09-14}}</ref> ಆತ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ, ಏಕೆಂದರೆ ಆತ ಅಲ್-ಕೈದಾವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಸುನ್ನಿ ಪಂಗಡಗಳ "ಅನ್‌ಬರ್ ಅವೇಕನಿಂಗ್" ಎಂಬ ಸಂಘದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ಈ ದಾಳಿಯ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ಅಲ್-ಕೈದಾ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|last=Compton|first=Ann|coauthors=Terry McCarthy and Martha Raddatz|title=Top Sunni Sheik Killed in IED Attack|publisher=ABC News|date=2007-09-13|url=http://abcnews.go.com/Politics/story?id=3596631}}</ref> ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು ಅಬು ರಿಷಾನನ್ನು "ಬುಷ್‌ರ ಕೆಲವು ನಾಯಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ‌" ಎಂದು ಮತ್ತು ಆ ಗುರುವಾರದ ದಾಳಿಯು "ಒಂದು ವೀರತನದ ದಾಳಿಯಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿದ್ಧತೆ ಬೇಕಾಯಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/14/AR2007091402539.html|title=Mourners Vow Revenge at Sheik's Funeral - washingtonpost.com|publisher=Washingtonpost.com|date=September 14, 2007|accessdate=2008-09-10 | first=David | last=Rising}}</ref> [[File:OIF fatalities by month.png|thumb|right|ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ‌ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ತೋರಿಸುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರ,ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದ ತಿಂಗಳುಗಾಳು ಸೈನಿಕ ದಾಳಿ ಆದ ನಂತರದ ಗಲಭೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವು ನೋವು ಸಂಭವಿಸುವುದು ಮೇ 2007ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/ops/iraq_casualties.htm ಯುಎಸ್ ಕ್ಯಾಶುಲ್ಟೀಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] GlobalSecurity.org</ref> ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣವೂ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು.<ref>[http://ap.google.com/article/ALeqM5gkx-3oYeFwuWKCusr2jrojs98w8wD8TIU33G0 ಯುಎಸ್‌ ಜೆನರಲ್ ಇರಾಕ್‌ ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಡೌನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219200417/http://ap.google.com/article/ALeqM5gkx-3oYeFwuWKCusr2jrojs98w8wD8TIU33G0 |date=2007-12-19 }} ದಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2007</ref> ಇವು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಧನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕ್ಷೋಬೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಎಂದು ಅನೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/tim_hames/article3059926.ece ಇರಾಕ್‌ – ದ ಬೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಈಯರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110919191355/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/tim_hames/article3059926.ece |date=2011-09-19 }} ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2007</ref> ಆದರೆ, ಪೆಂಟಗಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟೆಬಿಲಿಟಿ ಆಫೀಸ್(GAO) ನಂತಹ ಇತರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇರಾಕಿನ ನಾಗರೀಕರ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳು ಫೆಬ್ರುವರಿಯಿಂದ ''ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ'' ಮುಂದುವರೆದವು. ಅದಲ್ಲದೇ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲ ದೋರಣೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಹಾ ಜಿಎಒ ಹೇಳಿತು. ಆದರೆ, ಈ ವರದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಹೋದ ವರದಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ನಾಗರೀಕರ ಸಾವಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಯೂ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006 ರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. 2007 ರ ಅಂತ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಯ ದಾಳಿ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂಸೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/23386.html|title=McClatchy Washington Bureau &#124; 12/18/2007 &#124; Despite drop in violence, Pentagon finds little long-term progress in Iraq|publisher=Mcclatchydc.com|author=Nancy A. Youssef|5=McClatchy Newspapers|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2008-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080917225934/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/23386.html|url-status=dead}}</ref> ಇರಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇನೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದ್ದುದು ಇರಾಕಿನ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ವರದಿಗಳು ಅಲ್ಲಗಳೆದವು. [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]] ನಲ್ಲಿನ ಜನಜೀವನವು 2007–08 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌ಗಾಗಿ ಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿಗಳ ನಡುವೆ 2006–07 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಿಯಾ ಪಂಗಡದವರು ಗೆದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2008 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ರಾಜಧಾನಿಯ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಮೂರು ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಜನಾಂಗೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದವು; ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಸುನ್ನಿಗಳನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನನಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಸುನ್ನಿ ಸಮುದಾಯದ ಹೋರಾಟ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ದ ಇಂಡೆಪೆಂಡೆಂಟ್ ಪ್ರಕಾರ ಸುನ್ನಿಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಸೋತು ಹೋಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಯಾ ಆಡಳಿತದ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಯಾ ನಾಗರೀಕ ಸೈನ್ಯವೇ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>ದಿ ಇಂಡಪೆಂಡೆಂಟ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 15, 2008, "ಇರಾಕ್‌: ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಈಸ್ ಡೌನ್ – ಬಟ್ ನಾಟ್ ಬಿಕಾಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾಸ್ 'ಸರ್ಜ್': ಇಫ್ ಪೀವರ್ ಯುಎಸ್‌ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇರಾಕಿಸ್ ಆರ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ಕಿಲ್ಡ್, ಇಟ್ ಈಸ್ ಓನ್ಲಿ ಬಿಕಾಸ್ ದ ಶಿಯಾ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇರಾನ್ ನೌ ಡಾಮಿನೇಟ್", http://www.commondreams.org/headlಇನ್e/2008/09/15{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ಶಿಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿಗಳ ನಾಗರೀಕ ಸೈನಿಕರು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯಾವುದೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಜನಾಂಗದವರು ಇದ್ದರೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಹೋಯಿತು.<ref name="guardian2007">{{cite web|author=Peter Beaumont|url=https://www.theguardian.com/world/2007/mar/04/usa.iraq |title=Sects slice up Iraq as U.S. troops 'surge' misfires |publisher=Guardian |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref><ref name="independent1" /><ref name="ahram2006">{{cite web |url=http://weekly.ahram.org.eg/2006/784/sc4.htm |title="There is ethnic cleansing" |publisher=Weekly.ahram.org.eg |date=2006-03-08 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101012224431/http://weekly.ahram.org.eg/2006/784/sc4.htm |url-status=dead }}</ref> ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಸಾರದ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಅದು ಈ ಅಂದಾಜನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಜನಾಂಗೀಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ದಾಳಿ ತಾರಕಕ್ಕೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಗಳು ಸಹಾ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿದವು. ಜಾನ್ ಅಗ್ನಿವ್ ಎಂಬ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಯ ಕುರಿತ ಪರಿಣತ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ:"''ಈ ದಾಳಿಯು ನಿಜವಾಗಿ ಕುದುರೆ ಓಡಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಲಾಯಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದಂತೆ ಆಗಿತ್ತು.'' "<ref>[https://www.sciencedaily.com/releases/2008/09/080919074830.htm ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಇಮೇಜರಿ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಡೌಟ್ ಆನ್ ಸರ್ಜ್‌ಸ್ ಸಕ್ಸಸ್ ಇನ್ ಬಾಗ್ದಾದ್ ‌] ಸೈನ್ಸ್‌ಡೇಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 22, 2008</ref><ref name="reuters1">[http://www.reuters.com/article/scienceNews/idUSN1953066020080919 ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಇಮೇಜಸ್ ಶೋ ಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕ್ಲೀನ್-ಔಟ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌], ರೈಟರ್ಸ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 19, 2008</ref> ತನಿಖಾ ವರದಿಗಾರ ಬಾಬ್ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ "ದಾಳಿ" 2007–2008 ರ ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಾಗಿ, ಆ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತದಳದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ರಹಸ್ಯ ತಂತ್ರಗಳಾದ ಹಾಲಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ಅವರನ್ನೇ ಗುರಿಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref>ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5, 2008, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7600077.stm "ಯುಎಸ್‌ '][http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7600077.stm ಸ್ಪೈಯಿಂಗ್ ಆನ್ ಇರಾಕಿ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್"] ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖ''ದ ವಾರ್ ವಿದಿನ್: ಎ ಸಿಕ್ರೇಟ್ ವೈಟ್ ಹೌಸ್, 2006–2008'' ಬಾಬ್ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‍ರಿಂದ</ref> ಬಸ್ರಾ ಬಳಿಯ ಶಿಯಾ ಜನಾಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನ್ಯವು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕಾದ ಹದಿನೆಂಟು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಬಸ್ರಾ ಒಂಬತ್ತನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ===ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು=== [[File:Congbench.PNG|thumb|right|ಆಫಿಶಿಯಲ್ ಇರಾಕ್-ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, 2007.|link=Special:FilePath/Congbench.PNG]] ಇರಾಕ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಭಾರಿಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ವಿದೇಶೀ ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ಇರಾಕಿಗೆ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಯು.ಎನ್. ಮ್ಯಾಂಡೇಟ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯು 2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲು ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಾಸನ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಾಯಕ ಮನವಿಗೆ 275 ಜನ ಶಾಸಕರಲ್ಲಿ 144 ಜನ ಶಾಸಕರು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಇವರು ವಿದೇಶೀ ಸೈನಿಕದಳವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಸೈನಿಕಬಲದ ಭದ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಧಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಯುಎಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಯುಎನ್ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಸೈನಿಕಪಡೆಯನ್ನು "ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರವು ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ" ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದಿತ್ತು."<ref>ಅಬ್ದುಲ್-ಜಹ್ರಾ, ಕ್ಯೂ. (ಮೇ 10, 2007) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/10/AR2007051000387.html "ಇರಾಕಿ ಬಿಲ್ ಆನ್ ಟ್ರೂಪ್ ಪುಲ್‌ಔಟ್ ಡಿಸ್ಕಸ್ಡ್"] ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' ಮೇ 10, 2007ರಂದು ಪಡೆದದ್ದು</ref> ಇರಾಕಿನ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸಭಾಪತಿಯು ಬಹುಪಾಲು ಶಾಸಕರ<ref>ಜರರ್, ಆರ್. ಮತ್ತು ಹೋಲ್ಯಾಂಡ್, ಜೆ. (ಮೇ 9, 2007) [http://www.alternet.org/waroniraq/51624/ "ಮೆಜಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇರಾಕಿ ಲಾಮೇಕರ್ಸ್ ನೌ ರಿಜೆಕ್ಟ್ ಒಕ್ಯುಪೇಶನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513073953/http://www.alternet.org/waroniraq/51624/ |date=2009-05-13 }} ''AlterNet.org'' ಮೇ 10, 2007ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು</ref> ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 59% ಜನ ಶಾಸಕರು ತಮ್ಮ ಮತಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಗೆ ನೀಡಿ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗೆಗಿನ ನಿಗಧಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದರು.<ref>ಸಾದ್, ಎಲ್. (ಮೇ 9, 2007) [http://www.galluppoll.com/content/?ci=27532 "ಅಮೇರಿಕನ್ಸ್ ಫೆವರ್ ಇರಾಕ್‌ ಟೈಮ್‌ಟೇಬಲ್, ಡೋಂಟ್ ಫೊರ್ಸಿ ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ಡ್ ಟೆರರಿಜಂ"] ''ಯುಎಸ್ಎ ಟುಡೆ/ ಗ್ಯಾಲಪ್ ಟೋಲ್'' ಮೇ 10, 2007ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2007ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ "ನಾಗರಿಕ ಸೈನಿಕಪಡೆ"ಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಇರಾಕಿನ ಸನ್ನಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟವು ಒಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ರಕ್ಷಕ ಸೈನಿಕಪಡೆಯು ತಮ್ಮ ನೆರೆಯ ಹಲವಾರು ಸನ್ನಿ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|title=US uses Sunnis to patrol streets|publisher=New York Times|date=2007-08-20|url=http://www.theage.com.au/news/world/us-uses-sunnis-to-patrol-streets/2007/08/19/1187462082102.html | location=Melbourne}}</ref> ===ಇರಾನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಘರ್ಷಣೆ=== {{See|United States-Iran relations|Karbala provincial headquarters raid}} 2007ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ‌ದವರು ತಮ್ಮ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳವನ್ನು [ದೇವಾಲಯವನ್ನು] ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಕುರ್ದಿಸ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಪರ್ಟಿ ಫಾರ್ ಫ್ರೀ ಲೈಫ್ ಇನ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌[ಪೆಜಕ್] ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದುದರಿಂದ [[ಇರಾನ್]] ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಘರ್ಷಣೆಯು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 16ರಿಂದ ಇರಾನಿನ ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪೆಜಕ್ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರಬರಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಂದು ಅನೇಕ ಕುರ್ದಿಸ್ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಹಲವಾರು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸೈನಿಕರ ಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ, ಆಪಾದಿತ ಗಡಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಇರಾನಿನ ಸೈನಿಕ ತುಕಡಿಯ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತೂ ತೀವ್ರಗೊಂಡವು.<ref>{{cite news|last=Collins|first=Chris|coauthors=Yaseen Taha|title=Iranians attack Kurdish rebels in Iraq|publisher=McClatchy Washington Bureau|date=2007-08-23|url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/19172.html|access-date=2010-11-02|archive-date=2009-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090703071530/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/19172.html|url-status=dead}}</ref> ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯಬಲವನ್ನು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಂಡಿರುವ ಇರಾನಿನ ಕುಡ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಶಯಿತ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಬುಷ್‌ರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ನಾಯಕರು "ಇರಾಕಿನ ಬಂಡಾಯಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಿಗೆ ಇಎಫ್‌ಪಿ ಸಾಧನಗಳ ಸಹಿತ ಇತರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇರಾನ್ ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಈ ಆರೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೊದಗಿಸಲು ಇವರು ವಿಫಲರಾದರು. 2007ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬುಷ್ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಂಡನೆಗಳು ಇರಾನಿನ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 2007ರ ನವಂಬರ್ 21ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಗಳ ತರಬೇತುದಾರನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಿಫ್ಟೆನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಡುಬಿಕ್ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಆಯುಧಗಳು, ಸ್ಪೋಟಕಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಉಗ್ರವಾದಿಗಳನ್ನು ತರಬೇತುಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಇರಾನ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ "ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಇಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ಪಾತ್ರ" ದ ಬಗ್ಗೆ ಇರಾನ್‌ನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು.<ref>{{cite news|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5gyE_23JcWcBZt06lpBqxSXqpkOXg|title=US general says Iran helping stop Iraq bloodshed|publisher=Agence France Presse|date=2007-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609092458/http://afp.google.com/article/ALeqM5gyE_23JcWcBZt06lpBqxSXqpkOXg|archivedate=2007-06-09}}</ref> ===ಟರ್ಕಿಯೊಂದಿಗಿನ ಘರ್ಷಣೆ=== {{See|2008 Turkish incursion into northern Iraq}} ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಿಕೆಕೆ ಉಗ್ರವಾದಿಗಳಿಂದ ನಡೆದ ಗಡಿ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳು ಮುಂದುವರೆದು ಇದು ಟರ್ಕಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದ ಟರ್ಕಿ, ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಮುಂದುವರೆದುವು. ಪಿಕೆಕೆ ನಾಯಕನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆತನು "ಟರ್ಕಿ ತಮ್ಮಲ್ಲುಂಟಾದ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಂದಿರುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಈ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಸುಭದ್ರತೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು..<ref>{{cite web|author=|url=https://www.youtube.com/watch?v=BkIYSSu21GM&feature=fvst |title=Heart of the PKK - Iraq |publisher=YouTube |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref> 2007 ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಉಗ್ರವಾದಿಗಳ "ಹಾಟ್ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್" ನಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ ಭಾಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಮೌಂಟ್ ಕುಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದಳವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪಿಕೆಕೆ ಮೂಲವನ್ನೇ ಆಕ್ರಮಣಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಟರ್ಕಿ ಸೈನ್ಯವು ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB119203192366554757.html?mod=googlenews_wsj, ಲಿಂಕ್ ಇನ್ಯಾಕ್ಟೀವ್]{{Dead link|date=September 2010}}</ref><ref>{{cite news|last=Robertson|first=Nic|coauthors=Ingrid Formanek and Talia Kayali|title=Attacks cross Iraq-Turkey border|publisher=CNN|date=2007-10-14|url=http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/10/14/iraq.turkey/|access-date=2010-11-02|archive-date=2017-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203172513/http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/10/14/iraq.turkey/|url-status=dead}}</ref> ಇರಾಕ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪಿಕೆಕೆಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಲು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಟರ್ಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ತನ್ನ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref>{{cite news|last=Meixler|first=Louis|title=Turkey May Attack Kurds Using Airstrikes, Troops|publisher=Bloomberg|date=2007-10-23|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aa16LVehMeiU&refer=home}}</ref> ನವಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಮಾನಗಳು ಇರಾಕಿನ ಉತ್ತರಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದುವು. ಟರ್ಕಿಯ ಈ ಆಕ್ರಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಬುಗಿಲೆದ್ದಾಗ ನಡೆದ ವಿಮಾನದಳದ ಆಕ್ರಮಣವು ಮೊದಲನೆಯದು.<ref>{{cite news|last=Barazanji|first=Yahya|title=Turkish Helicopters Strike Inside Iraq|publisher=Huffington Post|date=2007-11-13|url=http://www.huffingtonpost.com/huff-wires/20071113/iraq-turkey-kurds/}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇನ್ನೊಂದು ಸರಣಿ ಆಕ್ರಮಣವು ಕ್ವಾಂಡಿಲ್, ಝಾಪ್, ಅವಶಿನ್ ಮತ್ತು ಹಾಕುರ್ಕ್ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಕೆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು ಈ ಅಕಮಣದಿಂದ ಓರ್ವ ನಾಗರಿಕ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟು ಇಬ್ಬರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಕುರ್ದಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವರದಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|last=Tavernise|first=Sabrina|title=Turkey Bombs Kurdish Militant Targets in Iraq|publisher=New York Times|date=2007-12-16|url=https://www.nytimes.com/2007/12/16/world/middleeast/16cnd-turkey.html?_r=1&hp&oref=slogin}}</ref> ಇದಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಯುಎಸ್‌ ಮಿಲಿಟರಿಯಿಂದ ಇರಾಕಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಟರ್ಕಿ ಅಧಿಕಾರೀ ವರ್ಗ ಅಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|last=Cloud|first=David S.|coauthors=Eric Schmitt|title=U.S. Weapons, Given to Iraqis, Move to Turkey|publisher=New York Times|date=2007-08-30|url=https://www.nytimes.com/2007/08/30/washington/30contract.html}}</ref> ===ಖಾಸಗಿ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಾಗ್ವಾದ=== {{Main|Blackwater Baghdad shootings}} 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17ರಂದು ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರವು ಯುಎಸ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ವಾಟರ್ ಯುಎಸ್ಎಯು ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮೋಟಾರ್‌ಕ್ಯಾಡ್ ಸಮೀಪ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ಅನಾಹುತದೊಡನೆ ಉಂಟಾದ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಪೋಟ ನಡೆಸಿ ಓರ್ವ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಗುವನ್ನೂ ಕೂಡಿ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಜನ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಕೊಂದುದರಲ್ಲಿ ಶಾಮೀಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite news|last=Glanz|first=James|coauthors=Sabrina Tavernise|title=Blackwater Shooting Scene Was Chaotic|publisher=New York Times|date=2007-09-28|url=https://www.nytimes.com/2007/09/28/world/middleeast/28blackwater.html?em&ex=1191124800&en=4f97093bf0477829&ei=5087%0A}}</ref> ಅಪಾದಿತ ಕೈಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ತನಿಖೆಯು ಮುಂದುವರೆದು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಳ್ಳಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ತನಿಖೆಗೊಳಪಡುತ್ತಿವೆ. 1,000 ಜನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ತಂಡ ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ಲಾಕ್ ವಾಟರ್ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಇರಾಕಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಗುಂಪು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುವುದೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Mroue|first=Bassem|title=Blackwater License Being Revoked in Iraq|publisher=The Guardian (London)|date=2007-09-17|url=http://saywhen.wordpress.com/2007/09/17/blackwater-license-being-revoked-in-iraq/}}</ref> ==2008: ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು== {{See|2008 in Iraq}} [[File:080216 3-14 graduation.jpg|thumb|right|3ನೇ ಸೇನಾತುಕಡಿ ಸೈನಿಕರು, 14ನೇಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಮೂಲ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.]] [[File:Iraqi T-72 on parade.jpg|thumb|right|2ನೇ ಇರಾಕಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ಸ್ ಇರಾಕಿ T-72 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾಂಪ್ ತಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತವೆ.]] ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು 2008ರ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಕ್ರಮಕೈಗೊಂಡು ಸುಧಾರಣೆ ತರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 2008 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ನೀಡಿರುವ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಜನವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಗಲಭೆ ಆರಂಭವಾಗುವುವ ಮೊದಲಿಗಿಂತ "ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಹಿಂಸೆ"ಯ ಪ್ರಮಾಣವು 80%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಯದ್ಧ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಗಳ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 904, ಆದರೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 314 ಎಂಬುದನ್ನು ಕೂಡ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="DecDefLink">{{cite web |url=http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=52539 |title="U.S. Deaths in Iraq Decrease in 2008" |publisher=Defenselink.mil |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130124038/http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=52539 |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ ಪ್ರಕಾರ 2007 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ 3,500 ಜನರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ 2008 ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 490 ಜನರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು, ಆದರೆ 2008ರ ಮಧ್ಯದ ನಂತರ ಕೆಲವೊಂದು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾರವು ಸುಮಾರು 200ರಿಂದ 300 ಜನ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು, 2007ರ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 1,600 ಜನ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 2008ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸುಮಾರು 100 ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದರು, 2007ರ ಬೇಸಿಗೆಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 200ರಿಂದ 300 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref>[http://www.brookings.edu/saban/~/media/Files/Centers/Saban/Iraq%20Index/index20081120.pdf "''ಇರಾಕ್‌ ಇಂಡೆಕ್ಸ್: ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೇರಿಯೇಬಲ್ಸ್ ಆಫ್ ರೀಕನ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಇನ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಸದ್ದಾಂ ಇರಾಕ್‌'' "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620051703/http://www.brookings.edu/saban/~/media/Files/Centers/Saban/Iraq%20Index/index20081120.pdf |date=2009-06-20 }}, ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ ಇನ್ಸ‌ಟಿಟ್ಯೂಶನ್</ref> ಈ ನಡುವೆ ಇರಾಕಿ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳು ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಶಿಯಾ ಸೈನಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ನಿರಂತರ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿತು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನ್ಯೂರಿ-ಅಲ್-ಮಲಿಕಿ ಇದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದನು. ಇದು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಸ್ರಾದಲ್ಲಿ ಮೆಹ್ದಿ ಆರ್ಮಿ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ದೇಶದ ಶಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಕಡೆ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸದ್ರ್ ನಗರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ‌, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಧಿಕಾರಿ ಬಸ್ರಾದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದ ನಗರವು "ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ" ಮತ್ತು ಕೊಲೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿನ [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್|ಮೆಂಚೆಸ್ಟರ್]]‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು.<ref>[http://www.defenselink.mil/transcripts/transcript.aspx?transcriptid=4304 "ಡಾಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ವಿತ್ ಮೇಜರ್. ಜನರಲ್. ಸಲ್ಮಾನ್ ಫ್ರಾಮ್ ಇರಾಕ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091130124033/http://www.defenselink.mil/transcripts/transcript.aspx?transcriptid=4304 |date=2009-11-30 }}, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ವರದಿಯ ನಕಲು ಪ್ರತಿ</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ದೇಶದದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪೋಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು ಇದು ಇರಾಕಿನ ಬದಲಾದ ಪಾಲಿಸಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯವು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite news|title=U.S. credits Iran for drop in Iraq roadside bombs|publisher=The Guardian|date=2008-12-12|url=https://www.theguardian.com/world/2008/dec/12/iran-iraq | location=London | first=Mark | last=Tran | accessdate=May 5, 2010}}</ref> ಜಾಗೃತಿ ಚಳವಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಯುಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿಯಿಂದ ಇರಾಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ಗೆ ಮರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಸನ್ನಿ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮುಂದುವರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite news|title=Awakening fears for Iraq's future|publisher=BBC|date=2008-10-01|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/7645647.stm | first=Hugh | last=Sykes}}</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್-ಕೈದಾದ ಉಕ್ಕಿನ ಕೋಟೆಯಾದ ಮಸೂಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ರಮಣ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೂ ಮಸೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸುಧಾರಣೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಗಿ ಉಳಿಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Iraq: Al-Qaida intensifies its stranglehold in the world's most dangerous city|publisher=The Guardian|date=2008-09-15|url=https://www.theguardian.com/world/2008/sep/15/iraq.alqaida | location=London | first=Jonathan | last=Steele | accessdate=May 5, 2010}}</ref><ref>[http://www.understandingwar.org/commentary/operation-mother-of-two-springs "ಆಪರೇಶನ್ ಮದರ್ ಆಫ್ ಟು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100401092645/http://www.understandingwar.org/commentary/operation-mother-of-two-springs |date=2010-04-01 }}, ಯುದ್ಧ ನಿರೂಪಣೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ</ref> [[File:Kurdish_lands_(3D).gif|thumb|ಉತ್ತರ ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಟರ್ಕಿಯ 3D ಮ್ಯಾಪ್]]ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 21ರಂದು ಟರ್ಕಿಯು ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿನ ಕ್ವಾಂಡೀಲ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಿಕೆಕೆ<ref>{{cite web|url=http://www.statewatch.org/terrorlists/docs/EUterrorlist-May-06.pdf |title=EU terror list |format=PDF |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20050324113844/http://www.state.gov/s/ct/rls/fs/37191.htm ಯುಎಸ್‌ಟೆರರ್ ಲಿಸ್ಟ್]{{Dead link|date=September 2010}}</ref><ref>{{cite news|title=NATO chief declares PKK terrorist group|publisher=Xinhua|date=2005-12-20|url=http://english.people.com.cn/200512/20/eng20051220_229424.html}}</ref> ನಡುವೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯು ತೀವ್ರವಾಯಿತು. ಒಂಭತ್ತು ದಿನಗಳ ಧೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10,000 ಟರ್ಕಿ ಪಡೆಗಳು ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿನೊಳಗೆ 25ಕಿಮೀ ಮುಂದುವರೆದರು. 1995ರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದು ಟರ್ಕಿಯವರು ನಡೆಸಿದ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಮೊದಲ ನೆಲ ದಾಳಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Bentley|first=Mark|title=Turkish Army Begins Ground Assault on PKK in Iraq|publisher=Bloomberg|date=2008-02-22|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aAwz3G7kM9rE&refer=home}}</ref><ref>{{cite news|title=Gov't gives no timetable for return|publisher=Turkish Daily News|date=2008-02-26|url=http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=97414|access-date=2010-11-02|archive-date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116042340/http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=97414|url-status=dead}}</ref> ದಾಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕೂಡಲೇ ಇರಾಕಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಮತ್ತು ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಟರ್ಕಿಯ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಟರ್ಕಿಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹ ಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|last=Kamber|first=Michael|title=Iraq Cabinet Demands Turks Leave Kurdish Area in North|publisher=New York Times|date=2008-02-27|url=https://www.nytimes.com/2008/02/27/world/middleeast/27iraq.html?bl&ex=1204261200&en=0667d0ff53b714a8&ei=5087%0A}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 29ರಂದು ಟರ್ಕಿಯ ಪಡೆಗಳು ವಾಪಸಾದವು.<ref>{{cite news|last=Torchia|first=Christopher|title=Turkish Troops Withdraw from Iraq|agency=Associated Press|date=2008-02-29|url=http://ap.google.com/article/ALeqM5hHDG79AIius7McB6xz3lTQFLIdhQD8V479B00}}{{Dead link|date=September 2010}}</ref> ಕರ್ದ್ ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಿರ್ಕುಕ್ ನಗರದ ಭವಿಷ್ಯವು ಇರಾಕಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ಯುಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಹಳ ಜಾಗೃತರಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಶಾವಾದದಿಂದಲೇ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅವರು 2008ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆದ ಸಂಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ನಡೆದ "ಯು. ಎಸ್‌-ಇರಾಕ್‌ ಸೈನಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಒಪ್ಪಂದ" ದಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಂಡ "ಪರಿವರ್ತನೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref name="DecDefLink" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ದಾಳಿಯ ನಾಯಕ, ಯುಎಸ್‌ ಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿ ರೈಮಂಡ್ ಟಿ ಒಡಿರ್ನೋ "ಸೈನಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು (ಟ್ರಾನ್ಶಿಶನ್ಸ್) ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಸಮಯ" ಗುರುತಿಸಿದನು.<ref name="DecDefLink" /> ===ಶಿಯಾ ನಾಗರಿಕ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಹಠಾತ್ ದಾಳಿ:=== {{See|Iraq Spring Fighting of 2008|Siege of Sadr City|Battle of Basra (2008)}} [[File:IA-Sadr-City-04242008.jpg|thumb|left|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸದರ್ ನಗರದ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಕೋರರ ಜೊತೆಗಿನ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ‌ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 42ನೇಯ ಸೇನಾತುಕಡಿಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ಸೈನಿಕ, 11ನೆಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಸುತ್ತುವರೆದು ಗುರಿಹಿಡಿದರು, ಎಪ್ರಿಲ್‌ 17, 2008]] ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಗೆ, ಬಂಡುಕೋರರ ವಶದಿಂದ ಬಸ್ರಾ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ವಾಯುದಳದ ಬೆಂಬಲದಿಂದ "ಸೈನಿಕ ದಾಳಿ" ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ಭೂಸೈನ್ಯದ ನೆರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಹ್ದಿ ಸೈನ್ಯವು ಈ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.<ref>{{cite news|last=Dagher|first=Sam|title=Across Iraq, battles erupt with Mahdi Army|publisher=Christian Science Monitor|date=2008-03-26|page=2|url=http://www.csmonitor.com/2008/0326/p01s13-woiq.html?page=2}}</ref><ref name="driveinbasra">{{cite news|author=Stephen Farrell and Ahmar Karim|title=Drive in Basra by Iraqi Army Makes Gains|publisher=The New York Times|date=2008-05-12|url=https://www.nytimes.com/2008/05/12/world/middleeast/12basra.html?ref=middleeast|accessdate=2008-05-12}}</ref> ಹೋರಾಟವು ಸದರ್ ಪಟ್ಟಣ, ಅಲ್ ಕುಟ್, ಅಲ್ ಹಿಲಾ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಇರಾಕ್‌‌ನ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹರಡಿತು. ಹೋರಾಟವು ಬಸ್ರಾ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಂಡುಕೋರರಿಂದ ಪ್ರಬಲವಾದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕ ಆಕ್ರಮಣವು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತ ಸಾಗಿತು, ತೀವ್ರವಾದ ಹೋರಾಟದ ಫಲವಾಗಿ ಸದ್ರಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಸಮಾಲೋಚನೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2008ರಂದು ಇರಾಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾಪ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಾಡ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಜನರಲ್ ಕ್ವಾಸೀಮ್ ಸುಲೈಮಾನಿ ಮತ್ತು ಇರಾನಿನ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿ ಅಲ್-ಸದರ್ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|last=Fadel|first=Leila|title=After Iranian mediation, firebrand Iraqi cleric orders halt to attacks|publisher=McClatchy Newspapers|date=2008-03-30|url=https://news.yahoo.com/s/mcclatchy/20080331/wl_mcclatchy/2895005_1|access-date=2021-08-09|archive-date=2020-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200526235759/https://news.yahoo.com/s/mcclatchy/20080331/wl_mcclatchy/2895005_1|url-status=dead}}</ref> ಬಂಡುಕೋರರು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತ್ಯಾಗಮಾಡಿದರು. ಮೇ 12, 2008ರಿಂದ "ತಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಬಸ್ರಾದ ಜನರು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. "ಮಹಿಳೆಯರು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು,ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಬಂದವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇಸ್ಲಾಂ ಬಂಡುಕೋರರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಬಾಂಬ್‌ ಹಾಕುವವರು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವರ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿತು", ಒಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಬಿಟ್ಟರೆ ಈ ಅರಾಜಕತೆ ಪುನರಾರಂಭಾಗಲು ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಒಬ್ಬ ನಿವಾಸಿಯು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ "ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ".<ref name="driveinbasra" /> ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿದ್ದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯು 114, ಆದರೆ ಎಪ್ರಿಲ್‌ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿ 250ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು, ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಾಳಿ ನಡೆದವು. ===ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು/ಘೋಷಣೆಗಳು=== [[File:General David Petraeus in testimony before Congress.jpg|thumb|upright|left|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಜನರಲ್ ಡೇವಿಡ್ ಪೆಟ್ರೋಸ್ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣೀಕರಿಸಿದರು.]] 2008ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ 8ರಂದು ಯುಎಸ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಜನರಲ್ ಡೇವಿಡ್ ಪೇಟ್ರಿಯಸ್ "ನಾನು ಹಲವು ಭಾರಿ ಗಮನಿಸಿದ ಅಂಶವೇನೆಂದರೆ, ನಾವು ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ತಿರುಗಲಿಲ್ಲ, ಸುರಂಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ" (ಇದುವರೆಗೂ ನಮಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ) ಎಂದು ಹೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸೈನ್ಯದ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವಿಯಟ್ನಾಂ-ಇರಾದ ಜನರಲ್ ವಿಲಿಯಮ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮೋರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ರಿಗೂ ತಿಳಿಸಿದನು.<ref>ರೆಮ್ಸ್ಕಿ, ಜೆ. (4/09/08) [https://web.archive.org/web/20080415182548/http://www.buffalonews.com/180/story/318826.html "ಪೆಟ್ರೋಸ್ ಅರ್ಜ್ಸ್ ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್ ಡಿಲೇ"] ''ಬಫೆಲೋ ನ್ಯೂಸ್''</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೆ ಎಂದು ಸೆನೇಟ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿ, "ಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಾವು ಹೋರಾಡುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಪೆಟ್ರಿಯಸ್ ನುಡಿದನು.<ref>ಸ್ಮಿತ್, ಎಸ್.ಎ. (ಎಪ್ರಿಲ್ 9, 2008) [http://www.journalgazette.net/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080409/NEWS03/804090318/1002/LOCAL "ಸೆನೆಟರ್ ಗ್ರಿಲ್ ಪೆಟ್ರೋಸ್,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222220349/http://www.journalgazette.net/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20080409%2FNEWS03%2F804090318%2F1002%2FLOCAL |date=2014-02-22 }} ಇಂಡಿಯಾನಾ ''ಜರ್ನಲ್-ಗೆಜೆಟ್''</ref> ಆಗಿನ ಸೆನೆಟ್ ಕಮಿಟಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೋ ಬಿಡನ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ರಾಯಭಾರಿ ಕ್ರೂಕರ್ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಲ್ ಖೈದಾ|ಅಲ್-ಕೈದಾ]] ಸಂಘಟನೆಗಿಂತ ಅಫ್ಘಾನ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಓಸಾಮ ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಅಲ್-ಕೈದಾ ಸಂಘಟನೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಖವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>ಎಂಬಿಡರ್, ಎಂ. (ಎಪ್ರಿಲ್‌ 9, 2002) [http://marcambinder.theatlantic.com/archives/2008/04/bidens_audition.php "ಬಿಡನ್ಸ್ ಆಡಿಶನ್?"] ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್''</ref> ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಶಾಸಕರು ಮತ್ತು ತೈಲ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರ್ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಯುಎಸ್‌ನ ಕಂದಾಯ ಪಾವತಿದಾರರು ಇರಾಕಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದೂರಿದರು. ===ಇರಾಕ್ ಭದ್ರತಾ ಬಲವು ಪುನಃಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾಗುವಿಕೆ=== [[File:Iraqi soldiers and Blackhawk.jpg|thumb|right|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಾಳಿ ಮಿಷನ್‌ಗಾಗಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಟಾಸ್ಕ್ ಪೋರ್ಸ್ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ಯುಎಚ್-60 ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಹಾಕ್ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಯುನಿಟ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು. 2007ರಂದು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು.]] ಇರಾಕ್ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ-16 ಮತ್ತು ಎಂ-4 ರೈಫಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತನ್ನ [[ಎಕೆ - ೪೭|ಎಕೆ-47]]ರೈಫಲ್ ನೀಡಿ ಯುದ್ಧ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|last=Michaels |first=Jim |url=http://www.usatoday.com/news/military/2008-05-21-iraqarms_N.htm |title=Iraqi forces load up on U.S. arms |publisher=Usatoday.com |date=2008-05-22 |accessdate=2010-10-23}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ ಒಂದೇ {{Nowrap|$12.5 billion}}{{Nowrap|$34 billion}}ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ (F-16 ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು).<ref>{{cite web |author= |url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JI24Ak02.html |title=Business as usual for U.S. arms sales |publisher=Atimes.com |date=2008-09-24 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090724093252/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JI24Ak02.html |url-status=dead }}</ref> 36 F-16ನಂತಹ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ದರ್ಜೆಯ ಆಯುಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಖರೀದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 24 ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಹೆಲಿಕಾಫ್ಟರ್‌ನ್ನು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಇದರ ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತ $2.4 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್, ಸಶಸ್ತ್ರ ವಾಹನಗಳು, ಸಾಗಾಣಿಕ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಧದ ಯುದ್ಧರಂಗದ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು {{Nowrap|$10 billion}} ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡವ ಯೋಜನೆಯಿದೆ ಎಂದು ಇರಾಕ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದ ನಂತರ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಮಾರು 400ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಶಸ್ತ್ರ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ ಎಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ತಿಳಿಸಿದೆ ಇದರ ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತ {{Nowrap|$3 billion}} ಮತ್ತು ಆರು C-130J ಸಾಗಾಣಿಕ ವಿಮಾನಗಳ ಮೊತ್ತ ಸುಮಾರು{{Nowrap|$1.5 billion}} <ref>[http://online.wsj.com/article/SB122056503871901333.html.html ಇರಾಕ್‌ ಸೀಕ್ಸ್ ಎಫ್-16 ಫೈಟರ್ಸ್] (''ವಾಲ್ ಸೇಂಟ್ ಜರ್ನಲ್'' )</ref><ref>[http://wonkroom.thinkprogress.org/2009/01/14/re-arming-iraq/ ರೀ-ಆರ್ಮಿಂಗ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160609143536/http://wonkroom.thinkprogress.org/2009/01/14/re-arming-iraq/ |date=2016-06-09 }} (''ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರೊಗ್ರೇಸ್'' )</ref> 2005ರಿಂದ 2008ವರೆಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇರಾಕಿನ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು $20 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು‌.<ref>{{cite web |url=http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/080708_us_surges_11_billion_in_arms_sales_to_iraq/ |title=Center for Arms Control and Non-Proliferation: U.S. Surges $11 Billion in Arms Sales to Iraq |publisher=Armscontrolcenter.org |date=2008-08-06 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713020435/http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/080708_us_surges_11_billion_in_arms_sales_to_iraq/ |url-status=dead }}</ref> ===ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಸ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್=== {{Main|U.S.-Iraq Status of Forces Agreement}} ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2008ರಂದು ಯುಎಸ್‌-ಇರಾಕ್‌ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಸ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Zawya">{{cite web |url=http://www.zawya.com/Story.cfm/sidANA20081204T131005ZTKH99/Iraq%20presidential%20council%20endorses%20US%20security%20pact |title=Iraq presidential council endorses U.S. security pact |publisher=Zawya.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511180133/http://www.zawya.com/Story.cfm/sidANA20081204T131005ZTKH99/Iraq%20presidential%20council%20endorses%20US%20security%20pact |url-status=dead }}</ref> ಜೂನ್ 30, 2009ರಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೋರಾಟ ಪಡೆಗಳು ಇರಾಕಿ ನಗರಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕು, ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2011ರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪಡೆಗಳು ಇರಾಕ್‌‌ನಿಂದ ಸಾಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಹೋಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿನ ನಿಧಾನತೆ, 2009ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಿದ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="bbcsofa">ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ (ನವೆಂಬರ್‌ 27, 2008) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7752580.stm "ಇರಾಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್ ಯುಎಸ್ ಪುಲ್‌ಔಟ್"]</ref><ref>{{Cite web |url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/infocus/iraq/SE_SOFA.pdf |title=ವೈಟ್ ಹೌಸ್: ಇರಾಕ್‌ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಸ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090825022056/http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/infocus/iraq/SE_SOFA.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬಂಧಿತರನ್ನು 24ಗಂಟೆಗಳಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮನೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಾರಂಟ್(ಅಧಿಕಾರ ಪತ್ರ)ನ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ..<ref name="sofatext">{{cite web |url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |title=Status of Forces Agreement |publisher=Mcclatchydc.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090801061936/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |url-status=dead }}</ref> [[File:L company 3rd Battalion 3rd Marines search house.jpg|thumb|ಅಲ್ ಅನ್ಬರ್ ಗವರ್ನರನ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ 3ನೇ ನೇಯ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ನ 3ನೇಯ ಮರಿನ್ಸ್ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಇರಾಕಿನ ಅಪರಾಧ ಕಾನೂನಿನ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇದು ಅನ್ವಯಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯವು ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿರದಿರುವಾಗ, ಯಾವುದೇ ಅನಿಶ್ಚಿತ "ಗಂಭೀರ ಅನಾಲೋಚಿತ ಘಾತುಕಕೃತ್ಯ" ಎಸಗಿದರೆ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯವು ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯುಎಸ್ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದರೆ, ಅಂತಹವರು ಯುಎಸ್-ಇರಾಕ್ ಜಂಟಿ ಕಮಿಟಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅನಿರ್ಧರಿತ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Juris"><blockquote>ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರತವಾಗಿರದ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು "ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಯೋಜಿತವಾದ ಅಪರಾಧ" ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಇರಾಕ್‌ ನ್ಯಾಯಾಂಗವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸೈನ್ಯವು ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರತವಾಗಿದ್ದಾಗಾಗ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಅಪರಾಧಗಳು ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಜಂಟಿ ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು (ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲಸಗಾರರ) ಕೂಡ ಇರಾಕಿನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.</blockquote>[http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/112408_how_comfortable_iraq_sofa/ ''ಆರ್ಮ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸೆಂಟರ್'' : ಹೌ ಕಂಫರ್ಟೇಬಲ್ ಈಸ್ ದ ಯುಎಸ್‌-ಇರಾಕ್‌ ಎಸ್‌ಒಎಫ್‌ಎ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150128062748/http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/112408_how_comfortable_iraq_sofa/ |date=2015-01-28 }}</ref><ref name="JMOCC"><blockquote>ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೋರಾಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗುವ ನಡುವೆಯೆ ಇರಾಕ್ ಸಾರ್ವಭೌವತ್ವದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಜನರಲ್ ರೇ ಒಜಿಯರ್ನ್ ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.</blockquote>[http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iraq-transition24-2008dec24,0,5731621.story ''ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ಇನ್ ಇರಾಕ್‌,ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್-ಆಫ್-ಪವರ್ ಕಮಿಟಿ ಹ್ಯಾವ್ ಯೆಟ್ ಟು ಟೇಕ್ ಶೇಪ್]</ref><ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |title=Status of Forces Agreement (Unofficial Translation) |publisher=Mcclatchydc.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090801061936/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |url-status=dead }}</ref><ref name="ihtsofa">ರುಬಿನ್, ಎ. (ನವೆಂಬರ್‌ 27, 2008) [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20130715040423/http://www.iht.com/articles/2008/11/27/africa/27iraq-sofa.php "ಇರಾಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಅಪ್ರೋವ್ಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್"] ''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್''</ref> ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕನ್ನರು "ಲೋಪದೋಷ"ವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ <ref name="Silent">{{cite web |url=http://www.mcclatchydc.com/227/story/56474.html |title=U.S. staying silent on its view of Iraq pact until after vote |publisher=Mcclatchydc.com |date=2008-11-25 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2008-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081231033639/http://www.mcclatchydc.com/227/story/56474.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು, ಕೆಲವು ಇರಾಕ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="WPSist">{{cite web|author=|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/11/29/AR2008112900341_pf.html |title='&#39;Washington Post'&#39;: Top Shiite Cleric in Iraq Raises Concerns About Security Pact |publisher=Washingtonpost.com |date=2008-11-29 |accessdate=2010-10-23}}</ref> 2011ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಇರಾಕ್ ಸೈನ್ಯದ ಜೊತೆ "ಹತ್ತು ಹಲವು ಸಾವಿರಗಳಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕಾ ತುಕಡಿ" ಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಯುಎಸ್ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೇಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="GatesResidual">[https://www.nytimes.com/2008/12/22/washington/22combat.html?_r=1&amp;hp ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ಟ್ರೈಯಿಂಗ್ ಟು ರೀಡಿಫೈನ್ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಯುಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌]</ref> [[File:F-16 June 2008.jpg|thumb|left|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾಯುದಳ-16C ಇರಾಕ್‌‌ನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವುದು.]] ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಮಿಯ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯ ವಿಧಿಗಳು ಸುಧೀರ್ಘವಾಗುವುದರಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಹಲವು ಗುಂಪುಗಳು ಎಸ್ಓಎಫ್‌ಎ <ref name="SadrProtests">[https://web.archive.org/web/20081201103604/http://www.iht.com/articles/ap/2008/11/28/news/ML-Iraq-Al-Sadr.php "ಇರಾಕ್‌: ಕ್ಲೆರಿಕ್ ಅಲ್ ಸರ್ದ್ ಕಾಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಪೀಸ್‌ಫುಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಸ್"] (''ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್'' )</ref><ref name="AMS">{{cite web |author= |url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JL02Ak01.html |title=SOFA not sitting well in Iraq |publisher=Atimes.com |date=2008-12-02 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2017-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701025851/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JL02Ak01.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Refugees">{{cite web |url=http://www.dailystar.com.lb/article.asp?edition_id=10&categ_id=2&article_id=98188 |title=Iraqi refugees in Syria protest against military pact with U.S |publisher=Dailystar.com.lb |date=2008-12-03 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107200053/http://www.dailystar.com.lb/article.asp?edition_id=10&categ_id=2&article_id=98188 |url-status=dead }}</ref> ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಇರಾಕ್ ಜನರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸೀಳಲು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ <ref name="Refugees"/> ಬಾಗ್ದಾದ್ ಚೌಕದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌ರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಸುಟ್ಟರು. ಕೆಲವು ಇರಾಕ್ ಜನರು 2011ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ಥಿತ್ವವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯದ ಆಶಾಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="IHT_Mixed">{{Cite web |url=http://www.iht.com/articles/2008/11/28/africa/security.php |title=ಪೀಲಿಂಗ್ಸ್ ಆರ್ ಮಿಕ್ಸ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಇರಾಕಿಸ್ ಪೊಂಡರ್ ಯುಎಸ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಅಗ್ರೇಮೆಂಟ್ |access-date=2013-01-03 |archive-date=2008-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081128172225/http://www.iht.com/articles/2008/11/28/africa/security.php |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 4 ರಂದು ಇರಾಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸಮಿತಿಯು ಭದ್ರತಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref name="Zawya" />} ಗ್ರಾಂಡ್ ಅಯಟೊಲ್ಲಾ ಆಲಿ ಹುಸ್ಸೇನಿ ಆಲ್ ಸಿಸ್ಟಾನಿಸ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಬ್ಬ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರವು ಆಕ್ರಮಣಕಾರ(ಒಕ್ಕಲುಗಾರ)ರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಸಾಗಾಣಿಕೆ [ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬುವುದು] ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅವನು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಇರುವವರೆಗೆ ಇರಾಕಿನ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗದು, ಆದರೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಜನರೇ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ರವಾರದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಬಳಿಕ ಸಾವಿರಾರು ಇರಾಕ್ ಜನರು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸಭೆಸೇರಿ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಮತ್ತು ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನಡುವಿನ ಭದ್ರತಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಇಸ್ರೇಲಿ ವಿರುದ್ಧದ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗತೊಡಗಿದರು. ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಾರ ಅಂತಿಮವಾಗಿಯೂ, ಮಧ್ಯಂತರ ಭದ್ರತಾ ಒಪ್ಪಂದವು ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡರೂ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಇರಾಕ್ ಜನರು ಇದನ್ನು ಜನಮತಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುರಿಯಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನುಡಿದನು.<ref>{{cite web |author= |url=http://www.aljazeera.com/news/newsfull.php?newid=193493 |title=Iraqis hold anti-U.S. rally in Baghdad |publisher=Aljazeera.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110428202824/http://www.aljazeera.com/news/newsfull.php?newid=193493 |archivedate=2011-04-28 |url-status=live }}</ref> ==2009: ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಮರು ಆಯೋಜನೆ== {{See|2009 in Iraq}} ===ಹಸಿರು ವಲಯದ ವರ್ಗಾವಣೆ=== [[File:Baghdad - airport and green zone.jpg|right|thumb|300px|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಸಿರು ವಲಯದ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆ‌.]] 2009 ಜನವರಿ 1ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾವು ಹಸಿರು ವಲಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಮತ್ತು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇರಾಕ್ ದೇಶದ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನರ್ವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮರಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇರಾಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನೌರಿ ಅಲ್-ಮಲಿಕ್, ಜನವರಿ 1ನೇ ತಾರೀಖನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ‘ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ದಿನ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಗುರುತಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಪುನರ್ವಶದ ಕುರುಹಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಇರಾಕಿಗಳಿಗೂ ನೈಜ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿದಂತಾಗಿದ್ದು, ಇರಾಕಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮರಳಿಪಡೆಯಿತು ಎಂದು ಅಲ್ ಮಲಿಕ್ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಲೆಡ್‌ನ ಗುಂಪಿನ ಏಕಾಏಕಿ ದಾಳಿಯು ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ ವರದಿಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಯು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಯುಎಸ್‌ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಅವೇಕನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಷಿಯಾ ಪಂಥದ ಧರ್ಮಗುರುವಾದ ಮುಕ್ತಾದ ಅಲ್-ಸಾದರ್ ಎಂಬಾತ ತನ್ನ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗೆ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ತಿಳಿಸಿದನು.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/meast/01/31/iraq.civilians/index.html?iref=newssearch |title=Iraqi civilian deaths down in January |publisher=CNN |date=2009-01-31 |accessdate=2010-10-23}}</ref> ===ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚುನಾವಣೆ=== {{Main|Iraqi governorate elections, 2009}} [[File:2009 Iraqi elections.png|thumb|right|ಚುನಾವಣಾ ನಕ್ಷೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗವರ್ನರನ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದು ದೊಡ್ಡದಾದ ವಲಯ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.]] 2009 ಜನವರಿ 31ರಂದು, ಇರಾಕ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚನಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/02/08/weekinreview/08myers.html ಸ್ಟೀವನ್ ಲೀ ಮೈಯರ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಸ್ಕೋರ್‌ಕಾರ್ಡ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2009, ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್''</ref> ಆದರೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರು ಮತ್ತು ಕೊಲೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಮತ್ತಿತರ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/01/22/world/middleeast/22iraq.html?ref=world ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ಎ ಟಾಪ್ ಸುನ್ನಿ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌]</ref><ref>{{cite web |url=http://news.trend.az/index.shtml?show=news&newsid=1407389&lang=en |title=Gunmen kill Iraqi soldier south of Baghdad |publisher=News.trend.az |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2012-07-12 |archive-url=https://archive.is/20120712005409/http://news.trend.az/index.shtml?show=news&newsid=1407389&lang=en |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|author=|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/01/16/AR2009011604191.html?hpid=topnews |title= Province Candidate Killed In Iraq |publisher=Washingtonpost.com |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref><ref>[https://www.nytimes.com/2009/02/13/world/middleeast/13iraq.html?ref=world ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಎಕ್ರಾಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಕಿಲ್ಸ್ 13, ಇನ್‌ಕ್ಲೂಡಿಂಗ್ ಎ ಸುನ್ನಿ ಪೊಲಿಟಿಶಿಯನ್ ]</ref> ಇರಾಕಿ ಮತದಾರರು ಮತದಾನ ಮಾಡದೇ ವಾಪಸಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೂಲ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ವಿಫಲವಾದರು ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮತದಾನವಾಯಿತು.<ref name="ProvVote">{{Cite web |url=http://www.centredaily.com/505/story/1105833.html |title=''ಸೆಂಟರ್ ಡೇಲಿ'' : ಲೊ ಟರ್ನ್‍ಔಟ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್ಸ್‌' ಎಲೆಕ್ಷನ್ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟ್ಸ್ ಎ ಡಿಸ್‌ಇಲ್ಯೂಷನ್ಡ್ ನೇಶನ್ |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212014733/http://www.centredaily.com/505/story/1105833.html |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ರಾಯಬಾರಿ ರೈನ್ ಕ್ರೂಕರ್, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರು ವಾಪಸಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ.<ref>{{cite web|url=http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iraq-turnout2-2009feb02,0,5997336.story |title=Iraq vote turnout fails to meet expectations |publisher=Los Angeles Times|date=2009-02-02 |accessdate=2010-10-23}}</ref> ಹೀಗೆ ಮತದಾನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಗುಂಪು ಇದನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯರಹಿತ ಮತ್ತು ಮೋಸ ಎಂದು ದೂರಿದರು.<ref name="ProvVote" /><ref>{{cite news |author=Nabil Al-jurani |agency=Associated Press |url=http://www.msnbc.msn.com/id/29022158/ |title=Iraq: Sunni tribal leader says he can prove fraud |publisher=MSNBC |date=2009-02-04 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103031733/http://www.msnbc.msn.com/id/29022158/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.middle-east-online.com/ENGLISH/?id=30269 |title=Iraq's Sadrists complain of vote fraud |publisher=Middle-east-online.com |date=2009-02-07 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010075648/http://www.middle-east-online.com/ENGLISH/?id=30269 |url-status=dead }}</ref> ಅಂಚೆ ಮತದಾನದ ನಂತರ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕರ್ಫ್ಯೂವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ಗುಂಪುಗಳು ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರೂ ಸಹ ಚುನಾವಣೆ ಫಲಿತಾಂಶ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬೇಸರಗೊಂಡರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20090214012058/http://www.iht.com/articles/2009/02/10/mideast/anbar.1-426529.php ''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'' : ಎಲೆಕ್ಷನ್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ ಥ್ರೆಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇನ್‌ಫೈಟಿಂಗ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌]</ref> ===ಸಮರತಂತ್ರದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಘೋಷಣೆ=== {{Wikinews|Obama sets deadline to withdraw troops from Iraq}} 2009 ಫೆಬ್ರವರಿ 27ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಉತ್ತರ ಕಾರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಮೆರೈನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಬೇಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಲೇಜ್ಯೂನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು ಮುಗಿಯಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. 2011ರ ಕೊನೆವರೆಗೆ ಸದ್ಯ ಅಲ್ಲಿರುವ 50000 ಗುಂಪಿನ ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನಲ್ ಫೋರ್ಸು (ಬದಲಾವಣೆ ಪಡೆ) ಇರಾಕಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ತರಬೇತುಗೊಳಿಸಿ, ಉಗ್ರಗಾಮಿತ್ವದ ವಿರುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಎದುರಿಸುವ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ರೀತಿಯ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಇರಾಕ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವುದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಇರಾಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಬಾಮಾ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರೂ ಸಹ ಇರಾಕ್ ಜನರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ 2010ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು 2011ರಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಈ ಮೊದಲು ರಾಜಿಗೆ ಒಪ್ಪದ ಕೆಲ ಇರಾಕಿಗಳು ಶಾಂತತೆಯಿಂದ ಇರುವುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದು ಬಿಟ್ಟು ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾದೀತು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/02/27/us/politics/27obama-text.html?pagewanted=1|title=Obama's Speech at Camp Lejeune, N.C.|agency=The New York Times|date=February 27, 2009}}</ref> ಒಬಾಮಾ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ದಿನದಂದು ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನೌರಿ ಅಲ್-ಮಲಿಕ್ ಸುದ್ದಿಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯಪಡೆಯ ನಿರ್ಗಮನ ಸನ್ನಿಹಿತವಾದ್ದರಿಂದ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಗಾಬರಿ ಪಡುವುದು ಬೇಡ. ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸೈನಿಕ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು<ref>{{cite news|url=http://www.france24.com/en/20090226-iraq-not-fazed-pending-us-pullout-maliki|agency=AFP|title=Iraq not fazed by pending U.S. pullout: Maliki|first=Ines|last=Bel Aiba|date=February 26, 2009}}{{Dead link|date=September 2010}}</ref>. ===ಆರನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು=== 2009 ಏಪ್ರಿಲ್ 9ರಂದು, ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸರ್ವಸಂಘಟನೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಥನದ ಆರನೇ ವರ್ಷದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ ಹತ್ತು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಇರಾಕಿ ಜನರ ತಂಡವು ನಗರದ ಪಥನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ತಂಡವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಇರಾಕಿಗಳ ಜನಸಂದಣಿಯು ಸಾದರ್ ನಗರದ ಸ್ಲಂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಈಶಾನ್ಯ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಉದ್ದದವರೆಗೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 5 ಕಿ.ಮೀ (3 ಮೈಲಿ)ವರೆಗೆ ಇತ್ತು. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಮಾಜಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌ರ ಮತ್ತು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಸದ್ದಾಂನ{{Citation needed|date=September 2010}} ಕ್ರೂರ ಕಿರುಕುಳದ ಕಾನೂನಿಂದ ರೋಸಿಹೋಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2009/4/9/worldupdates/2009-04-09T142416Z_01_NOOTR_RTRMDNC_0_-389681-2&sec=Worldupdates |title=Six years on, huge protest marks Baghdad's fall |publisher=The Star |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501175302/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2009%2F4%2F9%2Fworldupdates%2F2009-04-09T142416Z_01_NOOTR_RTRMDNC_0_-389681-2&sec=Worldupdates |url-status=dead }}</ref> ಈ ಜನಸಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹಲವಾರು ಸುನ್ನಿಗಳುಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌ನ ನಾಯಕನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref name="MH040909">[http://www.miamiherald.com/news/world/AP/story/992375.html ''ಮಿಯಾಮಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್'' : ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಥೌಸಂಡ್ ಆಫ್ ಇರಾಕಿಸ್ ರ್ಯಾಲಿ ಅಗೆನೆಸ್ಟ್ ಯುಎಸ್‌]{{Dead link|date=September 2010}}</ref> ===ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ=== 2009 ಏಪ್ರಿಲ್ 30ರಂದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತನ್ನ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗೋರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಇರಾಕ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ‘ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆ’ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟನ್, ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನಿಕರ ಪಡೆಯಿಂದ ಬಾಸ್ರಾವನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8026136.stm |title='&#39;BBC'&#39;: U.K. combat operations end in Iraq |publisher=BBC News |date=2009-04-30 |accessdate=2010-10-23}}</ref> ===ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸೈನ್ಯ ಹಿಂಪಡೆದ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇಳಿಮುಖವಾದ ಹಿಂಸಾಚಾರ === [[File:MESFABOT.png|thumb|ಜುಲೈ 2009ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಬಸ್ರಾ ಎಣ್ಣೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ನಿಂತಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನೌಕಾದಳ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ದಳ.]] ಜೂನ್ ಕೊನೆ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯವು ತನ್ನ ಪಡೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು. ಇರಾಕಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವಾಗ 38 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಮೇತ ನೀಡಿದರು. 2009 ಜೂನ್ 29ರಂದು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹ ಅಮೇರಿಕಾ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು. 2009 ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಇರಾಕಿನ ಗೃಹ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ನವೆಂಬರ್ 2003ರ ದಾಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | last = Christie | first = Michael | coauthors = | title = Iraqi civilian deaths drop to lowest level of war | work = Reuters | publisher = | date = November 30, 2009 | url = http://www.reuters.com/article/middleeastCrisis/idUSGEE5AT2AD | doi = | accessdate = November 30, 2009}}</ref> ===ಇರಾಕಿನ ಆಯಿಲ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳು=== 2009ರ ಜೂನ್ 30 ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 11ರಂದು, ಇರಾಕಿನ ಎಣ್ಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಹಲವಾರು ಆಯಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ನೀಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಇರಾಕಿನ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಜಂಟಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಕರಾರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಿಲ್ (ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ) ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು 1.40 ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="aljazeera091211">{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/12/200912117243440687.html |title=Oil firms awarded Iraq contracts|publisher=English.aljazeera.net |date=2009-12-11 |accessdate=2010-10-23}}</ref><ref name="aljazeera090630">{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/06/200963093615637434.html |title=BP group wins Iraq oil contract|publisher=English.aljazeera.net |date=2009-06-30 |accessdate=2010-10-23}}</ref> ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಖಾತೆಯು ತನ್ನ ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಷ್ಟೇ ತುಂಬಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಜ್‌ನೂನ್ ಫೀಲ್ಡ್, ಹಾಲ್ಫಯಾ ಫೀಲ್ಡ್, ವೆಸ್ಟ್ ಕ್ವಾರ್ನಾ ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ರುಮೈಲಾ ಫೀಲ್ಡ್ ಜತೆ ದೊಡ್ಡ ಒಪ್ಪಂದವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈಸ್ಟ್ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ವು, ಸಾದರ್ ನಗರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದೂ ಯಾವುದೇ ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಇಲಾಖೆಯು ಇದನ್ನು ಆಯಿಲ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮಂತ್ರಿ ಹುಸೇನ್ ಅಲ್-ಶಹ್ರಿಸ್ತನಿ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಇರಾಕಿಗರಿಗೆ ಸ್ಕೂಲ್, ಏರ್ಪೋರ್ಟ್, ಮನೆಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮುಂತಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಇರಾಕಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಟಿವಿ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಇರಾಕಿನ ಆಯಿಲ್ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ {{Nowrap|43 billion}} ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲವಿರುತ್ತದೆ.<ref name="aljazeera090630" /> ==2010: ಅಮೇರಿಕಾ ಆಡಳಿತ ಕೊನೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಾಗರಿಕತೆ ಆರಂಭ== {{anchor|2010:_US_Drawdown_and_Operation_New_Dawn}} {{See|2010 in Iraq|Withdrawal of U.S. troops from Iraq}} 2010 ಫೆಬ್ರವರಿ 17ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೇಟ್ಸ್, 2010 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಆಪರೇಷನ್ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್ (ಇರಾಕಿಗರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ) ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಸ ನಾಗರಿಕತೆ ಪುನಾರಂಭ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>[http://blogs.abcnews.com/politicalpunch/2010/02/exclusive-war-in-iraq-to-be-given-new-name.html ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್: ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಟು ಬಿ ಗಿವನ್ ನ್ಯೂ ನೇಮ್] ''ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಟು ಬಿ ಗಿವನ್ ನ್ಯೂ ನೇಮ್''</ref> ಜೂನ್ 20ರಂದು ಇರಾಕಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆದು 15 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಮತ್ತು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಳನಗರಗಳು ಸ್ಥಬ್ಧವಾದವು. ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದೇ ರೀತಿ ಮತ್ತೊಂದು ದಾಳಿಯು ಇರಾಕಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 26 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, 52 ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/06/21/world/middleeast/21iraq.html | title=Car Bombs Hit Crowds Outside Bank in Baghdad | first1=Khalid D.| last1=Ali|first2=Timothy|last2=Williams | date=June 20, 2010 | work=The New York Times}}</ref> 2010 ಆಗಸ್ಟ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ದಂಗೆಕೋರರಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾರಿ ದೊಡ್ಡ ದಾಳಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 12 ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ಇಟ್ಟು ಮೋಸಲ್‌ನಿಂದ ಬಾಸ್ರಾವರೆಗೆ ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಆಸ್ಫೋಟಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ 51 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ದಾಳಿಯು ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ ಅಮೇರಿಕಾ ತನ್ನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಾ ತಂಡವನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/08/26/world/middleeast/26iraq.html?_r=1&hp | work=The New York Times | title=Insurgents Assert Their Strength With Wave of Bombings Across Iraq | first=Anthony | last=Shadid | date=August 25, 2010}}</ref> {{Wikinews|U.S. combat forces pull out of Iraq}} ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಸೇನಾಪಡೆಯು 2010, ಆಗಸ್ಟ್ 19ರ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಇರಾಕ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಿತು. ಬೆಂಗಾವಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯವು ಇರಾಕಿನಿಂದ [[ಕುವೈತ್|ಕುವೈತ್‌]]ಗೆ ಹೋಗಿ ಕೆಲಕಾಲ ನೆಲೆಸಿತು. ಮತ್ತು ಎನ್‌ಬಿಸಿ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಯು ಅಮೇರಿಕಾ ರಕ್ಷಣಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ ನೇರಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ಸೈನ್ಯದಳವು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರ ನಡೆದಂತೆ ಆಯಿತು. ಉಳಿದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 50 ಸಾವಿರ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಇರಾಕ್ ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವಂತೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/38744453/ns/world_news-mideastn_africa/|work=MSNBC|title=U.S. ending combat operations in Iraq|date=August 18, 2010|accessdate=August 18, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116093720/http://www.msnbc.msn.com/id/38744453/ns/world_news-mideastn_africa|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2010/08/201081818840122963.html|title=U.S. ends combat operations in Iraq|work=Al Jazeera English|date=August 18, 2010|accessdate=August 18, 2010}}</ref> ಈ ತಂಡವು 2011 ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರಂದು ಇರಾಕ್ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವುದರಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|title=Final U.S. combat brigade pulls out of Iraq|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/08/18/AR2010081805644.html?sid=ST2010081805662|publisher=The Washington Post|accessdate=19 August 2010|date=18 August 2010 | first=Ernesto | last=Londoã±O}}</ref> 2010 ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು, ಒಬಾಮಾ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಓವಲ್ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೆ ಮಾತು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಒಬಾಮಾ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನೂ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೃದು ಧೋರಣೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅಮೇರಿಕಾದ ನೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವು ಅಮೇರಿಕಾ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮೇಲೆ ಬೀರುತ್ತಿರುವುದೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. {{quote|The United States has paid a huge price to put the future of Iraq in the hands of its people. We have sent our young men and women to make enormous sacrifices in Iraq, and spent vast resources abroad at a time of tight budgets at home. We have persevered because of a belief we share with the [[Iraqi people]]—a belief that out of the ashes of war, a new beginning could be born in this [[cradle of civilization]]. Through this remarkable chapter in the history of the United States and Iraq, we have met our responsibility. Now, it is time to turn the page.|President Obama's Address on Iraq, August 31, 2010<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/09/01/world/01obama-text.html?pagewanted=1&ref=world | work=The New York Times | title=President Obama's Address on Iraq | date=August 31, 2010}}</ref>}} ಇದೇ ದಿನ ಇರಾಕಿನ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್|ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌]]ರ ಹಳೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಅಲ್ ಫಾ ಪ್ಯಾಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಕೆಲ ಗಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಎದುರು ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಕುರಿತಾದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜೊ ಬಿಡನ್, ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾಕ ರಚನೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಕಳಕಳಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದೇ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಜನರಲ್ ರಾಯ್ ಓಡಿಯರ್ನೋ, ಹೊಸ ಶಾಖೆ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಇರಾಕ್ ಜನತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಬದ್ಧತೆ ಮುಗಿದಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಮೊದಲು ರಮಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ರಮಾಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಗೇಟ್ಸ್ ಹೇಳಿದುದೆಂದರೆ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಯೋಚಿಸಬೇಕಿದ್ದು, ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಬೇಕಿದೆ. ಏಳು ವರ್ಷದ ಯುದ್ಧ ನಿಮಗೆ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತಾ ಎಂಬಾ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಉತ್ತರಿಸಿದ ಗೇಟ್ಸ್, ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧವು ನಿಗೂಢವಾಗಿದ್ದು, ಹೇಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯದಂತಾಗಿದೆ. ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದ್ದ, ಇದನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆದು ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಗೊಂದಲಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲೂ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಎಂದು ಗೇಟ್ಸ್ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/09/02/world/middleeast/02iraq.html?hp| work=The New York Times | title=U.S. Formally Begins a New Era in Iraq | first=Michael | last=Gordon | date=September 1, 2010}}</ref> ಇದೇ ದಿನ ಜನರಲ್ ರೆ ಓಡಿಯರ್ನೋ ಅವರನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯಪಡೆಯ ಕಮಾಂಡರ್ ಲಾಯ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟಿನ್ ಜಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಧಿಕೃತ ನಿಖರವಾದ ಘೋಷಣೆಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೆಲವು ಗೊಂದಗಳಾಗಿ ಅದರ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದು ಬಂದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾವು ವಿಚಾರಮಾಡದೇ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಆದೇಶವು ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ಬರುವವರೆಗೂ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2010/09/03/ap-memo-iraq-war_n_705446.html |title=AP Issues Standards Memo: 'Combat In Iraq Is Not Over' |publisher=Huffingtonpost.com |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref> 2010 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಎರಡು ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 9 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದು ಇರಾಕ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದರು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/09/08/world/middleeast/08baghdad.html?_r=1&ref=world | work=The New York Times | title=G.I. Deaths Are First for U.S. After Combat Mission's End | date=September 7, 2010}}</ref> ===ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯೆಡೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ=== 13 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಇರಾಕ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಡೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯದ ಉಪಕರಣಗಳ ದೊಡ್ದ ಗ್ರಾಹಕನಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ M-1 ಖರೀದಿಸುವುದನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇರಾಕ್‌ 140 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬಯಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಇರಾಕಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೆ ಅದರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ $13 ಬಿಲಿಯನ್ ಖರೀದಿಗೆ, ಇರಾಕಿಗಳು 18 F-16 ಫಾಲ್ಕನ್ ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು $3 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನೂ ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರೆ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವು 2013ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ 10 ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news| url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2010-08-31-Iraq-arms-deal_N.htm | work=USA Today | first=Jim | last=Michaels | title=Iraq to spend $13B on U.S. arms, equipment | date=September 1, 2010}}</ref> ===ಅವೇಕನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳ ಬದಲಾದ ಚಿತ್ರಣ=== ‍ಇರಾಕಿನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನೂರಾರು ಸುನ್ನಿ ಅವೇಕನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌‌ನ ಸದಸ್ಯರು ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯ ಅಥವಾ ಅಲ್ ಕೈದಾವನ್ನು ಸೇರಬಹುದು.<ref>https://www.nytimes.com/2010/10/17/world/middleeast/17awakening.html?_r=1</ref> ===ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿತು=== ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ 391,832 ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಬಗೆಗಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. == ದುರ್ಘಟನೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳು == {{Main|Casualties of the Iraq War}} {{See also|Suicide bombings in Iraq since 2003|Foreign hostages in Iraq}} [[ಚಿತ್ರ:C-17_Medevac_mission,_Balad_AB,_Iraq.jpg|thumb|ವೈಧ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಇರಾಕ್‌‌ನಿಂದ, ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಮ್ಸ್‌ಸ್ಟೇನ್‌ಗೆ ಹೋದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕ, (ಫೆಬ್ರವರಿ 2007)]] ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸಾವಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ದುರ್ಘಟನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ದರ್ಘಟನೆಯ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು, ಇರಾಕೇತರ ನಾಗರಿಕರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಾಯಕರು, ಚಿಕಿತ್ಸಕರು, ಗಾಯಾಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವೂ ಅಂಕೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅಂದಾಜು ಮತ್ತು ನೈಜ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದುರ್ಘಟನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಸಾವು ನೋವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ವಿವರವಾದ ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತಿತರರಿಂದ ಸಾವುನೋವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯು ಕೆಲವು ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ. {| class="wikitable sortable " ! ಮೂಲ ! ಇರಾಕಿ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು ! ಮಾರ್ಚ್‌ 2003 ರಿಂದ&nbsp;... |- valign="top" | '''ಇರಾಕ್‌ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ''' | '''151,000''' ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು. | ಜೂನ್, 2006. |- valign="top" | '''ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆ''' | '''654,965''' ರಲ್ಲಿ '''601,027''' ರಷ್ಟು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು | ಜೂನ್, 2006. |- valign="top" | '''ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ''' | '''1,033,000''' ಸಂಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು | ಆಗಸ್ಟ್‌ 2007 |- valign="top" | '''ಅಸೋಸಿಯೆಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್''' | '''110,600''' ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು | ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 |- valign="top" | '''ಇರಾಕ್‌ ಬಾಡಿ ಕೌಂಟ್''' | '''94,902–103,549''' ಸಂಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾದ ನಾಗರಿಕರ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು | ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009 |- valign="top" | '''ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್.''' '''ವರ್ಗೀಕೃತ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಲಾಗ್ಸ್''' | '''109,032''' ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು | ಜನವರಿ2004ರಿಂದ ಡಿಸಂಬರ್ 2009 |} == ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚ == {{See|Criticism of the Iraq War|Opposition to the Iraq War|Legitimacy of the 2003 invasion of Iraq|Legality of the Iraq War|Views on the 2003 invasion of Iraq|Protests against the Iraq War|American popular opinion on invasion of Iraq|Governmental positions on the Iraq War prior to the 2003 invasion of Iraq|Media coverage of the Iraq War|Public relations preparations for 2003 invasion of Iraq}} {{See also|Iraq War misappropriations|Habbush letter|The Way of the World (book)}} [[ಚಿತ್ರ:Us_troop_iraq_casualty_memorial.jpg|thumb|ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಮಾರಕ ಕಟ್ಟಡ; ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref>[489] [490]</ref>]] ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತದ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಒಳ ಮತ್ತು ಹೊರಗಡೆಯ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು, ಅನೇಕ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಜೆಗಳು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.<ref>ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ-ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿ ಬುಕ್ಸ್‌‍ಡಬ್ಲ್ಯೂ.; ''ಇರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ: ಭಿನ್ನತೆಗಳು, ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನೋಟಗಳು'', (2004: ಸ್ಟ್ರೆಟೆಜಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್)]</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಕಾರ 2001ರಿಂದ 2003ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿನ ಅಪಾಧನೆಯ ಭೀತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತವು ಒಟ್ಟು 935 ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |last=Lewis |first=Charles |url=http://projects.publicintegrity.org/WarCard/ |title=Center for Public Integrity: False Pretenses |publisher=Projects.publicintegrity.org |date=2008-01-23 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2011-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203073833/http://projects.publicintegrity.org/WarCard/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|author=|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=18319248 |title=Group: 'Orchestrated Deception' by Bush on Iraq |publisher=NPR |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref> ಆಕ್ರಮಣದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿಗಳು ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನದೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಟೀಕಾಕಾರರು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತಂಡವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಿಲ್ಲ, ಆಕ್ರಮಣಾನಂತರದ ಇರಾಕ್‌‌ನ ಬಗೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಆರೋಪಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಸದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದೂಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಟೀಕಾಕಾರರೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸಾವು ಮತ್ತು ಹಣದ ವಿನಿಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂದಿಸಿದರು. ಎಹ್ರೆನ್ ವಟಾಡ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ‌ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಇದು ತಪ್ಪು ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನಗೊಂಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಜಡ್ಜ್ [[ಅಡ್ವೊಕೇಟ್]] ಜನರಲ್‌ನ ತಂಡವು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಾಗಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೊ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಂಯುಕ್ತ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಅದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ವಟಾಡ ತನ್ನ ಐದು ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರಕ್ಕೆ ಡಬಲ್ ಜಿಯೋಪಾರ್ಡಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಉಳಿದ ಎರಡು ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿನ ಕಂಡಕ್ಟ್ ಅನ್‌ಬಿಕಮಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಆಫೀಸರ್ ಆರೋಪವು ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು.<ref>ಬೆರ್ನ್‌ಟನ್, ಎಚ್. (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 22, 2008) [http://seattletimes.nwsource.com/html/localnews/2008295492_watadaruling22m.html "ವಾಟಾಡಾ ವೋಂಟ್ ಬಿ ರಿಟ್ರೈಡ್ ಆನ್ 3 ಆಫ್ 5 ಕೌಂಟ್ಸ್"] ''ಸೀಟಲ್ ಟೈಮ್ಸ್''</ref> ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಕಾರ ಇರಾಕಿನ‌ ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಗಳು ಸುಳ್ಳೆಂದು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ‌ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧದ ಇರಾಕ್ ಪರಿಣತ ಎಂದು ತನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಘಟನೆಯು ತಕ್ಷಣ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಣತರ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಜನವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ 1,000 ಸೈನಿಕರು (ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಪೀಲ್ ಫಾರ್ ರಿಡ್ರೆಸ್) ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಅದನ್ನು "ಎಲ್ಲಾ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿನಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲು" ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಜೂಗ್ಬಿ ಮತದಾನವು 72 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇರಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೈನಿಕರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇರಾಕಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮತಚಲಾಯಿಸಿರುವುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿತು. ಕ್ಯಾಮಿಲೊ ಮೆಜಿಯಾರ ''ದ ರೋಡ್ ಫ್ರಂ ಆರ್ ರಮಾಂಡಿ'' ಮತ್ತು ಕರ್ಲ್ ಮಿರ್ರರ ''ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸಿಟಿಜನ್ಸ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಓರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆಪರೇಶನ್ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್ ಫ್ರಂ ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಫೀಲ್ದ್ ಟು ದಿ ಪೆಂಟಗಾನ್‌‌'' ನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು GI ವಿರೋಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಮುಂಚಿನ ಸಿಐಎ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅವರು ಸ್ಪೆಷಲ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಯುಎಸ್‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿಗೆ ಒಂದು ಭೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯಕರವಾದ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಆ ಗುಂಪು ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಸದ್ದಾಮ್‌ರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>[http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20030608/ai_n12583062 "ರಿವೀಲ್ಡ್: ದ ಸಿಕ್ರೇಟ್ ಕ್ಯಾಬಲ್ ವಿಚ್ ಸ್ಪನ್ ಫಾರ್ ಬ್ಲೇರ್‌,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150128055450/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20030608/ai_n12583062 |date=2015-01-28 }} ''ಸಂಡೆ ಹೆರಾಲ್ಡ್'', ನೇಲ್ ಮ್ಯಾಕೆ, ಜೂನ್ 8, 2003</ref> ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, 2008ರಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಪಕ್ಷಾವಲಂಬಿಯಲ್ಲದ ಕೇಂದ್ರವು [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌]] ಅವರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಆರು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 935 ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅದು ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಸಲುವಾಗಿ 9/11 ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು "ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಗಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳು" ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿತು.<ref>[http://www.publicintegrity.org/WarCard/ ಫಾಲ್ಸ್ ಫ್ರಿಟೆನ್ಸಸ್,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708071136/http://www.publicintegrity.org/WarCard/ |date=2008-07-08 }} ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಇಂಟಿಗ್ರಿಟಿ ಜನವರಿ 23, 2008</ref><ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/blog/2008/01/23/BL2008012301758.html?hpid=opinionsbox1/ 935 ಇರಾಕ್‌ ಫಾಲ್ಸ್‌ಹುಡ್ಸ್], ಡಾನ್ ಫ್ರೂಮ್ಕಿನ್, ಜನವರಿ 23, 2008</ref> ಯು.ಕೆ.ಗೆ<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601102&sid=aZiloVkUJNrw&refer=uk|title=UK. Spending on War in Iraq, Afghanistan Rises to $16 Bln (December 2006)|publisher=Bloomberg|date=2006-12-06|accessdate=2007-01-22}}</ref> ಯುದ್ಧದ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚವು £4.5 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು,{{Nowrap|$845 billion}} ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಗೆ {{Nowrap|$845 billion}} ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಯುಎಸ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಗುಲಿದ ವೆಚ್ಚವು {{Nowrap|$3 trillion}} ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|last=Trotta |first=Daniel |url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSN2921527420080302?feedType=RSS&feedName=topNews&sp=true |title=Iraq war hits U.S. economy: Nobel winner |publisher=Reuters.com |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref> ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: * ಆಕ್ರಮಣದ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆ<ref>[https://www.theguardian.com/uk/2003/nov/20/usa.iraq1 ವಾರ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಎಸ್ಟೋನಿಶ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಯುಎಸ್.ಹಾಕ್ ಎಡ್ಮಿಟ್ಸ್ ಇನ್ವೆಶನ್ ವಾಸ್ ಇಲ್ಲಿಗಲ್], ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ನವೆಂಬರ್‌ 20, 2003</ref><ref>[https://www.theguardian.com/world/2008/nov/18/iraq-us-foreign-policy ಟಾಪ್ ಜಡ್ಜ್: ಯುಎಸ್.ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಯುಕೆ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟೆಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ವಿಜಿಲೆಂಟ್ಸ್' ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಇನ್ವೆಶನ್], ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ನವೆಂಬರ್‌ 18, 2008</ref> * ಮಾನವರ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು * ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ತುಕಡಿಗಳ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ (ಒಂದು ಆರ್‌ಎ‌ಎನ್‍ಡಿ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ 500,000 ತುಕಡಿಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ) ಆಕ್ರಮಣಾನಂತರದ ಅಸಮರ್ಥ ಯೋಜನೆಗಳು<ref>{{cite web|url=http://www.rand.org/publications/randreview/issues/summer2003/burden.html|title=RAND Review &#124; Summer 2003 - Burden of Victory|publisher=Rand.org|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2008-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080927145512/http://www.rand.org/publications/randreview/issues/summer2003/burden.html|url-status=dead}}</ref> * 4/09 ರವರೆಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು{{Nowrap|$612 billion}} {{Nowrap|$612 billion}} ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಸಿಬಿಒ ವು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಪೇಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಗುಲಿದ ಒಟ್ಟೂ ವೆಚ್ಚವು {{Nowrap|$1.9 trillion}} ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/politicsNews/idUSN2450753720071024|title=U.S. CBO estimates {{Nowrap|$2.4 trillion}} long-term war costs &#124; Politics &#124; Reuters|publisher=Reuters.com|date=October 24, 2007|accessdate=2008-09-10}}</ref> * ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ-ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ "ಭಯೋತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧ"ದ ಮೇಲಿನ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ<ref>[https://www.theguardian.com/uk/2006/sep/28/pakistan.iraq ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ವಾಸ್ ಟೆರರಿಜಂ 'ರಿಕ್ರೂಟಿಂಗ್ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್'], ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 28, 2006</ref><ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/23/AR2006092301130.html ಸ್ಪೈ ಎಜನ್ಸೀಸ್ ಸೇ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಹರ್ಟಿಂಗ್ ಯುಎಸ್. ಟೆರರ್ ಫೈಟ್], ದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 23, 2006</ref> * ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್]]<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2736283.stm ಇಸ್ರೇಲ್ ವಾರ್ನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ 'ಅರ್ಥ್‌ಕ್ವೇಕ್'], ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2003</ref> ಮತ್ತು [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದಂತಹ ಪ್ರದೆಶಗಳಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2773759.stm ಸೌದೀಸ್ ವಾರ್ನ್ಯುಎಸ್. ಓವರ್ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್], ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 17, 2003</ref> * ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಪತ್ತಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆ<ref name="independent1">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iraq-is-disintegrating-as-ethnic-cleansing-takes-hold-478937.html |title=Iraq is disintegrating as ethnic cleansing takes hold |publisher=Independent.co.uk |date=2006-05-20 |accessdate=2010-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080820035652/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iraq-is-disintegrating-as-ethnic-cleansing-takes-hold-478937.html|archivedate=2008-08-20}}</ref><ref>{{cite news|last=Crawford |first=Angus |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6412453.stm |title=Iraq's Mandaeans 'face extinction' |publisher=BBC News |date=2007-03-04 |accessdate=2010-10-23}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/20294868/ |title=Iraq's Yazidis fear annihilation |publisher=MSNBC |date=2007-08-16 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2007-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070818032938/http://www.msnbc.msn.com/id/20294868/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|last=Sabah |first=Zaid |url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2007-03-22-christians-iraq_N.htm |title=Christians, targeted and suffering, flee Iraq |publisher=Usatoday.com |date=2007-03-23 |accessdate=2010-10-23}}</ref><ref>{{cite web |url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=33109 |title=Assyrians Face Escalating Abuses in "New Iraq" |publisher=Ipsnews.net |date=2006-05-03 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528234208/http://ipsnews.net/news.asp?idnews=33109 |url-status=dead }}</ref> * ಇರಾಕಿನ ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಸುರಕ್ಷೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿನಾಶ (2002 ರ ನಂತರದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯ ಬೆಲೆಯು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು)<ref>{{cite web|url=http://futures.tradingcharts.com/chart/CO/M|title=Light Crude Oil (CL, NYMEX): Monthly Price Chart|publisher=Futures.tradingcharts.com|date=|accessdate=2008-09-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/10/business/ME-Iraq-China-Oil.php |title=Iraq to revive oil deal with China |publisher=International Herald Tribune |date=2009-03-29 |accessdate=2010-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918001229/http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/10/business/ME-Iraq-China-Oil.php|archivedate=2008-09-18}}</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ 2009 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೆಲವು ಯುದ್ಧ-ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಯುದ್ಧವು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇತರರು ಒಬಾಮಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>[http://www.timesheraldonline.com/news/ci_11958430 ಆಪ್ಟರ್ ಸಿಕ್ಸ್ ಈಯರ್ಸ್, ಪೀಸ್ ವಿಜಿಲ್ ಎಂಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222015653/http://www.timesheraldonline.com/news/ci_11958430 |date=2014-02-22 }}, ಟೈಮ್ಸ್-ಹೆರಾಲ್ಡ್, ಮಾರ್ಚ್‌ 20, 2009</ref> ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ 2004 ರವರೆಗೆ ಇದ್ದ ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಹಂಗಾಮಿ ಅಧಿಕಾರವು ಇರಾಕಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇರುವ ನಿಧಿಯಿಂದ $8,800,000,000 ಹಣವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗ ಮಾಡಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಂದು ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ವರದಿಯು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿತು. ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್‌ರ ಒಂದು ವರದಿಯು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ "ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಹಂಗಾಮಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ತೀವ್ರವಾದ ಅಸಮರ್ಥತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ಆಡಳಿತಗಳು ಹಣವು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಖಾತರಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ," ಎಂಬುದಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣದ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್‌ನ ಆಫೀಸ್‌ನ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಸ್ಟೌರ್ಟ್ ಡಬ್ಲು. ಬೊವೆನ್ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಹೇಳಿದರು. "ಸಿಪಿಎಯು ಹಣಗಳು ಒಂದು ಪಾರದರ್ಶಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕರಾರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗೆ ತರಲಿಲ್ಲ."<ref>[http://edition.cnn.com/2005/WORLD/meast/01/30/iraq.audit/ ಆಡಿಟ್: ಯುಎಸ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಆಫ್ {{Nowrap|$9 billion}} ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಫಂಡ್ಸ್] ಸೋಮವಾರ, ಜನವರಿ 31, 2005. ಸಿಎನ್‌ಎನ್‌</ref> ==ಮಾನವೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು== .<ref>"ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ತನ್ನ ದೇಶದೊಳಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ತುಂಬಾ ಜನರನ್ನಲ್ಲ". Msnbc.msn.com. ಜನವರಿ 2, 2008.</ref>]] {{Main|Humanitarian Crises of the Iraq War|Refugees of Iraq}} ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರವು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ{{Nowrap|5 million}} ಅನಾಥರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು - ದೇಶದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಅನಾಥರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="uslaboragainstwar.org">{{cite web |author=Uruknet |url=http://www.uslaboragainstwar.org/article.php?id=15144 |title=U.S. Labor Against the War: {{Nowrap|5 million}} Iraqi orphans, anti-corruption board reveals Voices of Iraq |publisher=Uslaboragainstwar.org |date=2007-12-15 |accessdate=2009-10-17 |archive-date=2010-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204024709/http://www.uslaboragainstwar.org/article.php?id=15144 |url-status=dead }}</ref><ref name="therealnews.com">{{cite web|url=http://therealnews.com/t/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=74&jumival=1478 |title=The Real News Network - Five million orphans in Iraq |publisher=Therealnews.com |date=2008-05-10 |accessdate=2009-10-17}}</ref> ಇರಾಕಿನ ಆರೋಗ್ಯವು 1950ರ ದಶಕದ ನಂತರದಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಯು.ಎನ್. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಂಚಿನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ತಜ್ಞ ಜೋಸೆಫ್ ಕ್ಯಾಮಿ ಹೇಳಿದರು. 1991 ರ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತ ಅವರು ಹೇಳಿದರು, "ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು". "ಈಗ ಅವರು ದೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪ-ಸಹಾರನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾರೆ."<ref>[http://www.iraq-war.ru/article/108687 ಡಿಕ್ರಿಪಿಟ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕೇರ್ ಆ‍ಯ್‌ಡ್ಸ್ ಟು ಟೋಲ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718081343/http://www.iraq-war.ru/article/108687 |date=2011-07-18 }}. ಲೂಸಿ ರೋಗ್, ''ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್,'' ನವೆಂಬರ್‌ 11, 2006.</ref> ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ-ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ 19% ರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 28% ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L3048136.htm |title=Hunger, disease spread in Iraq |publisher=Alertnet.org |date=2007-07-30 |accessdate=2010-10-23}}</ref> ಇರಾಕ್ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು 60–70% ಮಕ್ಕಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/IRIN/4ef14e3c0bd5ad74baf903a1b1ad849c.htm |title=Traumatised Iraqi children suffer psychological damage |publisher=Alertnet.org |date=2007-07-16 |accessdate=2010-10-23}}</ref> 68% ಇರಾಕ್ ಜನರು ಸುರಕ್ಶಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲರಾ ಪಿಡಗು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪರಿಣಾಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article2914413.ece |title=Cholera spreads in Iraq as health services collapse |publisher=News.independent.co.uk |date=2007-08-31 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015050932/http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article2914413.ece |url-status=dead }}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ಇರಾಕಿನ ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು 2003 ರ ನಂತರದಿಂದ ದೇಶವನ್ನು ತೊರೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article1904962.ece |title=Medics beg for help as Iraqis die needlessly |publisher=News.independent.co.uk |date=2006-10-20 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013081317/http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article1904962.ece |url-status=dead }}</ref> ==ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ== {{Main|Human rights in post-invasion Iraq|Suicide bombings in Iraq since 2003}} ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ===ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ=== *ಇರಾಕಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ.<ref>{{cite news|url=http://hrw.org/english/docs/2005/01/26/iraq10053.htm|title=Iraq: Torture Continues at Hands of New Government|publisher=Human Rights News|date=2005-01-25}}</ref> *ಆಂತರಿಕ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳದ ಪೋಲೀಸರು ಸಾವಿನ ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಸುನ್ನಿ ಅರಬ್ಬರ<ref>{{cite news|url=http://www.commondreams.org/headlines05/1129-08.htm|publisher=The New York Times|title=Sunnis Accuse Iraqi Military of Kidnappings and Slayings|author=Dexter Filkins|date=2005-11-29|access-date=2010-11-02|archive-date=2006-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20060418132739/http://www.commondreams.org/headlines05/1129-08.htm|url-status=dead}}</ref> ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಗ್ಗೊಲೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆಂದು ಆರೋಪ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸರು ನಾಗರಿಕ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆ ನಡೆದು ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ===ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು=== *ಅಬು ಘ್ರೆಬ್‌ನ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಖೈದಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ *ಹಡಿಥದಲ್ಲಿ 24 ನಾಗರಿಕರ ಹತ್ಯೆ (ಇದು ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು ಕೆಲವು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ) *ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ರಂಜಕದ ಬಳಕೆ *ಮಹಮ್ಮದೀಯಾದಲ್ಲಿ 14 ವರ್ಷದ ಹುಡುಗಿಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕೊಲೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಕುಟುಂಬದ ಕಗ್ಗೊಲೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6156656.stm|title=Iraq rape soldier jailed for life|publisher=News.bbc.co.uk|date=|accessdate=2008-09-10}}</ref> *ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಯಾಗಿದ್ದ ಇರಾಕಿ ವಾಯುದಳದ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಅಬೇದ್ ಹಮೆದ್ ಮೊವ್ಹೌಶ್‌ನ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಕೊಲೆ. *ಮುಕಾರಾದೀಬ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 42 ಜನರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಸಿಡಿಮದ್ದಿನ ಮತ್ತು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ.<ref>{{cite news|url=http://www.sundayherald.com/42229|title=Iraq: The Wedding Party Massacre|publisher=Sunday Herald|date=2004-03-14|author=Neil Mackay|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040528213213/http://www.sundayherald.com/42229|archivedate=2004-05-28}}{{Dead link|date=September 2010}}</ref> *ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸೇನೆಗಳು ಮತ್ತು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುರ್ದಿಶ್) ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸೇನೆಯು ಸುನ್ನಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಫಲ್ಲುಜಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರೇ ಎಂಬ ಕುರಿತು ಇರುವ ವಿವಾದ. *ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲದ, ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಇರಾಕಿಗಳನ್ನು ಮೂರು ಅಮೇರಿಕದ ನೌಕಾದಳದವರು ಕೊಂದು ಆಮೇಲೆ ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇಡುವುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.iht.com/articles/2007/07/01/africa/01iraq.php|title=2 GI's charged with murder of Iraqis - International Herald Tribune|publisher=Iht.com|author=|date=|accessdate=2008-09-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918001602/http://www.iht.com/articles/2007/07/01/africa/01iraq.php|archivedate=2008-09-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mnf-iraq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=12658&Itemid=128|title=Multi-National Force – Iraq - Additional Soldier charged with murder|publisher=Mnf-iraq.com|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2007-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070816140724/http://www.mnf-iraq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=12658&Itemid=128|url-status=dead}}</ref> ದ ನೇಶನ್‌ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಸೈನಿಕರು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.thenation.com/docprint.mhtml?i=20070730&s=hedges|title=The Other War: Iraq Vets Bear Witness|publisher=Thenation.com|author=About Chris Hedges [[Chris Hedges]], former Middle East bureau chief for the ''New York Times'', is a senior fellow at [[The Nation Institute]]. He is the author, with [[Laila Al-Arian]], of ''Collateral Damage'' and an earlier book, ''American Fascists: The Christian Right and the War on America'' (Free Press). more&nbsp;... About Laila Al-Arian Laila Al-Arian is a freelance journalist and co-author, with Chris Hedges, of Collateral Damage: America's War Against Iraqi Civilians (Nation Books), based on their 2007 Nation article "The Other War." more&nbsp;..|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2010-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100712233434/http://www.thenation.com/docprint.mhtml?i=20070730&s=hedges|url-status=dead}}</ref> ಇರಾಕ್ ವೆಟರನ್ ಅಗೇನಸ್ಟ್ ದಿ ವಾರ್‌‍<ref>{{cite web|url=http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html|title=The Raw Story &#124; Anti-war veterans' group: War crimes are 'encouraged'|publisher=Rawstory.com|date=|accessdate=2008-09-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080501130308/http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-05-01}}</ref> ನ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಕುರಿತಾದ ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html|title=The Raw Story &#124; Anti-war veterans' group: War crimes are 'encouraged'|publisher=Rawstory.com|date=|accessdate=2008-09-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080501130308/http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-05-01}}</ref> ===ದಂಗೆಕೋರ ಗುಂಪುಗಳು === {{Main|Iraq War insurgent attacks}} {{further|[[Tactics of the Iraqi insurgency]]}} [[File:Car bomb in Iraq.jpg|thumb|right|ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ದಂಗೆಕೋರರರು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕಾರ್ ಬಾಂಬ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ‌.]] *ಇರಾಕಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಬಾಯನ್ ಜಬರ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಜನವರಿ 2005ರಿಂದ 2006 ಜೂನ್‌ವರೆಗೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ 12,000 ಇರಾಕಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/02/AR2005060201098.html|title=Iraq Puts Civilian Toll at 12,000|publisher=The Washington Post|author=Ellen Knickmeyer|date=2005-06-03}}</ref> ದಂಗೆಕೋರರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಯಾ ಜನರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|author=Paul McGeough|url=http://www.smh.com.au/news/After-Saddam/Handicapped-boy-made-into-bomb/2005/02/01/1107228705132.html|title=Handicapped boy who was made into a bomb|publisher=The Sydney Morning Herald|date=2005-02-02}}</ref><ref>[http://www.theage.com.au/news/world/iraq-bombing-toll-rises/2006/07/02/1151778799144.html ಇರಾಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ ಟೋಲ್ ರೈಸಸ್]. ''ದಿ ಏಜ್'' ಜುಲೈ 2, 2006</ref> ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಮಿತಿಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2005ರ ವರದಿಯಂತೆ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಹಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವರ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತಪ್ಪಾದ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ ಎ ಫೇಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎ ನೇಮ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081113094149/http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ |date=2008-11-13 }}[http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ ಸಿವಿಲಿಯನ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸರ್ಜೆಂಟ್ ಗ್ರುಪ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081113094149/http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ |date=2008-11-13 }}. ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2005.</ref> *ನಾಗರಿಕರು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದಂತೆ ಕಾರ್‌ಬಾಂಬ್‍ಗಳನ್ನು ಸ್ಪೋಟಿಸಿರುವುದು. *ಅಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತ ಹಾಗು ರಾಯಭಾರಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಗಸ್ಟ್ 2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಯುಎನ್ ವಸತಿಗೃಹದಲ್ಲಿ ಯುಎನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಕೊಲೆ, ಹಾಗು 21 ಯುಎನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದ ಕೊಲೆ,<ref>{{cite news|url=http://www.pbs.org/newshour/extra/features/jan-june06/iraq_6-12.html|title=Who are the Iraq Insurgents?|publisher=NewsHour with Jim Lehrer|date=2006-06-12|access-date=2010-11-02|archive-date=2013-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105025836/http://www.pbs.org/newshour/extra/features/jan-june06/iraq_6-12.html|url-status=dead}}</ref> ಅಲ್ಗೆರಿಯಾದ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಅಲಿ ಬೆಳರೌಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಆಜ್ಜೆದಿನೆ ಬೆಲ್ಕಡಿ,<ref>{{cite news|url=https://freeinternetpress.com/story.php?sid=4107|title=Kidnappers Kill Algerian Diplomats|publisher=Free Internet Press|date=2005-07-27|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927235252/https://freeinternetpress.com/story.php?sid=4107|url-status=dead}}</ref> ಇಜಿಫ್ಟಿನ ಪರಿಣಿತ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿ ಅಲ್-ಶೆರಿಫ್,<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4660909.stm|title=Captors kill Egypt envoy to Iraq|publisher=BBC News|date=2005-07-08 | accessdate=January 5, 2010}}</ref> ಮತ್ತು ರಷ್ಯದ ೪ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಶಿರಚ್ಚೆದನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5118702.stm|title=Russian diplomat deaths confirmed|publisher=BBC News|date=2006-06-26 | accessdate=January 5, 2010}}</ref> *ಫೆಬ್ರವರಿಯ 2006ರ ಅಲ್-ಅಸ್ಕರಿ ಮಸೀದಿ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಶಿಯಾ ಜನರ ಮಸೀದಿ ಸರ್ವನಾಶವಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ 165 ಆರಾಧಕರು ಮೃತಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಇದು ಪಂಥೀಯ ಕಲಹ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕಾರದ ಕೊಲೆಗಯ್ಯುವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>ಅಲೆಕ್ಸ್ ರೋಡ್‌ರ್ರಿಜ್, [http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/1068767901.html?dids=1068767901:1068767901&amp;FMT=ABS&amp;type=current ಇರಾಕಿ ಶ್ರೈನ್ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಸಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಕಾಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130402235744/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/1068767901.html?dids=1068767901:1068767901&FMT=ABS&type=current |date=2013-04-02 }} (ಪಾವತಿ ದಾಖಲೆ), ''ದಿ ಚಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'' ಜೂನ್ 29, 2006.</ref> *ಅನೇಕ ಹೆಸರಾಂತ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಮೃತಪಟ್ಟರು; ಯುಗೆನ್ ಅರ್ಮಸ್ತ್ರೊಂಗ್, ಜಾಕ್ ಹೆನ್ಸಲೇ, ಕೆನ್ನೆತ್ ಬಿಗ್ಲೆಯ್, ಇವಯ್ಲೋ ಕೆಪೋವ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜಿ ಲಾಜೋವ್ (ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಲಾರಿ ಚಾಲಕರು.)<ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/world/story/2004/07/13/bulgarian_iraq040713.html|title=Insurgents kill Bulgarian hostage: Al-Jazeera|publisher=CBC News|date=2004-07-14}}</ref> ಅನುವಾದಕ ಕಿಮ್ ಸನ್-ಇಲ್,ಶೊಸೆಇ ಕೊಡ,ಫ್ಯಾಬ್ರಿಜಿಯೊ ಕೊಟ್ರೋಚಿ, (ಇಟಲಿಯವ), ಸಮಾಜಸೇವಕಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಹಸ್ಸನ್, ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಅಭಿಯಂತರ ನಿಕ್ ಬೇರ್ಗ್, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಸಲ್ವತೊರ್ ಸಂತೋರೋ (ಇಟಲಿಯವ)<ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news/background/iraq/hostages.html#killed|title=Foreign hostages in Iraq|publisher=CBC News|date=2006-06-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041024135820/http://www.cbc.ca/news/background/iraq/hostages.html#killed|archivedate=2004-10-24}}</ref> ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ ಕೆಲಸಗಾರ ಸೈಫ್ ಅದ್ನಾನ್ ಕನಾನ್ (ಇರಾಕಿ) ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಸೈನ್ಯೇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ನಾಲ್ಕು ಖಾಸಗಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಸ್ಕಾತ್ತ್ ಹೇಳ್ವೆನ್ಸ್ತೋನ್, ಜೆರ್ಕೋ ಒವ್ಕೊ, ವೆಸ್ಲೆಯ್ ಬತಳೋಣ ಮತ್ತು ಮಿಚೆಲ್ ತೆಗ್ಯು, ಗ್ರೆನೇಡ್ ಹಾಗು ಸಣ್ಣ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಮೃತ ದೇಹಗಳನ್ನು ಅವರದೇ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಡಲಾಯಿತು. ಸುಟ್ಟ ದೇಹಗಳನ್ನು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಎಳೆದಾಡಿ ನಂತರ ಸೇತುವೆಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ತೂಗು ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/mmedia/apdaily/033104-11v.htm |title=4 Contractors murdered by al Qaeda |publisher=Washingtonpost.com |date=2004-03-31 |accessdate=2010-10-23}}</ref> *ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ<ref>{{cite news|author=Sabrina Tavernise|url=https://www.nytimes.com/2005/06/19/international/middleeast/19torture.html?ex=1276833600&en=8711248f5a2b9fe6&ei=5088|title=Iraqis Found in Torture House Tell of Brutality of Insurgents|publisher=The New York Times|date=2005-06-19}}</ref>, ಮತ್ತು ಫರ್ನ್ ಹಾಲೆಂಡ್‌ನಂತಹ‌ ಕೊಅಲಿಶನ್ ಪ್ರಾವಿಶನಲ್ ಅಥಾರಿಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಕಲಾ ಅಲ್-ಹಶ್ಮಿ ಮತ್ತು ಎಝೆಡಿನ್ ಸಲಿಮ್‌ನಂತಹ ಇರಾಕಿ ಗವರ್ನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಅಥವಾ ಕೀನ್ಯಾದಂತಹ ದೇಶದ ವಿದೇಶೀ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಅಥವಾ ಅವರನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲುವಿಕೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/3920119.stm|title=Iraq kidnappings stun Kenya press|publisher=BBC News|date=2004-07-23 | accessdate=January 5, 2010}}</ref> ==ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ== {{Main|Public opinion on the Iraq War}} ===ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ === ಜನವರಿ 2007ರ ಬಿಬಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್ 25 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ 26,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 73% ಜನರು ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಮೇರಿಕ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=World View of U.S. Role Goes from Bad to Worse |publisher=[[BBC World Service]]|date=2007-01-23 |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/pdfs/23_01_07_us_poll.pdf |format=PDF |accessdate=2007-05-23}}</ref> ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿನಿಂದ ವಾಪಸ್ ಕರೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು 2007ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6981553.stm|publisher=BBC NEWS|title=Most people 'want Iraq pull-out'|date=2007-09-07 | accessdate=January 5, 2010}}</ref> 2004, ಎಪ್ರಿಲ್ ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೇ/ಸಿಎನ್‌ಎನ್/ಗಾಲ್‌ಅಪ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಇರಾಕಿ ಜನ ಹೀಗೆ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ, "ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಆಕ್ರಮಣ ಅವರ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೆಟ್ಟದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ತಕ್ಷಣ ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೆದರಿದರು."<ref>{{cite news |last=Soriano|first=Cesar|coauthors=Komarow, Steven |title=Poll: Iraqis out of patience |work=USA Today|publisher=Gannett Co|date=2004-04-28 |url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2004-04-28-poll-cover_x.htm |accessdate=2007-05-24}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ಯು.ಕೆ. ಮತ್ತು ಕೆನಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ "ನ್ಯಾಯವಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ. ಸರ್ಕಾರ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.icmresearch.co.uk/pdfs/2006_july_guardian_july_poll.pdf|title=Guardian July Poll|month=July|year=2006|publisher=ICM Research|format=PDF|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012065041/http://www.icmresearch.co.uk/pdfs/2006_july_guardian_july_poll.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅರಬ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ‌, ಈಜಿಪ್ಟಿನ 83% ಜನರು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಧೋರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ 68% ಜನರು ಋಣಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಜೋರ್ಡಾನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 96% ಜನರು ಋಣಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೆಟ್ಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 70% ಜನರು ಮತ್ತು ಲೆಬನೀಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 76% ಭಾಗ ಸಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web|last=Zogby|first=James|publisher=[[Arab American Institute]]|month=March|year=2007|url=http://www.aaiusa.org/page/-/Polls/2007_poll_four_years_later_arab_opinion.pdf|title=Four Years Later: Arab Opinion Troubled by Consequences of Iraq War|format=PDF|access-date=2010-11-02|archive-date=2015-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20150128061143/http://www.aaiusa.org/page/-/Polls/2007_poll_four_years_later_arab_opinion.pdf|url-status=dead}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ದಿ ಪಿವ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅಟ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಹೀಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಹುಸೇನ್‌ರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಇಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲು ಪ್ರಪಂಚ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]]‌, ಜರ್ಮನಿ, ಜೊರ್ಡಾನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಲೆಬನಾನ್, ಚೀನಾ, ಸ್ಪೈನ್, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯ]], ಟರ್ಕಿ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], ಮತ್ತು [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರೊಕೊ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಹುಸೇನ್‌ರ ಹೊರತಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ನಂಬಿದರು.<ref>{{cite web|publisher=Pew Research Center|work=Pew Global Attitudes Project|date=2006-02-28|url=http://pewglobal.org/commentary/display.php?AnalysisID=1002|title=India: Pro-America, Pro-Bush|access-date=2010-11-02|archive-date=2010-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100508192741/http://pewglobal.org/commentary/display.php?AnalysisID=1002|url-status=dead}}</ref> ===ಇರಾಕ್‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯ=== {{Update|date=September 2010}} [[File:Pleadingforfreedom.jpg|thumb|2ನೇಯ ಕಂಪನಿ, 5ನೇಯ ಸೇನಾತುಕಡಿ, 2ನೇಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಇರಾಕ್‌ನ ತಫಾರಿಯಾ ಸಮೀಪದ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಿತ ದಂಗೆಕೋರನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದಾಗ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯದ ಸೈನಿಕನೊಂದಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು.]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರಾಕಿ ಜನರು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ದಾಳಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿರುವುದಾಗಿ 2005ರಿಂದ 2007ರವರೆಗಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.worldpublicopinion.org/pipa/pdf/sep06/Iraq_Sep06_rpt.pdf|title=The Iraqi Public on the U.S. Presence and the Future of Iraq|format=PDF|publisher=World Public Opinion|date=September 27, 2006|accessdate=2008-11-23|archive-date=2016-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160824163145/http://www.worldpublicopinion.org/pipa/pdf/sep06/Iraq_Sep06_rpt.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="bbcpoll">[http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/19_03_07_iraqpollnew.pdf ಇರಾಕ್‌ ಪೋಲ್] ಡಿ3 ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಬಿಬಿಸಿ, ಎಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಎಆರ್‌ಡಿ ಜರ್ಮನ್ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿದವು. 2007 ಫೆಬ್ರವರಿ 25 ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ 5ರ ಮಧ್ಯೆ ಇರಾಕ್‌ನ ಹದಿನೆಂಟು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ 450ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. (ಸಂದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು) + ಅಥವಾ – 2.5% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೋಷ ಇರಬಹುದು.</ref><ref>[http://www.globalpolicy.org/security/issues/iraq/poll/2007/0806oildevt.htm ಇರಾಕಿಸ್ ಅಪೋಸ್ ಆಯಿಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್, ಪೋಲ್ ಫೈಂಡ್ಸ್ (ಅಗಸ್ಟ್ 6, 2007)] (ಆಯಿಲ್ ಛೇಂಜ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್,ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಪಾಲಿಸಿ ಸ್ಟಡೀಸ್,ವಾರ್ ಆನ್ ವಾಂಟ್,ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪಾಲಿಸಿ ಫೋರಮ್)</ref> ==ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದೊಂದಿಗೆ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂಬಂಧ== {{Main|Iraq War and U.S. Global War on Terror}} {{See|Saddam Hussein and al-Qaeda|Saddam Hussein and al-Qaeda timeline|Criticism of the War on Terrorism}} ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ "ಭಯೋತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು. ಬುಶ್ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇರಾಕಿನ ಹೊರಬಂದರೆ, "ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ತರ್ಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|last=Bush|first=President George W.|work=Global Message|publisher=The White House|date=2003-09-09|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/09/20030909.html|title=A Central Front in the War on Terror}}</ref><ref>{{cite news|last=Garamone|first=Jim|publisher=American Forces Press Service|date=2002-09-19|url=http://www.defenselink.mil/news/Sep2002/n09192002_200209194.html|title=Iraq Part of Global War on Terrorism, Rumsfeld Says|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929203848/http://www.defenselink.mil/news/Sep2002/n09192002_200209194.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last=Bush|first=President George W.|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/08/20060821.html|title=Press Conference by the President|date=2006-08-21|work=Peace in the Middle East|publisher=The White House}}</ref> ಯುದ್ಧದ ಇತರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಈ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಧ್ವನಿಗೂಡಿಸಿದರು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿ-ಯುಎಸ್ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜನತೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಸುದ್ಧಿ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಪರಿಣತರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು ಇದರಿಂದ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರತಿರೋಧ ನಿಪುಣ ರೋಹನ್ ಗುಣರತ್ನ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಒಂದು "ಅವಶ್ಯ ಪ್ರಮಾದ" ದಂತೆ ಎಂದು ಬಾರಿಬಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite journal|last=Gunaratna|first=Rohan|title=The Post-Madrid Face of Al Qaeda|journal=Washington Quarterly|volume=27|issue=3|date=Summer 2004|url=http://www.mitpressjournals.org/doi/abs/10.1162/016366004323090278|doi=10.1162/016366004323090278|page=98|access-date=2010-11-02|archive-date=2015-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20150128070821/http://www.mitpressjournals.org/doi/abs/10.1162/016366004323090278|url-status=dead}}</ref> ಇರಾಕಿನ ಉದ್ಯೋಗ [[ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್|ಜಿಹಾದಿಗಳಿಗೆ]] "ಒಂದು ಪರಾಕ್ರಮಿ ಜಾಗತಿಕ ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆ ನಿಮಿತ್ತ" ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅಲ್-ಕೈದಾ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ "ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದ ದಂಗೆಕೋರರ ಹಿಂಸಾಚಾರ" ಎಂದು 2004ರಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿನ]] ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Kim|title=Occupation Made World Less Safe, Pro-War Institute Says|publisher=[[The Independent]]|date=2004-05-26|url=http://www.commondreams.org/headlines04/0526-05.htm|access-date=2010-11-02|archive-date=2006-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20060920050852/http://www.commondreams.org/headlines04/0526-05.htm|url-status=dead}}</ref> ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಒಂದು ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು 2005, ಜನವರಿಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ; ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಡೇವಿಡ್ ಬಿ. ಲಾ ವರದಿ ಹೀಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ "ಒಂದು ಮೂಲ ತರಬೇತಿ, ಮೂಲ ನೇಮಕಾತಿಗಳ ಜೊತೆ ಆತಂಕವಾದಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ ಅವರಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅವಕಾಶ. ಆದರೂ ಸಹ, ಭವಿಷ್ಯ ಘಟನಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಾನಂತರ ಸಾಯದೇ ಇರುವ ಕೆಲವು ಜೆಹಾದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿರುವ ಸಂಭವವಿದೆ, ಅಂದರೆ, ಮನೆ ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ವಿವಿಧ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾದರು." ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅಯಸ್ಕಾಂತವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್. ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|last=Priest|first=Dana|title=Iraq New Terror Breeding Ground|publisher=Washington Post|date=2005-01-14|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A7460-2005Jan13.html}}</ref> ಎಲ್ಲ 16 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು 2006ರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ ಹೀಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ, "ಇರಾಕ್ ಸಂಘರ್ಷ ಜೆಹಾದಿಗಳ 'ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ', ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಆಳವಾದ ಹಗೆತನದ ಬಿತ್ತುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಜೆಹಾದಿಗಳ ಚಳುವಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ."<ref>{{cite press release|title=Declassified Key Judgments of the National Intelligence Estimate "Trends in Global Terrorism: Implications for the United States"|publisher=Office of the Director of National Intelligence|date=April 2006|url=http://www.dni.gov/press_releases/Declassified_NIE_Key_Judgments.pdf|format=PDF|access-date=2010-11-02|archive-date=2006-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20060930220648/http://www.dni.gov/press_releases/Declassified_NIE_Key_Judgments.pdf|url-status=dead}}</ref> ==ಇರಾನಿನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ== ಕೆಲವು ಮಿಲಿಟರಿ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಯಾವುದೇ ನಿಶ್ಚಿತ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರೂ, ಇರಾನ್ ತರಬೇತಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಹಣ ಮತ್ತು ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಷಿಯಾ ಪಂಥಿ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇರಾನಿನ ಸುಮಾರು 150 ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಏಜೆಂಟರು, ಜೊತೆಗೆ ಇರಾನಿನ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/25/AR200701250199.html | work=The Washington Post}}{{Dead link|date=September 2010}} {{Dead link|date=July 2010|bot=RjwilmsiBot}}</ref><ref>{{cite web|author= |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/08/19/AR2007081901394.html |title=Iran Trains Militiamen Inside Iraq, U.S. Says |publisher=Washingtonpost.com |date= |accessdate=2010-10-23}}</ref> ಇರಾನಿನ ಕುದ್ಸ್ ಸೇನೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಇರಾನಿನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಝಾಲಿ ಟೆರರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಲು ಯೋಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಗಳು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಮಿಲಿಟರಿ ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನೂ ಸಹ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ದಂಗೆಕೋರರು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಫೋಟಕಗಳು (ಆಯ್‌ಇಡಿಗಳು) ಮತ್ತು ಬೇಧನಾ ಕವಚಗಳನ್ನು (ಇಎಫ್‌ಪಿಗಳು) ಇರಾನಿಯರು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 2008, ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನಿಯರು ತಯಾರಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮಲ್ಟಿ-ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೋರ್ಸ್ - ಇರಾಕ್ (ಎಮ್‌ಎನ್‌ಎಫ್‌ಆಯ್) ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ ಟ್ರಾಯ್‌ ಅನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. 2008, ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಇದು ವರದಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು. 4,600 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಗೋಪ್ಯಸ್ಥಳಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು, ಕೇವಲ 98 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದಾದರೂ ಇರಾನಿನವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಇವು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಒಟ್ಟೂ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದೂವರೆ ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಇರಾನಿಯರು ತಯಾರಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕರ್ಬಲ ಅಥವಾ ಬಸ್ರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಂಡುಬಂದ 350 ಬೇಧನಾ ಆಯುಧ ಗಳಲ್ಲಿ (ಇಎಫ್‌ಪಿಗಳು) ಯಾವುದೂ ಇರಾನೀ ಮೂಲದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇರಾನ್ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ, "ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಇರಾನಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿರುವ ಸಂಭವವಿದೆ" ಎಂದು ಇರಾನಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯುಎಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಎಮ್‌ಎನ್‌ಎಫ್‌ಆಯ್ ವರದಿ ಟೀಕಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JK18Ak03.html ಯು.ಎಸ್. ಅಗೇನ್ ಮಿಸ್‌ಫೈಯರ್ಸ್ ಆನ್ ಇರಾನಿಯನ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101030181455/http://atimes.com/atimes/Middle_East/JK18Ak03.html |date=2010-10-30 }} ಏಷಿಯಾ ಟೈಮ್ಸ್ ನವೆಂಬರ್‌ 18, 2008</ref>‌ ಹೆಸರು ತಿಳಿಯದ ಎರಡು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ಬಲ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ದಾಳಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂಲದ ಒಳಸೇರಲು ದಂಗೆಕೋರರು ಐದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದರು, ಮೂವರು ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಮೂರು ಹಮ್ವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನವರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದರು. ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ನೌರಿ-ಅಲ್-ಮಲಿಕಿ ಅವರು ಒಂದು ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ,{{Nowrap|31 January 2007}} ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ದಾಳಿಗೆ ಇರಾನ್ ಅನುಮೋದಿಸಿತ್ತು<ref>{{cite news | title = Al-Maliki: Iraq won't be battleground for U.S., Iran | url = http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/01/31/iraq.main/ | work = [[CNN.com]] | date = 2007-01-31 | accessdate = 2007-01-31 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070202013010/http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/01/31/iraq.main/ |archivedate = February 2, 2007}}</ref> ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿ ನಗರ ಇರ್ಬಿಲ್{{Nowrap|11 January}}‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಕ ಇರಾನಿನ ಐದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ದಾಳಿಯು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನ ಕೊಡ್ಸ್ ಸೇನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಇರಾಕಿ ಜನರು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news | title = Iran involvement suspected in Karbala compound attack | url = http://www.cnn.com/2007/WORLD/meast/01/30/iraq.main/index.html | work = [[CNN.com]] | date = 2007-01-31 | accessdate = 2007-01-31}}</ref><ref>{{cite news | first = Robert | last = Baer | authorlink = Robert Baer | title = Are the Iranians Out for Revenge? | url = http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1583523,00.html?cnn=yes | work = [[Time (magazine)|Time.com]] | date = 2007-01-30 | accessdate = 2007-01-31 | archive-date = 2007-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070202224629/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1583523,00.html?cnn=yes | url-status = dead }}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{col-begin}} {{col-break}} '''ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕುರಿತಾದದ್ದು:''' *ಕಾರ್ಟರ್ ಬೋಧನೆ *ಗುಪ್ತ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾರ್ಯಗಳು *ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿದೇಶೀ ನೀತಿ *ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಾಖಲೆ *ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಡಲಾಚೆಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ *ವಿಶೇಷ ಸೈನ್ಯಗಳು (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೇನೆ) *ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು *ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ *ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಯುದ್ಧ ಕ್ರೌರ್ಯಗಳು '''ಸಾಮಾನ್ಯ''' *ಕೆನಡ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ *ಕೆನಡ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿಗಳು *ವಿದೇಶೀ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕೌನ್ಸಿಲ್ *ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹ *ಪೆಟ್ರೋಡಾಲರ್ ಹೋರಾಟ *ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೊಸ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ {{col-break}} '''ಒಳಸಂಚುಗಳು:''' *ಕರ್ಬಾಲ್ (ಸುದ್ದಿಗಾರ) *ಇರಾಕ್‌ ಜೈಲು ನಿಂದನಾ ಹಗರಣಗಳು *2007, ಜುಲೈ 12ರ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಏರ್‌ಸ್ಟ್ರೈಕ್ (2010ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗೂಡಿತು) *ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು 2003ರ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣ ‌ *ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ '''ಪಟ್ಟಿಗಳು:''' *ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಇರಾಕಿನ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * 2003–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ {{Portal box|Iraq War |Iraq|Military of the United States |War }} {{col-end}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== *ಬೆಲ್ಲಾವಿಯಾ, ಡೇವಿಡ್ (2007) ''ಹೌಸ್ ಟು ಹೌಸ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಪಿಕ್ ಆಫ್ ಅರ್ಬನ್ ವಾರ್‌ಫೇರ್‍''. ಸೀಮೋನ್ & ಸ್ಚಸ್ಟೆರ್. ಭಾಗವಹಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ-ಎಬೌಟ್ ದಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಫಲುಜಾ *ಗೋರ್ಡನ್, ಮೈಕೇಲ್ (2006) ''ಕೋಬ್ರಾ&nbsp;II: ದಿ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಇನ್ವೇಶನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆಕ್ಯುಪೇಶನ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌'' *ಲಾರ್ಸನ್, ಲ್ಯೂಕ್ (2010) ಸೆನೆಟರ್ಸ್ ಸನ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್‌ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ನಾವೆಲ್, ಕೀ ಎಡಿಶನ್ *ನಾರ್ತ್, ರಿಚರ್ಡ್. (2009) ''ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಡಿಫೀಟ್: ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ 2003–2009.'' ಕಂಟಿನ್ಯೂಯಮ್. *ಓ'ಕೋನೆಲ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ (2008) ''ಕೌಂಟರ್‌ಇನ್‌ಸರ್ಜೆನ್ಸಿ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌: 2003–2006.'' ರ್ಯಾಂಡ್. *ರಿಕ್ಸ್, ಥಾಮಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೊ, ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌''. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commonscat|Iraq War|ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ }} {{Wikinews category|Iraq War}} {{Wikiquote}} *[http://www.electroniciraq.net/ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180218204038/http://electroniciraq.net/ |date=2018-02-18 }} ಇರಾಕಿನಿಂದ ಇರಾಕಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಅನುಭವದ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷವಾದ ದಿನ ಸುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ *[http://www.iraq-war.ru/ ನ್ಯೂಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123135907/http://iraq-war.ru/ |date=2010-11-23 }}: ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಯುದ್ಧದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ. *[https://web.archive.org/web/20050130005713/http://www.cnn.com/SPECIALS/2005/iraq.transition/ ಇರಾಕ್‌: ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್ ಆಫ್ ಪವರ್] ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಚರ್ಚೆಯು ತಾರಕಕ್ಕೇರಿತು: ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ವರದಿ *[http://costofwar.com/ ಡಾಲರ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್]:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚವಾದ ಹಣ *[http://news.independent.co.uk/world/americas/article2362747.ece "ಬ್ಲೀಕ್ ಪೆಂಟಗಾನ್ ಸ್ಟಡಿ ಎಡ್ಮಿಟ್ಸ್'ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070319190219/http://news.independent.co.uk/world/americas/article2362747.ece |date=2007-03-19 }}, ರೂಪರ್ಟ್ ಕಾರ್ನೆವೆಲ್, ''ದಿ ಇಂಡಪೆಂಡೆಂಟ್'', ಮಾರ್ಚ್‌ 2007 *[http://www.gulfwarrior.org/iraq/iraq_maps.htm ಹೈ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219040631/http://www.gulfwarrior.org/iraq/iraq_maps.htm |date=2007-02-19 }}, GulfWarrior.org *[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/03/20030319-17.html ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಅಡ್ರೆಸ್ ಬೈ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌] ಆನ್ ದ ಇವನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 2003, ಅನೌನ್ಸಿಂಗ್ ವಾರ್ ಅಗನೆಸ್ಟ್ ವಾರ್ ಇರಾಕ್‌. *[http://www.clemson.edu/caah/history/FacultyPages/EdMoise/iraqbib.html#2war ಬಿಬ್ಲಿಯೊಗ್ರಫಿ]: ಎರಡನೇಯ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ - ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ (2003– ) *"''[http://www.zogby.com/news/ReadNews.dbm?ID=734 ಫಸ್ಟ್ ಮೇಜರ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102175946/http://www.zogby.com/news/ReadNews.dbm?ID=734 |date=2011-01-02 }}'' ". ಜಾಗ್ಬಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2003. *[http://www.pollingreport.com/iraq.htm Iraq at Pollಇನ್g Report.com. ]. ಕ್ರೋನೊಲಾಜಿಕಲ್ ಪೋಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾಸ್ 18 ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಓಲ್ಡರ್ *[http://www.psywar.org/apdsearchform.php?war=Iraqi%20Freedom ಏರಿಯಲ್ ಪ್ರೊಪಗೆಂಡಾ ಲೀಫ್‌ಲೆಟ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529015719/http://www.psywar.org/apdsearchform.php?war=Iraqi%20Freedom |date=2010-05-29 }}. Psywar.org, ನವೆಂಬರ್‌ 6, 2005. (ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಪಿಎಸ್‌ವೈಓಪಿ ಲೀಫ್‌ಲೆಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪೋಸ್ಟರ್ಸ್) *[http://dyhr.com/speciale/JustWarInIraq2003.pdf ಜಸ್ಟ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ 2003] ಪಿಡಿಎಫ್ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯರಿಂದ ಥಾಮಸ್ ಡೈಯರ್‌ರಿಂದ ಕಾನೂನು ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ. *[https://www.theguardian.com/world/interactive/2009/apr/14/iraq-war-stories ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಸ್ಟೋರಿಸ್],ಮಾನವ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವೆಚ್ಚದ ಬಗ್ಗೆ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಒಬ್ಸರ್ವರ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಬರಹ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ರೂಪದ ದಾಖಲೆಗಳು, ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ಎಪ್ರಿಲ್‌ 2009. [[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]] [[ವರ್ಗ:2004ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]] [[ವರ್ಗ:2005ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]] [[ವರ್ಗ:2006ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]] [[ವರ್ಗ:2007ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]] [[ವರ್ಗ:2008ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]] [[ವರ್ಗ:2009ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]] [[ವರ್ಗ:2010ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]] [[ವರ್ಗ:2003ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2004ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2005ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2006ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2007ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2008ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2009ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2010ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತದ ವಿವಾದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇರಾಕಿನ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಕಾನೂನು ವಿವಾದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌‌ನ ಉದ್ಯೋಗ]] [[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ ರಾಜಕೀಯ]] [[ar:حرب العراق]] [[bg:Война в Ирак (2003)]] [[bs:Rat u Iraku 2003.]] [[cs:Válka v Iráku]] [[da:Irakkrigen]] [[de:Irakkrieg]] [[en:Iraq War]] [[eo:Iraka milito]] [[es:Guerra de Iraq]] [[fa:جنگ عراق]] [[fi:Irakin sota]] [[fr:Guerre d'Irak]] [[he:מלחמת עיראק]] [[hr:Rat u Iraku]] [[id:Perang Irak]] [[is:Stríðið í Írak]] [[it:Guerra d'Iraq]] [[ja:イラク戦争]] [[la:Bellum Iracense Alterum]] [[lb:Irakkrich]] [[lt:Irako karas]] [[mk:Втора Заливска војна]] [[nds:Irakkrieg]] [[nl:Irakoorlog]] [[no:Krigen i Irak]] [[pl:II wojna w Zatoce Perskiej]] [[pt:Guerra do Iraque]] [[ru:Иракская война]] [[sl:Iraška vojna]] [[sr:Рат у Ираку]] [[sv:Irakkriget]] [[th:สงครามอิรัก]] [[tr:Irak Savaşı]] [[uk:Війна в Іраку]] [[vi:Chiến tranh Iraq]] [[wa:Guere d' Irak]] [[zh:伊拉克战争]] s0uhbp70fjd7u183p12wuovkxq6e5co 0 27035 1375215 1335195 2026-06-17T21:32:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375215 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --> | name = Amrita Pritam | image =Amrita Pritam (1919 – 2005), in 1948.jpg | caption = | pseudonym = | birthname= Amrita Kaur | birthdate = {{birth date|1919|8|31|mf=y}} | birthplace = Gujranwala, British India | deathdate = {{death date and age|2005|10|31|1919|8|31|mf=y}} | deathplace = Delhi, India | occupation = Novelist, poet, essayist | nationality = Indian | period = 1936-2004 | genre = poetry, prose, autobiography | subject = partition of India, women, dream | movement = Romantic-Progressivism<ref>''Muslim Feminism and Feminist Movement: Middle-East Asia'', by Abida Samiuddin, Rashida Khanam. Global Vision Pub. House, 2002. ISBN 8187746408. ''Page viii and 426''.</ref> |notableworks = ''Pinjar'' (novel)<br />''Aj Akhan Waris Shah Nu'' (poem)<br />''Suneray'' (poem) | influences = | influenced = | signature = | website = }} '''ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್''' (ಆಗಷ್ಟ್ 31,1919-ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005) ({{lang-pa|ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ}}''{{IAST|amritā prītam}}'' {{lang-hi|अमृता प्रीतम}}''{{IAST|amr̥tā prītam}}'' ) ಇವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀ]]ಯ ಬರೆಹಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಕವಿಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಮೊದಲ ಪಂಜಾಬೀ ಕವಿಯತ್ರಿ ಎಂದು ಇವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ,ಪ್ರಬಂಧಗಾರ್ತಿ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಪಂಜಾಬಿ|ಪಂಜಾಬೀ ಭಾಷೆ]]ಯ ಕವಿಯತ್ರಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಅವರು ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳೆರಡರ ಗಡಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾನ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರು.ಸುಮಾರು ಆರು ದಶಕಗಳ ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಕವಿತೆ-ಕಾವ್ಯ,ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥಾನಕ,ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳು,ಪ್ರಭಂಧಗಳು,ಪಂಜಾಬೀ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯು ಹಲವು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿದೆ.<ref name="guar" /><ref>[https://web.archive.org/web/20121010215124/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2005%5C11%5C14%5Cstory_14-11-2005_pg7_43 ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್: ಎ ಗ್ರೇಟ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಸ್ಮಿತ್ ಇನ್ ಪಂಜಾಬ್ಸ್ ಲಿಟರರಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ] ''ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್)'', ನವೆಂಬರ್ 14, 2005.</ref> ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾದ ಕವಿತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ನೆನಪಿನ ಮರುಕದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬುತ್ತದೆ.''ಆಜ್ ಆಖಾಂಹ್ ವಾರಿಸ್ ಶಾಹ್ ನು'' (ಇಂದು ನಾನು ಅನಾಥ ಬಂಧು ವಾರಿಸ್ ಶಾನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇನೆ-"ವಾರಿಸ್ ಶಾನಿಗೆ ಶ್ಲಾಘನೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ")ಇದೊಂದು 18-ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪಂಜಾಬೀ ಕವಿಯತ್ರಿಯ ಚರಮಗೀತೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ[[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ|ಭಾರತ ವಿಭಜನೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ನರಮೇಧವನ್ನು ಕಂಡು ಮಮ್ಮಲನೆ ಮರಗಿದ ಆ ಜೀವ ಆತಂಕದಿಂದ ಘಾಸಿಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರು ಓರ್ವ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿ ''ಪಿಂಜಾರ್ '' (ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ)(1950)ದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾತ್ರ ''ಪುರೊ'' ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ,ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ಕಥೆಯ ಸಾರರೂಪವೆಂದರೆ ಆಗ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಅಮಾನವೀಯ ದೌರ್ಜನ್ಯ,ಮರೆತ ಮಾನವೀಯತೆ ಅಲ್ಲದೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಶರಣಾಗತಿಯ ದುರ್ಗತಿ ಒದಗಿ ಬಂದಿದ್ದನ್ನು ಕಣ್ಣೀರಿನ ಕಥೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ''ಪಿಂಜಾರ್ '' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿಸಿದಾಗ ಅದು 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2005/20051105/saturday/main1.htm ಆಲ್ವೇಜ್ ಅಮೃತಾ, ಆಲ್ವೇಜ್ ಅಮೃತಾ] ''ಗುಲ್ಜಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಆನ್ ದಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡೇಮ್ ಆಫ್ ಪಂಜಾಬಿ ಲೆಟರ್ಸ್'', ''ದಿ ಟ್ರಿಬೂನ್'', ನವೆಂಬರ್ 5, 2005.</ref><ref>{{imdb title|0347779|Pinjar}}</ref> ಯಾವಾಗ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತದ ಭಾರತವು 1947 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ಗಳೆಂದು [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ|ಇಭ್ಹಾಗವಾಯಿತೋ]] ಆಗ ಅವರು ಲಾಹೋರ್ ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು.ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತದುದ್ದಕ್ಕೂ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು.ಇನ್ನುಳಿದ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಶಿವಕುಮಾರ ಬಾಟಲ್ವಿ ಅವರುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಮೃತಾ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಪ್ರೀತಿ-ಅಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು. ಪಂಜಾಬೀ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದರು.ಅವರು 1956 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು.ಅವರ ಕೃತಿ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್ ಒಪಸ್ ಒಂದು ನೀಳ ಕವಿತೆ,''ಸುನೆಹೆ '' (ಸಂದೇಶಗಳು)<ref name="mod">[https://books.google.com/books?id=m1R2Pa3f7r0C&pg=PA945&dq=Amrita+Pritam&sig=ACfU3U0CpuZGiTYdM4_fgX4dsZaextbNnA#PPA945,M1 ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್] ''ಮಾಡೆರ್ನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲಿಟರೇಚರ್: ಆನ್ ಅಂಥೊಲಾಜಿ'', ಬೈ ಕೆ.ಎಂ ಜಾರ್ಜ್, ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮೆ. 1992, ISBN 8172013248.''945-947''.</ref> ಉತ್ತಮ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ಗೌರವ ಸಂದಿತು.ನಂತರ ಆಕೆ ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪೀಠ,ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.ಅವರಿಗೆ 1982 ರಲ್ಲಿ ಕಾಗಜ್ ತೆ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ (ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ) ಎಂಬ ಕೃತಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿತು. ಅವರಿಗೆ 1969 ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಗೌರವ ನೀಡಲಾಯಿತು.ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರು 2004 ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೂ ಪಾತ್ರರಾದರು.ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಸನ್ಮಾನ ಇದಾಗಿದೆ.ಅದೇ ವರ್ಷ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ (ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್)ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಫೆಲೊಶಿಪ್ ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.ಅದನ್ನು ''ಅವರಿಗೆ "ಇಮ್ಮೊರಟಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಿಟರೇಚರ್"'' ಅಂದರೆ ಜೀವಮಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಈ ಸನ್ಮಾನ ಸಂದಿದೆ.<ref>[http://www.hindu.com/2004/10/05/stories/2004100514031300.htm ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಅಕಾಡಮಿ ಫೆಲೊಶಿಪ್ ಫಾರ್ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್,ಅನಂತ ಮೂರ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041210084639/http://www.hindu.com/2004/10/05/stories/2004100514031300.htm |date=2004-12-10 }} ''ದಿ ಹಿಂದು'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5, 2004.</ref> ==ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ== === ಆಕಾರ ನೀಡಿದ ವರ್ಷಗಳು === ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಅವರು 1919 ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ನ ಗುಜ್ರನವಾಲಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಅದೀಗ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="guar">[https://www.theguardian.com/news/2005/nov/04/guardianobituaries.india ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ - ಆಬುಟುರಿ] ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ನವೆಂಬರ್ 4, 2005.</ref> ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಕ,ಕವಿ,ಬ್ರಜ್ ಭಾಷಾ ವಿದ್ವಾಂಸ ಕರ್ತಾರ ಸಿಂಗ್ ಹಿತಕಾರಿ ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಅವರು ಜನಿಸಿದ್ದರು.ಅವರ ತಂದೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿಯೂ ದುಡಿದಿದ್ದರು.<ref name="wom" /><ref>[https://books.google.com/books?id=1lTnv6o-d_oC&pg=PA254&dq=Amrita+Pritam&sig=ACfU3U1QKgR3CqBR6Vw_eBNoNj5e38LdYw#PPA254,M1 ನಿವ್ ಪಂಜಾಬಿ ಪೊಯೆಟ್ರಿPanjabi Poetry ( 1935-47)] ''ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಟ್ವೆಂಟಿಯತ್-ಸೆಂಚುರಿ ಲಿಟರೇಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'', ಬೈ ನಳಿನಿ ನಟರಾಜನ್ ಎಮ್ಯುನ್ಯಾಲನ್ ಸಂಪತ್ ನೆಲ್ಸನ್, ಗ್ರೀನ್ ವುಡ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್ ಗ್ರುಪ್, 1996. ISBN 0688168949''Page 253-254''.</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ಸಿಖ್ಖ ಮತದ ''ಪ್ರಚಾರಕ'' ರಾಗಿ,-ಓರ್ವ ಬೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.sikhtimes.com/bios_111205a.html ಖುಶ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್, "ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್: ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಪಂಜಾಬಿ ಲಿಟರೇಚರ್", ''ದಿ ಸಿಖ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ]</ref> ಅಮೃತಾ ಅವರು ಕೇವಲ ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಾಯಿ ಮೃತರಾಗಿದ್ದರು. ಅದರ ನಂತರವೇ ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಲಾಹೋರ್ ಗೆ ತೆರಳಿದರು;ಅದಾದ ಮೇಲೆ 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಾಯಿಯಿಲ್ಲದೇ ಒಂಟಿತನ ಅನುಭವಿಸಿದರು.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಎಳೆವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಬರೆಹದೆಡೆಗೆ ವಾಲಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಗ್ರಹ ''ಅಮೃತ ಲೆಹೆರಾನ್'' (ಇಮ್ಮೊರ್ಟಲ್ ವೇವ್ಸ್)ಅವರು 16ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಾದಾಗ,1936 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.ಅದೇ ವರ್ಷ ಅವರು ಪ್ರೀತಮ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.ಅವರೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಿಂದಲೂ ಅಮೃತಾಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.independent.co.uk/news/obituaries/amrita-pritam-513564.html ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ - ಆಬಿಟುವರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110701200641/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/amrita-pritam-513564.html |date=2011-07-01 }} ''ದಿ ಇಂಡೆಪೆಂಡೆಂಟ್'', ನವೆಂಬರ್ 2, 2005.</ref> ಹೀಗೆ 1936 ರಿಂದ 1943 ರ ಅವಧಿಯ ವರೆಗೆ ಅವರ ಅರ್ಧ ಡಜನ್ ನಷ್ಟು ಕವನಸಂಕಲನಗಳು ಬೆಳಕು ಕಂಡವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕವಿತೆ-ಕವನಗಳನ್ನು ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಪ್ರೇಮದ ವಸ್ತು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಅವರು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಿರುವು<ref name="mod" /> ನೀಡಿದರಲ್ಲದೇ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ರೈಟರ್ಸ್ ಮೂಮೆಂಟ್ ನ ಭಾಗವಾದರು.ಇದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅವರ ಸಂಗ್ರಹಗಳಾದ ''ಲೋಕ ಪೀಡ್ '' (ಜನರ ಆಕ್ರೋಶ)(1944);ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು,ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ದದ ಟೀಕಾಸ್ತ್ರವಾಗಿತ್ತು.ಇದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯುದ್ದಪೀಡಿತ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿತ್ತುಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿನ 1943 ರ ಬರಗಾಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಲೋಕನವಿತ್ತು. ಅವರು ಕೆಲಕಾಲ [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ|ಭಾರತದ ಇಭ್ಭಾಗ]]ದ ಮುಂಚೆ ಲಾಹೊರ್ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20061113000641/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2005%5C11%5C02%5Cstory_2-11-2005_pg3_1 ಎಡಿಟೋರಿಯಲ್] ''ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್(ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್)'', ನವೆಂಬರ್ 2, 2005.</ref> === ಇಬ್ಭಾಗ === ಆಗ 1947ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ|ಭಾರತ ಇಭ್ಭಾಗ]]ದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಮರು,[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದು]]ಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರು ಕೋಮುಗಲಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.ಆಗ 28 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಲಾಹೊರ್ ನಲ್ಲಿನ ಪಂಜಾಬೀ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ತಾಣದಿಂದ [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿಗೆ]] ತೆರಳಿದರು. ನಂತರ 1948 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರನನ್ನು ಒಡಲಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಾಗ [[ದೆಹರಾದೂನ್‌|ಡೆಹರಾಡೂನ್]] ನಿಂದ [[ದೆಹಲಿ]]ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ತುಂಡು ಕಾಗದವೊಂದರ <ref>[http://www.hindu.com/lr/2005/12/04/stories/2005120400040100.htm ಆನ್ ಅಲ್ಟರ್ ನೇಟಿವ್ ವೈಸ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051208053555/http://www.hindu.com/lr/2005/12/04/stories/2005120400040100.htm |date=2005-12-08 }} ನೊನಿಕಾ ದತ್ತಾ, ದಿ ಹಿಂದು, ಡಿಸೆಂಬರ್04, 2005.</ref> ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಉಗ್ರ ಕವನದ ರೂಪ ಕೊಟ್ಟರು.ಆ ಕವಿತೆ,"ಆಜ್ ಅಖಾನ್ ವಾರಿಸ್ ಶಾಹ್ ನು" (ನಾನಿಂದು ಶಾಹ್ ನು ವಾರಿಸ್ ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ)ಈ ಕವಿತೆ ನಂತರ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಯಿತು.ಭಾರತ ಇಭ್ಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ಕರಾಳ ನೆನಪಾಗಿ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕಾಡಿತು.<ref>[http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2005/11/13/stories/2005111300030100.htm ಜಗಲಿಂಗ್ ಟು ಲೈವ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ದಿ ಹಿಂದು, ನವೆಂಬರ್ 13, 2005.</ref> ಈ ಕವನವು ಸೂಫಿ ಕವಿ ವಾರಿಸ್ ಶಾಹ,ಅವರು ಬರೆದ ಕರುಣಾಜನಕ ಹೀರ್ ಅಂಡ್ ರಂಜಾಹ್ ರ ಕಥಾನಕದ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.ಅವರು ಜನಿಸಿದ ಸ್ಥಳಲ್ಲಿಯೇ ಕವಿಯತ್ರಿ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಪಂಜಾಬೀ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಾಗ್ರಂಥದ ಮೂಲಸ್ಥಳವೂ ಇದಾಗಿದೆ:<ref> [http://www.apnaorg.com/poetry/heercomp/ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಹೀರ್ ವಾರಿಸ್ ಶಾಹ್]</ref> == ಕವನಗಳು == ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਿਤੋਂ ਕਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬੋਲ। ਤੇ ਅੱਜ ਕਿਤਾਬੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਕੋਈ ਅਗਲਾ ਵਰਕਾ ਫੋਲ। ਇਕ ਰੋਈ ਸੀ ਧੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤੂ ਲਿਖ ਲਿਖ ਮਾਰੇ ਵੈਣ ਅਜ ਲੱਖਾਂ ਧੀਆਂ ਰੌਂਦੀਆਂ ਤੈਨੂ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਹਿਣ: ਵੇ ਦਰਦਮੰਦਾਂ ਦਿਆ ਦਰਦੀਆ ਉੱਠ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬ। ਅਜ ਬੇਲੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿਛੀਆਂ ਤੇ ਲਹੂ ਦੀ ਭਰੀ ਚਨਾਬ <ref>[http://apnaorg.com/poetry/amrita-r/] ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ದಿ ಪಂಜಾಬ್ ಇನ್ ನಾರ್ಥ್ ಅಮೆರಿಕಾ (APNA).</ref> '' ಆಜ್ ಆಖಾನ್ ವಾರಿಸ್ ಶಾಹ್ ನುನ್,ಕಿತೊನ್ ಕಬ್ರಾನ್ ವಿಚ್ಚೊನ್ ಬೋಲ್, '' ''ತೆ ಆಜ್ ಕಿತಾಬ್-ಇ-ಇಶ್ಕ್ ಕೊಯಿ ಅಗ್ಲಾ ವರ್ಕಾ ಫೂಲ್'' ''ಈಕ್ ರೊಯಿ ಸಿ ಧಿ ಪಂಜಾಬ್ ದಿ,ತುನ್ ಲಿಖ್ ಲಿಖ್ ಮಾರೆ ವೆಯೆನ್, '' ''ಆಜ್ ಲಾಖಾಹ್ ಧಿಯೆನ್ ಒಂಡಿಯನ್,ತೇನುನ್ ವಾರಿಸ್ ಶಾಹ್ ನೋನ್ ಕೆಹೆನ್'' ''ಉಥ್ ದರ್ದ್ ಮಂಡಾನ್ ದಿಯಾ ದರ್ದಿಯಾ,ಉಥ್ ತಕ್ಕ್ ಅಪ್ನಾ ಪಂಜಾಬ್'' ''ಆಜ್ ಬೆಲೆ ಲಾಶಾನ್ ಬಿಚ್ಚಿಯಾನ್ ತೆ ಲಾಹು ದಿ ಭರಿ ಚೆನಾಬ್ '' ನಾನಿಂದು, ವಾರಿಸ್ ಶಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಸಮಾಧಿಯಿಂದೆದ್ದು ಮಾತನಾಡು"ವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಪ್ರೇಮ ಪುಸ್ತಕದ ವಾತ್ಸಲ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಪುಟದತ್ತ ವಾಲುತ್ತೇನೆ ಒಮ್ಮೆ ಈ ಪಂಜಾಬದ ಪುತ್ರಿ ಅತ್ತಾಗ ನೀವು ಆ ಕರುಣಾಜನಕದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದೀರಿ. ಇಂದು,ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರಿಯರು ರೋದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ,ವಾರಿಶ್ ಶಾಹ್ ರಿಗೆ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಏರಿಕೆ ಓ' ಈ ಜಗದ ದುಖಃ ಪರಿಹಾರಕನೇ;ಏಳು ಎದ್ದೇಳು! ನೋಡು ನಿನ್ನ ಪಂಜಾಬದೆಡೆಗೆ ಇಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಶವಗಳ ರಾಶಿ ಬಿದ್ದಿದೆ,ರಕ್ತ ಚೆನಾಬ್ ನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.buzzvines.com/amrita-pritham |title=ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವೆರ್ಸೆ ಉಯಿತ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೇಶನ್ |access-date=2011-01-10 |archive-date=2016-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160718095851/http://www.buzzvines.com/amrita-pritham |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.apnaorg.com/audio/amrita/ ಆಜ್ ಆಖಾನ್ ವಾರಿಸ್ ಶಾಹ್ ನು- ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಇನ್ ಅಮೃತಾಸ್ ಓನ್ ವೈಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615040900/http://www.apnaorg.com/audio/amrita/ |date=2011-06-15 }} ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ದಿ ಪಂಜಾಬ್ ಇನ್ ನಾರ್ಥ್ ಅಮೆರಿಕಾ(APNA).</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ == ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಅವರು ಪಂಜಾಬ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿನ ದೆಹಲಿಯ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊ ದಲ್ಲಿ 1961 ವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಅವರ ಬರೆಹಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮಹಿಳಾಪರವಾಗಿ ಹೊರಬಂದವು. ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕವಿತೆಗಳು ಅವರ ವಿವಾಹದ ಅಹಿತಕರ ಅನುಭವಗಳ ಸಾರವಾಗಿವೆ. ಅವರ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳು [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್]], [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]], ಡ್ಯಾನಿಶ್, [[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ|ಜಪಾನೀಸ್]]ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದ ಕಂಡಿವೆ.ಅದಲ್ಲದೇ [[ಪಂಜಾಬಿ]] ಮತ್ತು [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]],ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೃತಿಗಳಾದ ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೋಜ್'' ಮತ್ತು ''ರೆವಿನ್ಯು ಸ್ಟಾಂಪ್'' (''ರಸೀದಿ ಟಿಕ್ಕಟ್'' ಪಂಜಾಬಿಯಲ್ಲಿ) ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಅವರ ಧರ್ತಿ ಸಾಗರ್ ತೆ ಸಿಪ್ಪಿಯಾನ್ ನನ್ನು 'ಕದಂಬರ್'(1965)ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.ಅದರ ನಂತರ 'ಉನಾಹ್'ದಿ ಕಹಾನಿ' ಇದನ್ನು ''ಡಾಕು '' (ಡಕಾಯತ)1976) ಇದನ್ನು ಬಸು ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.sikhtimes.com/news_082702a.html ಜೀವನ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಶರ್ಮಾ,"ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್'ಸ್ ನಾವೆಲ್ ಟು ಬಿ ರೆಂಡರ್ಡ್ ಆನ್ ಫಿಲ್ಮ್",''ದಿ ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್'' (ಆಗಷ್ತ್ 27, 2002)]</ref> ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ''ಪಿಂಜಾರ '' (ದಿ ಸ್ಕೆಲೆಟನ್-ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ 1970)ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಿಟ್ಟಿಸುವ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿಸಿದವರು ಚಂದ್ರಪ್ರಕಾಶ ದ್ವಿವೇದಿ,ಅದರ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಅದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು."ಅಮೃತಾಜಿ ಅವರು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಜನತೆಯ ಕಣ್ಣೀರ ಕಥೆಯನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ." ''ಪಿಂಜಾರ '' ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು "ನಾಗಮಣಿ" ಎಂಬ ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸುಮಾರು 33 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು.ಅವರು ಇಮ್ರೊಜ್ ರೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ನಂತರ ಅವರು ಹಿಂದಿಯೆಡೆಗೆ ವಾಲಿದರು.<ref name="lang" /><ref>{{Cite web |url=http://www.pustak.org/bs/home.php?author_name=Amrita%20Pritam |title=ಬುಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ |access-date=2011-01-10 |archive-date=2016-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117031543/http://pustak.org/bs/home.php?author_name=Amrita%20Pritam |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಶೊರೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಒಲವನ್ನು ಹರಿಸಿದರು.ಒಶೊ ಅವರ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ''ಏಕ್ ಓಂಕಾರ್ ಸತ್ನಮ್'',ಒಂದಾಗಿದೆ.ಅವರು ಆನಂತರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಕುರಿತು ಅದರ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.ಅದರಲ್ಲಿ ''ಕಾಲ್ ಚೆತ್ನಾ'' (ಸಮಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ) ಮತ್ತು ''ಅಗ್ಯತ್ ಕಾ ನಿಮಂತ್ರಣ'' (ಅನಾಮೇಧೇಯನ ಕರೆ)ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.sannyasworld.com/index.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=627 ಎ ಟ್ರಿಬೂಟ್ ಟು ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಬೈ ಒಶೊ ಲೌವರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716003659/http://www.sannyasworld.com/index.php?name=News&file=article&sid=627 |date=2011-07-16 }} ''Sw. '' ''ಚೈತನ್ಯ್ ಕೀರ್ತಿ'', ''sannyasworld.com''.</ref><ref>[http://www.lifepositive.com/Mind/arts/new-age-fiction/amritapritam.asp ವಿಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೈವಿನಿಟಿ-ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080927031242/http://www.lifepositive.com/Mind/arts/new-age-fiction/amritapritam.asp |date=2008-09-27 }} ''ಲೈಫ್ ಪಾಜಿಟಿವ್'', ಏಪ್ರಿಲ್ 1996.</ref> ಅವರು ಹಲವಾರು ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ''ಕಾಲಾ ಗುಲಾಬ್ '' (ಕಪ್ಪು ಗುಲಾಬಿ)(1968),''ರಸೀದಿ ಟಿಕೆಟ್ '' (ದಿ ರೆವ್ಯುನ್ಯು ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್)(1976),ಮತ್ತು ''ಅಕ್ಷರೋಂ ಕಾಯ್ ಸಾಯೇ'' (ಶಾಡೋಜ್ ಆಫ್ ವರ್ಡ್ಸ್)ಪ್ರಮುಖ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="wom">[https://books.google.com/books?id=OjZYf9Xf9bcC&pg=PA160&dq=Amrita+Pritam&sig=ACfU3U3DLfg8nbWhHgcYV9MdIhkuzxviSQ#PPA161,M1 ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್] ''ಉಮೆನ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: 600 B.C. ಟು ದಿ ಪ್ರೆಜೆಂಟ್ '', ಬೈ ಸುಸೀ ಜೆ ಜೆ. ಥರು, ಕೆ ಲಲಿತಾ ಪಬ್ಲಿಶೆಡ್ ಬೈ ಫೆಮಿಸ್ನಿಸ್ಟ್ ಪ್ರೆಸ್, 1991. ISBN 0688168949 ''Page 160-163''.</ref><ref>ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ [http://www.chowk.com/articles/9116 ಬಯೊಗ್ರಾಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205105527/http://www.chowk.com/articles/9116 |date=2008-12-05 }} ''ಚೌಕ್'', ಮೇ 15, 2005.</ref> == ಶ್ಲಾಘನೆ == ಪಂಜಾಬ್ ರತನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅದನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕ್ಯಾಪ್.ಅಮರಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು 1956 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅವರ ''ಸುನೆಹ್ರೆಯ್ '' (''ಸಂದೇಶಗಳು'' )ಕೃತಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನ ಪೀಠ ದ ಗೌರವಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅದನ್ನು 1982 ರಲ್ಲಿ ''ಕಾಗಜ್ ತೆ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್'' (ಪೇಪರ್ ಅಂಡ್ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್)ಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://jnanpith.net/laureates/index.html|title=Jnanpith Laureates Official listings|publisher=[[Jnanpith]] Website|access-date=2011-01-10|archive-date=2007-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013122739/http://jnanpith.net/laureates/index.html|url-status=dead}}</ref> ಅವರು [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]](1969)ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಾಗರಿಕ ಸನ್ಮಾನವಾದ [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ|ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]]ವನ್ನೂ ಪಡೆದರು.ಅದಲ್ಲದೇ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎನಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಫೆಲೊಶಿಪ್ ನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಅದಲ್ಲದೇ ಅವರು ಹಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಡಿ.ಲಿಟ್. ಪದವಿಗಳ ಗೌರವಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ,ಅದರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಯುನ್ವರ್ವಸಿಟಿ (1973), ಜಬಲಪುರ್ ಯುನ್ವರ್ವಸಿಟಿ (1973) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಭಾರತಿ (1987)ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.punjabilok.com/poetry/amrita_pritam.htm ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್] ''www.punjabilok.com''.</ref> ಅವರು ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ವಾಪ್ತ್ ಸರೊವ್ ಅವಾರ್ಡ್ ನ್ನು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]]ದಿಂದ (1979)ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡಿಗ್ರೀ ಆಫ್ ಆಫೀಸರ್ ಡೆನ್ಸ್ ಆರ್ಡರೆ ದೆಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಎಟ್ ದೆಸ್ ಲೆಟ್ಟರ್ಸ್ (ಆಫೀಸಿಯರ್)ಇದನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರ್ (1987) ದಿ6ದ ಪದೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="lang">[http://www.languageinindia.com/dec2005/amritapritamsunwani1.html ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್Pritam, ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೋಜ್] ಬೈ ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಸುನ್ವಾನಿ, ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಸಂಚಿಕೆ 5 : 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005.</ref> ಅವರನ್ನು 1986-92 ರ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಗೆ [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ]] ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಕಡೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬಿ ಅಕಾಡಮಿ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ ''ಬಡೆ ದಿನೊ ಬಾದ್ ಮೇರೆ ಮೈಕೆ ಕೊ ಮೇರಿ ಯಾದ್ ಆಯೀ..'' ;ಅದಲ್ಲದೇ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬಿ ಕವಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ''ಚದ್ದರ್ '' ವೊಂದನ್ನು ಗೌರವ ಸೂಚಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.ಈ ಚದ್ದರ್ ನ್ನು ವಾರಿಸ್ ಶಾಹ್ ಅವರ ಗದ್ದುಗೆ ಮೇಲಿಂದ ಅಲ್ಲದೇ ಸೂಫಿ ಪುರಾಣ ಪುರುಷರೆನಿಸಿದ ಕವಿಗಳು ಬುಲ್ಲೆ ಶಾಹ್ ಮತ್ತು ಸುಲ್ತಾನ್ ಬಾಹು ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಇದು ದೊರಕಿತು.<ref name="guar" /> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಅಮೃತಾ ಅವರು ಸಿದ್ದ ಉಡುಪು ಮಾರಾಟದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಲಾಹೋರ್ ದ ಅನಾರಕಲಿ ಬಜಾರ್ ನ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಪುತ್ರ ಪ್ರೀತಮ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು 1935 ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ 1960 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕವಿ [[ಸಾಹಿರ್ ಲುಧಿಯಾನ್ವಿ]] (ಅಬ್ದುಲ್ ಹಾಯೀ)ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಾಳ ಪಥದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.upperstall.com/people/sahir-ludhianvi ಸಾಹಿರ್ ಬಯಗ್ರಾಫಿ] ''Upperstall.com''.</ref> ಈ ಪ್ರೇಮ ಕಥಾನಕವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ''ರಸೀದಿ ಟಿಕೆಟ್ '' ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವಾಗ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಸಾಹಿರ್ ಅವರ ಜೀವನ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳೋ ಆಗ ಅವರು ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ಬರೆಹಗಾರ ಇಮ್ರೊಜ್ ಅವರ ಸಂಗಾತಿಯಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಇಮ್ರೊಜ್ ರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದರು,ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮುಖಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇಮ್ರೊಜ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಇಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಬದುಕಿನ ವಿಷಯವಾದ ಪುಸ್ತಕ,''ಅಮೃತಾ ಇಮ್ರೊಜ್:ಎ ಲೌ ಸ್ಟೊರಿ''.<ref>[http://passionforcinema.com/amrita-preetam-imroz-a-love-story-of-a-poet-and-a-painter/ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಇಮ್ರೊಜ್: ಎ ಲೌ ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ಪೊಯೆಟ್ ಅಂಡ್ ಎ ಪೇಂಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100108032205/http://passionforcinema.com/amrita-preetam-imroz-a-love-story-of-a-poet-and-a-painter/ |date=2010-01-08 }} Passionforcinema.com, ಆಗಸ್ಟ್ 8, 2008.</ref><ref>[http://www.tribuneindia.com/2006/20061105/spectrum/book4.htm ನಿರುಪಮಾ ದತ್ತ, "ಎ ಲೌ ಲೆಜೆಂಡ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಟೈಮ್ಸ್ "] ''ಟ್ರಿಬೂನ್'', 5 ನವೆಂಬರ್ 2006.</ref> ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ ನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ, ತಮ್ಮ 86 ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31,2005 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿ ಇಮ್ರೊಜ್, ಪುತ್ರಿ ಕಂಡ್ಲಾ,ಪುತ್ರ ನವರಾಜ್,ಸೊಸೆ ಅಲ್ಕಾ ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಟೌರಸ್,ನೂರ್,ಅಮಾನ್ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿ ಇವರನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ. ==ಕೃತಿಗಳು== ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ 28 ಕಾದಂಬರಿಗಳು,18 ಗದ್ಯ ಸಂಕಲನಗಳು,ಐದು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು 16 ಇನ್ನಿತರ ಬೇರೆಬೇರೆ ಗದ್ಯಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ''ಡಾಕ್ಟರ್ ದೇವ್ '' * ''ಕೋರೆ ಕಾಗಜ್, ಉಂಚಾಸ್ ದಿನ್ '' * ''ಸಾಗರ್ ಐರ್ ಸೀಪಿಯನ್'' * ''ರಂಗ್ ಕಾ ಪತ್ತಾ '' * ''ದಿಲ್ಲಿ ಕಿ ಗಾಲಿಯನ್'' * ''ತೆರೆವ್ಹಾನ್ ಸೂರಜ್ '' * ''ಯಾತ್ರಿ'' * ''ಜಿಲಾವತನ್'' (1968) ===ಆತ್ಮಕಥೆ=== * ''ರಸೀದಿ ಟಿಕೆಟ್'' (1976) * ''ಶಾಡೊಸ್ ಆಫ್ ವರ್ಡ್ಸ್'' (2004) ===ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು=== * ''ಕಹಾನಿಯಾ ಜೊ ಕಹಾನಿಯಾ ನಹಿ'' * ''ಕಹಾನಿಯೊಂಕೆ ಆಂಗನ್ ಮೆ '' * ''ಸ್ಟೆಂಚ್ ಆಫ್ ಕೆರೊಸಿನ್ '' ===ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು === * ''ಅಮೃತ್ ಲೆಹರೆ'' (ಅಮೃತ ಅಲೆಗಳು)(1936) * ''ಜಿಯುನ್ಡಾ ಜೀವನ್'' (ದಿ ಎಕ್ಸೆಬೆರೆಂಟ್ ಲೈಫ್) (1939) * ''ತ್ರೆಲ್ ಧೊತೆ ಫೌಲ್'' (1942) * ''O ಗೀತನ್ ವ್ಯಾಲಿಯಾ'' (1942) * ''ಬದ್ಲಾಮ್ ದೆ ಲಾಲಿ'' (1943) * ''ಸಾಂಜ್ ದೆ ಲಾಲಿ'' (1943) * ''ಲೋಕ್ ಪೀರಾ'' (ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆಂಗ್ವಿಶ್) (1944) * ''ಪಥರ್ ಗೀತೆಯ್ '' (ದಿ ಪೆಬ್ಬಲ್ಸ್) (1946) * ''ಪಂಜಾಬಿ ದಿ ಆವಾಜ್'' (1952) * ''ಸುನೆಹೆರೆಯ್'' (ಮೆಸೇಜಿಸ್) (1955) - ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ * ''ಅಶೋಕ ಚೆಟಿ'' (1957) * ''ಕಸ್ತೂರಿ'' (1957) * ''ನಾಗಮಣಿ'' (1964) * ''ಏಕ್ ಸಿ ಅನಿತಾ'' (1964) * ''ಚಕ್ ನಂಬರ್ ಛಟ್ಟಿ'' (1964) * ''ಯುನಿಂಜಾ ದಿನ್'' (49 ಡೇಯ್ಸ್) (1979) * ''ಕಾಗಜ್ ತೆ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್'' (1981)- ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪೀಠ * ''ಚುನಿ ಹುವೀ ಕವಿತಾಯೆ '' ===ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ === * ''ನಾಗಮಣಿ'', ಕವಿತೆಗಳ ಮಾಸಿಕ. ===ಸಾರಾಂಶಗಳು=== ಕವನಗಳು '''ಸಿಗರೇಟ್ ಅಂಡ್ ಪೊಯಿಟ್ರಿ''' ದೇರ್ ವಾಜ್ ಎ ಪೇನ್ ಐ ಇನ್ ಹೇಲ್ಡ್ ಇಟ್ ಕ್ವೈಟ್ಲಿ ಲೈಕ್ ಎ ಸಿಗರೇಟ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ಆರ್ ಎ ಫಿವ್ ಸಾಂಗ್ಸ್ ಐಹ್ಯಾವ್ ಫ್ಲಿಕರೆಡ್ ಆಫ್ ಲೈಕ್ ಆಶಿಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ದಿ ಸಿಗರೇಟ್.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030803/spectrum/main7.htm ಲಿವಿಂಗ್ ಲೈಫ್ ಆನ್ ಹರ್ ಓನ್ ಟರ್ಮ್ಸ್] ಕಾಂಚನ್ ಮೆಹ್ತಾ. ''ದಿ ಟ್ರಿಬೂನ್'', 3 ಆಗಷ್ಟ್ 2003.</ref> ಕವನಗಳು<br>'''ಐ ಉಯಿಲ್ ಮೀಟ್ ಯು ಯೆಟ್ ಅಗೇನ್''' (''ಮೈ ತೇನು ಫಿರ್ ಮಿಲಂಗಿ'' ) ಐ ಉಯಿಲ್ ಮೀಟ್ ಯು ಯೆಟ್ ಅಗೇನ್ ಹೌ ಅಂಡ್ ವ್ಹೇರ್ ಐ ನೊ ನಾಟ್ ಪರ್ ಹ್ಯಾಪ್ಸ್ ಐ ಉಯಿಲ್ ಬಿಕಮ್ ಎ ಫಿಗ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಯುವರ್ ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೇಬಿ ಸ್ಪ್ರೆಡಿಂಗ್ ಮೈಸೆಲ್ಫ್ ಇನ್ ಎ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯಸ್ ಲೈನ್ ಆನ್ ಯುವರ್ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಐ ಉಯಿಲ್ ಕೀಪ್ ಗೇಜಿಂಗ್ ಆಟ್ ಯು.<ref>[http://www.littlemag.com/ghosts/amritapritam.htm ''ಐ ಉಯಿಲ್ ಮೀಟ್ ಯುವ್ ಯೆಟ್ ಅಗೇನ್ '' ಬೈ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''ಲಿಟ್ಟಲ್ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್''.</ref> ==ಪರಂಪರೆ== ಸುಮಾರು 2007 ರಲ್ಲಿ 'ಅಮೃತಾ ರಿಸೈಟೆಡ್ ಗುಲ್ಜರ್'ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಆಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ನ್ನು ಹೆಸರಾಂತ ಗೀತ ರಚನೆಗಾರ ಗುಲ್ಜಾರ್ ಅವರು ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಅವರ ಹಲವು ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಕಂಠ ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.gulzaronline.com/default.htm 'ಅಮೃತಾ ರಿಸೈಟೆಡ್ ಬೈ ಗುಲ್ಜಾರ್'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705222306/http://www.gulzaronline.com/default.htm |date=2008-07-05 }} www.gulzaronline.com.</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/City_Supplements/Bombay_Times/Gulzar_recites_for_Amrita_Pritam/articleshow/2008708.cms ಗುಲ್ಜಾರ್ ರಿಸೈಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್] ''ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'', ಮೇ 7, 2007.</ref> ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರವೊಂದು ಬರುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.realbollywood.com/news/2007/01/movie-on-amrita-pritam-to-be-shot-in-himachal.html ಮೂವೀ ಆನ್ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಟು ಬಿ ಶಾಟ್ ಇನ್ ಹಿಮಾಚಲ್] ''realbollywood.com''.</ref> ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * ಉಮಾ ತ್ರಿಲೋಕ್, ''ಅಮೃತಾ ಇಮ್ರೊಜ್:ಎ ಲೌ ಸ್ಟೊರಿ,'' ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ(2006) ISBN 0143100440 * ಇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಾ, ''ಇಂಡಿಯಾಸ್’ 50 ಮೊಸ್ಟ್ ಇಲ್ಲುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಉಮೆನ್'' ISBN 8188086193 * ''ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಕ್ಕನ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೇಶನ್'' - ''[https://books.google.com/books?id=R8nsSokP3jUC&amp;pg=PA35&amp;dq=Amrita+Pritam&amp;lr=&amp;sig=ACfU3U23Hh05PAk_jpa50eGg_n202IaRSg#PPA29,M1 ಚಾಪ್ತ್ 4: ಕಮೆಂತ್ಸ್ ಆನ್ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಮ್ ಒಪಸ್: ದಿ ಸ್ಕೆಲೆಟೆನ್]'' (ಜಗದೇವ ಸಿಂಗ್), ಬೈ ಶುಭಾ ತಿವಾರಿ. ಅಟ್ಲಂಟಿಕ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್ & ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬುಟರ್ಸ್, 2005. ISBN 812690450X. ''Page 28-35'' * ''ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ಪಂಜಾಬ್ ಪೊಯೆಟ್ರಿ. '' ''ಚಾಪ್ಟ್. '' ''9- ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್: ದಿ ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಆಫ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್'', ಬೈ ದರ್ಶನ್ ಸಿಂಗ್ ಮೈನಿ. ವಿಕಾಸ್ ಪಬ್ಲಿ., 1979. ISBN 0688168949 ಪುಟ 349.. * [http://www.apnaorg.com/articles/amrita-biography/ 1 ಸ್ಟ್ ಚಾಪ್ಟರ್ ಆಫ್ ''ರೆವ್ಯುನ್ಯು ಸ್ಟಾಂಪ್ '' ಬೈ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್] * [http://www.littlemag.com/bodypolitic/amritapritam.html "ದಿ ಸೆಲ್ಲರ್" ಬೈ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್] * [http://www.littlemag.com/belonging/amrita.html “ಸಾಹಿಬನ್ ಇನ್ ಎಕ್ಸೈಲ್” ಬೈ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್] * [http://www.thedailystar.net/2004/02/07/d402072101111.htm "ದಿ ವೀಡ್" ಬೈ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್] * [http://www.littlemag.com/jan-feb01/amrita.html "ವೈಲ್ಡ್ ಫ್ಲಾವರ್" ಬೈ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್] * [http://www.littlemag.com/ghosts/amritapritam.html ''ಮೈ ತೆನು ಫಿರ್ ಮಿಲಂಗಿ'', (ಐ ಉಯಿಲ್ ಮೀಎಟ್ ಯು ಯೆಟ್ ಅಗೇನ್) ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೇಶನ್] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.sawnet.org/books/authors.php?Pritam+Amrita ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಅಂಡ್ ಹರ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಟ್ ''ಸೌತ್ ಏಶಿಯನ್ ಉಮೆನ್ಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್'' (ಸಾನೆಟ್)] * [http://www.razarumi.com/2008/06/09/amrita-pritam-1919-2005/ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ 1919-2005-ಎ ಟ್ರಿಬೂಟ್ ಬೈ ರಾಜಾ ರುಮಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080618100709/http://www.razarumi.com/2008/06/09/amrita-pritam-1919-2005/ |date=2008-06-18 }} * [https://web.archive.org/web/20091026173015/http://www.geocities.com/kavitayan/amritapritam.html ಪೊಯೆಮ್ಸ್ ಬೈ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಆಟ್ ''ಕವಿತಾಯಾ'']( 2009-10-25) ;ವಿಡಿಯೊ ಲಿಂಕ್ಸ್ * [https://www.youtube.com/watch?v=gvgSY81gVMM&amp;feature=related ''ಆಜ್ ವಾರಿಸ್ ಶಾಹ್ ನು'',ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ಸ್ ಮೊಸ್ಟ್ ಇಂಪಾರ್ಟಂಟ್ ಪೊಯೆಮ್, ರಿಸೈಟೆಡ್ ಬೈ ಗುಲ್ಜಾರ್] * [http://in.youtube.com/watch?v=um6QOvOPol4&amp;feature=related ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ಸ್ ಪೊಯೆಮ್''ಮೈ ತುನು ಪಿರ್ ಮಿಲಂಗಿ'' ರಿಸೈಟೈಡ್ ಬೈ ಗುಲ್ಜಾರ್ ] {{SahityaAkademiFellowship}} {{ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು}} {{Persondata |NAME = Pritam, Amrita |ALTERNATIVE NAMES = Kaur, Amrita; Imroz, Amrita |SHORT DESCRIPTION = Novelist, poet, essayist |DATE OF BIRTH = August 31, 1919 |PLACE OF BIRTH = Gujranwala, British India |DATE OF DEATH = October 31, 2005 |PLACE OF DEATH = Delhi India }} {{DEFAULTSORT:Pritam, Amrita}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೧೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦೦೫ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬಿ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಫೆಲೊಶಿಪ್ ಪಡೆದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಿಖ್ಖರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಡಿಯನ್ ಫೆಮಿನಿಸ್ಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬಿ-ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಪೊಯೆಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬಿ-ಭಾಷೆಯ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ನಾಮಾಂಕಿತ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ದೆಹಲಿಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬಿ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] e53digor8bdw6nqfxhoambpfzx4p0hm 0 27187 1375234 1336646 2026-06-18T02:33:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375234 wikitext text/x-wiki {{Infobox project | name = ಆಧಾರ್ | logo = Aadhaar.svg | image = | caption = "ನನ್ನ ಆಧಾರ್, ನನ್ನ ಗುರುತು"<ref name=AboutUIDAI/> | launched = {{Start date and age|df=yes|2009|01|28}}<ref name=AboutUIDAI/> | country = [[ಭಾರತ]] | budget = {{INRConvert|11366|c}} (up to the month of August 2019)<ref name="UIDAIFinance">{{cite web|url=https://uidai.gov.in/about-uidai/about-uidai/financials.html|title=UIDAI Finance and Budge Section|website=UIDAI|access-date=29 May 2018|archive-date=27 ಮೇ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527185941/https://uidai.gov.in/about-uidai/about-uidai/financials.html|url-status=dead}}</ref> | key_people = *[[ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ]], Co-founder of [[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್]], first Chairman, UIDAI *[[J. Satyanarayana]], [[Indian Administrative Service|IAS]], Chairman, UIDAI *Saurabh Garg, [[Indian Administrative Service|IAS]], CEO, UIDAI | ministry = [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ]], [[ಭಾರತ]] | website = {{URL|https://uidai.gov.in}} | current_status = {{increase}} 1.31 billion holders as of October 2021<ref name="Dashboard">{{cite web|title=Aadhaar Dashboard|url=https://uidai.gov.in/aadhaar_dashboard/index.php|publisher=UIDAI|access-date=7 September 2021}}</ref> }} '''ಆಧಾರ್''' ಎಂಬುದು ೧೨ ಅಂಕೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ವತಿಯಿಂದ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, [[ಭಾರತ]]ದ ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಕ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ; ಇದನ್ನು ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್|ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌‌]]ನ ಹಿಂದಿನ ಸಹ-ಸಭಾಪತಿಯಾದ ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿಯವರನ್ನು ಭಾರತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (ಯುನಿಕ್‌ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ) ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಓರ್ವ ಮಂತ್ರಿಯ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="deccanherald.com">10.2</ref> ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="business-standard.com">[http://www.business-standard.com/india/news/what-nilekani-will-logto-inid-project/362160/ ]</ref> ಈ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಆಶ್ರಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸೇರಿಸಿದ ಕಚೇರಿಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಮತ್ತು 'ಆಧಾರ್‌' ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name=AboutUIDAI>{{cite web|title=About UIDAI|url=https://uidai.gov.in/about-uidai/about-uidai.html|publisher=UIDAI|access-date=25 July 2017|archive-date=23 ಜುಲೈ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170723031106/https://uidai.gov.in/about-uidai/about-uidai.html|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತೀಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ UIDAI, ಭಾರತೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ೧೨ ಅಂಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ 'ಗುರುತಿನ-ಪತ್ರ' ನೀಡುವ ಮಹದಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆ ’ಆಧಾರ್, ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೬, ೨೦೧೦ ರಂದು, ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ೨೦೧೧ ನೇ ಇಸವಿಯ ಜನಗಣತಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ 'ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಎಲ್ಲಾ ಹತ್ತು ಬೆರಳುಗಳ ಬೆರಳಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ', ಹಾಗೂ 'ಕಣ್ಣಿನ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್' ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 'ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಹದಿನಾರು ಅಂಕೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ'. ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಭಾರತದ ೬೦ ಕೋಟಿ ಜನತೆ, ಮೇಲೆತಿಳಿಸಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಧಾಖಲಿಸಿರುವ ಗುರುತು ಚೀಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲಾತಿಗಳಲ್ಲೂ ಅದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. [[File:Aadhaar Seva Kendra, Bhopal.jpg|thumb|350px]] == ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ == ಭಾರತೀಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (UIDAI) ಒಂದು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆಧಾರ್ ಕಾಯಿದೆ 2016 ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 12 ಜುಲೈ 2016 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=AboutUIDAI/> == ಸ್ವರೂಪ == ಭಾರತದ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿಗೂ ಮಿಕ್ಕಿದ ನಾಗರಿಕರ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನನವಾಗಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಗಣನೆಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಸದರಿ ಗುರುತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌ ಅಕ್ಷರಸಂಖ್ಯಾಯುಕ್ತ ಸರಣಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. 16 ಕೆಬಿ ಅಥವಾ 64 ಕೆಬಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಬಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>[http://www.igovernment.in/site/Unique-ID-for-all-Indian-citizens-soon/ ]</ref> == ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ == ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸದರಿ IDಯನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಗುರುತಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ಸುಗಮತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ IDಯ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಅಡಗಿದೆ; ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ-ವಲಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ID ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ದೊರಕುವ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: 1) ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರು ಆಹಾರ, ಶಕ್ತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಇತ್ಯಾದಿ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತಾಗಲು ಈ ವಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ನೀಡುವ ಅನುದಾನಗಳು. 2) ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಖಾತೆಗಳ ತೆರೆಯುವಿಕೆ 3) ಹೊಸ ದೂರವಾಣಿ, ಮೊಬೈಲ್‌ ಅಥವಾ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಿಕೆ, 4) ಹೊಸ ದೀಪ ಅಥವಾ ಅನಿಲ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 5) ರಹದಾರಿಯೊಂದನ್ನು (ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌) ಪಡೆಯುವಿಕೆ 6) ಇದೇ ಕಾರ್ಡು ಒಂದು ಚಾಲನಾ ಪರವಾನಗಿಯಂತೆಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ನೀವು ಮಾಡಿದ ಸಂಚಾರಿ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು 7) ಇದು ನಿಮ್ಮ ಮತದಾರರ ಕಾರ್ಡ್‌ ಆಗಿಯೂ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದು 8) ಇದರಿಂದ ಕುಟುಂಬ ವಂಶಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಜಾಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನೀಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಭಾರತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದೊಂದಿಗಿನ (ಯುನಿಕ್‌ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ-UIDAI) ಒಂದು MoUಗೆ (ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಜ್ಞಾಪಕಪತ್ರಕ್ಕೆ) ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸಹಿಹಾಕಿದೆ. ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರಕ್ಕೆ (MoU) ನಿನ್ನೆ ಸಹಿಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ UIDAIನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಓರ್ವ ಪಾಲುದಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸಭಾಪತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಟೌರೋ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಒಂದು ನೋಂದಣಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ UID ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಟೌರೋ ತಿಳಿಸಿದರು. ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ UID ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವಾಗುವದರ ಕುರಿತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಧಾನ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಇತರ ಘಟಕಗಳು, ಖಾತೆ ಹೊಂದಿರುವವರು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಒದಗಿಸುವವರು, BC ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಹಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಹಕಾರ ಹಸ್ತವನ್ನು ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ UID ದಾಖಲಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ಒಳಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲು ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಯೋಜಿಸಿದೆ. ತನ್ನ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಆಧಾರ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಇದು ಸರಾಗಗೊಳಿಸಲಿದ್ದು, ಕಿರು ATMಗಳಂಥ ಹಲವಾರು ವಿತರಣಾ ವಾಹಿನಿಗಳೆಲ್ಲೆಡೆ 'ಆಧಾರ್‌' ಆಧರಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ನೆರವಾಗಲಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನೀಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಭಾರತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದೊಂದಿಗಿನ (ಯುನಿಕ್‌ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ-UIDAI) ಒಂದು MoUಗೆ (ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಜ್ಞಾಪಕಪತ್ರಕ್ಕೆ) ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸಹಿಹಾಕಿದೆ. ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರಕ್ಕೆ (MoU) ನಿನ್ನೆ ಸಹಿಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ UIDAIನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಓರ್ವ ಪಾಲುದಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸಭಾಪತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಟೌರೋ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಒಂದು ನೋಂದಣಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ UID ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಟೌರೋ ತಿಳಿಸಿದರು. ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ UID ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವಾಗುವದರ ಕುರಿತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಧಾನ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಇತರ ಘಟಕಗಳು, ಖಾತೆ ಹೊಂದಿರುವವರು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಒದಗಿಸುವವರು, BC ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಹಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಹಕಾರ ಹಸ್ತವನ್ನು ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ UID ದಾಖಲಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ಒಳಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲು ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಯೋಜಿಸಿದೆ. ತನ್ನ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಆಧಾರ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಇದು ಸರಾಗಗೊಳಿಸಲಿದ್ದು, ಕಿರು ATMಗಳಂಥ ಹಲವಾರು ವಿತರಣಾ ವಾಹಿನಿಗಳೆಲ್ಲೆಡೆ 'ಆಧಾರ್‌' ಆಧರಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ನೆರವಾಗಲಿದೆ. == ಅನುಷ್ಠಾನ == ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್‌‌, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಕೇರಳ, ಗೋವಾ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ UIDಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಪುದುಚೇರಿ, ಅಂಡಮಾನ್‌ & ನಿಕೋಬಾರ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು, ದಾದರ್‌ ಮತ್ತು ನಗರ್‌ ಹವೇಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪವನ್ನೂ ಸಹ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು. 2010ರ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊದಲ ಗುಂಪಿನ ಕಾರ್ಡುಗಳು ವಿತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="business-standard.com" /> 2011ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ವೇಳೆಗೆ ಆಧಾರ್‌ (UID) ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ PAN ಕಾರ್ಡುಗಳ ನೀಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ UIDಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ನಕಲಿ PAN ಕಾರ್ಡುಗಳ ಹಬ್ಬುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭ == UPA ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ, ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮನ್‌ಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌, ಅಶೋಕ್ ಚವ್ಹಾಣ್, K. ಶಂಕರ್‌ನಾರಾಯಣನ್‌ ಮತ್ತು UIDAI ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ನಂದನ್‌ ನಿಲೇಕಣಿ ಇವರುಗಳಿಂದ ಆಧಾರ್‌ ಯೋಜನೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಆರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ತೆಂಬ್ಲಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ 10 ಆದಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ IDಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸದರಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ID ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ UPA ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಹಿತೇಶ್ ಸೋನವಾನೆ ಎಂಬಾತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಿಂದ UID ಕಾರ್ಡನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಅತಿಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ರಂಜನಾ ಸೋನವಾನೆ ಎಂಬುವವರು ಆಧಾರ್‌ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ UID / ವಿಶಿಷ್ಟ ID ಕಾರ್ಡನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯಳು ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ==ಭಾರತೀಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆ- ೨೦೧೦== '''ಭಾರತೀಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆ- ೨೦೧೦''' ಸಂಸದ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದೆ. * ಸಂಖ್ಯೆಯ ದುರ್ಬಳಕೆ ತಡೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮದ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕರಡು ಮಸೂದೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜತೆಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಈ ಮಸೂದೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದುರುಪಯೋಗ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸದೇ ಇರುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಸೂದೆ ಮಾಹಿತಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು * ಭಾರತೀಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಯುಐಡಿಎಐ) ನೀಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ. ದುರುಪಯೋಗ ಸಾಬೀತಾದರೆ ಒಂದು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವರೆಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ. ಎಂದು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ತಿಳಿಸಿದರು. * ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದುರುಪಯೋಗ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸದೇ ಇರುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಸೂದೆ ಮಾಹಿತಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು * ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದರೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿದರೆ, ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಸಿದರೆ ಅಂತಹ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ, ದಂಡ ವಿಧಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿತ ಕರಡು ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಇದೆ. * ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಕೆಲಸ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಕಂಪನಿಯೇ ಈ ಕೃತ್ಯ ಎಸಗಿದರೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷದ ವರೆಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ. ಮಾಹಿತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಅಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಅಂತಹವರಿಗೆ ಮೂರು ವರ್ಷದ ವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿವರೆಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ. * ಆದರೆ ನಿಗದಿತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಇಂತಹ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಳಿದರೆ ಅದನ್ನು ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಅದೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಲಾಖೆಯ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದರೆ ಮಾತ್ರವೇ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. * ಕರಡು ಮಸೂದೆ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಬರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸಂಸತ್‌ನ ಮುಂಗಾರು ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ೨೦೧೦ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ೨೦೧೧ ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ನಡುವೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆ * ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಸಂಖ್ಯೆ * ಬಹು-ಉದ್ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಕಾರ್ಡ್ * ಭಾರತೀಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ==ವಿಶೇಷ ಮಾಹಿತಿ== *[https://www.prajavani.net/stories/national/india-on-the-way-towards-police-state-712960.html ಪೊಲೀಸ್‌ ರಾಜ್ಯದತ್ತ ಭಾರತದ ನಡೆ: 'ಆಧಾರ್'ನಿಂದ ಜನರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮೊಟಕು;ಕುಮಾರ ಸಂಭವ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ Updated: 18 ಮಾರ್ಚ್ 2020,] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * http://uidai.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200115213626/https://uidai.gov.in/ |date=2020-01-15 }} * [http://uidnumber.org UIDಯನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ UIDnumber.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180329072854/http://uidnumber.org/ |date=2018-03-29 }} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8119070.stm ಇಂಡಿಯಾ ಟು ಲಾಂಚ್‌ 'ID ಕಾರ್ಡ್‌' ಸ್ಕೀಮ್‌] * [http://in.news.yahoo.com/48/20090626/804/tnl-govt-downloads-infosys-nilekani-he-s.html ಗೌರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ಸ್‌ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ ನಿಲೇಕಣಿ, ಹೀ ಸೇಸ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಯುನಿಕ್‌ ID ಕಾರ್ಡ್‌ ವಿತಿನ್‌ 2 ಇಯರ್ಸ್‌] * [http://www.business-standard.com/india/news/what-nilekani-will-logto-inid-project/362160/ ವಾಟ್‌ ನಿಲೇಕಣಿ ವಿಲ್‌ ಲಾಗ್‌ ಆನ್‌ ಟು ಇನ್‌ ದಿ ID ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌] * [http://prsindia.org/index.php?name=Sections&amp;action=bill_details&amp;id=6&amp;bill_id=1196&amp;category=46&amp;parent_category=1 ಕರಡು UIDAI ಮಸೂದೆ] * [http://www.uins.de www.uins.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425214935/http://www.uins.de/ |date=2012-04-25 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] sc3shad9193m6x0ahs8naze3emyhi0x 0 27280 1375258 1372412 2026-06-18T09:10:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375258 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌ | Img = AR Rahman-2.jpg | Img_capt = A.R. Rahman in 2007 | Img_size = 320px | Background = non_performing_personnel | Birth_name = A. S. Dileep Kumar | Alias = A. R. Rahman, ARR, AR | Born = {{birth date and age|df=yes|1966|1|6}} [[Chennai]], [[Tamil Nadu]], India | Instrument = | Genre = [[Film score]], theatre, [[world music]] | Occupation = [[Composer]], [[record producer]], [[music director]], singer, [[instrumentalist]], [[arranger]], [[programmer]] | Years_active = 1984–present | Label = K M Musiq | Associated_acts = | URL = [http://www.arrahman.com/ arrahman.com] }} '''[[ಅಲ್ಲಾಹ|ಅಲ್ಲಾಹ್‌]] ರಖಾ ರಹಮಾನ್‌''' ({{lang-ta|அல்லா ரக்கா ரஹ்மான்}} (ಉರ್ದು: اللہ رکھا رحمان); (ಜನನ 6 ಜನವರಿ 1966; ಜನ್ಮನಾಮ: '''ಎ. ಎಸ್‌. ದಿಲೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್''' ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ, ಧ್ವನಿಸುರಳಿ-ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ [[ನಿರ್ಮಾಪಕ]], ಸಂಗೀತಗಾರ ಹಾಗೂ ಗಾಯಕ. ಆಗ 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಇದುವರೆಗೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಹನ್ನೊಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ನಾಲ್ಕು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಎರಡು ಅಕಾಡೆಮಿ (ಆಸ್ಕರ್‌) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಎರಡು ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಒಂದು ಬಾಫ್ತಾ BAFTA [ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಅವಾರ್ಸ್ಡ್] (BAFTA) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು [[ಗೊಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಲಭಿಸಿವೆ.<ref name="AFP"/><ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/4179888.cms|title=It's a bridge for Indian cinema: A R Rahman|work=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]|accessdate=26 February 2008}}</ref> [[ಲಂಡನ್‌]]ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಮೂಲ ನಗರ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ 'ಪಂಚತನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌' ಎಂಬ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪಂಚತನ್‌ ಬಹುಶಃ ಇಡೀ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಹಾಗೂ ಆಧುನೀಕೃತ (ಧ್ವನಿಸಂಯೋಜನಾ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ-ವಿನ್ಯಾಸ) ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.apple.com/logicstudio/in-action/arrahman/ ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನ], Bio apple.com/Logic Studio</ref> [[ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ|ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳು]], ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ ರಹಮಾನ್‌ರ ವೃತ್ತಿಯು‌, 2004ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿ ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ತಾವು ರಚಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪಥಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಸುಮಾರು 150 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news|title=Culture: The Mozart of Madras|author=[[Richard Corliss]]|date=3 May 2004|work=[[Time (magazine)|Time]]|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,994077,00.html|accessdate=2010-02-03|archive-date=2010-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100715184529/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,994077,00.html|url-status=dead}}</ref><ref name="selling">{{cite news | title=Indian film composer for Rings| work=[[BBC]]| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3211258.stm| accessdate=15 November 2008 | date=2003-10-21}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಸುಮಾರು 200 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ.<ref name="release">{{cite web | author=Das Gupta, Surajeet|coauthors=Sen, Soumik|title=Composing a winning score| work=[[Rediff]]| url=http://www.rediff.com/money/2002/sep/21bizsp.htm| accessdate=15 November 2008}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತಹ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ದಾಖಲಿಸಿದ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ 2005ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ರಹಮಾನ್‌ರನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿತು.<ref>ಕಾರ್ಲಿಸ್‌, ರಿಚರ್ಡ್‌. (ಜನವರಿ 1, 2005). [https://web.archive.org/web/20101104193322/http://www.time.com/time/columnist/corliss/article/0,9565,1013198,00.html That Old Feeling: Isn't It Rahmantic?] ''ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್‌''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 2008-11-10.</ref> ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಿನ್ಯಾಸದ [[ಸಂಗೀತ]] ಧ್ವನಿ-ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೌರಾತ್ಯ [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಮಿಶ್ರಣ, ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು, ಹೊಸ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ-ಸಮಾಗಮಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಟೈಮ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಅವರನ್ನು "ಮೊಝಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್ ಮದ್ರಾಸ್‌"ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. ಹಲವು ತಮಿಳು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರನ್ನು ''Isai Puyal'' 'ಸಂಗೀತದ ಬಿರುಗಾಳಿ' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ({{lang-ta| இசைப் புயல்}};{{lang-en|Music Storm}}).<ref>specials.msn.co.in/sp08/oscar/rahman.asp All About Rahman – Oscars 2009 Special. 2009ರ ಜನವರಿ 10ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ ''ಟೈಮ್'' ಮತ್ರಿಕೆಯು ತಾನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>[http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1894410_1893836_1894435,00.html The 2009 TIME 100 - A.R. Rahman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110217065614/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1894410_1893836_1894435,00.html |date=2011-02-17 }}‌ TIME.</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:AR Rahman Shashi Gopal.jpg|thumb|right|ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌.]] ಭಾರತ ದೇಶದ, [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಯಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯುಳ್ಳ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮೊದಲಿಯಾರ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಎ. ಎಸ್‌‌. ದಿಲೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ದಿಲೀಪ್‌‌ರ ತಂದೆ ಆರ್. ಕೆ. ಶೇಖರ್ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು,‌ [[ಮಲಯಾಳಂ]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು. ದಿಲೀಪ್‌‌ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ರಹಮಾನ್‌ರ ತಂದೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಮುಂಚೆ 'ಕಸ್ತೂರಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವರ ತಾಯಿ ಕರೀಮಾ ದಿಲೀಪ್‌ನನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ,ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಬೆಳೆಯುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದಿಲೀಪ್‌ (ರಹಮಾನ್‌) ಒಬ್ಬ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ತಾಳವಾದ್ಯಕಾರ ಶಿವಮಣಿ, ಜಾನ್‌ ಆಂಟೊನಿ, ಸುರೇಶ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌, ಜೊಜೊ ಮತ್ತು ರಾಜಾ ಇವರೊಂದಿಗೆ "ರೂಟ್ಸ್‌" ಎಂಬ ವಾದ್ಯತಂಡ, ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Rahmanrs">{{cite web |url=http://www.rollingstone-india.com/feature/featuredetails.php?featureid=73 |last=Rangan |first=Baradwaj |coauthors=Suhasini, Lalitha |title=A R Rahman – The Rolling Stone Interview |work=[[Rolling Stone]] |date=14 June 2008 |accessdate=16 November 2008 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> "ನೆಮೆಸಿಸ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ" ಎಂಬ ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತವೃಂದಕ್ಕೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪರಾದರು.<ref>{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು [[ಪಿಯಾನೋ]],ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌, [[ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಗಿಟಾರ್]]‌ ಮೊದಲಾದ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ರಹಮಾನ್‌ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌ ಸಂಯೋಜಕ ವಾದ್ಯವು “ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾದರಿ ಸಂಯೋಜನೆ"ಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕುತೂಹಲ ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref name="TFM Rahman">{{cite web | title= Artist of the Month: AR Rahman | work= [[TFM Page|TFM Page Magazine]] | url= http://tfmmagazine.mayyam.com/jan06/?t=5568 | month= January | year= 2006 | accessdate= 15 February 2007 | archive-date= 4 ಮೇ 2007 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070504133424/http://tfmmagazine.mayyam.com/jan06/?t=5568 | url-status= dead }}</ref> ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಧನರಾಜ್‌ ಎಂಬ ಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸಂಗೀತ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ದಿಗ್ಗಜ [[ಇಳಯರಾಜಾ]]<ref name="TFM Rahman" /> ಅವರ ವಾದ್ಯತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕರಾಗಿ ಸೇರಿ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅದರೊಂದಿಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.hindustantimes.com/Happy-Birthday-A-R-Rahman/Article1-494096.aspx ಹ್ಯಾಪಿ ಬರ್ತ್‌ಡೇ, ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110109034305/http://www.hindustantimes.com/Happy-Birthday-A-R-Rahman/Article1-494096.aspx |date=2011-01-09 }}, ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್‌ಟೈಮ್ಸ್‌, 05 ಜನವರಿ 2010.</ref> ರಹಮಾನ್‌ ತಂದೆಯವರ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಇಳಯರಾಜಾ ಅವರಿಗೂ ಸಹ ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಎಂ. ಎಸ್‌. ವಿಶ್ವನಾಥನ್,‌ ರಮೇಶ್‌ ನಾಯ್ಡು ಹಾಗೂ ರಾಜ್-ಕೋಟಿ ಮುಂತಾದವರ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ನುಡಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ, [[ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ (ಸಂಗೀತಗಾರ)|ಜಾಕಿರ್‌ ಹುಸೇನ್‌]]‌, ಕುನ್ನಕುಡಿ ವೈದ್ಯನಾಥನ್‌ ಮತ್ತು ಎಲ್‌. ಶಂಕರ್‌‌ರಂತಹ ಖ್ಯಾತನಾಮರ ವಾದ್ಯವೃಂದದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ ಸಹ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನವನ್ನೂ ಪಡೆದ ರಹಮಾನ್‌, ಅಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="WaPost.">{{cite news | author=Wax, Emily|title= 'Slumdog' Composer's Crescendo Of a Career. | url= http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/18/AR2009021803790.html |day = 9| month= February | year= 2009 | accessdate=8 November 2010 | work=The Washington Post}}</ref> ಅವರ ತಂದೆ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ತಂಗಿ ತೀವ್ರ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿದಾಗ, ದಿಲೀಪ್‌ರನ್ನು ಖಾದಿರಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮ್]]‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಐದು ವರ್ಷ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದರು, ತಮ್ಮ 23ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ 1998ರಲ್ಲಿ, ಕುಟುಂಬದ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ದಿಲೀಪ್‌ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮ್‌]] ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref name="Rahmanrs"/> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ರಹಮಾನ್‌ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿಯು 1992ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡರೂ, 1975ಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, 9 ವರ್ಷದ ರಹಮಾನ್‌, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪಿಯಾನೊ ನುಡಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಈ ನಾದವನ್ನು ಆರ್‌ ಕೆ ಶೇಖರ್ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಲನಚಿತ್ರ 'ಪೆಣ್‌ಪಾಡಾ'ಗಾಗಿ ವೆಲ್ಲಿಥಿನ್ ಕಿಣ್ಣಮ್ ಪೊಲ್''Vellithen Kinnam Pol' ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಡನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಿದರು. ಆರ್ ಕೆ ಶೇಖರ್‌ ಸಂಯೋಜನೆ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾದ, ಭರಣಿಕ್ಕವು ಶಿವಕುಮಾರ್ ರಚಿಸಿದ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಜಯಚಂದ್ರನ್‌ ಹಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.malayalasangeetham.info/php/SongDetails.php?sid=3602&encode=utf|title=Vellithen Kinnam: Rahman's first song|publisher=Malayalasangeetham|accessdate=26 November 2010|archive-date=4 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004000436/https://www.malayalasangeetham.info/php/SongDetails.php?sid=3602&encode=utf|url-status=dead}}</ref> === ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಪಥಗಳು === ರಹಮಾನ್‌ರ ವೃತ್ತಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಹಂತವು 1992ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿಯೇ, ಪಂಚತನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಇದು ಮುಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಯಿತು.<ref name="internationalrahman">{{Cite journal | last =Eur | first =Andy Gregory|title=The International Who's Who in Popular Music 2002: A. R. Rahman|pages= 419–420 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಚುಟುಕು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. 1992ರಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ರಹಮಾನ್‌ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ತಾವು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ತಮಿಳು]] ಚಲನಚಿತ್ರ ''ರೋಜಾ'' ಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಪಥ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="internationalrahman" /> ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ರಿಗೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ರಜತಕಮಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೇ ಈ ತರಹದ ಅಪಾರ ಯಶಸ್ಸು, ರಹಮಾನ್‌ ಪಾಲಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಯಿತು. ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಸಲ, ರಹಮಾನ್‌ರಿಗೆ ರಜತಕಮಲ ಲಭಿಸಿದೆ. 1997ರಲ್ಲಿ ''ಮಿನ್ಸಾರ ಕಣವು'' (''Electric Dreams'', ತಮಿಳು), 2002ರಲ್ಲಿ ''ಲಗಾನ್‌'' (''Tax'', ಹಿಂದಿ), ''ಕಣ್ಣತಿಲ್‌ ಮುತ್ತಮ್‌ಇಟ್ಟಾಳ್‌‌‌‌'' (''A Peck on the Cheek'', ತಮಿಳು) 2003ರಲ್ಲಿನ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಮಧುರ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ ರಹಮಾನ್‌ರಿಗೆ ರಜತಕಮಲ ದೊರಕಿತು. ಹೀಗೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ರಜತಕಮಲ ಗಳಿಸಿದವರಾದರು.<ref name="lotrrahmanc">{{cite web| title=A. R. Rahman| author=Iyer, Vijay| work=lotr.com| url=http://www.lotr.com/cast_creative/creative_bio_03.php| accessdate=15 November 2008| archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081025124725/http://www.lotr.com/cast_creative/creative_bio_03.php| url-status=dead}}</ref> '''''ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, [[ರೋಜಾ]] ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗಿ, ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಡಬ್ಬಿಂಗ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಶಂಸೆಗಳಿಸಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅಲೆಯಬ್ಬಿಸಿತು.''' '' '''''ನಂತರ, ಚೆನ್ನೈ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಹಲವು ತಮಿಳು ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಯಶಸ್ವೀ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶನದ, ರಾಜಕೀಯ ಕಥಾಹಂದರವುಳ್ಳ''' '' '''ಬಾಂಬೆ, ''ನಗರವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ'' ಕಾದಲನ್‌, ''ಭಾರತಿರಾಜ'' ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಕಾರುತ್ತಮ, ''ಸ್ಯಾಕ್ಸೊಫೊನ್‌ ಪ್ರಧಾನ'' ಸಂಗೀತಮಯ ಡ್ಯುಯೆಟ್‌, ಇಂದಿರಾ'','' ''ಹಾಗೂ'' ಪ್ರೇಮ-ಹಾಸ್ಯ ಮಿಶ್ರಣದ ಮಿ. ರೋಮಿಯೊ ಹಾಗೂ ಲವ್‌ ಬರ್ಡ್ಸ್‌ ''ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ರಹಮಾನ್ ಬಹಳಷ್ಟು ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.<ref>{{cite book | title=Pop Culture India!: Media, Arts and Lifestyle| last=Kasbekar|first=Asha| year=2006| publisher=ABC-CLIO|location=| url=https://books.google.com/?id=Sv7Uk0UcdM8C&pg=PA215&dq=A.+R.+Rehman+tamil|chapter=|isbn= 9781851096367|page=215|quote=Songs play as important a part in South Indian films and some South Indian music directors such as A. R. Rehman and Ilyaraja have an enthusiastic national and even international following}}</ref><ref>{{Cite book | last =Chaudhuri | first =S.|title= Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia|chapter=Cinema of South India and Sri Lanka|page= 149|quote=Now the South is believed to excel the North in many respects, including its colour labs, state of the art digital technology and sound processing facilities (which have improved the dubbing of Tamil and other South Indian languages into Hindi since the 1970s | postscript =<!--None-->}}</ref>'' ''' '''ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಮುತ್ತು ''ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ'' ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ''ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು''.<ref name="muthunoborderss">{{cite web| author=Prasad, Ayappa| title=Films don't believe in borders| work=[[Screen (magazine)|Screen]]| url=http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=5670| year=2003| accessdate=15 November 2008| archive-date=18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081218060205/http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=5670| url-status=dead}}</ref> ''' '''''ಅವರ ಧ್ವನಿಪಥಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ/ಲೋಕ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಗಳು, [[ಜಾಝ್ ಸಂಗೀತ]]‌, ರೆಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅವರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಧ್ವನಿಪಥಗಳಿಂದಾಗಿ, ತಮಿಳುನಾಡು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದವು.<ref>{{Cite journal | last =Ramaswamy | first =V.|title= Historical Dictionary of the Tamils|page= 199 | postscript =<!--None-->}}</ref><ref>{{Cite book | last =Chaudhuri | first =S.|title= Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia|chapter=Cinema of South India and Sri Lanka|page= 149|quote=Southern filmmakers like Mani Ratnam, Ram Gopal Varma and [[Priyadarshan]] have altered the profile of Indian 'national' cinema. So too have southern specialists... cinematographers [[Santosh Sivan]], [[P. C. Sriram]] and music composer A. R. Rahman who formed a highly successful team with Ratnam and have all attained star status in their own right | postscript =<!--None-->}}</ref><ref name="Rahmanindiainfo">http://www.indiainfo.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201230174022/http://indiainfo.com/ |date=2020-12-30 }} ನಂಬಿಯಾರ್‌, ಸ್ಮಿತಾ. "ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ - ದಿ ಮೆಲೊಡಿ ಕಿಂಗ್‌." 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌ 16ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> '' ''' '''''ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶನದ ಬಾಂಬೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬಾಂಬೆ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಗ'' ವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ''ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾರ ಫೈರ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ'', ''ಹಲವಾರು ಸಂಕಲನಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.'' ''' '''''ರಾಮ್‌ ಗೋಪಾಲ್‌ ವರ್ಮಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ'' ರಂಗೀಲಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ರಹಮಾನ್‌ [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಮುಂಬಯಿ [[ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]]]] ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ''' '''''ನಂತರ'', ಶಾರುಕ್‌ಖಾನ್‌ ಖಾನ್‌ ಅಭಿನಯದ, ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ದಿಲ್‌ ಸೆ, ಹಾಗೂ ಸುಭಾಷ್‌ ಘೈ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, ''ತಾಳ-ಪ್ರಧಾನ'' ತಾಲ್‌ ''ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಯಶಸ್ವೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು''.<ref name="understandingaf">{{Cite book | last =Stafford | first =Roy|title=Understanding Audiences and the Film Industry |page= 27|isbn=9781844571413|publisher=British Film Institute|location=London | postscript =<!--None-->}}</ref><ref>{{cite book | title=The Garland Encyclopedia of World Music| last=Arnold|first=Alison| year=2000| page=540| publisher=Taylor & Francis|location=| url=https://books.google.com/?id=ZOlNv8MAXIEC&pg=RA2-PA555&dq=A.+R.+Rahman+tamil+film+music|chapter=Film music in the late Twentieth century|isbn= 9780824049461|quote=The recent success of the Tamil film music director A. R. Rehman in achieving widespread popularity in the world of Hindi film music is now possibly opening doors to new South-North relationships and collaborations}}</ref> ''' '''''ಸೂಫಿ ಅನುಭಾವವು ದಿಲ್‌ ಸೆ ಚಲನಚಿತ್ರದ'' ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ ಹಾಡಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ [[Netaji Subhas Chandra Bose: The Forgotten Hero]]ದ [[Netaji Subhas Chandra Bose: The Forgotten Hero|ಝಿಕ್ರ್‌]]'' ಹಾಡಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ವಿಶಾಲ ಮೇಳವೃಂದ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗ ಗಾಯಕರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು''.<ref name="Rahmanrs"/> ''' '''ಸಂಗಮಂ ''ಮತ್ತು'' ಇರುವರ್‌ ''ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್'' ‌ ''ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವೀಣೆಯಂತಹ ವಾದ್ಯಗಳು, ಹಾಗೂ, ರಾಕ್‌ ಗಿಟಾರ್‌ ಮತ್ತು ಜಾಝ್‌ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದರು''.<ref name="archat98">{{cite web| title=The A R Rahman Chat| work=[[Rediff|Rediff On The Net]]| publisher=Rediff| url=http://www.rediff.com/chat/rahmchat.htm| date=17 August 1998| accessdate=6 December 2008| archive-date=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081216150459/http://www.rediff.com/chat/rahmchat.htm| url-status=dead}}</ref> ''' '''ನಂತರ ''2000ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜೀವ್ ಮೆನನ್‌ರ'' ಕಂಡುಕೊಂಡೈನ್ ಕಂಡುಕೊಂಡೈನ್'','' ಮಣಿರತ್ನಮ್‌ರ ಅಲೈಪಯುತೆಯ್, ''ಆಶುತೋಷ್‌ ಗೋವಾರೀಕರ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ '' ಸ್ವದೇಶ್‌ ''ಹಾಗೂ'' ರಾಕೇಶ್‌ ಓಂಪ್ರಕಾಶ್‌ ಮೆಹ್ರಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ [[ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ|ರಂಗ್‌ ದೇ ಬಸಂತಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳು ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದವು.'' <ref>{{cite book | title=Tamil Cinema: The Cultural Politics of India's Other Film Industry| last=Velayutham|first=Selvaraj| year=2008| page=6|location=| url=|chapter=|isbn= |quote=}}</ref>'' ''' '''ವಾಟರ್‌ ''(2005)'' '' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು''.''' [[ಜಾವೇದ್ ಅಕ್ತರ್|ಜಾವೇದ್‌ ಅಕ್ತರ್‌‌]], ಗುಲ್ಜಾರ್‌, ವೈರಮುತ್ತು ಹಾಗೂ ವಾಲಿಯಂತಹ ಭಾರತೀಯ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತೆ ರಚನಾಕಾರರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶಿಷ್ಠ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ನಿರಂತರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಾವು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ರೋಜಾ'' ದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ರಹಮಾನ್ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಎಸ್‌. ಶಂಕರ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಜೆಂಟ್ಲ್‌ಮನ್‌'', ''ಕಾದಲನ್‌'', ''ಇಂಡಿಯನ್‌'', ''ಜೀನ್ಸ್‌'', ''ಮುಧಲ್ವನ್‌'', ''[[Nayak: The Real Hero|ನಾಯಕ್‌]]'', ''ಬಾಯ್ಸ್‌'', ''[[Sivaji: The Boss|ಶಿವಾಜಿ ದಿ ಬಾಸ್‌]]'' ಹಾಗೂ ''ಏಂಥಿರನ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112|quote=Rehman became a major star with his hit music in Roja followed by hit scores for Mani Ratnam's and Shankar's films in Tamil. | postscript =<!--None-->}}</ref> ನಂತರ 2005ರಲ್ಲಿ, ಚೆನ್ನೈನ ಕೊಡಂಬಾಕಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಎಂ ಸ್ಟೂಡಿಯೊಸ್‌ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಪಂಚತನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ಸ್ಟೂಡಿಯೊವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಇದು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ದಾಖಲಿಸುವ ಸ್ಟೂಡಿಯೊ ಎಂದಾಯಿತು.<ref name="Rahmanammix">{{cite web | last= | first= | lcoauthors= | title= Film Composer A.R. Rahman Selects Bag End Bass Speakers | work= [[Mix (magazine)|Mix]] | url= http://mixonline.com/news/headline/bag-end-arrahman-060706/ | month= 7 June | year= 2006 | accessdate= 18 November 2008 | archive-date= 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081216141733/http://mixonline.com/news/headline/bag-end-arrahman-060706/ | url-status= dead }}</ref><ref>{{Cite news | last =Omkar | first =Ashanti|title= Interview with A. R. Rahman|date=March 2008|page=|issue=1|volume=1|periodical=[[The Score Magazine]]|location=[[Chennai]]|issn=|oclc=|url=|accessdate= 18 November 2008 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಹೀಗೆ 2006ರಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೆಎಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನ ಹೆಸರಾಂತ ಉದ್ದಿಮೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news | last =Maria Verghis | first =Shana|title= A R Rahman Interview| newspaper= [[The Pioneer (Indian newspaper)|The Pioneer]] | publication-place=New Delhi| date=11 August 2006| page=| url=http://smaramra.blogspot.com/2006/08/r-rahman-interview.html|quote= | postscript =<!--None-->}}</ref> ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಸಿಲ್ಲುನು ಒರು ಕಾದಲ್‌‌'' ಕೆಎಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.tamilguardian.com/tg310/p7.pdf|work=[[Tamil Guardian]]|title=Cine Scope|date=19 October 2005|page=7|access-date=20 ಜನವರಿ 2011|archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924113310/http://www.tamilguardian.com/tg310/p7.pdf|url-status=dead}}</ref> ಚೀನಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ, ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, 2003ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್‌ ಭಾಷೆಯ ''ವಾರಿಯರ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಹೆವನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಥ್'' ‌ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಶೇಖರ್‌ ಕಪೂರ್‌ ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[Elizabeth: The Golden Age]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತದ ಸಹ-ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ ಇತರೆ ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news | last = | first =|title= Cinemaya 1998|year=1998|page=9|issue=39–41|periodical=[[Cinemaya]]|location=[[ನವ ದೆಹಲಿ]]|issn=0970-8782|oclc=19234070|quote=However, the song was lifted by a whole range of well-known music directors from Bombay so much so that the original composition in Tamil by AR Rahman... | postscript = <!--None-->}}</ref> ಇವು ''ಇನ್ಸೈಡ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌'', ''ಲಾರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರ್‌'', ''ಡಿವೈನ್‌ ಇಂಟರ್ವೆಂಷನ್‌'' ಹಾಗೂ ''ದಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟಲ್‌ ಹಸ್ಬಂಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಧ್ವನಿಪಥಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ. '' ಹಾಗೆಯೇ 2008ರಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ '''ಕಪಲ್ಸ್‌ ರಿಟ್ರೀಟ್'' ‌'ಗಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಈ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಮರು ವರ್ಷ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಸ್ಲಮ್‌ಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್'' ‌ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಈ ರಚನೆಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದವು. ಇಂಥ ಅದ್ದೂರಿ,ವೈಭಪೂರ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದ ಅವರು, ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾದರು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಈ ಧ್ವನಿಪಥವು ನೃತ್ಯ‌/ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಗೀತೆಗಳ ಅಲ್ಬಮ್‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ <ref>http://www.billboard.com ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್‌ ಟಾಪ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಅಲ್ಬಮ್‌. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ 200 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="achart">[http://acharts.us/album/41241 ವಿಶ್ವದ ಸಂಗೀತ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಲಂಡಾಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು]</ref> 'ಜೈ ಹೋ' ಹಾಡು ಯುರೋಚಾರ್ಟ್‌ ಹಾಟ್‌ 100 ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ <ref>http://www.billboard.com ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಗಳು. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್‌ ಹಾಟ್‌ 100 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 15ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="soulja">http://www.billboard.com ಬಿನ್‌-ಯಹೂದಾ, ಆಯಲಾ. "ಸೌಲಜಾ ಬಾಯ್‌ ಕ್ಲೈಂಸ್‌ ಹಾಟ್‌ 100" 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 5ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> === ಇತರ ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಗಳು === ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲದೆ, ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಸಹ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸ್ವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ವಂದೇ ಮಾತರಮ್'' ‌ ಎಂಬ ಅಲ್ಬಮ್‌ ಬಹಳಷ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal | last =Allen | first =John|coauthors=Uck Lun Chun, Allen Chun, Ned Rossiter, Brian Shoesmith|title= Refashioning pop music in Asia|page= 67 | postscript =<!--None-->}}</ref><ref name="Rahmanbiovm">{{cite web | title= A. R. Rahman: Summary Biography | work= A. R. Rahman: A Biography | url= http://members.tripod.com/gopalhome/arrbio.html |quote=Particularly impressed with Vande Mataram, [[Jeremy Spencer]], formerly of [[Fleetwood Mac]] stated that Rahman was the only Indian composer he knew about and liked| month= November | year= 2002 | accessdate=15 February 2007}}</ref> ಇದಾದ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಭಾರತ್‌ ಬಾಲಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಜನ ಗಣ ಮನ'' ಎಂಬ ವೀಡಿಯೊ ಸಂಕಲನಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಅಲ್ಬಮ್‌ ರಚಿಸಿ ಹೊರತಂದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಚುಟುಕು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಕಾಶನಗಳು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಟಿಯ ಮೇಳವೃಂದಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Nobel Peace Prize Concert 2010 A.R. Rahman IMG 7174.jpg|thumb|right|ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಸಮಾರಂಭದ 2010ರ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ರಹಮಾನ್‌.]] 1999ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ನೃತ್ಯನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಶೋಭನಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುದೇವ ಸುಂದರಂ ಹಾಗೂ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ನೃತ್ಯಸಮೂಹದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ, ಜರ್ಮನಿಯ [[ಮ್ಯೂನಿಕ್]]‌ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಮೈಖೇಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್|ಮೈಕಲ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೈಕಲ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು. 2002ರಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾಟಕವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಸಂಗೀತಪ್ರಧಾನ ರಂಗಮಂದಿರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಲಾಯ್ಡ್‌ ವೆಬ್ಬರ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ''ಬಾಂಬೆ ಡ್ರೀಮ್ಸ್'' ‌ ರಹಮಾನ್‌ರ ಮೊದಲ ರಂಗಮಂದಿರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌]] ಮೂಲದ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ತಂಡ ವಾರ್ಟಿನಾ '''ದಿ ಲಾರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ರಿಂಗ್ಸ್'' ‌' ಎಂಬ ತನ್ನ ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ರಹಮಾನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ ನಡೆಸಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾನೆಸಾ-ಮೇ ಅಲ್ಬಮ್‌ ''ಕೊರಿಯೊಗ್ರಾಫಿ'' ಗಾಗಿ ರಾಗಾಸ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಗೀತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="lotrrahmanc"/> 2004ರಿಂದಲೂ, [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ದುಬೈ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]], [[ಕೆನಡಾ]], ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಮೂರು ಯಶಸ್ವೀ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="lotrrahmanc"/><ref>{{cite news|author=Chander, Bhuvana|work=[[Tamil Guardian]]|title=Tamil Cinema|url=http://www.tamilguardian.com/tg321/p15.pdf|date=2006-04-19|page=15|accessdate=2010-10-24|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720125653/http://www.tamilguardian.com/tg321/p15.pdf|url-status=dead}}</ref> ಕರೇನ್‌ ಡೇವಿಡ್‌ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತರಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಸ್ಟೂಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ಸಂಪುಟಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಸಹಯೋಗ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2006ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ''ಇಂಟ್ರೊಡ್ಯೂಸಿಂಗ್‌ ಎ. ಆರ್‌. ರಹಮಾನ್‌'' ಎಂಬ ಎರಡು ಸಿಡಿಗಳ ಸಂಪುಟ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು, ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿತ್ತು. ''ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್'' ‌ ಎಂಬ ಅವರ ಫಿಲ್ಮೇತರ ಅಲ್ಬಮ್‌ 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 12ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ 24ರಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್|ಮನ್ಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌]] ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ]] ಆತಿಥ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ವೇತಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಔಪಚಾರಿಕ ಭೋಜನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.whitehouse.gov/files/documents/2009/november/state-dinner-press-preview.pdf |title=(ಪುಟ 6) |access-date=2021-07-21 |archive-date=2016-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202073422/https://www.whitehouse.gov/files/documents/2009/november/state-dinner-press-preview.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://voices.washingtonpost.com/postrock/2009/11/indian_composer_ar_rahman_to_p.html ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003181622/http://voices.washingtonpost.com/postrock/2009/11/indian_composer_ar_rahman_to_p.html |date=2018-10-03 }}, ಲೇಖಕರು: ಕ್ರಿಸ್‌ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್‌, 24 ನವೆಂಬರ್‌ 2009; 3:34 PM ET</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹೈಟಿ ಭೂಕಂಪ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ತುರ್ತು ಸಹಾಯ ನಿಧಿಗಾಗಿ ಧನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು '[[We Are the World: 25 for Haiti]]' ಎಂಬ ಒಂದು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಏಕಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರ ಪೈಕಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬರು. 2010ರಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ, 'ಜಯ್‌ ಜಯ್‌ ಗರ್ವೀ ಗುಜರಾತ್‌' <ref>{{cite news|author=TNN, May 2, 2010, 06.50am IST |url=http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/City/Ahmedabad/Gujarat-turns-50-in-style/articleshow/5882277.cms |title=Gujarat turns 50 in style – Ahmedabad – City – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2010-05-02 |accessdate=2010-08-23}}</ref>, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಮಿಳ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ 'ಸೆಮ್ಮೊಝಿಯಾನ ತಮಿಳ್‌ ಮೊಝಿಯಾಮ್‌', ಹಾಗೂ, 2010 ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕಾಗಿ ಲಾಂಛನಗೀತೆ ಜಿಯೊ ಉಠೊ ಬಢೋ ಜೀತೋ ಹಾಡುಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. 2010ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ [[A. R. Rahman Jai Ho Concert: The Journey Home World Tour]] ಎಂಬ ತಮ್ಮದೇ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ ನಡೆಸಿದರು. 2010ರ ಜೂನ್‌ 11ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ನಾಸ್ಸಾವ್‌ ಕೊಲಿಸಿಯಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸದ ಮೊದಲ ಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಯಿತು. ನಂತರ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 16 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಗಳು ನಡೆದವು.<ref>[http://www.arrahmanlive.com/concert/abouttour.html ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ ಜೈ ಹೋ ಕಾನ್ಸರ್ಟ್‌: ದಿ ಜರ್ನಿ ಹೋಮ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೂರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100605033832/http://www.arrahmanlive.com/concert/abouttour.html |date=2010-06-05 }} 2010ರ ಜೂನ್‌ 11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ರಹಮಾನ್‌ ಏರ್ಟೆಲ್‌ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಅತಿ-ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2010ರ ನವೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/113986/airtel-unveils-logo-tune.html|title=Airtel unveils new logo, tune|publisher=[[Deccan Herald]]|accessdate=2010-11-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiamag.in/airtel-new-signature-tune-available-for-download.html|title=Airtel New Signature Tune Available for Download|author=Bharat|publisher=Indiamag.in|accessdate=2010-11-19|archive-date=2010-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20101120222528/http://www.indiamag.in/airtel-new-signature-tune-available-for-download.html|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ರೇಡಿಯೊ ದೇಸಿ ಬೀಟ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು. ರಹಮಾನ್‌ ಈ ರೇಡಿಯೊ ವಾಹಿನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.musicaloud.com/2010/11/28/a-r-rahmans-new-theme-tune-for-radio-desibeat/|title=A.R.Rahman's exclusive tune for Radio Desi Beats|publisher=Musicaloud|accessdate=2010-11-28}}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ, ಟೊಯೊಟಾದವರು ಭಾರತೀಯ ರಸ್ತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಇಟಿಯೊಸ್‌ ಕಾರ್‌ ಮಾರಾಟದ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್ ಚುರುಕು-ಚುಟುಕು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/auto/automobiles/Toyota-ropes-in-Rahman-to-endorse-Etios-in-India/articleshow/6757478.cms|title=Toyota ropes in Rahman to endorse Etios in India|publisher=[[The Economic Times]]|accessdate=2010-10-16}}</ref><ref>{{cite web|url=http://business.rediff.com/report/2010/oct/15/auto-ar-rahman-is-toyota-etios-brand-ambassador.htm|title=AR Rahman is Toyota Etios' brand ambassador|publisher=[[Rediff]]|accessdate=2010-10-15}}</ref> ಅವರು ಈ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರಲ್ಲದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ 'ಪಹಲೀ ಬಾರ್'‌ ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿನ್ಮಯಿ, ಜಾವೇದ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಮಧುಶ್ರೀ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.motoism.com/20101205178/top-news/ar-rahman-performs-at-the-launch-of-the-toyota-etios.htm|title=A.R. Rahman performs at the launch of the Toyota Etios|publisher=Motoism|accessdate=2010-12-05}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಸಂಗೀತದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ === [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]], [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]], ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ನುಸ್ರತ್‌ ಫತಹ್‌ ಆಲಿ ಖಾನ್‌ರವರ ಕವ್ವಾಲಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಪರಿಣತರು. ಈ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಅನ್ಯ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ ಸಂಗೀತವನ್ನು, ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಪಂಕ್ತಿ ಮಾಡಿ, ಆಶುರಚನೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸುವರು.<ref name="Rahmanrs" /><ref>{{Cite journal | last =Viswanathan | first =T.|last2=Harper Allen|first2=Matthew|title= Music in South India|page= 139 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಸ್ವರಮೇಳದ ವಿಷಯಗಳು ಅವರ ಸಂಗೀತಗಳ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಆವರ್ತಕ ಸ್ವರಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳಾದ ಕೆ. ವಿ. ಮಹಾದೇವನ್‌ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವನಾಥನ್‌-ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಜೋಡಿಯಂತೆ, ರಹಮಾನ್‌ ಸಹ ಏಕ-ಧ್ವನಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಶೈಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನವೀನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣಗೊಳಿಸಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು.<ref name="Rahmanrs" /> ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಗಳ ಒಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ [[:ವರ್ಗ:Tamil film score composers|ಚೆನ್ನೈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕ]]ರ ಸಂಗೀತದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, ಸಂವಾದಿ ರಾಗ, ವಾದ್ಯವೃಂದದ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಧ್ವನಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ರಹಮಾನ್‌ರ ಅಗಾಧ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ತನ್ಮೂಲಕ, ಅನನ್ಯ ನಾದಗುಣಗಳು, ಧ್ವನಿ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣಗಳು, ವಿಶಾಲ ಶ್ರೇಣಿಯ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಮನ್ವಯದ ಶೈಲಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿರುಚಿಯು, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೋತೃಗಳ ವಿವಿಧ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರುತ್ತದೆ.<ref name="wom">ಈ ತರಹದ ನಾವೀನ್ಯಗಳಿಂದ, ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, 'ಜಾಝ್‌ ವಾದ್ಯಸಮೂಹಗಳು, ಸ್ವರಮೇಳ ವೃಂದಗಳು ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಾಪ್‌ ಗೀತೆಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಂತಹ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತವೆ.' {{Cite book | last =Todd Titon | first =Jeff|coauthors=Linda Fujie, David Locke, [[David P. McAllester]]|chapter=India/South India|title= Worlds of Music: An Introduction to the Music of the World's Peoples|pages= 202–205 | postscript =<!--None-->}}</ref> ''ರೋಜಾ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಯೋಜನೆಯು, 2005ರಲ್ಲಿ ''ಟೈಮ್‌‌ನ'' ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ "10 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿಪಥಗಳ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಲಿಸ್‌ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, 'ರಹಮಾನ್‌ರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಬಹಳ ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿಸುವಂತಹದ್ದು. ಬಾಹ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮಿಳು ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೂ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಶೈಲಿಗೆ ದಕ್ಕುವವರೆಗೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರಿಸುವ ಅಪಾರ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ.'<ref name="Timetop10s">{{cite news| author=Corliss, Richard| title=Best Soundtracks – ALL TIME 100 MOVIES – TIME| work=[[Time (magazine)|TIME]]| url=http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html| year=2005| accessdate=24 February 2008| archive-date=12 ಮಾರ್ಚ್ 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20100312033139/http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html| url-status=dead}}</ref> ರಹಮಾನ್‌ರ ವೃತ್ತಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಅನಿವಾಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಜನಾಂಗದವರು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನವೀನತೆಯುಳ್ಳ ಸಂಗೀತಗಾರರೆನಿಸಿಕೊಂಡ ರಹಮಾನ್‌ರ ಅಪೂರ್ವ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ, 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112|quote=Rehman is an innovative and phenomenally successful contemporary Tamil and Hindi composer whose style transformed film music in the 1990s...he is considered a genius in the Bombay film industry, and in terms of how much control and autonomy he is allowed over his compositions and working style, he holds tremendous power over film producers and directors | postscript =<!--None-->}}</ref> ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಶೈಲಿಯ ಮಹಾನ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬರು' ಎಂದು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ ರಾನ್‌ ಫೇರ್‌ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite journal|first=Ethan|last=Smith|title='Slumdog' Remix: The Oscar-winning song 'Jai Ho' is reworked with help from a Pussycat Doll|journal=[[The Wall Street Journal]]|date=27 February 2009|url=http://online.wsj.com/article/SB123568984902087603.html|accessdate=2009-03-01|postscript=<!--None-->}}</ref> ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೂಲದ ಬಝ್‌ ಲುಹ್ರ್‌ಮನ್‌ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: {{cquote| I had come to the music of A. R. Rahman through the emotional and haunting score of ''Bombay'' and the wit and celebration of ''Lagaan''. But the more of AR's music I encountered the more I was to be amazed at the sheer diversity of styles: from swinging brass bands to triumphant anthems; from joyous pop to West-End musicals. Whatever the style, A. R. Rahman's music always possesses a profound sense of humanity and spirit, qualities that inspire me the most.<ref name="charindaa">{{cite web| title=Baz Luhrrman comments on A. R. Rahman| author=| work=Charindaa| url=http://www.charindaa.org/news.html| year=2005| accessdate=15 November 2008| archive-date=2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090202183124/http://www.charindaa.org/news.html| url-status=dead}}</ref>}} === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === {{main|List of awards and nominations received by A. R. Rahman}} ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರತಿಭೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 1995ರಲ್ಲಿನ ಮಾರಿಷಸ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾದವು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್‌-ಎಂಡ್‌ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಒಲಿವಿಯರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಸ್ವರ ಪ್ರಸ್ತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ನವೀನತೆ ಮೆರೆದ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು‌, ಆರು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಹದಿನಾಲ್ಕು [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಹನ್ನೆರಡು ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವರ ಗೆಲುವಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ, 2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಅವರು ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="arstan06">{{cite web | author=Prakash, B.S.| title=Stanford University honours A R Rahman| work=[[Rediff]]|publisher=Rediff.com| url=http://www.rediff.com/news/2006/jul/06bsp.htm| date=6 July 2006| accessdate=16 December 2008}}</ref> ''ಸ್ಲಮ್‌ಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್‌'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ 2009ರಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕರ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ <ref name="globes">{{cite web | title= 66th Annual Golden Globe Awards | work= [[IMDb]] | url= http://www.imdb.com/features/rto/2009/globes | accessdate= 12 December 2008 | archive-date= 14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081214041722/http://www.imdb.com/features/rto/2009/globes | url-status= dead }}</ref> ಪ್ರಸ್ತಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಫ್ಟಾ (BAFTA)[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಫಾರ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್] ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಗೀತೆಗಾಗಿ [[ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳೂ 2009ರ ಆಸ್ಕರ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿದವು. ಮಿಡ್ಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಅಲಿಗಢ್‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ರಹಮಾನ್‌, ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title= Rahman to be awarded an Honorary Degree in July |url= http://www.hindu.com/holnus/009200904010921.htm |work= The Hindu |date= 1 April 2009 |accessdate= 26 May 2009 |location= Chennai, India |archive-date= 20 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090820034813/http://www.hindu.com/holnus/009200904010921.htm |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= Rahman to be conferred honorary doctorate by AMU |url= http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200905261962.htm |work= The Hindu |date= 26 May 2009 |accessdate= 26 May 2009 |location= Chennai, India |archive-date= 4 ಜೂನ್ 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110604162150/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200905261962.htm |url-status= dead }}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ರಹಮಾನ್‌ ಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.hindustantimes.com/Anna-University-honours-Stalin-AR-Rahman-and-Moon-Man-Annadurai/Article1-438737.aspx ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌, ಎ.ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ ಹಾಗೂ 'ಚಂದ್ರ ಮಾನವ' ಅಣ್ಣಾದುರೈ ಅವರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದ ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಎಂಆರ್‌ ವೆಂಕಟೇಶ್‌, 01 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009 Venkatesh August 01, 2009</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗ್ರಹದ ಧ್ವನಿಪಥ ಸಂಪುಟ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯಮಾಧ್ಯಮವೊಂದಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಹಮಾನ್‌ ಎರಡು ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AFP">{{cite web|title=India's A.R. Rahman strikes Grammys gold|publisher=[[Agence France-Presse]]|year=2010|url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hGgeRMlZ8ASQ9a-5v5AnbvmL0K9Q|accessdate=2010-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100204030253/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hGgeRMlZ8ASQ9a-5v5AnbvmL0K9Q|archivedate=2010-02-04}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 2010ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]]ದಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾದರು.<ref>{{cite press release |title=This Year's Padma Awards announced |url=http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307 |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |date=25 January 2010 |accessdate=25 January 2010}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ''127 ಅವರ್ಸ್‌'' ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ 2011ರ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.goldenglobes.org/blog/2010/12/the-68th-annual-golden-globe-awards-nominations/ |title=The 68th Annual Golden Globe Award |publisher=[[Golden Globe Award]] |date=14 December 2010 |accessdate=14 December 2010 |archive-date=5 ಮೇ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505130819/http://www.goldenglobes.org/blog/2010/12/the-68th-annual-golden-globe-awards-nominations/ |url-status=dead }}</ref> ಲಂಡನ್‌ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ (ಆನರರೀ ಫೆಲೊ ಆಫ್ ಟ್ರಿನಿಟಿ)ಗೌರವ ಸದಸ್ಯತ್ವಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite video|Interviewer| people = Ashanti Omkar, A. R. Rahman | title = [https://www.youtube.com/watch?v=UJPJTpATdzM A.R Rahman interview 2010 part 1 - Vinnaithandi Varuvaayaa (VTV) - Thai Pongal special] | medium = Web interview | publisher = Thamarai.com | location = London | date = January 13, 2010}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರಹಮಾನ್‌, ಸಾಯಿರಾ ಬಾನುರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಜೋಡಿಗೆ ಖತೀಜಾ, ರಹೀಮಾ ಮತ್ತು ಅಮೀನ್‌ ಎಂಬ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ, ಪುತ್ರ ಅಮೀನ್,''ಕಪಲ್ಸ್‌ ರಿಟ್ರೀಟ್'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ‌'ನಾ ನಾ' ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುತ್ರಿ ಖತೀಜಾ ''ಏಂಥಿರನ್'' ‌ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 'ಪುಧಿಯಾ ಮನಿಧಾ' ಹಾಡಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/AR-Rahmans-son-sings-for-Hollywood/articleshow/4832755.cms |title=AR Rahman’s son sings for Hollywood |author=Vickey Lalwani |work=TNN |publisher=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] |accessdate=2010-07-29 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/58995.html |title=A R Rahman’s daughter sings song in ‘Yanthram’ |author= |publisher=Indiaglitz |accessdate=2010-07-29 |archive-date=2010-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100730042144/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/58995.html |url-status=dead }}</ref> ರಹಮಾನ್‌ರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಎ. ಆರ್‌. ರೆಹಾನಾ ಪುತ್ರ ಜಿ. ವಿ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಕುಮಾರ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ ಅವರು ಪ್ರಕಾಶ್‌ರ ಸೋದರಮಾವ. ''ಕಣ್ಣತಿಲ್‌ ಮುತ್ತಮ್‌ಇಟ್ಟಾಳ್‌ '' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ವಿದಾಯಿ ಕೊಡು ಎಂಗಲ್ ನಾಡೆ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ರೆಹಾನಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ ರಹಮಾನ್‌ರ ಭಾಮೈದುನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕಾಲ ಅನುಭವಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ನಾಸ್ತಿಕರಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ 1989ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಕುಟುಂಬದ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಟೈಮ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಾವು ಸೂಫಿಸಂ ಮೂಲಕ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=TqUbiOgEb0w&amp;feature=fvw</ref> ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ-ನಿಷ್ಠೆ. 81ನೆಯ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು: '''ದೀವಾರ್‌' ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಮೇರೆ ಪಾಸ್‌ ಮಾಂ ಹೈ' ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ತಾಯಿಯಿದ್ದಾರೆ' '' <ref>[http://www.mid-day.com/news/2009/feb/230209-Mere-paas-maa-hai-A-R-Rahman.htm ಮೇರೆ ಪಾಸ್‌ ಮಾಂ ಹೈ: ಎಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮುಂಚೆ ನಾಸ್ತಿಕರಾಗಿದ್ದರೂ, ರಹಮಾನ್‌ [[ತಮಿಳು|ತಮಿಳಿ]]ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಂದರು '''Ella pughazhum iraivanukke'' ' ಎಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳೂ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ'. ರಹಮಾನ್‌ 81ನೆಯ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಈ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಈ ಮಾತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2009/02/24/stories/2009022460281200.htm |title=Front Page : Great composer, greater human feted |publisher=The Hindu |date=2009-02-24 |accessdate=2010-08-23 |location=Chennai, India |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224225225/http://www.hindu.com/2009/02/24/stories/2009022460281200.htm |url-status=dead }}</ref> == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ == ಸಹಾಯಾರ್ಥದ ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ WHO ಆರಂಭಿಸಿದ ಅಭಿಯಾನ ಯೋಜನೆಯಾದ, ಸ್ಟಾಪ್ ಟೀಬಿ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಶಿಪ್,''ಕ್ಷಯರೋಗ ನಿವಾರಣಾ ಸಹಯೋಗಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ರಾಯಭಾರಿ'' ಯಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌, 2004ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="lotrrahmanc"/> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ; ಅಭಿಯಾನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಹಾಡು '''ಇಂಡಿಯನ್‌ ಓಷನ್'' ‌'ಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಟ್‌ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌ / ಯುಸುಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ಸಹಯೋಗಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಏ-ಹಾ a-ha ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕ ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಫರುಹೋಲ್ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಟ್ರಾವಿಸ್‌ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ ನೀಲ್‌ ಪ್ರಿಮ್‌ರೋಸ್‌‌ರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಈ ಹಾಡು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಹಾಡಿನಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು, 2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 26ರಂದು ಹಿಂದೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುನಾಮಿ ಪೀಡಿತ ಬಂದಾ ಆಕೆಹ್‌ ಅನಾಥರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರ ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ‌ ಮುಖ್ತಾರ್‌ ಸಹೋಟಾರೊಂದಿಗೆ ಡಾನ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಸೇರಿ ಹಾಡಿದ, "''ವೀ ಕ್ಯಾನ್‌ ಮೇಕ್‌ ಇಟ್‌ ಬೆಟರ್‌'' " ಎಂಬ ಏಕಗೀತೆಯನ್ನು ಸಹ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Rahmanhb">{{cite web | title= LA Phil presents Hollywood Bowl: About the Performer: AR Rahman | work= Hollywood Bowl Official Website | url= http://www.hollywoodbowl.com/music/artist_detail.cfm?id=2648 | accessdate= June 2006 | archive-date= 2009-02-16 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090216154816/http://www.hollywoodbowl.com/music/artist_detail.cfm?id=2648 | url-status= dead }}</ref> ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಕೆಎಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿಯನ್ನು(ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೋಷಕ ಸಂಸ್ಥೆ) 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಬಯಸುವವರಿಗೆ ಶ್ರವ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿವಿನ್ಯಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಶಾಲೆಯ ಬೋಧಕ ತಂಡದಲ್ಲಿ-ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ,ಸಾಧನೆಗೈದ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಗೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸ್ವರಮೇಳ ವಾದ್ಯವೃಂದವನ್ನು ಸಹ ಈ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ ಹೊಂದಿದೆ.ಇದು [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ ಕೋಡಂಬಾಕಂನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಂಚತನ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋದ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೋಧನಾ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="Rahmankm">{{cite web | title= Rahman's music conservatory in June | work= [[Screen (magazine)|Screen]] | url= http://www.screenindia.com/news/Rahmans-music-conservatory-in-June/285836/ | accessdate= November 2008 | archive-date= 2008-12-18 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081218060027/http://www.screenindia.com/news/Rahmans-music-conservatory-in-June/285836/ | url-status= dead }}</ref> ಈ ಕಲಾಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಹಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಶಿಷ್ಯರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.tamilguardian.com/print.asp?articleid=602|work=[[Tamil Guardian]]|title=Briefly Tamil Cinema|date=19 April 2006|accessdate=24 October 2010|archive-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230719/http://www.tamilguardian.com/print.asp?articleid=602|url-status=dead}}</ref> ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ಗತಿಕ ಮಹಿಳೆಯರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ದಿ ಬ್ಯಾನ್ಯನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಿರುಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಇದರ ವಿಷಯ ವಸ್ತುವಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿ ಆವರ್ತಕ ರಾಗ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಆಗ 2008ರಲ್ಲಿ, ತಾಳವಾದ್ಯಕಾರ ಶಿವಮಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು '''ಜಿಯಾ ಸೆ ಜಿಯಾ'' ' ಎಂಬ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ರಹಮಾನ್ ರಚಿಸಿದರು. ಇದು(ಫ್ರೀ ಹಗ್ಸ್ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನ) ಮುಕ್ತ ಅಪ್ಪುಗೆಯ ಆಂದೋಲನದಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ವೀಡಿಯೊ ಮೂಲಕ ರಹಮಾನ್‌ ಇದನ್ನು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {{main|A. R. Rahman discography}} * ರೋಜಾ * ತಿರುಡಾ ತಿರುಡಾ * ಬಾಂಬೆ * ಕಾದಲನ್ * ಜೀನ್ಸ್ * ಕಾದಲ ಕೋಟೈ * ರಂಗೀಲಾ * ಗುರು == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references></references> * {{cite book | last = Allen | first = John|coauthors=Uck Lun Chun, Allen Chun, Ned Rossiter, Brian Shoesmith| title = Refashioning pop music in Asia| publisher = Routledge | year = 2004 | location = USA | isbn =9780700714018}} * {{cite book | title=The Garland Encyclopedia of World Music| last=Arnold|first=Alison| year=2000| pages=| publisher=Taylor & Francis|location=| url=|chapter=|isbn= 9780824049461|quote=}} * {{cite journal| last = | first =|title= Cinemaya 1998|year=1998|page=9|issue=39–41|periodical=[[Cinemaya]]|location=[[ನವ ದೆಹಲಿ]]|issn=0970-8782|oclc=19234070}} * {{cite book | last = Chaudhuri | first = Shohini | title = Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia |chapter=Cinema of South India and Sri Lanka| publisher = Edinburgh University Press | year = 2005 | location = [[Edinburgh]] | isbn = 074861799X}} * {{cite book| last =Eur | first =Andy Gregory|title=The International Who's Who in Popular Music 2002|chapter=A. R. Rahman|isbn=9781857431612|publisher=Routledge|year=2002}} * {{cite book | last = Ganti | first = Tejaswini | title = Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema | publisher = Routledge | year = 2004 | location = | isbn = 0415288541}} * {{cite book | last = Ramaswamy | first = Vijaya | title = Historical Dictionary of the Tamils | publisher = The Scarecrow Press | year = 2007 | location = [[Michigan]] | isbn = 0810853795}} * {{cite book | last = Terska Ciecko | first = Anne | title = Contemporary Asian Cinema: Popular culture in a Global Frame | publisher = Berg Publishers | year = 2006 | location = Berg | isbn = 1845202376}} * {{cite book | last = Todd Titon | first = Jeff |coauthors=Linda Fujie, David Locke, [[David P. McAllester]]| title =Worlds of Music: An Introduction to the Music of the World's Peoples |chapter=India/South India| publisher = Thomson Shirmer | year = 2005 | location = USA | isbn =9780534627577}} * {{cite book | title= Tamil Cinema: The Cultural Politics of India's Other Film Industry| url=| last=Velayutham|first=Selvaraj| year=2008| pages=| publisher=Routledge|location=| isbn=9780415396806}} * {{cite book | last = Vishwanathan | first = T.|coauthors=Matthew Harp-Allen| title = Music in South India: The Karṇāṭak Concert Tradition and Beyond : Experiencing Music, Expressing Culture | publisher = Oxford University Press | year = 2004 | location = USA | isbn =9780195145915}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons category|A. R. Rahman}} * [http://www.arrahman.com ಎ.ಆರ್‌. ರಹಮಾನ್‌ರ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] * {{IMDb name|id=0006246}} * ಡಬ್ಲ್ಯೂಎನ್‌ನಲ್ಲಿ [http://wn.com/A_R_Rahman ಎಆರ್‌ ರಹ್ಮಾನ್‌] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೬೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ-ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲಿವುಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೈಜ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತಾರದ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತಾರದ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಸ್ಲಾಮ್‌ಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡವರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] dp2y1sql48jgt1g06lzazzxitd9hr2m 0 27303 1375199 1373848 2026-06-17T12:36:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375199 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |company_name = Hindustan Petroleum Corporation Limited |company_logo = [[Image:Hindustan Petroleum Logo.svg|150px]] |company_type = [[Government-owned corporation|State-owned enterprise]]<br />[[public company|Public]] ({{BSE|500104}}, {{NSE|HINDPETRO}}) |company_slogan = Future full of Energy |foundation = 1974 |location = [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], India |key_people = S Roy Choudhury <br /> ([[Chairman]] & [[Managing Director|MD]]) |num_employees = ~11,245 <small>(2009)</small> |revenue = {{loss}} {{INRConvert|112516.88|c}} (2010) <ref name="bseindia1">{{cite web |url=http://www.bseindia.com/qresann/detailedresult_cons.asp?scrip_cd=500104&qtr=65.5&compname=HINDUSTAN%20PETROLEUM%20CORPORATION%20LTD.&quarter=MC2009-2010&checkcons=55c |title=BSE 2010 Data |publisher=www.bseindia.com |date= |accessdate=2010-07-26 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |net_income = {{increase}} {{INRConvert|1475.15|c}} (2010) <ref name="bseindia1"/> |assets = {{increase}} $12.689 billion (2010)<ref name=sbi>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6360.html |title=Fortune Global 500 2010 Rankings - State Bank of India |access-date=2011-01-21 |archive-date=2011-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310080638/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6360.html |url-status=dead }}</ref> |equity = {{increase}} $2.734 billion (2010) <ref name=sbi/> |industry = [[List of petroleum companies|Oil]] |products = [[Fuels]]<br />[[Oils]]<br />[[Liquified petroleum gas|LPG]] |homepage = [http://www.hindustanpetroleum.com/ www.hindustanpetroleum.com] }} '''ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್''' ('''ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್''' ) ({{BSE|500104}}, {{NSE|HINDPETRO}}), ಭಾರತದ [[ಮುಂಬಯಿ]] ನಗರದಲ್ಲಿರುವ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಒಡೆತನದ ತೈಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ 500 ಕಂಪನಿಗಳ ಭಾರತದ ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ 311<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/countries/India.html |title=ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ಮನಿ |access-date=2011-01-21 |archive-date=2011-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602085838/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/countries/India.html |url-status=dead }}</ref> ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ, ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2008-09ರಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟು {{INR}} 1,16,428 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟ/ಆದಾಯ 1,31,802 ಕೋಟಿ ರೂಗಳು (ಯುಎಸ್$ 25,618 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳು), ಭಾರತದಲ್ಲಿ 20% ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಶೇರುಗಳು ಇವೆ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ಅಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2007-08ರಲ್ಲಿ: ವಹಿವಾಟು- ರೂ 1,03,837 ಕೋಟಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟ/ಆದಾಯ- {{INR}} 1,12,098 ಕೋಟಿಗಳು (ಯುಎಸ್$ 25,142 ಮಿಲಿಯನ್). ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಇಂಧನ & ವಿಶೇಷ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಂತಹ 2 ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.indiaprwire.com/pressrelease/information-technology/2010051750909.pdf |title=Hindustan Petroleum Corporation Limited Relies on Oracle Database Security Solutions |publisher=/www.indiaprwire.com |date= |accessdate=2010-07-26 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035434/http://www.indiaprwire.com/pressrelease/information-technology/2010051750909.pdf |url-status=dead }}</ref>, ವಾರ್ಷಿಕ 6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ (ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ) ಒಂದು ಮುಂಬಯಿ (ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ)ಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 8.3 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ‌ (ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ)ನಲ್ಲಿ ಇವೆ.<ref>http://www-03.ibm.com/press/us/en/pressrelease/25041.wss</ref> ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದ 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಂಗಳೂರು ರೀಫೈನರಿ & ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಮ್‌ಆರ್‌ಪಿಎಲ್) ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ 16.95% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [http://www.hmel.in ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಇಎಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101003957/https://www.hmel.in/ |date=2020-11-01 }} ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಬಟಿಂಡಾದಲ್ಲಿ 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಮಿತ್ತಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲ್ಯೂಬ್ ಆಧಾರದ ತೈಲಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲ್ಯೂಬ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವನ್ನು ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.companyin.com/hpcl.htm |title=HPCL - Company Profile |publisher=Companyin.com |date= |accessdate=2010-07-26}}</ref> 335 ಟಿಎಮ್‌ಟಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಈ ಲ್ಯೂಬ್ ರೀಫೈನರಿಯು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಲ್ಯೂಬ್ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 40% ರಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಸುಮಾರು 300+ ಗ್ರೇಡ್‌ಗಳ ಲ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷತೈಲಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಸ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಭಾಗವು 13 ಝೋನಲ್ ಆಫೀಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 101 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.topnews.in/buy-hpcl-target-rs-490-2265932 |title=Buy HPCL With Target Of Rs 490 &#124; TopNews |publisher=Topnews.in |date=2010-05-07 |accessdate=2010-07-26}}</ref> ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಪ್ಲೈ & ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಕಾಂಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ಸ್, ಏವಿಯೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಫೆಸಿಲಿಟೀಸ್, ಎಲ್‍ಪಿಜಿ ಬಾಟ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ಸ್, ಲ್ಯೂಬ್ ಫಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ಸ್, ಇನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಿಲೇ ಡಿಪೋಸ್, ರೀಟೈಲ್ ಔಟ್‌ಲೆಟ್‌ಗಳು (ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಂಪು) ಹಾಗೂ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ & ಲ್ಯೂಬ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟರ್ಷಿಪ್‌ಗಳಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ವರ್ಷಕಳೆದಂತೆ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. 1984/85 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 5.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿದ್ದು ಈಗ 13.00 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಾಗಿದೆ. 1984-85ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟು {{INR}} 2687 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದ್ದು 2008-09ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರೂ 1,31,802 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ==ಉತ್ಪನ್ನಗಳು== #ತೈಲ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ '''ಪೆಟ್ರೋಲ್''' ಅನ್ನು ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ (ಎಮ್‌ಎಸ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪರದ ಪಂಪುಗಳಿಂದ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖರೀದಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕರೆಂದರೆ ದಿನನಿತ್ಯ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವವರು. #ತೈಲ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ '''ಡೀಸಲ್''' ಅನ್ನು ಹೈ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಡೀಸಲ್(ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಡಿ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪಂಪುಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಟರ್ಮಿನಲ್ಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಡಿಪೋಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಟೋ ಮಾಲೀಕರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ. #'''ಲುಬ್ರಿಕೆಂಟ್ಸ್''' <ref>http://www.hplubes.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060831193037/http://www.hplubes.com/ |date=2006-08-31 }} HP Lubes</ref> ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಲುಬ್ರಿಕೆಂಟ್ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30% ನಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಚ್‌ಪಿ ಲ್ಯೂಬ್ಸ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡುಗಳೆಂದರೆ ಲಾಲ್ ಘೋಡಾ, ಮಿಲ್ಸೀ, ಥಂಡಾ ರಾಜಾ, ಕೂಲ್ಗರ್ದ್ ಮುಂತಾದವು. #'''ಎಲ್‌ಪಿಜಿ''' <ref>http://www.hpgas.com{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} HP GAS</ref> ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂದ್. #ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎ‌ಎಸ್‌ಎಫ್ (ಏಸ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ) ಜೊತೆಗೆ'''ಏವಿಯೇಷನ್ ಟರ್ಬೈನ್ ಫ್ಯುಯಲ್''' <ref>http://www.hpaviation.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423062242/http://www.hpaviation.in/ |date=2019-04-23 }} HP Aviation</ref>, ಪ್ರಮುಖ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಈ ಎಟಿಎಫ್ ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ 1ಗೆ ಇಂಧನ ಪೂರೈಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. # '''ಬಿಟುಮೆನ್''' # '''ಫರ್ನೇಸ್ ಆಯಿಲ್''' ==ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು== ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿವೆ: #[[ಮುಂಬಯಿ]] ರೀಫೈನರಿ - 5.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳ (ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ #ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ನಲ್ಲಿರುವ [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]] ರೀಫೈನರಿ - 7.5 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ #ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ರೀಫೈನರಿ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ - 9.69 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ (ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಇದರಲ್ಲಿ 16.65 % ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ). #ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಭಟಿಂಡಾದಲ್ಲಿ ಗುರು ಗೋವಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ರೀಫೈನರಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ - 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ (ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ & ಮಿತ್ತಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ತಲಾ 49% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ). ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು== #2009ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500 ಕಂಪನಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಜೆ ಪಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು '''311''' ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿತ್ತು. #2009ರಲ್ಲಿ '''1002''' ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 2000 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು #2010ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು 10ನೆಯ ಅತಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="top10">{{cite web|title=India's top 10 brands|url=http://business.rediff.com/slide-show/2010/oct/26/slide-show-1-tata-motors-is-indias-top-brand.htm|publisher=business.rediff.com|accessdate=26 Oct 2010}}</ref> ==ಗೌರವಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2008== #ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿ ಪಾಫಿಟ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ರೀಡರ್ಸ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್ ‘ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಏಷಿಯಾ ಪ್ಲಾಟಿನಂ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ಗೋಲ್ಡನ್ ಪೀಕಾಕ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008 #ಸಿಐಒ 100 ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008 #ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ಒಐಎಸ್‌ಡಿ ಸೇಫ್ಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೇಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ #ಗ್ರೀನ್‌ಟೆಕ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008 #‘ಪೀಪಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್’ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಚ್‌ಆರ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಸ್ ==ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು== * ಮುಂಬಯಿ ರಿಫೈನರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಎಫ್‌ಸಿಸಿಯು * ಮುಂಬಯಿ ರಿಫೈನರಿಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯೂಬ್ ಆಯಿಲ್ ಬೇಸ್ ಸ್ಟಾಕ್ (ಎಲ್‌ಒಬಿಎಸ್) ಅಪ್ ಗ್ರಡೇಶನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ * ಮುಂಬಯಿ & ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ಹೈಡ್ರೊ ಟ್ರೀಟಿಂಗ್ (ಡಿಎಚ್‌ಟಿ) * ಮುಂಬಯಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಎಫ್ಲುಯೆಂಟ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ * ಸಿಲ್ವೇಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಗ್ರೀಸ್ & ಸ್ಪೆಶಾಲಿಟಿ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ ಗ್ರೀಸ್, ಕೂಲೆಂಟ್‌ಗಳು & ಬ್ರೇಕ್ ಫ್ಲುಯಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಖಾನೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 2010ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭ. * ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಭಟಿಂಡಾದ ಗುರು ಗೋವಿಂದ ರಿಫೈನರಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್. ಉತ್ಪಾದನೆ - 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ. 2012ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. * ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ವ್ಹೈಟ್ ಆಯಿಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commons category|Hindustan Petroleum}} *[http://www.hindustanpetroleum.com www.hindustanpetroleum.com] *[http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/snapshots/6360.html ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110815184745/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/snapshots/6360.html |date=2011-08-15 }} *[http://finapps.forbes.com/finapps/jsp/finance/compinfo/CIAtAGlancelw.jsp?passName=HINDPETRO.EQ-IN&amp;passSymbol=HINDPETRO.EQ-IN&amp;sedol=6100476&amp;isOut=null ಫೋರ್ಬ್ಸ್ 2000 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929054840/http://finapps.forbes.com/finapps/jsp/finance/compinfo/CIAtAGlancelw.jsp?passName=HINDPETRO.EQ-IN&passSymbol=HINDPETRO.EQ-IN&sedol=6100476&isOut=null |date=2011-09-29 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] [[ವರ್ಗ:1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] hjhvaowgg4wyqufwoibsmhblkhybalz 0 27620 1375271 1373491 2026-06-18T11:27:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375271 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Eric Schmidt |image = Eric E Schmidt, 2005 (looking_left).jpg |birth_date = {{birth date and age|1955|4|27}} |birth_place = [[Washington, DC]] |death_date = |death_place = |occupation = [[Engineer]], [[Chairman]] and [[Chief Executive Officer|CEO]] of Google |alma_mater = [[University of California, Berkeley]]<br />[[Princeton University]] |salary = $557,466 compensation in 2006<ref>{{Cite web |url=http://www.mydanwei.com/detail.php?org_oid=49f9f04e17e64d2652dc06384adf3d83&type=org&tab=1 |title=Google Inc. Executive Compensation |access-date=2011-02-02 |archive-date=2010-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100305054744/http://www.mydanwei.com/detail.php?org_oid=49f9f04e17e64d2652dc06384adf3d83&type=org&tab=1 |url-status=dead }}</ref> |networth = {{Gain}} US$5.45 billion (2010)<ref>{{cite web|url=http://www.forbes.com/profile/eric-Eric Schmidt|title=Eric Eric Schmidt|author=Forbes Magazine|publisher=[[Forbes Magazine]]|date=September 30, 2009|accessdate=May 18, 2010}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> |website = [http://www.google.com/corporate/execs.html#eric Google Inc. Profile] }} '''ಎರಿಕ್‌ ಎಮರ್‌‌ಸನ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌''' (ಜನನ {{birth date |1955|4|27}})<ref name="born">{{cite web|url=http://www.mckinseyquarterly.com/Googles_view_on_the_future_of_business_An_interview_with_CEO_Eric_Eric Schmidt_2229|title=''Google’s view on the future of business: An interview with CEO Eric Eric Schmidt ''|publisher=The McKinsey Quarterly|accessdate=2009-01-26|archive-date=2011-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110615114101/http://www.mckinseyquarterly.com/Googles_view_on_the_future_of_business_An_interview_with_CEO_Eric_Eric|url-status=dead}}</ref> ಓರ್ವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌‌, [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌‌]]ನ ಸಭಾಪತಿ/CEO ಮತ್ತು ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌‌ನನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಓರ್ವ ಹಿಂದಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/08/03bod.html|title=Dr. Eric Eric Schmidt Resigns from Apple’s Board of Directors|date=2009-08-03|publisher=Apple|accessdate=2009-08-03}}</ref> ಯುನಿಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಲೆಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ನಿಘಂಟಿನ ಅಥವಾ ಕೋಶೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಅವನು ಓರ್ವ ಸಹ-ಲೇಖಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ<ref>{{cite web |url=http://www.cmu.edu/news/archive/2009/April/april13_commencement.shtml |title=April 13: Google Chairman, CEO Eric Eric Schmidt To Give Keynote Address at Carnegie Mellon Commencement, May 17 - Carnegie Mellon University |publisher=Cmu.edu |date= |accessdate=2010-03-21 |archive-date=2009-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090926214441/http://www.cmu.edu/news/archive/2009/April/april13_commencement.shtml |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನ್ಯಾಸನಿರ್ವಾಹಕರ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಅವನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.princeton.edu/~vp/trustees/Trustee%26photo.html |title=princeton.edu |access-date=2021-08-27 |archive-date=2006-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061223140314/http://www.princeton.edu/~vp/trustees/Trustee%26photo.html |url-status=dead }}</ref> == ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತ == ಡಾ. ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, D.C.]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮತ್ತು ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ. ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌನ್‌ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ<ref>{{Cite news| last = McCaffrey| first = Scott| title = New Inductees Named to Yorktown Hall of Fame| newspaper = Sun Gazette| date = 15 May 2008| url = http://www.sungazette.net/articles/2008/05/15/arlington/news/nws92a.txt| postscript = <!--None-->}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಉತ್ತೀರ್ಣನಾದ ನಂತರ, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, ಅಲ್ಲಿ 1976ರಲ್ಲಿ BSEE ಪದವಿಯೊಂದನ್ನು ಗಳಿಸಿದ.<ref>{{cite news| last = Wolff| first = Josephine| title = University Library joins Google Book Search| work = The Daily Princetonian| publisher = | date = 2007-02-06| url = http://www.dailyprincetonian.com/archives/2007/02/06/news/17198.shtml| accessdate = 2008-05-28| archiveurl = https://archive.today/20120729044740/http://www.dailyprincetonian.com/2007/02/06/17198/| archivedate = 2012-07-29| url-status = live}}</ref> 1979ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಕಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು MS ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ; ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕೇಂದ್ರ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸೆಂಟರ್‌-CS) ಹಾಗೂ EECS ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು<ref>{{Cite web|first = Eric Schmidt|last = Eric|title = The Berkeley Network - A Retrospective|url = http://www.krsaborio.net/research/acrobat/1980s/8002_bsd.pdf|format = PDF|postscript = <!--None-->|access-date = 2011-02-02|archive-date = 2008-05-28|archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20080528104711/http://www.krsaborio.net/research/acrobat/1980s/8002_bsd.pdf|url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite document | first = Eric Schmidt|last = Eric|title = An Introduction to the Berkeley Network | url = http://scholar.google.com/scholar?hl=en&q=an.introduction.to.the.berkeley.network%20Eric Schmidt&um=1&ie=UTF-8&sa=N&tab=ws | publisher = Google | postscript = <!--None-->}}</ref> ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಾಲಬಂಧವೊಂದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಅವನಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು. ಹಂಚಿಕೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಕ್ಕಿರುವ ಸಾಧನಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧವೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, 1982ರಲ್ಲಿ ಆತ EECSನಲ್ಲಿ ಒಂದು PhDಯನ್ನು ಪಡೆದ.<ref>{{cite journal|first = E. E.|last = Eric Schmidt|author = Eric Eric Schmidt|title = Controlling large software development in a distributed environment|publisher = U.C. Berkeley EECS Technical Reports|year = 1982|url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=0788297CI&q=&uid=792371362&setcookie=yes|accessdate = |archive-date = 2012-05-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20120514140826/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=0788297CI&q=&uid=792371362&setcookie=yes|url-status = dead}}</ref> ''ಲೆಕ್ಸ್‌‌'' (ಇದೊಂದು ನಿಘಂಟಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಕ, ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ) ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗೆ ಅವನು ಜಂಟಿ ಲೇಖಕನಾಗಿದ್ದ. ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಅವನು ಬೋಧಿಸಿದ.<ref name="stanford">{{cite web|url=http://www.gsb.stanford.edu/NEWS/headlines/duffie_Eric Schmidt.shtml|title= ''Stanford''|publisher=Stanford Graduate School of Business|accessdate=2009-01-26}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಅಥರ್ಟನ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ವೆಂಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಡಾ. ಸ್ಮಿತ್‌‌ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.<ref>"ಆಲ್ಮನಾಕ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಆಗಸ್ಟ್‌ 4ರ ಮುಖಪುಟದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಟೇಲರ್‌ ಐಗ್‌ಸ್ಟಿ ಎಂಬ 15 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಜಾಸ್‌ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕನು ನೋವೆಲ್‌ CEO ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ವೆಂಡಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಅಥರ್ಟನ್‌ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ರಾತ್ರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ".[http://www.almanacnews.com/morgue/1999/1999_10_06.loose06.html "][http://www.almanacnews.com/morgue/1999/1999_10_06.loose06.html LOOSE ENDS"]</ref> ಆರ್ಟ್‌ನ್ಯೂಸ್‌ನ 200 ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಸ್ಥಾನಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.artnews.com/issues/article.asp?art_id=2311 |title=ಆರ್ಟ್‌ನ್ಯೂಸ್‌, ದಿ ಆರ್ಟ್‌ನ್ಯೂಸ್‌ 200 ಟಾಪ್‌ ಕಲೆಕ್ಟರ್ಸ್‌, 2007 |access-date=2011-02-02 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119174626/http://artnews.com/issues/article.asp?art_id=2311 |url-status=dead }}</ref> == ದಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ == ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಬಳಕೆಯ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ '''ದಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಫೌಂಡೇಷನ್‌''' ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಬೃಹತ್‌-ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಮೂಲದ ಒಂದು ವಾಸ್ತುಯೋಜನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಹಾರ್ಟ್‌ ಹೋವರ್‌ಟನ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ವೆಂಡಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, ನ್ಯಾನ್‌ಟಕೆಟ್‌ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕಾಲೋಚಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಭಾರೀ ವಲಸೆಯಿಂದ ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಧಾನ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಮತ್ತು ದ್ವೀಪದ ಅನನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಯೋಜನೆಗಳು ಇವಾಗಿವೆ. ವೆಂಡಿ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಆಯಿಲ್‌ ಕ್ಲೀನಪ್‌ X ಚಾಲೆಂಜ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಸವಾಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಬಹುಮಾನ ನಿಧಿಯನ್ನು ವೆಂಡಿ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ನೀಡಿದಳು; ನಡುಸಮುದ್ರದ ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ತರದ ತೈಲ ಸೋರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸವಾಲು ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref name="xprize">{{cite web|title=X PRIZE Foundation Announces Wendy Eric Schmidt Oil Cleanup X CHALLENGE|url=http://www.xprize.org/media-center/press-release/x-prize-foundation-announces-wendy-Eric Schmidt-oil-cleanup-x-challenge|accessdate=2010-09-15|archive-date=2011-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616043934/http://www.xprize.org/media-center/press-release/x-prize-foundation-announces-wendy-Eric|url-status=dead}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ === ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|IT]] ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದ. ಬೆಲ್‌ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌, ಜೈಲಾಗ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಸೆರಾಕ್ಸ್‌‌‌ನ ಹೆಸರಾಂತ ಪಾಲೋ ಆಲ್ಟೋ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ (PARC) ಕಂಪನಿಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. 1983ರಲ್ಲಿ [[ಸನ್ ಮೈಕ್ರೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್|ಸನ್‌ ಮೈಕ್ರೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌]] ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ ಆತ, ಅದರ ಜಾವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ{{citation needed|date=January 2011}}{{dubious|date=January 2011}} ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದ. 1997ರಲ್ಲಿ, ನೋವೆಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ CEO ಆಗಿ ಅವನು ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌‌‌ನ ಸ್ವಾಧೀನದ ನಂತರ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ನೋವೆಲ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ. ಗೂಗಲ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್‌ ಮತ್ತು [[ಸೆರ್ಗೆ ಬ್ರಿನ್|ಸರ್ಜೆ ಬ್ರಿನ್‌]] ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ನನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅವನಿಂದ<ref>"CEO ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಂತ, ಏಕೆಂದರೆ ಬರ್ನಿಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಅವನಾಗಿದ್ದ." [http://askpang.typepad.com/relevant_history/2003/04/markoff_and_zac.html "ಮಾರ್ಕ್‌ಆಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಝಚಾರಿ ಆನ್‌ ಗೂಗಲ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040705131610/http://askpang.typepad.com/relevant_history/2003/04/markoff_and_zac.html |date=2004-07-05 }} ನಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು; ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದವರು: ಜಾನ್‌ ಮಾರ್ಕ್‌ಆಫ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರೆಗ್‌ ಝಚಾರಿ. ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ''ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ವೀಕ್‌'' <nowiki>'</nowiki>ನ [http://www.businessweek.com/magazine/content/03_39/b3851606.htm "ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, ಗೂಗಲ್‌"] -2003ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 29ರ ಸಂಚಿಕೆಯಿಂದ: "ನೆವಡಾದ ಮರುಭೂಮಿಯ ಸರೋವರಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ, ಕಲಾತ್ಮಕವಾದ ಸ್ವಯಂ-ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಮುಕ್ತ-ಸ್ವರೂಪದ ಉತ್ಸವವಾದ ಬರ್ನಿಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಹಾರ ವಲಯದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದವನು ತನ್ನ ಹೊಸ-20 ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವವನಿದ್ದ. ತನ್ನ ಮರಳುವಿಕೆಯ ನಂತರದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ ಕಂದುಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಸಹನೆಯಿಂದ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. "ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ನನ್ನನ್ನಿನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕವನೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ.</ref> ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಅವರಿಬ್ಬರೂ, ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳಗಾರರಾದ ಜಾನ್‌ ಡೋಯರ್‌ ಮತ್ತು ಮೈಕೇಲ್‌ ಮೋರಿಟ್ಜ್‌‌‌ರ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲೆಂದು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ನನ್ನು 2001ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. === ಗೂಗಲ್ === 2001ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ ಗೂಗಲ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, 2001ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ CEO ಆದ. ಗೂಗಲ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌ನ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಪೇಜ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಿನ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಗೂಗಲ್‌ನ 2004ರ S-1 ಸಲ್ಲಿಕೆಯ<ref name="googleS1">{{cite web |url= http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1288776/000119312504142742/ds1a.htm |title=Amendment No. 9 to Form S-1 Registration Statement Under The [[Securities Act of 1933]] |publisher=[[United States Securities and Exchange Commission]] |date=2004-08-18}}</ref> ಪುಟ 29 ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, ಪೇಜ್‌, ಮತ್ತು ಬ್ರಿನ್‌ರವರುಗಳು ಗೂಗಲ್‌ನ್ನು ಒಂದು ತ್ರಿಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿಯೊಂದರ CEOಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟ ಸಂಘಟನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವನು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗೂಗಲ್‌ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಅನುಸಾರ, "ಒಂದು ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಗೂಗಲ್‌ನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆವರ್ತನದ ಸಮಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿದಾಗಲೂ ಸಹ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ" ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="googleinfo">{{cite web|url=http://www.google.com/corporate/execs.html#eric|title=Google Management: Dr. Eric Eric Schmidt, Chairman of the Executive Committee and Chief Executive Officer|publisher=Google Inc.|accessdate=2006-12-01}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ''PC ವರ್ಲ್ಡ್‌‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ವೆಬ್ ವಲಯದ ಕುರಿತಾದ 50 ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಜನರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌]] ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್‌ ಮತ್ತು [[ಸೆರ್ಗೆ ಬ್ರಿನ್|ಸರ್ಜೆ ಬ್ರಿನ್‌‌‌]]ರವರ ಜೊತೆಗೆ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ನನ್ನು #1 ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.<ref name="50mostimportant">ನಲ್‌, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌. "[http://www.pcworld.com/article/id,129301-page,1/article.html# ದಿ 50 ಮೋಸ್ಟ್‌ ಇಂಪಾರ್ಟೆಂಟ್‌ ಪೀಪಲ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ವೆಬ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070307073927/http://www.pcworld.com/article/id,129301-page,1/article.html |date=2007-03-07 }}". ''PC ವರ್ಲ್ಡ್‌‌.'' ಮಾರ್ಚ್‌ 5, 2007. 2007ರ ಮಾರ್ಚ್ 5ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬ್ರೆಂಡಾನ್‌ ವುಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2009ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್‌ನನ್ನು "ಅಗ್ರಗಣ್ಯ CEOಗಳ" ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20120724062621/http://www.forbes.com/2009/06/22/top-gun-CEOs--intelligent-investing-survey.html.php ದಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌'ಸ್‌ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ - Forbes.com], ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌.com</ref><ref>[http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS148914+10-Jun-2009+MW20090610.php ಬ್ರೆಂಡಾನ್‌ ವುಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅನೌನ್ಸಸ್‌ 24 ಟಾಪ್‌ಗನ್‌ CEOಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ US] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526153354/http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS148914+10-Jun-2009+MW20090610.php |date=2015-05-26 }}, Reuters.com</ref> 2011ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 4ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಗೂಗಲ್‌ನ CEO ಹುದ್ದೆಗೆ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಡಲಿದ್ದು, ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ ಅವನು ಮುಂದುವರಿಯಲಿದ್ದಾನೆ ಹಾಗೂ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್‌ ಮತ್ತು ಸರ್ಜೆ ಬ್ರಿನ್‌ರವರಿಗೆ ಓರ್ವ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ 2011ರ ಜನವರಿ 20ರಂದು ಗೂಗಲ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ನಿಂದ CEOನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್‌ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |url=http://online.wsj.com/article/BT-CO-20110120-718175.html |title=Google Changes CEOs As Fourth-Quarter Profit Rises 29% |publisher=Wall Street Journal |date=2011-01-20 |access-date=2011-02-02 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406131200/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20110120-718175.html |url-status=dead }}</ref> === ಆಪಲ್‌ === 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರಂದು ಆಪಲ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಗೆ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಗೂಗಲ್‌ ಮತ್ತು ಆಪಲ್‌ ನಡುವೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದಾಗಿ, ಆಪಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 3ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.macrumors.com/2009/08/03/google-ceo-eric-Eric Schmidt-resigns-from-apple-board-of-directors/ |title=Google CEO Eric Eric Schmidt Resigns From Apple Board of Directors|publisher=Mac Rumors |date=2009-08-03 |accessdate=2010-03-21}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> === ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ === [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ]]ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಓರ್ವ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಪರವಾಗಿ 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 19ರ ವಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದ.<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB122446734650049199.html|title=Google CEO Backs Obama|last=Langley|first=Monica|coauthors=Jessica E. Vascellaro|date=October 20, 208|accessdate=2008-10-20 | work=The Wall Street Journal}}</ref> ಒಬಾಮಾ ತನ್ನ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಓರ್ವ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://techblog.dallasnews.com/archives/2008/10/google-ceo-eric-Eric Schmidt-report.html|title=Google CEO Eric Eric Schmidt reportedly angling for job in Obama administration as national Chief Technology Officer|last=Godinez|first=Victor|date=October 20, 208|accessdate=2008-10-24}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> ಒಬಾಮಾಗಾಗಿ ತನ್ನ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ 1.00$ ವೇತನದೊಂದಿಗೆ ತಾನು ತೆರಿಗೆ ಕಡಿತವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿರುವುದಾಗಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ಹೇಳಿದ.<ref>{{Cite web |url=http://valleywag.com/5076431/with-my-1-salary-ill-be-getting-a-tax-cut |title=ತೆರಿಗೆ-ಕಡಿತ |access-date=2011-02-02 |archive-date=2012-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324042402/http://valleywag.com/5076431/with-my-1-salary-ill-be-getting-a-tax-cut |url-status=dead }}</ref> ಒಬಾಮಾ ಗೆದ್ದ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮಾನ ಪರಿವರ್ತನೆ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ಗೆ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಸ್ವದೇಶಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಹರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ; ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ, ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಚೋದಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೇ ಈ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.calcars.org/calcars-news/1022.html |title=Gore/Alliance for Climate Protection: All-In for Plug-Ins |publisher=Calcars.org |date= |accessdate=2010-03-21}}</ref> ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಅವನು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಸಲಹೆಗಾರರ ಪರಿಷತ್ತಿನ (ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌'ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆಫ್‌ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ) PCAST ಓರ್ವ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>[https://www.whitehouse.gov/administration/eop/ostp/pcast/about/members PCASTನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಟ್ಟಿ]</ref> == ವೇತನ == ನೇಮಕಗೊಂಡ ನಂತರ, 250,000$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಒಂದು ವೇತನವನ್ನು ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಒಂದು ಬೋನಸ್‌ನ್ನು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ಗೆ ಪಾವತಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ 30 ಸೆಂಟುಗಳ ದರದಲ್ಲಿ B ವರ್ಗದ 14,331,703ನಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಟಾಕನ್ನು, ಮತ್ತು 2.34$ನಷ್ಟು ಖರೀದಿ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ C ಸರಣಿಯ 426,892ನಷ್ಟು ಆದ್ಯತೆಯ ಸ್ಟಾಕನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>https://books.google.com/books?id=VbguRQAACAAJ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130302124817/http://books.google.com/books?id=VbguRQAACAAJ |date=2013-03-02 }} Googled: ದಿ ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಸ್‌ ವಿ ನೋ ಇಟ್‌ ಬೈ ಕೆನ್‌ ಔಲೆಟ್ಟಾ</ref> 2008 ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ನ CEO ಆಗಿದ್ದಾಗ, 1$ನಷ್ಟಿದ್ದ ಮೂಲ ವೇತನವನ್ನು, ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ 508,763$ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ 2009ರಲ್ಲಿ 243,661$ನಷ್ಟು ಇತರ ವೇತನ-ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಗಳಿಸಿದ. ಯಾವುದೇ ನಗದು, ಸ್ಟಾಕು, ಅಥವಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1288776/000119312510070028/ddef14a.htm#rom57429_51 ]</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸ್ಟಾಕು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿರುವ (USD) ಕೆಲವೇ ಜನರ ಪೈಕಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದು, ಅವನು ಸದರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನ ಓರ್ವ ಸಂಬಂಧಿಕನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.<ref>"ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌ ಸ್ಟಾಕಿನ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವನು ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ 90 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ ಸ್ಟಾಕಿನ ಬೆಲೆಯು 300$ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಜಿಗಿದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಕಳೆದ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಮತ್ತೊಂದು 50 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಮಾಡಿದ." {{cite web|url=http://news.com.com/2102-1032_3-5787483.html|title=Google balances privacy, reach|accessdate=2006-11-15|last=Mills|first=Elinor|date=August 3 <!-- 05:20:30 PDT --> 2005|publisher=[[CNET]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061217100506/http://news.com.com/2102-1032_3-5787483.html|archivedate=2006-12-17|url-status=bot: unknown}}</ref> ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು 2006ರ 'ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಜನರು' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, 6.2 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಇರುವ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ 129ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ಗೆ ನೀಡಿತು (ಸದರಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಓನ್ಸಿ ಸಾವಿರಿಸ್‌, ಅಲೆಕ್ಸೀ ಕುಜ್ಮಿಚೋವ್‌, ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್‌ ರೌಲಿಂಗ್‌ ಸಹ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು). 2006ರಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ 1$ನಷ್ಟು ವೇತನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದ.<ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/2005/04/08/technology/google_salary/index.htm | title=Eric Eric Schmidt, Larry Page and Sergey Brin agree to a $1 salary according to company's latest proxy | accessdate=2008-02-03 | work=CNN | date=2005-04-08 | first=Paul R. | last=La Monica | archive-date=2010-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100725084349/http://money.cnn.com/2005/04/08/technology/google_salary/index.htm | url-status=dead }}</ref> 2011ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಬೀಳ್ಕೊಡುಗೆಯ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಅವನಿಗೆ 100 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>http://www.reuters.com/article/idUSTRE70M1V120110123</ref><ref>http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704624504576098070086282958.html</ref> == ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು == "ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ದಿ ಮೈಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಗೂಗಲ್‌‌" ಎಂಬ CNBC ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ಕುರಿತಾಗಿ 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 3ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ಗೆ "ಜನರು ಗೂಗಲ್‌ನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ ಏಕೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹಾಗೆ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನಿಡಬೇಕೇ?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವನ ಜವಾಬು ಹೀಗಿತ್ತು: "ತೀರ್ಮಾನವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇರಾರಿಗೂ ಇದು ಗೊತ್ತಾಗಬಾರದು ಎಂದು ನೀವು ಬಯಸುವಂಥದ್ದನ್ನು ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀವೇನಾದರೂ ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಮೊದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೀವು ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗಬಾರದು; ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆ ಬಗೆಯ ಖಾಸಗಿತನದ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತಿರುವ ಶೋಧಕ ಎಂಜಿನುಗಳು ಕೆಲವೊಂದು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ವಾಸ್ತವತೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ದೇಶಭಕ್ತ ಕಾಯಿದೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದೂ ಸಹ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ." <ref>{{cite web| url= https://www.youtube.com/watch?v=A6e7wfDHzew |title=Google CEO Eric Eric Schmidt on privacy |publisher= [[YouTube]] |date=2009-12-08 |accessdate=2010-03-21}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.ft.com/cms/s/0/efc1281e-e687-11de-98b1-00144feab49a.html |title= Media - Facebook must be weary of changing the rules |publisher=Ft.com |date=2009-12-11 |accessdate=2010-03-21}}</ref> 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 4ರಂದು ನಡೆದ ಟೆಕೋನಾಮಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ "ಸಾಕಷ್ಟು ಮಹತ್ತರವಾದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅನಾಮಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರುವುದು" ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಿರುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಅಸಮ್ಮಿತ ಬೆದರಿಕೆಗಳ ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ, "ನಿಜವಾದ ಅನಾಮಕತೆಯು ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ" ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ.<ref>{{cite web| title=Google's Eric Schmidt: Society not ready for technology| url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-20012704-56.html| date=August 4, 2010| publisher=[[CNET]]| accessdate=2010-08-07| archive-date=2010-10-15| archive-url=https://web.archive.org/web/20101015225603/http://news.cnet.com/8301-13860_3-20012704-56.html| url-status=dead}}</ref> 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜಾಲಬಂಧ ತಾಟಸ್ಥ್ಯದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಕಂಪನಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಹೀಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ: "ಜಾಲದ ತಾಟಸ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತು ನಾವೆಷ್ಟು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲು ನಾನು ಬಯಸುವೆ: ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿಡಿಯೋದಂಥ ದತ್ತಾಂಶದ ಒಂದು ಬಗೆಯನ್ನು ನೀವು ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೋರ್ವನ ವಿಡಿಯೋದ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲು ನೀವು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಡಿಯೋಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತವಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅಶರೀರವಾಣಿಯ ವಿಡಿಯೋಗೆ ನೀವು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ವೆರಿಜೋನ್‌ ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌]] ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಒಪ್ಪಂದವೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ."<ref>{{cite news | title=Why Google and Verizon's Net neutrality deal affects you | url=http://money.cnn.com/2010/08/05/technology/google_verizon_net_neutrality_rules/index.htm | date=August 5, 2010 | publisher=[[CNN]] | work=CNNMoney | accessdate=2010-08-06 | first=David | last=Goldman | archive-date=2010-08-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100806124340/http://money.cnn.com/2010/08/05/technology/google_verizon_net_neutrality_rules/index.htm | url-status=dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * 70/20/10 ಮಾದರಿ — ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ನಿಂದ ಪ್ರವರ್ತನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿ‌‌.<ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2005/12/01/8364616/index.htm | work=CNN | accessdate=2010-05-02 | title=The 70 Percent Solution | first=John | last=Battelle | date=2005-12-01 | archive-date=2010-02-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100222094933/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2005/12/01/8364616/index.htm | url-status=dead }}</ref> * ರೀಚಾರ್ಜ್‌IT == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Eric E. Schmidt}} * {{Twitter|ericschmidt}} * CNET: [https://web.archive.org/web/20201126012137/http://news.com.com/2102-1032_3-5787483.html?tag=st.util.print ಗೂಗಲ್‌ ಬ್ಯಾಲನ್ಸಸ್‌ ಪ್ರೈವೆಸಿ, ರೀಚ್‌] (ಜುಲೈ 14, 2005), ಗೂಗಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * [http://edcorner.stanford.edu/authorMaterialInfo.html?author=150 ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್‌ ಸ್ಪೀಕಿಂಗ್‌ ಅಟ್‌ ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430091657/http://edcorner.stanford.edu/authorMaterialInfo.html?author=150 |date=2008-04-30 }} (ಮೇ 1, 2002) * [http://www.apple.com/pr/library/2006/aug/29bod.html ಗೂಗಲ್‌ CEO ಡಾ. ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಜಾಯಿನ್ಸ್‌ ಆಪಲ್‌'ಸ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌]; ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌. ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟನೆ * [http://www.princeton.edu/~vp/trustees/Trustee_photo-04-05.html ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಸನಿರ್ವಾಹಕರ ಮಂಡಳಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080117093414/http://www.princeton.edu/~vp/trustees/Trustee_photo-04-05.html |date=2008-01-17 }} * [http://iinnovate.blogspot.com/2007/03/eric-Eric ಸ್ಮಿತ್‌‌-ಸಿಇಒ-ಆಫ್‌-ಗೂಗಲ್‌.ಎಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್‌ ಇನ್ನೋವೇಟ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಸಂದರ್ಶನ]{{Dead link|date=December 2010}} * [http://www.executivetalks.com/exe008.html ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007163547/http://www.executivetalks.com/exe008.html |date=2010-10-07 }} === ವಿಡಿಯೊಗಳು === * {{Charlie Rose|11217}} 2010ರಲ್ಲಿ * {{Charlie Rose|10131}} 2009ರಲ್ಲಿ * [http://www.mobileworldlive.com/tv.asp?id=275 ಮೊಬೈಲ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ 2010ರ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಷಣ: ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, CEO, ಗೂಗಲ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}(ಫೆಬ್ರುವರಿ 2010) * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯುಟ್ಯೂಬ್‌]]: [https://www.youtube.com/watch?v=Ug7wQak2zQ0&amp;mode=user&amp;search= ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಅಟ್‌ ದಿ ಸಿಯೋಲ್‌ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಫೋರಮ್‌.] (2007.06.05) * ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌: [http://phobos.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewPodcast?id=174478070&amp;s=143444&amp;i=10669756 ಗೂಗಲ್‌ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಎ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಕಂಪನಿ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606232854/http://phobos.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewPodcast?id=174478070&s=143444&i=10669756 |date=2011-06-06 }} * [http://www.sun.com/smi/Press/sunflash/1997-03/sunflash.970318.23634.xml ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಅಪಾಯಿಂಟೆಡ್‌ ನೋವೆಲ್‌ CEO] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080522085645/http://www.sun.com/smi/Press/sunflash/1997-03/sunflash.970318.23634.xml |date=2008-05-22 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=wHF83ROalOo ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್‌ ಆಸ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ NASA 50 ಇಯರ್ಸ್‌ ಲೆಕ್ಚರ್‌ ಸೀರೀಸ್‌] {{s-start}} {{s-bus}} {{succession box | before=[[Larry Page]] | title=Google CEO | years=2001-2011 | after=[[Larry Page]] }} {{s-end}} {{Google Inc.}} {{Apple}} {{Persondata | NAME=Eric Eric Schmidt | ALTERNATIVE NAMES=Eric Emerson Eric Schmidt | SHORT DESCRIPTION=Entrepreneur, CEO of Google | DATE OF BIRTH=April 27, 1955 | PLACE OF BIRTH=Washington, D.C., United States | DATE OF DEATH= | PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Schmidt, Eric}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೫೫ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಾಹಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿದ್ಯುದ್ಯಂತ್ರ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.ಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬರ್ಕಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, D.C.ಗೆ ಸೇರಿದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] 7wrid4olxz4gwztpb8sfef7j9seuxk9 0 27725 1375217 1335222 2026-06-17T21:42:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375217 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:USA-wiza-anonymous.jpg|thumb]] '''ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವೀಸಾಗಳನ್ನು''', [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ 6.6 ದಶಲಕ್ಷ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗು 470 ಸಾವಿರ ವಲಸಿಗರಿಗೆ 2008ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="test">[https://web.archive.org/web/20060412081635/http://travel.state.gov/visa/frvi/statistics/statistics_1476.html US ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವೀಸಾ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್]</ref> U.S.ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಯಸುವ ಒಬ್ಬ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಯು ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ವೀಸಾ ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. * ವೀಸಾ ಮನ್ನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೂವತ್ತಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಜೆ, * [[ಕೆನಡಾ]] ಅಥವಾ ಬರ್ಮುಡಾ ಪ್ರಜೆ ಅಥವಾ, * ವೀಸಾ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅನರ್ಹತೆ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್(ಅಪರಾಧ)ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು). ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.travel.state.gov/visa/temp/without/without_1260.html#mexico |title=ಗಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: ಕೆನಡಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಹಾಗು ಬರ್ಮುಡಾ |access-date=2011-02-09 |archive-date=2010-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101222113514/http://www.travel.state.gov/visa/temp/without/without_1260.html#mexico |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು 185ರಷ್ಟು ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯ ವೀಸಾಗಳಿವೆ,<ref name="mercer">{{cite web |title=GRIST InDepth: Hiring noncitizens - an immigration law primer for US employers |work=Mercer |authorlink=Mercer (consulting firm) |date=April 1, 2009 |first=Neil |last=Grossman |first2=Howard |last2=Golden |first3=Tracy |last3=Thurnell |format=pdf |url=http://us.select.mercer.com/article/20090080/print/ |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011 |archive-date=ಜುಲೈ 14, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714072832/http://us.select.mercer.com/article/20090080/print/ |url-status=dead }}</ref> U.S.ವೀಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಿವೆ: * '''ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ ವೀಸಾ''' (ವಲಸೆರಹಿತರ ವೀಸಾ) - [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|ಪ್ರವಾಸ]], [[ವ್ಯಾಪಾರ]], ಉದ್ಯಮ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ವೀಸಾ. * '''ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ ವೀಸಾ''' (ವಲಸಿಗರ ವೀಸಾ) - ಕಾಲಾವಧಿಯ ಯಾವುದೇ ಪರಿಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವಂತಹ ವೀಸಾ. ವಲಸೆ ಹೋಗಲು, ಒಬ್ಬರ ಬಳಿ ವಲಸಿಗರ ವೀಸಾ ಅಥವಾ ಉಭಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ವೀಸಾ ಇರಬೇಕು, ಈ ವೀಸಾ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ(ಗ್ರೀನ್ ಕಾರ್ಡ್) ಏಕಕಾಲದ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಗತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ವೀಸಾದ ಮೂಲಕ U.S.ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು-ಹಂತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು.<ref name="mercer" /> ಮೊದಲಿಗೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಲೀಕ U.S. ಪೌರತ್ವ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ಕ್ಯಾಟೆಗರಿ ವೀಸಾ(ವೀಸಾ ವಿಭಾಗ)ದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಕೋರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="mercer" /> ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಲೀಕರ ಅರ್ಜಿಯು ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡಾಗ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವೀಸಾಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಅದು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಈ ರೀತಿ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡ ಅರ್ಜಿಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವೀಸಾ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="mercer" /> ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ವೀಸಾಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಹಾಗು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿರುವ U.S.ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ದೂತಾವಾಸ‌ದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="mercer" /> ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ದೂತಾವಾಸವು ವೀಸಾ ನೀಡಿದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು U.S.ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="mercer" /> ಗಡಿ ದಾಟುವ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ U.S.ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು U.S. ಸುಂಕ ಮತ್ತು ಗಡಿರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ(ಏಜೆಂಟ್) ಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ U.S.ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ.<ref name="mercer" /> ಅವರಿಂದ ಅನುಮತಿ ದೊರೆತ ನಂತರ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು U.S.ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು<ref name="mercer" /> ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, U.S.ನ ವೀಸಾ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ವಿದೇಶೀಯನ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿ U.S.ನಲ್ಲಿ ವಿದೇಶೀಯರು ನೆಲೆಸಲೂ ಸಹ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು U.S.ವೀಸಾ, ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ನೀಡಲಾಗುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅನುಮತಿಯಾಗಿ ಹಾಗು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಕೋರುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.unitedstatesvisas.gov/whatis/index.html ವಾಟ್ ಈಸ್ ವೀಸಾ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511165455/http://www.unitedstatesvisas.gov/whatis/index.html |date=2009-05-11 }} U.S. ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್</ref> ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿವರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ತೆರಳುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು U.S. ವಲಸೆ ಅಧಿಕಾರಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ವಲಸಿಗರಿಗಲ್ಲದ ವೀಸಾ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ U.S.ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವ ವಿದೇಶೀಯರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ವಲಸೆ ಅಧಿಕಾರಿಯು ವಿದೇಶೀಯರ ಫಾರ್ಮ್ I-94ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ(ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ U.S.ಗೆ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ವೀಸಾ ಮನ್ನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ‌ವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್ I-94W), ಇದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಲಸಿಗರಿಗಲ್ಲದ ವೀಸಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಾವಧಿವರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.cbp.gov/xp/cgov/travel/id_visa/i-94_instructions/arrival_departure_record.xml ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನದ ದಾಖಲೆಗಳ (I-94 ಫಾರ್ಮ್) ಬಗ್ಗೆ FAQಗಳು &amp; ಕ್ರೂಮೆನ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಪರ್ಮಿಟ್ (I-95 ಫಾರ್ಮ್).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306074154/http://www.cbp.gov/xp/cgov/travel/id_visa/i-94_instructions/arrival_departure_record.xml |date=2010-03-06 }} U.S. ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್. ಮೇ 1, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ== [[File:Visas Mantis.png|thumb|400px|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವೀಸಾವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಇದು ವೀಸಾದ ಭದ್ರತಾ ತಪಾಸಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ.]] ಪ್ರವಾಸಿ ವೀಸಾಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವವರು, ವಲಸೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆ ನೀಡಬೇಕು. ಕಾನೂನಿನ ಪೂರ್ವಭಾವನೆಯೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿ(ಸಂದರ್ಶಕ) ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿದಾರ (ಕೆಲವು ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಬಂಧಿ ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇವರು ಈ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ) ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಪ್ರವಾಸಿ ವೀಸಾಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಈ ಪೂರ್ವಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ, ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಬೇಕು: * U.S.ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಅವರ ಉದ್ದೇಶವು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ, ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವಿಗಾಗಿ; * ನಿರ್ದಿಷ್ಟ, ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಗೆ ಉಳಿಯುವ ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ; ಹಾಗು * U.S.ನ ಹೊರಗೂ ತಮಗೊಂದು ನೆಲೆಯಿದೆಯೆಂದು ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಬದ್ಧಪಡಿಸುವ ನಂಟುಗಳು, ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ವೀಸಾಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಎಲ್ಲರೂ $140 U.S. ಡಾಲರ್ ಸಂದರ್ಶನ ಶುಲ್ಕವನ್ನು (ಜೂನ್ 4, 2010ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಇದು 131ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟಿತ್ತು) USನ ದೂತಾವಾಸಕ್ಕೆ ದೂತಾವಾಸದ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಸಂದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕು. ದೂತಾವಾಸದ ಅಧಿಕಾರಿ U.Sಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವೀಸಾ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಜಿದಾರನು ಅರ್ಹನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ(ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್(ಅಮೆರಿಕದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ)ಯನ್ನು ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಒಪೀನಿಯನ್ (ಭದ್ರತಾ ಅನುಮತಿ) ಕೇಳಬಹುದು, ಇದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಲು ಹಲವಾರು ವಾರಗಳೇ ಹಿಡಿಯಬಹುದು). ಅರ್ಜಿದಾರನು ಅನರ್ಹಗೊಂಡರೆ, 140 ಡಾಲರ್ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಉದ್ಯೋಗ, ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳು ಹಾಗು ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ವೀಸಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಬಹುತೇಕ ವಲಸೆ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿದಾರರು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಯಾಗಲು 1,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು U.S.ಗೆ ವಲಸೆಹೋಗುವ ಮೊದಲು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇವರುಗಳು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ==ವೀಸಾದ ದರ್ಜೆಗಳು == ===A-1, A-2, ಹಾಗು A-3=== '''A ವೀಸಾಗಳನ್ನು''', "[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ಆ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ." A ದರ್ಜೆಯ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ವಿದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ, ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರಿಗೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. A ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಇಂತಹ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಸಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವರನ್ನು "ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪತಿ ಅಥವಾ ಪತ್ನಿ ಹಾಗು ಯಾವುದೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಅವಿವಾಹಿತ ಪುತ್ರರು ಹಾಗು ಪುತ್ರಿಯರು, ಇತರ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರದೇ, ಪ್ರಮುಖ ವಿದೇಶಿ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಯಂ ವಾಸಿಸುವಂತಿರಬೇಕು" "ಇವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ವಿದೇಶೀಯನ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು, ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧದಿಂದ, ಮದುವೆಯ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ದತ್ತುಸ್ವೀಕಾರದ ಮೂಲಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇತರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರದೆ, ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿದಾರರಾದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಸದಾಕಾಲ ವಾಸಿಸುವ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಅವಲಂಬಿತರೆಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದವರು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://tokyo.usembassy.gov/e/visa/tvisa-niv-dipfaq.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-09 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527125029/http://tokyo.usembassy.gov/e/visa/tvisa-niv-dipfaq.html |url-status=dead }}</ref> ===B-1 ಹಾಗು B-2=== ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್(ವಲಸೆ ರಹಿತ) ವೀಸಾ ಎಂದರೆ ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶದ B-1/B-2 ವೀಸಾ, ಇದನ್ನು "ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ವಿಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ವೀಸಾ." ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ B-1 (ವ್ಯಾಪಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು) ಅಥವಾ B-2 (ವಿಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು) ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸಂಯೋಜಿತ B-1/B-2 ವೀಸಾಗೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ದೂತಾವಾಸದ ಅಧಿಕಾರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿದಾರರು B-1ಅಥವಾ B-2 ವೀಸಾ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ===J-1=== {{main|J-1 visa}} ಪ್ರವಾಸಿ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಫುಲ್ ಬ್ರೈಟ್-ಹೇಸ್ ಕಾಯಿದೆ, 1961ರ ನಿಯಮಗಳ ಅನ್ವಯ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು 1961ರ ಪರಸ್ಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ ಕಾಯ್ದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.({{USPL|87|256}}, {{USStat|75|527}}). ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನರು ಹಾಗು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಅರಿವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿನಿಮಯದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ವಿಸಿಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌‌ (ಪ್ರವಾಸಿ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ)ನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬ್ಯೂರೊ ನ ವಿನಿಮಯ ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ಕಚೇರಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ಇಲಾಖೆಯು, ಸರ್ಕಾರಿ ಹಾಗು ಖಾಸಗಿ ಘಟಕಗಳು ವಿನಿಮಯದ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಿನಿಮಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರವಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: *ಔ ಪೇರ್ (ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮನೆಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವುದು) ಹಾಗು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನೆರವು. *ಕ್ಯಾಂಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್(ಶಿಬಿರದ ಉಸ್ತುವಾರಿ) *ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಕಾಲೇಜು/ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ *ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಿಕ್ಷಣ *ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಪ್ರವಾಸ *ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗ(ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ) *ವೈದ್ಯ *ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ *ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸ(ಈ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಗರಿಷ್ಠ ಅವಧಿಯೆಂದರೆ ಆರು ತಿಂಗಳು; ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲ) *ವಿಶೇಷಜ್ಞ(ಈ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಗರಿಷ್ಠ ಅವಧಿಯೆಂದರೆ ಒಂದು ವರ್ಷ) *ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ/ಪ್ರಯಾಣ *ಶಿಕ್ಷಕ *ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿ(ಈ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 18 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲಾವಧಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು(12 ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ) ಹಾಗು ಆತಿಥ್ಯ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.(12 ತಿಂಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಅವಧಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ, ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿ ನಡೆಯುವ ಆತಿಥ್ಯ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕಡೆ ಪಕ್ಷ ಮೂರು ಇಲಾಖೆಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಸರದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.). ===H-1B=== {{main|H-1B visa}}[[H-1B ವೀಸಾ]] H-1B ವರ್ಗೀಕರಣವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪದವಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ-ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪದವಿ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗು ಅನುಭವದ ಮೂಲಕ ಪದವಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. USCISಗೆ H-1B ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮುಂಚೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಲೀಕರು ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆ ಜತೆಗೆ "ಲೇಬರ್ ಕಂಡೀಷನ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್"(LCA)(ದುಡಿಮೆಯ ಷರತ್ತು ಅರ್ಜಿ) ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು ಜತೆಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉದ್ಯೋಗ ಸ್ಥಳದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಸಂಬಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಬೇಕು. ಈ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಬಳವು, ಇದೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ನೌಕರರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ "ವಾಸ್ತವ ಸಂಬಳಕ್ಕಿಂತ" ಅಧಿಕವಾಗಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ಮಾಲೀಕರ ಸ್ವಂತ ಸಂಬಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಮೂಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು "ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಬಳ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಲೀಕರು LCAಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕಾನೂನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ LCAಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಅಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ" ಮಾತ್ರ ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ (8 U.S.C. 1182 (n)). ಮಾಲೀಕರು, ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಬಳವೆಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಹಾಗು ಈ ರೀತಿಯಾದಾಗ LCA ಅಂಗೀಕಾರಗೊಳ್ಳುವುದು ಖಚಿತ. F.Y. 2005ರಲ್ಲಿ <<1%ನಷ್ಟು LCAಗಳು ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಬಳದ ಬಗ್ಗೆ ಆಧಾರಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಸಂಬಳಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಹಂತದ ಸಂಬಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ) ಅಥವಾ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಬಳವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದಾಗ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದಾಗ ಅಥವಾ 25ನೇ ಶೇಖಡಕ ಸಂಬಳವನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ) LCA ನಿಯತಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಮಾಲೀಕರು H-1Bನೌಕರರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ U.S. ನೌಕರರು ಸಿಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಬೀತು ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವು ಯಾವೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. "H-1B-ಅವಲಂಬಿತ ಮಾಲೀಕರ" ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೇಕಡ 15ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ನೌಕರರು H-1B ವೀಸಾದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ), ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹ ಮಾಲೀಕರು "ಸದುದ್ದೇಶ"ದಿಂದ U.S.ನೌಕರರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ 8 U.S.C. 1182(n) (1)(G)). ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮದಂತೆ, ವಲಸಿಗನಲ್ಲದ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಲೀಕರನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ, ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕೋರಿ ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆ USCISಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ,ಅಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಸಿಕ್ಕುವ ತನಕ ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, "H-1B ಪೋರ್ಟಬಿಲಿಟಿ(ಚಲಿಸುವುದು)" ಎಂಬ ನಿಬಂಧನೆಯು, ಈಗಾಗಲೇ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ H-1B ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ, ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಲೀಕರು USCISನೊಂದಿಗೆ H-1B ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಹೊಸ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. H-1B ವೀಸಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಲೀಕರು, ಈಗಾಗಲೇ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಬಳಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಸಂಬಳವನ್ನು ಅಥವಾ ಅಷ್ಟೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ U.S. ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಬಳದಷ್ಟೇ ಸಂಬಳವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕರರು ದೊರಕುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಮಾಲೀಕರು ಸಾಬೀತು ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, H-1Bಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಹಾಗು ಇದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಮೆರಿಕದ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಜಪಾನಿನಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನವನ್ನು ನೀಡಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ. H-1B ವೀಸಾದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೌಕರರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು U.S. ಅತ್ಯಂತ ಕುಶಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕರರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಇಂತಹ ವಿದೇಶಿ ನೌಕರರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ U.S.ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಕೂಲಗಳಿವೆಯೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಡೀ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತವೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ U.S.ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೊದಲ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿದರೆ ಅವರಿಂದ ಖರೀದಿ ಮಾಡುವ U.Sಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉಳಿತಾಯಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ===L-1 ಅಂತರ್‌ಸಂಸ್ಥೆ ವರ್ಗಾಯಿತ === L-1 ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಕರಾಗಿ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿ (L-1A) ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ (L-1B) ಬರುವ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಗಾಯಿತರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಉದ್ಯೋಗಿಯು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು: *ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುವುದು, *ಸಂಸ್ಥೆಯ, ಅಂಗದ, ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹಾಗು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು; *ವಿವೇಚಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು; ಹಾಗು *ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಿಂದ, ಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳಿಂದ, ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಾಲುದಾರರಿಂದ ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು, ಉದ್ಯೋಗಿಯು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು: *ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗ, ಉಪವಿಭಾಗ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಅಥವಾ ಅಂಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. *ಇತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು, ವೃತ್ತಿಪರರು ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೌಕರರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು, ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ, ಅಥವಾ ವಿಭಾಗದೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪವಿಭಾಗದೊಳಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು; *ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗು ಕೆಲಸದಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ, ಅಥವಾ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ರಜೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ), ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನೌಕರರು ನೇರವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡದಿದ್ದಾಗ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಹಿರಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳು; ಹಾಗು **ನೌಕರನು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಂತ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವುದು. ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿಯುಳ್ಳ ವರ್ಗಾಯಿತನಾಗಿ ಅರ್ಹನಾಗಬೇಕಾದರೆ, ನೌಕರನು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು: *ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಹಾಗು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು; ಅಥವಾ *ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಾಗು ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೆ ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೌಕರನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬ ನೌಕರನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಲೀಕರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಜ್ಞಾನ; ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರದ ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನದ ಫಲವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು; ಮಾಲೀಕನ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ, ವರ್ಚಸ್ಸು ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳನ್ನು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿರಬೇಕು; ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆ ಮಾಲೀಕನೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವದಿಂದ ಪಡೆದ ಜ್ಞಾನ; ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಅಥವಾ ಬೋಧಿಸಲಾಗದ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ===ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕೆನೆಡಿಯನ್ನರು/ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ನರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ TN ವೀಸಾ (TN-1)=== {{main|TN status}} ===TN ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ=== 1994 ಜನವರಿ 1ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ,(NAFTA), ಕೆಲವು ಕೆನಡ ಹಾಗು ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ(U.S.) ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಹಾಗು ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. NAFTA, ಅರ್ಹ ಕೆನಡ ಹಾಗು ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ವೃತ್ತಿಪರ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ TN ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ಹಾಗು ಇತರೆ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳ ಅನ್ವಯ U.S.ಗೆ ಕೆನಡಿಯನ್ನರ ಪ್ರವೇಶಗಳಿಗೆ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ. ಒಂದು TN ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ NAFTA ವೃತ್ತಿಪರನ ಸೇವೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಈತನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಬಂಧ 1603ರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.D.1(ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಅನುಬಂಧ 1603ನ್ನು ನೋಡಿD.1); TN ನೌಕರನು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ರುಜುವಾತು ಪತ್ರಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪೌರತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. TN ಸ್ಥಾನಮಾನವು U.S.ಮಾಲೀಕನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸೇವಾವಧಿಗೆ U.S.ಗೆ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಬಹು ಪ್ರವೇಶಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿವರೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ(ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಮಾಲೀಕರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ), ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉದ್ದೇಶವು ಮುಂದುವರೆಯುವವರೆಗೂ ಇದನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. TN ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುವ ಅನುಮತಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಗರಿಷ್ಟ ಮಿತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ (H-1B ವೀಸಾಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ). ====U.S.ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲ ==== TN: ಅನುಬಂಧ 1603ರ ಸದಸ್ಯರು D.1 ವೃತ್ತಿಪರರು U.S.ನ ಹೊರಗೆ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಂತಹವರು U.S.ನ ಹೊರಗಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು U.S. ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಬಹುದು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದಗಳು) ಜೊತೆಗೆ U.S.ನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು TN ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, TN ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ಆತ/ಆಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಷೇರುದಾರರಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇತರ NAFTA ಪ್ರವೇಶಗಳ ವರ್ಗಗಳು ಕೆನಡಾ ಹಾಗು ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಪ್ರಜೆಗಳು B-1(ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಿ ಭೇಟಿ), E-1(ಕರಾರಿನ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವವನು), E-2(ಕರಾರಿನ ಮೇಲೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವವನು) ಅಥವಾ L-1(ಅಂತರ್‌ಸಂಸ್ಥೆ ವರ್ಗಾಯಿತ) ಎಂಬ ವಲಸೆರಹಿತರೂ NAFTA ಅನ್ವಯ ಸಹ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕೋರಬಹುದು. ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವರದಿಯು ಆ ಪರ್ಯಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. === TN ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗು ಪ್ರವೇಶಾತಿಗಳ ವಿಧಾನ === ಕೆನಡಿಯನ್ನರು, TN-1 ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ U.S. ವರ್ಗ"A" ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ U.S. ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿರುವ U.S. ಪ್ರಿ-ಫ್ಲೈಟ್(ವಿಮಾನ ಏರುವ ಮುಂಚೆ)/ಪ್ರಿ-ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್(ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ) ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ದಾಖಲಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳು ಸೇರಿರಬೇಕು: *ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆ *50 ಡಾಲರ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಶುಲ್ಕ (ಜೊತೆಗೆ 6 ಡಾಲರ್ I-94 ಕಾರ್ಡ್ ಶುಲ್ಕ, ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ), *ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅನುಬಂಧ 1603ನ ಪುರಾವೆ.D ರುಜುವಾತು ಪತ್ರಗಳು; ಹಾಗು *U.S.ಮಾಲೀಕನಿಂದ ಪತ್ರ(ಅಥವಾ ಕೆನಡಾದಿಂದ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಮಾಲೀಕನಿಂದ ಪತ್ರ), ಇದು U.S.ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗು ಅಲ್ಲಿ ತಂಗುವ ಅವಧಿ ಹಾಗು ಸಂಬಳ/ವೇತನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಕೆನಡಿಯನ್ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ U.S.ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಕೋರಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ದೂತಾವಾಸ ವೀಸಾಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. TN-1 ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಾವು ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ I-94ರಷ್ಟು ಅಲ್ಪ ಶುಲ್ಕವನ್ನೂ ಸಹ ಭರಿಸಬೇಕು. ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಿಂದ ಬರುವ TN-2 ವಲಸೆರಹಿತರು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ US ಮಾಲೀಕರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ I-129 ಅರ್ಜಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದಿತ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾಗಿರಬೇಕು ಜೊತೆಗೆ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಂಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ, U.S. ಪೌರತ್ವ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಸೇವೆಗಳು' ನೆಬ್ರಾಸ್ಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳೆಂದರೆ: *ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪೌರತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಪುರಾವೆ *U.S.ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಗೊಂಡ ETA-90353 ಲೇಬರ್ ಕಂಡೀಶನ್ ಅಟೆಸ್ಟೆಶನ್(ಕಾರ್ಮಿಕ ಷರತ್ತು ದೃಢೀಕರಣ (LCA) ಅರ್ಜಿ. *130 ಡಾಲರ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಶುಲ್ಕ *ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪುರಾವೆ, ಹಾಗು ಅನುಮತಿ ದೊರೆತ NAFTA ವೃತ್ತಿಪರ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪುರಾವೆ. TN-2 ವರ್ಗೀಕರಣದ ಅನ್ವಯ USಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಕೋರಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ನರು USನ ದೂತಾವಾಸಗಳಿಂದ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2003ರಂದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತೆಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕು. 2004ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ಹಾಗು ಅದರ ನಂತರ, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ TNಗಳು, TN ವೀಸಾ ಪಡೆಯಲು ಮೆಕ್ಸಿಕೋನಲ್ಲಿರುವ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. TN ವೀಸಾ ಪಡೆಯಲು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್(ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ)ನ ಜಾಲ ತಾಣವನ್ನು ನೋಡಿ. ====ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು==== ಕೆನಡ ಹಾಗು ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ವೃತ್ತಿಪರರ ಪತಿ/ಪತ್ನಿ ಹಾಗು 21 ವರ್ಷ ಕೆಳಗಿನ ಅವರ ಅವಿವಾಹಿತ ಮಕ್ಕಳು TD ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಮುಖ TN ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಬಹುದು(ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಜಿ ಶುಲ್ಕದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ) ಹಾಗು ಇವರೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ತಂದೆತಾಯಿಯರು ನೆಲೆಸುವಷ್ಟೇ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಬಹುದು. TD ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್(ವಲಸೆಗಾರರಲ್ಲದವರು) USನಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಅನ್ವಯ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಇವರು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಅವಲಂಬಿತರ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು USನಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. ನೆಬ್ರಾಸ್ಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ TN ಅರ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, USನ ದೂತಾವಾಸಗಳಲ್ಲಿ TD ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಗಮನಿಸಿ: ಅವಲಂಬಿತರು ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಅಥವಾ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ===ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಗೆ K ವೀಸಾಗಳು === ಈ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲೇ ಕಾಯಂ ನೆಲೆಸಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದಾದರೂ, ಇದನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್(ವಲಸೆರಹಿತರ) ವೀಸಾಗಳ ಅನ್ವಯ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ(ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ). U.S. ಪ್ರಜೆಗಳು, ನಿಶ್ಚಿತ ವರ/ವಧುವಿಗೆ, ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಹಾಗು ನಿಶ್ಚಿತ ವರ/ವಧುಗಳು ಹಾಗು ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರ ಅವಿವಾಹಿತ ಅವಲಂಬಿತ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ USCISನಲ್ಲಿ K ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವೀಸಾಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ನಿಶ್ಚಿತ ವರ/ವಧುಗಳ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ,K-1 ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿದಾರನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ U.S.ನಲ್ಲಿ 90 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೆಲೆಸಲು ಹಾಗು ಕಾನೂನುಸಮ್ಮತ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ವಿವಾಹವು ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ನಿಶ್ಚಿತ ವರ/ವಧುವಿನ ಹೆಸರನ್ನು ವೀಸಾ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿವಾಹ ದಳ್ಳಾಳಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ(IMBRA)ಗೆ ಅನುವರ್ತನೆಯಾಗಿ, IMBRA ಪ್ರಾಯೋಜಕ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಶ್ಚಿತ ವಧುವಿನ K1 ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲು ಕೋರದೇ ಅರ್ಜಿಗಳು ಅನುಮೋದನೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ನಿಶ್ಚಿತ ವಧುವಿನ ಮಗುವು ಆತನ/ಆಕೆಯ ತಾಯಿಯಾದ ನಿಶ್ಚಿತ ವಧುವಿನ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ K-2 ವೀಸಾ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಮಗುವು ತನ್ನ ತಾಯಿಯಾದ ನಿಶ್ಚಿತ ವಧುವಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ತಂದೆತಾಯಿಗೆ K-1 ವೀಸಾ ನೀಡಲಾದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು. K1 ವೀಸಾ ನೀಡಲಾದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಮಗುವು ತನ್ನ ತಾಯಿಯಾದ ನಿಶ್ಚಿತ ವಧುವಿನ ಜೊತೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದರೆ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವೀಸಾ ನೀಡಲಾದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಅವಧಿಗಾದರೆ, ವೀಸಾಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, K-3 ವೀಸಾ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ವಿವಾಹದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ K-3 ವೀಸಾವನ್ನು ವಿವಾಹವು ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. K-3 ಹಾಗು K-4 ಸ್ಥಾನಮಾನದ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗು ಅವರ ವೀಸಾಗಳು ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ತನಕ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ತೊರೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಮರುಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಬಹುದು. ==== ಸಲಿಂಗ ದಂಪತಿಗಳು ==== ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಸಲಿಂಗಿ ಸಂಗಾತಿಗಳಿಗೆ USCIS ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗು ಅಂತೆಯೇ ನಿಶ್ಚಿತ ವಧುವಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ K 1 ವೀಸಾಕ್ಕಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕಾಗಲಿ ಪ್ರಾಯೋಜಕತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸಲಿಂಗ ಸಂಬಂಧದ ಆಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು, ಭಿನ್ನ ವಿಧದ ವೀಸಾ ಪಡೆಯಲಾಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ U.S.ನ ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ವಿದೇಶಿ ಸಲಿಂಗಿ ಸಂಗಾತಿಗಳು U.S.ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ವಿದೇಶೀಯರಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ. ದಿ ಯುನೈಟಿಂಗ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಫ್ಯಾಮಿಲೀಸ್ ಕಾಯಿದೆ ಗೆ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರೆತರೆ, ಇದು "ಕಾಯಂ ಸಂಗಾತಿ" ಎಂಬ ಒಂದು ಹೊಸ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡಬಹುದು, ಇದು USCIS ವಿದೇಶಿ ಸಂಗಾತಿಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. "ಕಾಯಂ ಸಂಗಾತಿ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು, ಸಲಿಂಗ ವಿವಾಹ ಹಾಗು ಸಿವಿಲ್ ಯೂನಿಯನ್(ವಿವಾಹದ ರೀತಿ ಪಡೆದ ಕಾನೂನಿನ ಮಾನ್ಯತೆ) ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. U.S. ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಕಾರ,ಸಲಿಂಗಿ ಸಂಗಾತಿಗಳಾದ U.S.ಯೇತರ ಪ್ರಜೆಗಳು, ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ U.S.ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವೀಸಾಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇದರಿಂದ U.S.ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಲಿಂಗಿ ಸಂಗಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಕೋರುವ ಪೌರೇತರರಿಗಿಂತ U.S. ಪೌರರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://travel.state.gov/visa/laws/telegrams/telegrams_1414.html |title=ಕೊಹ್ಯಾಬಿಟಿಂಗ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್ |access-date=2012-08-01 |archive-date=2012-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120916010120/http://travel.state.gov/visa/laws/telegrams/telegrams_1414.html |url-status=dead }}</ref> ===V ವೀಸಾಗಳು ಹಾಗು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಗಳ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ LIFE ಕಾಯಿದೆ (ಗ್ರೀನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಧಾರಕರು)=== ಗ್ರೀನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ (LPR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯುವ ಅಂತಿಮ ಹಂತವು '''ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ''' ಯಾಗಿದೆ. ಅದೆಂದರೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಯಾಗುವುದು(LPR). ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಯು, ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ I-485 ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥನಿಗೆ ಪೂರ್ವಾಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗು ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹ I-140 ವಲಸೆಗಾರ ಅರ್ಜಿ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿಯನ ಸಂಬಂಧಿಗೆ I-130 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. 2002ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವ್ಯಾಪಕ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ಸುಧಾರಣೆಯಿಂದಾಗಿ, I-485 ಅರ್ಜಿಗಳು ಹಾಗು I-130 ಅಥವಾ I-140 ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ವೀಸಾ ಸಂಖ್ಯೆಯ ತಕ್ಷಣದ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ವೈದ್ಯರು ನೀಡಿದ I-693 ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣಾ ವಿವರಗಳು ಹಾಗು G-325A ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಮಾಹಿತಿ ಫಾರ್ಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಾಗು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಯು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸ್ಥಳ ಹಾಗು ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆತನ ವಾಸಸ್ಥಾನದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. USCIS, ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಯು ತಮ್ಮ FBI ಹಿನ್ನೆಲೆ ತಪಾಸಣೆ ಹಾಗು USCIS ದತ್ತಾಂಶಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ದಾಖಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆರಳಚ್ಚುಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಹಾಗು ಸಹಿ ಪಡೆಯಲು ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ USCIS ಅಧಿಕಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾದ ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗದ ಅರ್ಜಿಯು, ಅರ್ಜಿದಾರನಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಅಧಿಕಾರ ದಾಖಲೆ (EAD) ಕಾರ್ಡ್ ಹಾಗು ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ ಪೆರೋಲ್(ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪೆರೋಲ್ ಪಡೆಯುವುದು) ದಾಖಲೆಗಳ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹಾಗು ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅರ್ಹತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಅರ್ಜಿದಾರನು ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್(ಬೆರಳಚ್ಚು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ) ಭೇಟಿ ಏರ್ಪಾಡು ಅಥವಾ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಉಪಸ್ಥಿತನಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜಿಯು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಸಹ ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗಬಹುದು: # ಮೂಲ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ಅರ್ಜಿ ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡಾಗ ಅಥವಾ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದಾಗ # ಅರ್ಜಿದಾರರು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು ಅಥವಾ ನೆಲೆಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಾಗ(ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೂಲತಃ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವೀಸಾದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವರಿಗೆ ಹಾಗು US ಪ್ರಜೆ-ಅರ್ಜಿದಾರನಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇದು ಮನ್ನಾ ಆಗಬಹುದು.) # ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧಗಳು, ಅನುಚಿತವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂತಹ ಅರ್ಜಿದಾರನನ್ನು ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು), ಕೆಟ್ಟ ನಡತೆಯುಳ್ಳವರು ಅಥವಾ ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು, ಹಾಗು ಇತರ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಅರ್ಜಿಗಳು ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅರ್ಜಿಯು ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡರೆ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಒಂದು ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿ ಕಾರ್ಡ್(ಗ್ರೀನ್ ಕಾರ್ಡ್)ನ್ನು ಅರ್ಜಿದಾರನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ LPRಗಳು ಪೌರತ್ವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಮದುವೆಯ ಮೂಲಕ ಗ್ರೀನ್ ಕಾರ್ಡ್‌ನ್ನು ಪಡೆದ ಒಬ್ಬ LPR, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪೌರತ್ವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. LPRಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೇ ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆ ಬಾಳ್ವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹವರು ಪೌರತ್ವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಕಾನೂನುಸಮ್ಮತ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಗಳು (LPR)ಗಳು, ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಗ್ರೀನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಧಾರಕರು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಕಾಗದ ಪತ್ರಗಳು ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಪತಿ/ಪತ್ನಿ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಪತಿ/ಪತ್ನಿ ಹಾಗು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಪುನರ್ಮಿಲನಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮೂಲ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಆಯ್ಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. INA 245(i)ನ್ನು 1994ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾಯಿದೆಯಾಗಿಸಿತು, ಇದು ನವೆಂಬರ್ 1997ರಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಿತು. ಉಳಿದಂತೆ ಅನರ್ಹಗೊಂಡಿದ್ದ 'ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ'ಯ ಅರ್ಜಿದಾರರು, 1,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ದಂಡವನ್ನು ತೆರುವ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀನ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು INA 245(i) ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. 1997ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ವಿವಾದಗಳ ನಡುವೆಯೇ, ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿಗಳು ಅಥವಾ ಜನವರಿ 14, 1998ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ದುಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲು ಕಾನೂನನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 'ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ' ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಜನವರಿ 14, 1998ರಲ್ಲಿ INA 245(i) ಕಾಲಾವಧಿಯು ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಲು ಒಂದು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು-ಇದರಂತೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು,ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ,ಲೀಗಲ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರೇಶನ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಈಕ್ವಿಟಿ ಕಾಯಿದೆ ಆಫ್ 2000ನ (LIFE ಕಾಯಿದೆ) ಮೂಲಕ LPRಕುಟುಂಬಗಳ ವಲಸೆರಹಿತರ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 2000ದಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನು 106-553 ಎಂಬ ಕಾನೂನಾಗಿಸಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. LIFE ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2001ರವರೆಗೂ, ವಲಸೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಕಾಯ್ದೆ(INA)ಯ ಖಂಡಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾದ "ವಿನಾಯಿತಿ ಕಾಲಮಿತಿ"ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಇದು ಹಿಂದೆ 1997ರಲ್ಲಿ INA ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾದ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ವಲಸೆ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿ ಅಥವಾ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಶನ್‌(ದುಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ)ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಖುದ್ದಾಗಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 20, 2001ರಲ್ಲಿ ವಲಸೆಗಾರರ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿಗಳು ಅಥವಾ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೆಷನ್ಸ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಹಿಂದೆ INS 245(i)ರ ಹಿಂದಿನ ವಿಸ್ತರಿತ ಕಾಲಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುವಂತೆ ವಿನಾಯಿತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು ಹಾಗು ತಮ್ಮ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಂತರ ವರ್ಗಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ರ 2000ದ LIFE ಕಾಯಿದೆಯ 1102 ಖಂಡವು, ಕಾಯಿದೆ(8 U.S.C. 1101(a) (15))ಯ 101(a)(15) ಖಂಡವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿತು, ಹೊಸದಾಗಿ ವಲಸೇತರ ವರ್ಗೀಕರಣ ವಿಭಾಗ('V' ವೀಸಾ) ಎಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಗಳ(LPRಗಳು)ಕೆಲವು ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು. ಇವರು ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಸಿಕ ವೀಸಾ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆಧಾರದ ಎರಡನೇ(FA2)ಆದ್ಯತೆಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ವೀಸಾ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಕನಿಷ್ಟ 3 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾದಿದ್ದರು. 1102ನೇ ಖಂಡವು ಕಾಯಿದೆಗೆ (8 U.S.C. 1184(o)), 214(o)ನ್ನೂ ಸಹ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿತು, ಇದು V ವಲಸೇತರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹಾಗು ಉದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗು ಕಾಯಿದೆಯ(8 U.S.C. 1184 (b) ಹಾಗು 1184 (h)) 214 (b) ಹಾಗು 214 (h) ಖಂಡಗಳಿಗೆ V ವಲಸಿಗರಲ್ಲದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. 2000ದ LIFE ಕಾಯಿದೆಯ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, U.S. ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಹೊರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಿದೇಶೀಯರು, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ವೀಸಾವನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ LIFE ಕಾಯಿದೆ 2000ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಅದು ಕಾನೂನಾದ ನಂತರ, ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗದ ಅಥವಾ ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆದ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿಗಳ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾದ U.S. ಪ್ರಜೆಗಳ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಲಸೆರಹಿತರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದಿತ್ತು ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು. ಈ ಮನ್ನಿಸುವಿಕೆಯು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು 'V' ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಈಗಾಗಲೇ U.S.ನಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದ ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು 21 ವರ್ಷ ಕೆಳಗಿನ ಅವರ ಅವಿವಾಹಿತ ಮಕ್ಕಳು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವೀಸಾಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು ಹಾಗು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 'V' ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. LIFE ಕಾಯಿದೆ 2000ದ 'K' ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್ ವರ್ಗೀಕರಣವು ನಿಶ್ಚಿತ ವಧುವಿಗೆ ಅಥವಾ U.S. ಪ್ರಜೆಯ ನಿಶ್ಚಿತ ವಧುವಿಗೆ U.S.ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ 90 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಮದುವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೋರುವವರಿಗೆ ಹಾಗು ನಿಶ್ಚಿತ ವರ/ವಧುವಿನ ಮಗುವಿಗೆ ಇದು ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, LIFE ಕಾಯಿದೆ 2000ಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರಲಾಯಿತು ಹಾಗು ಆಗಸ್ಟ್ 14, 2001ರಿಂದ ಉಪಖಂಡ 1103(a)ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಇದು ಕಾಯಿದೆಯ 101(a)(15)(K) ಖಂಡವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ "K" ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಉಪಖಂಡ 1103(a)"K" ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್(ವಲಸೆರಹಿತರ) ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಕಾಯಿದೆಯ 101(a)(15)(K)(i) ಖಂಡವೆಂದು ಮರುರಚನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, U.S.ಪ್ರಜೆಯ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಗಾಗಿ 101(a)(15)(K)(ii) ಖಂಡದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ವಿದೇಶದ ಪ್ರಜೆಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಾಯಿದೆಯ 101(a)(15)(K)(iii) ಖಂಡದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿದೆಯ ಹೊಸ ಖಂಡ 101(a)(15)(K)(ii) ಪ್ರಕಾರ ಈ ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಒಬ್ಬ ವಿದೇಶಿಯನಿಗೆ ಮೂರು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. # ವಲಸಿಗರ ವೀಸಾ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆತನ ಅಥವಾ ಆಕೆಯ ಪರವಾಗಿ ಸೇವಾ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ U.S.ಪ್ರಜೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈಗಾಗಲೇ ವಿವಾಹ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರಬೇಕು. # ಅದೇ U.S.ಪ್ರಜೆ ಪತಿ/ಪತ್ನಿ ವಲಸೆರಹಿತ ವೀಸಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. # ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ವೀಸಾ ಸಿಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆ ಕೋರಬಹುದು. 2001 ಆಗಸ್ಟ್ 14ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ LIFE ಕಾಯಿದೆ 2000 ಹಾಗು ಇತರ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ U.S.ಸಿಟಿಜನ್ ಶಿಪ್ ಅಂಡ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರೇಶನ್ ಸರ್ವೀಸಸ್(USCIS) ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರೀನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪಡೆದವರು ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಗಳು (LPR ಗಳು), ವಿದೇಶಿಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಇವರು U.S.ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಹಾಗು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. U.S.ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲದವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರು, ತಮ್ಮ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ U.S.ಗೆ ಕರೆತರಲು ಸಮರ್ಥರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. U.S. ಗ್ರೀನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಧಾರಕರ ವಿದೇಶಿ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯು, U.S.ಗೆ ಕಾನೂನುಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್‌(ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ)ನಿಂದ 'ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ವೀಸಾ'ದ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುವವರೆಗೂ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹಾಗೆ ಉಳಿಯುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಇಂತಹ ವೀಸಾಗಳು ಅಂಗೀಕಾರಗೊಳ್ಳಲು ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಲಾವಧಿ ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪತಿ/ಪತ್ನಿ ಹಾಗು ಕುಟುಂಬವು ಇತರ ಯಾವುದೇ ವೀಸಾಗಳು, ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಾಗಿ U.S.ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. LPRಗಳು ತಾವು ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಆಯ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವರು U.S.ನಲ್ಲೆ ನೆಲೆಸಿ "ವಿದೇಶಿ" ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಬಯಸಿದರೆ ಅವರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ: * ಕೆಲಸ, ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವೀಸಾದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ U.S.ಗೆ ಬರುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾಗು ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್(ಇವರಲ್ಲಿ H1, L1, B, ಹಾಗು F1 ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ) ತಮ್ಮನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವಾಗ ಅವರ ಜತೆ ವಾಪಸು ಬರಲು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಬಹುದು. * ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆಗಳಿವೆ ಹಾಗು ಇವರು ತಮ್ಮ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು U.S.ಗೆ ವಲಸಿಗರಲ್ಲದ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಂತರ ಲೀಗಲ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಈಕ್ವಿಟಿ ಕಾಯಿದೆ ("LIFE ಕಾಯಿದೆ") ಅನ್ವಯ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. LIFE ಕಾಯಿದೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ V ವೀಸಾದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳು V ವೀಸಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ===ಪ್ರಯಾಣದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಪ್ರಯಾಣದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವೀಸಾ ಅಲ್ಲವೆಂದು US ಕಾನೂನು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, USಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡ ಅರ್ಜಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ವೀಸಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಷ್ಟೇ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವೀಸಾ ಮನ್ನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಜನವರಿ 2009ರಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಯಿತು. ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವೀಸಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಅಂತರಜಾಲದ ಮೂಲಕವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಟ್ರ್ಯಾವಲ್ ಏಜೆಂಟ್ ನ ಮೂಲಕವಾಗಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ==ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯ ವೀಸಾಗಳ ಆಯ್ದ ಪಟ್ಟಿ== {| ವರ್ಗ="ವಿಕಿಟೇಬಲ್ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದಾದ" |- ಚಿಹ್ನೆ! ಮಾದರಿ! ವಿವರಣೆ |- | [[US A-1 ವೀಸಾ|A-1]] | | ವಿದೇಶದ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಹಾಗು ಕುಟುಂಬಗಳು: ರಾಯಭಾರಿಗಳು, ಮಂತ್ರಿಗಳು, ವೃತ್ತಿಪರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು, ಅಥವಾ ದೂತಾವಾಸದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು|- | [[A-2 ವೀಸಾ|A-2]] | | ವಿದೇಶದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗು ಕುಟುಂಬಗಳು: ಇತರ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ನೌಕರರು|- | [[A-3 ವೀಸಾ|A-3]] | | ವಿದೇಶದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗು ಕುಟುಂಬಗಳು: A-1 ಹಾಗು A-2 ವರ್ಗಗಳ ನೌಕರರ ಸಹವರ್ತಿಗಳು, ಸೇವಕರು, ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ನೌಕರರು|- | [[B-1 ವೀಸಾ|B-1]] | ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್ | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು: ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು |- | [[B-2 ವೀಸಾ|B-2]] | ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್ | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು: ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದವರು |- | C-1 | ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್|ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವ ವಿದೇಶಿಯರು:ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವಿದೇಶಿಯರು |- | C-2 | ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್ |ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವಿದೇಶಿಯರು: ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರು|- | C-3 | ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್ | ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವಿದೇಶಿಯರು: ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು|- | ಮುಂದುವರಿದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ(CP)| ತಾತ್ಕಾಲಿಕ| ಫೆಡರಲ್ ಅಪರಾಧದ ಆರೋಪ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ಅಥವಾ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ದೊರೆತಿರುವ ವೀಸಾ|- |ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವಿದೇಶಿಯರು: ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ವಿದೇಶಿಯರು|-[[ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ವಲಸೆ ವೀಸಾ|DV-1]] | DV-1 | ವಲಸೆಗಾರ | ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ವೀಸಾ: ಲಾಟರಿ ವಿಜೇತ |- | DV-2 |ವಲಸೆಗಾರ | ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ವೀಸಾ: ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು |- | E-1 | | ಕರಾರಿನ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದವರು ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು: ಟ್ರೀಟಿ ಟ್ರೇಡರ್ಸ್ |- | E-2 | | ಕರಾರಿನ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಹಾಗು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು: ಕರಾರಿನ ಮೇಲೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು |- | E-3 | | ಕರಾರಿನ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಹಾಗು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ |- | EB-5 | ವಲಸಿಗರು | ವಲಸೆಗಾರ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು |- | F-1 | ನಾನ್-ಇಮಿಗ್ರಂಟ್(ವಲಸೆರಹಿತರು) | ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು: ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು |- | F-2 |ನಾನ್ -ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ | ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು: ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು |- | F-3 |ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ (ವಲಸೆರಹಿತರು) | ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು: ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಅಥವಾ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು |- | G-1 | | ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು: ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು |- | G-2 | | ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು: ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರದ ಇತರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು |- | G-3 | | ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು: ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯದ ಅಥವಾ ಸದಸ್ಯನಲ್ಲದ ವಿದೇಶಿ ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು |- | G-4 | | ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು: ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು |- | G-5 | | ಸಹವರ್ತಿಗಳು, ಸೇವಕರು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಖಾಸಗಿ ನೌಕರರು |- | GB | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು: ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ, ವೀಸಾ ಮನ್ನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ, ಗುವಾಂ |- | GT | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು: ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬರುವವರು, ವೀಸಾ ಮನ್ನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಗುವಾಂ |- | H-1B | ಉಭಯ-ಉದ್ದೇಶ | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ವಿಶೇಷ ತಜ್ಞತೆಯ ಉದ್ಯೋಗಗಳು |- | H-1B1 | ಉಭಯ-ಉದ್ದೇಶ | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ಚಿಲಿ ಹಾಗು ಸಿಂಗಾಪುರ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ |- | H-1C | ಉಭಯ-ಉದ್ದೇಶ | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನೌಕರರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ಅನನುಕೂಲಕರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ನೋಂದಾಯಿತ ದಾದಿಯರು |- | H-2A | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ಋತುಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಾರರು |- | H-2B | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ಋತುಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿಯೇತರ ಕೆಲಸಗಾರರು |- | H-3 | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು. |- | H-4 | ಉಭಯ-ಉದ್ದೇಶ | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿ: H-1, H-2, ಹಾಗು H-3 ಕೆಲಸಗಾರರ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು |- | I-1 | | ವಿದೇಶಿ ಮಾಹಿತಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು |- | IR-1 | ವಲಸೆಗಾರರು | U.S. ಪ್ರಜೆಯ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿ: U.S. ಪ್ರಜೆಯ ಪತಿ/ಪತ್ನಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ವೀಸಾವನ್ನು CR-1 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ(ಕಂಡೀಷನಲ್ ರೆಸಿಡೆಂಟ್(ಷರತ್ತುಗಳಿಗೊಳಪಟ್ಟ ನಿವಾಸಿ)ಗಾಗಿ). ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ CR-1 ವೀಸಾದ ನಿಯಮಾಧೀನತೆ "ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ". |- | IR-2 | ವಲಸೆಗಾರರು | U.S. ಪ್ರಜೆಯ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿ: U.S. ಪ್ರಜೆಯ 21 ವರ್ಷ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಅವಿವಾಹಿತ ಮಕ್ಕಳು. |- | IR-3 | ವಲಸೆಗಾರರು | U.S. ಪ್ರಜೆಯ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿ: U.S. ಪ್ರಜೆಗಳು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಂತಹ ಅನಾಥ ಮಕ್ಕಳು, ಇವರ ದತ್ತುಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು U.S.ನ ಹೊರಗೆ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವುದು.<br>'''ಗಮನಿಸಿ:''' IR-3 ವೀಸಾ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ, U.S. ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಇಬ್ಬರೂ ತಂದೆತಾಯಿಯರು ಹೊರದೇಶದಲ್ಲಿ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅದರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಗುವನ್ನು ಸಂಧಿಸಬೇಕು. ಮಗವನ್ನು ಕರೆತರಲು ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ತಂದೆತಾಯಿ ಮಾತ್ರ ಹೋದರೆ, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಮಗುವಿಗೆ IR-4 ವೀಸಾವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. |- | IR-4 | ವಲಸೆಗಾರ | U.S. ಪ್ರಜೆಯ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿ: U.S. ಪ್ರಜೆಯು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಂತಹ ಅನಾಥ ಮಗುವಿನ ದತ್ತುಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಜೆಯ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. |- | IR-5 | ವಲಸೆಗಾರ |U.S. ಪ್ರಜೆಯ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿ: U.S. ಪ್ರಜೆಯ ತಂದೆತಾಯಿ; ಪ್ರಜೆಯು ಕಡೇಪಕ್ಷ 21 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿರಬೇಕು. |- | J-1 | ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ | ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು(ಪರಸ್ಪರ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು):ವಿನಿಮಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು |- | J-2 | ನಾನ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ |ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು( ಪರಸ್ಪರ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು): ವಿನಿಮಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು |- | K-1 | ಉಭಯ-ಉದ್ದೇಶ | LIFE ಕಾಯಿದೆ: U.S. ಪ್ರಜೆಯ ನಿಶ್ಚಿತ ವರರು (ವಧುಗಳು) |- | K-2 | ಉಭಯ-ಉದ್ದೇಶ | LIFE ಕಾಯಿದೆ: U.S. ಪ್ರಜೆಗಳ ನಿಶ್ಚಿತ ವರರು(ವಧುಗಳ) ಮಕ್ಕಳು |- | K-3 | ಉಭಯ-ಉದ್ದೇಶ | LIFE ಕಾಯಿದೆ: U.S. ಪ್ರಜೆಗಳ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು,ಬಾಕಿವುಳಿದಿರುವ ವೀಸಾ |- | K-4 | ಉಭಯ-ಉದ್ದೇಶ | LIFE ಕಾಯಿದೆ: U.S. ಪ್ರಜೆಯ ಮಕ್ಕಳು, ಬಾಕಿವುಳಿದ ವೀಸಾ(ಇತ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿರುವ ವೀಸಾ) |- |L-1 | ಉಭಯ-ಉದ್ದೇಶ | ಅಂತರ್‌ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರ್ಗಾಯಿತರು: ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು |- | L-2 | ಉಭಯ-ಉದ್ದೇಶ | ಅಂತರ್‌ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರ್ಗಾಯಿತರು: ಅಂತರ್‌ಸಂಸ್ಥೆ ವರ್ಗಾಯಿತರ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು |- | M-1 | | ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು: ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು |- | M-2 | | ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು(ಪರಸ್ಪರ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು): ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು |- | N-1ನಿಂದ N-6ವರೆಗೆ | | NATO ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು |- | N-8 ಹಾಗು N-9 | |ಕೆಲವು SK-3 ವಿಶೇಷ ವಲಸೆಗಾರರ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿಗಳು |- | O-1 | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ವಿಶೇಷ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಧನೆ |- | O-2 | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: O-1 ಕೆಲಸಗಾರರ ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಹಾಗು ಅವರ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವವರು |- | O-3 | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: O-1 ಹಾಗು O-2 ಕೆಲಸಗಾರರ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು |- P-1 | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಅಥ್ಲಿಟ್ ಗಳು ಅಥವಾ ಮನೋರಂಜಕರು |- P-2 | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ಪರಸ್ಪರ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕಲಾವಿದರು ಅಥವಾ ಮನೋರಂಜಕರು |- P-3 | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕಲಾವಿದರು ಅಥವಾ ಮನೋರಂಜಕರು |- P-4 | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: P-1, P-2, ಹಾಗು P-3 ಕೆಲಸಗಾರರ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು |- | Q-1 | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕೆಲಸಗಾರರು |- | R-1 | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: ಧಾರ್ಮಿಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲಸಗಾರರು |- | R-2 | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: R-1 ಕೆಲಸಗಾರರ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು |- | S ವೀಸಾ [ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳು: S-5/ S-6] | | ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪರದೇಶದವರು |- | ಸ್ಪೆಷಲ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ ಜುವೆನೈಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ (SIJS) | | ಜುವೆನೈಲ್(ಬಾಲಾಪರಾಧಿ)ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅವಲಂಬಿಗಳೆಂದು ಘೋಷಿತರಾಗಿ U.S.ನಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುವ ಹಾಗು ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರೆ ಮತ್ತೆ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಪಡಬಹುದಾದ ಅರ್ಹ ಮಕ್ಕಳು. |- | T-1 | | ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಗೆ ಬಲಿಯಾದವರು |- | T-2 | | ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಗೆ ಬಲಿಯಾದವರು: ಬಲಿಯಾದವರ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು |- | T-3 | | ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಗೆ ಬಲಿಯಾದವರು: ಬಲಿಯಾದವರ ಮಕ್ಕಳು |- | T-4 | | ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಗೆ ಬಲಿಯಾದವರು: ಬಲಿಯಾದ ಮಕ್ಕಳ ತಂದೆತಾಯಿಯರು |- | TD | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: NAFTA ಕೆಲಸಗಾರರ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು |- | TN | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು: NAFTA ವೃತ್ತಿಪರ ಕೆಲಸಗಾರರು |- | U-1 | | ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಕೊಲೆ, ನರಹತ್ಯೆ, ಮಕ್ಕಳ ದುರುಪಯೋಗ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣ ಹಾಗು/ಅಥವಾ ಮಾನವಕಳ್ಳಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ ಬಲಿಯಾದವರು(ಸಂತ್ರಸ್ತರು) |- | U-2 | | ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದವರು(ಸಂತ್ರಸ್ತರು): ಬಲಿಯಾದವರ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು |- | U-3 | | ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದವರು: ಬಲಿಯಾದವರ ಮಕ್ಕಳು |- | U-4 | | ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದವರು:ಬಲಿಯಾದವರು ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಯರು |- | LIFE ಕಾಯಿದೆ: ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಗಳ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು, ಬಾಕಿವುಳಿದ ವೀಸಾ |- | V-2 | | LIFE ಕಾಯಿದೆ: ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಗಳ ಮಕ್ಕಳು, ಬಾಕಿವುಳಿದ ವೀಸಾ |- | V-3 | | LIFE ಕಾಯಿದೆ: V-1 ಹಾಗು V-2ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುವವರು,ಬಾಕಿವುಳಿದ ವೀಸಾ |- | WB | | ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು: ವೀಸಾ ಮನ್ನಾ, ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ |- | WT | |ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು: ವೀಸಾ ಮನ್ನಾ, ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ |} <ref>{{cite web |title=Immigration Classifications and Visa Categories |work=United States Citizenship and Immigration Services |url=http://www.uscis.gov/portal/site/uscis/menuitem.5af9bb95919f35e66f614176543f6d1a/?vgnextoid=e6c08875d714d010VgnVCM10000048f3d6a1RCRD |accessdate=January 28, 2010 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2008 |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20080228094059/http%3A//www%2Euscis%2Egov/portal/site/uscis/menuitem%2E5af9bb95919f35e66f614176543f6d1a/?vgnextoid%3De6c08875d714d010VgnVCM10000048f3d6a1RCRD |url-status=dead }}</ref> ==ವೀಸಾ ನಿರಾಕರಣೆ== ವಲಸೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಕಾಯಿದೆ ನ 212(g)ಖಂಡವು, ವೀಸಾ ಪಡೆಯಲು ಅನರ್ಹರಾದ ಹಲವಾರು ವರ್ಗಗಳ ವಿದೇಶಿಯರುನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ವೀಸಾದ ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳು ಕಾರಣಗಳು ಆಧಾರವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ: *ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣಗಳು *ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾರಣಗಳು *ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣಗಳು *ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ(ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದರೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊರೆ) *ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವರು ಅಥವಾ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರು *ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದವರು *ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಅನರ್ಹರಾದವರು *USನಿಂದ ಈ ಹಿಂದೆ ಗಡಿಪಾರಾದವರು ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * ಪ್ರಯಾಣದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ * ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ * ವೀಸಾ ಮನ್ನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ * ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಒಪೀನಿಯನ್(ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆ) * ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವೀಸಾ ಪಟ್ಟಿಗಳು ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.unitedstatesvisas.gov ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವೀಸಾಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090707093120/http://www.unitedstatesvisas.gov/ |date=2009-07-07 }} * [http://www.dhs.gov/ximgtn/statistics/ U.S.ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119234339/http://www.dhs.gov/ximgtn/statistics/ |date=2011-01-19 }} * [https://web.archive.org/web/20080821113538/http://www.travel.state.gov./visa/reciprocity/index.htm ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವೀಸಾ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬದ್ಧತೆ ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರದ ದಾಖಲೆ ಅನ್ವೇಷಕ] * [http://www.uscis.gov/portal/site/uscis US ಪೌರತ್ವ ಹಾಗು ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ಸೇವೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061102175016/http://www.uscis.gov/portal/site/uscis |date=2006-11-02 }} * [http://www.mctyrelaw.com/acts/article.asp?id=63&amp;scope=acts ವಲಸೆ ಹೋದವರ ವೀಸಾ ವರ್ಗದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309015452/http://www.mctyrelaw.com/acts/article.asp?id=63&scope=acts |date=2016-03-09 }} * [http://www.chinafamilyvisa.com ಚೀನಾ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ವೀಸಾ ಫೋರಮ್ಸ್ - ಚೀನಾ ದೇಶವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ವೀಸಾಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ಹಾಗು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಒಂದು ವೆಬ್ ವೇದಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190719034940/http://chinafamilyvisa.com/ |date=2019-07-19 }} * [http://www.ds-160.ru ವಲಸಿಗರಿಗಲ್ಲದ US ವೀಸಾಕ್ಕೆ DS-160 ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು ರಷ್ಯಾದ ನೆರವು] {{United States visas}} {{Visa policy by country}} {{Visa Requirements}} {{DEFAULTSORT:United States Visas}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವೀಸಾ ನೀತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಫೀಡ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಪೈಲಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯೋಗ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವೀಸಾಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ji6e3zh9upmo8msnn9pb0xfeeqxl2tn 0 27738 1375244 1337581 2026-06-18T05:39:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375244 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | company_name = Intel Corporation | company_logo = [[File:Intel logo (2020, light blue).svg|165px]] | company_type = [[Public company|Public]] <br /> {{nasdaq|INTC}} <br /> {{hkex|4335}}<br />{{euronext|INCO}}<br />[[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones Industrial Average Component]] | slogan = ''Leap Ahead'' | foundation = 1968<ref>{{cite web |url=http://www.webhostingreport.com/learn/intel.html |title=The History of Intel |date=2009—2010 |accessdate=2010-11-29 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718013321/http://www.webhostingreport.com/learn/intel.html |url-status=dead }}</ref> | location_city = 2200 Mission College Blvd.<br />[[Santa Clara, California]]<ref>[http://www.hoovers.com/company/Intel_Corporation/rykxki-1.html?CM_ITE=intel_headquarters&CM_VEN=PAID&CM_PLA=CHQ&CM_CAT=GGL Intel Corporation Company Profile]. Retrieved 2010-07-26.</ref> | location_country = U.S. | key_people = '''Jane E. Shaw'''<br /><small>([[Chairman]])</small><br />'''[[Paul S. Otellini]]'''<br /><small>([[President]] and [[CEO]])</small> | founder = [[Gordon E. Moore]] <br /> [[Robert Noyce]] | num_employees = 83,500 <small>(2008)</small><ref name=AnnualReport> {{Cite web |url=https://finance.yahoo.com/q/is?s=INTC+Income+Statement&annual |title=Intel Reports Fourth-Quarter and Annual Results |accessdate=2010-10-07 }}</ref> | area_served = Worldwide | industry = [[Semiconductors]] | products = [[Microprocessor]]s<br />[[Flash memory]]<br />[[Motherboard]] [[Chipsets]]<br />[[Network Interface Card]]<br />[[Bluetooth]] [[Chipsets]] | revenue = {{increase}} US$ 43.6 billion <small>(2010)</small><ref name=AnnualReport/> | operating_income = {{increase}} US$ 15.9 billion <small>(2010)</small><ref name=AnnualReport/> | net_income = {{increase}} US$ 11.7 billion <small>(2010)</small><ref name=AnnualReport/> | assets = {{increase}} US$ 53.095 billion <small>(2009)</small><ref name=AnnualReport/> | equity = {{increase}} US$ 41.704 billion <small>(2009)</small><ref name=AnnualReport/> | homepage = [http://www.intel.com/ Intel.com] | footnotes = '''<sup>1</sup>'''<small>[[Incorporation (business)|Incorporated]] in [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ]] in 1968, reincorporated in Delaware in 1989.</small><ref name='SEC-filing'>{{Cite web |url=http://secfilings.nasdaq.com/edgar_conv_html%2f2006%2f02%2f27%2f0000891618-06-000089.html#FIS_BUSINESS |title=INTEL CORP (Form: 10-K, Received: 27 February 2006 06:02:42) |accessdate=2007-07-05 |date=2005-12-31 |work=[[United States Securities and Exchange Commission]] |archive-date=2020-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200824055024/https://secfilings.nasdaq.com/edgar_conv_html%2f2006%2f02%2f27%2f0000891618-06-000089.html#FIS_BUSINESS |url-status=dead }}</ref> }} '''ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್''' ({{nasdaq|INTC}}; {{hkex|4335}}; {{euronext|INCO}}) ಒಂದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾದ]] ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಆದಾಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ [[ಅರೆವಾಹಕ|ಅರೆವಾಹಕ(ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್)]] ಚಿಪ್ ತಯಾರಕವಾಗಿದೆ.<ref>[http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/10/101302/2007annualReport/common/pdfs/intel_2007ar.pdf ಇಂಟೆಲ್ 2007 ಆನ್ವಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್]</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳಾದ x86 ಸರಣಿಯ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ(ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ) ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತವಾಗಿದೆ. ಇಂಟೆಲ್ 1968ರ ಜುಲೈ 18ರಂದು '''ಇಂಟೆ''' ಗ್ರೆಟೆಡ್ '''ಎಲೆ''' ಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು (ಆದರೂ "ಇಂಟೆಲ್" ಎಂಬುದು '''ಇಂಟೆಲಿ''' ಜೆನ್ಸ್ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೆಂಬ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ). ಇದು USAಯ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಸಂತ ಕ್ಲಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಂಟೆಲ್ ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು, ಜಾಲ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕಲಿತ ಸರ್ಕೀಟುಗಳು(ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕೀಟ್), ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಮೆಮರಿ, ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ ಚಿಪ್‌ಗಳು, ಹುದುಗಿದ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅರೆವಾಹಕಗಳ ಮೊದಲ ಅನ್ವೇಷಕರಾದ ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೋರ್ಡನ್ ಮೂರ್‌ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಆಂಡ್ರಿವ್ ಗ್ರೂವ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮುಖಂಡತ್ವ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಇಂಟೆಲ್ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಆಧುನೀಕೃತ ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಇಂಟೆಲ್‌ನ 1990ರ ದಶಕದ "ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್" ಜಾಹೀರಾತು ಕಾರ್ಯಾವಳಿಯು ಅದರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿಸಿತು. ಇಂಟೆಲ್ SRAM ಮತ್ತು DRAM ಮೆಮರಿ ಚಿಪ್‌ಗಳ ಆರಂಭಿಕ ತಯಾರಕವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು 1981ರವರೆಗೆ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಟೆಲ್ 1971ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ಚಿಪ್ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ನ (PC) ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮೂಲ [[ವ್ಯಾಪಾರ|ವ್ಯವಹಾರ]]ವಾಯಿತು. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಉದ್ಯಮದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಹೊಸ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಂಡವಾಳ ತೊಡಗಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ PCಗಳಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಪೂರೈಕೆದಾರವಾಯಿತು. ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|AMD]]ಯ ವಿರುದ್ಧ ಅದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇದು PC ಉದ್ಯಮದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ಒಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="CNET 1998-09-23">{{Cite news |first=Dan |last=Goodin |coauthors= |title=Microsoft's holy war on Java |date=1998-09-23 |publisher=CNET News.com |url=http://www.news.com/2009-1001-215854.html |work=news.com |pages= |accessdate=2008-01-07 |language= |archive-date=2020-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328055749/https://www.cnet.com/news/ |url-status=dead }}</ref><ref name="BBC 1998-12-14">{{Cite news|first=Lea |last=Graham |coauthors= |title=USA versus Microsoft: the fourth week |date=1998-12-14 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/special_report/1998/04/98/microsoft/215645.stm |work=[[BBC News]] |pages= |accessdate=2008-01-07 |language=}}</ref> ಮಿಲ್ವಾರ್ಡ್ ಬ್ರೌನ್ ಆಪ್ಟಿಮರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪ್ರಪಂಚದ 100 ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ 2010ರ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪನಿಯು 48ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="Brandz 2009">{{Cite web |url=http://www.millwardbrown.com/Sites/mbOptimor/Ideas/BrandZTop100/BrandZTop100.aspx |title=Brandz Ranking 2010 |accessdate=2010-06-22 |year=2010 |publisher=[[Millward Brown|Millward Brown Optimor]] |archive-date=2010-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100619210151/http://www.millwardbrown.com/Sites/mbOptimor/Ideas/BrandZTop100/BrandZTop100.aspx |url-status=dead }}</ref> ಇಂಟೆಲ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://news.yahoo.com/s/afp/20080821/ts_afp/usitinternetenergychipcompanyintel|title=Intel cuts electric cords with wireless power system|last=AFP|date=2008-08-21|publisher=[[Yahoo! News]]|accessdate=2008-08-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080828060827/http://news.yahoo.com/s/afp/20080821/ts_afp/usitinternetenergychipcompanyintel|archivedate=2008-08-28|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.iht.com/articles/2008/08/21/technology/21intel.php|title=Intel moves to free gadgets of their recharging cords|last=Markoff|first=John|date=2008-08-21|work=[[International Herald Tribune]]|publisher=[[The New York Times Company]]|accessdate=2008-08-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080822143258/http://www.iht.com/articles/2008/08/21/technology/21intel.php|archivedate=2008-08-22}}</ref> == ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತಿಹಾಸ == === ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Intelheadquarters.jpg|thumb|right|200px|USAಯ CAಯ ಸಂತ ಕ್ಲಾರದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ]] ಗೋರ್ಡನ್ ಇ ಮೂರ್ ("ಮೂರ್‌ನ ನಿಯಮ" ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ) ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಯ್ಸ್ (ಒಬ್ಬ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಅನುಕಲಿತ ಸರ್ಕೀಟಿನ ಸಹ-ಅನ್ವೇಷಕ) ಫೇರ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಅರೆವಾಹಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ 1968ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಫೇರ್‌ಚೈಲ್ಡ್‌ನ ಇತರ ಹಲವಾರು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳೂ ಸಹ ಇತರ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮೂರನೇ ಉದ್ಯೋಗಿ ಒಬ್ಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಂಡಿ ಗ್ರೂವ್,<ref>ಆಂಡ್ರಿವ್ ಗ್ರೂವ್‌ರ ಲೇಖನವು ಹೇಗೆ ಗುಮಾಸ್ತರ ತಪ್ಪು ಗ್ರೂವ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೂವ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿದ ನಾಲ್ಕನೇ ಉದ್ಯೋಗಿ ಲೆಸ್ಲೀ ಎಲ್. ವ್ಯಾಡಾಸ್ಜ್‌ರ ಉದ್ಯೋಗಿ-ಐಡಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅದಲುಬದಲು ಮಾಡಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.</ref> ಇವರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು 1980ರ ದಶಕದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದರು. ಗ್ರೂವ್‌ರನ್ನು ಈಗ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ [[ವ್ಯಾಪಾರ|ವ್ಯವಹಾರ]] ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮುಖಂಡರಾಗಿ ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ಸಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=September 2010|reason=Some statistics needed|date=September 2007}} === ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ === ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಗೋರ್ಡನ್ ಮೂರ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಯ್ಸ್ ಅವರ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗೆ ''ಮೂರ್ ನಾಯ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಲು ಬಯಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://download.intel.com/pressroom/kits/events/idffall_2007/TranscriptMoore-Gelsinger.pdf |title=IDF Trancript: Interview with Gordon Moore |publisher=Intel Corporation |date=2007-08-18 |accessdate=2009-07-29}}</ref> ಆದರೆ ಆ ಹೆಸರು ''ಮೋರ್ ನಾಯ್ಸ್(ಹೆಚ್ಚು ಗದ್ದಲ)'' ಎಂಬ ಪದದ [[wikt:homophone|ಸಮಾನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು - ಇದು ಒಂದು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಾಸ್ತ್ರ|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] ಕಂಪನಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗದ ಹೆಸರು, ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗದ್ದಲವು ತುಂಬಾ ಅಹಿತಕರವಾದುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕೆಟ್ಟ ತಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ NM ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯನ್ನು '''ಇಂಟೆ''' ಗ್ರೇಟೆಡ್ '''ಎಲೆ''' ಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ''ಇಂಟೆಲ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>{{cite encyclopedia|title=Intel Corporation|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/289747/Intel-Corporation|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2008-11-26}}</ref> ಆದರೆ ಇಂಟೆಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅದಾಗಲೇ ಒಂದು ಹೋಟೆಲ್ ಸಮೂಹದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮೊದಲು ಹೆಸರಿಗಾಗಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.theinquirer.net/default.aspx?article=42469 |title=Secret of Intel name revealed |publisher=[[The Inquirer]] |author=Theo Valich |date=2007-09-19 |accessdate=2007-09-19 |archive-date=2012-06-29 |archive-url=https://archive.is/20120629001528/http://www.theinquirer.net/default.aspx?article=42469 |url-status=dead }}</ref> === ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ === ಇಂಟೆಲ್ ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಕೇವಲ [[ಅರೆವಾಹಕ]]ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ರ್ಯಾಂಡಮ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಮೆಮರಿ (SRAM) ಚಿಪ್‌ಗಳು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವ್ಯವಹಾರವು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಅದು ಅದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಇಂಟೆಲ್ 1971ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಥಮವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ-ಲಭ್ಯವಾದ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ (ಇಂಟೆಲ್ 4004)ಅನ್ನು ಮತ್ತು 1972ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref name="Intellec-1973">{{Cite web |url=http://www.old-computers.com/MUSEUM/computer.asp?c=754&st=1 |title=Intel Intellec Series |accessdate=2007-07-31 |last=Silberhorn |first=Gottfried |coauthors=Colin Douglas Howell |work=old-computers.com |publisher=OLD-COMPUTERS.COM |archive-date=2010-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727141838/http://www.old-computers.com/MUSEUM/computer.asp?c=754&st=1 |url-status=dead }}</ref><ref name="Intel-Product-Timeline">{{Cite web|url=http://download.intel.com/museum/research/arc_collect/timeline/TimelineDateSort7_05.pdf |title=A chronological list of Intel products. The products are sorted by date. |accessdate=2007-07-31 |date=2005-07 |format=PDF |work=Intel museum |publisher=Intel Corporation |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070809053720/http://download.intel.com/museum/research/arc_collect/timeline/TimelineDateSort7_05.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-08-09}}</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅದು 1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಡೈನಮಿಕ್ ರ್ಯಾಂಡಮ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಮೆಮರಿ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಆದರೆ 1983ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀಸ್ ಅರೆವಾಹಕ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಪೋಟಿಯು ಹೆಚ್ಚಿದರಿಂದ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಲಾಭದಾಯಕತೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿತು. IBM ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ನ ಹಠಾತ್ ಯಶಸ್ಸು ಆಗಿನ-CEO ಗ್ರೂವ್‌ರವರಿಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಗಮನವನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಆ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿಯ ಮೂಲಭೂತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ IBMಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂಟೆಲ್ PC ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತ (ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕ) ಯಂತ್ರಾಂಶ ಪೂರೈಕೆದಾರವಾಗಿ 10-ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಯಿತು. === ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಗೆ ಎದುರಾದ ಸವಾಲುಗಳು === 2000ರ ನಂತರ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|AMD]] (ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮೂಲ x86 ರಚನe ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿ), ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸರಳ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ-ವಲಯದ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉತ್ಪನ್ನದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಷೇರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮೂಲಭೂತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref name="Wong">{{Cite news|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20060731&slug=btintelchip31|title=Intel Core 2 Duo a big leap in chip race|last=Wong|first=Nicole|date=2006-07-31|publisher=Seattle Times|accessdate=2009-10-15|archive-date=2011-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205030002/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20060731&slug=btintelchip31|url-status=dead}}</ref> 2000ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ-CEO ಕ್ರೈಗ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಅರೆವಾಹಕಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಕಂಡವು. ಇಂಟೆಲ್ ಹಲವಾರು ವರ್ಷ ಕಾಲ ವಿವಾದದಲ್ಲೂ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. US ಕಾನೂನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1984ರ ಅರೆವಾಹಕ ಚಿಪ್ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ಟೊಪಾಲಜಿಗೆ (ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ವಿನ್ಯಾಸರಚನೆ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಇದು ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮ ಸಂಘಟನೆಯು (SIA) ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ ಕಾಯಿದೆಯಾಗಿದೆ.<ref>ಕಾಯಿದೆಯ ದಿ ಸೆನೆಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ (S.Rep. No. 425, 98th Cong., 2d Sess. (1984)) ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote> ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಸಂಶೋಧನಾ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅರೆವಾಹಕ ಚಿಪ್‍ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯಗಳು ಅನಧಿಕೃತ ನಕಲು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಕಾನೂನಿನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕೊರತೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರ-ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿರುವ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ 1984ರ ಅರೆವಾಹಕ ಚಿಪ್ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯು ಸೂಚಿಸಿದೆ.ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಮೂಲಭೂತ ತಯಾರಕರಿಂದ ನಕಲು ಮಾಡಿದ ಅರೆವಾಹಕ ಚಿಪ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅನಧಿಕೃತ ನಕಲು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ - "ಚಿಪ್ ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌರ್ಯ"ವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. </blockquote> [http://cases.justia.com/us-court-of-appeals/F2/977/1555/304802/ ಬ್ರೂಕ್‌ಟ್ರೀ ಕಾರ್ಪ್ ವರ್ಸಸ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಮೈಕ್ರೊ ಡಿವೈಸಸ್ ಇಂಕ್]‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, 977 F.2d 1555, 17 (ಫೆಡ್. ಕಿರ್. 1992). ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ - ''ಬ್ರೂಕ್‌ಟ್ರೀ'', 21–22 (ಕಾಪಿರೈಟ್ ಆಂಡ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಲಾ ಇನ್ಫೆಕ್ಟಿವ್).</ref> 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990ರಲ್ಲಿ (ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ನಂತರ) ಇಂಟೆಲ್ ಸಹ 80386 CPUಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡಿತು.<ref name="ReferenceA">"ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್", ಪುಟ 29. ISBN 0-471-40169-2, ISBN 978-0-471-40169-8</ref> ಆ ದಾವೆಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರೂ, ಇಂಟೆಲ್ ಆ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref name="ReferenceA"/> 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದ ಮೆಲುಗುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತು 1991ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಆಪಾದನೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಶುರುವಾದವು. AMD ಯುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ 2004ರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 2005ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೂರುಗಳು ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ CEO ಪಾಲ್ ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಯು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೋಮ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಮತ್ತು ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್ ವ್ಯವಹಾರದೆಡೆಗೆ ಗಮನಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪುನಸ್ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಇದು ಸುಮಾರು 20,000 ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾಭದ ಕ್ಷೀಣಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ 2006ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 10,500 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಯ 10 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. === ಬೆಳವಣಿಗೆ-ಆವೇಗದ ಪುನಸ್ಸಂಪಾದನೆ === ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಾನದ ಆವೇಗವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ<ref name="Wong"/><ref>{{Cite news|url=http://www.pcper.com/article.php?aid=217&type=expert&pid=5|title=A Detailed Look at Intel's New Core Architecture|last=Shrout|first=Ryan|date=2006-03-08|publisher=PC Perspective|accessdate=2009-10-14|archive-date=2006-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20061109062027/http://www.pcper.com/article.php?aid=217&type=expert&pid=5|url-status=dead}} – ಲೇಖಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ಗೆ "ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ" "ಸಂರಕ್ಷಣೆ"ಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೇಳುತ್ತದೆ.</ref> ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲು ಅದರ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿತು. "ಟಿಕ್-ಟಾಕ್ ಮಾದರಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿನ್ಯಾಸದ ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಹೊಸ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. 2006ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ (65 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್) P6 ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ಬರ್ಸ್ಟ್‌ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಅದರ ಕೋರ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿನ್ಯಾಸವು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು;<ref>{{Cite news|url=http://news.zdnet.com/2100-9584_22-148811.html|title=Intel's Core 2 Duo lives up to hype|last=Krazit|first=Tom|date=2006-07-14|publisher=[[ZDNet]] News|accessdate=2009-10-15|archive-date=2009-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090430140419/http://news.zdnet.com/2100-9584_22-148811.html|url-status=dead}} – CNET, ಆನಂದ್‌ಟೆಕ್, ಶಾರ್ಕಿಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಮತ್ತು PC ಮ್ಯಾಗ್ ಸಹ ಅಂತಹುದೇ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ.</ref> ಈ ಉತ್ಪನ್ನವು ಸಂಸ್ಕಾರಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು, ಇದು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಪುನಃ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.hexus.net/content/item.php?item=6184|title=Intel Core 2 Duo/Extreme processor review|last= Sandhu|first=Tarinder|date=2006-07-14|publisher=Hexus technology news & reviews|accessdate=2009-10-15}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2006/jul/27/comment.insideit|title=Intel raises the bar as AMD drops prices in chip battle|last=Schofield|first=Jack|date=2006-07-27|publisher=The Guardian|accessdate=2009-10-15 | location=London}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು "ಟಿಕ್" ಕಂಡುಬಂತು, ಇಂಟೆಲ್ 65 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ನಿಂದ 45 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ಗೆ ಕುಗ್ಗಿದ ಪೆನ್ರಿನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ 32 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ಗೆ ಕುಗ್ಗಿದ ಸಂಸ್ಕಾರಕವು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ನೆಹಾಲಮ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಇಂಟೆಲ್ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, 1996ರ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ-ಸಂಸ್ಥೆ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ</span> 6-ತಿಂಗಳ ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ ಆವರ್ತವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸ್ವಂತ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಸ್ಥಾನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು, ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. === ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕದ ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಹಾರ === 2006ರ ಜೂನ್ 27ರಂದು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಟೆಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಮಾರ್ವೆಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಗ್ರೂಪ್‌‌ಗೆ ಸುಮಾರು $600 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ (ಅದು ಅದನ್ನು $1.6 ಶತಕೋಟಿಗೆ ಖರೀದಿಸಿತು) ಮಾರಲು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದ ಹಣಕಾಸಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಇಂಟೆಲ್ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಅದರ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಕೋರ್</span> x86 ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು 2006ರ ನವೆಂಬರ್ 9ರಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="XScale">{{Cite news |first= |last= |coauthors= |title=Marvell buys Intel's handheld processor unit for $600 million |date=2006-06-27 |publisher=CMP Media LLC. |url=http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=189601851 |work=eetimes.com |pages= |accessdate=2007-07-12 |language= |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929101919/http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=189601851 |url-status=dead }}</ref> === ಮ್ಯಾಕ್‌ಅಫೀ ಮತ್ತು ಇನ್ಫಿನಿಯಾನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ನಿಸ್ತಂತು ಪರಿಹಾರ(ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಸೊಲ್ಯೂಶನ್ಸ್) ವ್ಯವಹಾರದ ಗಳಿಕೆ === 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್ 19ರಂದು, ಇಂಟೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಭದ್ರತಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತಯಾರಕ ಮ್ಯಾಕ್ಅಫೀಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆ ಖರೀದಿಯ ದರವು $7.68 ಶತಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಒಪ್ಪಂದವು ಅಂಗೀಕೃತವಾದರೆ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು 2011ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆಂದು ಕಂಪನಿಗಳು ಹೇಳಿದವು.<ref>{{Cite web|title=Intel in $7.68bn McAfee takeover|url=http://www.bbc.co.uk/news/business-11025866|publisher=BBC News Online|accessdate=19 August 2010|date=19 August 2010}}</ref> ಇದು ಮಾಹಿತಿ ಭದ್ರತಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್‌ನ 42-ವರ್ಷದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ಫಿನಿಯಾನ್‌ನ ವ್ಯವಹಾರದೊಂದಿಗೆ, ಇಂಟೆಲ್ ಕಂಪನಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ‌, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹುದುಗಿದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಸ್ತಂತು ಮಾಡೆಮ್ಅನ್ನು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಚಿಪ್‌ಗಳೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.institutionalinvestor.com/Article.aspx?ArticleID=2726870 ಇಂಟೆಲ್ CFO ಟಾಕ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ಅಕ್ವಿಸಿಷನ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119053058/http://www.institutionalinvestor.com/Article.aspx?ArticleID=2726870 |date=2012-01-19 }}, ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್</ref> ಇಂಟೆಲ್ 2011ರ ಜನವರಿ 26ರಂದು ಮ್ಯಾಕ್ಅಫೀಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ ನಿಯಂತ್ರಕದ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಚಿಪ್ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಅವಶ್ಯಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಇಂಟೆಲ್ ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|title=Intel wins conditional approval from EU for McAfee acquisition of $ 7.68 billion|url=http://techshrimp.com/2011/01/26/intel-wins-conditional-approval-from-eu-for-mcafee-acquisition-of-7-68-billion/|publisher=TechShrimp|accessdate=26 January 2011|date=26 January 2011}}</ref> == ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇತಿಹಾಸ == === SRAMಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ === ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ ಶಿಫ್ಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮೆಮರಿ ಮತ್ತು ರ್ಯಾಂಡಮ್-ಆಕ್ಸೆಸ್ ಮೆಮರಿ ಅನುಕಲಿತ ಸರ್ಕೀಟುಗಳು. ಇಂಟೆಲ್ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿಯ DRAM, SRAM ಮತ್ತು ROM ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಾದ ಮಾರ್ಸಿಯನ್ ಹಾಫ್, ಫೆಡೆರಿಕೊ ಫ್ಯಾಗ್ಗಿನ್, ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಮ್ಯಾಜರ್ ಮತ್ತು ಮಸತೋಶಿ ಶಿಮ ಮೊದಲಾದವರು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮೊದಲ [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌]]ಅನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಕಂಪನಿ ಬುಸಿಕಮ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್‌ನ ಹಲವಾರು ASICಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬುಸಿಕಮ್‌ಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಇಂಟೆಲ್ 4004 1971ರ ನವೆಂಬರ್ 15ರಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೂ 1980ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಲಿಲ್ಲ. (ಗಮನಿಸಿ: ಇಂಟೆಲ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಸಹ ಆ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.) === DRAM ನಿಂದ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗೆ === 1983ರಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಲಾಭವು ಜಪಾನಿನ ಮೆಮರಿ-ಚಿಪ್ ತಯಾರಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಗಿನ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆಂಡಿ ಗ್ರೂವ್ ಕಂಪನಿಯು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಗ್ರೂವ್ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ''ಓನ್ಲಿ ದಿ ಪ್ಯಾರನಾಯ್ಡ್ ಸರ್ವೈವ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ 8086 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌‌ನ ನಂತರದ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಏಕೈಕ ಮೂಲವಾಗಬೇಕೆಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಏಕೈಕ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾದುದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅನುಕಲಿತ ಸರ್ಕೀಟುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸನೀಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರೂವ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಇರುವ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಜಿಲಾಗ್ ಮತ್ತು AMD ಮೊದಲಾದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. PC ಉದ್ಯಮವು 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗ, ಇಂಟೆಲ್ ಆರಂಭಿಕ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. === ಇಂಟೆಲ್, x86 ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಮತ್ತು IBM PC === [[ಚಿತ್ರ:Intel 8742 153056995.jpg|right|thumb|230px|ಇಂಟೆಲ್ 8742ರ ಅಚ್ಚು, ಇದು ಒಂದು 8-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಕಂಟ್ರೋಲರ್(ಸೂಕ್ಷ್ಮನಿಯಂತ್ರಕ) ಆಗಿದ್ದು 12 MHz ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ CPU, 128 ಬೈಟ್‌ಗಳ RAM, 2048 ಬೈಟ್‌ಗಳ EPROM ಮತ್ತು ಅದೇ ಚಿಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ I/O ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ನ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, 4004 ಹಾಗೂ ಅದರ ನಂತರದ ರೂಪಾಂತರಗಳಾದ 8008 ಮತ್ತು 8080 ಇಂಟೆಲ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆದಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಸಂಸ್ಕಾರಕ 8086 (ಮತ್ತು ಅದರ ರೂಪಾಂತರ 8088) 1978ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದರಿಂದ, ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರಾಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಆ ಚಿಪ್‌ಗೆ "ಆಪರೇಶನ್ ಕ್ರಶ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿತು ಹಾಗೂ ಆ ಸಂಸ್ಕಾರಕಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಿದ IBM PC ವಿಭಾಗ, ಆದರೂ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. IBM ಅದರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಅನ್ನು 1981ರಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಂದಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ 80286 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ IBM PC/ATಅಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ IBM PC "ಕ್ಲೋನ್" ತಯಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ 1985ರಲ್ಲಿ ವೇಗದ 80286 ಸಂಸ್ಕಾರಕದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ 1986ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ 80386-ಆಧಾರಿತ ಸಿಸ್ಟಮ್ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಆ ಮೂಲಕ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು IBMಅನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ PC-ಹೊಂದಿಕೆಕೊಂಡಿರುವ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ ಪೂರೈಕೆದಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿತು. 1975ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ 32-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1981ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಂಟೆಲ್ iAPX 432ಆಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಆ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕಾರಕವು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಬದಲಿಗೆ ಇಂಟೆಲ್ x86 ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು 32 ಬಿಟ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Maliniak |first=Lisa |title=Ten Notable Flops: Learning From Mistakes |work=Electronic Design Online |date=October 21, 2002 |url=http://electronicdesign.com/Articles/Index.cfm?AD=1&ArticleID=2839 |accessdate=2007-11-27 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216121817/http://electronicdesign.com/Articles/Index.cfm?AD=1&ArticleID=2839 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dvorak |first=John C. |authorlink=John C. Dvorak |title=What Ever Happened to... Intel's Dream Chip? |work= |date=February 1997 |url=http://www.brouhaha.com/~eric/retrocomputing/intel/iapx432/dreamchip.html |accessdate=2007-11-27 |archive-date=2019-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190909161741/https://web.archive.org/web/20071018060554/http://www.brouhaha.com/~eric/retrocomputing/intel/iapx432/dreamchip.html |url-status=dead }}</ref> ==== 386 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ==== ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರಿವ್ ಗ್ರೂವ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಪನಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಕಂಪನಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ DRAM ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸಾಧನ-ಸಂಪತ್ತನ್ನು [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌]] ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅವರ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು "ಏಕ-ಮೂಲ" 386 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು‌. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ತಯಾರಿಕೆಯು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ತೊಂದರೆಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದವು ಅಥವಾ ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ತಡೆಯುಂಟಾಯಿತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಈ ಗ್ರಾಹಕರು, ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ತಯಾರಕರು ತಯಾರಿಸಬೇಕು, ಆ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸ್ಥಿರವಾದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದೆಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. 8080 ಮತ್ತು 8086-ಸರಣಿಯ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ತಯಾರಿಸಿದವು, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ AMD. ಗ್ರೂವ್ 386 ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಇತರ ತಯಾರಕರಿಗೆ ನೀಡಬಾರದು, ಬದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೂರು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು, ಆ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಸಂತ ಕ್ಲಾರ; [[ಆರೆಗನ್]]‌ನ ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೋರೊ; ಮತ್ತು ಚ್ಯಾಂಡ್ಲರ್‌ನ [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನ]] ಉಪನಗರದ ಫೊಯನಿಕ್ಸ್; ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಪ್ರೊ 386ರ ಯಶಸ್ಸು 386 ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖ CPU ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರಬಲ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಲಭಿಸಿದ ಲಾಭವು ಉನ್ನತ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸಿತು, ಇದು 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧ ಮುಖಂಡತ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. ==== 486, ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಮತ್ತು ಇಟಾನಿಯಮ್ ==== ಇಂಟೆಲ್ 1989ರಲ್ಲಿ 486 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಂದಿತು ಹಾಗೂ 1990ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ವಿನ್ಯಾಸ ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಆ ಮೂಲಕ ಇದು "P5" ಮತ್ತು "P6" ಎಂಬ ಕೋಡ್-ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕಾರಕವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಯಿತು, ಅಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಹಿಂದೆ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. P5ಅನ್ನು ಹಿಂದೆ "ಆಪರೇಶನ್ ಬೈಸಿಕಲ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಸಂಸ್ಕಾರಕದ ಆವರ್ತಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. P5ಅನ್ನು 1993ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಆಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ನೋಂದಾಯಿತ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು (486 ಮೊದಲಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಗಿ ಸೂಚಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ). ನಂತರ P6 1995ರಲ್ಲಿ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಪ್ರೊ ಆಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿತು ಹಾಗೂ 1997ರಲ್ಲಿ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ II ಆಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಂತ ಕ್ಲಾರ ಮತ್ತು ಆರೆಗನ್‌ನ ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೋರೊದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದರು. ಸಂತ ಕ್ಲಾರದ ವಿನ್ಯಾಸ ತಂಡವು 1993ರಲ್ಲಿ "P7" ಎಂಬ ಕೋಡ್ ಹೆಸರಿನ x86 ವಿನ್ಯಾಸದ ಮುಂದಿನ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದು [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್]] ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಹಕಾರಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯಗೊಂಡಿತು, ಆದರೂ ಇಂಟೆಲ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ವಿನ್ಯಾಸ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ IA-64 64-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಇಟಾನಿಯಮ್‌‌ನ ರಚನೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2001ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಇಟಾನಿಯಮ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿಯಂತ್ರಣ ಅಂಶವಾದ x86 ಕೋಡ್ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು 64-ಬಿಟ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು AMD ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಂದ x86-64 ಹೆಸರಿನ ಮೂಲಭೂತ x86 ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು (ಆದರೂ ಇಂಟೆಲ್ '''ಇಂಟೆಲ್ 64''' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು, ಹಿಂದೆ '''EM64T''', ಬಳಸುತ್ತದೆ). 2009ರ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಟೆಲ್ ಇಟಾನಿಯಮ್ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ರಚಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೋರೊ ತಂಡವು ವಿಲ್ಲಮೆಟ್ಟೆ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು (P67 ಮತ್ತು P68 ಕೋಡ್-ಹೆಸರಿನ) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿತು, ಅವನ್ನು ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ 4 ಆಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ==== ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ದೋಷ ==== {{Main|Pentium FDIV bug}} 1994ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು P5 ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌]]‌ನ ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮ್ಯಾತ್ ಸಬ್‌ಸೆಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೋಷವೊಂದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿ ಅವಲಂಬಿತ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್-ಪಾಯಿಂಟ್ ವಿಭಾಗದ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶದ ಕಡಿಮೆ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಿಟ್‌ಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಈ ದೋಷವು ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್-ಪಾಯಿಂಟ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಗಗೊಂಡು ಅನಂತರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೋಷಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಟೆಲ್ ಈ ದೋಷವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಚಿಪ್ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸಿತು, ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.{{Citation needed|date=July 2007}} 1994ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಚ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ನೈಸೆಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಗ್(ದೋಷ)ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು ಹಾಗೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಟೆಲ್ ಒಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30ರಂದು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Nicely-email">{{Cite web |url=http://www.emery.com/bizstuff/nicely.htm |title=Dr. Thomas Nicely's Pentium email |accessdate=2007-07-12 |last=Nicely |first=Dr. Thomas R. |date=1994-10-30 |publisher=Vince Emery Productions |archive-date=2007-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070724110652/http://www.emery.com/bizstuff/nicely.htm |url-status=dead }}</ref> ಬಗ್‌ ಪದವು [[ಅಂತರ್ಜಾಲ|ಅಂತರಜಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರೆಸ್‌ಗೂ ಹೋಯಿತು. ಬಗ್ಅನ್ನು ಸಾಧಾರಣ ಬಳಕೆದಾರರು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ (ದೋಷವನ್ನು ತೋರಿಸಲು OS ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್‌ಗೆ ನಮೂದಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಸರಣಿಯೇ ಇತ್ತು), ಇದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದುದಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದೊಂದು "ದೋಷವೇ ಅಲ್ಲ"ವೆಂಬ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. 1994ರ ಕೃತಜ್ಞತಾ ನಿವೇದನೆಯ ದಿನದಂದು ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಈ ದೋಷದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಬೀರುವ ಪತ್ರಕರ್ತ ಜಾನ್ ಮಾರ್ಕಾಫ್‌ರ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿತು. ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿಪ್ಅನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿತು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರರ-ಬೆಂಬಲದ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ 1994ರ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು $500 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಉಂಟಾಯಿತು. "ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ದೋಷ" ಸಂಗತಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಅದರ ಹೆಸರು ಚಿರಪಚಿತವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದವು. "ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್" ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿ ಈ ಘಟನೆಯು ಇಂಟೆಲ್‌ಗೆ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು, ಅದರ ಕೆಲವು ವ್ಯವಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಂತೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿನ ಋಣಾತ್ಮಕ ಛಾಪನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿತು.<ref>ಗ್ರೂವ್, ಆಂಡ್ರಿವ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಗ್ಲೆಮ್ಯಾನ್, ರಾಬರ್ಟ್; ''ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿ ಈಸ್ ಡೆಸ್ಟಿನ್: ಹೌ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿ-ಮೇಕಿಂಗ್ ಶೇಪ್ಸ್ ಎ ಕಂಪನಿಸ್ ಫ್ಯೂಚರ್'', 2001, ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್</ref> ==== ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್, ಇಂಟೆಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ==== ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ]] ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಂಬಲಿಸುವ-ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲನೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ 1991ರ "ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್" ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡುವ ಕಲ್ಪನೆಯು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿತ್ತು, ಕೇವಲ ನುಟ್ರಾಸ್ವೀಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{Cite book|author=Richard S. Tedlow|title=Andy Grove: The Life and Times of an American Business Icon|url=https://books.google.com/books?id=zQamXENAalkC&pg=RA1-PA256|page=256|year=2007|isbn=9781591841821}}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು PC ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪೂರೈಕೆದಾರವೆಂಬ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದ ಇಂಟೆಲ್ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. 1990ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಎರಡನೆ ಯೋಜನೆ ಇಂಟೆಲ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಅಷ್ಟೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಸ್ಕಾರಕ (CPU) ಮತ್ತು ಮೆಮರಿ (RAM) ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ಲಗ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಬೋರ್ಡ್ ಘಟಕವಾದ PC "ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌"ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|last=Wilson |first=Tracy V. |url=http://computer.howstuffworks.com/motherboard.htm |title=HowStuffWorks "How Motherboards Work" |publisher=Computer.howstuffworks.com |date= |accessdate=2010-07-29}}</ref> ಅದಾದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅನೇಕ PC ಕ್ಲೋನ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ "ವೈಟ್ ಬಾಕ್ಸ್" ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಬಲುಬೇಗನೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.{{Citation needed|date=May 2009}} ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿರುವಾಗ 1990ದ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಸುಮಾರು 15%ನಷ್ಟು PCಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಇದು ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಆ ಸಂದರ್ಭದ ಮೂರನೇ-ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿತು.{{Citation needed|date=May 2009}} 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು (IAL) ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಂತ್ರಾಂಶ ನಾವೀನ್ಯಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ PCI ಬಸ್, [[ಪಿಸಿಐ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌|PCI ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] (PCIe) ಬಸ್, ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಸೀರಿಯಲ್ ಬಸ್ (USB), [[Bluetooth|ಬ್ಲೂಟೂತ್]] ನಿಸ್ತಂತು ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಬಹುಸಂಸ್ಕಾರಕ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಈಗ-ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ{{Citation needed|date=May 2009}} ವಿನ್ಯಾಸ.{{Clarify|date=May 2009}} IALನ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ತುಂಬಾ ಮಿಶ್ರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಂಡವು; ಅದರ ವೀಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ತಂತ್ರಾಂಶ-ಡಿಜಿಟಲ್-ವೀಡಿಯೊದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ನಂತರ ಇದರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವು. ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿಯು ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ IAL ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಟೀವನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗೆಡಿಯಿಂದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಿತು. === ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು === ಹೈಪರ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಟೊಪಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಇಂಟೆಲ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಸಮಾಂತರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಲು 1984ರಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ರಾಟ್ನರ್ ಇಂಟೆಲ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="wilson-1994">{{cite web|last=Wilson|first=Gregory|title=The History of the Development of Parallel Computing|url=http://ei.cs.vt.edu/~history/Parallel.html|accessdate=11 November 2010|year=1994}}</ref> 1992ರಲ್ಲಿ ಆ ಹೆಸರು ಇಂಟೆಲ್ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಡಿವಿಜನ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಐವಾರ್ಪ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತು.<ref name="cmu-iwarp">{{cite web|title=iWarp Project|url=http://www-2.cs.cmu.edu/afs/cs/project/iwarp/archive/WWW-pages/iwarp.html|publisher=[[Carnegie Mellon University]]|accessdate=11 November 2010}}</ref> ಈ ವಿಭಾಗವು ಅನೇಕ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಇಂಟೆಲ್ iPSC/1, iPSC/2, iPSC/860, ಪ್ಯಾರಗನ್ ಮತ್ತು ASCI ರೆಡ್. === ಪೈಪೋಟಿ, ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಗೂಢಚರ್ಯೆ === {{See also|AMD v. Intel}} ಎರಡು ಅಂಶಗಳು ಇದರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾದವು: 2000ರಲ್ಲಿ PC ಬೇಡಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಆರಂಭವಾದುದು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ PC ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದುದು. 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌]] ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಅದರ CPU ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸರ್ವರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು "ಡಾಟ್-ಕಾಮ್ ಬಬಲ್"ನ ಅಂತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡವು. 2000ರ ನಂತರ ಗ್ರಾಹಕ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ-ಖರ್ಚಿನ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದವು. ಹೆಚ್ಚು-ಪ್ರಬಲ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ಣವಾದ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರಿಂದ,{{Citation needed|date=May 2009}} ಮುಖ್ಯವಾಗಿ AMD ಮೊದಲಾದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ಸಂಸ್ಕಾರಕ ವ್ಯವಹಾರ-ಕ್ಷೇತ್ರದ ಲಾಭದಾಯಕತೆಯನ್ನು{{Citation needed|date=May 2009}} ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು PC ಯಂತ್ರಾಂಶ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿನ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.{{Citation needed|date=July 2007}} x86 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಇಂಟೆಲ್‌‌ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಹಲವಾರು ದಂಡಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು 1999ರ FTC ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಕ್ವಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ (DEC) 1997ರ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ಗ್ರಾಫ್‌ನ ಪೇಟೆಂಟ್ ದಾವೆ ಮೊದಲಾದ ಸಿವಿಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯು (ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ{{When|date=May 2009}} ಅದು 32-ಬಿಟ್ x86 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ಸುಮಾರು 85%ನಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತ್ತು) ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಕಾನೂನಿನೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿಯಾಗದ ವ್ಯವಹಾರ ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ PC ತಯಾರಕರೊಂದಿಗಿನ ಕುಖ್ಯಾತ 338 ಪೇಟೆಂಟ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ)<ref>{{Cite news |first=Richard |last=McCausland |coauthors= |title=Counterpunch: Amx86 buyers get 'legal aid.' – Advanced Micro Devices offers legal aid to manufactures of Amx86-based machines warned by Intel Corp. to take out patent licenses |date=1993-05-24 |publisher=LookSmart Ltd. |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EKF/is_n1964_v39/ai_13901771 |work=FindArticles |pages= |accessdate=2007-07-12 |language= |archiveurl=https://archive.today/20120711223700/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EKF/is_n1964_v39/ai_13901771/ |archivedate=2012-07-11 |url-status=dead }}</ref> ಸೇರಿ ಇದನ್ನು ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ದಾವೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಿಲ್ಲ.{{Clarify|date=May 2009}} ಉದ್ಯಮ ಗೂಢಚರ್ಯೆಯ ಕೇಸೊಂದು 1995ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು, ಇದು ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು AMD ಕಂಪನಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. AMDಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಅರಿಜೋನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]]ದ ನಿವಾಸಿ ಬಿಲ್ ಗೆಡೆ 1993ರಲ್ಲಿ i486 ಮತ್ತು P5 ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ಅನ್ನು AMDಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದರು.<ref name="intel-spy">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Worker Pleads Not Guilty in Intel Spy Case |date=1995-10-20 |publisher=[[The New York Times Company]] |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE7D81239F933A15753C1A963958260 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |pages= |accessdate=2007-07-12 |language=}}</ref> ಗೆಡೆ ಇಂಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪರದೆಯಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್ ಮಾಡಿ AMDಗೆ ಮೇಲ್ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದು ತಕ್ಷಣವೇ ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿತು, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಗೆಡೆ 1996ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ರುಜುವಾತಾಗಿ, 33 ತಿಂಗಳ ಸೆರೆಮನೆವಾಸದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Guillermo Gaede">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Ex-Intel Engineer Sentenced to Prison Term |date=1996-06-25 |publisher=[[The New York Times Company]] |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E01E0DE1239F936A15755C0A960958260 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |pages= |accessdate=2007-07-12 |language=}}</ref><ref name="Guilty">{{Cite news |first= |last= |coauthors= |title=Ex-Intel employee pleads guilty – Guillermo Gaede pleads guilty to stealing Intel trade secrets – Industry Legal Issue |date=1996-03-25 |publisher=LookSmart, Ltd. |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EKF/is_n2109_v42/ai_18135525 |work=findarticles.com |pages= |accessdate=2007-07-12 |language= |archive-date=2008-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310062012/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EKF/is_n2109_v42/ai_18135525 |url-status=dead }}</ref> === ಆಪಲ್ ಒಂದಿಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ === {{details|Apple–Intel transition}} 2005ರ ಜೂನ್ 6ರಂದು, ಆಪಲ್ CEO [[ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್]], ಆಪಲ್ ಅದರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪವರ್PC ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಇಂಟೆಲ್ x86 ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಮುಂದಿನ ಪವರ್PC ನಕ್ಷೆಯು ಆಪಲ್‌ನ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಟೆಲ್ CPUಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೊದಲ ಮ್ಯಾಸಿಂತೋಶ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ಗಳನ್ನು 2006ರ ಜನವರಿ 10ರಂದು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆಪಲ್ ಇಂಟೆಲ್-ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಹಾರ-ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಪಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಸರ್ವ್ ಸರ್ವರ್ 2006ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಇಂಟೆಲ್ ಎಕ್ಸಿಯಾನ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನವೀಕರಣಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಆಪಲ್‌ನ ಮ್ಯಾಕ್ ಪ್ರೊನಂತಹುದೇ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="newmacs">[https://web.archive.org/web/20080709001007/http://news.com.com/Jobs+New+Intel+Macs+are+screamers/2100-7354_3-6025409.html ಜಾಬ್ಸ್: ನ್ಯೂ ಇಂಟೆಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಆರ್ 'ಸ್ಕ್ರೀಮರ್ಸ್'] news.com</ref> === ಕೋರ್ 2 ಡ್ಯು ಜಾಹೀರಾತು ವಿವಾದ === 2007ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ಕೋರ್ 2 ಡ್ಯೂ ಸಂಸ್ಕಾರಕದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಮುದ್ರಿತ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಈ ಜಾಹೀರಾತು ಆರು ಮಂದಿ ಆಫ್ರಿಕಾ-ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಓಟಗಾರರು ಕಛೇರಿಯೊಂದರೊಳಗೆ ಒಬ್ಬ ಬಿಳಿಯನ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು (ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ತಡೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಓಡಲು ತಯಾರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಓಟಗಾರರಿಂದ ತೆಗೆದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ಹಾಗಿತ್ತು). ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಭಗತ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಇದನ್ನು "ಸಂವೇದಿಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನ ಮಾಡುವ" ಜಾಹೀರಾತೆಂದು ತಿಳಿದರು.<ref name="Intel-ad blog">{{Cite web |url=http://blogs.intel.com/views/2007/07/sprinter_ad.html |title=Views@Intel – Sprinter Ad (Blog post) |accessdate=2007-08-09 |last=Bhagat |first=Nancy |date=2007-07-31 |work=blogs.intel.com |publisher=Intel Corporation |archive-date=2007-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070820070329/http://blogs.intel.com/views/2007/07/sprinter_ad.html |url-status=dead }}</ref> ಆ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಇಂಟೆಲ್-ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಯಾಚಿಸಿದರು.<ref name="Intel-ad 2007-08">{{Cite web |url=http://www.intel.com/news/sprintad.htm?iid=search |title=Apologies from Intel for Sprinter Ad |accessdate=2007-08-09 |last=MacDonald |first=Don |work=Intel Corporation |archive-date=2008-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080202081025/http://www.intel.com/news/sprintad.htm?iid=search |url-status=dead }}</ref> === ಕ್ಲಾಸ್‌ಮೇಟ್ PC === ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಕ್ಲಾಸ್‌ಮೇಟ್ PCಯು ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ಕಡಿಮೆ-ದರದ ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದೆ‌. == ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು == 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 100,000 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 200 ಸೌಲಭ್ಯ-ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರ 2005ರ ಆದಾಯವು $38.8 ಶತಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅದು ಫೊರ್ಚ್ಯೂನ್ 500 ಶ್ರೇಣೀಕರಣದಲ್ಲಿ 49ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಅದರ ಸ್ಟಾಕು ಚಿಹ್ನೆ INTC, NASDAQ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕರೆಂದರೆ [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್|ಹೆವ್ಲೆಟ್ಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಡೆಲ್.<ref>{{Cite news|author=Dan Nystedt|title=HP Overtakes Dell as Intel's Largest Customer|url=http://www.pcworld.com/article/160080/hp_overtakes_dell_as_intels_largest_customer.html|date=2009-02-24|accessdate=2009-02-24|work=[[PC World (magazine)|PC World]]|archive-date=2009-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225204220/http://www.pcworld.com/article/160080/hp_overtakes_dell_as_intels_largest_customer.html|url-status=dead}}</ref> === ಮುಖಂಡತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ === 1968ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಯ್ಸ್ ಇಂಟೆಲ್‌ನ CEO ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ನಂತರ 1975ರಲ್ಲಿ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಗೋರ್ಡನ್ ಮೂರ್ CEO ಆದರು. ಆಂಡಿ ಗ್ರೂವ್ 1979ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು ಮತ್ತು 1987ರಲ್ಲಿ ಮೂರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದಾಗ ಅವರು CEO ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. 1998ರಲ್ಲಿ ಮೂರ್‌ರ ನಂತರ ಗ್ರೂವ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಅವರ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೈಗ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್‌ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. 2005ರ ಮೇ 18ರಂದು ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಾಲ್ ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟರು, ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಯು ಹಿಂದೆ ಕಂಪನಿಯ ಅದ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮೂಲಭೂತ IBM PCಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾದವರು. ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯು ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಯನ್ನು CEO ಆಗಿ ಆರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ ಗ್ರೂವ್ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಗ್ರೂವ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿದರೆ, ಆದರೆ ವಿಶೇಷ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಉಳಿದರು. 2009ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು ಮತ್ತು ಜಾನೆ ಶಾ ಮಂಡಳಿಯ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸದಸ್ಯರೆಂದರೆ - ಕ್ರೈಗ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್‌, ಚಾರ್ಲಿನ್ ಬಾರ್ಶೆಫ್‌ಸ್ಕೈ, ಸುಸಾನ್ ಡೆಕರ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗುಜಿ, ರೀಡ್ ಹಂಡ್ಟ್, ಪಾಲ್ ಒಟೆಲ್ಲಿನಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ಲಮ್ಮರ್, ಡೇವಿಡ್ ಪೊಟ್ರುಕ್, ಜಾನೆ ಶಾ, ಜಾನ್ ಥೋರ್ನ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಯೋಫಿ.<ref>{{Cite web|url=http://www.intel.com/pressroom/bod.htm |title=Intel Board of Directors |accessdate=2007-09-15}}</ref> === ಉದ್ಯೋಗ === {{Ref improve section|date=October 2008}} [[ಚಿತ್ರ:Intel Costa 12 2007 SJO 105b.jpg|thumb|ಕೋಸ್ಟ ರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಟೆಲ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್ ಕೇಂದ್ರ, ಇದು 2006ರಲ್ಲಿ 20%ನಷ್ಟು ಕೋಸ್ಟ ರಿಕನ್ ರಫ್ತುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು 4.9%ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರದ GDPಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>[96]</ref>]] ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಳಗಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಹೊರಗಿನ CEOಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಪಾಲ್ ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಯು CEO ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ 30-ವರ್ಷ ಕಂಪನಿಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಉನ್ನತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಅಪರೂಪದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಟೆಲ್‌ನಲ್ಲೇ ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ{{Citation needed|date=January 2009}}. ಇಂಟೆಲ್‌ನ CEOಗಳು 65 ವರ್ಷವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಖಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಆಂಡಿ ಗ್ರೂವ್ ತಮ್ಮ 62ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು ಹಾಗೂ ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೋರ್ಡನ್ ಮೂರ್ ಇಬ್ಬರೂ 58 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಗ್ರೂವ್ 2005ರಲ್ಲಿ 69ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಯಾರೂಬ್ಬರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಕಿರುಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಕೆಲವರಿಗೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ{{Citation needed|date=January 2009}}. ಇಂಟೆಲ್ ಒಂದೇ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಡೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್, [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್|ಹೆವ್ಲೆಟ್ಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್]] ಮತ್ತು NVIDIA ಸಹ ಅಂತಹುದೇ ಕಛೇರಿ-ಇಲ್ಲದ ನಿಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಈ ಕಂಪನಿಯು [[ಚೀನಾ]], [[ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕ|ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕಾ]], [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]], [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]], [[ಭಾರತ]], [[ರಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] ಮೊದಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ 63 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. U.S.ನಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಕೊಲೊರಾಡೊ, ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್, [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನ]], ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊ, [[ಆರೆಗನ್]], ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು [[ಯೂಟ|ಉತಾಹ್]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆರೆಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯೋಗ-ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೋರೊದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15,000 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="businessprofile">ಸುಹ್, ಎಲಿಜಬೆತ್. [http://www.oregonlive.com/special/oregonian/index.ssf?/base/news/1192589730189230.xml&amp;coll=7 ಹೋಮ್ ಆಫ್ ಆರೆಗನ್ಸ್ ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಎಪ್ಲಾಯರ್ ಆಂಡ್ ಮಚ್ ಮೋರ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061822/http://www.oregonlive.com/special/oregonian/index.ssf?/base/news/1192589730189230.xml&coll=7 |date=2016-03-04 }} ''ದಿ ಆರೆಗನಿಯನ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 2007.</ref> ಈ ಕಂಪನಿಯು ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯೋಗ-ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅರಿಜೋನದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು 10,000 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಂಟೆಲ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5,000 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗ-ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ==== ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಉಪಕ್ರಮ ==== ಉದ್ಯೋಗಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆದಾರ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇಂಟೆಲ್ ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Intel Diversity">{{Cite web|url=http://www.intel.com/jobs/diversity/index.htm |title=Jobs at Intel – Diversity |accessdate=2007-07-28 |work=intel.com |publisher=Intel Corporation }}</ref> ಉದ್ಯೋಗಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪನಿಗಳಂತೆ ಇದು ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1994ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸಂಸ್ಥೆಯ-ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ, ಸಲಿಂಗಕಾಮಿನಿ, ಉಭಯಲಿಂಗರತ ಮತ್ತು ಹಿಜಡಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು,<ref name="gay">{{Cite web |url=http://www.intelglbt.org/ |title=ಇಂಟೆಲ್ ಗೇ, ಲೆಸ್ಬಿಯನ್, ಬೈಸೆಕ್ಷ್ವಲ್ ಆರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜಂಡರ್ ಎಪ್ಲಾಯೀಸ್ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ |access-date=2011-02-10 |archive-date=2007-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070209204620/http://www.intelglbt.org/ |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಗುಂಪು,<ref name="IMEG">{{Cite web|url=http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=13 |title=Jobs at Intel – Diversity, Employee Groups (Intel Muslim Employee Group) |accessdate=2007-07-28 |work=Intel Corporation |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060624003954/http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=13 |archivedate = June 24, 2006}}</ref> ಯೆಹೂದಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಗುಂಪು<ref name="IJC">{{Cite web|url=http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=11 |title=Jobs at Intel – Diversity, Employee Groups (Intel Jewish Community) |accessdate=2007-07-28 |work=Intel Corporation |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080202081009/http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=11 |archivedate = February 2, 2008}}</ref> ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್-ಆಧಾರಿತ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="IBCN">{{Cite web|url=http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=7 |title=Jobs at Intel – Diversity, Employee Groups (Intel Bible-Based Christian Network) |accessdate=2007-07-28 |work=Intel Corporation |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070311222133/http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=7 |archivedate = March 11, 2007}}</ref><ref name="IBCN website">[http://ibcn.org/ ಇಂಟೆಲ್ ಬೈಬಲ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ (IBCN) ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]</ref> ಇಂಟೆಲ್ 2002ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಕಾಂಪೇನ್ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಇಕ್ವಾಲಿಟಿ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 100% ಶ್ರೇಣೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ಈ ಶ್ರೇಣೀಕರಣವನ್ನು 2003 ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲೂ ಪಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಂಪನಿಯು 2005ರಲ್ಲಿ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮದರ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ ತಾಯಿಯಂದಿರ 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. === ಶಾಲೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಧನಸಹಾಯ === ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ರಿಯೊ ರಾಂಚೊದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ-ನೀಡುವ-ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=Wireless company dumps Rio Rancho|url=http://www.usatoday.com/tech/wireless/data/2004-08-18-usurf-dumps-rio-rancho_x.htm|work=[[USA Today]]|date=2004-08-18|accessdate=2009-02-28}}</ref> 1997ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಂಡೋವಲ್ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ನಡುವಿನ ಸಹಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯು ರಿಯೊ ರಾಂಚೊ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸಿ, ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.riorancho.com/rrsch.html |title=RIO RANCHO school district |publisher=Riorancho.com |date= |accessdate=2010-07-29 |archive-date=2011-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110104235135/http://www.riorancho.com/rrsch.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.intel.com/community/newmexico/media.htm |title=Intel in Your Community - New Mexico - News Room |publisher=Intel.com |date= |accessdate=2010-07-29 |archive-date=2009-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090228004507/http://www.intel.com/community/newmexico/media.htm |url-status=dead }}</ref> === ಹಣಕಾಸು === [[ಚಿತ್ರ:Intc-hist-price-1986-2006.png|left|300px|thumb|ಇಂಟೆಲ್ ಸ್ಟಾಕು ದರ, ನವೆಂಬರ್ 1986 – ನವೆಂಬರ್ 2006]] ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣವು $85.67 ಶತಕೋಟಿಯಾಗಿದೆ (ಮೇ 11, 2009). ಇದು INTC ಚಿಹ್ನಯೊಂದಿಗೆ NASDAQ ಅಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೂಚ್ಯಾಂಕಗಳು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಡೊ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಎವರೇಜ್, S&amp;P 500, NASDAQ-100, ರಸ್ಸೆಲ್ 1000 ಇಂಡೆಕ್ಸ್, ರಸ್ಸೆಲ್ 1000 ಗ್ರೋತ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್, SOX (PHLX ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಸೆಕ್ಟರ್) ಮತ್ತು GSTI ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್. 2008ರ ಜುಲೈ 15ರಂದು, ಇಂಟೆಲ್ Q2 2008ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[https://arstechnica.com/news.ars/post/20080715-intel-posts-record-breaking-q2-earnings.html ಇಂಟೆಲ್ ಪೋಸ್ಟ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್-ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ Q2 ಅರ್ನಿಂಗ್ಸ್]</ref> {{-}} === ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನಿರ್ವಹಣೆ === {{Ref improve section|date=May 2008}} ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. 1991ರಲ್ಲಿ<ref>{{Cite web|title=Intel Inside Program: Anatomy of a Brand Campaign|url=http://www.intel.com/pressroom/intel_inside.htm|work=Intel Corporation|accessdate=2008-05-12}}</ref> ಆರಂಭವಾದ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ನಿರ್ವಾಹಕ ಡೆನ್ನಿಸ್ ಕಾರ್ಟರ್ ರೂಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|title=Intel Inside Program|url=http://www.intel.com/pressroom/intel_inside.htm|work=Intel}}</ref> ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಐದು-ಟಿಪ್ಪಣಿಯ ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸವನ್ನು(ಜಿಂಗಲ್) ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಹತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಸುಮಾರು 130 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ''''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್''' ' ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯೆಂದರೆ ಸಾಲ್ಟ್ ಲೇಕ್ ಸಿಟಿಯ ಡ್ಯಾಹ್ಲಿನ್‌ಸ್ಮಿತ್‌ವೈಟ್ ಜಾಹೀರಾತು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ''ಸ್ವರ್ಲ್'' ಲೋಗೊವನ್ನು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು CEO ಆಂಡಿ ಗ್ರೂವ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾಹ್ಲಿನ್‌ಸ್ಮಿತ್‌ವೈಟ್‌ನ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀವ್ ಗ್ರಿಗ್ಗ್ ರಚಿಸಿದರು‌. ''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ಜಾಹೀರಾತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಗ್ರಾಹಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite news|title=Intel plans a huge fall campaign for Pentium, its latest and most powerful computer chip.|url=https://www.nytimes.com/1994/08/24/business/media-business-advertising-intel-plans-huge-fall-campaign-for-pentium-its-latest.html | first=Stuart | last=Elliott | date=1994-08-24 | work=The New York Times}}</ref> ''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ಲೋಗೊ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸ(ಜಿಂಗಲ್)ವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್ ಕೆಲವು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರ ಖರ್ಚನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|title=Intel mulls branding for handheld chips |url=http://news.cnet.com/Intel-mulls-branding-for-handheld-chips/2100-1041_3-1014468.html}}</ref> ==== ಲೋಗೊಗಳು ==== {| class="wikitable sortable " style="margin:auto;width:80%" |+ ಇಂಟೆಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಲೋಗೊ |- !ಮುಖ್ಯ ಲೋಗೊ ! style="width:10%"|ದಿನಾಂಕ !ಉಪ ಲೋಗೊ ! style="width:10%"|ದಿನಾಂಕ ! style="width:50%"|ಟಿಪ್ಪಣಿ |- style="background:white" | rowspan="2" style="text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Intel Logo.svg|100px]] | rowspan="2" style="text-align:center"| 1968–2005 | style="text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Intel Inside Logo (1991-2006).svg|100px]] | style="text-align:center"|1991–2003 | ಆರಂಭಿಕ "ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್" ಲೋಗೊ. |- style="background:white" | style="text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Intelinsidemodified.PNG|100px]] | style="text-align:center"|2003–2005 | '''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್''' ಲೋಗೊ ಆಗಿಯೇ ಇದೆ, ಆದರೆ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಟೆಲ್ ಲೋಗೊವನ್ನು ಹೋಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ, ಇಂಟೆಲ್ "e" ಅಕ್ಷರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಾಕ್ಷರಗಳ ಛಾಪು ಬದಲಾಗಿದೆ. |- style="background:white" | rowspan="2" style="text-align:center"| | rowspan="2" style="text-align:center"|2005–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ | style="text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Intel Core Duo.png|100px|ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ ಡ್ಯೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಲೋಗೊ]] | style="text-align:center"|2006–2009 | [[ಚಿತ್ರ:Intel Leap ahead.png|right|100px]]ಇಂಟೆಲ್ '''ಇಂಟೆಲ್ ಇಇನ್‌ಸೈಡ್''' ಲೋಗೊವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸ ಲೋಗೊ '''ಇಂಟೆಲ್''' ಮತ್ತು ''ಲೀಪ್ ಅಹೆಡ್'' ಎಂಬ ಸ್ಲೋಗನ್ಅನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಹೊಸ ಲೋಗೊ ಇಂಟೆಲ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಲೋಗೊದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅದು ಅದರಲ್ಲಿನ '''''ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ''' ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಯೊ ಸ್ಯಾನ್ಸ್ ಇಂಟೆಲ್ ಮುದ್ರಣಾಕ್ಷರ ಛಾಪನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. |- style="background:white" | style="text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Intel Inside 2009.png|100px]] | style="text-align:center"|2009–ಇಂದಿನವರೆಗೆ | ಪ್ರಸ್ತುತದ '''ಇಂಟೆಲ್''' ಲೋಗೊ '''''ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ''' [[ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೂಚಕ ಚಿನ್ಹೆ )|ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್]]ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. i3, i5, i7, ಆಟಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ಸಿಯಾನ್ ಈ ಲೋಗೊವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. |} 2006ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ವಿವ್(Viiv) ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರ PC ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಇಂಟೆಲ್ vPro(ವಿಪ್ರೊ) ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದರ ಮುಕ್ತ ವಿವರಣೆ ಆಧಾರದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಸೆಂಟ್ರಿನೊದಾಚೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. 2006ರ ಜನವರಿಯ ಮಧ್ಯವಾಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದಿದ್ದ ''ಪೆಂಟಿಯಮ್‌'' ಹೆಸರನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು P5 ಕೋರ್ ಇಂಟೆಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು (P5 ನಲ್ಲಿ ಪೆಂಟ್ 5ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ) ಹಾಗೂ ಇದು ಸಂಖ್ಯಾ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು [[ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೂಚಕ ಚಿನ್ಹೆ )|ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್]] ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿನ 386 ಮತ್ತು 486 ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ಕರೆದಂತೆ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರಕವನ್ನು ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. (ಇವೆರಡೂ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು IBM ಮತ್ತು AMD ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು). ಅವು ಮೊದಲಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳಿಂದ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಹೆಸರಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದವು, ಇದನ್ನು ಕೋರ್ ಸೋಲೊ ಮತ್ತು ಕೋರ್ ಡ್ಯೂ ಎಂಬ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನ ಯೊನಾಹ್ ಚಿಪ್‌ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕೋರ್ 2 ಸಾಲಿನ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಾಗ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಬದಲಾದವು. 2009ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಕ್ತಾರನೊಬ್ಬನು ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ - ಒಳ್ಳೆಯದು-ಉತ್ತಮ-ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂಬ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕಂಪನಿಯು ಪೂರೈಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸೆಲೆರಾನ್ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಉತ್ತಮವಾದುದು ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ ಸಮೂಹವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.pcworld.com/article/166973/intels_chip_renaming_strategy_meets_resistance.html|title=Intel's Chip Renaming Strategy Meets Resistance|last=Shah|first=Agam|work=[[PC World (magazine)|PC World]]|accessdate=2009-06-22|archive-date=2009-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090622062304/http://www.pcworld.com/article/166973/intels_chip_renaming_strategy_meets_resistance.html|url-status=dead}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣದಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಅಂತರಜಾಲದಂತಹ ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="IHT"/> ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಸಹಕಾರ-ಸಂಸ್ಥೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 35%ನಷ್ಟು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತದೆ.<ref name="IHT">{{Cite news|first=Stuart |last=Elliott |coauthors= |title='Intel inside' ad campaign shifts focus to the Web |date=2007-10-11 |publisher=[[The New York Times Company]] |url=http://www.iht.com/articles/2007/10/11/business/adco.php?WT.mc_id=atomtechnology |work=[[International Herald Tribune]] |accessdate=2007-10-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080220214446/http://www.iht.com/articles/2007/10/11/business/adco.php?WT.mc_id=atomtechnology|archivedate=2008-02-20}}</ref> ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ಇಂಟೆಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ''ಎವಿಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್‌ಗಳು,<ref>{{Cite web |url=http://www.stickergiant.com/Merchant2/merchant.mvc?Screen=PROD&Product_Code=rst105 |title=ಎವಿಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ಸ್ : ವಿನೈಲ್ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216121347/http://www.stickergiant.com/Merchant2/merchant.mvc?Screen=PROD&Product_Code=rst105 |url-status=dead }}</ref> ''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್, ಈಡಿಯಟ್ ಔಟ್‌ಸೈಡ್‌'' <ref>{{Cite web |url=http://jokewallpaper.info/yerinjoke2003/html/165.php |title=JokeWalpaper.info ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್, ಈಡಿಯಟ್ ಔಟ್‌ಸೈಡ್ |access-date=2011-02-10 |archive-date=2010-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101117160757/http://jokewallpaper.info/yerinjoke2003/html/165.php |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಗೋರಿ-ಕಲ್ಲು ''R.I.P ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್'' <ref name="Inquirer 2006-04-11">{{Cite news |first= |last= |coauthors= |title=IBM leads semiconductor plot against Intel |date=2006-04-11 |publisher=[[The Inquirer]] |url=http://www.theinquirer.net/?article=30912 |work=theinquirer.net |pages= |accessdate=2008-01-07 |language= |archive-date=2006-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060412203909/http://www.theinquirer.net/?article=30912 |url-status=dead }}</ref>. ಟೆರ್ರಿ ಪ್ರ್ಯಾಟ್‌ಚೆಟ್‌ನ ಡಿಸ್ಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹೆಕ್ಸ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ "ಆಂಟ್‌ಹಿಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್" ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಶಬ್ಧ ಲೋಗೊ ==== ಪ್ರಸಿದ್ಧ D♭&nbsp; D♭&nbsp; G♭&nbsp; D♭&nbsp; A♭ ಜಿಂಗಲ್(ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸ), ಶಬ್ಧ ಲೋಗೊ, ಟ್ಯಾಗ್(ಹಾಡಿನ ಪಲ್ಲವಿ), ಶ್ರವಣ-ನೆನಪಿನ ಸಾಧನವನ್ನು ''([http://www.uspto.gov/go/kids/soundex/75332744.mp3 MP3 ಫೈಲ್ ಆಫ್ ಸೋನಿಕ್ ಲೋಗೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090510215923/http://www.uspto.gov/go/kids/soundex/75332744.mp3 |date=2009-05-10 }})'' ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ವರ್ಗ್‌ನ್ಯೂಗನ್ ತಯಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ 1980ರ ದಶಕದ ಮಾದರಿ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದ ಎಡೆಲ್ವೈಸ್‌ನ ವಾಲ್ಟರ್ ವರ್ಜೋವ ಬರೆದರು.<ref name="jingle">{{Cite news|author=[[Paul Morley]]|title=Boot me up, Dessie|url=http://observer.guardian.co.uk/print/0,3858,4774366-111639,00.html|work=[[The Observer]]|publisher=[[Guardian Media Group]]|date=2003-10-19|accessdate=2009-01-17|location=London|archive-date=2008-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080205232833/http://observer.guardian.co.uk/print/0,3858,4774366-111639,00.html|url-status=dead}}</ref> ಶಬ್ಧ ಲೋಗೊ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ III, ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ 4 ಮತ್ತು ಕೋರ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಧ್ವನಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಆದರೂ ಅದೇ ಜಿಂಗಲ್(ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸ)ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==== ಹೆಸರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ==== 2009ರ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಕ್ತಾರ ಬಿಲ್ ಕ್ಯಾಲ್ಡರ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಟೆಲ್ ಸೆಲೆರಾನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿತ್ತು, ನೆಟ್‌ಬುಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಆಟಮ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ vಪ್ರೊ(ವಿಪ್ರೊ) ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Mag">{{Cite news|url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2348923,00.asp|title=Intel Simplifying its Processor Branding|last=Hachman|first=Mark|date=2009-06-17|work=[[PC Magazine]]|accessdate=2009-07-06}}</ref> ಮುಂಬರುವ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಅನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ವಲಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ i7 ಅಥವಾ ಕೋರ್ i3 ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Mag"/> vಪ್ರೊ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ i7 vಪ್ರೊ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಅಥವಾ ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ i5 vಪ್ರೊ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Mag"/> 2010ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ "ಸೆಂಟ್ರಿನೊ"ಅನ್ನು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್(WiMAX) ಮತ್ತು ವೈ-ಫೈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಎಂದಿಗೂ PC ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Mag"/> ಹಳೆಯದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇಂಟೆಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Mag"/> ==== IT ಮ್ಯಾನೇಜರ್ 3: ಅನ್‌ಸೀನ್ ಫೋರ್ಸಸ್ ==== [[IT Manager 3: Unseen Forces|IT ಮ್ಯಾನೇಜರ್ III: ಅನ್‌ಸೀನ್ ಫೋರ್ಸಸ್]] ಒಂದು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ IT ಅನುಕರಣ ಗೇಮ್ ಆಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೀವು ಕಂಪನಿಯ IT ವಿಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೀರಿ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. === ಮುಕ್ತ ಮೂಲದ ಬೆಂಬಲ === ಇಂಟೆಲ್ [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]]ದ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, 2006ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ i965 ಸಮೂಹದ ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳ ಅನುಕಲಿತ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ MIT-ಅವಕಾಶ-ಪಡೆದ X.org ಚಾಲಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇಂಟೆಲ್ BSD-ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಲೈಸೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಕೆಲವು ಜಾಲಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರೀBSD ಚಾಲಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು,<ref>{{Cite web|url=http://www.freebsd.org/cgi/man.cgi?query=em |title=FreeBSD Kernel Interfaces Manual |accessdate=2007-08-05 |date=2005-11-27 |work=freebsd.org |publisher=The FreeBSD Project }}</ref> ಅವು ಓಪನ್BSDಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂಟೆಲ್ 2009ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 23ರವರೆಗೆ ಮೋಬ್ಲಿನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ನಂತರ ಆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಲಿನಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಇಂಟೆಲ್ ''LessWatts.org'' ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.lesswatts.org/about.php |title=ಎಬೌಟ್ LessWatts.org |access-date=2011-02-10 |archive-date=2008-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603083454/http://www.lesswatts.org/about.php |url-status=dead }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರೊ/ವೈರ್‌ಲೆಸ್ 2100, 2200BG/2225BG/2915ABG ಮತ್ತು 3945ABG ಎಂಬ ನಿಸ್ತಂತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಇಂಟೆಲ್ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌‌ಗೆ ಉಚಿತ ಪುನರ್ವಿತರಣ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡದಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು, ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್ಅನ್ನು ನಿಸ್ತಂತು ಉಪಕರಣಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|first=Sam |last=Varghese |coauthors= |title=OpenBSD to support more wireless chipsets |date=2005-03-01 |publisher=The Age Company Ltd |url=http://www.theage.com.au/articles/2005/03/01/1109546842718.html |work=theage.com.au |pages= |accessdate=2007-08-05 |language= | location=Melbourne}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್, ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗುವ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬೈನರಿ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಲಿನ್‌ಸ್ಪೈರ್-[[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮೈಕೆಲ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸನ್ ಇಂಟೆಲ್ [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]]ಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂದಿಗ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥೂಲವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="M.Robertson">{{Cite web|url=http://www.michaelrobertson.com/archive.php?minute_id=56 |title=Is Intel's "Centrino" Techno-Latin for "No Linux?" |accessdate=2007-08-05 |last=Robertson |first=Michael |date=2003-03-19 |work=michaelrobertson.com }}</ref> ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಉದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅಪಾರ್ಥ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಇಂಟೆಲ್ "ಒಂದು ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ವಂಚಕ"ವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಓಪನ್BSDಯ ದಿಯೊ ಡಿ ರಾಡ್ಟ್ ಸಹ ದೂರಿದರು.<ref name="Theo">{{Cite web|url=http://www.undeadly.org/cgi?action=article&sid=20060930232710&mode=expanded |title=Intel: Only "Open" for Business |accessdate=2007-08-05 |first=Theo de Raadt |date=2006-09-30 |work=undeadly.org |publisher=OpenBSD Journal }}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇಂಟೆಲ್ ನಿಸ್ತಂತು ವ್ಯವಾಹರ-ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಬೈನರಿ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್ ಈಗಲೂ ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಲೈಸೆನ್ಸ್-ಹೊಂದಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ. === ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆ/ಮಾಹಿತಿಗಳು === 2003ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಅನೇಕ ಆಮ್ಲ ಸ್ಕ್ರಬ್ಬರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು 1.4 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ಟೆಟ್ರಾಕ್ಲೋರೈಡ್ಅನ್ನು ಅಂದಾಜುಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಇಂಟೆಲ್ 2003ರಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಟೆಟ್ರಾಕ್ಲೋರೈಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ವರದಿಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.swop.net/2007/04/4807-corrales-comment-intel-air.html |title=SWOPblogger: 4/8/07 ಕೊರೇಲ್ಸ್ ಕಮೆಂಟ್ – ಇಂಟೆಲ್ ಏರ್ ಪೊಲ್ಯೂಜನ್ ಪರ್ಮಿಟ್ ರಿವಿಜನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೆಡ್ |access-date=2011-02-10 |archive-date=2007-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071130110448/http://www.swop.net/2007/04/4807-corrales-comment-intel-air.html |url-status=dead }}</ref> ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ರಿಯೊ ರಾಂಚೊದಲ್ಲಿನ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಕೇಂದ್ರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಿದೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಎಲ್ಲೆಕಟ್ಟು ಗಾಳಿಗಿಂತ ಭಾರವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅನಿಲಗಳು ಆ ಹಳ್ಳಿಯತೊರೆ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಗುಂಡಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಸರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ನಾಯಿಗಳ ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಟ್ಯಾಲ್ಯುಯಿನ್, ಹೆಕ್ಸೇನ್, ಈಥೈಲ್‌ಬೆಂಜೀನ್ ಕ್ಸೈಲೀನ್ ಐಸೋಮರ್‌ಗಳು ಇದ್ದುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.corralescomment.com/index.php?option=com_content&task=view&id=594&Itemid=2 |title=ಕೊರೇಲ್ಸ್ ಕಮೆಂಟ್ – ಲೋಕಲ್ ವಿಲೇಜ್ ನ್ಯೂಸ್, ಇಷ್ಯೂಸ್, ಈವೆಂಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಆಡ್ಸ್ – ಇಂಟೆಲ್ ಪೊಲ್ಯೂಜನ್ ಅನ್‌ರಿಸಾಲ್ವ್ಡ್ |access-date=2023-03-22 |archive-date=2016-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205141244/http://www.corralescomment.com/index.php?option=com_content&task=view&id=594&Itemid=2 |url-status=dead }}</ref> 1580 ಪೌಂಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು VOC 2006ರ ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಕಂಪನಿ ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.swop.net/2006/12/intel-pollution-control-shut-down.html |title=SWOPಬ್ಲಾಗರ್: ಇಂಟೆಲ್ ಪೊಲ್ಯೂಜನ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಶಟ್‌ಡೌನ್ ಪ್ರೋಬ್ಡ್ |access-date=2011-02-10 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007020156/http://www.swop.net/2006/12/intel-pollution-control-shut-down.html |url-status=dead }}</ref> ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಪರಿಸರೀಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.intel.com/intel/cr/gcr/overview.htm?iid=intel_corp+rhc_visit_report ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ ರಿಪೋರ್ಟ್]</ref> === ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದ === ಇಂಟೆಲ್‌ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರದ ''ಶಬ್ಬತ್'' ದಿನದಂದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯೆಹೂದ್ಯರು ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಬಾಗು-ಮೊನೆಯುಳ್ಳ ತಂತಿಯಿಂದ ಕಛೇರಿಯ ಸುತ್ತ ಬೇಲಿ ಹಾಕಿದರು, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಹಿಂಸೆ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8360429.stm | work=BBC News | title='Sabbath' protest targets Intel | date=2009-11-14 | accessdate=2010-03-31}}</ref> 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇಂಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಸ್ಥಿಮಿತದಲ್ಲಿತ್ತು, ಅದೇ ಕೆಲವು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ''ಶಬ್ಬತ್'' ದಿನದಂದು ಅಧಿಕಾವಧಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. === ವಯಸ್ಸಿನ ತಾರತಮ್ಯ === ಇಂಟೆಲ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ವಜಾಮಾಡುವಾಗ ವಯಸ್ಸಿನ ತಾರತಮ್ಯ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂಬ ದೂರುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಇಂಟೆಲ್‌ ತಮ್ಮನ್ನು 40 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಒಂಭತ್ತು ಮಂದಿ ಮಾಜಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದರು.<ref>"ಇಂಟೆಲ್ ಸ್ಯೂಡ್ ಫಾರ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಶನ್", ''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಘ್'', ಜನವರಿ 30, 1993, B-12.</ref> FACE ಇಂಟೆಲ್ (ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮಾಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು) ಎಂಬ ಗುಂಪೊಂದು ಇಂಟೆಲ್ ವಯಸ್ಸಾದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆಂದು ದೂರುತ್ತದೆ. ಇಂಟೆಲ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ 90 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ 40 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು FACE ಇಂಟೆಲ್ ಆಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ''ಅಪ್‌ಸೈಡ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ವಜಾಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಕೇಳಿತು, ಆದರೆ ಕಂಪನಿಯು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref name="upside">{{Cite web |url=http://www.programmersguild.org/archives/lib/agediscimination/upm19981207older.htm |title=ನಾರ್ಮ್ ಅಲ್ಸ್ಟರ್, "ಟೆಕೀಸ್ ಕಂಪ್ಲೇನ್ ಆಫ್ ಏಜ್ ಬಯಾಸಸ್", ''ಅಪ್‌ಸೈಡ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 07, 1998. |access-date=2011-02-10 |archive-date=2009-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090522163807/http://www.programmersguild.org/archives/lib/agediscimination/upm19981207older.htm |url-status=dead }}</ref> ವಯಸ್ಸು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಉದ್ಯೋಗ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂಟೆಲ್ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಿತು.<ref>[http://www.cnn.com/TECH/computing/9809/14/tooold.idg/index.html ನೀಲ್ ವೈನ್‌ಬರ್ಗ್, "ಹೆಲ್ಪ್ ವಾಂಟೆಡ್: ಓಲ್ಡರ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ನೀಡ್ ನಾಟ್ ಅಪ್ಲೈ", ''cnn.com'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 1998.]</ref> FACE ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 47ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆನ್ ಹ್ಯಾಮಿಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="upside"/> ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು ಕಂಪನಿಯ ಇಮೇಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಹ್ಯಾಮಿಡಿ 1999ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಗಾದರು.<ref>[http://news.cnet.com/Court-blocks-former-Intel-employees-spam/2100-1023_3-225092.html ಡ್ಯಾನ್ ಗೂಡಿನ್, "ಕೋರ್ಟ್ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ ಫಾರ್ಮರ್ ಇಂಟೆಲ್ ಎಂಪ್ಲಾಯೀಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್", ''CNET ನ್ಯೂಸ್'' ಎಪ್ರಿಲ್ 28, 1999.]</ref> == ಪೈಪೋಟಿ == {{See|Semiconductor sales leaders by year}} 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತು ಅರೆವಾಹಕಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು (1987ರಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು). 1991ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಆದಾಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚಿಪ್-ತಯಾರಕವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಂದಿನಿಂದೀಚೆಗೆ ಅದು ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಅರೆವಾಹಕ-ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ AMD, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್, ತೋಶಿಬಾ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಟಿಮೈಕ್ರೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್. PC ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೆಂದರೆ AMD, VIA ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್, SiS ಮತ್ತು ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ. ಸಂಪರ್ಕ-ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ಗಿರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೆಂದರೆ - ಫ್ರೀಸ್ಕೇಲ್, ಇನ್ಫಿನಿಯಾನ್, ಬ್ರಾಡ್‌ಕಮ್, ಮಾರ್ವೆಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ಮತ್ತು AMCC. ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಮೆಮರಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ - ಸ್ಪ್ಯಾನ್ಷನ್, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್, ಕ್ವಿಮೋಂಡ, ತೋಶಿಬಾ, ಎಸ್‌ಟಿಮೈಕ್ರೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೈನಿಕ್ಸ್. x86 ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ಗಿರುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯೆಂದರೆ [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಮೈಕ್ರೊ ಡಿವೈಸಸ್]] (AMD). ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇಂಟೆಲ್ 1976ರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಾಸ್-ಲೈಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾಲುದಾರ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಇತರ ಕಂಪನಿಯ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾವೀನ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="Intel-AMD deal 2001">{{Cite news |first=Ian |last=Fried |coauthors= |title=Intel, AMD sign new licensing deal |date=2001-04-04 |publisher=CNET Networks, Inc |url=http://news.com.com/2100-1040-257059.html |work=news.com.com |pages= |accessdate=2007-07-28 |language= |archiveurl=https://archive.is/20121216055256/http://news.cnet.com/2100-1040-257059.html |archivedate=2012-12-16 |url-status=live }}</ref> ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಾಸ್-ಲೆಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಒಪ್ಪಂದವು AMD ದಿವಾಳಿತನ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಂಡಿತು.<ref name="Patent Cross License Agreement">{{Cite news|title=Patent Cross License Agreement – Advanced Micro Devices Inc. and Intel Corp. |publisher=Findlaws, Inc |url=http://contracts.corporate.findlaw.com/agreements/amd/intel.license.2001.01.01.html |pages= |accessdate=2007-09-15 |language=}}</ref> VIA ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಟಾ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ-ಕಂಪನಿಗಳು ಸಣ್ಣ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ x86 ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. === ದಾವೆಗಳು === ಇಂಟೆಲ್ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಕಾನೂನಿನ ಹಕ್ಕುಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಹಲವು ಬಾರಿ ಆಪಾದನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಇಂಟೆಲ್ ತನ್ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂಟೆಲ್ ಅನೇಕ ಕಾನೂನಿನ ದಾವೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಪಾದಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವಾದಿಯಾಗಿದೆ. 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ [[wikinews:AMD files antitrust lawsuit against Intel in the federal district court|AMD ಮೊಕದ್ದಮೆ]]ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು,<ref name="Intel response 2005-09-01">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Intel Files Response To AMD Complaint |date=2005-09-01 |publisher=Intel Corporation |url=http://www.intel.com/pressroom/archive/releases/20050901corp.htm |work=intel.com (Press release) |pages= |accessdate=2007-07-28 |language= |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060624004033/http://www.intel.com/pressroom/archive/releases/20050901corp.htm |archivedate = June 24, 2006}}</ref> AMDನ ದೂರುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದು, ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವ್ಯವಹಾರವು ನ್ಯಾಯಯುತವಾದುದೆಂದು ಹೇಳಿತು. ಆಪಾದನೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ AMDಯ ಆಕ್ರಮಣಶಾಲಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತು ಹಾಗೂ AMD ಬಹುಮುಖ್ಯ ತಯಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವುದು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ ತಯಾರಕರ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪದಿರುವುದು ಮೊದಲಾದ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಹಳ ಹೆಣಗಾಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref name="Forbes 2005-09-02">{{Cite news |first=David |last=Whelan |coauthors= |title=Intel's Legal Strategy Takes Shape |date=2005-09-02 |url=http://www.forbes.com/technology/2005/09/02/intel-amd-antitrust-cz_dw_0902intel.html |work=[[Forbes]] |pages= |accessdate=2007-07-28 |archive-date=2008-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080206160807/http://www.forbes.com/technology/2005/09/02/intel-amd-antitrust-cz_dw_0902intel.html |url-status=dead }}</ref> ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಅದು AMD ಒಂದಿಗೆ ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರಿಂದ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಈ ದಾವೆಯು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.amd.com/us-en/assets/content_type/DownloadableAssets/AMD_Intel_Battle.pdf |title=AMD, Intel Battle Wages On As EU Decision Nears |accessdate=2008-01-07 |date=2006-03-20 |format=PDF |work=[[AMD]] |publisher=Portfolio Media, Inc |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080216022410/http://www.amd.com/us-en/assets/content_type/DownloadableAssets/AMD_Intel_Battle.pdf |archivedate = February 16, 2008}}</ref><ref name="InfoWorld 2005-09-01">{{Cite news|first=Tom |last=Krazit |coauthors= |title=Update: Intel issues formal response to AMD's antitrust lawsuit |date=2005-09-01 |publisher=IDG News Service |url=http://www.infoworld.com/article/05/09/01/HNintelresponse_1.html |work=infoworld.com |pages= |accessdate=2008-01-07 |language=}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಿರ್ಣಯವೊಂದನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web|title=Intel, AMD Lawsuit Pushed Off to 2010|url=http://www.eweek.com/c/a/Desktops-and-Notebooks/Intel-AMD-Lawsuit-Pushed-Off-to-2010/|publisher=[[eWeek]]|accessdate=2008-06-12}}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದರೆ 2009ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ AMDಗೆ $1.25 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡಿತು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ).<ref name="settled">{{Cite web |last=Shankland |first=Stephen |url=http://news.cnet.com/8301-13578_3-10396798-38.html |title=What Intel just bought for $1.25 billion: Less risk &#124; Politics and Law - CNET News |publisher=News.cnet.com |date=2009-11-12 |accessdate=2010-07-29 |archive-date=2012-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815170319/http://news.cnet.com/8301-13578_3-10396798-38.html |url-status=dead }}</ref> 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಇಂಧನ-ದಕ್ಷತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲಿನ ಪೇಟೆಂಟ್ ಅತಿಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಟಾ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿತು.<ref name="Transmeta lawsuit 2006">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Transmeta Announces Patent Infringement Lawsuit Against Intel Corporation |date=2006-10-11 |publisher=Transmeta Corporation |url=http://investor.transmeta.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=214275 |work=investor.transmeta.com (Press release) |pages= |accessdate=2007-07-28 |language= |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070501122930/http://investor.transmeta.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=214275 |archivedate = May 1, 2007}}</ref> ಇಂಟೆಲ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ US$150 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಷವೂ US$20 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಇಂಟೆಲ್ ಮುಂದಿನ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಟಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅದರ ಚಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ-ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Reuters 2007-10-24">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Transmeta settles patent suit with Intel |date=2007-10-24 |publisher= |url=http://www.reuters.com/article/technology-media-telco-SP/idUSWNAS782620071024 |work=[[Reuters]]|pages= |accessdate=2007-10-25 |language=}}</ref> 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ವಕೀಲನೊಬ್ಬ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದನು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು "ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಒಳಸಂಚನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ದೂರಿದನು. 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ 12ರಂದು, AMD $1.25 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧದ ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ಒಪ್ಪಿತು.<ref name="settled"/> ಎರಡು ಚಿಪ್-ತಯಾರಕರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ - ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಒಪ್ಪಂದವು ಕಾನೂನು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನದ ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.intel.com/pressroom/archive/releases/2009/20091112corp_a.htm?cid=rss-90004-c1-245235 |title=AMD and Intel Announce Settlement of All Antitrust and IP Disputes |publisher=Intel.com |date= |accessdate=2010-07-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.amd.com/us/press-releases/Pages/amd-press-release-2009nov12.aspx |title=AMD and Intel Announce Settlement of All Antitrust and IP Disputes |publisher=Amd.com |date= |accessdate=2010-07-29}}</ref> === ನಿಯಂತ್ರಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಪೈಪೋಟಿಯ-ವಿರುದ್ಧ ಆಪಾದನೆಗಳು === {{See also|AMD v. Intel}} ==== ಜಪಾನ್‌ ==== 2005ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಜಪಾನೀಸ್ ಆಂಟಿಮೋನೋಲಜಿ ಆಕ್ಟ್ಅನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆಯೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಫೇರ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಈ ನಿಯೋಗವು AMDಯ ವಿರುದ್ಧ ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಂಟೆಲ್‌ಗೆ ಆದೇಶಿಸಿತು. ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಇಂಟೆಲ್ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news|title=EU files new competition charges against Intel|url=http://uk.reuters.com/article/technologyNews/idUKL1730607220080718?pageNumber=3&virtualBrandChannel=0|work=Reuters|date=2008-07-17|access-date=2011-02-10|archive-date=2008-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216122419/http://uk.reuters.com/article/technologyNews/idUKL1730607220080718?pageNumber=3&virtualBrandChannel=0|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.marketwatch.com/news/story/europe-files-more-antitrust-complaints/story.aspx?guid={6B204911-970B-468B-9E40-09787DDB4345}&amp;dist=msr_4 ಯುರೋಪ್ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ನಂಬಿಕೆ-ದ್ರೋಹಿ ದೂರುಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿದೆ – ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ವಾಚ್]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080623183211/http://www.iht.com/articles/2008/06/20/business/wbjoe21.php ಪ್ರಿಡೇಟರಿ ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಆರ್ ಓಲ್ಡ್-ಫ್ಯಾಷನ್ಡ್ ಕಾಂಪಿಟೀಶನ್? – ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರೈಬ್ಯೂನ್]</ref><ref>[http://news.cnet.com/Intel-to-abide-by-Japan-FTC-recommendations/2100-1014_3-5649589.html ಇಂಟೆಲ್ ಟು ಅಬಿಡ್ ಬೈ ಜಪಾನ್ FTC ರೆಕಮಂಡೇಶನ್ಸ್ – CNET News.com]</ref> ==== ಯೂರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟ ==== 2007ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|AMD]] ವಿರುದ್ಧದ ಪೈಪೋಟಿ-ನಿರೋಧ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಆಪಾದಿಸಿತು.<ref name="Europa Memo 2007-07-27">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Competition: Commission confirms sending of Statement of Objections to Intel |date=2007-07-27 |publisher= |url=http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/07/314& |work=Official website of the [[European Union]] |pages= |accessdate=2007-07-28}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಎದುರಿಸಿದ ಆಪಾದನೆಗಳೆಂದರೆ - ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಚಿಪ್‌]]ಗಳನ್ನು ಇಂಟೆಲ್‌ನಿಂದ ಖರೀದಿಸುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಕರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿಯ ದರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, AMD ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತ ದರಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Reuters 2007-07-27">{{Cite news|first=David |last=Lawsky |coauthors= |title=UPDATE 4-EU says Intel tried to squeeze out Advanced Micro Devices|date=2007-07-27 |publisher=Reuters |url=http://www.reuters.com/article/governmentFilingsNews/idUSL2783620520070727?sp=true |work=reuters.com |pages= |accessdate=2007-07-28 |language=}}</ref> ಇಂಟೆಲ್ ಈ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಿಲ್ಲದವೆಂದು ಹೇಳಿತು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ ಅದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ-ಸ್ನೇಹಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿತು.<ref name="BBC Intel 2007-07-27"/> ಈ ಕಮಿಷನ್ ಬೆಲೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡುವ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸುವ-ಬೆಲೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ನಿಜ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಜನರಲ್ ಕೌನ್ಸೆಲ್ ಬ್ರೂಸ್ ಸೆವೆಲ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು.<ref name="Reuters 2007-07-27 (2)">{{Cite news|first=David |last=Lawsky |coauthors= |title=Intel says EU made errors in antitrust charges |date=2007-07-27 |url=http://www.reuters.com/article/technology-media-telco-SP/idUSL2788098920070727?sp=true |work=[[Reuters]] |pages= |accessdate=2007-07-28 |language=}}</ref> 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಮುನಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಕಛೇರಿಗೆ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ನಿಯಂತ್ರಕ-ಸಂಘಟನೆಗಳು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದವೆಂದು ಹೇಳಿತು. ಇಂಟೆಲ್ ತನಿಖೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7241022.stm |date=2008-02-12 |accessdate=2008-02-12 |publisher=BBC News |title=EU regulator raids Intel offices}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಅಪರಾಧವು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಆದಾಯದ ಸುಮಾರು 10%ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ತೆರಬೇಕಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.<ref name="BBC Intel 2007-07-27">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=EU outlines Intel 'market abuse' |date=2007-07-27 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6918975.stm |work=[[BBC News]] |pages= |accessdate=2007-07-28 |language=}}</ref> AMD ಅನಂತರ ಈ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಒಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |first=Peter |last=Clarke |coauthors= |title=AMD sets up website to tell "the truth about Intel" |date=2007-08-08 |publisher=CMP Media LLC |url=http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=201303681 |work=eetimes.com |pages= |accessdate=2007-08-09 |language= |archive-date=2007-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926220601/http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=201303681 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://breakfree.amd.com/en-us/default.aspx |title=AMD Break Free |accessdate=2007-08-09 |date=2007-07-31 |work=breakfree.amd.com |publisher=Advanced Micro Devices, Inc |archive-date=2007-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070731232711/http://breakfree.amd.com/en-us/default.aspx |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, EU ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಹೊಸ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|title=EU files new competition charges against Intel|url=http://uk.reuters.com/article/technologyNews/idUKL1730607220080718|work=[[Reuters]]|date=2008-07-17|accessdate=2008-09-10|first=Pete|last=Harrison|archive-date=2008-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20081204062439/http://uk.reuters.com/article/technologyNews/idUKL1730607220080718|url-status=dead}}</ref> 2009ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ EU, ಇಂಟೆಲ್ ಪೈಪೋಟಿ-ವಿರುದ್ಧದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಇಂಟೆಲ್‌ಗೆ [[ಯುರೋ|€]]1.06 ಶತಕೋಟಿ ([[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|$]]1.44 ಶತಕೋಟಿ) ಮೌಲ್ಯದ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು, ಇದು ಒಂದು ದಾಖಲೆಯಾದ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಏಸರ್, ಡೆಲ್, HP, ಲೆನೋವೊ ಮತ್ತು NEC<ref name="fine"/> ಮೊದಲಾದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇಂಟೆಲ್ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು AMDಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದೆ.<ref name="fine">{{Cite news|url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1897913,00.html|title=The Chips Are Down: Intel's $1.45 Billion Fine|date=May 13, 2009|publisher=TIME|accessdate=2009-05-13|archive-date=2009-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090516170330/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1897913,00.html|url-status=dead}}</ref><ref>[http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/09/745&amp;format=HTML&amp;aged=0&amp;language=EN&amp;guiLanguage=en "ಆಂಟಿಟ್ರಸ್ಟ್: ಕಮಿಷನ್ ಇಂಪೋಸಸ್ ಫೈನ್ ಆಫ್ €1.06 bn ಆನ್ ಇಂಟೆಲ್ ಫಾರ್ ಅಬ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಡಾಮಿನೆಂಟ್ ಪೊಸಿಷನ್; ಆರ್ಡರ್ಸ್ ಇಂಟೆಲ್ ಟು ಕೀಸ್ ಇಲ್ಲೀಗಲ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸಸ್", ರೆಫರೆನ್ಸ್: IP/09/745, ಡೇಟ್: 13 ಮೇ 2009]</ref><ref>ನೀಲೀ ಕ್ರೋಯಸ್, [http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=SPEECH/09/241&amp;format=HTML&amp;aged=0&amp;language=EN&amp;guiLanguage=en "ಕಮಿಷನ್ ಟೇಕ್ಸ್ ಆಂಟಿಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಇಂಟೆಲ್", ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಟರಿ ರಿಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಅಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್, ಬ್ರುಸ್ಸೆಲ್ಸ್, ಮೇ 13, 2009]</ref> ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಚಿಪ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಾಗ "ಅದು EUನ ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾಡಿದೆ" ಎಂದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಹೇಳಿದೆ.<ref name="fine"/> ದಂಡವನ್ನು ತೆರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇಂಟೆಲ್‌ ಕಮಿಷನ್‌ನಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="fine"/> ಇಂಟೆಲ್ ಕಮಿಷನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯದ ವಿರುದ್ಧ ಅಪೀಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="fine"/> ==== ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ==== 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣಾ ಕೊರಿಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಕ-ಸಂಘಟನೆಗಳು ಪ್ರತಿನಂಬಿಕೆ ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಆಪಾದಿಸಿದವು. 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಕಛೇರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದಾಗ ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾರಾಟದ ಸುಮಾರು 3%ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ತೆರಬೇಕೆಂಬ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿತು.<ref name="iht 2007-09-11">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Intel facing antitrust complaint in Korea |date=2007-09-11 |agency=[[Bloomberg News]], [[The Associated Press]]|publisher=[[The New York Times Company]] |url=http://www.iht.com/articles/2007/09/11/business/chip.php?WT.mc_id=atomtechnology |work=[[International Herald Tribune]] |pages= |accessdate=2007-09-13 |language=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080220231301/http://www.iht.com/articles/2007/09/11/business/chip.php?WT.mc_id=atomtechnology|archivedate=2008-02-20}}</ref> 2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೇರ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್, ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು AMDಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಾರದೆಂಬ ಷರತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ PC ತಯಾರಕರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನ ನೀಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|$]]25.5 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ದಂಡ ತೆರೆಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿತು.<ref name="MarketWatch 2008-06-05">{{Cite news|first=Benjamin |last=Pimentel|coauthors= |title=Intel fined $25.5 million by South Korea |date=2008-06-05 |publisher=[[MarketWatch]] |url=http://www.marketwatch.com/news/story/intel-fined-255-million-south/story.aspx?guid={5E548C55-0A59-47BA-8910-96F61A8C23E0}&dist=msr_2 |work=marketwatch.com |pages= |accessdate=2008-07-05 |language=}}</ref> ==== ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ==== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ 2008ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಂಬಿಕೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾಡಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite news| url=https://www.nytimes.com/2008/01/10/technology/10cnd-chip.html?_r=4&ref=technology&oref=slogin&oref=slogin&oref=slogin&oref=slogin | work=The New York Times | title=Intel Gets New York Subpoena in Antitrust Inquiry | first=Nicholas | last=Confessore | date=2008-01-10 | accessdate=2010-05-05}}</ref> 2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫೆಡರಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಂಬಿಕೆ-ದ್ರೋಹವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|title=In Turnabout, Antitrust Unit Looks at Intel|url=https://www.nytimes.com/2008/06/07/technology/07chip.html?_r=1&partner=rssnyt&emc=rss&oref=slogin|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=2008-06-07|accessdate=2008-12-31 | first=Stephen | last=Labaton}}</ref> 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ FTC ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ 2010ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://ftc.gov/opa/2009/12/intel.shtm |title=FTC Challenges Intel's Dominance of Worldwide Microprocessor Markets |publisher=Ftc.gov |date=2009-12-16 |accessdate=2010-07-29}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://online.wsj.com/article/BT-CO-20091217-712217.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-10 |archive-date=2010-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100118015722/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20091217-712217.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.ftc.gov/os/adjpro/d9341/091216intelcmpt.pdf</ref><ref>{{Cite web|last=King |first=Ian |url=http://www.businessweek.com/technology/content/dec2009/tc20091216_885383.htm |title=FTC Wants Intel to Repent, Not Pay Up |publisher=BusinessWeek |date=2009-12-16 |accessdate=2010-07-29}}</ref> 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಟರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಆಂಡ್ರಿವ್ ಕ್ಯೂಮೊ ಲಂಚಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದರು. ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನಿಂದ ಖರೀದಿಸುವಂತೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಲಂಚವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಕರು ಅದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಈ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ನೀಡುವಂತೆ ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಇಂಟೆಲ್ ಈ ದೂರುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|title=Intel in threats and bribery suit|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8343179.stm|work=[[BBC News]]|date=2009-11-04|accessdate=2009-12-18}}</ref> 2010ರ ಜುಲೈ 22ರಂದು ಡೆಲ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪದಡಿಯಲ್ಲಿ $100M ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂಬ U.S. ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೀಸ್ ಆಂಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಕಮಿಷನ್‌ನ (SEC) ಷರತ್ತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಡೆಲ್ ಇಂಟೆಲ್ ಒಂದಿಗೆ [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಮೈಕ್ರೊ ಡಿವೈಸಸ್]] ತಯಾರಿಸಿದ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ SEC 2002ರಿಂದ 2006ರವರೆಗೆ ಡೆಲ್‌ಗೆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಮುಖ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; 2007ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವು 70%ನಷ್ಟು ಡೆಲ್‌ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು SEC ಹೇಳಿದೆ. ಡೆಲ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ AMDಅನ್ನು ಎರಡನೇ ಪೂರೈಕೆದಾರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬಳಿಕ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಡೆಲ್‌ನ ಹಣಕಾಸಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು.<ref> {{Cite news | last = Gibb | first = Gordon | coauthors = | title = Dell Agrees to $100 in Penalties to Settle SEC Accounting Fraud Charges | newspaper = | location = | publisher = LawyersandSettlements.com | date = 2010-07-24 | url = http://www.lawyersandsettlements.com/articles/14615/business-fraud-unfair-accounting-dell.html | accessdate = 2010-07-25}}</ref><ref> {{Cite news | last = Krantz | first = Matt | coauthors = Swartz, Jon | title = Dell settles SEC charges of fraudulent accounting | newspaper = [[USA Today]] | location = | publisher = | date = 2010-07-24 | url = http://www.usatoday.com/money/industries/technology/2010-07-22-dell-sec-settlement_N.htm | accessdate = 2010-07-25}} </ref><ref>{{Cite news | first = Kevin | last = Reed | title = Dell pays $100m penalty to settle accounting fraud charges | url = http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2266948/dell-pays-100m-penalty-settle | work = [[Accountancy Age]] | date = 2010-07-23 | accessdate = 2010-07-25 | archive-date = 2010-07-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100725104512/http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2266948/dell-pays-100m-penalty-settle | url-status = dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal box|San Francisco Bay Area|Companies}} * ASCI ರೆಡ್ * ATI ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಾಸೆಸಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್ಸ್‌ನ ಹೋಲಿಕೆ * ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಾಸೆಸಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್ಸ್‌ನ ಹೋಲಿಕೆ * ಸಿರಿಕ್ಸ್ * ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾದರಿ (CPU) * ಬಿಲ್ ಗೆಡೆ * ಇಂಟೆಲ್ GMA (ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಆಕ್ಸಲರೇಟರ್) * ಇಂಟೆಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ * ಇಂಟೆಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಸರ್ಚ್ * ಇಂಟೆಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ (ISN) * ಜಸ್ಟಿನ್ ರ್ಯಾಟ್ನರ್ * ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಇಂಟೆಲ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ವರ್ಷದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅರೆವಾಹಕ ಮಾರಾಟ ಮುಖಂಡರು * ವಿಂಟೆಲ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Intel}} * [http://www.intel.com/ ಇಂಟೆಲ್ ಅಫೀಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * {{dmoz|Computers/Companies/Product_Support/Intel}} * [http://software.intel.com/en-us/ ಇಂಟೆಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್] '''ವಿಡಿಯೋಗಳು''' * [https://www.youtube.com/user/channelintel ಇಂಟೆಲ್ ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್] {{Finance links |name = INTEL CORP. |symbol = INTC |sec_cik = 50863 |hoovers = 13787 }} {{Coord|37|23|16.54|N|121|57|48.74|W|type:landmark|display=title}} {{Intel technology}} {{Intel processors}} {{Solid-state Drive}} {{Dow Jones Industrial Average companies}} {{NASDAQ-100}} {{Open Handset Alliance Members}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಂತ ಕ್ಲಾರದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1968ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಟೆಲ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಅರೆವಾಹಕ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] 2verol262rv290tf3epj4mtcjitt1ge 0 29661 1375238 1337216 2026-06-18T04:21:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375238 wikitext text/x-wiki {{Globalize|date=August 2010}} {{Infobox Prepared Food | name = French fries | image = [[Image:Pommes-1.jpg|267px]] | caption = A dish of French fries | alternate_name = Belgian fries, chips, fries, French-fried potatoes, steak fries, wedges, potato wedges, frites, freedom fries | country = [[Belgium]] | region = | creator = | course = Side dish or, rarely, as a main dish | served = Hot, generally salted, often served with [[ketchup]], [[vinegar]], [[barbecue sauce]], [[mayonnaise]], or other sauces on the side | main_ingredient = [[Potato]]es and [[Cooking oil|oil]] | variations = | calories = | other = }} '''ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಸ್''' (ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಅಥವಾ ಚಿಪ್ಸ್ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ದೊಡ್ಡಕ್ಷರವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/french+fries |title=french fries - Definition | publisher = Merriam-Webster Online Dictionary |date=2007-04-25 |accessdate=2009-05-07}}</ref>)'''ಉಪ್ಪೇರಿ''' <ref>{{cite web |url=http://www.bartleby.com/61/68/F0346800.html |title=The American Heritage Dictionary, Fourth Edition, 2000 |publisher=Bartleby.com |date= |accessdate=2009-05-07 |archive-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205060514/http://www.bartleby.com/61/68/F0346800.html |url-status=dead }}</ref> ಅಥವಾ '''ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯ ಉಪ್ಪೇರಿ''' ಬಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹುರಿದ [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಯ ತೆಳುವಾದ ಚೂರುಗಳು.<ref>{{cite web|url=http://www.answers.com/topic/french-fry|title=french fry - Definition | publisher = Food & Culture Encyclopedia |accessdate=2009-12-05}}</ref> ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದನೆಯ ಹುರಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಚೂರುಗಳಿಗೆ ''ಉಪ್ಪೇರಿ'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಿಶ್ವದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]], [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]]‌ನಲ್ಲಿ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ '''ಚಿಪ್ಸ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಚೂರುಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಉದ್ದವಾದ ತೆಳುವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹುರಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಉಪ್ಪೇರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news | last = Halliburton | first = Rachel | last2 = Muir | first2 = Jenni | title = London's best chips | newspaper = [[Time Out (company)|Time Out London]] | page = 2 | year = 2008 | accessdate = 2008-05-14 | url = http://www.timeout.com/london/restaurants/features/3254/2.html | archive-date = 2008-05-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080519052952/http://www.timeout.com/london/restaurants/features/3254/2.html | url-status = dead }}</ref> ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಫ್ರೈಟ್ಸ್'' ಅಥವಾ ''ಪೊಮ್ಮೆಸ್ ಫ್ರೈಟ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷಿಕರಲ್ಲದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ "ಫ್ರೈಡ್ ಪೊಟೇಟೊಸ್" ಅಥವಾ "ಫ್ರೆಂಚ್ ಪೊಟೇಟೋಸ್" ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== [[File:Frenchfriesmainnpret.jpeg|thumb|left|upright|125px|ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು]] ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್‌ಸನ್ ೧೮೦೨ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶ್ವೇತಭವನದ ಭೋಜನಕೂಟದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಬಡಿಸಿದರು.<ref name="ppc_hess1" /><ref>{{cite news |author=Suman Bandrapalli |coauthors= |title=Where do French fries come from? |url=http://www.csmonitor.com/2000/0502/p18s1.html |quote=Thomas Jefferson sampled them in Paris and brought the recipe home. At a White House dinner in 1802, the menu included "potatoes served in the French manner." But that's not how they got their name. |work=[[Christian Science Monitor]] |date=May 2, 2000 |accessdate=2009-07-05 }}</ref><ref name="jpc_fishwick1"> {{cite journal |journal = The Journal of Popular Culture |publisher = Blackwell Publishing |location = Oxford |origyear = Summer 1998 |volume = 32 |issue = part 1 |pages = 51–58 |last = Fishwick |first = Marshall W |title = The Savant as Gourmet |doi = 10.1111/j.0022-3840.1998.3201_51.x |url = http://www.doi.org/10.1111/j.0022-3840.1998.3201_51.x fee required |year = 1998}}</ref> ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ "ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಡ್" ಪದವನ್ನು ಡೀಪ್-ಫ್ರೈಡ್ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳಲ್ಲದೇ ಆನಿಯನ್ ರಿಂಗ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕೋಳಿಮಾಂಸ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="nytm_mackenzie1"> {{cite journal |journal = [[The New York Times Magazine]] |date = 7 April 1935 |pages = SM18 |last = Mackenzie |first = Catherine |title = Food the City Likes Best |quote = … the chef at the [[Rainbow Room]] launches into a description of his special steak, its French-fried onion rings, its button [[mushroom]]s … |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F4081FF83B59107A93C5A9178FD85F418385F9 |accessdate = 2007-04-15}}</ref><ref name="rorer1">{{cite book |last = Rorer |first = Sarah Tyson |authorlink = Sarah Tyson Rorer |title = Mrs. Rorer's New Cook Book |publisher = Arnold & Company |location = Philadelphia |page = 211 |quote = French Fried Chicken |url = http://digital.lib.msu.edu/projects/cookbooks/html/books/book_54.cfm |chapter = Page 211 |chapterurl = http://digital.lib.msu.edu/projects/cookbooks/coldfusion/display.cfm?ID=rore&PageNum=259 |accessdate = 2007-04-12 |year = c1902 |archive-date = 2011-05-05 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110505005151/http://digital.lib.msu.edu/projects/cookbooks/html/books/book_54.cfm |url-status = dead }}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಡ್ ತೆಳುವಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಚೂರುಗಳ(ಜೂಲಿಯನಿಂಗ್)ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚಿಂಗ್ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಸಂಭವವಿಲ್ಲ. ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ತನಕ ಅದು ದೃಢೀಕರಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚಿಂಗ್ ಕೆಳಕಾಲಿನ ಮಾಂಸದ ಚೂರನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಿಘಂಟು, ಜೂನ್ ೨೦೧೦</ref> ==ಪಾಕಯೋಗ್ಯ ಮೂಲ== ===ಬೆಲ್ಜಿಯಂ=== ಸ್ಪಾನಿಷ್ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ''ಡಿನಾಂಟ್ ಮತ್ತುಲೈಗ್‌ ನಡುವೆ ಮ್ಯೂಸ್ ಕಣಿವೆ'' ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೬೮೦ರಲ್ಲಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹುರಿಯಲಾಯಿತು ಎಂದು ಬೆಲ್ಜಿಯದ ಪತ್ರಕರ್ತ ಜೋ ಗೆರಾರ್ಡ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.''ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಬಡ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಣ್ಣ ಹುರಿದ ಮೀನನ್ನು ಭೋಜನಗಳ ಜತೆ ಸೇವಿಸುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು''. ಆದರೆ [[ನದಿ]] ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದಾಗ, ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಅವರು ವಿಫಲರಾಗಿ, ಭೋಜನದ ಜತೆಗೆ ಸೇವಿಸಲು ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹುರಿದರು.<ref>J. ಗೆರಾರ್ಡ್, Curiosités de la table dans les Pays-Bas Belgiques, s.l., ೧೭೮೧.</ref><ref name="ilegems1">{{cite book |last = Ilegems |first = Paul |title = De Frietkotcultuur |language = [[Dutch language|Dutch]] |publisher = Loempia |origyear = 1993 |pages = |url = |doi = |isbn = 90-6771-325-2 |year = 1993}}</ref> ಅಮೆರಿಕದ ಸೈನಿಕರು [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ I]]ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಂಗೆ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಉಪ್ಪೇರಿ ರುಚಿಯನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಅನೇಕ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ನರು {{Who|date=August 2010}}ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=August 2010}} ಅವರು ಬಹುಶಃ ಅವುಗಳನ್ನು "ಫ್ರೆಂಚ್" ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಲೆಸ್ ಫ್ರೈಟ್ಸ್(ಫ್ರೆಂಚ್)ಅಥವಾ "ಫ್ರೈಟನ್"(ಡಚ್) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಘುಆಹಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಿನಿಸುಗಳ ಗಣನೀಯ ಭಾಗವಾಯಿತು. ===ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌=== ====ಚಿಪ್ಸ್==== [[File:Flickr adactio 164930387--Fish and chips.jpg|thumb|right|upright|ಮೀನು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಸ್]] {{See also|Fish and chips}} [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಬ್ರಿಟನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಹುರಿದ ಪ್ರಥಮ ಚಿಪ್ಸ್ ೧೮೬೯ರಲ್ಲಿ ಓಲ್ಡ್‌ಹಾಮ್ ಟಾಮಿಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=August 2010}} [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ಸ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಡಂಡೀಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು, "...೧೮೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭೋಜನಕಲೆಯ ವೈಭವವಾದ ಚಿಪ್- ''ನಗರದ ಗ್ರೀನ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ವಲಸೆಗಾರ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಡಿ ಗರ್ನಿಯರ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ.<ref name="dundee1">{{cite web |title = Dundee Fact File</small> |publisher = Dundee City Council |url = http://www.dundeecity.gov.uk/departments/fact.htm |accessdate = 20 March 2007 |archive-date = 8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070408055244/http://www.dundeecity.gov.uk/departments/fact.htm |url-status = dead }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಪ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಪ್ಪನಾಗಿ ೯.೫-೧೩ಮಿಮೀ ನಡುವೆ (⅜ - ½ ಇಂಚುಗಳು)ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಛೇದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಾರಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಆದರೂ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹುರಿಯವುದು ಇಂದು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ). ಇದರಿಂದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮುರಿಯುವ ಮತ್ತು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ [[wikt:softness|ನಯ]]ವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಮೈಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದ ನಡುವೆ ಅನುಪಾತವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ದಪ್ಪವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ''ಚಿಪ್ಸ್'' ‌ಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ಅದರ ಸುವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು ಸಿಪ್ಪೆಸುಲಿಯದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ನೀರಿನ ಅಂಶದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗರಿ ಗರಿ ಉಪ್ಪೇರಿ ತರಹ ಬಡಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿಪ್ಸ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಮೀನು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಸ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಒಯ್ಯುವ ತಿನಿಸಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ, [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]], ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಮೀನು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ ಅಂಗಡಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕೆಲವೇ ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ "ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿ" ಪದವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ(ಶೂಸ್ಟ್ರಿಂಗ್)ಉಪ್ಪೇರಿ‌ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕ ಮೂಲದ ದಿಢೀರ್ ಆಹಾರದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ. ===ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷಿಕ ಕೆನಡಾ=== ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷಿಕ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಹುರಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು "''ಪೊಮ್ಮೆಸ್ ಡಿ ಟೆರ್ರೆ ಫ್ರೈಟ್ಸ್'' " ''"ಪೊಮ್ಮೆಸ್ ಫ್ರೈಟ್ಸ್"'', ''"ಪಟಾಟೇಸ್ ಫ್ರೈಟ್ಸ್"'' ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ) ''"ಫ್ರೈಟ್ಸ್"'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.{{citation needed|date=December 2010}} ಚಿಪ್ಸ್‌ಗಳು ತೀರಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು, ತೆಳುವಾಗಿದ್ದರೆ, ''ಐಗಿಲ್ಲೆಟೆಸ್'' ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಪೊಮ್ಮೆಸ್ ಫ್ರೈಟ್ಸ್'' ಅಮೆರಿಕನ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಉಪ್ಪೇರಿ‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹುರಿಯಲು ಭಿನ್ನ ಎಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಿಧಗಳ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾರಾಮೆಂಟಿಯರ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳ ಸೇವನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹುರಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಈ ತಿನಿಸನ್ನು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]‌ಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್‌ಸನ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ''"Pommes de terre frites à cru, en petites tranches"'' ("ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹಸಿಯಾಗಿರುವಾಗ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಿಸಿ ಎಣ್ಣಯಲ್ಲಿ ಹುರಿಯುವುದು") ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್ ಕೈನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ (ಸರಿಸುಮಾರು ೧೮೦೧-೧೮೦೯) ಮತ್ತು ಪಾಕಸೂತ್ರವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಬಾಣಸಿಗ,ಹೊನೊರೆ ಜೂಲಿಯನ್ ಅವರಿಂದ ಬಂದಿದೆ.<ref name="ppc_hess1">{{cite web |last = Ebeling |first = Charles |title = French fried: From Monticello to the Moon, A Social, Political and Cultural Appreciation of the French Fry |publisher = The Chicago Literary Club |date = 2005-10-31 |url = http://www.chilit.org/Papers%20by%20author/Ebeling%20--%20French%20Fried.htm |accessdate = 12 January 2007 |archive-date = 2007-02-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070203071633/http://www.chilit.org/Papers%20by%20author/Ebeling%20--%20French%20Fried.htm |url-status = dead }}</ref> ಇದರ ಜತೆಗೆ, ೧೮೧೩<ref name="ude1">ಉಡೆ,ಲೂಯಿಸ್. ''ದಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕುಕ್''</ref> ರಿಂದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಉಪ್ಪೇರಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವ ಪಾಕಸೂತ್ರಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಡುಗೆಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ೧೮೫೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲೊಂದು "ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಡ್ ಪೊಟೇಟೋಸ್" ಪದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು.<ref name="warren1"> {{cite book |last = Warren |first = Eliza |title = The economical cookery book for housewives, cooks, and maids-of-all-work, with hints to the mistress and servant |publisher = Piper, Stephenson, and Spence |location = London |oclc = 27869877 |page = 88 |quote = French fried potatoes |url = https://books.google.com/?id=AkMCAAAAQAAJ&dq=eliza+warren+cookery+%7C+cookbook+%7C+cooking&q=%22french+fried+potatoes%22 |year = uncertain: 1856, [http://worldcatlibraries.org/oclc/27869877 1859?]}}</ref> ''ಫ್ರೈಟ್ಸ್'' ಪೌಟೈನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಕ್ವಿಬೆಕಾಯಿಸ್ ತಿನಿಸಿನ ಮುಖ್ಯ ಘಟಕಾಂಶವಾಗಿದೆ, ಗಿಣ್ಣು ಮೊಸರುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕಂದು ರಸದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಹುರಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತಿನಿಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ===ಸ್ಪೇನ್=== ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುರಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ''"ಪಟಾಟಾಸ್ ಫ್ರೈಟಾಸ್" '' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಲ್ಲದ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಮಸಾಲೆಯ ಟೊಮೇಟೊ ಸಾಸ್ ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ''"ಪಟಾಟಾಸ್ ಬ್ರಾವಾಸ್"'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಿನಿಸನ್ನು [[ಸ್ಪೇನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯು ನವ ವಿಶ್ವದ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಥಮ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗೆಲಿಸಿಯದ ಮೀನಿನ ತಿನಿಸುಗಳಿಗೆ ಜತೆಯಾಗಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದು ದೇಶದ ಉಳಿದ ಕಡೆ ಹರಡಿತು. ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ನಂತರ ಬೆಲ್ಜಿಯಂಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ ಸ್ಪಾನಿಷ್ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಗೆ ಕೂಡ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.{{Citation needed|date=February 2007}} ಅವಿಲಾದ ಸೇಂಟ್ ತೆರೇಸಾ ಪ್ರಥಮ ಚಿಪ್ಸ್ ಹುರಿದಿದ್ದಾರೆಂದು ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಆಂಟ್‌ವರ್ಪ್‌ನ ಫ್ರೈಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪಾಲ್ ಇಲ್ಲೆಜಮ್ಸ್ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹುರಿಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಹ ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ilegems1">{{cite book + |last = Ilegems + |first = Paul + |title = De Frietkotcultuur + |language = [[Dutch language|Dutch]] + |publisher = Loempia + |origyear = 1993 + |pages = + |url = + |doi = + |isbn = 90-6771-325-2 + |year = 1993}}</ref><ref name="demorgen_schoetens1" /> <ref name="demorgen_schoetens1">{{cite news |last = Schoetens |first = Marc |title = Heilige Teresa bakte de eerste frieten |language = [[Dutch language|Dutch]] |publisher = De Morgen |date = December 13, 2005 |url = http://www.demorgen.be/gastronomie/artikels/?id_article=ODA4&ih=h=h= |accessdate = October 25, 2006 |archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 2005 |archive-url = https://web.archive.org/web/20051230154332/http://www.demorgen.be/gastronomie/artikels/?id_article=ODA4 |url-status = dead }} <span style="font-size:87%">(ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೫ ೨೦೦೭ರಂದು ಈ ರೀತಿ ದಾಖಲೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ "Nieuw boek van frietprofessor Paul Ilegems over frietkotcultuur" ೨೦೦೫೧೨೧೩.೩೧೩೩೨೦೬೬೭೨೬೯೬೫೭೪)</span></ref> ==ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ== {{Expand section|date=May 2009}} [[File:Friescookingbigrest.jpeg|thumb|left|ತಾಪಸ್ಥಾಪಿ ಉಷ್ಣತೆ ನಿಯಂತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೊಟೆಲೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿ ತಯಾರಿಕೆ]] ===ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಉಪ್ಪೇರಿ=== J. R. ಸಿಂಪಲ್‌ಟನ್ ಕಂಪೆನಿ ೧೯೪೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿಯನ್ನು ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ ಗಳಿಸಿದೆ. ತರುವಾಯ, ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ನ ರೇ ಕ್ರೊಕ್ ಸಿಂಪಲ್‌ಟನ್ ಕಂಪೆನಿಗೆ ತಾಜಾ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಂತೆ ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಯಲ್ಲಿ ೨೯%ರಷ್ಟನ್ನು ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಉಪ್ಪೇರಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು- ೯೦%ನ್ನು ಆಹಾರ ಸೇವೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಕ್ಷೇತ್ರವು ೧೦%ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>http://www.fas.usda.gov/htp/Hort_Circular/೨೦೦೧/೦೧-೦೧/froznpot.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> UK ಯ ಮನೆಗಳ ಪೈಕಿ ೮೦% ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಉಪ್ಪೇರಿ‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.lovechips.co.uk/chip-facts/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-05-09 |archive-date=2011-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211034642/http://www.lovechips.co.uk/chip-facts/ |url-status=dead }}</ref> ಕೆನಡಾದ ಮೆಕೇನ್ ಫುಡ್ಸ್ ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಉಪ್ಪೇರಿ‌ಯ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜತೆಯಲ್ಲಿ, ಅವು ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಎಫ್‌ಸಿ ಮುಂತಾದ ದಿಢೀರ್ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಅವು ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಉಪ್ಪೇರಿ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ===ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಭಾವ=== ಚಿಪ್ಸ್ ಬಹುತೇಕ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಉಪ್ಪೇರಿ‌ಯ ತೆಳು ಶೈಲಿಯನ್ನು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|U.S.]]ಆಧಾರದ ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ಸರಪಣಿಗಳಾದ ಮೆಕಡೊನಾಲ್ಡ್`ಸ್ ಮುಂತಾದವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವು.{{Citation needed|date=September 2009}} ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಗೆ ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಮಿತ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹುರಿದು(ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಬೇಯಿಸಿದ), ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿ, ಮೊಹರು ಮಾಡಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳ ನಂತರ ವೈವಿಧ್ಯಗಳು ಜಜ್ಜಿದ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಡ್ಡಿನ ಚೂರುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿರುವುದು ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಅಮೆರಿಕ ದಿಢೀರ್ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರ ಸರಪಣಿಗಳು ಕಾಶಿ, ಡೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರಿನ್ ಪುಡಿ ಉದುರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರುಚಿಗಳ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳಿಗೆ ಸುವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಜ್ಜುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೆಡ್ ಚೂರುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಮೈಕ್ರೋವೇವಿಂಗ್ ವ್ಯಾಪಕ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ. ಒಲೆಯಿಂದ ಹುರಿಯುವುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹುರಿದ ತಿನಿಸಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ತಿನಿಸನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="virgopub_gerdes1"> {{cite web |first = Sharon |last = Gerdes<!--Contributing Editor--> |title = Batters and Breadings Liven Tastes |date = 1 December 2001 |publisher = Virgo Publishing © – Food Product Design |url = http://www.foodproductdesign.com/articles/465/465_1201de.html |accessdate = 24 March 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927220513/http://www.foodproductdesign.com/articles/465/465_1201de.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 27 September 2007}}</ref> ==ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು== [[File:AnimalFries.JPG|thumb|ಎನಿಮಲ್ ಫ್ರೈಸ್ (ಗಿಣ್ಣು, ಸುಟ್ಟ ಈರುಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಪನ) ಇನ್-N-ಔಟ್ ಬರ್ಗರ್ ಗುಪ್ತ ಮೆನುವಿನಿಂದ.]] "ಥಿಕ್ ಕಟ್ ಫ್ರೈಸ್", "ಸ್ಟೀಕ್ ಫ್ರೈಸ್", "ಶೂಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಫ್ರೈಸ್", "ಜೊಜೊ ಫ್ರೈಸ್", "ಕ್ರಿಂಕಲ್ ಫ್ರೈಸ್", "ಕರ್ಲಿ ಫ್ರೈಸ್", "ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಕಟ್ ಫ್ರೈಸ್" ಮತ್ತು "ಟೊರ್ನೆಡೊ ಫ್ರೈಸ್" ಮುಂತಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ದಪ್ಪನಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಉಪ್ಪೇರಿಯನ್ನು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ವೆಜಸ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯ ಸಿಪ್ಪೆಯಿಲ್ಲದ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟೀಕ್ ಫ್ರೈಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ "ಚಿಪ್‌"ನ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಪದವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಬ್ರೆಡಿಂಗ್‌ನಿಂದ, ಸಂಬಾರದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಘಟಕಾಂಶದಿಂದ ಲೇಪಿಸಬಹುದು. ಸುವಾಸನೆಭರಿತ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪುಡಿ, ಈರುಳ್ಳಿ ಪುಡಿ, ಕರಿ ಮೆಣಸು, ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಕೂಡ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಗಿಣ್ಣಿನ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಗಿಣ್ಣು ಮತ್ತು ಒಣಮೆಣಸಿನ ಕಾಯಿ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಒಣಮೆಣಸಿನ ಕಾಯಿ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಹಂತವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ): ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೈತ್ಯೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಓವನ್ ಉಪ್ಪೇರಿ ಅಥವಾ ಓವನ್ ಚಿಪ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೋಟೆಲುಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಸಿಹಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.{{citation needed|date=January 2011}} ಸುಕ್ಕಾದ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರದಿಂದ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಣ್ಣ ಗಾಳಿ ಪೊಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ. [[File:The Hat, chili cheese fries.jpg|thumb|left|ಮೆಣಸಿನ ಗಿಣ್ಣಿನ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು]] ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದಪ್ಪನಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ''ಪಾಮ್ಮೇಸ್ ಪಾಂಟ್ ನ್ಯೂಫ್'' ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ''ಪಾಮ್ಮೇಸ್ ಫ್ರೈಟ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ೧೦ ಮಿಮೀ ದಪ್ಪಗಿರುತ್ತದೆ. ತೆಳು ಭಿನ್ನತೆಗಳು ''ಪಾಮ್ಮೆಸ್ ಅಲ್ಯುಮೆಟ್ಟೆಸ್'' (ಮ್ಯಾಚ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳು) ±೭ ಮಿಮೀ ಮತ್ತು ''ಪಾಮ್ಮೆಸ್ ಪೈಲೆಸ್'' (ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಸ್ಟ್ರಾಗಳು),೩-೪ಮಿಮೀ(ಸರಿಸುಮಾರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ⅜, ¼ and ⅛ ಇಂಚುಗಳು).<ref>ಎವ್ಲಿನ್ ಸೇಂಟ್-ಆಂಗೆ, ಪಾಲ್ ಅರಾಟೊವ್(ತರ್ಜುಮೆದಾರ)''ಲಾ ಬೊನ್ನೆ ಕ್ವಿಸಿನ್ ಡೆ ಮೇಡಮ್ E. ಸೇಂಟ್-ಆಂಗೆ : ದಿ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಫಾರ್ ಅಥೆಂಟಿಕ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕುಕಿಂಗ್'',ಲಾರೌಸೆ, ೧೯೨೭, ಅನುವಾದ ಟೆನ್ ಸ್ಪೀಡ್ ಪ್ರೆಸ್,೨೦೦೫, ISBN ೧-೫೮೦೦೮-೬೦೫-೫, p. ೫೫೩.</ref> ಎರಡು ಬಾರಿ ನೆನೆಯಿಸುವ ತಂತ್ರವು ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿದೆ(ಬೊಕ್ಯೂಸ್). ''"ಪಾಮ್ಮೆಸ್ ಗಾಫ್ರೆಟ್ಟೆಸ್"'' ಅಥವಾ "ವ್ಯಾಫಲ್ ಉಪ್ಪೇರಿ" ಒಂದು ಮಾದರಿಯ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಗರಿಮುರಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಮುಂದಿನ ಸರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಕಾಲು ಭಾಗ ತಿರುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಾರಿ ಆಳವಾಗಿ ಹುರಿಯುವ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title = Les pommes gauffrettes |language = [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] |publisher = "Chef Simon" Sabine et Bertrand SIMON cole |url = http://chefsimon.com/gaufrette.htm |accessdate = 9 April 2007 |archive-date = 27 ಜೂನ್ 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070627102050/http://chefsimon.com/gaufrette.htm |url-status = dead }}</ref> [[File:Bartley's.jpg|right|thumb|ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಹೊಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಡಿಸುವ ಸಿಹಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು.]] ಜೀನ್ ಸೆಸ್ಟರ್‌ಮನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಮುಖ್ಯ ಬಾಣಸಿಗನಾಗಿದ್ದು, ''ಸ್ಟೆಪರ್‌ಗ್ರಾಸ್'' ‌ಗೆ(ಪ್ರೈಯರಿ ಗ್ರಾಸ್)ಗೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದನು. ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ತೆಳುವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಡ್ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳಾಗಿದ್ದು, [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದನು. ಈ ಹೆಸರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಸ್ ಒಳಗೊಂಡ ತಿನಿಸನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೊಟೆಲ್‌ನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="steppegras"> {{cite web |title = Steppegras |language = [[Dutch language|Dutch]] |publisher = Restaurant Steppegras |url = http://www.steppegras.org |accessdate = 17 April 2007}}</ref> ಅವರ ಸರಪಣಿಯ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚೆ ಸಕ್ಕರೆ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಅದ್ದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಕ್ಕರೆಯು ಅಡುಗೆ ಕೊಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ, ಗ್ರಾಹಕರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಹೊರತು ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದೇ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ: ಹೂರಣದ ಹಳದಿ. ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಕೂಡ ಅದರ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆ ಕವಚಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಂದು ಸ್ಮಿತ್ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ೧೫ರಿಂದ ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಒಟ್ಟು ಕಾಲ ಹುರಿಯುತ್ತದೆಂದೂ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದೂ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು ದನದ ಗಟ್ಟಿಚರಬಿ ಅಥವಾ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="poundstone1"> {{cite book |last = [[William Poundstone|Poundstone]] |first = William |title = Big Secrets |publisher = William Morrow and Co. |origyear = 1983 |page = 23 |url = |doi = |isbn = 0-688-04830-7 |year = 1983}}</ref> [[File:CurlyFriesatHooters.jpg|thumb|left|150px|ಸುರುಳಿ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು]] ===ಸುರುಳಿ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು=== ಸುರುಳಿ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು ಫ್ರೆಂಚ್ ಉಪ್ಪೇರಿಯ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ರೀತಿಯ ಆಕಾರದ ವಿಶಿಷ್ಠ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಡೀ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಿಶೇಷ ಸುರುಳಿ ಈಳಿಗೆಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸುವಾಸನೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ(ಇವು ಪ್ರಮಾಣಕ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ನೋಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ), ಆದರೂ ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವುಬಾರಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಟೆಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಿಢೀರ್ ಆಹಾರದ ಅಂಗಡಿಗಳಾದ ಆರ್ಬಿ'ಸ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡೀ`ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಚಪ್, ಗಿಣ್ಣು, ಹುರಿದ ಸಾಸ್ ಅಥವಾ ಸಿಹಿ ಮೆಣಸಿನ ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಹುಳಿ ಕೆನೆ ಮುಂತಾದ ಆರೋಚಕದೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[File:Tornadofries.jpg|thumb|ಟಾರ್ನೆಡೊ(ಬಿರುಗಾಳಿ) ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು]] ===ಟೊರ್ನಾಡೊ ಉಪ್ಪೇರಿ=== ಟೊರ್ನಾಡೊ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ಹಸಿಯಾದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಲೋಹದ ಕಂಬಿಯಿಂದ ರಂಧ್ರ ಕೊರೆದು ಸಿಕ್ಕಿಸಿ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಸುರುಳಿಯಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಬ್ಲೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಲೋಹದ ಕಂಬಿಯನ್ನಲ್ಲ. ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಲೋಹದ ಕಂಬಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಹರಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿ ಹುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಲೋಹದ ಕಂಬಿಗೆ ಅಂಟುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ. ಒಣ ಸುವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಸಾಸ್‌‍ನೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೊರ್ನಾಡೊ ಫ್ರೈ ಲೋಹದ ಕಂಬಿಯ ಮೇಲೆ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಆಕಾರ ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ಆ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಟೊರ್ನಾಡೊ ಉಪ್ಪೇರಿ‌ಗಳನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. == ಜತೆ ಆರೋಚಕಗಳು == {{Ref improve section|date=January 2010}} {{Main|list of accompaniments with french fries}} ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸವರಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಆರೋಚಕಗಳಿಂದ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪು]], ವಿನೇಗರ್ (ಮಾಲ್ಟ್ ವಿನೇಗರ್ ಅಥವಾ, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಬಿಳಿಯ ವಿನೇಗರ್), ಕೆಚಪ್, ಕರಿ, ಕರಿ ಕೆಚಪ್ (ಮುಂಚಿನ ಆರೋಚಕದ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿಯಾದ ಮಿಶ್ರಣ), ಬಿಸಿ ಅಥವಾ ಮೆಣಸಿನ ಸಾಸ್, ಸಾಸಿವೆ, ಮಯೋನೈಸ್, ಬೇರ್‌ನೇಸ್ ಸಾಸ್, ಟಾರ್ಟಾರ್ ಸಾಸ್, ಜಾಟ್‌ಜಿಕಿ, ಫೆಟಾ ಗಿಣ್ಣು, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಸಾಸ್, ಫ್ರೈ ಸಾಸ್, ರಾಂಚ್ ಡ್ರೆಸಿಂಗ್, ಬಾರ್ಬೆಕ್ ಸಾಸ್, ಗ್ರೇವಿ, ಐಯೋಲಿ, ಕಂದು ಸಾಸ್, [[ನಿಂಬೆ]], ಪಿಕ್ಕಾಲಿಲ್ಲಿ, ಪಿಕಲ್ಡ್ ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಘೇರ್‌ಕಿನ್ಸ್, ಅತೀ ಸಣ್ಣ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಈರುಳ್ಳಿಗಳು, [[ಜೇನು|ಜೇನುತುಪ್ಪ]] ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಸಾಸ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆರೋಗ್ಯದ ಅಂಶಗಳು == [[File:fries cooking.jpg|thumb|230px|right|ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸುವ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು]] ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳನ್ನು ಹುರಿಯುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಬ್ಬು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಮಾಸ್ಟ್ರಿಚ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ೫೫ರಿಂದ ೭೦ರ ವಯೋಮಾನದ ೧೨೦೦೦೦ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ೧೩ ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಅವಲೋಕನದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಿಲಾಮೈಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೇವನೆಯಿಂದ (ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಹುರಿದಾಗ) ಶೇಕಡ ೬೦ರಷ್ಟು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref name="Gazet van Antwerpen">{{cite web |title = Frieten zijn nu officieel kankerverwekkend |publisher = University of Maastricht Holland |url = http://www.gva.be/nieuws/wetenschap/frieten-zijn-nu-officieel-kankerverwekkend.aspx?cmt=all |accessdate = 8 November 2010 |archive-date = 11 ಜನವರಿ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120111074901/http://www.gva.be/nieuws/wetenschap/frieten-zijn-nu-officieel-kankerverwekkend.aspx?cmt=all |url-status = dead }}</ref>(ನೋಡಿ ಆಕ್ರಿಲಾಮೈಡ್ಸ್s). ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರೊಲಿನ್ಸ್‌ಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಶಾಲೆಯ ಸಂಶೋಧಕರು ಆಕ್ರಿಲಾಮೈಡ್ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮೂರು ರೂಪಗಳಾದ, ಕೋಶ, ದೊಡ್ಡ ಕರುಳು ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಪಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ.<ref name="Study Shows Acrylamide In Baked And Fried Foods Does Not Increase Risk Of Certain Cancers In Humans">{{cite web |title = Study Shows Acrylamide In Baked And Fried Foods Does Not Increase Risk Of Certain Cancers In Humans |publisher = Harvard School of Public Health |url = http://www.hsph.harvard.edu/news/press-releases/archives/2003-releases/press01282003.html |accessdate = 3 December 2010 |archive-date = 23 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101123092242/http://www.hsph.harvard.edu/news/press-releases/archives/2003-releases/press01282003.html |url-status = dead }}</ref> ದನದ ಚರ್ಬಿ, ಹಂದಿ ಕೊಬ್ಬು ಅಥವಾ ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಪಾಮ್ ಎಣ್ಣೆ ಮುಂತಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳಿಂದ ಬದಲಿಸುವುದರಿಂದ, ಅತ್ಯಧಿಕ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಜಲಜನಕೀಕರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಬದಲಿಸುವುದರಿಂದ [[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌|ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್]] ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫ್ಯಾಟ್ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು LDL ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು HDL ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆನೋಲಾ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ದನದ ಕೊಬ್ಬು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮತೀಯ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ದಿಢೀರ್ ಆಹಾರದ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref name="harvardsph1">{{cite web |title = Fats and Cholesterol |publisher = Harvard School of Public Health |url = http://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/fats.html |accessdate = 14 September 2006 |archive-date = 16 ಮೇ 2008 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080516042043/http://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/fats.html |url-status = dead }}</ref><ref name="nutritionaction1">{{cite web |title = Trans: The Phantom Fat |publisher = Nutrition Action Healthletter (Center for Science in the Public Interest) |url = http://www.cspinet.org/nah/septrans.html |accessdate = 14 September 2006 |archive-date = 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060901074707/http://www.cspinet.org/nah/septrans.html |url-status = dead }}</ref><ref name="mayoclinic1"> {{cite web |author = Mayo Clinic Staff |title = Dietary fats: Know which types to choose © 1998-2006 |publisher = Mayo Foundation for Medical Education and Research (MFMER) |date = 22 June 2006 |url = http://www.mayoclinic.com/health/fat/NU00262 |accessdate = 14 September 2006}}</ref> ಅನೇಕ ಹೊಟೆಲ್‌ಗಳು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಮಾಣು ರಹಿತ ಎಣ್ಣೆಗಳ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಈಗ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಫೈವ್ ಗೈಯ್ಸ್, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವುಗಳ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆಂದು ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಚಿಕ್-ಫಿಲ್-A ಅವು ಕ್ಯಾನೊಲಾ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುತ್ತವೆ. == ಕಾನೂನು ವಿಷಯಗಳು == ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್]] ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ಫೆಲೋಸ್ ರಾತ್ರಿಕ್ಲಬ್ ಮಾಲೀಕ ಪೀಟರ್ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ಫೆಲೊ ಮೆಕೇನ್ ಫುಡ್ಸ್ ತನ್ನ ಉದ್ದದ ತೆಳು ಚಿಪ್ಸ್‌ಗಳ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗೆ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ಫೆಲೋಸ್ ಹೆಸನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿದರು. ಅವರು ''ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ಫೆಲೋಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಮೆಕೇನ್ ಫುಡ್ (GB)ಲಿಮಿಟೆಡ್ (೧೯೯೪)'' ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರು. ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಬಳಕೆಯ ನಡುವೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೆಕೇನ್‌ರ ಉತ್ಪನ್ನದಿಂದ ರಾತ್ರಿಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಾರ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರು ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರು.<ref> {{cite web |title = Sequel opportunities |author= Solomon, Nicola |publisher = AKME Publications – Akme Student Law Library, with permission: earlier published in the New Law Journal, 25 March 1994 and in abriged form in The Author of Spring 1994 |url = http://www.akme.btinternet.co.uk/solomn05.html |accessdate = 2007-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070814062218/http://www.akme.btinternet.co.uk/solomn05.html|archivedate=2007-08-14}}</ref><ref> {{cite web |title = Section 7 – Intellectual Property |year = 2001 |publisher = Semple Piggot Rochez Ltd |url = http://www.legalpractitioner.co.uk/ip1.pdf |format = PDF |accessdate = 2007-03-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20061012014129/http://www.legalpractitioner.co.uk/ip1.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2006-10-12}}</ref> ೨೦೦೪ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಬ್ಯೂಮಾಂಟ್ ಸಲಹೆ ಮೇಲೆ ತೆಳು ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಲೇಪಿತವಾದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಉಪ್ಪೇರಿ‌ನ್ನು ಕೊಳೆಯಬಹುದಾದ ಕೃಷಿ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಅನ್ವಯ [[ತರಕಾರಿ]] ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿತು.ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು- ಫ್ರೆಂಚ್ ಉಪ್ಪೇರಿ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುವ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ-ಇದು ''ಸೂಪರ್ ಸೈಜ್ ಮಿ'' ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನವನ್ನು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಸೆಳೆಯಿತು. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == {{Portal|Food}} {{div col|2}} * ಚಿಪ್ ಪ್ಯಾನ್ * ಕಾರ್ನೆ ಅಸಾಡಾ ಉಪ್ಪೇರಿ * ಡೀಪ್ ಫ್ರೈಯರ್ * ಬಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹುರಿಯುವುದು * ಫ್ರೀಡಂ ಉಪ್ಪೇರಿ {{nb5}}{{nb5}} * ಫ್ರೈ ಸಾಸ್ * | ಹೋಮ್‌ ಫ್ರೈಸ್ * ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ವೆಜ್‌ಗಳು * ಪೌಟೈನ್ * ಪಾಮ್ಮೇಸ್ ಸೌಫ್ಲೀಸ್ * ವ್ಯಾಕ್ಯುಮ್ ಫ್ರೈಯರ್ * ಟೇಟರ್ ಟಾಟ್ಸ್ {{div col end}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== ;ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು {{Reflist|colwidth=30em}} ;ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ *{{Cite book|last=Bocuse|first=Paul|title=La Cuisine du marché|language=[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]]|publisher=[[Flammarion]]|location=[[Paris]]|date=December 10, 1998|isbn=978-2082025188}} * {{Cite web|last=Tebben|first=Maryann|title="French" Fries: France’s Culinary Identity from Brillat-Savarin to Barthes (essay)|work=[[Convivium Artium]]|publisher=[[University of Texas at San Antonio]]|year=2006|url=http://flan.utsa.edu/conviviumartium/Tebben.html|accessdate=December 28, 2009|archive-date=ಮೇ 5, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140505215110/http://flan.utsa.edu/conviviumartium/Tebben.html|url-status=dead}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== {{Commons category|French fries}} {{Cookbook|French Fries}} * [http://www.officialfrenchfries.com/ ದಿ ಅಫಿಷಿಯಲ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಉಪ್ಪೇರಿ ಪೇಜಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514151650/http://www.officialfrenchfries.com/ |date=2011-05-14 }}—ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾನ್ ಸೈಟ್ (೧೯೯೬-pres.) * [http://www.potatopro.com/Lists/News/French%20Fries%20and%20Potato%20Specialties.aspx ನ್ಯೂಸ್ ಆನ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಸ್ ಎಂಡ್ ಪೊಟೇಟೊ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110603201912/http://www.potatopro.com/Lists/News/French%20fries%20and%20Potato%20specialties.aspx |date=2011-06-03 }} * [http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/food_and_drink/heston_blumenthal/article542776.ece ದಿ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಚಿಪ್ ಎಂಡ್ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾಶ್]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100531072835/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/food_and_drink/heston_blumenthal/article542776.ece |date=2010-05-31 }}—ಹೆಸ್ಟನ್ ಬ್ಲುಮೆಂಥಾl ಪಾಕಸೂತ್ರಗಳು {{Potato dishes}} {{Deep frying foods}} {{DEFAULTSORT:French Fries}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಥತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಿದ್ಧ ಆಹಾರ (ತ್ವರಿತ ಖಾದ್ಯ)]] [[ವರ್ಗ:ಬೀದಿ ಆಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ತಿನಿಸುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಳವಾಗಿ ಹುರಿದ ಆಹಾರಗಳು]] k6oewwp7k3u6sylvbprji819g51fhut 0 50146 1375259 1335306 2026-06-18T09:16:42Z VASANTH S.N. 728 ಚಿತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆ 1375259 wikitext text/x-wiki {{ Infobox person | name = ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ | birth_date = ನವೆಂಬರ್ ೧೯, ೧೮೫೨ | birth_place = ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿಯ ಮುಲ್ಕಿ | known_for = ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು, ಕೆನರಾ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು | occuaption = ವಕೀಲರು, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು, ಸಂಘಟನಾ ಕಾರರು | death_date = ಜುಲೈ ೨೫, ೧೯೦೯ }} ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ '''ಕೆನರಾಬ್ಯಾಂಕ್''' ಅಂತಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆನಿಸಿರುವ '''ಕೆನರಾ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ'''ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಮಹನೀಯರು '''ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ''' ([[ನವೆಂಬರ್ ೧೯]], [[೧೮೫೨]] - [[ಜುಲೈ ೨೫]],[[೧೯೦೯]]). ==ಜೀವನ== ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೧೯, ೧೮೫೨ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿಯ ಮುಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟ್ ವಕೀಲರಾದ ಉಪೇಂದ್ರ ಪೈ ಅವರು. ಮಂಗಳೂರಿನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿ ಎಫ್.ಎ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ತೆರಳಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಹಾಲೋವೇ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅವರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ==ಸಹೃದಯ ವಕೀಲರು== ೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ ನಿಧನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮಗೆ ಹಣಕಾಸು ಬರದಿದ್ದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆದಷ್ಟೂ ಕೋರ್ಟಿನ ಹೊರಗೇ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ==ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆ== ೧೮೯೧ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಶಿಕ್ಷಕರು ಶಾಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆನರಾ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ೧೮೯೪ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆನರಾ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ತೆರೆದರು. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬಗೆಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣವಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಶಾಲೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಎನಿಸಿದೆ. ಮುಂದೆ ಕೆನರಾ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದೆ. ==ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್== ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ್ದ ನಿಸ್ತೇಜದ ವಾತಾವರಣ ಕಂಡಾಗ ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರಿಗೆ ಕಂಡ ದಾರಿ ‘ಉಳಿತಾಯ’. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಓದು-ಬರಹ ಬೇಕು ಎಂಬ ತಾಯಿಯರು ಪ್ರತಿ ದಿನ ‘ಹಿಡಿ ಅಕ್ಕಿ ಉಳಿಸಿ’ ಎಂದು ಪೈ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಶಾಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಾಗ ಇದೇ ಉಳಿತಾಯದ ಚಿಂತನೆ ಅವರಿಂದ ‘ಹಿಂದೂ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಫಂಡ್’ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರೇರಕವಾಯಿತು. ಇದೇ ಮುಂದೆ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎನಿಸಿತು. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣವಾದಾಗ ಅದು ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. “ಉತ್ತಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಂಬುದು ಸಮಾಜದ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ” ಎಂಬುದು ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರ ಧ್ಯೇಯ ವಾಕ್ಯ. ಲಾಭ ಗಳಿಕೆಗಿಂತ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಹಣ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವತ್ತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಕಾಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ್ನೂ ಬ್ರಿಟನ್‌ ರಾಣಿ ಆಡಳಿತ. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಗ ಇದ್ದುದು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಶಾಖೆಯೊಂದೇ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಇದ್ದ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಕಾರಕೂನ ಮತ್ತು ಜವಾನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲೂ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಕೇವಲ ಶ್ರೀಮಂತರತ್ತ ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಡ್ಡಿ ಮಾತ್ರ ವಿಪರೀತ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರು ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟದ ದುಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಡಲು ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಡಿಪಾಟಲು, ಸಂಕಷ್ಟದ ವೇಳೆ ಸಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಣದಿಂದಲೇ ನಿಧಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಉಳಿತಾಯ- ಸಾಲ ಬೇಡಿಕೆ ಈ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಣೆ ಮೂಡಿತು. ಇದು ಅಂದು ಮೂಡಿದ ‘ಕೆನರಾ ಹಿಂದೂ ಪರ್ಮನೆಂಟ್‌ ಫಂಡ್‌’ ಮತ್ತು ಇಂದು ಬೆಳೆದು ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿರುವ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆರಂಭದ ಮಹತ್ವದ ಬೀಜ ಮೊಳಕೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉಗಮಕ್ಕಾಗಿ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಅಂದಿನ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಊರೂರು ಸುತ್ತಿ ತಲಾ ೫೦ರೂ. ಬೆಲೆಯ ೨ ಸಾವಿರ ಷೇರುಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ‘ಕೆನರಾ ಪರ್ಮನೆಂಟ್‌ ಫಂಡ್‌’ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಪೈಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದು ಆರಂಭಗೊಂಡ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಎಂಬ ವಟವೃಕ್ಷವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಈ ಬ್ಯಾಂಕು ನೂರ ಐದು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಇಂದು ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಕಾಯಕವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿವೆ. ==ವಿದಾಯ== [[File:Bust of Sri Ammembal Subbarao Pai at Canara Bank Founder's Branch,Mangalore.jpg|thumb|Bust of Sri Ammembal Subbarao Pai at Canara Bank Founder's Branch, Mangalore]] ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ೨೫ ಜುಲೈ ೧೯೦೯ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ 57ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು, ಹಗಲಿರುಳು ಜನತೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅವರನ್ನು ಅಮರರನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. ==ಆಕರಗಳು== # [http://asrp.faithweb.com/ASRPVisionaryHisLifeTimes.htm ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್] # [https://en.wikipedia.org/wiki/Ammembal_Subba_Rao_Pai ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೇಖನ] # [http://www.hindu.com/2005/07/02/stories/2005070218720400.htm ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿದ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ - 'ದಿ ಹಿಂದೂ' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070316151709/http://www.hindu.com/2005/07/02/stories/2005070218720400.htm |date=2007-03-16 }} # [http://www.canarabank.com/english/scripts/History.aspx ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ - ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110307195532/http://www.canarabank.com/English/Scripts/History.aspx |date=2011-03-07 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು]] gcqbi0k726im97y3xzbrxa2d64lmnj5 1375260 1375259 2026-06-18T09:19:04Z VASANTH S.N. 728 /* ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ */ 1375260 wikitext text/x-wiki {{ Infobox person | name = ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ | birth_date = ನವೆಂಬರ್ ೧೯, ೧೮೫೨ | birth_place = ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿಯ ಮುಲ್ಕಿ | known_for = ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು, ಕೆನರಾ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು | occuaption = ವಕೀಲರು, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು, ಸಂಘಟನಾ ಕಾರರು | death_date = ಜುಲೈ ೨೫, ೧೯೦೯ }} ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ '''ಕೆನರಾಬ್ಯಾಂಕ್''' ಅಂತಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆನಿಸಿರುವ '''ಕೆನರಾ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ'''ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಮಹನೀಯರು '''ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ''' ([[ನವೆಂಬರ್ ೧೯]], [[೧೮೫೨]] - [[ಜುಲೈ ೨೫]],[[೧೯೦೯]]). ==ಜೀವನ== ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೧೯, ೧೮೫೨ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿಯ ಮುಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟ್ ವಕೀಲರಾದ ಉಪೇಂದ್ರ ಪೈ ಅವರು. ಮಂಗಳೂರಿನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿ ಎಫ್.ಎ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ತೆರಳಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಹಾಲೋವೇ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅವರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ==ಸಹೃದಯ ವಕೀಲರು== ೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ ನಿಧನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮಗೆ ಹಣಕಾಸು ಬರದಿದ್ದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆದಷ್ಟೂ ಕೋರ್ಟಿನ ಹೊರಗೇ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ==ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆ== ೧೮೯೧ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಶಿಕ್ಷಕರು ಶಾಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆನರಾ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ೧೮೯೪ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆನರಾ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ತೆರೆದರು. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬಗೆಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣವಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಶಾಲೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಎನಿಸಿದೆ. ಮುಂದೆ ಕೆನರಾ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದೆ. ==ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್== ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ್ದ ನಿಸ್ತೇಜದ ವಾತಾವರಣ ಕಂಡಾಗ ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರಿಗೆ ಕಂಡ ದಾರಿ ‘ಉಳಿತಾಯ’. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಓದು-ಬರಹ ಬೇಕು ಎಂಬ ತಾಯಿಯರು ಪ್ರತಿ ದಿನ ‘ಹಿಡಿ ಅಕ್ಕಿ ಉಳಿಸಿ’ ಎಂದು ಪೈ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಶಾಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಾಗ ಇದೇ ಉಳಿತಾಯದ ಚಿಂತನೆ ಅವರಿಂದ ‘ಹಿಂದೂ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಫಂಡ್’ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರೇರಕವಾಯಿತು. ಇದೇ ಮುಂದೆ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎನಿಸಿತು. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣವಾದಾಗ ಅದು ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. “ಉತ್ತಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಂಬುದು ಸಮಾಜದ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ” ಎಂಬುದು ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರ ಧ್ಯೇಯ ವಾಕ್ಯ. ಲಾಭ ಗಳಿಕೆಗಿಂತ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಹಣ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವತ್ತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಕಾಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ್ನೂ ಬ್ರಿಟನ್‌ ರಾಣಿ ಆಡಳಿತ. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಗ ಇದ್ದುದು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಶಾಖೆಯೊಂದೇ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಇದ್ದ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಕಾರಕೂನ ಮತ್ತು ಜವಾನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲೂ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಕೇವಲ ಶ್ರೀಮಂತರತ್ತ ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಡ್ಡಿ ಮಾತ್ರ ವಿಪರೀತ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರು ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟದ ದುಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಡಲು ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಡಿಪಾಟಲು, ಸಂಕಷ್ಟದ ವೇಳೆ ಸಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಣದಿಂದಲೇ ನಿಧಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಉಳಿತಾಯ- ಸಾಲ ಬೇಡಿಕೆ ಈ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಣೆ ಮೂಡಿತು. ಇದು ಅಂದು ಮೂಡಿದ ‘ಕೆನರಾ ಹಿಂದೂ ಪರ್ಮನೆಂಟ್‌ ಫಂಡ್‌’ ಮತ್ತು ಇಂದು ಬೆಳೆದು ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿರುವ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆರಂಭದ ಮಹತ್ವದ ಬೀಜ ಮೊಳಕೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉಗಮಕ್ಕಾಗಿ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಅಂದಿನ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಊರೂರು ಸುತ್ತಿ ತಲಾ ೫೦ರೂ. ಬೆಲೆಯ ೨ ಸಾವಿರ ಷೇರುಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ‘ಕೆನರಾ ಪರ್ಮನೆಂಟ್‌ ಫಂಡ್‌’ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಪೈಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದು ಆರಂಭಗೊಂಡ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಎಂಬ ವಟವೃಕ್ಷವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಈ ಬ್ಯಾಂಕು ನೂರ ಐದು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಇಂದು ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಕಾಯಕವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite book |title=Cases In Strategic Management |editor1-first=S. B. |editor1-last=Budhiraja |editor2=M. B. Athreya |publisher=Tata McGraw-Hill Education |year=2002 |pages=108–109 |isbn=9780074620977 |url=https://books.google.com/books?id=-IaKYHY0sogC&pg=PA108}}</ref> ==ವಿದಾಯ== [[File:Bust of Sri Ammembal Subbarao Pai at Canara Bank Founder's Branch,Mangalore.jpg|thumb|Bust of Sri Ammembal Subbarao Pai at Canara Bank Founder's Branch, Mangalore]] ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ೨೫ ಜುಲೈ ೧೯೦೯ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ 57ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು, ಹಗಲಿರುಳು ಜನತೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅವರನ್ನು ಅಮರರನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. ==ಆಕರಗಳು== # [http://asrp.faithweb.com/ASRPVisionaryHisLifeTimes.htm ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್] # [https://en.wikipedia.org/wiki/Ammembal_Subba_Rao_Pai ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೇಖನ] # [http://www.hindu.com/2005/07/02/stories/2005070218720400.htm ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿದ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ - 'ದಿ ಹಿಂದೂ' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070316151709/http://www.hindu.com/2005/07/02/stories/2005070218720400.htm |date=2007-03-16 }} # [http://www.canarabank.com/english/scripts/History.aspx ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ - ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110307195532/http://www.canarabank.com/English/Scripts/History.aspx |date=2011-03-07 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು]] m90o01bhkvlnb5uqs84ofzf25ui4dww 1375261 1375260 2026-06-18T09:19:39Z VASANTH S.N. 728 /* ಆಕರಗಳು */ 1375261 wikitext text/x-wiki {{ Infobox person | name = ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ | birth_date = ನವೆಂಬರ್ ೧೯, ೧೮೫೨ | birth_place = ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿಯ ಮುಲ್ಕಿ | known_for = ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು, ಕೆನರಾ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು | occuaption = ವಕೀಲರು, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು, ಸಂಘಟನಾ ಕಾರರು | death_date = ಜುಲೈ ೨೫, ೧೯೦೯ }} ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ '''ಕೆನರಾಬ್ಯಾಂಕ್''' ಅಂತಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆನಿಸಿರುವ '''ಕೆನರಾ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ'''ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಮಹನೀಯರು '''ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ''' ([[ನವೆಂಬರ್ ೧೯]], [[೧೮೫೨]] - [[ಜುಲೈ ೨೫]],[[೧೯೦೯]]). ==ಜೀವನ== ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೧೯, ೧೮೫೨ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿಯ ಮುಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟ್ ವಕೀಲರಾದ ಉಪೇಂದ್ರ ಪೈ ಅವರು. ಮಂಗಳೂರಿನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿ ಎಫ್.ಎ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ತೆರಳಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಹಾಲೋವೇ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅವರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ==ಸಹೃದಯ ವಕೀಲರು== ೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ ನಿಧನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮಗೆ ಹಣಕಾಸು ಬರದಿದ್ದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆದಷ್ಟೂ ಕೋರ್ಟಿನ ಹೊರಗೇ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ==ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆ== ೧೮೯೧ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಶಿಕ್ಷಕರು ಶಾಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆನರಾ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ೧೮೯೪ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆನರಾ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ತೆರೆದರು. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬಗೆಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣವಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಶಾಲೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಎನಿಸಿದೆ. ಮುಂದೆ ಕೆನರಾ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದೆ. ==ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್== ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ್ದ ನಿಸ್ತೇಜದ ವಾತಾವರಣ ಕಂಡಾಗ ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರಿಗೆ ಕಂಡ ದಾರಿ ‘ಉಳಿತಾಯ’. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಓದು-ಬರಹ ಬೇಕು ಎಂಬ ತಾಯಿಯರು ಪ್ರತಿ ದಿನ ‘ಹಿಡಿ ಅಕ್ಕಿ ಉಳಿಸಿ’ ಎಂದು ಪೈ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಶಾಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಾಗ ಇದೇ ಉಳಿತಾಯದ ಚಿಂತನೆ ಅವರಿಂದ ‘ಹಿಂದೂ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಫಂಡ್’ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರೇರಕವಾಯಿತು. ಇದೇ ಮುಂದೆ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎನಿಸಿತು. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣವಾದಾಗ ಅದು ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. “ಉತ್ತಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಂಬುದು ಸಮಾಜದ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ” ಎಂಬುದು ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರ ಧ್ಯೇಯ ವಾಕ್ಯ. ಲಾಭ ಗಳಿಕೆಗಿಂತ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಹಣ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವತ್ತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಕಾಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ್ನೂ ಬ್ರಿಟನ್‌ ರಾಣಿ ಆಡಳಿತ. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಗ ಇದ್ದುದು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಶಾಖೆಯೊಂದೇ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಇದ್ದ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಕಾರಕೂನ ಮತ್ತು ಜವಾನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲೂ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಕೇವಲ ಶ್ರೀಮಂತರತ್ತ ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಡ್ಡಿ ಮಾತ್ರ ವಿಪರೀತ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರು ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟದ ದುಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಡಲು ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಡಿಪಾಟಲು, ಸಂಕಷ್ಟದ ವೇಳೆ ಸಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಣದಿಂದಲೇ ನಿಧಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಉಳಿತಾಯ- ಸಾಲ ಬೇಡಿಕೆ ಈ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಣೆ ಮೂಡಿತು. ಇದು ಅಂದು ಮೂಡಿದ ‘ಕೆನರಾ ಹಿಂದೂ ಪರ್ಮನೆಂಟ್‌ ಫಂಡ್‌’ ಮತ್ತು ಇಂದು ಬೆಳೆದು ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿರುವ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆರಂಭದ ಮಹತ್ವದ ಬೀಜ ಮೊಳಕೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉಗಮಕ್ಕಾಗಿ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಅಂದಿನ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಊರೂರು ಸುತ್ತಿ ತಲಾ ೫೦ರೂ. ಬೆಲೆಯ ೨ ಸಾವಿರ ಷೇರುಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ‘ಕೆನರಾ ಪರ್ಮನೆಂಟ್‌ ಫಂಡ್‌’ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಪೈಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದು ಆರಂಭಗೊಂಡ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಎಂಬ ವಟವೃಕ್ಷವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಈ ಬ್ಯಾಂಕು ನೂರ ಐದು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಇಂದು ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಕಾಯಕವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite book |title=Cases In Strategic Management |editor1-first=S. B. |editor1-last=Budhiraja |editor2=M. B. Athreya |publisher=Tata McGraw-Hill Education |year=2002 |pages=108–109 |isbn=9780074620977 |url=https://books.google.com/books?id=-IaKYHY0sogC&pg=PA108}}</ref> ==ವಿದಾಯ== [[File:Bust of Sri Ammembal Subbarao Pai at Canara Bank Founder's Branch,Mangalore.jpg|thumb|Bust of Sri Ammembal Subbarao Pai at Canara Bank Founder's Branch, Mangalore]] ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಅವರು ೨೫ ಜುಲೈ ೧೯೦೯ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ 57ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು, ಹಗಲಿರುಳು ಜನತೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅವರನ್ನು ಅಮರರನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. ==ಆಕರಗಳು== # [http://asrp.faithweb.com/ASRPVisionaryHisLifeTimes.htm ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್] # [https://en.wikipedia.org/wiki/Ammembal_Subba_Rao_Pai ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೇಖನ] # [http://www.hindu.com/2005/07/02/stories/2005070218720400.htm ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿದ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ - 'ದಿ ಹಿಂದೂ' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070316151709/http://www.hindu.com/2005/07/02/stories/2005070218720400.htm |date=2007-03-16 }} # [http://www.canarabank.com/english/scripts/History.aspx ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ - ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110307195532/http://www.canarabank.com/English/Scripts/History.aspx |date=2011-03-07 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು]] 44spg4uilcyks8f809056f37pcey278 0 58939 1375207 1337030 2026-06-17T16:17:49Z Jmabel 42429 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Cattleya photo D Ramey Logan.jpg]] → [[File:Cattleya photo Don Ramey Logan.jpg]] [[c:Special:PermanentLink/1232765674#Mass_rename_requested]] 1375207 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = ಆರ್ಕಿಡೇಸಿ | fossil_range = {{fossil range|80|0}}[[Late Cretaceous]] – Recent | image = Haeckel Orchidae.jpg | image_caption = Color plate from [[Ernst Haeckel]]'s ''{{lang|de|[[Kunstformen der Natur]]}}'', 1904 | regnum = Plantae | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = [[Monocots]] | ordo = [[Asparagales]] | familia = '''Orchidaceae''' | familia_authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/122630309/abstract |format=PDF |accessdate=26 June 2013 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |archive-date=25 ಮೇ 2017 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170525104318/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x/abstract |url-status=dead }}</ref> | type_genus = ''[[Orchis]]'' | type_genus_authority = [[Tourn.]] ''ex'' [[Carl Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = Subfamilies | subdivision = * [[Apostasioideae]] <small>Horaninov</small> * [[Cypripedioideae]] <small>Kosteletzky</small> * [[Epidendroideae]] <small>Kosteletzky</small> * [[Orchidoideae]] <small>Eaton</small> * [[Vanilloideae]] <small>Szlachetko</small> | range_map = Orchidaceae.png | range_map_caption = Distribution range of family Orchidaceae }} ಆರ್ಕೀಡ್ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯ ಹೂವುಗಳು. ಅವುಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಆಸ್ಸಾಮ್]], ಮತ್ತು [[ಮೇಘಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆರ್ಕೀಡ್ ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮನಮೋಹಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸುಂದರ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಶುಭ ಹಾರೈಸಲು ಅದರ ಅಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಆರ್ಕಿಡ್ ಬೇಕು. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಆರ್ಕಿಡ್ ನ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು. ಸುಮಾರು ೩೫ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದುರ್ವಾಸನೆ ಬೀರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಬಣ್ಣಗಳ ಆರ್ಕೀಡ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿವೆ. [[ಹಿಮಾಲಯದ]] ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ್ಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಚೀನಾ]]ದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಆರ್ಕೀಡ್ಗಳಿವೆಯೆಂದರೆ ಅವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಸಹನೀಯ ತೇವಾಂಶವಿದೆಯೆಂದರ್ಥ. ಒಟ್ಟಾರೆ ನೀರಿಗೆ ಕೊರತೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆರ್ಕೀಡ್ಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದರೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ, ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದುಯೆಂದರ್ಥ. ಆರ್ಕೀಡನ್ನು ಸೀತಾಳೆ, ಸೀತೆ ಹೂವು ಎಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರದ ಮೇಲೆ ಪರೋಪಜೀವಿಯಂತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ತಾನು ಬೆಳೆದ ಮರದಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯದೆ,ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು ಹೂ ಅರಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಮೊಗ್ಗನ್ನು ಆವರಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಪುಷ್ಪದಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಱ್ಳ ತುಟಿಯಂತಿರುತ್ತದೆ. ==ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿವರಣೆ== ಆರ್ಕಿಡೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇವುಗಳು ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಪರ್ಣ ಸಸ್ಯಗಳು. ಇವು ಕೆಲವು ಅಂಗುಲಗಳಿಂದ ಹಲವು ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವು ಏಕದಳ ಸಸ್ಯಗಳು. ಆರ್ಕಿಡೇಸೀ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳು ಇಡೀ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ೭೮೮ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳೂ ಮತ್ತು ೧೮೫೦೦ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಇವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಅಡ್ಡತಳಿಗಳಿವೆ. ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವೈವಿಧ್ಯ ಇದೆ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಭೂಸಸ್ಯಗಳು, ಕೊಳೆತು ಬಿದ್ದಿರುವ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಕಾಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಪುತಿಜನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳು, ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಅಪ್ಪು ಸಸ್ಯಗಳು, ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಶಿಲಾ ಸಸ್ಯಗಳು ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ನಿದರ್ಶನಗಳು. ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳು ಎಲ್ಲ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರೂ ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯ ಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪು ಸಸ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಕೆಲವು ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳು ತಮ್ಮ ತವರೂರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಕಡೆ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳ ಕಾಂಡ ಕವಲೊಡೆಯುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ: ಏಕಕಾಂಡಗಳ ಗುಂಪು, ನಕಲಿ ಏಕಕಾಂಡಗಳ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಬಹು ಕವಲೊಡೆಯುವ ಕಾಂಡಗಳ ಗುಂಪು. ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳ ಎಲೆಗಳ ಆಕಾರ, ರಚನೆ, ಬಣ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ. ಇವು ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳು ಮೂಲವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯವಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ ರೇಸೀಮ್, ಸ್ಪೈಕ್ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ರೀತಿಗಳೂ ಇವೆ. ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳ ಹೂಗಳು ಏಕಲಿಂಗಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು. ಇವುಗಳ ಹೂರಚನೆ ವಿಚಿತ್ರ. ಪುಷ್ಪಪತ್ರ ಮತ್ತು ದಳಗಳು ಕೂಡಿ ಪೆರಿಯಂತ್ ಆಗಿದ್ದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೂಡಿಕೆಯ ಹೆಸರು ಲಿಪ್. ಆರ್ಕಿಡ್ ಹೂಗಳ ಗಂಡುಭಾಗ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಭಾಗ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಹೂಕಂಬ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣು ಕ್ಯಾಪ್ಸ್ಯೂಲುಗಳು. ==ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ== ಇದನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಲಿನೀಯೆಸ್]] ಮೊದಲಿಗ. ಮುಂದೆ ಓಕ್ಸ್ ಎಮ್ಸ್, ಲಿಬರ್ಟಿ ಹೈಡ್ಬೈಲೆ. ಬೆಂತಮ್ ಮತ್ತು ಹೂಕರ್, ಫಿಟ್ಜರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಲಟ್ಜರ್ ಮುಂತಾದವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು. ಇಂದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗೀಕರಣ ಫಿಟ್ಜರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಲಟ್ಜರ್ ಇವರು ಮಾಡಿರುವ ವಿಧಾನ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಕಿಡ್ ಕುಟುಂಬದ ವರ್ಗೀಕರಣ ಆರು ಅಂಶಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ: ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ವಿಧ. * ಹೂಗೊಂಚಲಿನ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಆಕಾರ. * ಎಲೆ ಇರುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ. * ನಕಲಿ ಲಶುನ ಇರುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ. * ಪರಾಗ ಗುಂಪು ಆಗುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಧಾನ. * ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ವಿಧಾನ. ಆರ್ಕಿಡೇಸೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕೆಲವು ಕುಲ (ಟ್ರೈಬ್) ಮತ್ತು ಉಪಕುಲಗಳಾಗಿ (ಸಬ್ ಟ್ರೈಬ್) ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಉಪಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಾತಿ (ಜೀನಸ್) ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು (ಸ್ಪಿಷೀಸ್) ಸೇರಿವೆ. [[File:Phaelinopsis plant showing monopodial growth.JPG|thumb|ಸೀತಾಳೆ ಪರಪುಟ್ಟಗಿಡ / ಹಂಬು: ಮರಗಿಡಗಳ ರೆಂಬೆ,ಹೆರೆ, ಕವಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಯುವುದು.ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ([[:en:Monopodial|Monopodial]] )]] ==ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳ ವೃದ್ಧಿ== ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಬೀಜ, ಬೇರು ತುಂಡು, ಅಥವಾ ಸಕಲಿ ಲಶುನಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಬಹುದು. ವೃದ್ಧಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ. ವೃದ್ಧಿಸಲು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾಲ. ಮಧ್ಯ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಿ ವೃದ್ಧಿಸಬಹುದು. ಬೇರು ಅಥವಾ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಲಶುನಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಒಣ ಮತ್ತು ರೋಗಪೀಡಿತ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು. ತುಂಡುಗಳನ್ನು ತೇವ ಮಾಡಿದ ಸ್ಪಂಜಿನಿಂದ ಒರಸಿ ಕೆಲವು ದಿವಸಗಳ ಕಾಲ ತೇವಾಂಶ ಇರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತೂಗು ಹಾಕಬೇಕು. ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಮೊದಲು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಿ ಅನಂತರ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. [[File:Rhynchostylis spec. growing epiphytically on a tree trunk near Sagar, Karnataka, India.jpg|thumb|ಸೀತಾಳಿಹೂವು]] ==ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳ ಬೇಸಾಯ== ಆರ್ಕಿಡ್ ಹೂಗಳು ಎಷ್ಟು ಸುಂದರವೋ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳ ಬೇಸಾಯ ಅಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ. ಇತರ ಎಲ್ಲ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾದ ತೋಟಗಾರ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಅವು ಬೆಳೆಯುವ ಗುಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು : ಅಪ್ಪು ಸಸ್ಯಗಳು. ಶಿಲಾ ಸಸ್ಯಗಳು ಪುತಿಜನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳು. ಭೂ ಸಸ್ಯಗಳು. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆರ್ಕಿಡ್ಡಿನ ಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಹವಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಜನ್ಯ ಆರ್ಕಿಡ್ಡನ್ನು ಒಣ ಮರದ ತುಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಸಿ ಕಂಬಿಯಿಂದ ತೂಗುಹಾಕಬೇಕು. ಭೂ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಇವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಕುಂಡಗಳಿಗೆ ೧೦ ಸೆಮೀ. ಅಗಲದ ಅನೇಕ ರಂಧ್ರಗಳು ಇರಬೇಕು. ತೆಂಗಿನ ನಾರು ಅಥವಾ ಪಾಚಿಯನ್ನು ಜೌಗು ರಂಧ್ರದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಬೇಕು. ೪ ಭಾಗ ಒಣ ಪಾಚಿ, ೨ ಭಾಗ ಸಣ್ಣ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಚೂರು, ೧ ಭಾಗ ಇದ್ದಲು ಪುಡಿ, ೧ ಭಾಗ ಗೋಡು ಮಣ್ಣು, ೧ ಭಾಗ ಎಲೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಕುಂಡಗಳಿಗೆ ತುಂಬಲು ಉಪಯೋಗಿಸ ಬೇಕು. ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳ ಬೇಸಾಯ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರೋಗಪೀಡಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇವುಗಳ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ರೋಗಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮರದ ತುಂಡು ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಿ ಅನಂತರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳು ತೇವಾಂಶ ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಸಿದರೆ ಅವು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಇವುಗಳ ಮೊದಲನೆ ಹಂತ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇವು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ತಮ್ಮ ನಕಲಿ ಲಶುನಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೂ ಬಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ ಕಾಲವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದ ಬೇಸಾಯಗಾರ ಮಾತ್ರ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಸುಗಮವಾಗಿ ಮಾಡಬಲ್ಲ. ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಕೊಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ದಿವಸಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಕೊಟ್ಟು ಅವುಗಳನ್ನು ಜೀವಿತವಾಗಿಟ್ಟಿರುವುದು ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ. ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಕುಂಡ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಉತ್ತಮ ಗೊಬ್ಬರ ಮಿಶ್ರಣ ಕೊಟ್ಟು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ನೀರು ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳು ಪಾಶರ್ವ್ ನೆರೆಳಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಸರಾಗವಾದ ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು ಅಗತ್ಯ. ಆಗತಾನೆ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಎಲೆಯುಳ್ಳ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳು ಬಿಸಿಲನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ಮತ್ತು ಅಗಲ ಎಲೆಯ ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಿಸಿಲಿನ ತಾಪವನ್ನು ಸಹಿಸಬಲ್ಲುವು. ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳು ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು. ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳಿಗೆ ನುಸಿ, ಜೇಡರಹುಳು, ಗೊಂಡೆಹುಳು, ಬಸವನಹುಳು, ಬಿಳಿತಿಗಣೆ, ಜಿರಲೆ, ಶಲ್ಕ ಕೀಟಗಳು ಮುಂತಾದ ಕೀಟಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಈ ಕೀಟಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಗಿಡಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗಾಗ ನೀರು ಸಿಂಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬೀಳುವ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಆರ್ಕಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಕಾಡುವ ರೋಗ ಇಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಾರಿ ಒಣಗುವಿಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬೋರ್ಡೊ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> File:Orchis lactea rhizotubers.jpg|''[[Anacamptis lactea]]'' showing the two tubers File:Orchis sambicina anatomia.jpg|''Dactylorhiza sambucina'', [[Orchidoideae]] for reference File:Cattleya photo Don Ramey Logan.jpg|''[[Cattleya]]'' cultivar File:Flor de Orquídea - Orchid Flower.JPG|''[[Vanda]]'' cultivar File:VanillaFlowerLongitudinalSection-en.png|Longitudinal section of a flower of ''[[Vanilla planifolia]]'' File:Kapselquerschnitte Orchideen.png|Cross-sections of orchid capsules showing the longitudinal slits File:Closeup of the blossom of a Phalaenopsis.jpg|Closeup of a ''Phalaenopsis'' blossom </gallery> ==ನೋಡಿ== [[ಆರ್ಕೀಡ್ ಹೂವುಗಳು]] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.theplantlist.org/browse/A/Orchidaceae/ Orchidaceae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107060907/http://www.theplantlist.org/browse/A/Orchidaceae/ |date=2015-11-07 }} at [http://www.theplantlist.org/ ''The Plant List''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190523171514/http://www.theplantlist.org/ |date=2019-05-23 }} *[http://delta-intkey.com/angio/www/orchidac.htm Orchidaceae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070103200156/http://delta-intkey.com/angio/ |date=2007-01-03 }} at [http://delta-intkey.com/angio/ ''The Families of Flowering Plants (DELTA)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/angio/ |date=2007-01-03 }} *[http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/asparagalesweb.htm#Orchidaceae Orchidaceae] at the [http://www.mobot.org/mobot/research/apweb/ ''Angiosperm Phylogeny Website''] *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10638 Orchidaceae] at the online [http://www.fna.org/ ''Flora of North America''] *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10638 Orchidaceae] at the online [http://hua.huh.harvard.edu/china/ ''Flora of China''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010609191902/http://hua.huh.harvard.edu/china/ |date=2001-06-09 }} *[http://greif.uni-greifswald.de/floragreif/?flora_search=Taxon&action=genus&fam=Orchidaceae Orchidaceae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150710035406/http://greif.uni-greifswald.de/floragreif/?flora_search=Taxon&action=genus&fam=Orchidaceae |date=2015-07-10 }} at the online [http://greif.uni-greifswald.de/floragreif/ ''Guide to the Flora of Mongolia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129202437/http://greif.uni-greifswald.de/floragreif/ |date=2013-01-29 }} *[http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/family.php?family_id=161 Orchidaceae] at the online [http://www.zimbabweflora.co.zw/index.php ''Flora of Zimbabwe''] *[http://florabase.calm.wa.gov.au/browse/profile/22787 Orchidaceae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19991012214509/http://florabase.calm.wa.gov.au/ |date=1999-10-12 }} at the online [http://florabase.calm.wa.gov.au/ ''Flora of the Western Australian''] *[http://floraseries.landcareresearch.co.nz/pages/Taxon.aspx?id=_5200364d-6ee3-40d1-9031-4539ee3c4a22&fileName=Flora%202.xml Orchidaceae] at the online [http://floraseries.landcareresearch.co.nz/pages/index.aspx ''Flora of New Zealand''] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20170525032751/http://floraseries.landcareresearch.co.nz/pages/index.aspx |date=2017-05-25 }} *[http://www.chileflora.com/Florachilena/FloraEnglish/PIC_FAMILIES_SIMPLE_Orchidaceae.php Orchidaceae] at [http://www.chileflora.com/ ''Chileflora''] *[http://www.epidendra.org/ EPIDENDRA] The Global Orchid Information Network *[http://www.flmnh.ufl.edu/herbarium/orchidatol/ Orchid Tree of Life] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080519203242/http://www.flmnh.ufl.edu/herbarium/orchidatol/ |date=2008-05-19 }} at the [http://www.flmnh.ufl.edu/ ''Florida Museum of Natural History''] *[http://www.orchid.unibas.ch/iconography.search.php World Orchid Iconography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141007022017/https://orchid.unibas.ch/iconography.search.php |date=2014-10-07 }} at the [http://www.orchid.unibas.ch/ ''Swiss Orchid Foundation''] *[http://libx.bsu.edu/cdm4/collection.php?CISOROOT=/BrckrOrchd Dr. C.E. Bracker Orchid Photographs] at [http://libx.bsu.edu/ ''Ball State University'']. *[http://apps.rhs.org.uk/horticulturaldatabase/orchidregister/ International Orchid Register] at the [https://web.archive.org/web/20090627034217/http://www.rhs.org.uk/plants/registration_orchids.asp ''Royal Horticultural Society (RHS)''] *[http://www.orchidconservationcoalition.org/ Orchid Conservation Coalition] A grassroots movement towards orchid conservation *[http://www.orchidsofindonesia.com/ Orchids of Indonesia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150127102829/http://www.orchidsofindonesia.com/ |date=2015-01-27 }} Photos of Indonesia native orchids *[http://www.juliantrubin.com/schooldirectory/orchidologists.html Orchidology Milestones: Famous Orchidologists and Notable Contributions] *[http://orchid.org.uk orchid.org.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190702093201/https://www.orchid.org.uk/ |date=2019-07-02 }}, The North of England Orchid Society *[http://www.europeanorchidcouncil.eu/index.html European Orchid Council] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150208124453/http://europeanorchidcouncil.eu/index.html |date=2015-02-08 }} *[http://www.orquideasdehonduras.com/ Orquídeas de Honduras] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180720225004/http://www.orquideasdehonduras.com/ |date=2018-07-20 }} The web for the Orchids of Honduras ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೂವುಗಳು]] cqgeimalrxal242z8k19m7bljdyi11t 0 61570 1375208 1333930 2026-06-17T16:52:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375208 wikitext text/x-wiki ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ== ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆಯಷ್ಟೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಅಂಥ ಸಂಬಂಧಗಳ, ವಾದವಿವಾದಗಳ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಹಾರಗಳ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯವಹಾರ ಅನೇಕ ರೀತಿಯದಾಗಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ-ಗಡಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಅವು ತಮಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಜನರನ್ನು ಆದರಿಸುವ ರೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ- ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಹಣ ಹೂಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ನಾಗರಿಕರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು, ಚಿತ್ರಗಾರರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ, ಬೋಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಸಮಾವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಸುಲವಾಗಿ, ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.palgrave-journals.com/ip/index.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-05-03 |archive-date=2016-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514154413/http://www.palgrave-journals.com/ip/index.html |url-status=dead }}</ref> ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದಾಗಿನಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಥ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಪ್ರಪಂಚದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಿವೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇಂಥ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮೈತ್ರಿಯುತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಾಂತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ; ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಥರ್ಯಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಆದರೂ ಈ ಸಂಬಂಧ ಯಾವಾಗಲೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮರಸವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ತಪ್ಪು. ವಾದವಿವಾದಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಯುದ್ಧಗಳು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ: 1. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು. 2. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಗೆಹರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪುರೋಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ರಚನಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಗಮನಕೊಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಕದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಮೂರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ೧. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ತತ್ತ್ವ; ೨. ರಾಯಭಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಇತಿಹಾಸ; ೩. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಕ್ರಮ. ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಂiÀÄಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಸರ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯವೆನ್ನುವುದು ಸಹಜವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದ ಹೋರಾಟವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಆಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದಿರುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ಎಂದರೆ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಹಿತಸಾಧನೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮಥರ್್ಯ. ಈ ಪ್ರಭುತ್ವ, ಕೇವಲ ಪಶುಬಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರಬಹುದು; ಪರಂಪರಾಗತ ಆಚಾರವಿಚಾರಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು; ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ, ನಾóಸಿóಸಂಗಳಂಥ ಭಾವನಾ ಸಮುಚ್ಚಯಗಳ ನ್ನವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು; ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿವೇಚನಾಯುತ ಬಳಕೆ-ಇವುಗಳಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು; ಅಥವಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇಲೂ ಹತೋಟಿ ಪಡೆದಿರುವ ಅಧಿಕಾರವಾಗಿರಬಹುದು. 1945ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಬೆಳೆದಿರುವ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ, ಅಗಾಧಕಾರ್ಯಸಮರ್ಥತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಸೈನ್ಯಬಲ, ನೌಕಾಬಲ, ವಾಯುಬಲಗಳು ಈ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಆಧಾರ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ತತ್ತ್ವಗಳ, ಅಧಿಕಾರದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಹೊಕ್ಕು ನೋಡಬೇಕಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮ, ವಿಶ್ವದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂಥ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಒದಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲಿನ ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನೂ ಅದು ಶೋಧಿಸಬೆಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮರಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತರುವ ಮತ್ತು ವೈಮನಸ್ಯ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ರೀತಿನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. ರಾಯಭಾರನಿರ್ವಹಣೆಯ ಚರಿತ್ರೆಯೆನ್ನುವುದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ; 1. [[ರಾಯಭಾರಿ]] ಹಾಗೂ ವಿದೇಶೀಯರ ಬಗ್ಗೆ ವರ್ತನೆ, ಸುಂಕಗಳ ಬಳಕೆ, ಯುದ್ಧದ ಕ್ರಮ, ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಿಯಮಾವಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ಚರ್ಚಿಸಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶಗಳ ಒಂದು ಚರಿತ್ರೆ; 2. ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಶಾಂತಿ ನಿಬಂಧನೆಗಳು, ಮತ್ತು 3. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು-ಇಂಥ ವಿಷಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೀಗೆ ನಾನಾ ತೆರನಾಗಿವೆ. 1.[[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]] 2. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಲಸಗಾರರ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು 3. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗ, ಇವು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳು. ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಇಂದಿನ ಬಹುಮುಖವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಯಭಾರತಂತ್ರ ಕೌಶಲಗಳ ಹಾಗೂ ಚತುರರೂ ಸಮರ್ಥರೂ ಆದ ರಾಯಭಾರಿಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರಿಗಳ ನೇಮಕ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಆವಶ್ಯಕವಾದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡುಗಳು, ಅವರು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾದ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಇವೆಲ್ಲ ಹೊರದೇಶ ವ್ಯವಹಾರದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ದ್ವಿಮುಖ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಈಚಿನ ವಿವಿಧಮುಖರಾಯಭಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಅಥವಾ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಚಿತವಾದ ಯುರೋಪಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮುದಾಯ (ಯುರೋಪಿಯನ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ), ಯುರೋಪಿನ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ (ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್) ಮುಂತಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವುದು ಆವಶ್ಯಕ. ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯಕ ರಾಷ್ಟ್ರಸಂಘಗಳಿವು; ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಲ್ಲಿ ಯಾವುದೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪದ ಕಡಿಮೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ತಜ್ಞರ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವ ಸರ್ಕಾರಸ್ಥಾಪನೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದೂ ಯುಕ್ತ; ಅದಂತೂ ರಾಷ್ಟ್ರಾತೀತವಾದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಂತಿಮ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಂತೂ ಅಲ್ಲ; ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಮಾತ್ರ. ನಮ್ಮ ಅನುಭವದಿಂದಲೇ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥನೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ; ಹೊರವೈರಿಗಳಿಂದ ಅಪಾಯ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಾಯ ಅಗತ್ಯವಾದಾಗ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಸಂಧರ್ಭಗಳನ್ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸಂಯುಕ್ತರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಬಲಕ್ಕೇ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ; ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಅಣುಶಕ್ತಿಯುಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮಾನಬಲದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಯವಾಗಿದೆ. ವಿನ್ಸ್ಟನ್ ಚರ್ಚಿಲ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಸಮಾನ ಭೀಕರತೆಯ (ಬ್ಯಾಲೆನ್್ಸ ಆಫ್ ಟೆರರ್) ಭೂತ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಿಂತಿದೆ; ಮಾನವಕುಲವೇ ನಾಶವಾದೀತೆಂಬ ಭೀತಿ, ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಬದುಕಿ ಬಾಳಬೇಕೆಂಬ ಉತ್ಕಟಾಕಾಂಕ್ಷೆ-ಇವು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಹೋಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದರೆ ಸಾಲದು, ಅದೂ ಹೋಗಿ ವಿಶ್ವ ರಾಜಕೀಯ ಬಂದಲ್ಲಿ ಮಾನವಕುಲದ ಬದುಕು ಸುಗಮವಾದೀತು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರಾಜ್ಞರು ಆಲೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆ. {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|2}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] rv3x7yimfs9wt6q8htzc61go0gxar3s 0 61802 1375223 1371863 2026-06-18T00:00:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375223 wikitext text/x-wiki ವರ್ಣಾಶ್ರಮ [[ಧರ್ಮ]]ಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪರಮಾತ್ಮ ಧ್ಯಾನಾಸಕ್ತನಾದ ಯೋಗಿ. ಇವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆ. ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ಬ್ರಹ್ಮಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುವವ ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯಾವಧೂತ, ಅಭಿಷೇಕವಿಧಿಯಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತನಾದ ಶೈವಸನ್ಯಾಸಿ ಶೈವಾವಧೂತ, ಬ್ರಹ್ಮೋಪಾಸಕನಾದವ ಬ್ರಹ್ಮಾವಧೂತ. ಶೈವಾವಧೂತರಿಗೆ ಪೈತೃಕಾದಿ ಸರ್ವಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕನೆಯವ ಹಂಸಾವಧೂತ. ಯಾವ ವಿಧವಾದ [[ಜಾತಿ]] ಲಾಂಛನವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಶೋಕ ಮೋಹ ವರ್ಜಿತನಾಗಿ, ಯಾವ ವಿಧಿ ನಿಷೇಧಗಳಿಗೂ ಬದ್ಧನಾಗದೆ, ಯಾವ ಉದ್ಯಮವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಂಕಲ್ಪರಹಿತನಾಗಿ ಪ್ರಾರಬ್ಧಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ಸಂತುಷ್ಟಚಿತ್ತನಾಗಿ ದೇಶಾಟನೆ ಮಾಡುವುದೇ ಈತನ ಕಾರ್ಯ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://oaks.nvg.org/pv6bk7.html Avadhut Gita by Dattatreya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041020032634/http://oaks.nvg.org/pv6bk7.html |date=2004-10-20 }} * [https://www.webcitation.org/query?url=http://www.geocities.com/advaitavedant/Avadhootaup.htm&date=2009-10-25+16:10:23 The avadhūta Upanishad] * [http://internationalnathorder.org/wiki/Avadhut 'Avadhut' (April, 2008) by the International Nath Order] * [http://samyogi.com/Avadhoota-gita-by-dattatreya.html avadhūta Gita Translation available as mp3 audio]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250607090454/http://samyogi.com/Avadhoota-gita-by-dattatreya.html |date=2025-06-07 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅವಧೂತ|ಅವಧೂತ}} r4tz4t1b2xhmcqn7eedv40gq0444z3z 0 62723 1375240 1337288 2026-06-18T04:39:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375240 wikitext text/x-wiki '''ಆಲ್ಬೆಡೊ'''ಪ್ರತಿಫಲನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸೂಚ್ಯಂಕ; ಬಳಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]] ದಲ್ಲಿ. ಪತನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಒಂದು ವಸ್ತು ಪತನ ಬೆಳಕಿನ ಅರ್ಧಾಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿದರೆ (ಅಂದರೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚದುರಿಸಿದರೆ) ಆ ವಸ್ತುವಿನ ಆಲ್ಬೆಡೊ 1/2 ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೋಡಗಳ ಮೇಲ್ಪದರಗಳ ಅಂದರೆ ಹಿಮಸ್ಫಟಿಕಗಳ ಆಲ್ಬೆಡೊ ಅತ್ಯಧಿಕ (ಸುಮಾರು 0.75). ಇತರ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳ ಆಲ್ಬೆಡೊ; ದಟ್ಟನೆಯ ಕಾಡು 0.05, ಒಣಮರಗಳು 0.30, ಒಟ್ಟು ಭೂಮಿ 0.34 (ಇದಕ್ಕೆ ಮೋಡಗಳಿಂದಲೂ ಸಂದಾಯವಿದೆ). ಚಂದ್ರ 0.07, ಶುಕ್ರ 0.61, ಗುರು 0.41, ಶನಿ 0.42. ದೂರದ ಗ್ರಹಗಳ ಆಲ್ಬೆಡೋ ಅಳೆದು ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಮಾಡಬಹುದು. [[ಪರಮಾಣು]] ರಿಯಾಕ್ಟರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಲ್ಬೆಡೊ ಅಂದರೆ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲನಗೊಳ್ಳುವ ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳು-ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮಾಣ (ರೇಷಿಯೊ). ಪರಮಾಣು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸತತ ನಡೆಯಲು [[ನ್ಯೂಟ್ರಾನು]]ಗಳು ಅವಶ್ಯ. ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳು ರಿಯಾಕ್ಟರಿನ ಮೂಲಭಾಗ ದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ರಿಯಾಕ್ಟರಿನ ಸುತ್ತ ಅತ್ಯಧಿಕ ಆಲ್ಬೆಡೊ ಪ್ರತಿಫಲಕವೊಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.albedo-project.org/ Official Website of Albedo Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110907193602/http://www.albedo-project.org/ |date=2011-09-07 }} * [http://www-c4.ucsd.edu/gap/ Global Albedo Project (Center for Clouds, Chemistry, and Climate)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100752/http://www-c4.ucsd.edu/gap/ |date=2016-03-04 }} * [http://www.eoearth.org/article/Albedo Albedo – Encyclopedia of Earth] * [http://www-modis.bu.edu/brdf/product.html NASA MODIS BRDF/albedo product site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060505132944/http://www-modis.bu.edu/brdf/product.html |date=2006-05-05 }} *[http://www.eumetsat.int/Home/Main/Access_to_Data/Meteosat_Meteorological_Products/Product_List/SP_1125489019643?l=en Surface albedo derived from Meteosat observations]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304020038/http://www.eumetsat.int/Home/Main/Access_to_Data/Meteosat_Meteorological_Products/Product_List/SP_1125489019643?l=en |date=2012-03-04 }} * [http://jeff.medkeff.com/astro/lunar/obs_tech/albedo.htm A discussion of Lunar albedos] * [http://www.tvu.com/metalreflectivityLR.jpg reflectivity of metals (chart)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304024228/http://www.tvu.com/metalreflectivityLR.jpg |date=2016-03-04 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 72xy12vzhu3b5yj49c5pawi8rtsd5lo 0 66473 1375251 1337900 2026-06-18T06:59:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375251 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ಇವಾನ್ ಅಲೆಕ್ಸಿಯೆವಿಚ್ ಬುನಿನ್ | Russian: Ива́н Алексе́евич Бу́нин | image = Ivan Bunin-1901.jpg | imagesize = 220px | birth_date = {{Birth date|df=yes|1870|10|22}} | birth_place = [[Voronezh]], [[Russian Empire]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1953|11|8|1870|10|22}} | death_place = ಪ್ಯಾರಿಸ್,ಫ್ರಾನ್ಸ್ | genre = fiction, poetry, memoirs, criticism, translations | notableworks = ''[[The Village (Ivan Bunin novel)|The Village]]''<br>''[[The Life of Arseniev]]''<br>''[[Cursed Days]]'' | nationality = Russian | awards = {{Awd|[[Nobel Prize in Literature]]|1933}}{{Awd|[[Pushkin Prize]]|1903, 1909}} | signature = Ivan Bunin (signature).jpg |module = {{ Listen| embed=yes |filename= Ivan bunin jericho.ogg |title= Ivan Bunin's voice |type= speech |description= Ivan Bunin is reading his poem "Jericho". Recorded in 1908 }} }} '''ಇವಾನ್ ಅಲೆಕ್ಸಿಯೆವಿಚ್ ಬುನಿನ್''' [[ರಷ್ಯಾ]]ದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ. ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲೇಖಕರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಇವಾನ್ ಅಲೆಕ್ಸಿಯೆವಿಚ್ ಬುನಿನ್ ಅವರಿಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ದೊರೆಯಿತು. ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದ ಬುನಿನ್ ಜನಿಸಿದ್ದು ವೊರೆನೆಜ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ. ಅವರ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಗ್ರಹ 'ದಿ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೀಫ್' ೧೮೯೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ಗುಮಾಸ್ತನಾಗಿ ದುಡಿದ ನಂತರ ಪೂರ್ಣ ವೇಳೆಯನ್ನು ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಮೀಸಲಿರಿಸಿದರು. ಉತ್ತಮ ಕಥೆಗಾರನು ಆಗಿದ್ದ ಅವರು 'ದಿ ಜಂಟಲ್ ಮಾನ್ ಫ್ರಮ್ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ' ಕಥಾ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author | id=Bunin,+Ivan+Alekseyevich | name=Ivan Alekseyevich Bunin}} * {{Ru icon}} [http://bunin.niv.ru/ Ivan Bunin site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716052932/http://bunin.niv.ru/ |date=2011-07-16 }}. A comprehensive collection of biographies, autobiographies, articles, photos and memoirs. * {{Ru icon}} [http://noblit.ru/content/category/4/56/33/ Bunin: biography, photos, poems, prose, diaries, critical essays] * [http://www.kirjasto.sci.fi/ibunin.htm Biography in English]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050828233743/http://www.kirjasto.sci.fi/ibunin.htm |date=2005-08-28 }} * [http://www.zecotrend.com/bunin/01/ Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051203035755/http://www.zecotrend.com/bunin/01/ |date=2005-12-03 }} * [https://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=10452526 Ivan Bunin's Gravesite] * [http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=12012 Ivan Bunin in The Literary Encyclopedia] {{authority control}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] hcn7lc0nqms1kl2g6ffekvb6ysbplz2 0 75606 1375210 1360339 2026-06-17T17:15:06Z ~2026-35500-27 100071 /* ಆಚರಣೆ 1375210 wikitext text/x-wiki {{Wikify}} ==ಮುನ್ನುಡಿ== ಜಾನಪದ ಕುಣಿತ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೊಹರಂ]] ಕುಣಿತ ಕೂಡ ಒಂದು. ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬ ಮೂಲ ಕರ್ಬಲಾದ ಘಟನೆಗಳ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವೆಡೆ ಮೂಲದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಠ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಶೋಕಾಚರಣೆ]] ಮೂಲ ಉದ್ಧೇಶವಾದರೂ ಮೊಹರಂನ ಹಿನ್ನಲೆ ತಿಳಿದಿರದ ಜನರಲ್ಲಿ ಭಯಭಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹಬ್ಬ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಭ್ರಮ ಮನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬ ಕುರಿತಂತೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಅಭಾವ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಇದೆಯೆಂದಲ್ಲಾ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇವರ [[ಪಂಜಾ]]ಗಳನ್ನು ಹೊರುವವರು ಮತ್ತದರ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿವರಗಳ ಅರಿವಿರುತ್ತದೆ. ಮೊಹರಂನ ಅಂತಿಮ ದಿನದಲ್ಲಿ ([[ಕರ್ಬಲಾ]]ದ [[ಬಲಿ]]ದಾನದ ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣಗಳು) [[ದೇವರು]] [[ಹೊಳೆ]]ಗೆ ಹೋಗುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇದು ಕರ್ಬಲಾದಲ್ಲಿ ಕಾಲವಾದ [[ಶರಣ]]ರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದು ಘಟಿಸಿ ಹೋದ ಕರ್ಬಲಾದ ದುರಂತಕ್ಕೆ ವಿಷಾದ ಸೂಚಿಸುವ ಹೃದಯ ಸ್ಪರ್ಶಿ ಕ್ಷಣಗಳ ಕಾಲವಾಗಿದೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಮೊಹರಂನ ಆರಂಭ [[ಮಸೀದಿ]]ಯ ಮುಂದಿನ ಅಳಾಯಿ (ಅಲಾವಿ) ಕುಣಿತ ತೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ ಗರಿಬಿಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಗುದ್ದಲಿ ಹಾಕುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆರು ಮಂದಿ ತುರುಕರು ಕೂಡಿ ವಾರೇಲಿ ಚಂದಪ್ಪನ ನೋಡಿ ಗುದ್ದಾಲಿ ಹಾಕೋ ಸಡಗಾರ ಯಮ ಹೊನ್ನೂರು ಸ್ವಾಮಿ ಗುದ್ದಲಾ ಸಡಗಾರ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ತುರುಕರು ಕೂಡಿ ವಾರೇಲಿ ಚಂದಪ್ಪನ ನೋಡಿ ಹಲಗೀಯ ಸಬೂದ ದಿಮಿ ದಿಮಿ| ==[[ಆಚರಣೆ]]== [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಬಾಂಧವರೊಡಗೂಡಿ ಗುದ್ದಲಿ ಹಾಕುವುದು ಸಡಗರದ ವಿಷಯ. ಚಂದ್ರ ಕಾಣದಿದ್ದರೆ ಹಬ್ಬದ ಆರಂಭದ ದಿನ ಚಂದ್ರ ಕಾಣುವವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಗುದ್ದಲಿ ಹಾಕುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕರ್ಬಲಾದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನವಿತ್ತುದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ಮತ್ತು ಐದು ದಿನಗಳ ಏಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ಫಕೀರ]]ರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮುಸ್ಲಿಂರೊಂದಿಗೆ [[ಹಿಂದೂ]]ಗಳೂ ಫಕೀರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಮಾತ್ರ ಮೇಲು ಜಾತಿಯ ಹಿಂದೂಗಳು ಫಕೀರರಾಗುತ್ತಾರೆ. [[ಖತಲ್]] ರಾತ್ರಿಯ ದಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಫಕೀರರಾಗಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಡಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೆಲ್ಲ]]ದ [[ಪಾನಕ]] ಹೊತ್ತು [[ಹಲಗೆ]]ಗಳ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಝಂಡಾಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಮಸೀದಿ [[ಗುಡಿ]]ಯ ಮುಂದಿನ [[ಅಲಾಯಿ ಕುಣಿ]] ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುತ್ತಾ ‘ಸಾಹುಸೇನ ಧೂಲ್ಲೇವ್’ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ತೆರನಾದ ಆಚರಣೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಲ್ಲದ ಪಾನಕ ಅಥವಾ [[ಶರಬತ್]] ಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಯುಜೀದ್ನ ಕಡೆಯವರು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಹುಸೇನರ ಪರಿವಾರಕ್ಕೆ ನೀರು ಸಿಕ್ಕದೆ ಪರಿತಾಪ ಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಿ ಅವರ [[ಸ್ಮರಣೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಜನರಿಗೆ ಹಂಚುವುದಾಗಿದೆ. ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿನ ವಿಸ್ತಾರದ ಮತ್ತು [[ಮನುಷ್ಯ]]ನಾಳದ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ, ಧಗಧಗಿಸಿವ [[ಬೆಂಕಿ]]ಯ ಸುತ್ತಾ ಅಲಾಯಿ ಕುಣಿತ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿವಿಗಡಚಿಕ್ಕುವ ಹಲಗೆಗಳ ತಾಳಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವವರ ಮನಸ್ಸು ಕುಂದುವುದೇ ಅಪರೂಪ. ಎದುರುಗಡೆ ಮಸೀದಿಯೊಳಗೆ ತಲೆಗೆ ಮುಂಡಾಸು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು [[ಮುಲ್ಲಾ]]ರೊಂದಿಗೆ ಏಳೆಂಟು ಜನ [[ದೇವರ]] ಪಂಜಾಗಳನ್ನು ಹೊರುವವರು ಕೂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗಡೆ ಪೌಳಿಯಂತಹ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ಕೂತ [[ಸ್ತ್ರೀ]]ಯರು ಮತ್ತು ಭಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಸೀದಿಯೊಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಗೆಯಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿವುದು ಅವರ [[ಭಕ್ತಿ]]ಯ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ಹೌದು. ತಾವು ಹರಕೆ ಹೊತ್ತಂತೆ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಈಡೇರಿದುದರ ಫಲವಾಗಿ ಮೊಹರಂ ದೇವರಿಗೆ ಮಾಡಿಸಿ ತಂದ [[ಬೆಳ್ಳಿ]]ಯ ತೊಟ್ಟಿಲು, [[ಛತ್ರಿ]]ಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿಯೆ. ಮೊಹರಂನ ಮುಖ್ಯ ದೇವರನ್ನು ಹೊರುವವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಂದುಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮೆದುರುಗಡೆ ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತ ದೇವರುಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತವರು ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯ ದೇವರನ್ನು ಹೊರುವವರು ಭಕ್ತಿಯ ಆವೇಶದಿಂದ ಚಡಪಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಲೋಬಾನ]]ದ ಹೊಗೆಯಿಂಧ ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕಿಟ್ಟಿನ ಧೂಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮೇಲೇಳುವುದನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ ಕೂತವರ ನಿಲುವು, ಪೌಳಿಯಂತಹ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ನೆರೆದ ಭಕ್ತ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಎದುರುಗಡೆ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಅಲಾಯಿ ಕುಣಿತ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಈ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರದಿರುವಂತಹ ಅಪೂರ್ವ ಅಲೌಕಿಕ ಪರಿಸರವೊಂದನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿದ್ದವರ ಲಹರಿಯೆಲ್ಲಾ ಒಮ್ಮುಖವಾಗಿ ದೇವರೆಡೆಗೇ ತುಯ್ಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಹರಂನ ಈ ಕ್ರಿಯೆ ಉಂಟು ಮಾಡುವಂತಹ ಅನನ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ದೇವರು ಜನರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟದ್ದಾನೆ. ಬಹುಶಃ ಇಂತಹ ಅಪೂರ್ವ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಜರುಗುವ ಅತೀ ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಲೂ ದೈವಿಕ ಅರ್ಥ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊಹರಂನ ಮೂಲ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆದು ಎಷ್ಟೋ ವಿವರಗಳು ಈ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರಬಹುದಾಗಿದೆ. ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಖತಲ್ ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಬೆಳಗಿನಜಾವ ಗುಂಗಾಡಿಯೊಂದು ದೇವರುಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವರಿದ ಮೇಲೆಯೇ ದೇವರುಗಳು ಮೇಲೆದ್ದು ಊರಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಹೊರಡುವೆವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ===ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ=== ಖತಲ್ ರಾತ್ರಿಯ ದಿನ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಎದ್ದ ದೇವರುಗಳು ಊರಲ್ಲಿ [[ಸವಾರಿ]] ಹೊರಟು ಅಥವಾ ಊರ ಹೊರಗೆ [[ದರ್ಗಾ]]ಗಳೇನಾದರು ಇದ್ದರೆ ಪಂಜಾಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಊರಲ್ಲಿ ಸವಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಊರ [[ಓಣಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಹೊರಟಾಗ ಜನರ ಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೊಂದು ತಿರುವು ಮೂಡುತ್ತದೆ. ತುಂಬಿದ [[ಕೊಡ]]ಗಳಿಂದ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ನೆರೆದ ಹೆಂಗೆಳೆಯರು ದೇವರ ಕಾಲಿಗೆ [[ನೀರು]] ಸುರುವಿ ಊದುಬತ್ತಿ ಹಚ್ಚಿ ನಮಿಸುತ್ತಾರಲ್ಲದೆ, ಮೊಹರಂನ ಮುಖ್ಯ ಪಂಜಾ ಹೊತ್ತವರಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತುಳಿದು ಹೋಗಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದುಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ [[ಗುಡಿ]]ಯಿಂದ ದರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ [[ಸಂತ]]ನಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಐದಾರು ಜನರು ಹಿರಿಯರೊಡಗೂಡಿ 'ಮೊಹರಂ'ನ ಮುಖ್ಯ ದೇವರು ದರ್ಗಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸುಮಾರು ದೂರ ಆವೇಶದಿಂದ ಓಟದ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾದೆ. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಪಂಜು ಹಿಡಿದವರು, [[ನವಿಲು]] [[ಗರಿ]] ಬೀಸಿದವರು ಮಾತ್ರ ಹೋಗಬೇಕು. ಮೊಹರಂ ದೇವರುಗಳು ಸವಾರಿ ಹೊರಟಾಗ ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಗುಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುವುದಲ್ಲದೆ ಹೇಳಿಕೆ ([[ಕಾರಣಿಕ]]) ಹೇಳುವಾಗ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಕೆಲವು ಊರಲ್ಲಂತು ಮೊಹರಂ ದೇವರ ಹೇಳಿಕೆ [[ರಾಮ]]ನ [[ಭಕ್ತ]] [[ಆಂಜನೇಯ]]ನ ಗುಡಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯಬೇಕು. [[ಮಳೆ]] ಹಾಗೂ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕೇಳುವುದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ===ಸಂಬಂಧ=== ಊರೊಟ್ಟಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆಯೋ ದೂರದಲ್ಲಿದೆಯೋ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ಥೆ ಬಹುತೇಕ ಹಿರಿಯರದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದಂರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿ ಅದಾಗದೆಂದು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿಯುವುದು. ಅಲ್ಲಿನ ಭಕ್ತರೆಲ್ಲಾ ಇದು ಆಗಲೇಬೇಕೆಂದು ಹಠ ಹಿಡಿಯುವುದು ಆ ಪರಿಸರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ನಿಂತ್ತು ನೋಡುವವನಿಗೆ ಬಹು ಮೋಜಿನದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮತ್ತು ಭಕ್ತ ವೃಂದದ ಸಂಬಂಧ [[ತಂದೆ]] ಮಕ್ಕಳ ಬಾಂಧವ್ಯವಾಗಿ, ತಂದೆ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ದೇವರೂ ಹಠ ಮಾರಿಯಾಗಿ ಚಂಡಿ ಹಿಡಿಯುವುದು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ [[ಬೇಡಿಕೆ]]ಗಳಾವುವು ಸ್ವಂತದ್ದಾಗಿರದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ]]ವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ===ಕಾರಣಿಕ=== ಇಸ್ಲಾಂನ ಹುಟ್ಟು ಶಾಂತಿಯ ಮೂಲಕ ವಾದರು ಕೂಡ ಇಸ್ಲಾಂನ ವಿಸ್ತಾರ ಖಡ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾವಿರಾರು ಮುಗ್ದ ಜೀವಿಗಳ ಹತ್ಯೆ ಯಿಂದ ವಾಯಿತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ವನ್ನು1400 ಹಿಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಪೈಗಂಬರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಪೈಗಂಬರರು ಒಬ್ಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು, ಇವರು ದೇವರ ಸಂದೇಶವನ್ನು ದೇವ ಕನ್ಯೆ ಗೇಬ್ರಿಲ್ ದಿಂದ ತಿಳಿದು ಪವಿತ್ರ ರಂಜಾನ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕುರಾನ್ ಬರೆದರು,ಇವರು ಬರೆದ ಈ ಮೂಲ ಕುರಾನನ್ನು ಮೆಕ್ಕಾ ಕುರಾನ್ ಪಾಠಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಇದು ಶಾಂತಿ ಸಾರುವ ಕುರಾನ್ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ,ಪೈಗಂಬರರು ಮೆಕ್ಕಾ ದಿಂದ ಮದೀನಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು ಆ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರನಿಯಿಂದ ಬಂದ ಕುರಾನ್ ನ್ನು ಮದೀನಾ ಕುರಾನ್ ಪಾಠಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,ಮದೀನಾ ಕುರಾನ್ ದ್ವೇಷ ಅಶಾಂತಿ ಸಾರುವ ಕುರಾನ್ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿರಾ ಮತ್ತು ಹದಿತ್ ಗಳು ಇಸ್ಲಾಂನ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ಸತ್ಯ ವಿಶ್ವಾಸಿ (ಮುಸ್ಲಿಂ) ಈ 3 ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಓದುವ ಮೂಲಕ ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಇಸ್ಲಾಂ ನ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡ ಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ([[ಜಿಹಾದ್]]) ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಸ್ಲಾಂ ದ್ವೇಷ ರಕ್ತ ಪಾತ ಅಶಾಂತಿ ಯಿಂದ ಮುಂದೆ ವಿಸ್ತಾರ ವಾಗಿದ್ದು ಇತಿಹಾಸ. ಪೈಗಂಬರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸೌದಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇಸ್ಲಾಮಿಕರ ಗೊಂಡವು. ಮುಂದೆ ಪೈಗಂಬರ ಮರಣಾ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ನಾಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಪೈಗಂಬರ ಅನುವಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷ ಹುಟ್ಟಿ,ಇಂದಿನ ಇರಾಕನ ಕರ್ಬಲಾ ದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಆ ಯುದ್ಧ ಪೈಗಂಬರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ 3 ಜನ ಇಮಾಮಗಳ ಬೆಂಬಲಿಗರ (ಸುನ್ನೀಗಳು) ಮತ್ತು ಪೈಗಂಬರರ ಮೊಮ್ಮಗ ಹಜರತ ಅಲಿ(ಶಿಯಾಗಳ ) ಬೆಂಬಲಿಗರ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು, ಆ ಯುದ್ಧ ದಲ್ಲಿ ಹಜರತ ಅಲಿ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿ ಸುನ್ನೀಗಳ ಜಯವಾಯಿತು,ಅಂದಿನಿಂದ ಸುನ್ನೀಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಸ್ಲಾಂ ಸುನ್ನಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಂ ಎಂದು ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಸುನ್ನೀಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಶಿಯಾಗಳನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಂದು ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಶಿಯಾ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ರಾಷ್ಟ್ರಗ ಳಾಗಿವೆ ಇರಾನ್ ಪ್ರಬಲ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ವಿರೋಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ... ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮೌಲ್ವಿಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹಿಂದೂ ಪರ,ಭಾರತದ ಪರ, ಬಿಜೆಪಿ ಪರ,rss ಪರ,ರಾಮ ಮಂದಿರದ ಪರ,ಹೇಳಿಕೆ ನಿಡುವವರು ಶಿಯಾ ಮೌಲ್ವಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಯಾಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹಿಂದುಗಳಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮೊಹರಂನ್ನ ಶಿಯಾಗಳು ಹುತಾತ್ಮರಾದ ಹಜರತ ಅಲಿ ಯ ಬಲಿದಾನ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಸುನ್ನೀಗಳು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಕಾರಣಿಕ]]ವನ್ನು ಪಾಜಿಯಾದ [[ಮೆರವಣಿಗೆ]]ಯ ದಿನದಂದು ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಪಾಜಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಹಿಂದುಗಳು ದೇವರ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೆರವಣಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಖತಲ್ ರಾತ್ರಿಯ ಮರುದಿನ ಅಲಾಯಿ ಕುಣಿ ಮುಚ್ಚುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವೆಡೆ ಹಬ್ಬ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಖತಲ್ ರಾತ್ರಿಯ ಮರುದಿನ ದೇವರು ಹೊಳೆಗೆ ಹೋಗಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಪಂಜಾಗಳ ಮೇಲಿನ [[ವಸ್ತ್ರ]], ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮರುದಿನ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವಂತಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಿನ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪಾಜಿಯಾವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಪಾಜಿಯಾದ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೂಳೂತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == #ಸಂಪಾದಕರು: [[ಹಿ. ಚಿ. ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ, [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. [[ಹಂಪಿ]], ಪುಟ: ೧೧೫-೧೧೭ {{ಜನಪದ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಬಯಲಾಟಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು]] mcg0l7a0f807eumb8ijybh54wqfqh63 0 79077 1375242 1333648 2026-06-18T05:25:05Z Shivadhage11 100076 Created by translating the section "History" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359753417|Histology]]" 1375242 wikitext text/x-wiki [[File:Microscope with stained slide.jpg|thumb|300px|A typical histologic specimen, mounted between a glass [[microscope slide]] and a glass [[cover slip|coverslip]], positioned on the stage of a light microscope.]] [[File:Histol.Technik.jpg|thumb|300px|Typical histologic specimen:<br>1. glass microscope slide<br>2. glass coverslip<br>3. stained tissue section, mounted between 1. and 2.]] [[File:Emphysema H and E.jpg|right|300px|thumb|[[Light micrograph]] of a histologic specimen of human [[lung]] tissue stained with [[hematoxylin]] and [[eosin]].]] '''ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ'''ಗಿಡಮರಗಳ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಹಜವಾದ ಮಿಣಿದರ್ಶಕ ರಚನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ, ಮಿಣಿದರ್ಶಕದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ, ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಾಣುಗಳ ನಡೆವಳಿಕೆಯ ನಿಜಗೆಲಸದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ, ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ (ಕಣಜಾಲಶಾಸ್ತ್ರ), ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿವ ಮುಂಚೆ, ಹಲವು ಕಣಗಳ ಜೀವಾಣುಗಳ ರಚನೆಯ ಓರಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಕಾರಗಳ ಮಟ್ಟದವು ಇರುವುದನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಯ ನಿಜಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತೋರುವ ರಚನೆಯ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ಒಮ್ಮಾನವೇ (ಯೂನಿಟ್) ಜೀವಕಣ. ಇದರ ವಿವರಣೆಯೇ ಜೀವಕಣಶಾಸ್ತ್ರ. ಜೀವಕಣಗಳೂ ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ವಿಶೇಷ ನಿಜಗೆಲಸದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿರುವ ಅವುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಜೀವಕಣಗಳ ನಡುವಣ ಪದಾರ್ಥಗಳೂ ಒಂದುಗೂಡಿರುವುದೇ ಅಂಗಾಂಶ (ಕಣಜಾಲ). ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ (ಹಿಸ್ಟಾಲಜಿ). ಟಿಷ್ಯೂ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಅಂಗಾಂಶ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗಿಂತ ಕಣಜಾಲ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಕಣಜಾಲವನ್ನು ಕುರಿತ ಶಾಸ್ತ್ರವಾದ ಹಿಸ್ಟಾಲಜಿ ಕಣಜಾಲ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಬೇಕು. ಆದರೆ ರೂಢಿಗೆ ಬಂದಿರುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಂಗಾಂಶ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂಗಾಂಶಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ರಚನೆಯೆಂದರೆ ಅಂಗ. ಇದು ಬರಿಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡೋ ಅಥವೇ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚೋ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಇರುವುವು. ಈ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಅಂಗಶಾಸ್ತ್ರ (ಆರ್ಗನಾಲಜಿ). ಮೈಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಜಗೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಒಂದಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುವ ಅಂಗಗಳ ತಂಡದ ಹೆಸರು ಅಂಗಮಂಡಲ. ಗುಂಡಿಗೆ, ಧಮನಿಗಳು, ಲೋಮನಾಳ, ಸಿರಗಳು, ಒಂದುಗೂಡಿರುವ ರಕ್ತ ಸುತ್ತಾಟದ ಮಂಡಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಮಂಡಲದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಟ್ಟದ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹುವಾಗಿ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರೂ ಜೀವಕಣಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳೂ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಜೀವಕಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಭಾಗಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಬೆರೆತಿವೆ. ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಹಲವೇಳೆ ಒಂದೇ ಎನ್ನಬಹುದಾದರೂ ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂದೊಂದು ಅಂಗಾಂಶವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಅಂಗಗಳು, ಮಂಡಲಗಳಂಥ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಓರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಕಣಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿವರಿಸುವುದು. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದೇ ಗಣಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಗಿಡಮರಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ==ಅಂಗಾಂಶದ ಬಗೆಗಳು== ಉನ್ನತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೈಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲದ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ : ಮೇಲ್ಪೊರೆಯ, ಕೂಡಿಸುವ, ಸ್ನಾಯುವಿನ, ನರದ ಅಂಗಾಂಶಗಳು. ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ, ರಚನೆಯ ಉಳಿಕೆ, ಚಲನೆ, ನಿಜಗೆಲಸಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಂಥ ಮೈಯಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಜಗೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ವಿಶೇಷ ಭಾಗಗಳಿವು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಜಗೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ [[ಜೀವಕಣ]]ಗಳನ್ನೂ ಜೀವಕಣಗಳ ನಡುವಣ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಟದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳಾಗಿ. ಈ ಒಂದೊಂದು [[ಅಂಗಾಂಶ]]ವನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು. ==ಮೇಲ್ಪೊರೆಯ ಅಂಗಾಂಶ == ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿರುವ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಕಣಗಳು ಒತ್ತಾಗಿರುವ ಮೇಲ್ಪೊರೆ (ಎಪಿತೀಲಿಯಂ) ಹೊರ ಇಲ್ಲವೆ ಒಳ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ಜೀವಿಗೂ ಆವರಣಕ್ಕೂ ನಡುವಿನ ಮೊಗವಿದು. ಹೊರಮೈಗಳ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಒಣಕಲ್ಲನ್ನೂ ದಾಳಿಯನ್ನೂ ತಡೆವಂತೆ ತೂರಬಿಡದ ಮೇಲ್ಮೇಲಿನ ಪದರ ಆಗಿರುವುದು. ಜಠರ ಕರುಳುಗಳ ಒಳವರಿ (ಲೈನಿಂಗ್)ಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಒಳಗಣ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಮೇಲೆ ಹೀರಿಕೆ, ಸುರಿಕೆ, ಹೊರದೂಡಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಚನೆಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಇರುವುದು. ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಮೇಲೈಯಿಂದ ಒದಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುರಿಕೆ ಬೇಕಾದಾಗ, ಮೇಲ್ಮೈಹರವನ್ನೂ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಏಣುಗಳಾಗೋ ಪದರಗಳಾಗೋ ಹೊರಚಾಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಸುರಿಕ ಜೀವಕಣಗಳು ಒಳವರಿಯಾಗಿರುವ ಕವಲೊಡೆವ ನಾಳಗಳ ಮಂಡಲವಾಗಿ ಗ್ರಂಥಿಯಾಗಬಹುದು. ಮೇಲ್ಪೊರೆಯೇ ಸಾಲುಗಟ್ಟಿರುವ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಹೊರಬೆಳೆಸಾಗಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲಿನವು ಒಳ ಇಲ್ಲವೇ ಹೊರ ಮೈಯ ಮೇಲ್ಮೈಯೊಂದಿಗೆ, ರಸವನ್ನು ಹೊರಬಿಡುವ ಅವುಗಳ ನಾಳಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೊರಸುರಿಕ (ಎಕ್ಸೊಕ್ರೈನ್) ಗ್ರಂಥಿಗಳು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಹೀಗಿರದೆ, ಪಿಂಡಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಅವನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸಿದ ಮೇಲ್ಪೊರೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ನಾಳಗುಳಿಯ (ಸೈನುಸಾಯ್ಡಲ್) ರಕ್ತದ ಲೋಮನಾಳಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಾಕಿರುವಂತೆ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳ ರಾಸಿಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಗಟ್ಟಿ ಹುರಿಗಾಳಾಗಿರುವುವು. ನೇರವಾಗಿ ರಕ್ತದ ಹರಿವಿಗೇ ಸುರಿಸುವ ಅಂಥ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಒಳಸುರಿಕ (ನಿರ್ನಾಳ) (ಎಂಡೊಕ್ರೈನ್) ಗ್ರಂಥಿಗಳೆಂದು ಹೆಸರಿದೆ. ===ವಿವರಣೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಮೇಲ್ಪೊರೆಗಳ ವಿಂಗಡನೆ ಹೀಗಿದೆ === ಜೀವಕಣಗಳ ಆಕಾರದಂತೆ (ಹೊರಿಕೆಯ ಇಲ್ಲವೇ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ, ಘನಾಕಾರದ, ಕಂಬಾಕಾರದ); ಒಂದೇ ಪದರದಲ್ಲೋ (ಸರಳ), ಇಲ್ಲವೇ ಹಲವು ಪದರಗಳಲ್ಲೋ (ಪದರಗಟ್ಟಿದ ಸ್ಟ್ರಾಟಿಫೈಡ್) ಇರುವಂತೆ; ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಶೇಷೀಕರಿಸಿರುವಂತೆ ಇಲ್ಲವೇ ಹಾಗಿಲ್ಲದಂತೆ (ಉದಾ: ಬಾಸೆಗೂಡಿದ-ಸಿಲಿಯೇಟೆಟ್) ಬಾಸೆಗೂಡಿರದ; ಕೊಂಪೊರೆಗೂಡಿದ (ಕೆರಾಟಿನೈಜ್ಡ್) ಇಲ್ಲವೇ ಕೊಂಪೊರೆಗೂಡಿರದ-ಹೀಗೆ ಹೊರಬಿಗಿಪೊರೆಯ (ಪೆರಿಟೋನಿಯಲ್) ಪೊಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಒಳವರಿಯಾಗಿರುವ ಚಪ್ಪಟೆಜೀವಕಣಗಳ ಒಂಟಿ ಪದರ ಹೊರಿಕೆಯ ಮೇಲ್ಪೊರೆ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೊಂಪೊರೆಗೂಡಿದ ಪದರಗಟ್ಟಿದ ಹೊರಿಕೆಯ ಮೇಲ್ಪೊರೆ ಎನ್ನುವುದು ಮೇಲ್ಚರ್ಮ (ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್) ಆಗಿರುವ ಚಪ್ಪಟೆಜೀವಕಣಗಳ ಹಲವು ಪದರಗಳಿಗೆ. ಇದರ ಮೇಲು ಮೇಲಿನ ಜೀವಕಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಂಪೊರೆಕ (ಕೆರ್ಯಾಟಿನ್) ಸೇರಿರುವ ಸತ್ತ ಹಗರುಗಳಾಗಿ (ಸ್ಕೇಲ್ಸ್) ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಜೀರ್ಣನಾಳ, ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಅಲ್ಲದೇ ಗರ್ಭಕೋಶದ ನಾಳಗಳು, ಪಿಂಡನಾಳಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳ ಕಂಬಾಕಾರದ ಮೇಲ್ಪೊರೆ ಇರುವುದು. ಮೇಲ್ಪೊರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿ ಇರಬೇಕಿಲ್ಲ. ಬಾಸೆಗಳಿಂದ ಹೀರುವ ಜೀವಕಣಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಲೋಳೆಸುರಿಕಕಳಶ (ಗಾಬ್ಲೆಟ್) ಜೀವಕಣಗಳ ನಡುವೆ, ಬಾಸೆಗಳಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳು ಇರಬಹುದು. ತರಡಿನ ([[ವೃಷಣ]]) ಪದರಗಟ್ಟಿದ ಜೀವಿಕುಡಿಯ(ಜರ್ಮಿನಲ್), ಮೇಲ್ಪೊರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಗಳು ತೆರತೆರನಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಗೆ ರೇತುಕಣ (ಸ್ಪರ್ಮೆಟೊಜûೂನ್) ಆಗುವ ತನಕ ಮೊಳೆಯುವ ಜೀವಕಣಗಳು ನೆರೆವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೇ ಕಣ್ಜಾಲ (ರೆಟೀನ), ಕಿವಿ, ರುಚಿಕುಡಿಗಳೇ (ಟೇಸ್ಟ್‍ಬಡ್ಸ್) ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ ವಿಶೇಷ ಅರಿವಿನ ಪಡೆಕಗಳಾಗುವಂತೆ (ರಿಸೆಪ್ಟಾರ್) ಮೇಲ್ಪೊರೆಯ ಜೀವಕಣಗಳು ವಿಪರೀತ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಅಳ್ಳೆಪೊರೆ (ಪ್ಲೂರ), ಹೊರಬಿಗಿಪೊರೆಗಳಂಥ ದೊಡ್ಡ ರಸಿಕೆಯ ಪೊಳ್ಳುಗಳ ಚಪ್ಪಟೆ ಜೀವಕಣಗಳ ಒಂಟಿ ಪದರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ, [[ಒಳಪೊರೆ]] (ಮೀಸೋತೀಲಿಯಂ), ನಡುಪೊರೆ (ಎಂಡೋತೀಲಿಯಂ) ಎಂದು ಕರೆವುದುಂಟು. ==ಕೂಡಿಸುವ ಅಂಗಾಂಶ== ಜೀವಕಣಗಳು, ತಂತುಗಳು, ಅರೂಪದ ಆಧಾರ ವಸ್ತುಗಳು ಇದರಲ್ಲಿವೆ. ಮೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೂರರ ಹೋಲಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಒಂದೊಂದು ರೀತಿ. ಸಡಿಲವಾದ ವಿರಳಿಕ (ಏರಿಯೊಲಾರ್) ಕೂಡಿಸುವ (ಕನೆಕ್ಟಿವ್) ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ, ಜೀವಕಣದ ಹೊರಗಿನವಲ್ಲಿ ಹೇಗೆಂದರೆ ಹಾಗಿರುವ, ಜಿಬ್ಬಿನ ಆಧಾರವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಿರುವ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಅಂಟುಜನಕದ (ಕೊಲ್ಲಾಜಿನಸ್) ಮತ್ತು ಹಿಂಪುಟಿಕ (ಎಲಾಸ್ಟಿಕ್) ತಂತುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಕೂಡಿಸುವ ಅಂಗಾಂಶದ ಮುಖ್ಯ ಜೀವಕಣಗಳಾದ ತಂತುಕಣಗಳೂ (ಫೈಬ್ರೊಬ್ಲಾಸ್ಟ್‍ಸ್) ನೆಲೆಸಿದ ನಿಡುತೀನಿಕಣಗಳೂ (ಮ್ಯಾಕ್ರೊಫೇಜಸ್) ತಂತುಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಹಾಲುರಸಕಣಗಳು, ತಿನಿಸು (ಮಾಸ್ಟ್) ಜೀವಕಣಗಳು, ಕೆಂಪಣುಗಿಕಗಳು (ಇಯೊಸಿನೊಫಿಲ್ಸ್), ರೂಪಿತ (ಪ್ಲಾಸ್ಮ) ಕಣಗಳೂ ಸೇರಿರುವ, ಬಿಡಿಯಾಗಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುತ್ತವೆ. ಚರ್ಮದಲ್ಲಿನ ನಿಜಚರ್ಮವೂ (ಡರ್ಮಿಸ್), ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಂಗಗಳ ಕವಚಗಳಾಗುವ ದಟ್ಟ ಅಂಟುಜನಕದ ಕೂಡಿಸುವ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದಪ್ಪ ಅಲೆಯಲೆಯಾದ ಕಟ್ಟುಗಳಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿ ಅಂಟುಜನಕ ತಂತುಗಳೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ದಟ್ಟ ಕೂಡಿಸುವ ಅಂಗಾಂಶದ ಉದಾಹರಣೆ ಕಂಡರ (ಟೆಂಡನ್). ಜೀವಕಣಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಇರುವುವು. ಇದು ವಿಪರೀತ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಲ ತಡೆವಂತಿರಲು ಕಾರಣ, ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಮದೂರದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಅಂಟುಜನಕ ತಂತುಗಳು. ಮೆಲ್ಲೆಲುಬಿನಲ್ಲಿ (ಕಾರ್ಟಿಲೇಜ್) ಆಧಾರವಸ್ತು ಧಾರಾಳವಾಗಿದೆ. ಅಂಟುಜನಕ ಇಲ್ಲವೇ ಹಿಂಪುಟಿಕ ತಂತುಗಳೊಂದಿಗೆ ದಂಡಿಯಾಗಿರುವ ಗಾಜಂದದ ಎರಕಚ್ಚಿನಲ್ಲಿನ (ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್) ಬಿಡುತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಲ್ಯಾಕ್ಯುನೆ) ಜೀವಕಣಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇರುತ್ತವೆ.[[ಮೂಳೆ|ಎಲುಬಿನಲ್ಲೂ]] ಜೀವಕಣದ ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಸುಣ್ಣದ ಲವಣಗಳು ಬಹಳ ತುಂಬಿರುವ ಎಲುಬಿನ ಎರಕಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ನಡುಸುತ್ತುವ ತೆಳುಪೊರೆಗಳಲ್ಲಿ (ಕಾಸೆಂಟ್ರಿಕ್ ಲೆಮೆಲ್ಲೆ) ಎಲುಬಿನ ಜೀವಕಣಗಳೂ ಅಂಟುಜನಕದ ತಂತುಗಳೂ ಜೋಡಿಸಿದಂತಿವೆ. ಕೂಡಿಸುವ ಅಂಗಾಂಶದ ಜೀವಕಣಗಳು ಅಪಾರವಾಗಿರುವ ಬಗೆಯದು ರಕ್ತಜನಿಯಕ (ಹೇಮೋಪೊಯಿಟಿಕ್) ಅಂಗಾಂಶ. ಸುತ್ತಿಡುವ [[ರಕ್ತ]]ದ ನೆರೆದ ಬಿಳಿಕಣಗಳು, ಕೆಂಪುಕಣಗಳು ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವುದರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿರುತ್ತವೆ. == ಸ್ನಾಯುವಿನ ಅಂಗಾಂಶ== ಹಲನಬ್ಬೀಜದ (ಮಲ್ಟಿನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೇಟೆಡ್), ಕೂಡಲ್ಕಣದ (ಸಿನ್ಸಿಟಿಯಲ್) ತಂತುಗಳಿಂದಲೋ ಜೀವರಸದ ಕುಗ್ಗುವ ಗುಣ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿರುವ ಒಂಟಿ ಜೀವಕಣಗಳು ಕೊನೆಕೊನೆಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡೋ [[ಸ್ನಾಯು]] (ಮಸಲ್) ಆಗಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ತೆರಗಳಿವೆ : ನಯಸ್ನಾಯು (ಗುಂಡಿಗೆಯ ಸ್ನಾಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ), ಪಟ್ಟೆಪಟ್ಟೆ ಸ್ನಾಯು, ನಯ ಇಲ್ಲವೇ ಸಾದಾ ಸ್ನಾಯುವಿನಲ್ಲಿ, ನಡುವಣ ಒಂಟಿ ನಬ್ಬೀಜದ (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್), ಉದ್ದಸಾಗಿದ ಕದಿರಾಕಾರಿ ಜೀವಕಣಗಳಿವೆ. ಇದು ಕುಗ್ಗುವುದು ತುಸು ನಿಧಾನ. ನಮ್ಮಿಷ್ಟದಂತೆ ನಡೆವುದಿಲ್ಲ. ಜೀರ್ಣನಾಳದ ಭಿತ್ತಿ, ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಗೋಡೆಗಳು, ಗರ್ಭಕೋಶ, ಕಂಕೋಶ (ಬ್ಲಾಡರ್) ಇನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪೊಳ್ಳಿನ ಒಳಾಂಗಗಳಲ್ಲೂ ಈ ತೆರನ ಸ್ನಾಯು ಇರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಕೆಲಸಗತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪಚನ, ರಕ್ತಸುತ್ತಾಟ, ಹೊರದೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಚಲಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲುಗಟ್ಟಿನ (ಸ್ಕೆಲಿಟಲ್) ಪದರಗಟ್ಟಿದ ಸ್ನಾಯು ಗೊತ್ತಿರದಷ್ಟು ಉದ್ದದ ಉರುಳೆಯಾಕಾರದ ಕೂಡಲ್ಕಣದ ತಂತುಗಳಿಂದಾಗಿದೆ. ಒಂದೊಂದರಲ್ಲೂ ಸುತ್ತಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (ಪೆರಿಫೆರಲ್) ಹಲವಾರು ನಬ್ಬೀಜಗಳೂ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅಡ್ಡಗೆರೆಯಂತೆ ಪಟ್ಟಿಗಳಿರುವ ಕುಗ್ಗುವಂಥ ಸ್ನಾಯುತಂತುಗಳೂ ತುಂಬಿವೆ. ಚಲನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮಂಡಲದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೈಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಈ ಬಗೆಯ ಸ್ನಾಯು ಇದೆ. ಬೇಕೆಂದು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಾಗ ಮಾತ್ರ ಇದು ಸರಕ್ಕನೆ ಕುಗ್ಗುವುದು. ಓಡಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಎಲುಗಟ್ಟಿನ ಸ್ನಾಯುವಿಗೂ ಅದರಂತೆ ಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿಗೂಡಿರುವ ಗುಂಡಿಗೆಯ ಸ್ನಾಯುವಿಗೂ ಹೋಲಿಕೆ ತೀರ ಕಡಿಮೆ. ಗುಂಡಿಗೆಯ ಸ್ನಾಯು ಹೆಣಿಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದೊಂದು ಜೀವಕಣ-ಭಾಗದಲ್ಲೂ ನಡುವೆ ನಬ್ಬೀಜವಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗೇ ಇದನ್ನು ಬೇರೆ ವರ್ಗವಾಗಿ ಗಣಿಸುವುದುಂಟು. ==ನರದ ಅಂಗಾಂಶ== ಆವೇಗಗಳನ್ನು (ಇಂಪಲ್ಸಸ್) ಪಡೆವ, ಹುಟ್ಟಿಸುವ, ಸಾಗಿಸುವ ಜೀವಕಣಗಳಾದ ನರಕಣಗಳೂ ನರಾಂಟುಗಳು (ನ್ಯೂರೋಗ್ಲಿಯ) ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆನಿಸುವ ಜೀವಕಣಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿವೆ. ನರಾಂಟಿನ ಜೀವಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಎರಡು ಬಗೆಗಳೂ ನರಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಗಳೂ ಇವೆ. ನಟ್ಟ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕೋಶಿಕದಂಥ ನಬ್ಬೀಜವೂ ಎರಡೋ ಹೆಚ್ಚಿಗೋ ಚೂಪು ಚಾಚುಗಳಿರುವ ತಾರಾಕಾರದ ದೊಡ್ಡ ಮೈಯೂ ಒಂದು ನರಕಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಚಾಚುಗಳು ಎರಡು ತೆರನಿವೆ : ಮರಾಕಾರಿಗಳು (ಡೆಂಡ್ರೈಟ್ಸ್) ಎಂಬ ಎರಡೋ ಹೆಚ್ಚಿಗೋ ಮೋಟು ಟಿಸಿಲೊಡೆವ ಚಾಚುಗಳು; ಅಚ್ಚುವಾಳ (ಅಯಾಕ್ಸನ್) ಎಂಬ ಇನ್ನೂ ಉದ್ದನೆಯ ಒಂದೇ ಒಂದು ಚಾಚು. ಈ ಅಚ್ಚುವಾಳಗಳು ಕೇಂದ್ರದ ನರಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಇತರ ನರಕಣಗಳ ಮರಾಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ತುಸು ಮೋಟಾಗಿರಬಹುದು; ಇಲ್ಲವೇ ಮಿದುಳು ಬೆನ್ನುಹುರಿಗಳಿಂದ ಕೈಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳ ತನಕ ಕೇಂದ್ರದ ನರಮಂಡಲದಿಂದ ಎರಡು ಮೂರು ಅಡಿಗಳ ದೂರದಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿರಬಹುದು. ಅಚ್ಚುವಾಳಗಳಿಗೆ ಒರೆಗವಚ (ಷೀತ್ಸ್)ಗಳಿರಲೂಬಹುದು. ಕೇಂದ್ರದ ನರಮಂಡಲದ ನರೆನರಾಂಶದಲ್ಲಿ (ಗ್ರೇ ಮ್ಯಾಟರ್) ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನರಕಣಗಳ ಮೈಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಬಿಳಿ ನರಾಂಶದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಮಜ್ಜಿಕಗೂಡಿದ (ಮೈಲಿನೇಟೆಡ್) ಅಚ್ಚುವಾಳಗಳ ಜಾಡುಗಳೇ ಇರುವುವು. ನರಗಳ ಮಜ್ಜಿಕ ಒರೆಗವಚಗಳೇ ಬಿಳಿ ನರಾಂಶ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಮಿನುಗುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಲು ಕಾರಣ. ಸುತ್ತಂಚಿನ ನರಗಳಲ್ಲಿ ಮಜ್ಜಿಕಗೂಡಿದ ಮತ್ತು ಮಜ್ಜಿಕಗೂಡದ ಅಚ್ಚುವಾಳಗಳು ಬೆರೆತಿರುವ ಕಟ್ಟುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಚ್ಚುವಾಳಗಳ ಜೀವಕಣಗಳ ಮೈಗಳು ಕೇಂದ್ರದ ನರದ ಮಂಡಲದಲ್ಲೋ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನರಗಂಟು (ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾನ್)ಗಳಲ್ಲೋ ಇರುತ್ತವೆ. == ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿಧಾನಗಳು== [[File:Medical Students.jpg|thumb|Medical students (EMIS) getting samples from a human stomach for future histological studies in 2012 at Instituto Nacional de Cardiologia in Mexico]] ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳ, ಅಂಗಾಂಶಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಅವುಗಳ ನಿಜಗೆಲಸದ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಕಂಡು ತಿಳಿದು ವಿವರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವವನು ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಬದುಕಿರುವಂತೆಯೇ ಒಳಗಿನದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಎರಡು ಮಿತಿಗಳಿವೆ. ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಒಂದೊಂದು ಭಾಗವನ್ನೂ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಸಹಜವಾಗೇ ಗಾಜಿನಂತೆ ತಿಳಿಯಾಗಿ ಇರುವುದೊಂದು; ಅವು ದಪ್ಪನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಳಕು ಹಾಯಿಸಿ ನೋಡಬೇಕೆಂದರೆ, ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಬಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಇನ್ನೊಂದು. ಇದರಿಂದಲೇ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಕೊಯ್ತಗಳನ್ನು (ಸೆಕ್ಷನ್ಸ್) ಬಳಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಕೊಂದು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಊರಿಸಿಟ್ಟು ತೆಳು ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿವು. ಬೆಳಕು ಹಾಯಿಸಿ ಇವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಅಂಗಾಂಶದ ಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ಮಿಣಿದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ, ಹಲವಾರು ಬಣ್ಣವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಬಣ್ಣಕಟ್ಟಬಹುದು. ಬದುಕಿರುವಾಗಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತುಸು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೂಡುಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಲು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೋರುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ಅಂಗಾಂಶಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿಧಾನ. ಈ ಗುರಿ ಮುಟ್ಟುವುದು ಕಷ್ಟ. ಈ ಆದರ್ಶದ ಹತ್ತಿರವಾಗಲೆಂದೇ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟಿವೆ. ===ಬದುಕಿರುವ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ=== [[File:OCT embedding (Optimal Cutting Temperature compound).png|thumbnail|[http://store.histalim.com/produit/trimming-inclusion-dun-bloc-en-oct/ OCT embedding]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Optimal Cutting Temperature compound)]] ಅಲುಗಾಡದ ಬಿಂಬಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಒಳಗೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಊಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾದ್ದರಿಂದ, ಬದುಕಿರುವ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಇದ್ದಲ್ಲಿರುವಂತೆ (ಇನ್ ಸಿಟು) ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ಕರುಳ್ನಡುಪೊರೆ (ಮೆಸೆಂಟರಿ), ಮುಸುಪೊರೆಗಳಂಥ (ಒಮೆಂಟರಿ) ಕೆಲವು ರಸಿಕೆಯ ಪೊರೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸಿ ನೋಡುವಷ್ಟು ತೆಳುವಾಗಿವೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತೇವಗೂಡಿಸಿ, ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ಅಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮೈಕಾವಿನಷ್ಟರ ಬಿಸಿಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು. ಅದರ ಬಾಲದ ತಿಳಿಯಾದ ತೆಳುಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮಿಣಿದರ್ಶಕಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಚೊಂದವನ್ನು (ಟ್ಯಾಡ್‍ಪೋಲ್) ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ವಾರಗಳ ಗಟ್ಟಳೆ ಅಲುಗಾಡದಂತಿರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಮೊಲದ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತಿಳಿಯಾದ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಬಹುದು. ಇಂಥ ವಿಧಾನಗಳ ನೆರವಿಂದ, ಲೋಮನಾಳಗಳಲ್ಲಿನ ರಕ್ತದ ಹರಿವು, ರಕ್ತನಾಳಗಳ ನರಗಳ ಬೆಳೆತ, ಸ್ನಾಯುಕೊಬ್ಬಿನಂಗಾಂಶಗಳಂಥವುಗಳ ಬೆಳವಿಗೆಯೇ ಮೊದಲಾದ ಬೇರೆಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳ ಕಣ್ಣರಿಕೆ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರಯೋಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಣ್ಣಿನ ಮುಂದಿನ ಅರೆಯೊಳಗೆ ಕೆಲವು ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಬದಲಿ ನೆಟ್ಟು ತಿಳಿಯಾಗಿರುವ ಕೋಡುಪೊರೆ (ಕಾರ್ನಿಯ) ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರಗಿಂದಲೇ ನೋಡುತ್ತಿರಬಹುದು. ರಕ್ತನಾಳಗಳಿರುವ ಉದ್ದನೆಯ ಕಾಂಡಗಳಿರುವ ಚಲಿಸುವ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕಿಗಾಗೂ ಮಿಣಿದರ್ಶಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗೂ ತತ್ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೈ ಹೊರಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದರಿಂದ ತೊರಳೆಯಲ್ಲಿ (ಪ್ಲೀಹ) ರಕ್ತ ಸುತ್ತಾಡುವುದು ಅರ್ಥವಾಯಿತು; ಮಾಂಸಲಿಯ (ಮೇದೋಜೀಕಾಂಗ) ಜೀವಕಣಗಳಿಂದ ರಸ ಹೊರಬರುವುದು ಕಂಡಿತು; ಹೊರತಂದ ಅಂಡಾಂಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಣು ನೆರೆವ ಕೆಲಸಗತಿಯ ಚಲನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುದಾಗಿದೆ. ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಈ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಇನ್ನಾವ ಬಗೆಯಿಂದಲೂ ಸಿಗದಷ್ಟು ವಿಚಾರಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ==ಅಂಗಾಂಶ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶತಳಿಯೆಬ್ಬಿಕೆ (ವ್ಯವಸಾಯ)== ಇಜ್ಜೀವಿ ಮರಿ ಹುಳುಗಳ (ಲ್ಲಾರಲ್ ಆಂಫಿಬಿಯನ್ಸ್) ನರದ ಜೀವಕಣಗಳು ಸರಿಯಾದ ಸಹಜ ನಡುವರ್ತಿಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮೈ ಹೊರಗೂ ಬದುಕುಳಿದು, ನಿಜಗೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದು, ಗುಣಿತವಾಗುತ್ತವೆಂದು [[ರಾಸ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]] (1907) ತೋರಿಸಿದಾಗ ಅಂಗಾಂಶ ತಳಿಯೆಬ್ಬಿಕೆ (ಟಿಷ್ಯೂಕಲ್ಚರ್) ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ, ಮೈಯಲ್ಲಿನ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಕಣಗಳ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಗಾಜುನಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ (ಇನ್ ವಿಟ್ರೊ) ಬೆಳೆಸಲು ಯತ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ದಿಸೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮುನ್ನಡೆಗಳಿಂದ ಒಂಟಿ ಜೀವಕಣಗಳಿಂದ ಬೀಜತಳಿಗಳನ್ನು (ಕ್ಲೋನ್ಸ್) ಬೆಳೆಸಲೂ ಗೊತ್ತಾದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿರುವ ತಳಿ ನಡುವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಕಲ್ಚರ್ ಮೀಡಿಯ) ಕೆಲವು ಅಚ್ಚ ಜೀವಕಣ ತಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. ಬೇರೆ ತೆಗೆದ ಈ ಜೀವಕಣಗಳು ತಳಿಪಾತ್ರೆಯ ಗಾಜಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅಂಟಿ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀವಕಣದ ಕಣ್ಣರಿಕೆಗೂ ಮಿಣಿಕೈವಾಡಿಕೆಗೂ ಅನುಕೂಲಿಸುತ್ತವೆ. ಜೀವಕಣದ ಒಳಭಾಗಗಳ ಓಸರಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಡುಪಿನ (ಇನ್ಟೆನ್ಸಿಟಿ) ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಸಾಧನ ಸರಿಹಂತ ಬೇರೆಗಾಣಿಕ (ಫೇಸ್ ಕಾನ್ಟ್ರಾಸ್ಟ್) ಮಿಣಿದರ್ಶಕ. ಇದರಿಂದ ಸಾಯಿಸಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿದ ತಯಾರಿಕೆಗಳಷ್ಟೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳ ಜೀವಕಣಾಂಗಗಳನ್ನು (ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ) ನೋಡಬಹುದು. ಅವುಗಳ ನಡೆವಳಿಕೆಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು. ಪಿಂಡದಲ್ಲಿನ ಅಂಗದ ಅಂಕುರಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಅಂಗತಳಿಯೆಬ್ಬಿಸಿದರೆ, ಆ ತಳಿಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವುವಲ್ಲದೆ, ಗಾಜು ನಳಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಭೇದಗಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂಥ ತಯಾರಿಕೆಗಳು ನೇರವಾದ ಕಣ್ಣರಿಕೆಗೆ ಬಹಳ ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಅಂಗಾಂಶದ ಕೊಯ್ತಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಪೂರಾ ಜೀವಿಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಆವರಣದಿಂದ ಅಂಥ ಅಂಕುರಾಂಗಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ತೆಗೆವುದರಿಂದ, ಭೇದಗಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡುವ ಅಂಶಗಳ ಬಿಡಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವುದು. ==ಬಳಿತಗಳು== ರಕ್ತದ ಅಲ್ಲದೆ ಮೈಯ ಬೇರೆಬೇರೆ ದ್ರವಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳನ್ನು ತೆಳುಪೊರೆಯಾಗಿ ಹರಡಿ, ಹಸಿಯದನ್ನೋ ಕಚ್ಚಿಸಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿಯೋ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ರೋಗಿ ರಕ್ತಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೂ ಏಡಿಗಂತಿಯ ನಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಯೋನಿಯ ಬಳಿತಗಳು, ಉಗುಳು ಮತ್ತಿತರ ಮೈಯಲ್ಲಿನ ದ್ರವಗಳ ಸಾಲುಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೂ ಈ ವಿಧಾನ ಬಹಳ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದು. ==ಜೀವಾಳದ ಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟು== [[Image:Pseudorhabdosynochus morrhua.jpg|thumb|150 px|right|[http://www.histalim.com/accueil/activities/our-services/histology/ Example of staining] in light microscopy: [[Carmine]] staining of a [[monogenea]]n (parasitic worm)]] ಅಷ್ಟಾಗಿ ವಿಷವಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚಿ ಹೋಗಿಸಬಹುದು. (ಜೀವಾಳದ ಬಣ್ಣಕಟ್ಟು-ವೈಟಲ್ ಸ್ಟೇನಿಂಗ್), ಇಲ್ಲವೇ ಮೈಯಿಂದ ಆಗ ತಾನೇ ಹೊರತೆಗೆದರೂ ಬದುಕುಳಿದಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳು, ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿದಾಗ (ಜೀವಿಮೇಲಿನ-ಸೂಪ್ರವೈಟಲ್ ಬಣ್ಣಕಟ್ಟು) ಕೆಲವು ಜೀವಕಣಗಳೋ ಅಂಗಾಂಶದ ಒಳಭಾಗಗಳೋ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜೀವಕಣಗಳ ತೀನಿಕಣದ (ಫ್ಯಾಗೊಸೈಟ್) ಆಳವನ್ನು ಅಳೆಯಲೋ ಜೀವಕಣಗಳ ಆಮೇಲಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಅವಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಹತ್ತಿಸಲೋ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ==ಸಾಯಿಗಟ್ಟಿಸಿದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ== ಕಣ್ಣೋಟದ ಮಿಣಿದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು (1500ರಷ್ಟು ವ್ಯಾಸದವರೆಗೆ) ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾಯಿಗಟ್ಟಿಕೆಯಿಂದಲೋ ಗಡುಸಾಗಿಸಿಯೋ ಹುಗಿಸಿ ತೆಳುಪದರವಾಗಿ ಕೊಯ್ದು ಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿ, ಜಾರುಗಾಜು ಮುಚ್ಚುಗಾಜುಗಳ (ಸ್ಲೈಡ್ಸ್, ಕವರ್ ಗ್ಲಾಸಸ್) ನಡುವೆ ಇರಿಸಬೇಕು. ಸಾಯಿಗಟ್ಟಿಸುವ ದ್ರವದ ಉದ್ದೇಶ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಸಾಯಿಸಿ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಉಳಿಸಿರಿಸುವುದೇ. ಸಾಕಷ್ಟು ತೆಳುವಾದ ತಯಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಯಿಗಟ್ಟಿಸಿದ ಅಂಗಾಂಶದೊಳಗೆ ಒಲ್ಲದೆಣ್ಣೆಯನ್ನೋ (ಪ್ಯಾರಾಫಿನ್) ಸೆಲ್ಲಾಯ್ಡಿನ್ನನ್ನೋ ಒಳತೂರಿಸಿ, ತೀರ ತೆಳುವಾಗಿ ಕರಾರುವಾಕಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವ ಮಿಣಿಗತ್ತರಿಯಿಂದ (ಮೈಕ್ರೊಟೋಮ್) ಮಿಲಿಮೀಟರಿನ ಕೆಲವು ಸಾವಿರಾಂಶದಷ್ಟು ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಆರಿಸಿದಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಒಳಭಾಗಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಹತ್ತಿಸುವ ಅನಿಲೀನ್ ಬಣ್ಣಗಳ ಅನೇಕಾನೇಕ ಬೆರಕೆಗಳಿಂದ ಆಮೇಲೆ ಈ ಕೊಯ್ತಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಬಹುದು. ಅಂಗಾಂಶದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಧಾನ. ಅಂಗಾಂಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಈ ತೆರನಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೊಯ್ತಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಮಗೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಅಂಗಾಂಶದ ಒಳವಸ್ತುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಅವುಗಳ ಅಳವಿನ ಮೇಲಿನ ಕೇವಲ ಅನುಭವದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಬಣ್ಣಗಟ್ಟುವ ವಿಧಾನಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡುವು. ಇದರಿಂದ ಕಿರೀಕಿರಿಯ ರಚನೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲು ಮಿಣಿದರ್ಶಕಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಬಣ್ಣ ಹತ್ತಿಸಿಕೊಂಡ ಪದಾರ್ಥಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಆ ಬಣ್ಣಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಒಂದು ಅಂಗಾಶದ ಚೂರಿನಲ್ಲಿ ರೋಗವಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಯಾವ ರೋಗ ಇರಬಹುದು-ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಸರಕ್ಕನೆ ನೀರ್ಗಲ್ಲಾಗಿಸಿ ಗಡುಸುಗಟ್ಟಿಸಬಹುದು. ರೋಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದಾದರೂ ಅನುಮಾನ ಇರುವ ಬೆಳೆತದಿಂದ ಸಣ್ಣ ಚೂರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಕೊಯ್ದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ, ಜೀವುಂಡಿಗೆಯ (ಬಯೊಪ್ಸಿ) ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಹಲವೇಳೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದುಂಟು. ನೀರ್ಗಲ್ಲಾಗಿಸಿದ ಚೂರನ್ನು ನೀರ್ಗಲ್ಲಾಗಿಸುವ ಮಿಣಿಗತ್ತರಿಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು. ==ಅಂಗಾಂಶ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ == ಅಂಗಾಂಶಗಳೂ ಜೀವಕಣಗಳ ಒಳವಸ್ತುಗಳೂ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಹಾಗೇ ಇದ್ದೆಡೆಯಲ್ಲೇ ರಾಸಾಯನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರಗಳು ಹುಟ್ಟಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಂತೂ ಭೌತಿಕ ವಿಧಾನಗಳು: ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳು ಇರುವೆಡೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲೂ ಗುರುತಿಸಲೂ ಇರುವ ತೀರದ ನೇರಿಳೆ ಹೀರಿಕೆ; ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ಬಿಡಿಸುವ ಮಿತಿಗಳಿಗೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುವ ತೋರಾಣುಗಳ (ಮ್ಯಾಕ್ರೊಮಾಲೆಕ್ಯೂಲ್ಸ್) ಸೆಲೆ ಹಿಡಿಯಲು ಧ್ರುವೀಕರಿಸಿದ ಬೆಳಕು; ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳನ್ನೋ ಹಲಸಕ್ಕರೆಲವಣಗಳನ್ನೋ (ಪಾಲಿಸ್ಯಾಕರೈಡ್ಸ್) ಇರುವೆಡೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸೂಸುಮಿರುಗಿಗೆ (ಫ್ಲೂರೋಸಿಯೇನ್) ಅಂಟಿದ ರೋಧವಸ್ತುಗಳು (ಆಂಟಿ-ಬಾಡೀಸ್) ಸೂಸುಮಿರುಗಣೆಯ (ಫ್ಲೂರೊಸೆಂಟ್) ಮಿಣಿದರ್ಶನ; ತಗುಲಿಸಿದ (ಟ್ಯಾಗ್ಡ್) ಅಣುಗಳು ಇರುವೆಡೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವಿಕಿರಣ ಸಮತಾವಿಗಳು (ರೇಡಿಯೊ ಐಸೊಟೋಪ್ಸ್), ತನ್ವಿಕಿರಣಚಿತ್ರಣ (ರೇಡಿಯೊ ಆಟೊಗ್ರಫಿ), ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ಅನೇಕವಾಗಿವೆ; ಗೊತ್ತಾದ ಕೆಲವು [[ಕೊಬ್ಬು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಕೊಬ್ಬಿನ ಲವಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ; ಅವುಗಳ ನೀರೊಡೆತ (ಹೈಡ್ರೊಲಿಸಿಸ್) ಇಲ್ಲವೆ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ಗೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಬರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತುವಾಗಿಸುವ ಪತ್ತೆಕಾರಕಗಳಿಂದ (ರಿಯೇಜೆಂಟ್ಸ್) ಡಿಯಾಕ್ಸಿರೈಬಾನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಪ್ರೋಟೀನೋ ಹಲಸಕ್ಕರೆಲವಣಗಳೋ ಇರುವೆಡೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವಿಕೆ. ಹೀಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೊಳೆಗಳನ್ನು (ಎನ್‍ಜೈಮ್ಸ್) ಅವುಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳೂ ಇವೆ. [[ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ಕ್ಕೂ ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಅಂಗಾಂಶಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಇರುವೆಡೆಯನ್ನು ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಒಡೆದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ಪರೀಕ್ಷೆ: ಕಣ್ಣೋಟದ ಮಿಣಿದರ್ಶಕದಲ್ಲೂ ಕಾಣದಿರುವ ಅಂಗಾಂಶದ ರಚನೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಈಗ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮಿಣಿದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಇದು ಈಗ 2 ಲಕ್ಷ ವ್ಯಾಸಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸಿ ತೋರುವುದು. 15 ಅಂಗ್‍ಸ್ಟ್ರಾಂ (ಮಿಲಿಮೀಟರಿನ ಕೋಟಿಯಂಶ) ಒಮ್ಮಾನಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ತೋರುವ ಬಲ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ ಈ ಪರಿಕರದಿಂದ ಆಗದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಸಾಯಿಗಟ್ಟಿಸಿ, ನೀರ್ಗಳೆದು, ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೋ ಈಪಾಕ್ಸಿ ರಾಳದಲ್ಲೋ ಹುದುಗಿಸಿಟ್ಟು, ಮಿಲಿಮೀಟರಿನ 10,000 ಪಾಲಿಗಿಂತಲೂ ತೆಳುವಿನ ಕೊಯ್ತಗಳಾಗಿ ಗಾಜಿನ ಇಲ್ಲವೇ ವಜ್ರದ ಚಾಕುವಿನಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಈ ಕೊಯ್ತಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗೋ ಭಾರದ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಬಳಿದೋ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ತೋರಾಣುಗಳ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದಷ್ಟು ವಿವರಗಳನ್ನು ಜೀವಕಣ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೋರುವಂತೆ ನಿಖರವಾಗಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದಿಡಬಹುದು. ==ಅಂಗಾಂಶರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ== ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಸಹಜವಾದ ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ರಚನೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲವಿಜ್ಞಾನ ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಾಂಶ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ (ಹಿಸ್ಟೊಪ್ಯಾಥಾಲಜಿ) ಎಂದರೆ, ರೋಗದ ತಿಳಿವಿಗಾಗಿ ಇವೇ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರ. ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ರಚನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ, ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗವನ್ನು ತೋರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳ, ನಿಜಗೆಲಸಗಳ ಏರುಪೇರುಗಳನ್ನು ಮಿಣಿದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಅಂಗಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲು ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಯತ್ನಿಸುವನು. ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಸಹಜವಾದ ರಚನೆಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆ, ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಜಗೆಲಸಗಳ ಏರುಪೇರುಗಳ ಇತಿಮಿತಿ (ರೇಂಜ್)-ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸೂಚಿಸುವನು. == ಇತಿಹಾಸ == 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ [[ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲೊ ಮ್ಯಾಲ್ಪಿಘಿ|ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲೊ ಮಾಲ್ಪಿಘಿ]] ಸಣ್ಣ ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು; ಕೆಲವರು ಅವರನ್ನು ಹಿಸ್ಟಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="Bracegirdle, 1977">{{Cite journal|doi=10.1177/007327537701500201|title=The History of Histology: A Brief Survey of Sources|journal=History of Science|volume=15|issue=2|pages=77–101|year=1977|last=Bracegirdle|first=Brian|bibcode=1977HisSc..15...77B}}</ref> <ref name="Motta 1998">{{Cite journal|last=Motta PM|title=Marcello Malpighi and the foundations of functional microanatomy.|journal=Anat Rec|year=1998|volume=253|issue=1|pages=10–2|pmid=9556019|doi=10.1002/(SICI)1097-0185(199802)253:1<10::AID-AR7>3.0.CO;2-I}}</ref> ಮಾಲ್ಪಿಘಿ ಬಾವಲಿಗಳು, ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಂಗಗಳ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ರಚನೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ, ಮಾಲ್ಪಿಘಿ ಅದರ ಪೊರೆಯ ಅಲ್ವಿಯೋಲಿ ಮತ್ತು ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಧಮನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಕೂದಲಿನಂತಹ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು, ಅದನ್ನು ಅವರು ಕ್ಯಾಪಿಲ್ಲರಿಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಉಸಿರಾಡುವ ಆಮ್ಲಜನಕವು ರಕ್ತಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. <ref name="Adelmann and Malpighi, 1966">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Adelmann |first=Howard B |title=Marcello Malpighi and the Evolution of Embryology |last2=Malpighi |first2=Marcello |date=1966 |publisher=Cornell University Press |volume=5 |location=Ithaca, N.Y. |oclc=306783 |name-list-style=vanc}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Cajal-va.jpg|left|thumb|ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ ರಾಮೋನ್ ವೈ ಕಾಜಲ್ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ [[ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲೊ ಮ್ಯಾಲ್ಪಿಘಿ|ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲೊ ಮಾಲ್ಪಿಘಿ]] ಸಣ್ಣ ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು; ಮಾಲ್ಪಿಘಿ ಬಾವಲಿಗಳು, ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಂಗಗಳ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ರಚನೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ, ಅದನ್ನು ಅವರು ಕ್ಯಾಪಿಲ್ಲರಿಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲರು ಅವರನ್ನು ಮರ್ಚೆಲ್ಲೊ ಮಲ್ಪಿಘಿ ಎ೦ದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.histonet2000.com/ HistoNet 2000 - Online Interactive Atlas] *[http://www.ihcworld.com/protocol_database.htm Histology Protocols] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101221002345/http://www.ihcworld.com/protocol_database.htm |date=2010-12-21 }} *[http://www.kumc.edu/instruction/medicine/anatomy/histoweb Histoweb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226152253/http://www.kumc.edu/instruction/medicine/anatomy/histoweb |date=2010-12-26 }} *[http://www.siumed.edu/%7Edking2/index.htm SIU SOM Histology] *[http://www.visualhistology.com/Visual_Histology_Atlas/ Visual Histology Atlas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190311104024/http://www.visualhistology.com/Visual_Histology_Atlas/ |date=2019-03-11 }} *[http://www.histology-world.com/glossary/glossary1.htm Histology Glossary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101124073542/http://histology-world.com/glossary/glossary1.htm |date=2010-11-24 }} *[http://www.hgv.org.au/ Histology Group of Victoria Incorporated] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315225636/https://hgv.org.au/ |date=2019-03-15 }} *[http://www.histology-world.com/photoalbum/ Histology Photomicrographs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101124131831/http://histology-world.com/photoalbum/ |date=2010-11-24 }} *[http://histology-online.com/ Histology-online] *[http://www.path.uiowa.edu/virtualslidebox Virtual Slidebox] *[http://www.lab.anhb.uwa.edu.au/mb140/ Blue Histology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101201063032/http://www.lab.anhb.uwa.edu.au/mb140/ |date=2010-12-01 }} *[http://www.kasem.info/ Dr. Kasem Histology Homepage] *[Histology lectures online][https://www.lecturio.com/medical-courses/histology-advanced.course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304124702/https://www.lecturio.com/medical-courses/histology-advanced.course |date=2016-03-04 }} *[http://sites.google.com/site/estudehistologia/ Histology atlas and more] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313021334/https://sites.google.com/site/estudehistologia/ |date=2016-03-13 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವರಚನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] 9hbfudhltwginlat0u7qtpmr3t5hn2w 0 88143 1375204 1369700 2026-06-17T13:48:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375204 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಹೆಲೆನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ | honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|ಎಫ್‌ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್|size=100%}} | image = Helen Castor, Historian of Medieval England, giving a Gresham College lecture (22218675438) (cropped).jpg | image_size = | caption = ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ | birth_name = ಹೆಲೆನ್ ರುತ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ | birth_date = {{Birth date and age|1968|8|4|df=y}} | birth_place = [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್]], ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಶೈರ್, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | nationality = | known_for = | education = ಗೋನ್ವಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೇಯಸ್ ಕಾಲೇಜು | employer = | occupation = ಲೇಖಕ<br/>ಪ್ರಸಾರಕ | title = | salary = | networth = | height = | weight = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | signature = }} '''ಹೆಲೆನ್ ರುತ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್''' ಎಫ್‌ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್ (ಜನನ ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೮) ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಟ್ಯೂಡರ್ ಅವಧಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಸಾರಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ]] ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ''ಬ್ಲಡ್ ಅಂಡ್ ರೋಸಸ್'' (೨೦೦೪) ಮತ್ತು ''ಶೀ-ವುಲ್ವ್ಸ್: ದಿ ವುಮೆನ್ ಹೂ ರೂಲ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಬಿಫೋರ್ ಎಲಿಜಬೆತ್'' (೨೦೧೦) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿ ರೇಡಿಯೊ ೪ ರ ಮೇಕಿಂಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಫೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೀ-ವುಲ್ವ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಹೆಲೆನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೭೯ ರಿಂದ ೧೯೮೬ ರವರೆಗೆ ದಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫಾರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್, ವಾರ್ವಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Kings OGA">{{Cite web|url=http://www.kingshighwarwick.co.uk/alumnae_news/OGA_Lunch_2013.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104054532/http://www.kingshighwarwick.co.uk/alumnae_news/OGA_Lunch_2013.php|url-status=dead|title=Kings High School, Warwick. OGA|archivedate=4 January 2014}}</ref> ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನ ಗೋನ್ವಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೇಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಮತ್ತು ಪಿಎಚ್‍ಡಿ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ''ದಿ ಡಚಿ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಕಾಸ್ಟರ್ ಇನ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಕಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಪಾಲಿಟಿ, ೧೩೯೯-೧೪೬೧'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last=Castor |first=Helen |title=The Duchy of Lancaster in the Lancastrian polity, 1399-1461 |url=https://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.261501 |website=E-thesis Online Service |publisher=The British Library Board |access-date=21 January 2023 |date=1993 |archive-date=21 ಜನವರಿ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230121210655/https://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.261501 |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಜೀಸಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಿಡ್ನಿ ಸಸೆಕ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಫೆಲೋ ಆಗಿದ್ದರು,<ref>{{cite web |title=Dr Helen Castor |url=https://www.sid.cam.ac.uk/people/dr-helen-castor |website=Sidney Sussex College |publisher=University of Cambridge |access-date=21 January 2023 |language=en |archive-date=21 ಜನವರಿ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230121205550/https://www.sid.cam.ac.uk/people/dr-helen-castor |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಈಗ ಬೈ-ಫೆಲೋ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Sidney Sussex">{{Cite web|url=http://www.sid.cam.ac.uk/aboutus/people/person.html?crsid=hrc12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120523121828/http://www.sid.cam.ac.uk/aboutus/people/person.html?crsid=hrc12|url-status=dead|title=Profile at Sidney Sussex College, Cambridge.|archivedate=23 May 2012}}</ref><ref name="Helen">[https://twitter.com/hrcastor?lang=en Personal Website.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180204161717/https://twitter.com/hrcastor?lang=en |date=2018-02-04 }}</ref> ==ವೃತ್ತಿ== ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೊದಲು ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಿಡ್ನಿ ಸಸೆಕ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Kings OGA"/><ref name="Sidney Sussex"/><ref name="Helen"/> ===ಪ್ರಸಾರಕ=== ರೇಡಿಯೋ ೪ ರ ಮೇಕಿಂಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮತ್ತು ಶೀ-ವುಲ್ವ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಿಬಿಸಿ ಫೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಬಿಬಿಸಿಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.helencastor.com/#/radio-tv/4548525918|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120310104946/http://www.helencastor.com/|url-status=dead|title=helencastor.com &#124; Nanomaterials, Chemical Products, Bearings Industry, Super material, Water-based Zinc Stearate articles and news.|archivedate=10 March 2012|website=helencastor.com}}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಚಾಲೆಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜೇತ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನ ಗೋನ್ವಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೇಯಸ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ=== ಅವರು [[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]], ಸಂಡೇ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್, ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಲಿಟರರಿ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಎಜುಕೇಷನಲ್ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪುಟಗಳಿಗಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೨೨ ರ ಬುಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸಮಿತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |date=2022-10-17 |title=Booker Prize 2022: Sri Lankan author Shehan Karunatilaka wins with supernatural satire |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-63292589 |access-date=2022-10-17}}</ref> ===ಬರವಣಿಗೆ=== ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ''ಬ್ಲಡ್ ಅಂಡ್ ರೋಸಸ್'' (೨೦೦೪) ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಾಸ್ಟನ್ ಕುಟುಂಬದ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಾಗಿದೆ, ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರದ ಆರಂಭಿಕ-ಬದುಕಿರುವ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಬ್ಲಡ್ ಅಂಡ್ ರೋಸಸ್ ದೀರ್ಘ-ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2005/apr/20/samueljohnsonprize2005.samueljohnsonprize|title=Samuel Johnson longlist celebrates variety|last=Pauli|first=Michelle|date=2005-04-20|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-02-04|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151020012352/http://www.theguardian.com/books/2005/apr/20/samueljohnsonprize2005.samueljohnsonprize|archivedate=2015-10-20}}</ref> ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಿಂದ ೧೫೯೦ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬೀಟ್ರಿಸ್ ವೈಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www2.le.ac.uk/offices/english-association/prizes/beatrice-white-prize-1/beatrice-white-prize-previous-winners|title=Beatrice White Prize - Previous Winners|website=[[English Association]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160317083926/http://www2.le.ac.uk/offices/english-association/prizes/beatrice-white-prize-1/beatrice-white-prize-previous-winners/|archive-date=2016-03-17|url-status=live|access-date=2018-02-04}}</ref> ಶೀ-ವುಲ್ವ್ಸ್ (೨೦೧೦) ಪುಸ್ತಕವು ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ಟೈಮ್ಸ್, ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್, ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್, ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು.<ref>[https://www.theguardian.com/books/2011/nov/25/books-of-the-year?INTCMP=SRCH "Books of the year"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170406142944/https://www.theguardian.com/books/2011/nov/25/books-of-the-year?INTCMP=SRCH |date=2017-04-06 }} 25 November 2011 ''The Guardian''</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.helencastor.com/#/about/4547023491|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120310104946/http://www.helencastor.com/|url-status=dead|title=helencastor.com &#124; Nanomaterials, Chemical Products, Bearings Industry, Super material, Water-based Zinc Stearate articles and news.|archivedate=10 March 2012|website=helencastor.com}}</ref> ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮೂರು ಭಾಗಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬಿಬಿಸಿ ಫೋರ್ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b01bgpm7|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120312061413/http://www.bbc.co.uk/iplayer/episode/b01bgpm7/SheWolves_Englands_Early_Queens_Matilda_and_Eleanor/|url-status=dead|title=BBC Four - She-Wolves: England's Early Queens, Matilda and Eleanor|archivedate=12 March 2012|website=BBC}}</ref><ref>[http://www.historytoday.com/bookclub/interview-helen-castor ''History Today''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610202630/http://www.historytoday.com/bookclub/interview-helen-castor |date=2012-06-10 }} 16 June 2011, "Interview: Helen Castor"</ref> ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಮೊನಾರ್ಕ್ಸ್, ಎಲಿಜಬೆತ್ I: ಎ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸರಣಿಗಾಗಿ [[ಮೊದಲನೆಯ ಎಲಿಜಬೆಥ್|ಮೊದಲನೆಯ ಎಲಿಜಬೆಥ್‌ರ]] ಮೇಲೆ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref Name="Penguin">{{Cite book|url=https://www.penguin.co.uk/books/280827/elizabeth-i-penguin-monarchs-by-helen-castor/9780141989945|title=Elizabeth I (Penguin Monarchs)|first=Helen|last=Castor|date=4 July 2019 |via=penguin.co.uk}}</ref> ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಿಟರೇಚರ್‌ನ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>Onwuemezi, Natasha. [http://www.thebookseller.com/news/syal-and-mcdermid-named-new-rsl-fellows-564396 "Rankin, McDermid and Levy named new RSL fellows"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171107164722/https://www.thebookseller.com/news/syal-and-mcdermid-named-new-rsl-fellows-564396|date=2017-11-07}}, ''[[The Bookseller]]'', 7 June 2017.</ref><ref>{{cite web | url=https://rsliterature.org/fellows/current-fellows/ | title=Current RSL Fellows | publisher=Royal Society of Literature | accessdate=10 June 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170703172808/https://rsliterature.org/fellows/current-fellows/ | archivedate=3 July 2017 }}</ref> ===ಬುಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ=== ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿಗಾಗಿ ೨೦೨೨ ರ ಬುಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ನಾಲ್ಕು ಇತರ ಅದ್ಭುತ ಓದುಗರ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Helen Castor {{!}} The Booker Prizes |url=https://thebookerprizes.com/the-booker-library/judges/helen-castor |access-date=2022-10-22 |website=thebookerprizes.com |language=en}}</ref> ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್, ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟರ್ ಶಾಹಿದಾ ಬ್ಯಾರಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ ಎಂ. ಜಾನ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ ಅಲೈನ್ ಮಾಬನ್‌ಕೌ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರ, ಬರಹಗಾರ, ಪ್ರಸಾರಕ ಮತ್ತು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನೀಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೆಗರ್ ಅವರ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸಮಿತಿಯು ಶೆಹನ್ ಕರುಣಾತಿಲಕರಿಂದ ''ದಿ ಸೆವೆನ್ ಮೂನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಲಿ ಅಲ್ಮೇಡಾ''ವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=The Seven Moons of Maali Almeida|publisher= The Booker Prizes |url=https://thebookerprizes.com/the-booker-library/books/the-seven-moons-of-maali-almeida |access-date=2022-10-22 |website=thebookerprizes.com |date= 4 August 2022 |language=en}}</ref> ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರಗಳ ಉಲ್ಲಾಸದ ದಿಟ್ಟತನವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು.<ref>{{Cite web |date=2022-10-17 |title=The Booker Prize winner has been announced |url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/booker-prize-winner-2022-shehan-karunatilaka-b2204426.html |access-date=2022-10-22 |website=The Independent |language=en}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ತನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Helen Castor &#124; Authors &#124; Faber & Faber |url=https://www.faber.co.uk/tutors/helen-castor/ |website=faber.co.uk}}</ref> ಮಕ್ಕಳ ಲೇಖಕಿಯಾದ ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಜೆಫ್ರಿ, ಇವರ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.writewords.org.uk/interviews/helen_castor.asp|title=Helen Castor Interview - Writewords.org.uk|website=writewords.org.uk|access-date=2024-11-17|archive-date=2025-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20250327160222/http://writewords.org.uk/interviews/helen_castor.asp|url-status=dead}}</ref> == ಪುಸ್ತಕಗಳು == * ''ದ ಕಿಂಗ್, ದಿ ಕ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ದಿ ಡಚಿ ಆಫ್ ಲಂಕಸ್ಟೆರ್: ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಅಂಡ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪವರ್, ೧೩೯೯-೧೪೬೧'' (೨೦೦೦) ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ {{ISBN|0198206224}} * ಬ್ಲಡ್ ಅಂಡ್ ರೋಸಸ್: ಒನ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಸ್ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರಯಂಫ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ದ ಟುಮಲ್ಟುಯಸ್ ವಾರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೋಸಸ್ (೨೦೦೪) ಫೇಬರ್ ಅಂಡ್ ಫೇಬರ್<ref Name="Faber">{{Cite web|url=https://www.faber.co.uk/author/helen-castor/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110614104139/http://www.faber.co.uk/author/helen-castor/|url-status=dead|title=Helen Castor|archivedate=14 June 2011|website=Faber}}</ref> * ಶಿ-ವೂಲ್ವ್ಸ್: ದಿ ವುಮೆನ್ ಹೂ ರೂಲ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಬಿಫೋರ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ (೨೦೧೦) ಫೇಬರ್ ಅಂಡ್ ಫೇಬರ್<ref Name="Faber"/> * ಜೋನ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ (೨೦೧೪) ಫೇಬರ್ ಅಂಡ್ ಫೇಬರ್<ref Name="Faber"/> * ಎಲಿಜಬೆತ್ I (ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಮೊನಾರ್ಕ್ಸ್): ಎ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್‍ ಇನ್‍ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ (೨೦೧೮) ಪೆಂಗ್ವಿನ್<ref Name="Penguin"/> == ದೂರದರ್ಶನ == * ಎ ರೆನೈಸಾನ್ಸ್ ಎಜುಕೇಶನ್: ದಿ ಸ್ಕೂಲಿಂಗ್‍ ಆಫ್ ಥಾಮಸ್ ಮೊರ್ಸ್‍ ಡಾಟರ್ (೨೦೧೧) ಬಿಬಿಸಿ ಫೋರ್ * ಶೀ-ವೋಲ್ವ್ಸ್: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ಅರ್ಲಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್ (೨೦೧೨) ಬಿಬಿಸಿ ಫೋರ್ * ಮಿಡೀವಲ್ ಲೈವ್ಸ್‌: ಬರ್ತ್‌, ಮ್ಯಾರೇಜ್‍ ಮತ್ತು ಡೆತ್‍ (೨೦೧೩) ಬಿಬಿಸಿ ಫೋರ್ * ಜೋನ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕ್: ಗಾಡ್ಸ್ ವಾರಿಯರ್ (೨೦೧೫) ಬಿಬಿಸಿ ಟು * ದಿ ರಿಯಲ್ ವರ್ಸೈಲ್ಸ್ (೨೦೧೬) ಬಿಬಿಸಿ ಟು<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b07dprr6|title=The Real Versailles – BBC Two|website=BBC|access-date=2016-07-23|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160725163021/http://www.bbc.co.uk/programmes/b07dprr6|archivedate=2016-07-25}}</ref> * ವುಮೆನ್‍ ಸೆಕ್ಸ್ ಆಂಡ್‍ ಸೊಸೈಟಿ: ಎ ಟೈಮ್‌ವಾಚ್ ಗೈಡ್ (೨೦೧೬) ಬಿಬಿಸಿ ಫೋರ್ * ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ಗಾಟನ್‍ ಕ್ವೀನ್: ದಿ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಡೆತ್ ಆಫ್ ಲೇಡಿ ಜೇನ್ ಗ್ರೇ (೨೦೧೮) ಬಿಬಿಸಿ ಫೋರ್ == ರೇಡಿಯೊ == * ಬಿಬಿಸಿ [[ರೇಡಿಯೋ]] ೪ - ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್: ಮೇಡ್ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ (೨೦೧೬) ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.faber.co.uk/author/helen-castor/ ಫೇಬರ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್] *[https://www.theguardian.com/books/2011/oct/11/paperback-helen-castor-she-wolves "ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ: ಹೆಲೆನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಆನ್ ಶೀ-ವೋಲ್ವ್ಸ್"] ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೧ ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' *[https://www.sid.cam.ac.uk/people/dr-helen-castor ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನ ಸಿಡ್ನಿ ಸಸೆಕ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿವರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121205550/https://www.sid.cam.ac.uk/people/dr-helen-castor |date=2023-01-21 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು]] ska04heix32yenuy78smfhgslqv4u9r 0 93646 1375256 1370773 2026-06-18T08:30:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375256 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ಉಮೇಶ್ ಯಾದವ್ | image = Umesh Yadav.jpg | caption = Yadav in 2013 | country = India | fullname = Umesh Kumar Tilak Yadav | birth_date = {{Birth date and age|1987|10|25|df=yes}} | birth_place = [[Nagpur]], [[Maharastra]], India<ref>{{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/players/1258-umesh-yadav-playerprofile |title=Umesh Yadav |website=sports.ndtv.com |publisher=New Delhi Television Limited |accessdate=12 April 2018 }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | heightft = 5 | heightinch = 10 | weight_lb = 178 | batting = Right-handed | bowling = Right-arm fast | role = [[Bowler (cricket)|Bowler]] | family = | international = false | testdebutdate = 6 November | testdebutyear = 2011 | testdebutagainst = West Indies | testcap = 272 | lasttestdate = 1 August | lasttestyear = 2018 | lasttestagainst = England | odidebutdate = 28 May | odidebutyear = 2010 | odidebutagainst = Zimbabwe | odicap = 184 | lastodidate = 14 July | lastodiyear = 2018 | lastodiagainst = England | odishirt = 19 | T20Idebutdate = 7 August | T20Idebutyear = 2012 | T20Idebutagainst = Sri Lanka | lastT20Idate = 8 July | lastT20Iyear = 2018 | lastT20Iagainst = England | T20Ishirt = 19 | T20Icap = 42 | club1 = [[Vidarbha cricket team|Vidarbha]] | year1 = 2008/09–present | club2 = [[Delhi Daredevils]] | year2 = 2009–2013 | clubnumber2 = 73 | club3 = [[Kolkata Knight Riders ]] | year3 = 2014–2017 | club4 = [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು|Royal Challengers Bangalore]] | clubnumber4 = 19 | year4 = 2018–present | clubnumber3 = 19 | deliveries = balls | columns = 4 | column1 = [[ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಟೆಸ್ಟ್]] | matches1 = 37 | runs1 = 252 | bat avg1 = 10.96 | 100s/50s1 = 0/0 | top score1 = 30 | deliveries1 = 5976 | wickets1 = 103 | bowl avg1 = 34.94 | fivefor1 = 1 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = 5/93 | catches/stumpings1 = 10/– | column2 = [[One Day International|ODI]] | matches2 = 72 | runs2 = 77 | bat avg2 = 8.56 | 100s/50s2 = 0/0 | top score2 = 18* | deliveries2 = 3378 | wickets2 = 104 | bowl avg2 = 32.31 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = n/a | best bowling2 = 4/31 | catches/stumpings2 = 18/– | column3 = [[Twenty20 International|T20I]] | matches3 = 3 | runs3 = - | bat avg3 = - | 100s/50s3 = -/- | top score3 = - | deliveries3 = 54 | wickets3 = 8 | bowl avg3 = 18.5 | fivefor3 = 0 | tenfor3 = n/a | best bowling3 = 2/19 | catches/stumpings3 = 0/– | column4 = [[List A cricket|LA]] | matches4 = 95 | runs4 = 231 | bat avg4 = 13.58 | 100s/50s4 = 0/0 | top score4 = 30 | deliveries4 = 4,541 | wickets4 = 133 | bowl avg4 = 32.53 | fivefor4 = 1 | tenfor4 = n/a | best bowling4 = 5/26 | catches/stumpings4 = 25/– | date = 1 August 2018 | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/376116.html ESPNCricinfo }} ''ಉಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ತಿಲಕ್ ಯಾದವ್'', ಓರ್ವ ಭಾರತೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಆಟಗಾರ. ಇವರು ಬಲಗೈ ವೇಗಿ. ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್]] ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Umesh_Yadav</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಉಮೇಶ್‍ರವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೫, ೧೯೮೭ರಂದು [[ನಾಗಪುರ|ನಾಗ್ಪುರ್]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ನವಂಬರ್ ೦೩, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ [[ವಿದರ್ಭ]] ತಂಡದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಿದರು. ನಂತರ ದುಲೀಪ್ ಟ್ರೋಫೀಯಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಜೋನ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್|ಐಪಿಎಲ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಡೆಲ್ಲಿ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಮೇ ೨೯, ೨೦೧೩ರಂದು ದೆಹಲಿಯ ತಾನ್ಯ ವಾದ್ವ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/Umesh-Yadav-to-tie-knot-with-Delhi-girl-Tanya/articleshow/19568759.cms?referral=PM</ref><ref>http://mymarriagewebsite.com/wedding-of-cricketer-umesh-yadav-to-tanya-wadhwa/{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == === ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ === ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ನ ಮೊದಲ ಅವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ [http://www.delhidaredevils.com ಡೆಲ್ಲಿ ಡೇರ್ ಡೆವಿಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110020156/http://www.delhidaredevils.com/ |date=2010-01-10 }} ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಆಡಲು ಅವಕಾಶ ಲಭಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾರ್ಚ್ ೧೯, ೨೦೧೦ ರಂದು ಫಿರೋಜ್ ಷಾ ಕೋಟ್ಲಾ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [http://www.delhidaredevils.com ಡೆಲ್ಲಿ ಡೇರ್ ಡೆವಿಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110020156/http://www.delhidaredevils.com/ |date=2010-01-10 }} ತಂಡದಿಂದ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯ ಇವರು [[ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] ತಂಡದ ಎಸ್. ಬದ್ರಿನಾಥ ರವರ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಐಪಿಎಲ್ ನಲ್ಲಿ ಚೊಚ್ಚಲ ವಿಕೆಟ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಐಪಿಎಲ್ ನಲ್ಲಿ ೯೧ ವಿಕೆಟ್ ಗಳನ್ನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ.<ref>http://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/10618/delhi-daredevils-vs-chennai-super-kings-11th-match-indian-premier-league-2010</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.iplt20.com/teams/kolkata-knight-riders/squad/59/Umesh-Yadav/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-12-02 |archive-date=2017-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208034152/http://www.iplt20.com/teams/kolkata-knight-riders/squad/59/Umesh-Yadav |url-status=dead }}</ref> === ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ === ಮೇ ೨೮, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] ವಿರುಧ್ಧ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೧೧ರ ನವೆಂಬರ್ ೦೬-೧೦ ರಂದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೦೭ರಂದು ನಡೆದ ಶ್ರೀ ಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಏಕೈಕ ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟಿ-೨೦ಯಲ್ಲೂ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦೦ ವಿಕೆಟ್ ಗಳನ್ನ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/2285/zimbabwe-vs-india-1st-match-tri-series-in-zimbabwe-2010</ref><ref>http://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/11066/india-vs-windies-1st-test-west-indies-in-india-2011</ref><ref>http://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/11341/sri-lanka-vs-india-only-t20i-india-tour-of-sri-lanka-2012</ref> == ಶ್ರೇಯಾಂಕ == *ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಮೇಶ್ ರವರು '''[[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಬಾಲಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ, **''ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'' ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ '''೨೭ನೇ''' ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/player-rankings/test/bowling</ref> **''ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್'' ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ '''೩೮ನೇ''' ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/player-rankings/odi/bowling</ref> == ಪಂದ್ಯಗಳು == *ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೭೧''' ಪಂದ್ಯಗಳು<ref>http://www.cricbuzz.com/profiles/1858/umesh-yadav#profile</ref><ref>http://www.espncricinfo.com/india/content/player/376116.html</ref> *ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೩೫''' ಪಂದ್ಯಗಳು *ಟಿ-೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೦೧''' ಪಂದ್ಯಗಳು *ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೯೧''' ಪಂದ್ಯಗಳು === ವಿಕೆಟ್ ಗಳು === #ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೧೦೨''' #ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೦೧''' #ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೯೧''' #ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೯೭''' == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಆಸೋಸಿಯೇಶನ್]] j07aqkju135iu7irqll0mvmz9nr2kes 0 99177 1375247 1337706 2026-06-18T06:12:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375247 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | image = | alt = ಇಕ್ಷ್ವಾಕು | caption = ಗಮಕಿಸುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ರಾಜ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ | family = ಸಂವದ್‍ಪಥ (ತಂದೆ)<br>ವಲ್ಸಿತಾ (ತಾಯಿ)<br> ಪ್ರಸ್ಥ್ ದೇವ್ (ಸಹೋದರ) }} '''ಇಕ್ಷ್ವಾಕು''' ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದ ''ಇಕ್ಷು'' ಪದದಿಂದ ಇದರರ್ಥ ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು) ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು. ಇವನು [[ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶ]]ದ (ಸೂರ್ಯ ವಂಶ) ಮತ್ತು [[ಕೋಸಲ]]ದ ಮೊದಲ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. [[ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ]]ದ ಪ್ರಕಾರ, ಇವನಿಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರಿದ್ದರು,<ref name="Garrett1975">{{cite book|author=John Garrett|title=A Classical Dictionary of India|url=https://books.google.com/books?id=6paBoEtkUt0C&pg=PA259|accessdate=15 September 2017|year=1975|publisher=Atlantic Publishers & Distri|location=New Delhi|page=259|id=GGKEY:YTLNG1DG7JN}}</ref> ಇವರಲ್ಲಿ ವಿಕುಕ್ಷಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯನಾಗಿದ್ದನು. ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಗ, ನಿಮಿಯು [[ವಿದೇಹ]] ವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.<ref name="Kapoor2004">{{cite book|author=Subodh Kapoor|title=A Dictionary of Hinduism: Including Its Mythology, Religion, History, Literature, and Pantheon|url=https://books.google.com/books?id=HJ6O8nwsFWgC&pg=PA171|accessdate=15 September 2017|year=2004|publisher=Cosmo Publications|location=New Delhi|isbn=978-81-7755-874-6|page=171}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp093.htm#page_348 Vishnu Purana Book 4 ch. 1 and 2, P-348 to 377] *[https://web.archive.org/web/20031108014236/http://acharya.iitm.ac.in/mirrors/vv/literature/ramayana/ba070c.html THE VALMIKI RAMAYANA] - IIT Madras {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] r348ki4w3oiemhcyz5o18sy35mx7d0v 0 133329 1375257 1356329 2026-06-18T09:01:48Z Hariprasad Shetty10 87270 1375257 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name = ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ | birth_date = 21 ಜೂನ್ 1953 | birth_place = ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ, ಮಂಗಳೂರು, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | death_date = 14 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | spouse = ಶೋಭಾ ಪೂಂಜ | children = ಜೀವಿತೇಶ್ ಪೂಂಜ, ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ಪೂಂಜ | occupation = ಭಾಗವತ, ಪ್ರಸಂಗಕರ್ತ, ಲೇಖಕ | nationality = ಭಾರತೀಯ }} '''ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ''' (21 ಜೂನ್ 1953 – 14 ಆಗಸ್ಟ್ 2021) ಅವರು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ದ ಖ್ಯಾತ ಭಾಗವತ, ಪ್ರಸಂಗಕರ್ತ, ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ತುಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ '''"ಅಭಿನವ ವಾಲ್ಮೀಕಿ"''' ಎಂಬ ಬಿರುದು ಲಭಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2021/08/purushotham-poonja-yakshagna-bhagawat-abhinava-valmiki.html |title=Purushotham Poonja – Yakshagana Bhagawat Abhinava Valmiki}}</ref> == ಜೀವನ == === ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ === ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ಅವರು 21 ಜೂನ್ 1953ರಂದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮಂಗಳೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ತ್ಯಾಂಪಣ್ಣ ಪೂಂಜ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಜಲಜಾ ಪೂಂಜ. ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಆನೆಗುಂಡಿ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಹಾಗೂ ಹೊಸಹಿತ್ಲು ಮಹಾಲಿಂಗ ಭಟ್ ಅವರಿಂದ ಭಾಗವತಿಕೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://yakshadeepa.com/2020/08/30/bottikere-purushothama-poonja/ |title=ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ}}</ref> === ವೃತ್ತಿಜೀವನ === ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ಅವರು ಉಪ್ಪಳ ಭಗವತಿ ಮೇಳ, ಮುಂಬೈನ ಗೀತಾಂಬಿಕಾ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿ, ಪುತ್ತೂರು ಮೇಳ, ಕರ್ಣಾಟಕ ಮೇಳ ಹಾಗೂ ಕಟೀಲು ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವತರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವತಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅರ್ಥಧಾರಿ, ಪ್ರಸಂಗಕರ್ತ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-artiste-dead/article35930502.ece |title=Yakshagana artiste dead |work=The Hindu}}</ref><ref>{{cite web |url=https://yakshadeepa.com/2020/12/02/bottikere-purushothama-poonja-a-short-note/ |title=ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ: ಒಂದು ಕಿರು ಪರಿಚಯ}}</ref> === ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ === ಅವರು 1990ರಲ್ಲಿ ಶೋಭಾ ಪೂಂಜ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಜೀವಿತೇಶ್ ಪೂಂಜ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ಪೂಂಜ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ == ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ''ಮಾನಿಷಾದ'' ಪ್ರಸಂಗವು ರಾಮಾಯಣ ಆಧಾರಿತ ಕೃತಿಯಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಂಪರೆಯ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=https://yakshagana.com/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97-%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A6-%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%A6-%E0%B2%A6/ |title=ಪ್ರಸಂಗ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹತ್ವ}}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಕೃತಿಗಳು == === ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳು === # ನಳಿನಾಕ್ಷ ನಂದಿನಿ # ಮಾನಿಷಾದ # ಮಾತಂಗ ಕನ್ಯೆ # ಸತಿ ಉಲೂಪಿ # ವಧೂ ವೈಶಾಲಿನಿ # ಉಭಯ ಕುಲ ಬಿಲ್ಲೋಜ # ಕ್ಷಾತ್ರ ಮೇಧ # ರಾಜಾ ದ್ರುಪದ # ಮನ್ಮಥೋಪಾಖ್ಯಾನ # ಗಂಡುಗಲಿ ಘಟೋತ್ಕಜ # ಪಾಂಚಜನ್ಯ # ಅಮರ ಸಿಂಧೂದ್ಭವ # ರುದ್ರಪಾದ === ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು === # ಮೇಘ ಮಯೂರಿ # ಮೇಘ ಮಾಣಿಕ್ಯ # ಅಮೃತ ವರ್ಷಿಣಿ # ಸ್ವರ್ಣ ನೂಪುರ === ತುಳು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು === # ಐಗುಳೆ ದಚ್ಚಿನೆ # ಕುಡಿಯೆನ ಕೊಂಬಿರೆಳ್ # ಕುಡಿಯೆನ ಕಣ್ಣ್ # ಪಟ್ಟದ ಕತ್ತಿ # ದಳವಾಯಿ ಮುದ್ದಣ್ಣೆ # ಸ್ವರ್ಣ ಕೇದಗೆ # ಬಂಗಾರ್ದ ಗೆಜ್ಜೆ === ನಾಟಕಗಳು === # ಹಿತ್ತಾಳೆ ಕಿವಿ # ಪಗರಿದ ಪಾಸ್ === ನೃತ್ಯ ರೂಪಕಗಳು === # ಅಂಧಕ ನಿದಾನ # ಭುವನಾಭಿರಾಮ # ಜೇವು ಕೇದಗೆ === ಇತರೆ ಕೃತಿಗಳು === # ಬೀರೆ ದೇವು ಪೂಂಜೆ # ಪ್ರಬಂಧಗಳು == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. * ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಮುದ್ದಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಯಕ್ಷಮಾನಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅಸ್ರಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಕರ್ಣೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite web |url=https://yakshaganaacademy.karnataka.gov.in/24/award-of-honour/en |title=Award of Honour}}</ref> == ನಿಧನ == ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ಅವರು 14 ಆಗಸ್ಟ್ 2021ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ 68 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ನಿಧನಕ್ಕೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು, ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/senior-yakshagana-artist-bottikere-purushottama-poonja-is-no-more/articleshow/85341352.cms |title=ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ನಿಧನ}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/yakshagana-artist-bottikere-purushottama-poonja-passes-away-857930.html |title=ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ನಿಧನ}}</ref><ref>{{cite news |url=https://tv9kannada.com/karnataka/dakshina-kannada/yakshagana-bhagavatha-artist-and-scholar-bottikere-purushottama-poonja-death-gbd-256202.html |title=ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ, ವಿದ್ವಾಂಸ ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ನಿಧನ}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:1953 ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:2021 ಮರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು]] 06xmj08cgqt7t7qvj6mzubrw28cjdxj 0 141553 1375262 1338788 2026-06-18T09:36:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375262 wikitext text/x-wiki '''ಮಾಂಬಲಿಕಲತ್ತಿಲ್ ಶಾರದಾ ಮೆನನ್''' (೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೨೩ - ೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೧) ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಮನೋವೈದ್ಯೆ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ ಮತ್ತು [[ಇಚ್ಛಿತ್ತ ವಿಕಲತೆ|ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತ ಜನರ ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ [[ಚೆನ್ನೈ]] ಮೂಲದ [[ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ]] ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ (SCARF) ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು<ref name="Sarada Menon Chosen for Avvaiyar Award">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/tamil_nadu/Sarada-Menon-Chosen-for-Avvaiyar-Award/2016/03/03/article3307776.ece|title=Sarada Menon Chosen for Avvaiyar Award|date=3 March 2016|website=The Indian Express|access-date=23 May 2016|archive-date=11 ಜೂನ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611202324/http://www.newindianexpress.com/states/tamil_nadu/Sarada-Menon-Chosen-for-Avvaiyar-Award/2016/03/03/article3307776.ece|url-status=dead}}</ref>. ಅವ್ವೈಯಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆಯಾದ ಅವರು ಮಾಜಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಮನೋವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Focus on Rehab of Mentally-ill">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Focus-on-Rehab-of-Mentally-ill-Dr.-Sarada-Menon/2016/03/07/article3313548.ece|title=Focus on Rehab of Mentally-ill|date=7 March 2016|website=The Indian Express|access-date=23 May 2016|archive-date=16 ಜೂನ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160616193502/http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Focus-on-Rehab-of-Mentally-ill-Dr.-Sarada-Menon/2016/03/07/article3313548.ece|url-status=dead}}</ref>. ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು<ref name="Padma Awards">{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2016|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 November 2014|access-date=3 January 2016}}</ref>. {{Infobox person | name = | image = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1923|04|05}} | birth_place = [[ಮಂಗಳೂರು]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2021|12|5|1923|04|05}} | death_place = [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]] | occupation = ಮನೋರೋಗ ತಜ್ಞೆ<br>ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ | yearsactive = ೧೯೫೧–೨೦೨೧ | known for = ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (SCARF) | website = {{Url|http://scarfindia.org}} | awards = {{Plain list| * [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]]<ref>http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Year=1992-1992&Award=Padma%20Bhushan</ref> * ಅವ್ವೈಯಾರ್ ಪುರಸ್ಕಾರ (ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ)<ref>https://www.dtnext.in/News/City/2016/07/20005349/CM-presents-Avvaiyar-award-to-Sarada-Menon.vpf</ref> * International Association of Psycho-Social Rehabilitation Special Award * [[Rotary Club]] for the Sake of Honour Award }} }} == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:WCC_chennai.jpg|left|thumb| ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜು, ಚೆನ್ನೈ]] ಶಾರದಾ ಮೆನನ್ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಮಲೆಯಾಳಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮೆನನ್ ಅವರು ಅವರ ಹೆತ್ತವರ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವರು.<ref name="Focus on Rehab of Mentally-ill"/> ಆಕೆಯ ತಂದೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಚೆನ್ನೈಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದಾಗ,<ref name="Healing touch">{{Cite web|url=http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=9370|title=Healing touch|last=Radhika Menon|date=2016|website=News report|publisher=Harmony India|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624154535/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=9370|archive-date=24 June 2016|access-date=23 May 2016}}</ref> ಅವರೂ ಸಹ ತಂದೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಚೆನ್ನೈಗೆ ಹೊರಟು ಬರಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶಾರದಾ ಅವರ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಗುಡ್ ಶೆಫರ್ಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ಶಾರದಾ ಅವರು ನಂತರ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ನಂತರ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref name="People didn’t understand mental illness">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/people-didnt-understand-mental-illness/article33396.ece|title=People didn't understand mental illness|last=Muthalaly|first=Shonali|date=21 May 2014|work=The Hindu|access-date=23 May 2016}}</ref> ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಶಾರದಾ ಅವರು, ೧೯೫೧ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಔಷಧ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ನವದೆಹಲಿಯ ಇರ್ವಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಲೋಕನಾಯಕ್ ಜೈ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆ) ತರಬೇತಿ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ತರಬೇತಿಯ ನಂತರ, ಶಾರದಾ ಅವರು ಮದ್ರಾಸ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪಿತ್ತಾಪುರಂ ಮಿಷನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ವೃತ್ತಿಯ ಜತೆಗೇ ಅವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ೧೯೫೭ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ(MD-ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್)ಯನ್ನು ಪಡೆದರು <ref name="Focus on Rehab of Mentally-ill"/> ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಶಾರದಾ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಮನೋರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನೂ ಕೈಗೊಂಡರು. ೧೯೫೫ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮನೋರೋಗ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಶಾರದಾ ಅವರು ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಮನೋವೈದ್ಯರಾದರು.<ref name="Focus on Rehab of Mentally-ill" /> == ವೃತ್ತಿ == ಮೆನನ್ ಅವರು 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಿಲ್ಪಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ|ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಗೆ]] (ಆಗ ಅದನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾನಸಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು 1978 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಅವರು 1961 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧೀಕ್ಷಕರಾದರು.<ref name="People didn’t understand mental illness"/> ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಹೊರರೋಗಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥ ರೋಗಿಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದರ ಹಿಂದೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಇತ್ತು. ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಮುದಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ''AASHA'',<ref name="Aasha on MHIN">{{Cite web|url=http://mhinnovation.net/organisations/aasha?mode=List1111111111111%20UNION%20SELECT%20CHAR(45%2C120%2C49%2C45%2C81%2C45)%20--%20%20/*|title=Aasha on MHIN|date=2016|publisher=MH Innovation|access-date=23 May 2016|archive-date=23 ಜೂನ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160623171147/http://mhinnovation.net/organisations/aasha?mode=List1111111111111%20UNION%20SELECT%20CHAR(45,120,49,45,81,45)%20--%20%20/*|url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಉಪಕ್ರಮದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅಂತಹ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="History - AASHA">{{Cite web|url=http://www.theaashafamily.org/history.html|title=History – AASHA|date=2016|publisher=AASHA|access-date=23 May 2016|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222234946/http://theaashafamily.org/history.html|url-status=dead}}</ref> ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ,ಆಕೆ ತನ್ನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿನ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಉಪಶಾಮಕ ಆರೈಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು YMCA ಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಖೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು; ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ತಿರುವೇರ್ಕಾಡು, [[ಮಹಾಬಲಿಪುರಂ‌ನ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಮೂಹ|ಮಹಾಬಲಿಪುರಂ]] ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಾನಗರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="The doctor's in, even at 90">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/The-doctors-in-even-at-90-Chennai-psychiatrist-says-goal-still-elusive/articleshow/20020626.cms|title=The doctor's in, even at 90|date=13 May 2013|publisher=Times of India|access-date=23 May 2016}}</ref> 1984 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಲವು ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ (SCARF) ಅನ್ನು [[ಇಚ್ಛಿತ್ತ ವಿಕಲತೆ|ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತ ಜನರ ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ [[ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಲಾಭರಹಿತ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.]] <ref name="SCARF Schizophrenia Exchange">{{Cite web|url=http://www.patientsengage.com/communities/scarf-schizophrenia-exchange|title=SCARF Schizophrenia Exchange|date=2016|publisher=PatientsEngage|access-date=23 May 2016}}</ref> ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, SCARF ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಶೋಧನಾ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ''ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಸಹಯೋಗ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ'' [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] (WHO) ಗುರುತಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="WHO Collaborating Centre for Mental Health Research and Training">{{Cite web|url=http://apps.who.int/whocc/Detail.aspx?cc_ref=IND-76&cc_city=chennai&cc_code=ind&institution_full_name=schizophrenia%20research%20foundation&|title=WHO Collaborating Centre for Mental Health Research and Training|date=2016|publisher=World Health Organization|access-date=23 May 2016}}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಟೆಲಿಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ರೋಗಿಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮೆನನ್ ಅವರು ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಚೆನ್ನೈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜೈಲು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="People didn’t understand mental illness"/> ಆಕೆ ''ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಲೈಡ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್'' (WFSAD) ಗೆ ವಿಶ್ವ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರುವ್.<ref name="The Power of the Family Movement: Sharing the Knowledge">{{Cite web|url=http://www.world-schizophrenia.org/publications/news_2005_Q1.pdf|title=The Power of the Family Movement: Sharing the Knowledge|last=Patricia Telesnicki|date=2005|website=Newsletter|publisher=World Fellowship for Schizophrenia and Allied Disorders (WFSAD)|access-date=23 May 2016|archive-date=7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161007091608/http://www.world-schizophrenia.org/publications/news_2005_Q1.pdf|url-status=dead}}</ref> [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1992 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿತು.<ref name="Padma Awards"/> ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೈದ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, [[ಬಾಸ್ಟನ್|ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ]] ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಸೈಕೋ-ಸೋಶಿಯಲ್ ರಿಹ್ಯಾಬಿಲಿಟೇಶನ್‌ನ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್, ಚೆನ್ನೈಯಿಂದ ''ಗೌರವಾರ್ಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ'' ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Healing touch"/> ಅವರು 2013 ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ನ್ಯೂರೋ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.madrasneurotrust.org/lifetime-awardees.php|title=Lifetime Achievement Awardees|website=www.madrasneurotrust.org|publisher=Madras Neuro Trust|access-date=8 December 2021}}</ref> 2016 ರಲ್ಲಿ, ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ''ಅವ್ವೈಯಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು'' ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.<ref name="Sarada Menon Chosen for Avvaiyar Award"/> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಮೆನನ್ 98. ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021 ರಂದು ಚೆನೈ ನಿಧನರಾದರು <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/indias-first-woman-psychiatrist-sarada-menon-passes-away-at-98/article37859342.ece|title=India's first woman psychiatrist, Sarada Menon, passes away at 98|date=6 December 2021|work=The Hindu|access-date=5 December 2021}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/scarf-overcoming-a-stigma/article28525632.ece|title=Scarf: Overcoming a stigma|last=S. Thanthoni|date=1 February 2004|website=[[The Hindu]]|access-date=23 May 2016}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೩ ಜನನ]] 2o4kr9mre4qatnq2qg84vrvjp8t3orp 0 145466 1375205 1374769 2026-06-17T14:18:00Z ThePositiveVibes 87814 /* */ Fixed 1375205 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | order = 9ನೇ | term_start = 10 ಮೇ 2026 | governor = [[ರಾಜೇಂದ್ರ ಅರ್ಲೇಕರ್]] | subterm = '''ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ''' | suboffice = [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ|ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | predecessor = [[ಎಂ. ಕೆ. ಸ್ಟಾಲಿನ್]] {{Collapsed infobox section begin|ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು}} | 1blankname1 = ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳು | 1namedata1 = * [[ತಮಿಳುನಾಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇಲಾಖೆ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ]] * [[ತಮಿಳುನಾಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇಲಾಖೆ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ]] * [[ತಮಿಳುನಾಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇಲಾಖೆ|ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ]] * [[ತಮಿಳುನಾಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇಲಾಖೆ|ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ]] * [[ತಮಿಳುನಾಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇಲಾಖೆ|ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆ]] * [[ತಮಿಳುನಾಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇಲಾಖೆ|ಜಿಲ್ಲಾ ಕಂದಾಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು]] * [[ತಮಿಳುನಾಡು ಪೊಲೀಸ್|ಪೊಲೀಸ್]] * [[ಗೃಹ, ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಅಬಕಾರಿ ಇಲಾಖೆ|ಗೃಹ]] * [[ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಇಲಾಖೆ (ತಮಿಳುನಾಡು)|ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ]] * [[ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಇಲಾಖೆ (ತಮಿಳುನಾಡು)|ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ]] * [[ಯುವ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ (ತಮಿಳುನಾಡು)|ಯುವ ಕಲ್ಯಾಣ]] * [[ವಿಕಲಚೇತನರ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ (ತಮಿಳುನಾಡು)|ವಿಕಲಚೇತನರ ಕಲ್ಯಾಣ]] * [[ನಗರಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಇಲಾಖೆ (ತಮಿಳುನಾಡು)|ನಗರಾಡಳಿತ]] * [[ನಗರಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಇಲಾಖೆ (ತಮಿಳುನಾಡು)|ನಗರ ಮತ್ತು ನೀರು ಸರಬರಾಜು]] | term_start1 = 10 ಮೇ 2026 | predecessor1 = [[ಎಂ. ಕೆ. ಸ್ಟಾಲಿನ್]]<br>[[ಉದಯನಿಧಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]<br>[[ಕೆ. ಎನ್. ನೆಹರು]]<br>[[ಪಿ. ಗೀತಾ ಜೀವನ್]] {{Collapsed infobox section end}} | office2 = [[ಶಾಸಕರು (ಭಾರತ)|ಸದಸ್ಯರು,]] [[ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನ ಸಭೆ]] | constituency2 = [[ಪೆರಂಬೂರ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಪೆರಂಬೂರ್]] | term_start2 = 4 ಮೇ 2026 | predecessor2 = [[ಆರ್. ಡಿ. ಶೇಖರ್]] | office4 = ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, [[ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ]] | term_start4 = 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 | 1blankname4 = ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ | 1namedata4 = [[ಎನ್. ಆನಂದ್]] | predecessor4 = ''ಹುದ್ದೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ'' | image = C. Joseph Vijay (cropped).jpg | caption = ಅಧಿಕೃತ ಭಾವಚಿತ್ರ, 2026 | birth_name = ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ | name =ವಿಜಯ್ | image_size = | caption = 2026 ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ | birthname = ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1974|6|22}}<ref name="DOB">[http://www.filmibeat.com/celebs/vijay-tamil-actor/biography.html "Exclusive biography of @actorvijay and on his life"], ''filmibeat.com''. Retrieved 31 July 2018.</ref> | birth_place = ಚೆನ್ನೈ | other_names = ''ತಳಪತಿ ವಿಜಯ್'' | nationality = | alma_mater = ಲೊಯೊಲಾ ಕಾಲೇಜು, ಚೆನ್ನೈ | occupation = {{hlist|ನಟ|ನರ್ತಕ|[[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]|ಪರೋಪಕಾರಿ}} | yearsactive = ೧೯೮೪–ಪ್ರಸ್ತುತ | spouse =ಸಂಗೀತಾ ಸೋರ್ನಲಿಂಗಂ, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೯ | children = ೨ | parents = ಎಸ್.ಎ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ಶೋಭಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ | signature = Vijay-transparent-signature.png }} '''ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್''' <ref name="christianname">{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/bjp-leader-tweets-truth-about-vijay-s-religion-gets-it-from-actor-s-fans/story-HQ8kqdFNeQsb4umhGkV7VJ.html|title=BJP leader tweets 'truth' about Vijay's religion, gets it from actor's fans|date=23 October 2017|work=Hindustan Times|access-date=6 June 2020}}<br /><br />- {{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/tn-doesnt-care-if-their-thalapathy-joseph-vijay-why-does-bjps-h-raja-70414|title=TN doesn't care if their Thalapathy is Joseph Vijay: Why does BJP's H Raja?|date=23 October 2017|work=The News Minute}}</ref> ಇವರು ಜೂನ್ ೨೨ ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರನ್ನು '''ವಿಜಯ್''' ಎಂದು ಏಕನಾಮದಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ನರ್ತಕ, [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ|ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]], ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ (ಭಾರತ)|ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]]. ಇವರು [[ತಮಿಳು ಸಿನೆಮಾ|ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref name="dance">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/five-reasons-why-we-love-vijay/photostory/49378314.cms|title=Vijay's energetic dance moves|date=15 October 2015|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712160604/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/five-reasons-why-we-love-vijay/photostory/49378314.cms|archive-date=12 ಜುಲೈ 2021|access-date=12 July 2021|url-status=bot: unknown}}</ref> ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/thalapathy-66-latest-updates-directed-by-vamshi-produced-by-dil-raju-thalapathy-67-updates-beast-updates-tamil-news-293387|title=Breaking! Vijay confirms 'Thalapathy 66', becomes South India's highest paid actor – Tamil News|date=19 August 2021}}</ref> <ref name="top paid">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijay-confirms-thalapathy-66-for-highest-salary-in-south/articleshow/85480625.cms|title=Vijay confirms 'Thalapathy 66' for highest salary in south? - Times of India|work=[[The Times of India]]}}</ref> <ref name="dtNext.in 2021">{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/05/12014737/1293540/Vijay-to-get-a-whopping-Rs-110-crore-for-his-66th.vpf|title=Vijay to get a whopping Rs 110 crore for his 66th?|date=12 May 2021|website=dtNext.in|access-date=19 May 2021|archive-date=19 ಮೇ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519122132/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/05/12014737/1293540/Vijay-to-get-a-whopping-Rs-110-crore-for-his-66th.vpf|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/10-highest-paid-actors-in-kollywood/photostory/48385784.cms|title=10 Highest paid actors in Kollywood|work=The Times of India|access-date=27 April 2021}}</ref> ಅವರು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/fan-moment-of-a-visually-challenged-couple-with-thalapathy-vijay/articleshow/79834573.cms|title=Fan moment of a visually challenged couple with Thalapathy Vijay|date=21 December 2020|work=The Times of India|access-date=23 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210623053853/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/fan-moment-of-a-visually-challenged-couple-with-thalapathy-vijay/articleshow/79834573.cms|archive-date=23 June 2021}}</ref> ಮತ್ತು ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ೬೫ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ ಎಂಟು ವಿಜಯ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ತಮಿಳುನಾಡು [[ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ|ಸರ್ಕಾರದಿಂದ]] ಮೂರು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಐಐಎಮ್‌ಎ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ . <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-collects-his-iara-award-mersal-person-93275#:~:text=The%20International%20Achievement%20Recognition%20Awards,gave%20the%20event%20a%20miss.|title=Vijay collects his IARA Award for 'Mersal' in person|date=13 December 2018}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಗಳಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರು ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ೧೦೦ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="forbesmagz">{{Cite web|url=http://www.forbesindia.com/lists/2017-celebrity-100/1665/all|title=2017 Celebrity 100&nbsp;– Forbes India Magazine|website=Forbes India|access-date=22 December 2017|archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924062405/http://forbesindia.com/celebprofile/pawan-kalyan/52|url-status=dead}}</ref> <ref name="2018 list">{{Cite web|url=https://www.forbesindia.com/lists/2018-celebrity-100/1735/all|title=2018 Celebrity 100|last=Sarkar|first=Pooja|last2=Bathija|first2=Monica|date=1 January 1970|website=Forbes India|access-date=9 June 2021|last3=Chakraborty|first3=Sayan|archive-date=10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210225537/https://www.forbesindia.com/lists/2018-celebrity-100/1735/all|url-status=dead}}</ref> <ref name="2019 list">{{Cite web|url=https://www.forbesindia.com/lists/2019-celebrity-100/1819/all|title=2019 Celebrity 100|last=Sarda|first=Pranit|last2=Singh|first2=Rajiv|date=1 January 1970|website=Forbes India|access-date=9 June 2021|last3=Banerjee|first3=Jasodhara|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200330175050/https://www.forbesindia.com/lists/2019-celebrity-100/1819/all|url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ಯಾನ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಬೇಡಿಕೆ, ಅವರನ್ನು [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ]] ಬೇಡಿಕೆಯ ನಟನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.tollywood.net/vijay-beats-prabhas-allu-arjun-becomes-top-pan-india-star-says-survey/|title=Vijay Becomes Top No.1 PAN India star, Says Survey!|last=Desk|first=Tollywood|date=May 27, 2022|website=Tollywood|archive-url=https://web.archive.org/web/20220605073423/https://www.tollywood.net/vijay-beats-prabhas-allu-arjun-becomes-top-pan-india-star-says-survey/|archive-date=Jun 5, 2022|access-date=Jun 5, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/thalapathy-vijay-starrer-masters-hindi-version-gets-huge-demand-north-ahead-its-release-report-579270|title=Thalapathy Vijay's film Hindi version gets a huge demand in the North ahead of its release: Report|last=Desk|first=Pinkvilla|date=3 December 2020|website=PINKVILLA|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106055114/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/thalapathy-vijay-starrer-masters-hindi-version-gets-huge-demand-north-ahead-its-release-report-579270|archive-date=6 January 2022|access-date=6 January 2022}}</ref> ೧೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪಾತ್ರ ''ವೆಟ್ರಿ'' (೧೯೮೪); ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಎಸ್‌ಎ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಇದು ಎಂಗಳ ನೀತಿ (೧೯೮೮) ವರೆಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ''ನಾಳಯ್ಯ'' ''ತೀರ್ಪು'' (೧೯೯೨) ನಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಣಯ ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. <ref name="jubilee">{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/article/from-sachien-to-kushi-four-romantic-films-of-thalapathy-vijay-that-are-evergreen/747959|title=From Sachien to Kushi: Four romantic films of Thalapathy Vijay that are evergreen|date=29 December 2021|website=Timesnownews.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229181634/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/article/from-sachien-to-kushi-four-romantic-films-of-thalapathy-vijay-that-are-evergreen/747959|archive-date=29 December 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> ಅವರ ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ''ಪೂವೆ ಉನಕ್ಕಾಗ'' ಚಿತ್ರ ಬಂದಿತು. ಅವರು ''ಪ್ರಿಯಮುದನ್'' (೧೯೯೮) ನಲ್ಲಿ ಹೈಪರ್-ಪೋಸೆಸಿವ್ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ನಾಯಕ-ವಿರೋಧಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ನಂತರ ಅಳಗಿಯ ''ತಮಿಳು ಮಗನ್'' (೨೦೦೭) ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇ-ಬಾಯ್. ಅವರ ಮಸಾಲಾ ಚಿತ್ರ ''ತಿರುಮಲೈ'' (೨೦೦೩) ಯಶಸ್ಸು ಅವರ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಆಕ್ಷನ್ ಹೀರೋ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/lf/2003/10/12/stories/2003101201050200.htm|title=Kollywood crackers|last=Kamath|first=Sudhish|date=12 October 2003|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170120081554/http://www.thehindu.com/lf/2003/10/12/stories/2003101201050200.htm|archive-date=20 January 2017|author-link=Sudhish Kamath}}</ref> ಅವರು ಗಿಲ್ಲಿ (೨೦೦೪) ನಲ್ಲಿ ಕಬಡ್ಡಿ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ₹೫೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ (ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ) ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. <ref name="Vijaytop7">{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-the-top-7-vijay-movies-south/20140623.htm|title=Looking at Vijay's TOP 7 landmark films|last=Saraswathi|first=S.|date=23 June 2014|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170109100527/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-the-top-7-vijay-movies-south/20140623.htm|archive-date=9 January 2017}}</ref> ಅವರು ''ತಿರುಪಾಚಿ'' (೨೦೦೫), ''ಸಚೇನ್'' (೨೦೦೫), ''ಶಿವಕಾಶಿ'' (೨೦೦೫), ''ಪೊಕ್ಕಿರಿ'' (೨೦೦೭) ಮತ್ತು ''ವೆಟ್ಟೈಕಾರನ್'' (೨೦೦೯) ಸೇರಿದಂತೆ ಆರಾಧನಾ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ೨೦೦೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ೨೦೧೦ ಮತ್ತು ೨೦ ರ ''ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವಲನ್'' (೨೦೧೧), ''ನನ್ಬನ್'' (೨೦೧೨), ''ತುಪ್ಪಕ್ಕಿ'' (೨೦೧೨), ''ಕತ್ತಿ (೨೦೧೪), ಮೆರ್ಸಲ್'' ''('' ೨೦೧೭), ''ಸರ್ಕಾರ್'' (೨೦೧೮), ''ಬಿಗಿಲ್'' (೨೦೧೯), ''ಮಾಸ್ಟರ್(2021) ಮತ್ತು ಬೀಸ್ಟ್ (2022)'' ಸೇರಿದಂತೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಜಯ್ ಮತ್ತಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ವಿಜಯ್ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಣಯ, ಆಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಮಸಾಲಾ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ನಂತರದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಪರಿಸರ, ರಾಜಕೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಾಗಿದೆ . <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/thuppakki-to-sarkar-five-times-when-master-actor-vijay-handled-controversies-with-a-calm-demeanor/photostory/73982034.cms|title='Thuppakki' to 'Sarkar': Five times when 'Master' actor Vijay handled controversies with a calm demeanor|date=6 February 2020|website=The Times of India|language=en|access-date=8 June 2020}}</ref> ವಿಜಯ್ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. <ref name="popular">{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2020/12/08/vijay-selfie-with-fans-most-retweetedtweet-2020.html|title=Vijay's selfie with fans most retweeted tweet of 2020 in India|website=The Week}}</ref> ಅವರು ಹಲವಾರು ಅನುಮೋದನೆಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 'ವಿ ಗೋ ಗ್ರೀನ್' ಜಾಗತಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನದ ಆಂದೋಲನದ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ [[ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್‌ಕಿಂಗ್ಸ್|ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] . <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2013/jun/08/Actor-Vijay-helps-US-Consulate-go-green-484719.html|title=Actor Vijay helps US Consulate go green|website=The New Indian Express}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಮತ್ತು ಟ್ವಿಟರ್ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಕಿದ ಮತ್ತು ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಿದ ನಟ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/google-trendsvijay-is-the-most-searched-tamil-actor-news-tamil-omrpPAccbhjha.html|title=Google trends:Vijay is the most searched Tamil actor|website=Sify|access-date=25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022|archive-date=20 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120030712/https://www.sify.com/movies/google-trendsvijay-is-the-most-searched-tamil-actor-news-tamil-omrpPAccbhjha.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="auto1">{{Cite web|url=https://gadgets.ndtv.com/apps/news/twitter-trends-india-2020-most-retweeted-thalapathy-vijay-selfie-liked-tweet-virat-kohli-2335890|title=Virat-Anushka's Pregnancy Announcement Was Most Liked Tweet in India in 2020|website=NDTV Gadgets 360}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಎಂಜಿಆರ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು "ಸ್ಥಿರವಾದ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರ" ಎಂದು ರೂಪಿಸಿತು. <ref name="Upadhyaya 2017">{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/mersal-box-office-collection-vijay-crowned-king-rs-100-crore-club-consistent-performer-749164|title=Mersal box office collection: Vijay crowned the king of Rs 100 crore club; consistent performer than Rajinikanth, Ajith|last=Upadhyaya|first=Prakash|date=13 November 2017|website=IBTimes India|access-date=14 May 2021}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ == ವಿಜಯ್ ಅವರು ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಆಗಿ ಜೂನ್ ೨೨ ೧೯೭೪ ರಂದು [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] ಮದ್ರಾಸ್ (ಈಗ [[ಚೆನ್ನೈ]] ) ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಎಸ್‌ಎ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಶೋಬಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾಯಕಿ. ವಿಜಯ್ ಅವರ ತಂದೆ ಎಸ್.ಎ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ತಮಿಳು ಮೂಲದವರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಶೋಬಾ ಹಿಂದೂ ಕುಟುಂಬದವರು. <ref name="VJ bio" /> <ref name="tradition">{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=249358&u=i-was-born-as-a-christian-my-wife-is-a-hindu-vijays-father-sa-chandrasekhar-responds-to-allegations-249358|title="I was born as a Christian, my wife is a Hindu": Vijay's father SA Chandrasekhar responds to allegations|last=Daily|first=Keralakaumudi|date=21 February 2020|website=Keralakaumudi Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104152739/https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=249358&u=i-was-born-as-a-christian-my-wife-is-a-hindu-vijays-father-sa-chandrasekhar-responds-to-allegations-249358|archive-date=4 January 2022|access-date=4 January 2022}}</ref> ವಿಜಯ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ ೧೨ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಪಡೆದರು. <ref name="VJ bio">{{Cite web|url=https://www.vikatan.com/topics/vijay-person-2|title=Latest biography news about vijay|date=27 December 2021|website=www.vikatan.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227053108/https://www.vikatan.com/topics/vijay-person-2|archive-date=27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|access-date=27 December 2021|url-status=bot: unknown}}</ref> ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಕೆಳ-ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಶೋಬಾ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕೂಲಿಯಾಗಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೦೦ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು ಹಾಡುವ ದಿನ ವಿಜಯ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಆಹಾರವಿತ್ತು, ಇತರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name="VJ bio" /> ವಿಜಯ್‌ಗೆ ವಿಧ್ಯಾ ಎಂಬ ಸಹೋದರಿ ಇದ್ದಳು, ಅವಳು ಎರಡು ವರ್ಷದವಳಿದ್ದಾಗ ನಿಧನರಾದರು. ಅವನ ತಂಗಿಯ ಮರಣವು ವಿಜಯ್‌ನನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಬಾಧಿಸಿತು; ಅವರ ತಾಯಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಮಾತನಾಡುವ, ತುಂಟತನದ ಮತ್ತು ಹೈಪರ್ಆಕ್ಟಿವ್ ಆಗಿದ್ದ ವಿಜಯ್, ವಿದ್ಯಾಳ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಮೌನವಾದರು. <ref name="Vidya">[http://www.indiaglitz.com/mothers-day-special-interview-with-illayathalapathy-vijay-mother-shobha-chandrasekhar-tamil-news-158472.html "Mothers Day special Interview with Illayathalapathy Vijay mother Shobha Chandrasekhar"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220928232436/https://www.indiaglitz.com/mothers-day-special-interview-with-illayathalapathy-vijay-mother-shobha-chandrasekhar-tamil-news-158472.html |date=28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022 }}, ''IndiaGlitz''.</ref> ಆಕೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ, ವಿಜಯ್ ತನ್ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ವಿವಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು, ಇದು ವಿದ್ಯಾ-ವಿಜಯ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/interesting-facts-about-ilayathalapathy-vijay/Bollywood-cameos/photostory/59266578.cms|title=Bollywood cameos&nbsp;– Interesting facts about Ilayathalapathy Vijay|website=The Times of India|access-date=9 June 2020}}</ref> ವಿದ್ಯಾಳ ಸ್ಮರಣೀಯ ಫೋಟೋವನ್ನು ೨೦೦೫ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಸುಕ್ರನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ವಿಸ್ತೃತ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>[http://starsbiography.weebly.com/vijay.html "Vijay"]. ''starsbiography''.</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/vijay-rare-childhood-picture-sister-vidhya-chandrasekhar-thalapathy-sukran-cameo-tamil-news-230281|title=Rare picture of Vijay with his sister – Tamil News|date=25 February 2019|website=IndiaGlitz.com}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೋಡಂಬಾಕ್ಕಂನಲ್ಲಿ ಫಾತಿಮಾ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=t1Ecr-4c5F0|title=Vijay speaks about his childhood schooling in fathima matriculation school chennai|website=[[YouTube]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925051506/https://www.youtube.com/watch?v=t1Ecr-4c5F0|archive-date=25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022|access-date=25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022|url-status=bot: unknown}}</ref> ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಜಯ್ ನಂತರ ವಿರುಗಂಬಾಕ್ಕಂನಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಲೋಕ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಗೆ <ref>{{Cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/which-celebritiy-belongs-to-your-schoolcollege/vijay.html|title=Vijay {{!}} Which Celebrity belongs to your school/college?|date=23 April 2016|website=Behindwoods|access-date=28 December 2017}}</ref> ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಲೊಯೋಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ವಿಷುಯಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟರು. <ref name="Vidya"/> == ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ೧೯೮೪–೨೦೦೩: ಬಾಲ ನಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ === ೧೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ''ವೆಟ್ರಿ'' (೧೯೮೪) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ''ಕುಟುಂಬ'' (೧೯೮೪), ''ವಸಂತ ರಾಗಂ'' (೧೯೮೬), ''ಸತ್ತಂ ಒರು ವಿಲಾಯಾಟ್ಟು'' (೧೯೮೭) ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ''ಇದು ಎಂಗಲ್ ನೀತಿ'' (೧೯೮೮). ''ನಾನ್ ಸಿಗಪ್ಪು ಮಾನಿತನ್'' (೧೯೮೫) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟನಾದ [[ರಜನೀಕಾಂತ್|ರಜನಿಕಾಂತ್]] ಅವರ ಜೊತೆ ಸಹ-ನಟನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ''ವೆಟ್ರಿ'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಿರಿಯ ನಟ-ನಿರ್ಮಾಪಕ ಪಿಎಸ್ ವೀರಪ್ಪನವರು ಬಾಲನಟನಾದ ವಿಜಯ್ ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಸಂಭಾವನೆಯಾಗಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೫೦೦ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://ghostarchive.org/archive/k5E0a|title=Vijay's First Salary as a Child actor in 1984 Revealed! it was 500 rupees|date=27 December 2021|website=Ghostarchive|access-date=27 December 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರು ೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ಕಲರ್ ಮತ್ತು ೯೦ ರ ದಶಕದ ಕಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಂತಹ ಎರಡು ಹಳೆಯ ದೃಶ್ಯ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.vikatan.com/cinema/tamil-cinema/news/43349.art|title=22 ஆண்டுகளில் விஜய்யின் சினிமா பயணம்!|date=4 December 2014|work=[[Ananda Vikatan]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110123018/http://www.vikatan.com/cinema/tamil-cinema/news/43349.art|archive-date=10 January 2017|language=ta}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಂತರ, ವಿಜಯ್ ಅವರು ೧೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ''ನಾಳಯ್ಯ ತೀರ್ಪು'' (೧೯೯೨) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. <ref name="hindu">[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/style-of-his-own/article2274239.ece "Style of his own"].</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರು ವಿಜಯಕಾಂತ್ ಜೊತೆಗೆ ''ಸೆಂಧೂರಪಾಂಡಿ'' (೧೯೯೩) ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು. <ref>[http://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-13/sac-recalled-how-vijayakanth-did-sendhoorapandi-free-of-cost-to-help-his-son-vijays-career.html "SAC recalled how Vijayakanth did Sendhoorapandi free of cost to help his son Vijay's career"]. ''www.behindwoods.com''.</ref> ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ರಸಿಗನ್'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ಸು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite web|url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/sanghavi-recalls-her-experience-working-with-ilayathalapathy-vijay.html|title=''Rasigan success''|date=16 February 2017|website=Behindwoods|access-date=17 March 2021}}</ref> ಇದು ವಿಜಯ್ ಅವರಿಗೆ ''ಇಳಯ'' ದಳಪತಿ (ಯುವ ಕಮಾಂಡರ್) ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯದೊಂದಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ, ಇದರ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.vikatan.com/cinema/tamil-cinema/news/93079-hidden-secrets-in-mersal-movie-poster.html|title='மெர்சல்' ஃபர்ஸ்ட்லுக்கில் இந்த விஷயங்களை எல்லாம் கவனிச்சீங்களா..?|last=Lee|first=Dharmik|date=22 June 2017|access-date=24 November 2017}}</ref> ಅವರು ''ದೇವ'' ಮತ್ತು ''ರಾಜವಿನ್ ಪರ್ವೈಯಿಲೆ'' ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಟ [[ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ನಟಿಸಿದರು. ''ದೇವಾ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. <ref name="stunts">{{Cite web|url=http://www.behindwoods.com/features/News/News39/27-12-05e/vijay.html|title=Tamil movies : Vijay risky stunts in films|website=Behindwoods|access-date=25 June 2021}}</ref> ನಂತರ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ ''ವಿಷ್ಣು'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ತಮಿಳು ನಟ ಜೈಶಂಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು. ''ವಿಷ್ಣು'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ತಮ್ಮ ಪರಿಚಯದ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ''ದಿ ಫ್ರೆಶ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್-ಏರ್‌ನಂತೆಯೇ'' ಇಯರ್ ಸ್ಟಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಾರ್ಡ್‌ರೋಬ್ ಅನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಣಯ ದುರಂತ ''ಚಂದ್ರಲೇಖಾ'' ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/kollywoods-craze-for-hit-titles-imagegallery-1-kollywood-sdmpkQidjbghi.html|title=Chandralekha average performance|website=Sify|access-date=9 May 2021|archive-date=9 ಮೇ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509114321/https://www.sify.com/movies/kollywoods-craze-for-hit-titles-imagegallery-1-kollywood-sdmpkQidjbghi.html|url-status=dead}}</ref> ೧೯೯೫ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಿ. ರಂಗನಾಥನ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಮಾಪಿಳ್ಳೈ'' ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. <ref name="Coimbatore mappilai success">{{Cite web|url=http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/13-pongal-releases-for-vijay/index.html|title=successful Pongal releases for Vijay|date=3 January 2017|website=Behindwoods|access-date=6 May 2021}}</ref> ''ಕೊಂಬತ್ತೋರ್ ಮಾಪಿಳ್ಳೈ'' ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ ಯಶಸ್ವಿ ಸಾಹಸವಾಗಿತ್ತು. <ref name="Balachandran 2015">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/sanghavi-makes-a-comeback-in-kanis-film/articleshow/46944952.cms|title=Sanghavi makes a comeback in Kani's film|last=Balachandran|first=Logesh|date=17 April 2015|website=The Times of India|access-date=26 June 2021}}</ref> ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹೀರೋ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. <ref name="Indiatodayreview">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/photo/happy-birthday-vijay-best-films-of-ilayathalapathy-vijay-19869-2016-06-22|title=Happy Birthday Vijay: 10 best films of Ilayathalapathy as a performer|website=India Today|language=en|access-date=5 August 2019}}</ref> ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಲ್ಟ್-ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. <ref name="positive reviews">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/love-today-to-vettaikaran-ten-times-when-vijay-delivered-a-super-hit-film-with-a-debutant-director/photostory/76425194.cms|title='Shajahan' – 2001|date=17 June 2020|website=The Times of India|access-date=14 December 2020|ref={{sfnref | The Times of India | 2020}}}}</ref> <ref name="cult status">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/happy-birthday-vijay-priyanka-chopra-to-katrina-kaif-6-times-thalapathy-romanced-bollywood-actors-101624363018864.html|title=Happy birthday Vijay: Priyanka Chopra to Katrina Kaif, 6 times Thalapathy romanced Bollywood actors|last=Desk|first=HT Entertainment|date=22 June 2021|website=Hindustan Times|access-date=25 June 2021}}</ref> 1996 ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರು ವಿಕ್ರಮನ್ -ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಪೂವೆ'' ಉನಕ್ಕಾಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. <ref name="hits">{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/tamil/interview.php?id=13647189&cid=2408|title=Vijay blockbusters|date=20 January 2007|website=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050113190938/http://sify.com/movies/tamil/interview.php?id=13647189&cid=2408|archive-date=13 January 2005|access-date=24 April 2014}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ಹತ್ತನೇ ಚಿತ್ರ ''ವಸಂತ ವಾಸಲ್'' ನಂತರ ಯಶಸ್ವಿ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರಗಳು ''ಮಾನ್ಬುಮಿಗು ಮಾನವನ್'' ಮತ್ತು ''ಸೆಲ್ವ'' . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ''ಕಾಲಮೆಲ್ಲಂ ಕಾತಿರುಪ್ಪೆನ್'' ಎಂಬ ಯಶಸ್ವಿ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಲೆತೂಕದ ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮಯುದ್ಧದ ಜಗಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇದು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, <ref name="Behindwoods 2018">{{Cite web|url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/list-of-films-in-which-thalapathy-vijay-played-negative-roles/kaalamellam-kaathiruppen.html|title=Kaalamellam Kaathiruppen – When Thalapathy Vijay played negative roles – Complete list here|date=22 October 2018|website=Behindwoods|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624074257/https://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/list-of-films-in-which-thalapathy-vijay-played-negative-roles/kaalamellam-kaathiruppen.html|archive-date=24 June 2021|access-date=24 June 2021}}</ref> ಮತ್ತು ''ಲವ್ ಟುಡೆಯಲ್ಲಿ'' ತ್ಯಾಗ-ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಎದುರಿಸಿದ ಸಂಕಟದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, <ref name="positive reviews"/> ಮತ್ತು ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಹಿಳೆಯಿಂದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಅವನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ''ಒನ್ಸ್ ಮೋರ್'' ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿರಿಯ ನಟ [[ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್]] ಮತ್ತು ಚೊಚ್ಚಲ ನಟಿ ಸಿಮ್ರಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಮಣಿರತ್ನಂ]] -ನಿರ್ಮಾಣದ ಯಶಸ್ವಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ-ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ನೆರುಕ್ಕು ನೆರ್'' ನಲ್ಲಿ ಸಹ ನಟಿಸಿದರು, ವಸಂತ್ ಸಹ-ನಟನಾಗಿ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟ [[ಸೂರ್ಯ ಶಿವಕುಮಾರ್‌‌|ಸೂರ್ಯ]], ಕಥೆಯು ಅತ್ತೆಯ ನಡುವಿನ ಜಗಳದ ನಡುವೆ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. <ref name="Indiatodayreview"/> ನಂತರ ಅವರು, ಫಾಜಿಲ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಕಡಲುಕ್ಕು ಮರಿಯದೈನಲ್ಲಿ'' ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ವಿಜಯ್ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಯಶಸ್ವಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''ನಿನೈತೆನ್ ವಂಧೈನಲ್ಲಿ'' ತ್ರಿಕೋನ ಪ್ರೇಮದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯಮುದನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೈಪರ್- ''ಪೋಸೆಸಿವ್'' ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ''ನ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರೈಟ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಮಲೇಷಿಯನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ವಿಜಯ್ ಅವರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿತು. ''ಪ್ರಿಯಮುದನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಆಂಟಿ-ಹೀರೋ, ಇದನ್ನು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರೇಮಕಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. <ref name="Straits Times">{{Cite web|url=https://mobile.twitter.com/VijayIsMyLife/status/1403445876815581188/photo/1|title=Vijay flag flys high as an anti-hero|date=23 June 2021|website=New Straits Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20210623163943/https://mobile.twitter.com/VijayIsMyLife/status/1403445876815581188/photo/1|archive-date=23 June 2021|access-date=23 June 2021}}</ref> ''ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ'' ''ಪ್ರಿಯಮುದನ್'' ಅನ್ನು ವಿಜಯ್ ಅಭಿನಯದ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref name="Indiatodayreview" /> ನಂತರ ಅವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರಾಗಿ- ''ನಿಲಾವೇ ವಾದಲ್ಲಿ'' ಹಿಂದೂ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರು ಚೊಚ್ಚಲ ಎಝಿಲ್ ಅವರ ''ತುಲ್ಲದ ಮನಮುಮ್ ತುಲ್ಲುಂನಲ್ಲಿ'' ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಸಿಮ್ರಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು, ಇದು ತಮಿಳುನಾಡು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೦ ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಓಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. <ref>[[Tamil Nadu State Film Award for Best Film]]</ref> ಇದರ ನಂತರ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳು ''ಎಂಡ್ರೆಂಡ್ರುಮ್ ಕಾದಲ್'', ''ನೆಂಜಿನಿಲೆ'' ದರೋಡೆಕೋರನಿಗೆ ಹಿಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ''ಮಿನ್ಸಾರ ಕಣ್ಣಾ'' . <ref name="India Today 2021">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/master-is-blockbuster-but-can-vijay-now-step-out-of-his-comfort-zone-1759706-2021-01-16|title=Master is blockbuster but can Vijay now step out of his comfort zone?|date=16 January 2021|website=India Today|access-date=17 May 2021}}</ref> ೨೦೦೦ ರಿಂದ, ವಿಜಯ್ ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿ-ವಿಸ್ಮೃತಿ-ವಿಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ''ಕಣ್ಣುಕ್ಕುಲ್ ನಿಲವು'', ವಿಜಯ್ ಅವರ ಯಶಸ್ವಿ ೨೫ ನೇ ಚಿತ್ರ <ref name="India Today">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/photo/happy-birthday-vijay-best-films-of-ilayathalapathy-vijay-19869-2016-06-22|title=Happy Birthday Vijay: 10 best films of Ilayathalapathy as a performer|date=22 June 2016|website=India Today|access-date=26 November 2020}}</ref> ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಫಾಜಿಲ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಎರಡು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ''ಕುಶಿಯಲ್ಲಿ'' ಅಹಂಕಾರ-ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಅರ್‌ಐ ಪತಿ ಅಲ್ಲದ ''-ಪ್ರಿಯಮಾನವಲೆಯಲ್ಲಿ'' ಭಾರತೀಯ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ-ಛಾಯೆಗಳು. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಯಶಸ್ಸು ಸಿದ್ದಿಕ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್'' ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ, ವಿಜಯ್‌ ಅವರ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ಬದ್ರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ'' ಕಿಕ್-ಬಾಕ್ಸರ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಯ-ದುರಂತ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ''ಷಹಜಹಾನ್'' ಪ್ರೇಮ-ವೈದ್ಯನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಿಂದಿ ನಟಿ [[ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಚೋಪ್ರಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಕೀಲರಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''ತಮಿಝನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ನಟಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=http://ibnlive.com/news/thamizhan-was-hit-because-of-vijay-imman/303460-71.html|title='Thamizhan' was hit because of Vijay: Imman|date=2 November 2012|work=CNN-IBN|access-date=10 December 2012|archive-date=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220234859/https://www.news18.com/|url-status=dead}}<br /><br />- {{Cite web|url=http://www.cscsarchive.org:8081/MediaArchive/art.nsf/(docid)/BFB69CAB26ED7A73E5256BB1001949FF|title=April brings cheer to Tamil film industry|date=3 May 2002|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322150013/http://www.cscsarchive.org:8081/MediaArchive/art.nsf/(docid)/BFB69CAB26ED7A73E5256BB1001949FF|archive-date=22 March 2012|access-date=12 December 2012}}</ref> <ref name="positive reviews"/> ನಂತರ, ಅವರು ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಚಿತ್ರ ''ಯೂತ್‌ನೊಂದಿಗೆ'' ಯಶಸ್ವಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆಯವರಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಬಾಗವತಿಯಲ್ಲಿ'' ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref name="toi films">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/priyamanavale-to-pokkiri-five-blockbuster-tamil-films-of-vijay-that-were-remade-from-telugu/photostory/74968711.cms|title='Priyamanavale' to 'Pokkiri': Five superhit Tamil films of Vijay|date=3 April 2020|website=The Times of India|access-date=25 November 2020|ref={{sfnref | The Times of India | 2020}}}}</ref> ವಿಜಯ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರವಾದ ''ವಸೀಗರ'' ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕ ಚಿತ್ರವಾದ ಪುದಿಯ ''ಗೀತೈ'' ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/wishlist-vijay-should-collaborate-with-these-five-impressive-filmmakers-7369728/|title=Vijay's impressive comic-timing in Vaseegara|last=R|first=Manoj Kumar|date=22 June 2021|website=The Indian Express|access-date=5 July 2021}}</ref> <ref name="toi films" /> === ೨೦೦೩–೨೦೧೧: ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಥಾನಮಾನ === ೨೦೦೩ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರು ''ತಿರುಮಲೈ'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಹಸ-ಪ್ರಣಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇವರ ಸಹ-ನಟಿಯಾಗಿ [[ಜ್ಯೋತಿಕಾ (ನಟಿ)|ಜ್ಯೋತಿಕಾರವರು]] ನಟಿಸಿದರು, ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದವರು ಚೊಚ್ಚಲ ರಮಣ ಮತ್ತು [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] ಅವರ ಕವಿತಾಲಯ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ''ತಿರುಮಲೈ'' ಚಿತ್ರವು ವಿಜಯ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/9398.html|title=Thirumalai Tamil Movie Review|website=Indiaglitz.com|access-date=24 April 2014|archive-date=14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014232416/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/9398.html|url-status=dead}}</ref> ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ''ಉದಯ ಚಿತ್ರವು'' ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಮತ್ತು ೨೦೦೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ''ಘಿಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ'', ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರವಾದ ''ಒಕ್ಕಡು ಚಿತ್ರದ'' ರೀಮೇಕ್‌ ಆಗಿ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು|ಈ ಚಿತ್ರವು ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೦ ದಿನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಎಸ್. ಧರಣಿಯವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎ.ಎಂ.ರತ್ನಂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ತ್ರಿಶಾ|ತ್ರಿಷಾ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಕಾಶ್ ರೈ|ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್]] ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/9966.html|title=Ghilli's record break|date=24 July 2004|website=Indiaglitz.com|access-date=10 May 2013|archive-date=21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921060746/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/9966.html|url-status=dead}}</ref> ''ಗಿಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು'' ದೇಶೀಯ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೫೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೫೦ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮೊದಲ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. <ref name="Nair 2016"/> ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, [[ರಜನೀಕಾಂತ್|ರಜನಿಕಾಂತ್]] ಅವರ ''ಪಡಯಪ್ಪ'' (೧೯೯೯) ಚಿತ್ರ, ಆಗ ದಾಖಲೆಯ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೩೦ ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು, ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಮಾನದಂಡ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name=":10">{{Cite web|url=http://www.suryanfm.in/suryan-stories/14-years-ilayathalapthy-vijays-ghilli-facts/|title=14 years of Vijay's Ghilli&nbsp;– Things you din't know about the blockbuster|date=17 April 2018|website=Suryan FM|language=en-US|access-date=12 June 2020|archive-date=12 ಜೂನ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612085138/http://www.suryanfm.in/suryan-stories/14-years-ilayathalapthy-vijays-ghilli-facts/|url-status=dead}}</ref> ''ಘಿಲ್ಲಿ'' ಚಿತ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref name=":10" /> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಲೇಷಿಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $೫೦೦,೦೦೦ ಗಳಿಸಿತು. <ref name=":10" /> [[ಎಮ್. ಜಿ. ರಾಮಚಂದ್ರನ್|ಎಂ.ಜಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್]] ಅವರ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಅಡಿಮೈ ಪೆನ್'' (೧೯೬೯) ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಹ ''ಘಿಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು'' ಮುರಿದು ಘಿಲ್ಲಿಚಿತ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ದಾಖಲೆಯಯಿತು.<ref name=":10" /> <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-ghilli-reunion/article31778167.ece|title=When Janaki Sabesh and Ashish Vidyarthi had a 'Ghilli' reunion|last=S|first=Srivatsan|date=8 June 2020|work=The Hindu|access-date=11 April 2021|language=en-IN}}</ref> "ಇಂದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಗುರುತಿಸುವ ನಾಯಕ ವಿಜಯ್ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಕಾಶ್ ರೈ|ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್]], ಅಪ್ರತಿಮ ಖಳನಾಯಕ, ಈ ಚಿತ್ರ "ಗಿಲ್ಲಿ"... ಗೆಲುವಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' ಹೇಳಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2004/04/23/stories/2004042301450300.htm|title=Ghilli|date=23 April 2004|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20040705172302/http://www.hindu.com/fr/2004/04/23/stories/2004042301450300.htm|archive-date=5 July 2004|location=Chennai, India}}</ref> ಮುತ್ತುಪಾಂಡಿ (ರಾಜ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವಾಗ ವೇಲು (ವಿಜಯ್) ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಧನಲಕ್ಷ್ಮಿ (ತ್ರಿಶಾ) ಅನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಳಾಗಿ ಬಳಸುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಚೆನ್ನೈ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]'' (೨೦೧೩) ನಲ್ಲಿ [[ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ (ಹಿಂದಿ ನಟ)|ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್]] [[ದೀಪಿಕಾ ಪಡುಕೋಣೆ (ನಟಿ)|ದೀಪಿಕಾ ಪಡುಕೋಣೆಯೊಂದಿಗೆ]] ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಿದರು. ''ಗಿಲ್ಲಿ ನಂತರ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ಮಾಧುರೆ'' '',ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು'' ರಮಣ ಮಾಧೇಶ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ''ತಿರುಪಾಚಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು'' ಚೊಚ್ಚಲ ಪೇರರಸು ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.<ref name="The Times of India">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/love-today-to-vettaikaran-ten-times-when-vijay-delivered-a-super-hit-film-with-a-debutant-director/photostory/76425194.cms|title='Love Today' to 'Vettaikaran': Ten times when Vijay delivered a super hit film with a debutant director|date=17 June 2020|website=The Times of India|access-date=25 November 2020}}</ref> ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಸುಕ್ರನ್‌ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ'' ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೨೦೦೫ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್‌ ಅವರು ಎರಡು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾದ ಯಶಸ್ವಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಒಂದು ಜಾನ್ ಮಹೇಂದ್ರನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಸಚಿನ್, ಈ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹ-ನಟಿಯಾಗಿ ಜೆನಿಲಿಯಾ [[ಜೆನಿಲಿಯಾ ಡಿಸೋಜ|ಡಿಸೋಜಾ]] ಅವರು ನಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತೋಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪೆರರಸು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಶಿವಕಾಶಿ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ'' ಸಹ-ನಟಿಯಾಗಿ ಆಸಿನ್ ಅವರು ನಟಿಸಿದರು. <ref name="The Times of India" /> ''ಸಚಿನ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರ ನಿರಾತಂಕದ ಯುವಕನ ಚಿತ್ರಣವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು, <ref name="jubilee"/> ಮತ್ತು "ವಿಜಯ್ ಅವರು ''ಸಚೀನ್'' ಹಾಗೆ ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ''ದಿ ಹಿಂದೂ'' ಹೇಳಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/lf/2005/04/20/stories/2005042016270200.htm|title=Life Chennai : Vijay scores as 'Sachein'|date=20 April 2005|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050518070834/http://www.hindu.com/lf/2005/04/20/stories/2005042016270200.htm|archive-date=18 May 2005|access-date=1 December 2016}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ''ಆಥಿ ಚಿತ್ರವು'', ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರವಾದ ''ಆತನೊಕ್ಕಡೆ ಚಿತ್ರದ'' ರೀಮೇಕ್, ಈ ಚಿತ್ರವು ೨೦೦೬ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅವರ ತಂದೆ ಎಸ್‌ಎ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರಮಣ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. <ref name="Sify">{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/chennai-box-office-jan14-16-news-tamil-kkfvvkhfidesi.html|title=Chennai Box-Office (Jan14-16)|website=Sify|access-date=25 February 2021|archive-date=10 ಮೇ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510154603/https://www.sify.com/movies/chennai-box-office-jan14-16-news-tamil-kkfvvkhfidesi.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೭ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಭುದೇವ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರದ ರಿಮೇಕ್ ಆದ ''ಪೋಕ್ಕಿರಿ'' ಎಂಬ ದರೋಡೆಕೋರ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ನಟಿಸಿದರು. ''ಪೊಕ್ಕಿರಿ'' ೨೦೦೭ ರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೧೦೦-ದಿನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮೊದಲ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. <ref name="Nair 2016"/> ''ಪೊಕ್ಕಿರಿ'' ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸಿಫಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ವಿಜಯ್ ಅವರ ''ಪೊಕ್ಕಿರಿಯು'' "ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಅದು ಇರುವವರೆಗೂ ಆನಂದಿಸಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/pokkiri-review-tamil-14369041.html|title=Movie Review:Nanban|website=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140123061956/http://www.sify.com/movies/pokkiri-review-tamil-14369041.html|archive-date=23 January 2014|access-date=12 January 2012}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''ಪೊಕ್ಕಿರಿ'' ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/pokkiri-to-bairavaa-five-times-when-vijay-rocked-the-box-office-during-pongal/photostory/80214638.cms|title='Pokkiri' to 'Bairavaa': Five times when Vijay rocked the box office during Pongal|date=11 January 2021|website=The Times of India|access-date=29 September 2021}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Actor_Vijay.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Actor_Vijay.jpg/173px-Actor_Vijay.jpg|alt=|left|thumb|173x173px| ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್]] ೨೦೦೭ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಭರತನ್ ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಇವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''ಅಳಗಿಯ ತಮಿಳು ಮಗನ್'' ನಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರು ನಟಿಸಿದರು. ವಿಜಯ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಾಯಕ ಮತ್ತು ನಾಯಕ ಎರಡೂ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು. ವಿಜಯ್ ಅವರು ೨೦೦೮ ರ ಟಿವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಜನರ ಆಯ್ಕೆಯ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/a-starstudded-awards-ceremony/article3039011.ece|title=A star-studded awards ceremony|date=26 December 2016|work=The Hindu|access-date=31 January 2018|issn=0971-751X}}</ref> ''ಅಳಗಿಯಾ ತಮಿಳ್ ಮಗನ್ ಚಿತ್ರವು'' ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು [[ಬಿಬಿಸಿ]] [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುಕೆ]] ವಿಮರ್ಶಿಸಿತು,ಈ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಣಯ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯ ಸರಿಯಾದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="BBC 2021">{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/shropshire/films/bollywood/2007/11/azhigiye_preview.shtml|title=Shropshire – Bollywood – Azhigiye Tamizh Magan|date=19 May 2021|website=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519171237/http://www.bbc.co.uk/shropshire/films/bollywood/2007/11/azhigiye_preview.shtml|archive-date=19 May 2021|access-date=19 May 2021}}</ref> ಅಳಗಿಯ ''ತಮಿಳ್ ಮಗನ್'' ಚಿತ್ರವು $೧.೦೪೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು, ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/intl/?page=&country=ZA&id=_fAZHAGIYATAMIZHMA01|title=Azhagiya Tamizh Magan (2007)|website=www.boxofficemojo.com|access-date=15 May 2019}}</ref> ಸಾಗರೋತ್ತರ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಗಳಿಕೆಯಾಯಿತು. ''ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಡೈಲಿ'' ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ''ಅಳಗಿಯ ತಮಿಳು ಮಗನ್'' 2007 <ref>{{Cite web|url=https://www.screendaily.com/malaysian-box-office-hits-all-time-high-of-100m/4037013.article|title=Malaysian box office hits all-time high of $100m|last=Wong|first=Silvia|date=5 February 2008|website=Screen|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206052007/https://www.screendaily.com/malaysian-box-office-hits-all-time-high-of-100m/4037013.article|archive-date=6 December 2021|access-date=6 December 2021}}</ref> ಮಲೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಹತ್ತು ಏಷ್ಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಹಿಟ್ ಚಾರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಕ್ಷನ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''ಕುರುವಿಯಲ್ಲಿ'' ನಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಧರಣಿ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಜೈಂಟ್ ಮೂವೀಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಸಿಫಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು " ''ಕುರುವಿ'' ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಒಂದು ಸೂಪರ್ ಹೀರೋ ಚಿತ್ರ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/kuruvi-imagegallery-5-movies-jdwmQejcicisi.html|title=Kuruvi 5|date=17 April 2008|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206052400/https://www.sify.com/movies/kuruvi-imagegallery-5-movies-jdwmQejcicisi.html|archive-date=6 December 2021|access-date=6 December 2021}}</ref> ''ಕುರುವಿ'' ಚಿತ್ರವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ]] ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. <ref name="Box Office Mojo 2021">{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt1228931/?ref_=bo_se_r_1|title=Kuruvi|date=19 May 2021|website=Box Office Mojo|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519161728/https://www.boxofficemojo.com/title/tt1228931/?ref_=bo_se_r_1|archive-date=19 May 2021|access-date=19 May 2021}}</ref> ೨೦೦೯ ರ ವರ್ಷವು ನಿಯೋ-ನಾಯರ್ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರವಾದ ''ವಿಲ್ಲು'' ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಭುದೇವ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ''ವಿಲ್ಲು'' ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಾಧಾರಣ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref name="Rediff.com">{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2009/jan/12villu-tamil-review.htm|title=Review: Villu|website=Rediff.com|access-date=6 June 2021}}</ref> ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರವಾದ ''ವೆಟ್ಟೈಕಾರನ್'', ಇದನ್ನು ಬಾಬುಶಿವನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎವಿಎಮ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ವಿತರಿಸಿದರು. ಇದು ೨೦೦೯ ರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ . ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ''ವೆಟ್ಟೈಕಾರನ್'' (೨೦೦೯) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=pluprFijeeaec|title=Chennai Box Office–Jan 22 to 24|date=28 January 2010|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20170221074110/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=pluprFijeeaec|archive-date=21 February 2017}}</ref> ಅಳಗಿಯ ''ತಮಿಳು ಮಗನ್'', ''ಕುರುವಿ'' ಮತ್ತು ''ವಿಲ್ಲು'' ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ನಂತರದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಸರಾಸರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು; ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupn1acchbad|title=CBO&nbsp;– Nov 30 to Dec 2|date=4 December 2007|website=Sify|archive-url=https://archive.today/20171219123951/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupn1acchbad|archive-date=19 December 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupovhjhhacc|title=Chennai Box-Office (June 13–15)|date=17 June 2008|website=Sify|archive-url=https://archive.today/20171219123953/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupovhjhhacc|archive-date=19 December 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=pluppHedibbbf|title=Chennai Box Office (Jan 30 to February 1, 2009)|date=3 February 2009|website=Sify|archive-url=https://archive.today/20171219123953/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=pluppHedibbbf|archive-date=19 December 2017}}</ref> ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ರಜನಿಕಾಂತ್ ಮತ್ತು ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ನಂತರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನರಿಗಿಂತ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}}೧೦ ಕೋಟಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite web|url=https://mobile.twitter.com/sri50/status/7163372624|title=Sreedhar Pillai: 2009 Tamil actors market salary rates- Vijay is the highest paid actor after Rajini and Kamal in 2009|date=Jul 9, 2022|website=Twitter|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220709070710/https://mobile.twitter.com/sri50/status/7163372624|archive-date=9 July 2022|access-date=Jul 9, 2022}}</ref> ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ವಿತರಿಸಿದ ಆಕ್ಷನ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಸುರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ'' ನಟಿಸಿದರು. ಇದು ವಿಜಯ್ ಅವರ 50ನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ''ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ಟೈಮ್ಸ್'' " ''ಸೂರಾ'' ವಿಜಯ್ ಅವರ ನೃತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸೂಪರ್ ಹೀರೋ ಸ್ಟಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದೆ. <ref name="Times">{{Cite web|url=https://www.idntimes.com/hype/humor/danti/filmnya-sukses-11-meme-aquaman-yang-bikin-ngakak-sampai-atit-peyut/3|title=Filmnya Sukses, 11 Meme Aquaman yang Bikin Ngakak Sampai Atit Peyut|last=Times|first=IDN|last2=Triadanti|date=19 December 2018|website=IDN Times|language=id|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214074551/https://www.idntimes.com/hype/humor/danti/filmnya-sukses-11-meme-aquaman-yang-bikin-ngakak-sampai-atit-peyut/3|archive-date=14 December 2020|access-date=14 December 2020}}</ref> ''ಸುರಾ'' ಬಜೆಟ್-ಮಾತ್ರ-ಚೇತರಿಕೆ-ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿ ಉಪಗ್ರಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದೆ. <ref name="Indian TV channels">{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/barc-wk-45movies-from-south-spike-viewership-of-hindi-channels-87298.html|title=BARC Wk 45: Movies from south spike viewership of Hindi channels|date=23 November 2017|website=Indian Advertising Media & Marketing News – exchange4media|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817125140/https://www.exchange4media.com/media-tv-news/barc-wk-45movies-from-south-spike-viewership-of-hindi-channels-87298.html|archive-date=17 August 2021|access-date=17 August 2021}}</ref> <ref name="timesindia">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know/did-you-know-vijays-sura-director-sp-rajkumar-was-going-to-team-up-with-ajith-a-few-years-back/articleshow/75472908.cms|title=Did you know Vijay's 'Sura' director SP Rajkumar was going to team up with Ajith a few years back?|date=30 April 2020|website=The Times of India|access-date=7 June 2021}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ''ಸೂರಾ'' ಸೋನಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಟಿಆರ್‌ಪಿ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. <ref name="Indian TV channels" /> [[ಚಿತ್ರ:Chinesefestival2011Vijay.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Chinesefestival2011Vijay.jpg/186px-Chinesefestival2011Vijay.jpg|right|thumb|186x186px| ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್]] ೨೦೧೧ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ''ಬಾಡಿಗಾರ್ಡ್‌ನ'' ತಮಿಳುವಾಗಿ ರಿಮೇಕ್ ಆದ ''ಕಾವಲನ್'' ಎಂಬ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಾಮಿಡಿಗಾಗಿ ವಿಜಯ್ ಅವರು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಿದ್ದಿಕ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಇದು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೦೨ ಕೋಟಿಗಳ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು. <ref name="businessworld.in 2015">{{Cite web|url=http://www.businessworld.in/news/null/the-south-side-story/696844/page-1.html|title=The South Side Story|date=19 February 2015|website=businessworld.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20150219173038/http://www.businessworld.in/news/null/the-south-side-story/696844/page-1.html|archive-date=19 February 2015|access-date=5 March 2021}}</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20110128024128/http://www.sify.com/movies/vijay-s-kaavalan-is-a-hit-news-tamil-lbzkgaadefh.html Kaavalan is a Hit]. Sify.com. Retrieved 6 June 2011.</ref> ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶಾಂಘೈ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ''ಕಾವಲನ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/south-kaavalan-at-the-shanghai-film-festival/20110509.htm|title=Vijay's Kaavalan at the Shanghai film festival|work=Rediff|access-date=10 September 2018}}</ref> ''ಕಾವಲನ್'' ಚೀನೀ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/jun-11-02/vijay-kavalan-13-06-11-02.html|title=Ilaya Thalapathy Vijay Wows China – Vijay – Kavalan – Shanghai Film Festival – Tamil Movie News|date=23 June 2021|website=Behindwoods.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210623054853/https://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/jun-11-02/vijay-kavalan-13-06-11-02.html|archive-date=23 June 2021|access-date=23 June 2021}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ, ಎಮ್‌. ರಾಜಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು ವೇಣು ರವಿಚಂದ್ರನ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಾಹಸಮಯ ''ಚಿತ್ರವಾದ ವೇಲಾಯುಧಂ'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. <ref name="Nair 2016">{{Cite web|url=http://www.catchnews.com/regional-cinema/list-of-ilayathalapathy-vijay-action-packed-films-actor-vijay-filmography-theri-movie-box-office-records-top-south-indian-action-films-from-ghilli-to-theri-movie-news-1463648578.html|title=From Ghilli to Theri: 10 Ilayathalapathy Vijay action blockbusters one should know!|last=Nair|first=Sree Prasad|date=19 May 2016|website=CatchNews.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213072110/https://www.catchnews.com/regional-cinema/list-of-ilayathalapathy-vijay-action-packed-films-actor-vijay-filmography-theri-movie-box-office-records-top-south-indian-action-films-from-ghilli-to-theri-movie-news-1463648578.html|archive-date=13 December 2021|access-date=21 December 2020}}</ref> ''ವೇಲಾಯುಧಂ'' ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. <ref name="Nair 2016"/> ''ವೇಲಾಯುಧಂ'' ಕೂಡ ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸುನ್ನು ಕಂಡಿತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="R 2011">{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-velayudham-s-victory-over-7aam-arivu-surprises-all-1604999|title='Velayudham''s victory over '7aam Arivu' surprises all|last=R|first=Sharanya C|date=30 October 2011|website=DNA India|access-date=5 March 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ''ವೇಲಾಯುಧಂನಲ್ಲಿ'' ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಸೂಪರ್ ಹೀರೋ ಆಗಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಶೈಲಿಯು ''ಅಸ್ಸಾಸಿನ್ಸ್ ಕ್ರೀಡ್'' ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಅನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆ ವಿಮರ್ಶಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾದರು. <ref name="Film Companion 2020">{{Cite web|url=https://www.filmcompanion.in/features/telugu-features/reddy-player-one-south-indian-films-that-borrowed-the-video-game-aesthetic/|title=Reddy Player One: South Indian Films That Borrowed The Video Game Aesthetic|date=15 June 2020|website=Film Companion|access-date=19 May 2021}}</ref> ''ವೇಲಾಯುಧಂ'' [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನೀ]] ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. <ref name="Zee News 2013">{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/entertainment/regional/hansika-motwani-touched-by-japanese-fans_132222.html|title=Velayudham popularity in Japan|date=16 April 2013|website=Zee News|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116100114/https://zeenews.india.com/entertainment/regional/hansika-motwani-touched-by-japanese-fans_132222.html|archive-date=16 January 2022|access-date=21 May 2021}}</ref> === ೨೦೧೨–ಇಂದಿನವರೆಗೆ: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು === ವಿಜಯ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯಗಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ''ನನ್ಬನ್'', [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಈ ಚಿತ್ರವು ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ]] ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಥ್ರೀ ಇಡಿಯಟ್ಸ್|೩ ಈಡಿಯಟ್ಸ್]]'' ಅನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿ, ಎಸ್. ಶಂಕರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ೨೦೧೨ ರ ಪೊಂಗಲ್ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ''ನನ್ಬನ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://www.sify.com/movies/priyanka-vijay-other-stars-at-indian-film-festival-of-melbourne-news-bollywood-mgor5dfjgcgsi.html|title=Priyanka, Vijay & other stars at Indian Film Festival of Melbourne|work=Sify|access-date=14 December 2017|archive-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150814184816/http://www.sify.com/movies/priyanka-vijay-other-stars-at-indian-film-festival-of-melbourne-news-bollywood-mgor5dfjgcgsi.html|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು, ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನಟ [[ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-23/news-interviews/30655364_1_kamal-haasan-ulaganayagan-verdict|title=Kamal Haasan's verdict on Nanban|date=23 January 2012|work=[[The Times of India]]|access-date=13 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130520111634/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-23/news-interviews/30655364_1_kamal-haasan-ulaganayagan-verdict|archive-date=20 May 2013}}</ref> ''ನನ್ಬನ್'' ೧೦೦ ದಿನಗಳ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/nanban-review-tamil-14988520.html|title=Movie Review: Nanban|website=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130925162351/http://www.sify.com/movies/nanban-review-tamil-14988520.html|archive-date=25 September 2013|access-date=12 January 2012}}<br /><br />- {{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/south-review-nanban-is-worth-a-watch/20120112.htm|title=Review: Nanban is worth a watch|last=Srinivasan|first=Pavithra|website=Rediff.com|access-date=12 January 2012}}</ref> ''ನನ್ಬನ್'' ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೫೦ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ''[[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌|ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref name="express">{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/foreign-return/984421/|title=Foreign Return|last=Pereira|first=Priyanka|date=6 August 2012|work=Indian Express|access-date=19 March 2021}}</ref> ಅವರು [[ಪ್ರಭುದೇವ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ೨೦೧೨ರ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ರೌಡಿ ರಾಥೋರ್‌ನಲ್ಲಿ'' ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/actor-vijay-shakes-a-leg--in-rowdy-rathore/263598-71-210.html|title=Actor Vijay shakes a leg in 'Rowdy Rathore|last=IndiaGlitz|date=1 June 2012|work=[[CNN-IBN]]|access-date=1 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603234112/http://ibnlive.in.com/news/actor-vijay-shakes-a-leg--in-rowdy-rathore/263598-71-210.html|archive-date=3 June 2012}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ೫೪ ನೇ ಚಿತ್ರ, ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''ತುಪ್ಪಕ್ಕಿ'', ಎಅರ್ ಮುರುಗದಾಸ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮತ್ತು ಎಸ್. ಧನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ೨೦೧೨ ರ ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಶಿವಾಜಿ (೨೦೦೭) ಮತ್ತು ಎಂಥಿರಾನ್ (೨೦೧೦) ನಂತರ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ₹೧ ಬಿಲಿಯನ್ (ಯುಎಸ್‌$೧೩ ಮಿಲಿಯನ್) ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೂರನೇ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ''ಶಿವಾಜಿ'' (೨೦೦೭) ಮತ್ತು ''ಎಂಥಿರಾನ್'' (೨೦೧೦) ನಂತರ ದೇಶೀಯವಾಗಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/039thuppakki039-box-office-collection-crosses-100-crore-mark-vijay039s-biggest-grosser-ever-408828|title='Thuppakki' Box Office Collection Crosses ₹100 Crore Mark: Vijay's Biggest Grosser Ever|date=27 November 2012|website=IBTimes India|access-date=26 January 2021}}</ref> ಕ್ಲಬ್. <ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-10/news-interviews/36257239_1_crore-club-thuppakki-vijay-film|title=Ilayathalapathy Vijay joins the Rs 100 crore club!|work=[[The Times of India]]|access-date=10 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130417193911/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-10/news-interviews/36257239_1_crore-club-thuppakki-vijay-film|archive-date=17 April 2013}}</ref> ''ತುಪ್ಪಕ್ಕಿ'' ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ [[ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು]] ಮತ್ತು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧,೮೦೦,೦೦೦,೦೦೦ ಗಳಿಸಿದ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. <ref name="catchnews">{{Cite news|url=http://www.catchnews.com/regional-cinema/list-of-ilayathalapathy-vijay-action-packed-films-actor-vijay-filmography-theri-movie-box-office-records-top-south-indian-action-films-from-ghilli-to-theri-movie-news-1463648578.html|title=From Ghilli to Theri: 10 Ilayathalapathy Vijay action blockbusters one should know!|work=CatchNews.com|access-date=14 December 2017}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.catchnews.com/regional-cinema/theri-crosses-the-rs-150-crore-mark-at-the-box-office-all-set-to-break-vijay-s-highest-grosser-thuppakki-1461844410.html|title=Vijay's Theri crosses Rs 150 crore mark at Box Office, all set to break records of Thuppakki|work=CatchNews.com|access-date=14 December 2017}}</ref> ರಷ್ಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ''ತುಪ್ಪಕ್ಕಿಯನ್ನು'' ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-10/thuppakki-vettaiyadu-vilayadu-and-aadukalam-will-be-screened-in-russia-as-part-of-their-celebrations-of-100-years-of-indian-cinema.html|title=Thuppakki will be screened in Russia as part of their celebration|date=3 October 2013|website=Behindwoods|access-date=12 July 2021}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Tamil_Film_actor_Vijay_Celebrating_World_Environment_Day_at_the_U.S._Consulate_Chennai_18.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Tamil_Film_actor_Vijay_Celebrating_World_Environment_Day_at_the_U.S._Consulate_Chennai_18.jpg/204px-Tamil_Film_actor_Vijay_Celebrating_World_Environment_Day_at_the_U.S._Consulate_Chennai_18.jpg|thumb|204x204px| ವಿಜಯ್ ಅವರು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರೈತರಿಗಾಗಿ "ವಿ ಗೋ ಗ್ರೀನ್" ಆಂದೋಲನದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು]] ಎ‌ಎಲ್ ವಿಜಯ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ''ತಲೈವಾ'',ನ್ ಇದು ೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೩ ರಂದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮಿಶ್ರ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/039thalaivaa039-review-roundup-watch-it-for-vijay-498010|title='Thalaivaa' Review Roundup: Watch it for Vijay|date=9 August 2013|website=IBTimes India|access-date=3 July 2021}}</ref> ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. <ref>[http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/17140.html Thalaiva Tamil Movie Review&nbsp;– cinema preview stills gallery trailer video clips showtimes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140217003318/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/17140.html |date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 }}. Indiaglitz.com (9 August 2013). Retrieved 21 July 2014.</ref> ''ತಲೈವಾ'' ಚಿತ್ರ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತ್ತು. <ref name="Nair 2016"/> [[ಚಿತ್ರ:Tamil_Film_actor_Vijay_planted_a_tree_in_honor_of_World_Environment_Day_at_the_U.S._Consulate.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Tamil_Film_actor_Vijay_planted_a_tree_in_honor_of_World_Environment_Day_at_the_U.S._Consulate.jpg/220px-Tamil_Film_actor_Vijay_planted_a_tree_in_honor_of_World_Environment_Day_at_the_U.S._Consulate.jpg|left|thumb| ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್]] ಅವರ ೫೬ ನೇ ಚಿತ್ರ ಜಿಲ್ಲಾ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕಾಜಲ್ ಅಗರ್ವಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್‌|ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್]] ಸಹ-ನಟಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಆರ್‌ಟಿ ನೇಸನ್ ''ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ'', ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಪೊಂಗಲ್ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಹಿಟ್ ಆಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. <ref>[http://m.timesofindia.com/entertainment/regional/tamil/news-interviews/Vijays-Jilla-set-to-roll-from-May/articleshow/18588307.cms Vijay's 'Jilla' set to roll from May!&nbsp;– TOI Mobile | The Times of India Mobile Site]. ''The Times of India''. (20 February 2013). Retrieved 25 April 2013.<br /><br />- [http://www.inreporter.com/tag/jilla-100-day-box-office-collection/ Jilla 100 Day Box Office Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417210451/http://www.inreporter.com/tag/jilla-100-day-box-office-collection |date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 }}. ''InReporter'', 10 April 2014.<br /><br />- [http://m.ibtimes.co.in/box-office-collection-vijay039s-039jilla039-outperforms-ajith039s-039veeram039-at-worldwide-bo-534906 Box Office Collection: Vijay's 'Jilla' Outperforms Ajith's 'Veeram' at Worldwide BO]. ''International Business Times''. (18 January 2014). Retrieved 21 July 2014.</ref> ವಿಜಯ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎ‌ಆರ್ ಮುರುಗದಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''ಕತ್ತಿಯಲ್ಲಿ'' ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಸಮಂತಾ ರುತ್ ಪ್ರಭು]] ಮತ್ತು ನೀಲ್ ನಿತಿನ್ ಮುಖೇಶ್ ಸಹ-ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಐಂಗಾರನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ದೀಪಾವಳಿ ೨೦೧೪ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. <ref>Sangeetha Seshagiri (22 October 2014) [http://www.ibtimes.co.in/kaththi-review-vijay-excels-dual-roles-treat-fans-611999 'Kaththi' Review Roundup: Vijay Gives Sharp Performance; Worth a Watch]. ''International Business Times''</ref> ಅವರು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಳ್ಳ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾದಿಯಾಗಿ ದ್ವಿಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ''ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ''ಕಥಿಯನ್ನು'' "ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು" ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. <ref name="latimes">{{Cite web|url=https://ibb.co/dg7cZRC|title=Kaththi a success in style|date=3 July 2021|website=www.latimes.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210703074019/https://ibb.co/dg7cZRC|archive-date=3 July 2021|access-date=3 July 2021}}</ref> ''ಕತ್ತಿ'' ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೩೦ ಕೋಟಿ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಮಾಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/box-office-rajinis-lingaa-enters-25th-day-vijays-kaththi-completes-75-days-619327|title=Box Office: Vijay's 'Kaththi' Completes 75 Days|last=Seshagiri|first=Sangeetha|date=5 January 2015|website=IBTimes India|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102054325/https://www.ibtimes.co.in/box-office-rajinis-lingaa-enters-25th-day-vijays-kaththi-completes-75-days-619327|archive-date=2 January 2022|access-date=2 January 2022}}</ref> <ref name="Upadhyaya ibt">{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/mersal-5-days-box-office-collection-vijays-film-racing-towards-rs-150-crore-1st-weekend-746518|title=Vijay's film racing towards Rs 150 crore mark|last=Upadhyaya|first=Prakash|date=23 October 2017|website=IBTimes India|access-date=25 August 2021}}</ref> ಇದು ೨೦೧೪ ರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. <ref>[http://www.ibtimes.co.in/vijays-kaththi-biggest-tamil-hit-2014-box-office-613580 "'Kaththi' Box Office: Vijay Starrer Becomes Biggest Tamil Hit of 2014"]. ''International Business Times''. 10 November 2014.</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, [[ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ|ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯ]] ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಚಿತ್ರ ''ಪುಲಿ'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಯುಟಿವಿ ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಜನವರಿ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಚಿಂಬು ದೇವೆನ್ ಅವರು "ಸಮಕಾಲೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಚಲನಚಿತ್ರ" ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ''ಮಾರೀಸನ್'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ೨೦೧೧ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಯೂಟಿವಿ ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಕರ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. <ref>[https://web.archive.org/web/20141221142525/http://www.sify.com/movies/has-mareesan-slipped-out-of-utv-news-tamil-lkskcniejeesi.html Has Mareesan slipped out of UTV?]. Sify.com (19 October 2011). Retrieved on 4 October 2015.</ref> ದೇವನ್ ಅವರ ಇತರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯು ನಂತರ ಕುಸಿಯಿತು. ೨೦೧೩ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ದೇವೆನ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು, ಅವರು ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಲು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ತರುವಾಯ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಿಜಯ್ ಅವರ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಂಬಂಧದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಪಿಟಿ ಸೆಲ್ವಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ತಮೀನ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ನ ಶಿಬು ಅವರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು, ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ]] ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಬ್ಬರು ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೊಸ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಸ್‌ಕೆಟಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುರುಗದಾಸ್ ಅವರ ''ಕತ್ತಿಯಲ್ಲಿ'' ವಿಜಯ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. <ref>[http://behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-14/ilayathalapathy-vijays-58th-film-aka-vijay-58-will-be-directed-by-chimbudevan.html Ilayathalapathy Vijay's 58th film aka Vijay 58 will be directed by Chimbudevan]. Behindwoods.com (23 January 2014). Retrieved on 4 October 2015.</ref> ''ಪುಲಿಯು'' ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/puli-movie-review-roundup-vijay-starrer-bags-mixed-reviews-poor-ratings-telugu-critics-649076|title='Puli' movie review roundup: Vijay-starrer bags mixed reviews, poor ratings from Telugu critics|last=IBTimes|date=4 October 2015|website=International Business Times, India Edition|language=en|access-date=22 April 2020}}</ref> ಆದರೂ ವಿಜಯ್ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies/puli/puli-review.html|title=PULI MOVIE REVIEW|date=1 October 2015|website=Behindwoods}}</ref> <ref name="Upadhyaya ibt"/> <ref name="Bangalore Mirror 2015">{{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/puli-roars-at-the-box-office/articleshow/49232877.cms|title=Puli roars at the box office|date=5 October 2015|website=Bangalore Mirror|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301040136/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/puli-roars-at-the-box-office/articleshow/49232877.cms|archive-date=1 March 2022|access-date=1 March 2022}}</ref> ''ಪುಲಿ'' ೨೦೧೫ ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ರನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. <ref name="Bangalore Mirror 2015" /> ಚಿತ್ರದ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಹಕ್ಕುಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೦೦ ಕೋಟಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ. <ref name="Bangalore Mirror 2015" /> <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/mersal-vijay-atlees-diwali-release-crosses-rs-150-crore-in-pre-release-business-4150357.html|title=Vijay's latest release crosses Rs 100 crore in pre-release business-Entertainment News, Firstpost|date=17 October 2017|website=Firstpost|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301040828/https://www.firstpost.com/entertainment/mersal-vijay-atlees-diwali-release-crosses-rs-150-crore-in-pre-release-business-4150357.html|archive-date=1 March 2022|access-date=1 March 2022}}</ref> ರಿಷ್ಟೆ ಸಿನಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಪುಲಿ'' ಅತ್ಯಧಿಕ ಟಿಆರ್‌ಪಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/BARCIndia/status/849949291036762112|title=BARC India TRP ratings|website=BARC India|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908073509/https://twitter.com/BARCIndia/status/849949291036762112|archive-date=8 September 2022|access-date=8 September 2022}}</ref> ನಿರ್ದೇಶಕ ದೇವೆನ್ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಚಲನಚಿತ್ರದ ಅರ್ಧ-ಭೂತದ ವಿಷಯವು ಜಪಾನಿನ ಹಿಟ್ ಅನಿಮೆ ಮಂಗಾ ಸರಣಿ ''ಇನುಯಾಶಾವನ್ನು'' ಆಧರಿಸಿದೆ, ಅದರಂತೆಯೇ ವಿಜಯ್ ಹುಲಿಯ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ "ಟೈಗರ್-ಡೆಮನ್" ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://m.imdb.com/title/tt0290223/movieconnections/?ref_=tt_trv_cnn|title=Inuyasha influenced Vijay's Tiger demon character concept in Puli with Tiger fangs|date=14 July 2022|website=Spacebox|archive-url=https://web.archive.org/web/20220714104139/https://m.imdb.com/title/tt0290223/movieconnections/?ref_=tt_trv_cnn|archive-date=14 July 2022|access-date=14 July 2022}}</ref> <ref name="CNN-News18 2015">{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/puli-is-a-film-that-everybody-can-enjoy-chimbu-deven-1121995.html|title='Puli' is a film that everybody can enjoy: Chimbu Deven|date=29 September 2015|website=News, Breaking News, Latest News, News Headlines, Live News, Today News CNN-News18|access-date=19 May 2021}}</ref> ''ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್'' ವಿಜಯ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ಹುಲಿ-ರಾಕ್ಷಸ" ಆಗಿ ಮಿಂಚಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://archive.org/download/the-sydney-morning-herald-latest-entertainment-updates/The%20Sydney%20Morning%20Herald%20Latest%20Entertainment%20Updates.png|title=Vijay excels as a Tiger demon|date=4 July 2021|website=www.smh.com.au|access-date=4 July 2021}}</ref> ''ಐಬಿ ಟೈಮ್ಸ್'' ''ಪುಲಿಯು'' ವಿದೇಶಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. <ref name="IBTimes India 2015">{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/baahubali-puli-rudhramadevi-effect-iifa-celebrate-south-cinema-rana-be-ambassador-650576|title='Baahubali', 'Puli', 'Rudhramadevi' effect: IIFA to celebrate South Cinema; Rana to be ambassador?|date=14 October 2015|website=IBTimes India|access-date=11 May 2021}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಕಲೈಪುಲಿ ಎಸ್. ಥಾನು ಅವರು ವಿಜಯ್ ನಟಿಸಲಿರುವ ಅಟ್ಲೀ ನಿರ್ದೇಶನದ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ರ <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/theri-is-the-title-for-vijay-59-news-tamil-plyq0bcbhfdhd.html|title='Theri' is the title for Vijay 59?|website=Sify|access-date=25 November 2015|archive-date=26 ನವೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151126104628/http://www.sify.com/movies/theri-is-the-title-for-vijay-59-news-tamil-plyq0bcbhfdhd.html|url-status=dead}}</ref> ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ''ಥೇರಿಯನ್ನು'' ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ "೭೦% ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/amy-jackson-starts-shoot-for-vijay-59-news-tamil-plcj1Jjccjadh.html|title=Amy Jackson starts shoot for 'Vijay 59'|date=2 November 2015|website=Sify|access-date=25 November 2015|archive-date=2 ನವೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151102163150/http://www.sify.com/movies/amy-jackson-starts-shoot-for-vijay-59-news-tamil-plcj1Jjccjadh.html|url-status=dead}}</ref> ದಿಲೀಪ್ ಸುಬ್ಬರಾಯನ್ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನದ ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಂಗಳಾದ್ಯಂತ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೂ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/high-octane-action-sequences-in-vijay-59-news-tamil-plrkmvfcdfdjj.html|title=High octane action sequences in Vijay 59!|date=17 November 2015|website=Sify|access-date=25 November 2015|archive-date=17 ನವೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117095837/http://www.sify.com/movies/high-octane-action-sequences-in-vijay-59-news-tamil-plrkmvfcdfdjj.html|url-status=dead}}</ref> ಹಾಲಿವುಡ್ ಆಕ್ಷನ್ ಕೊರಿಯೋಗ್ರಾಫರ್ ಕಲೋಯನ್ ವೊಡೆನಿಚರೋವ್ ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು, <ref>{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/theri-hollywood-technicians-roped-in-for-vijay-s-upcoming-actioner/1/534610.html|title=Theri: Hollywood technicians roped in for Vijay's upcoming actioner|date=29 November 2015|website=[[India Today]]|access-date=5 December 2015}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಕಳಪೆ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ತಂಡವು ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ತಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು [[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್|ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆಸಲಾಯಿತು]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/vijay-59-shooting-update.html|title=Vijay 59 may not be shot in China as planned|date=8 October 2015|website=Behindwoods|access-date=25 November 2015}}</ref> ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಚೆನ್ನೈನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ೨೦೧೫ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಸ್ಟಂಟ್ ಕೊರಿಯೋಗ್ರಾಫರ್ <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Vijay-shoots-for-Theris-climax-scenes/articleshow/50267878.cms|title=Vijay shoots for Theri's climax scenes|website=The Times of India|access-date=7 May 2016}}</ref> ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆಕ್ಷನ್-ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''ಥೇರಿ'' ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಚಿತ್ರವು 'ಯು' ಸೆನ್ಸಾರ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೂರ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಎಳೆದ ಮತ್ತು ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ಕಥಾಹಂದರದೊಂದಿಗೆ. <ref name="VS 2020">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/theri-movie-review-vijay-gimmicks-too-less-a-factor-to-be-excited-about-a-predictable-storyline/|title=Theri movie review: Vijay's limitations as an actor exposed in a predictable storyline|last=VS|first=Goutham|date=5 June 2020|website=The Indian Express|access-date=29 June 2021}}</ref> <ref>Upadhyaya, Prakash. [http://www.ibtimes.co.in/theri-box-office-collection-vijay-starrer-strikes-gold-chennai-set-complete-75-days-theatres-684012 "'Theri' box office collection: Vijay-starrer strikes gold in Chennai, set to complete 75 days in theatres"].</ref> ಇದು ೨೦೧೬ ರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧,೭೧೦,೦೦೦,೦೦೦ ಗಳಿಸಿದ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. <ref name="Nair 2016"/> ಅವರ ಮುಂದಿನ, ಭರತನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮಸಾಲಾ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಬೈರವ'', ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ (ನಟಿ)|ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್]] ಸಹ-ನಟಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ವಿಜಯ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಳಗಿಯ ''ತಮಿಳು ಮಗನ್'' ಖ್ಯಾತಿಯ ಭರತನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆ-ಬಜೆಟ್ ಫ್ಲಿಕ್ ''ಬೈರವ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. <ref>Upadhyaya, Prakash. [http://www.ibtimes.co.in/bairavaa-bhairava-3-weeks-box-office-collection-vijays-film-earns-around-rs-110-crore-22-days-714810 "Bairavaa (Bhairava) 3 weeks box office collection: Vijay's film earns around Rs 110 crore in 22 days"].</ref> ಆಕ್ಷನ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಅವರ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ''ಬೈರವಾ'' ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ''ಬೈರವಾ'' ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೧೫ ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/vijay-gifts-gold-ornaments-bairavaa-bhairava-unit-following-its-success-box-office-714946|title=Vijay gifts gold ornaments to Bairavaa (Bhairava) unit following its success at box office|last=Upadhyaya|first=Prakash|work=International Business Times, India Edition|access-date=16 December 2017|language=en}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಬೈರವಾದಿಂದ ಮೆರ್ಸಲ್‌ವರೆಗಿನ'' ''ಚಿತ್ರಗಳ'' ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ವಿಜಯ್ ಅನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸದ ಹಿಟ್-ಮೇಕರ್ ಎಂದು ರೂಪಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://www.forbesindia.com/article/2017-celebrity-100/vijay-habitual-hit-maker/49023/1|title=Vijay: Habitual hit maker {{!}} Forbes India|website=Forbes India|language=en-US|access-date=31 December 2017}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ|ಬಿಹೈಂಡ್‌ವುಡ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಮೆಡಲ್ಸ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರು ೧೯೯೬ ರಿಂದ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ 'ಸಾಮ್ರಾಟ್ <ref name="behind">{{Cite news|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/event-story-of-behindwoods-gold-medals-2017.html|title=Event story of Behindwoods Gold Medals 2017|date=12 June 2017|work=Behindwoods|access-date=21 December 2017}}</ref> ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಪದಕ' ಪಡೆದರು. ಅವರ ೬೧ ನೇ ಚಿತ್ರ, ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''ಮೆರ್ಸಲ್'' ಅನ್ನು ಅಟ್ಲೀ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸಮಂತಾ ರುತ್ ಪ್ರಭು]], [[ಕಾಜಲ್ ಅಗರ್ವಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ನಿತ್ಯಾ ಮೆನನ್|ನಿತ್ಯಾ ಮೆನೆನ್]] ಸಹ-ತಾರೆಯರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ತೇನಾಂಡಾಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies/mersal/mersal-box-office-nov-05.html|title=Mersal box office collection|date=4 November 2017|website=Behindwoods|access-date=24 November 2017}}</ref> ಅಟ್ಲೀ ಅವರ ''ತೇರಿ'' ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಅವರನ್ನು ಶ್ರೀ ತೇನಾಂಡಾಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೬<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/sri-thenandal-films-signs-ilayathalapathy-vijay-news-tamil-qjjkwnjbfbjbd.html|title=Sri Thenandal Films signs Ilayathalapathy Vijay?|access-date=24 May 2017|archive-date=12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160912222655/http://www.sify.com/movies/sri-thenandal-films-signs-ilayathalapathy-vijay-news-tamil-qjjkwnjbfbjbd.html|url-status=dead}}</ref> ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಯೋಜನೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ವಿಜಯ್ ಜಾದೂಗಾರನ ಪಾತ್ರದ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು, ಅದು ಜಾದೂಗಾರರಿಂದ ಕಲಿತರು, [[ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸೆಡೊನಿಯ|ಮೆಸಿಡೋನಿಯಾದಿಂದ]] ಗೊಗೊ ರೆಕ್ವಿಯಂ, [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದಿಂದ]] ರಾಮನ್ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ]] ಡ್ಯಾನಿ ಬೆಲೆವ್. <ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/060817/vijay-learns-a-few-tricks-for-mersal.html|title=Vijay learns a few tricks for Mersal|date=6 August 2017|work=www.deccanchronicle.com/|access-date=7 August 2017|language=en}}</ref> ವಿಜಯ್ ಕೂಡ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಮಾರನ್ (ಅಥವಾ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ|5}} ವೈದ್ಯ) ಎಂಬ ಪಾತ್ರವು ಥೇಣಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೋಡಿನಾಯಕನೂರಿನಿಂದ ಬಂದ ಡಾ. ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಎಂಬ ವೈದ್ಯರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಿಂದ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ|2}} ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/is-mersals-5-rupees-doctor-inspired-by-late-drbalasubramanian-from-theni.html|title=Is Mersal's 5 rupees doctor inspired by late Dr.Balasubramanian from Theni|date=19 October 2017|website=Behindwoods|access-date=27 March 2020}}</ref> ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಮಧುರೈ|ಮಧುರೈನಲ್ಲಿ]] ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ವಿಜಯ್ ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟು ತ್ರಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''ಮೆರ್ಸಲ್‌ನಲ್ಲಿ'', ವಿಜಯ್ ಅವರ ವಿಶೇಷಣವಾದ ಇಳಯತಲಪತಿ (ಯುವ ಕಮಾಂಡರ್) ನಂತರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೆಟ್ರಿಮಾರನ್ ಪಾತ್ರದ ಚಿತ್ರಣದಿಂದಾಗಿ ದಳಪತಿ (ಕಮಾಂಡರ್) ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://picture-ok.com/2017/10/26/mersal-movie-review/|title=Mersal&nbsp;– The Transformation from Ilaiyathalapathy to Thalapathy|date=26 October 2017|website=Picture-Ok|language=en-US|access-date=8 June 2020|archive-date=8 ಜೂನ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608121616/https://picture-ok.com/2017/10/26/mersal-movie-review/|url-status=dead}}</ref> ''ಮೆರ್ಸಲ್'' ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ ರಂದು [[ದೀಪಾವಳಿ|ದೀಪಾವಳಿಯ]] ಜೊತೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/mersal/movie-review/61127534.cms|title=Mersal Review {3.5/5}: When you have a mass hero in full form like Vijay is in the film, how can things go wrong?|last=Suganth|first=M|date=18 October 2017|website=The Times of India|access-date=29 June 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨.೫ ಶತಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/ilayathalapathy-vijays-mersal-creates-history-breaches-rs-250-crore-mark-750449|title=Ilayathalapathy Vijay's Mersal creates history; breaches Rs 250-crore mark|last=Upadhyaya|first=Prakash|work=International Business Times, India Edition|access-date=14 December 2017}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರವು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ ಟೋಕಿಯೊ, ಎಬಿನಾ, ಒಸಾಕಾ ಮತ್ತು ನಕಾಯಾದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. <ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/entertainment/mersal-thalapathy-vijay-movie-becomes-1st-ever-tamil-film-to-create-this-big-record-find-out-what-it-is/889875/|title=Thalapathy Vijay's Mersal creates a big record even before its release; find out what it is|date=11 October 2017|work=The Financial Express|access-date=8 September 2018}}</ref> ''ಮೆರ್ಸಲ್‌ನಲ್ಲಿನ'' ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ವಿಜಯ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಯುಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಯುಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-s-mersal-wins-international-award-78864|title=Vijay's 'Mersal' wins international award|date=2 April 2018|work=The News Minute|access-date=10 September 2018}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ''ಕಾವಲನ್'' (೨೦೧೧) ಮತ್ತು ''ಪುಲಿ'' (೨೦೧೫) ನಂತರ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಮೂರನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/thalapathy-vijays-mersal-to-release-in-china.html|title=Thalapathy Vijay's Mersal to release in China|date=10 August 2018|work=Behindwoods|access-date=10 August 2018}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/puli-to-release-in-japan-and-china-news-tamil-pj0ky8fdbhgie.html|title='Puli' to release in Japan and China?|website=Sify|access-date=25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022|archive-date=28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928225245/http://www.sify.com/movies/puli-to-release-in-japan-and-china-news-tamil-pj0ky8fdbhgie.html|url-status=dead}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬುಚಿಯಾನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫೆಂಟಾಸ್ಟಿಕ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನಲ್ಲೂ ಈ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/vijays-mersal-screened-at-bifan-film-festival.html|title=Vijay's Mersal screened at BIFAN Film Festival|date=30 July 2018|work=Behindwoods|access-date=10 September 2018}}</ref>   ''ಮೆರ್ಸಲ್'' ಯಶಸ್ಸಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾದ ಹಲವಾರು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ವಿರೋಧಿಸಿದವು: [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿಜೆಪಿ), [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ]] ಆಡಳಿತಾರೂಢ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಐಎಡಿಎಂಕೆ ನಾಯಕನ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದವು, ವಿಜಯ್ ನಟಿಸಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ [[ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (ಜಿಎಸ್‍ಟಿ)|ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು]] ಟೀಕಿಸುತ್ತದೆ, <ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/855247/mersal-row-has-tamil-film-industry-worried-we-dont-know-what-to-depict-in-our-films-now|title='Mersal' row has Tamil film industry worried: 'We don't know what to depict in our films now'|last=Govindarajan|first=Vinita|website=Scroll.in|access-date=8 January 2020}}</ref> ಮತ್ತು ಒಂದು ಪಾತ್ರವು ಬಿಜೆಪಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು]] ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/soon-only-films-praising-govt-policies-will-be-allowed-p-chidambaram-reacts-to-mersal-row-4899680/|title=P Chidambaram on Mersal row: Soon, only films 'praising' govt policies will be allowed|date=21 October 2017|work=The Indian Express}}</ref> ಭವಿಷ್ಯದ ವೀಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ಆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕೆಂದು ಪಕ್ಷವು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು, <ref>{{Cite news|url=http://www.news18.com/news/politics/cut-scenes-mocking-gst-and-digital-india-in-vijay-starrer-mersal-demands-bjp-1551317.html|title=Cut Scenes Mocking GST and Digital India in Vijay's Mersal, Demands BJP|date=19 October 2017|work=News 18}}</ref> ಆದರೆ ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು ಸಿನೆಮಾ|ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹಲವಾರು ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/opposition-stands-with-mersal/article19900227.ece|title=Opposition stands with Mersal|date=22 October 2017|work=The Hindu}}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯರ ಸಂಘದಂತಹ ಹಲವಾರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ-ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವೈದ್ಯರ ಸಿನಿಕತನದ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದವು. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/government-doctors-criticise-mersal/article19893820.ece|title=Government doctors criticise 'Mersal'|date=21 October 2017|work=The Hindu}}</ref> ಇಂಡಿಯನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವೈದ್ಯರು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೈರೇಟೆಡ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯಿಂದ ಹೆಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/tn-doctors-boycott-vijay-starrer-mersal-prescribe-piracy/articleshow/61151055.cms|title=TN doctors boycott Vijay-starrer Mersal, prescribe piracy|date=20 October 2017|work=The Times of India}}</ref> ಯಶಸ್ವಿ ಸಾಹಸಗಳ ನಂತರ, ''ತುಪ್ಪಕ್ಕಿ'' ಮತ್ತು ''ಕತ್ತಿ'', ಮುರುಗದಾಸ್ ವಿಜಯ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ೬೨ ನೇ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಲು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ''ಸರ್ಕಾರ್ ಈ ಚಿತ್ರವು'', ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರ, ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರು ''ಬೈರವ'' ಚಿತ್ರದ ನಂತರ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೮ ರ [[ದೀಪಾವಳಿ|ದೀಪಾವಳಿಯಂದು]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, <ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/vijay-62-sun-pictures-produce-ar-murugadoss-next-film-732281|title=Vijay 62: Sun Pictures to produce AR Murugadoss' next film?|last=Upadhyaya|first=Prakash|date=26 June 2017|website=[[International Business Times]]|access-date=24 November 2017}}</ref> [[ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ|ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು]] ''ಸರ್ಕಾರ್'' ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಜನರನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಜೆ. ಜಯಲಲಿತಾ|ಜಯಲಲಿತಾ]] ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ( ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಶರತ್‌ಕುಮಾರ್ ) ಅವರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಕೋಮಲವಲ್ಲಿ. <ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/vijay-sarkar-film-aiadmk-jayalalithaa-tamil-nadu-government-5438044/|title=Vijay's Sarkar faces backlash from ruling AIADMK, party says film could incite violence|date=8 November 2018|work=The Indian Express|access-date=9 November 2018|language=en-US}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಐಎಡಿಎಂಕೆ ಕೇಡರ್‌ನಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತು. ಡಿಎಂಕೆಯ ದಿವಂಗತ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಎಂ ಕರುಣಾನಿಧಿ|ಕರುಣಾನಿಧಿ]] ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿರುವ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಕಲಾನಿತಿ ಮಾರನ್ ಒಡೆತನದ ಸನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಎಐಎಡಿಎಂಕೆ ಆರೋಪಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-and-marans-sarkar-what-aiadmks-objection-movie-all-about-91217|title=Vijay and Maran's 'Sarkar': What AIADMK's objection to the movie is all about|date=8 November 2018|work=The News Minute|access-date=9 November 2018}}</ref> ಹಿರಿಯ ನಟರಾದ [[ರಜನೀಕಾಂತ್|ರಜನಿಕಾಂತ್]] ಮತ್ತು [[ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ನಟರು ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/sarkar-controversy-police-arrives-at-ar-murugadoss-house-rajinikanth-kamal-haasan-support-film-amid-aiadmk-backlash-5523181.html|title=Sarkar controversy: Police arrives at AR Murugadoss' house; Rajinikanth, Kamal Haasan support film amid AIADMK backlash- Entertainment News, Firstpost|work=Firstpost|access-date=22 November 2018|language=en-US}}</ref> ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಆಡಿಯೊ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋಮಲವಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/tamil-nadu-news/tamil-film-sarkars-makers-reportedly-give-in-to-aiadmk-government-to-cut-scenes-1944808?pfrom=home-topscroll|title=Tamil Film's Makers Give In To AIADMK 'Sarkar', Make 4 Cuts|work=NDTV.com|access-date=9 November 2018}}</ref> ''ಸರ್ಕಾರ್'' ಹಲವಾರು ಕಲೆಕ್ಷನ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ಕೇವಲ ಎರಡೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಕೋಟಿ ಕ್ಲಬ್ ಸೇರಿದೆ . <ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/vijays-sarkar-joins-rs-100-crore-club-just-two-days-91208|title=Vijay's 'Sarkar' joins Rs 100 crore club in just two days|date=8 November 2018|work=The News Minute|access-date=22 November 2018}}</ref> ''ಹಾಲಿವುಡ್ ರಿಪೋರ್ಟರ್'' ರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರನ್ನು "ತೋರಣ" ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://archive.org/download/the-hollywood-reporter-movie-reviews-and-latest-updates/The%20Hollywood%20Reporter%20Movie%20Reviews%20and%20Latest%20Updates.png|title=Vijay a man with a swag|date=4 November 2018|website=The Hollywood Reporter|access-date=5 July 2021}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ|ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು]] ಚುನಾವಣಾ ನಿಯಮಗಳು, ೧೯೬೧ ರ ಸೆಕ್ಷನ್ ೪೯ಪಿ ಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿತು, ಅದು ಮತದಾರನಿಗೆ ತನ್ನ/ಅವಳ ಮತಪತ್ರವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2019/mar/08/vijays-sarkar-impact-election-commission-of-india-creates-awareness-about-section-49p-1948436.amp|title=Vijay's 'Sarkar' impact: Election Commission of India creates awareness about section 49P|publisher=[[The New Indian Express]]}}</ref> ''ಸರ್ಕಾರ್'' ಅವರ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨.೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/sarkar-box-office-collection-ar-murugadoss-film-crosses-rs-250-crore-mark-worldwide-5468590/|title=Sarkar box office collection: AR Murugadoss film crosses Rs 250 crore mark worldwide|last=Desk|first=Express Web|date=28 November 2018|website=The Indian Express|access-date=18 August 2021}}</ref> ''ಸರ್ಕಾರ್'' [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-s-sarkar-release-80-countries-1200-international-screens-90862|title=Vijay’s 'Sarkar' to release in 80 countries, 1200 international screens|date=31 October 2018|publisher=The News Minute|access-date=10 February 2022}}</ref> ಇದು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರೆಕ್ಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ <ref>{{Cite web|url=https://legrandrex.cotecine.fr/film/258647/|title=Sarkar|website=Cinéma Paris – Le Grand Rex|language=fr|access-date=14 May 2019|archive-date=14 ಮೇ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514183223/https://legrandrex.cotecine.fr/film/258647/|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://imwjapan.com/|title=『インディアンムービーウィーク2020リターンズ』公式サイト｜インド映画、無双のラインナップ！|date=11 December 2020|website=『インディアンムービーウィーク2020リターンズ』公式サイト｜インド映画、無双のラインナップ！|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211165522/https://imwjapan.com/|archive-date=11 December 2020|access-date=11 December 2020|ref={{sfnref | 『インディアンムービーウィーク2020リターンズ』公式サイト｜インド映画、無双のラインナップ！ | 2020}}}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರ ೬೩ ನೇ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೋಹನ್ ರಾಜ ಅಥವಾ ಪೆರರಸು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳು ಇದ್ದವು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಜಯ್ ''ಥೆರಿ'' ಮತ್ತು ''ಮೆರ್ಸಲ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಸಹಕರಿಸಿದ ಅಟ್ಲೀ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":9">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/atlee-opens-up-about-his-next-with-vijay/articleshow/65858534.cms|title=Atlee opens up about his next with Vijay&nbsp;– Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=26 March 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/expect-the-unexpected-in-thalapathy-63-says-atlee/articleshow/65423589.cms|title=Expect the unexpected in Thalapathy 63, says Atlee&nbsp;– Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=26 March 2020}}</ref> ' ''ಬಿಗಿಲ್'' ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಾಹಸಮಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ . ತರುವಾಯ, ವಿಜಯ್ ಅವರು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು, <ref>{{Cite web|url=http://onlookersmedia.in/latestnews/thalapathy-63-vijay-undergoes-special-special-training-football/|title=Thalapathy 63: Vijay undergoes special special training in football|last=Madhu|first=Vignesh|date=22 March 2019|website=onlookersmedia|language=en-US|access-date=26 March 2020}}</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡಾ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕರಾದ ಐಮೀ ಮೆಕ್‌ಡೇನಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಜಸ್ಟಿನ್ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ ಅವರಿಂದ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನವರು ''ಪೀಲೆ: ಬರ್ತ್ ಆಫ್ ಎ ಲೆಜೆಂಡ್'', ''ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಆರ್ಮ್'' ಮತ್ತು ''೧೩ ಕಾರಣಗಳು'' ಸೇರಿದಂತೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ. <ref>{{Cite web|url=https://www.in.com/entertainment/regional/bigil-first-look-poster-reveals-special-crew-member-on-board-455199.htm|title=Bigil first look poster reveals special crew member on board!|last=21 June|first=Atlee In com Staff-|last2=Ist|first2=2019 09:57 Pm|website=in.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190622033829/https://www.in.com/entertainment/regional/bigil-first-look-poster-reveals-special-crew-member-on-board-455199.htm|archive-date=22 June 2019|access-date=26 March 2020}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ [[ನಯನತಾರ|ನಯನತಾರಾ]] ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/nayanthara-in-vijays-thalapathy-63-with-atlee/articleshow/66806599.cms|title=Nayanthara in Vijay's 'Thalapathy 63' with Atlee&nbsp;– Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=26 March 2020}}</ref> ವಿವೇಕ್ ಮತ್ತು ಆನಂದರಾಜ್ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/comedian-vivekh-to-be-part-of-thalapathy-63/articleshow/66677367.cms|title=Comedian Vivekh to be part of Thalapathy 63&nbsp;– Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=26 March 2020}}</ref> ಇದು ''ಕುರುವಿ'' (೨೦೦೮) ನಂತರ ವಿಜಯ್ ಜೊತೆಗಿನ ವಿವೇಕ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಹಯೋಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ''ವಿಲ್ಲು'' (೨೦೦೯) ನಂತರ ನಯನತಾರಾ ಮತ್ತು ಆನಂದರಾಜ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಹಯೋಗವಾಗಿದೆ. <ref name=":11">{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/thalapathy-63-update-actor-vivek-confirmed-with-thalapathy-vijay-atlee-tamil-news-224237|title=WOW! Vijay's lucky costar joins 'Thalapathy 63'&nbsp;– Tamil Movie News|date=17 November 2018|website=India Glitz}}</ref> ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಬಿಗಿಲ್'' ವಿಜಯ್ ಅವರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ''ಬಿಗಿಲ್'' ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ರಾಯಪ್ಪನ್ ಅನ್ನು ವಯಸ್ಸಾದ-ದರೋಡೆಕೋರನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಚಿತ್ರದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. <ref name="Subhakeerthana 2019">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/bigil-movie-review-rating-vijay-6088172/|title=Bigil movie review: A star is forced to remain a star throughout|last=Subhakeerthana|first=S|date=31 October 2019|website=The Indian Express|access-date=24 June 2021}}</ref> ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇದು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೩೦೦ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು, <ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/tamil-star-vijay-reportedly-earned-rs-30-crore-for-bigil-reveal-it-raids-2491609.html|title=Tamil Star Vijay Reportedly Earned Rs 30 crore for Bigil, Reveal IT Raids|date=7 February 2020|website=News18|access-date=26 January 2021}}</ref> ೨೦೧೯ ರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ-ಅದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ-ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಜೋರ್ಡಾನ್|ಜೋರ್ಡಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ಕೂಡ ''ಬಿಗಿಲ್'' . <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/after-egypt-vijays-bigil-marks-an-entry-in-jordan/articleshow/71917663.cms#:~:text='Bigil'%20will%20hit%20the%20screens,been%20composed%20by%20AR%20Rahman|title=After Egypt, Vijay's 'Bigil' marks an entry in Jordan &#124; Tamil Movie News|date=|work=[[Times of India]]|access-date=10 February 2022}}</ref> ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ''ಬಿಗಿಲ್'' [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ]] ಮರು-ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/thalapathy-vijays-bigil-to-re-release-in-germany-and-france-for-the-actors-birthday-fans-rejoice/607747|title=Thalapathy Vijay's Bigil re-release in Germany and France for the actor's birthday; fans rejoice|date=17 June 2020|website=Entertainment News|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421195818/https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/thalapathy-vijays-bigil-to-re-release-in-germany-and-france-for-the-actors-birthday-fans-rejoice/607747|archive-date=21 April 2022|access-date=21 April 2022}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಲೋಕೇಶ್ ಕನಕರಾಜ್ ಅವರು ವಿಜಯ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಬ್ರಿಟ್ಟೋ ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/thalapathy-64-eyes-a-summer-2020-release-vijay-5935094/|title=Thalapathy 64 eyes a summer 2020 release|date=25 August 2019}}</ref> ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಚಿತ್ರದ ಫಸ್ಟ್ ಲುಕ್ ಪೋಸ್ಟರ್, ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್, <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/team-thalapathy-64-off-to-mumbai-second-schedule-shoot-begins-6098388/|title=Team Master arrives in Mumbai; second schedule begins|date=November 2019|website=[[The Indian Express]]}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅನ್ನು ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮುನ್ನಾದಿನದಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2019/dec/31/thalapathy-64-first-look-out-vijays-next-called-master-ridden-with-mystery-2083270.html|title=Thalapathy 64 first-look out: Vijay's next called 'Master' ridden with mystery|website=The New Indian Express|access-date=25 January 2020}}</ref> ಬಹು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೂಲತಃ ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದಾರೆ, [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ|ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ]] ಅದನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-master-will-be-postponed-to-may-or-june/articleshow/74810813.cms|title=Vijay's 'Master' will be postponed to May or June? - Times of India|website=The Times of India}}</ref> ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ವಿಳಂಬವಾದ ನಂತರ, ಇದು ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೧ ರಂದು ಅದರ ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ ( ''ವಿಜಯ್ ದಿ ಮಾಸ್ಟರ್'' ) ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/pan-india-release-for-master-thalapathy-vijay-starrer-to-hit-the-screens-in-5-languages/581266|title=Pan India release for Master; Thalapathy Vijay-starrer to hit the screens in 5 languages|website=www.zoomtventertainment.com}}</ref> ವಿಜಯ್‌ನ ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಟ್ವಿಟರ್‌ನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುನ್ನ ಟ್ವಿಟರ್ ಎಮೋಜಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/vijay-s-master-gets-twitter-emoji-ahead-of-release-on-january-13/story-ix9M1GcpuTFfgSa6T8PWxJ.html|title=Vijay's Master gets Twitter emoji ahead of release on January 13|date=2 January 2021|website=Hindustan Times|access-date=29 June 2021}}</ref> ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ $೧.೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] (ಯುಎಇ) ನಲ್ಲಿ ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹಾಲಿವುಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ವಂಡರ್ ವುಮನ್ ೧೯೮೪'' ಮತ್ತು ''ಟೆನೆಟ್'' ಅನ್ನು ಯುಎಇ ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೀರಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=6136|title=Master Smashes Hollywood Records In UAE|date=15 January 2021|website=[[Box Office India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116055805/https://boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=6136|archive-date=16 January 2021|access-date=15 January 2021}}</ref> ಕೆನಡಾದ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="TicketsPI 2021">{{Cite web|url=https://ticketspi.com/o/edmontonmovieclub|title=TicketsPI|date=24 June 2021|website=TicketsPI|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624124040/https://ticketspi.com/o/edmontonmovieclub|archive-date=24 June 2021|access-date=24 June 2021}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.greatandhra.com/movies/reviews/master-review-lacks-the-desired-effect-110251|title=Master Movie Review: Lacks the Desired Effect|last=Arikatla|first=Venkat|date=13 January 2021|website=greatandhra.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220223052318/https://www.greatandhra.com/movies/reviews/master-review-lacks-the-desired-effect-110251|archive-date=23 February 2022|access-date=23 February 2022}}</ref> <ref name="S 2021">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/master-movie-review/article33569018.ece|title='Master' movie review: An in-form Vijay takes a backseat to have fun. But is that enough?|last=S|first=Srivatsan|date=13 January 2021|website=The Hindu|access-date=29 June 2021}}</ref> <ref name="Upadhyaya 2021">{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/master-movie-review-ratings-vijays-latest-hit-flop-find-it-out-audience-tweets-832086|title=Master Movie Review and Ratings: Vijay's latest is Hit or Flop; Find it Out in Audience Tweets|last=Upadhyaya|first=Prakash|date=13 January 2021|website=IBTimes India|access-date=5 May 2021}}</ref> ''ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಐ'' ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಅನ್ನು "ಬೃಹತ್ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರ ಆದರೆ ತುಂಬಾ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.easterneye.biz/master-movie-review-an-entertaining-massy-action-film/|title=Master movie review: An entertaining massy action film – EasternEye|date=13 January 2021|website=EasternEye|archive-url=https://web.archive.org/web/20211121082430/https://www.easterneye.biz/master-movie-review-an-entertaining-massy-action-film/|archive-date=21 November 2021|access-date=21 November 2021}}</ref> ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೩೦೦ ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಹಿಟ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/thalapathy-65-will-be-pan-indian-project-cinematographer-manoj-paramahamsa-144151|title='Thalapathy 65' will be a pan-Indian project: Cinematographer Manoj Paramahamsa|last=25 February 2021 – 12:17|date=25 February 2021|publisher=The News Minute|access-date=10 February 2022}}</ref> ಟ್ರೇಡ್ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪ್ರಕಾರ ''ಮೆರ್ಸಲ್'', ''ಸರ್ಕಾರ್'', ''ಬಿಗಿಲ್'' ಮತ್ತು ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಒಟ್ಟು ಒಟ್ಟು ಗಳಿಕೆಯು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೦೦೦ ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.india.com/entertainment/master-box-office-week-1-thalapathy-vijay-starrer-crosses-rs-200-cr-worldwide-rs-100-cr-from-tamil-nadu-alone-4346290/|title=Master BO Week 1: Thalapathy Vijay Starrer Crosses Rs 200 cr Worldwide, Rs 100 cr From TN Alone|date=21 January 2021|website=India News, Breaking News &#124; India.com|access-date=26 January 2021|ref={{sfnref | India News, Breaking News &#124; India.com | 2021}}}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:วัดพระลอย_อ.เมือง_จ.สุพรรณบุรี_(9).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A5%E0%B8%AD%E0%B8%A2_%E0%B8%AD.%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87_%E0%B8%88.%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%93%E0%B8%9A%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8%B5_%289%29.jpg/237px-%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A5%E0%B8%AD%E0%B8%A2_%E0%B8%AD.%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87_%E0%B8%88.%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%93%E0%B8%9A%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8%B5_%289%29.jpg|thumb|237x237px| ವಿಜಯ್ ತನ್ನ ಆಧುನಿಕ ದಿನದ [[ರಾಹು]] ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ವೀರ ರಾಘವನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬುಲೆಟ್ ಡಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅತಿಮಾನುಷ ಹೋರಾಟದ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ''ಬೀಸ್ಟ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.]] ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ನೆಲ್ಸನ್ ಸನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಿಜಯ್ ಅವರ ೬೫ ನೇ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಮೊದಲು ಅವರ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ ಚಿತ್ರ ''ಸರ್ಕಾರ್'' ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thalapathy-65-vijay-teams-up-with-sun-pictures-and-director-nelson/article33299201.ece|title='Thalapathy 65': Vijay teams up with Sun Pictures and director Nelson|last=The Hindu Net Desk|date=10 December 2020|work=The Hindu|access-date=2 June 2021|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ [[ಪೂಜಾ ಹೆಗ್ಡೆ]] ನಟಿಸಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/thalapathy-65-pooja-hegde-to-star-opposite-vijay-in-nelson-dhilipkumars-directorial/articleshow/81670596.cms|title='Thalapathy 65': Pooja Hegde to star opposite Vijay in Nelson Dhilipkumar's directorial|date=25 March 2021|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324114654/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/thalapathy-65-pooja-hegde-to-star-opposite-vijay-in-nelson-dhilipkumars-directorial/articleshow/81670596.cms|archive-date=24 March 2021|access-date=19 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಜೊತೆಗೆ ವಿಟಿವಿ ಗಣೇಶ್ ಹಾಸ್ಯನಟನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/after-vijay-vtv-ganeshs-comic-timing-only-saving-grace-for-beast-4974421.html|title=After Vijay, VTV Ganesh's Comic Timing Only Saving Grace For Beast|last=Bureau|first=Entertainment|date=Apr 13, 2022|website=News18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604142337/https://www.news18.com/news/movies/after-vijay-vtv-ganeshs-comic-timing-only-saving-grace-for-beast-4974421.html|archive-date=4 June 2022|access-date=Jun 4, 2022}}</ref> ಚಿತ್ರವು [[ಕರಾಳ ವಿನೋದ|ಕಪ್ಪು ಕಾಮಿಡಿ]] ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, [[ಅನಿರುಧ್ ರವಿಚಂದರ್|ಅನಿರುದ್ಧ್ ರವಿಚಂದರ್]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/official-vijays-thalapathy-65-to-be-directed-by-nelson/articleshow/79662961.cms|title=Official: Vijay's 'Thalapathy 65' to be directed by Nelson – Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2 June 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಫಸ್ಟ್ ಲುಕ್ ಪೋಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ೨೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ''ಬೀಸ್ಟ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/vijay-in-thalapathy-65-first-look-is-beast-with-a-gun-trending-poster-1817632-2021-06-21|title=Vijay in Thalapathy 65 first look is Beast with a gun. Trending poster|date=21 June 2021|website=India Today|access-date=21 June 2021}}</ref> ''ಮೃಗವು'' [[ರಾಹು|ರಾಹುವನ್ನು]] ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನನ್ನು ನಿಷ್ಕರುಣೆಯಿಂದ ಗ್ರಹಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, <ref name="Rahu">{{Cite web|url=https://newsroompost.com/entertainment/birthday-predictions-will-thalapathy-vijay-turn-his-beast-mode-on-in-2021/2379740.html|title="Will Vijay Turn His BEAST Rahu Mode On in 2021?"|date=22 June 2021|website=NewsroomPost|access-date=12 August 2021}}</ref> ಮತ್ತು ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಟ್‌ಗನ್ ಹಿಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/thalapthy-65-first-look-vijay-plays-a-shotgun-wielding-beast-7369096/|title=Thalapathy 65 first look poster: Vijay is a shotgun-wielding 'Beast'|last=R|first=Manoj Kumar|date=21 June 2021|website=The Indian Express|access-date=21 June 2021}}</ref> ''ಬೀಸ್ಟ್'' ೧೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಂದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಹಿಂದಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ''ರಾ'' . <ref>{{Cite web|url=https://www.latestly.com/socially/entertainment/south/beast-thalapathy-vijays-film-titled-as-raw-in-hindi-3555910.html|title=Thalapathy Vijay's Beast Film Titled As Raw In Hindi|last=Latestly|first=Team|date=Apr 5, 2022|website=LatestLY|access-date=Apr 14, 2022}}</ref> <ref name="The Times of India 2021">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/thalapathy-65-nelson-to-shoot-a-romantic-song-in-georgia/articleshow/82211821.cms|title='Thalapathy 65': Nelson to shoot a romantic song in Georgia|date=23 April 2021|website=The Times of India|access-date=15 May 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/thalapathy-vijay-s-beast-to-release-in-april-2022-see-new-poster-1894770-2022-01-01|title=Thalapathy Vijay's Beast to release in April 2022. See new poster|date=1 January 2022|website=India Today|access-date=4 January 2022}}</ref> ''ರಾ'' ಹಿಂದಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಆದರೆ ''ಬೀಸ್ಟ್'' ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/beast-raw-review-an-ill-formed-creature-even-firing-on-all-cylinders-vijay-cannot-pummel-into-shape-2-5-stars-2886949|title=Beast (RAW) Review|last=Chatterjee|first=Saibal|date=Apr 14, 2022|website=NDTV.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414061156/https://www.ndtv.com/entertainment/beast-raw-review-an-ill-formed-creature-even-firing-on-all-cylinders-vijay-cannot-pummel-into-shape-2-5-stars-2886949|archive-date=Apr 14, 2022|access-date=Apr 14, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://ghostarchive.org/archive/jWTHp|title=Beast Review: Thalapathy Vijay's 'One-man Show' Is A 'True Feast'|date=Apr 14, 2022|website=bollywood hungama|access-date=Apr 14, 2022}}</ref> ರೋಜರ್ ಎಬರ್ಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ''ಬೀಸ್ಟ್'' ಅನ್ನು ೩/೫ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ವಿಜಯ್ ಬಹುಮುಖಿ ಅವತಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಹುಮುಖ ಹುಲಿ" ಎಂದು ಕರೆದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/beast-movie-review-2022|title=Beast movie review & film summary (2022) - Roger Ebert|last=Abrams|first=Simon|date=Apr 17, 2022|website=www.rogerebert.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417033429/https://www.rogerebert.com/reviews/beast-movie-review-2022|archive-date=Apr 17, 2022|access-date=Apr 17, 2022}}</ref> ನ್ಯೂಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ " [[ಕರಾಳ ವಿನೋದ|ಡಾರ್ಕ್ ಹ್ಯೂಮರ್]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಂಬೋ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ ಎರಡರ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ರಾ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿ ''ಬೀಸ್ಟ್'' ವಿಜಯ್ ಅಭಿನಯವಿದೆ". <ref>{{Cite web|url=https://ghostarchive.org/archive/iklnq|title='Beast' movie review: Vijay as a mix of 'Rambo,' 'James Bond' to save a hostage situation - Entertainment Review|date=Apr 13, 2022|website=Manorama news|access-date=Apr 16, 2022}}</ref> ''ಬೀಸ್ಟ್'' [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯೂಎಸ್‌ಎ]] ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಶೋಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web|url=https://ghostarchive.org/archive/wpRHV|title=Beast at No: 2 in Top 10 USA Premiere Grossing Tamil Films|date=Apr 14, 2022|website=boxoffice mojo|access-date=Apr 14, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-usa-premiere-collection-vijay-starrer-breaks-rajinikanths-annaatthe-collection-to-become-the-formers-highest-grossing-film/articleshow/90761515.cms|title='Beast' USA premiere collection: Vijay starrer breaks Rajinikanth's film collection to become the Vijay's highest-grossing film|date=Apr 10, 2022|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416153443/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-usa-premiere-collection-vijay-starrer-breaks-rajinikanths-annaatthe-collection-to-become-the-formers-highest-grossing-film/articleshow/90761515.cms|archive-date=Apr 16, 2022|access-date=Apr 16, 2022}}</ref> ''ಬೀಸ್ಟ್'' ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ]] ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ . <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-overseas-box-office-collection-vijay-storms-the-international-market/articleshow/90841888.cms|title='Beast' overseas box office collection: Vijay storms the international market|date=Apr 14, 2022|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430055805/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-overseas-box-office-collection-vijay-storms-the-international-market/articleshow/90841888.cms|archive-date=Apr 30, 2022|access-date=Apr 30, 2022}}</ref> ''ಬೀಸ್ಟ್'' ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨೫೦ ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/beast-box-office-collection-day-5-vijay-starrer-rs-200-crore-worldwide-7874311/|title=Beast box office collection day 5: Vjay-starrer earns Rs 200 crore worldwide, is declared a hit|last=Desk|first=Entertainment|date=19 April 2022|website=The Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20220420193205/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/beast-box-office-collection-day-5-vijay-starrer-rs-200-crore-worldwide-7874311/|archive-date=20 April 2022|access-date=20 April 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/tamil/movies/beast-movie-beats-valimai-box-office-collection-less-than-12-days-390612|title=Beast 12 days box office report|date=Apr 25, 2022|website=Zee Hindustan Tamil|language=ta|archive-url=https://web.archive.org/web/20220426161256/https://zeenews.india.com/tamil/movies/beast-movie-beats-valimai-box-office-collection-less-than-12-days-390612|archive-date=Apr 26, 2022|access-date=Apr 26, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.india.com/entertainment/thalapathy-vijay-beast-crosses-rs-250-crore-worldwide-box-office-despite-kgf-2-wave-check-detailed-collection-report-here-5377937/|title=Thalapathy Vijay's Beast Crosses Rs 250 Crore at Worldwide Box Office|last=Kumar|first=Vineeta|date=May 6, 2022|website=India.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220506165545/https://www.india.com/entertainment/thalapathy-vijay-beast-crosses-rs-250-crore-worldwide-box-office-despite-kgf-2-wave-check-detailed-collection-report-here-5377937/|archive-date=May 6, 2022|access-date=May 6, 2022}}</ref> ''ಬೀಸ್ಟ್'' ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ [[ನೆಟ್‍ಫ್ಲಿಕ್ಸ್|ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. <ref name="ndtv ott">{{Cite web|url=https://ndtv.in/bollywood/beast-trending-at-number-one-in-india-on-netflix-vijay-thalapathy-2972013|title=Beast trending worldwide on Netflix in top spots|date=May 14, 2022|website=NDTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514070357/https://ndtv.in/bollywood/beast-trending-at-number-one-in-india-on-netflix-vijay-thalapathy-2972013|archive-date=May 14, 2022|access-date=May 14, 2022}}</ref> <ref name="netflix top global">{{Cite web|url=https://ghostarchive.org/archive/LeVTj|title=Raw Hindi and Beast Netflix Top 10 - Global|date=May 18, 2022|website=top10.netflix.com|access-date=May 18, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://flixpatrol.com/top10/netflix/world/today/full/|title=TOP 10 on Netflix in the World on 2022 - FlixPatrol|date=May 13, 2022|website=FlixPatrol|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513084706/https://flixpatrol.com/top10/netflix/world/today/full/|archive-date=May 13, 2022|access-date=May 13, 2022}}</ref> <ref name="Raw beast">{{Cite web|url=https://flixpatrol.com/title/beast-2022/top10/|title=Beast TOP 10 in Netflix global - FlixPatrol|date=May 13, 2022|website=FlixPatrol|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513082925/https://flixpatrol.com/title/beast-2022/top10/|archive-date=May 13, 2022|access-date=May 13, 2022}}</ref> ''ಬೀಸ್ಟ್'' [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್]] ನಲ್ಲಿ ಥಿಯೇಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ. <ref>{{Cite web|url=https://tamil.filmibeat.com/news/beast-movie-released-in-usbekistan-first-movie-to-get-this-pride-094655.html|title=First Tamil film to release in Uzbekistan Beast!|last=S|first=Deepa|date=18 April 2022|website=filmibeat.com|language=ta|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422051245/https://tamil.filmibeat.com/news/beast-movie-released-in-usbekistan-first-movie-to-get-this-pride-094655.html|archive-date=22 April 2022|access-date=22 April 2022}}</ref> ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ವಿಜಯ್ ಅವರು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ದಿಲ್ ರಾಜು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅವರ ೬೬ ನೇ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಂಶಿ ಪೈಡಿಪಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಜನವರಿ ೨೦೨೩ ರಂದು ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಡಬ್ ಆಗಿರುವ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾನ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/thaman-confirms-thalapathy-66-is-not-a-bilingual-film-says-it-s-proper-tamil-movie-1948310-2022-05-12|title=Thaman confirms Thalapathy 66 is not a bilingual film, says it's proper Tamil movie dubbed to other languages|date=May 12, 2022|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518061032/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/thaman-confirms-thalapathy-66-is-not-a-bilingual-film-says-it-s-proper-tamil-movie-1948310-2022-05-12|archive-date=May 18, 2022|access-date=May 18, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/thalapathy-vijay-to-join-hands-with-director-vamshi-paidipally-official-announcement-out-1857428-2021-09-26|title=Thalapathy Vijay to join hands with director Vamshi Paidipally. Official announcement out|date=26 September 2021|website=India Today|access-date=30 September 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ [[ರಶ್ಮಿಕಾ ಮಂದಣ್ಣ]] ನಟಿಸಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/vijay-rashmika-mandanna-thalapathy-66-shoot-begins-see-photos-7855895/|title=Vijay and Rashmika Mandanna's Thalapathy 66 begins shoot. See photos|last=Desk|first=Entertainment|date=Apr 7, 2022|website=The Indian Express|access-date=Apr 30, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/varisu-vijay-rashmika-mandanna-romance-photo-leaked-vamshi-paidipally-dil-raju-tamil-news-322502|title=Vijay-Rashmika Mandanna romance pic from 'Varisu' leaked in spite of tight security - Tamil News|date=23 August 2022|website=IndiaGlitz.com|access-date=7 September 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/thalapathy-vijay-rashmika-thaman-varisu-first-single-release-date-shooting-wrap-up-latest-update-tamil-news-322965|title=Thalapathy Vijay starrer 'Varisu' first single to release on this day? - Hot buzz - Tamil News|date=2 September 2022|website=IndiaGlitz.com|access-date=7 September 2022}}</ref> ೨೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೨ ರಂದು ವಿಜಯ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಮುನ್ನಾದಿನದಂದು ''ವರಿಸು'' ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/vijays-thalapathy-66-is-varisu-first-look-poster-out/article65548633.ece|title=Vijay's Thalapathy 66 is Varisu, first-look poster out|date=21 June 2022|work=[[The Hindu]]|access-date=21 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220621134223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/vijays-thalapathy-66-is-varisu-first-look-poster-out/article65548633.ece|archive-date=21 June 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-thalapathy-66-titled-vaarisu-in-tamil/articleshow/92250993.cms|title=Vijay's Thalapathy 66 titled Vaarisu in Tamil and Varasudu in Telugu|date=16 June 2022|website=The Times of India|access-date=14 July 2022}}</ref> ತಮನ್ ಎಸ್ ''ವರಿಸು'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/music-director-thaman-shares-a-photo-from-the-sets-of-varisu/articleshow/93387746.cms|title=Music director Thaman shares a photo from the sets of ‘Varisu’|date=6 August 2022|website=The Times of India|access-date=9 August 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/varisu-video-clip-from-shooting-spot-leaked-vijay-and-prabhu-shoot-medical-emergency-scene-8091508/|title=Varisu video from sets leaked: Vijay, Sarathkumar, and Prabhu shoot scene|last=Desk|first=Entertainment|date=15 August 2022|website=The Indian Express|access-date=18 August 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/varisu-thalapathy-vijay-shoots-intense-action-sequence-vamsi-paidipallys-next-watch-viral-video-1173953|title=Varisu: Thalapathy Vijay shoots an intense action sequence for Vamsi Paidipally's next; Watch the viral video|last=Desk|first=Pinkvilla|date=15 August 2022|website=PINKVILLA|access-date=18 August 2022|archive-date=18 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220818072940/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/varisu-thalapathy-vijay-shoots-intense-action-sequence-vamsi-paidipallys-next-watch-viral-video-1173953|url-status=dead}}</ref> ==== ಇತರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಿಕೆ ==== ವಿಜಯ್ ಅವರ ಮೊದಲ [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, [[ಪ್ರಭುದೇವ]] ಸಹ-ನಟಿಸಿದ ''ರೌಡಿ ರಾಥೋರ್'' (೨೦೧೨) ಚಿತ್ರದ ''ಚಿಂತಾ ಚಿಂತಾ'' ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/tamil-star-vijay-does-cameo-in-rowdy-rathore/|title=Tamil star Vijay does cameo in Rowdy Rathore&nbsp;– Bollywood Hungama|last=Hungama|first=Bollywood|date=7 May 2012|access-date=24 November 2017}}</ref> ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗೋಲ್ಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಟೆಲಿಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಿಗೆ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೋನಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಿಂದಿ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://tvnews4u.com/sony-max-air-actor-vijays-action-blockbuster-bairavaa-29th-july/|title=Sony MAX to air actor Vijay's action blockbuster 'Bairavaa' on 29th July|date=25 July 2017|website=tvnews4u.com|access-date=11 January 2018}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ಚಿತ್ರ ''ಮೆರ್ಸಲ್'' ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಠಿಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, ಅದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ''ಗೋಲ್ಮಾಲ್ ಎಗೇನ್'' ಮತ್ತು ''[[ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಿಂತ]]'' ಹೆಚ್ಚು ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mersal-box-office-vijay-golmaal-again-secret-superstar-4901488/|title=Mersal box office: Vijay starrer unstoppable, gives tough competition to Golmaal Again, Secret Superstar in international markets|date=22 October 2017|access-date=24 November 2017}}</ref> ''ಮೆರ್ಸಲ್'' [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುಎಇ]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೯೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಮಾಡಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ''ಗೋಲ್ಮಾಲ್ ಎಗೇನ್'' ಮತ್ತು ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.catchnews.com/regional-cinema/uae-box-office-mersal-emerges-the-winner-among-the-diwali-releases-including-golmaal-again-and-secret-superstar-89204.html|title=UAE Box Office: Mersal emerges the winner among the Diwali releases including Golmaal Again and Secret Superstar|work=CatchNews.com|access-date=9 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909185240/http://www.catchnews.com/regional-cinema/uae-box-office-mersal-emerges-the-winner-among-the-diwali-releases-including-golmaal-again-and-secret-superstar-89204.html|archive-date=9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2018|url-status=bot: unknown}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅವರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.daily-sun.com/post/601958/Vijay-Thalapatis-movie-of-the-month-is-coming-to-Bongo-this-Friday-as-|title=Vijay's movie released on Bangladesh OTT Bongo as "Shinghopurush" – Online Version|date=27 January 2022|website=www.daily-sun.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127071705/https://www.daily-sun.com/post/601958/Vijay-Thalapatis-movie-of-the-month-is-coming-to-Bongo-this-Friday-as-|archive-date=27 ಜನವರಿ 2022|access-date=27 January 2022|url-status=bot: unknown}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ರಿಷ್ಟೆ ಸಿನೆಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಹಿಂದಿ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್ ''ಡೇಂಜರಸ್ ಖಿಲಾಡಿ ೩'' (೨೦೧೪) ( ''ವೆಟ್ಟೈಕಾರನ್‌ನ'' ಡಬ್ ಆವೃತ್ತಿ) ಮತ್ತು ''ಪೊಲೀಸ್ವಾಲಾ ಗುಂಡ ೨'' (೨೦೧೪) ( ''ಜಿಲ್ಲಾದ'' ಡಬ್ ಆವೃತ್ತಿ) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ #೧ ಮತ್ತು #೩ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಟೆಲಿಕಾಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಸುರಾ'' ಪ್ರಸಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋನಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಿಂದಿ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ #೫ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. <ref name="Indian TV channels"/> ೨೦೧೭ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ''ಖಾಕಿ ಔರ್ ಖಿಲಾಡಿ'' ಎಂಬ ವಿಜಯ್ ಅವರ ''ಕತ್ತಿ'' ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಜೀ ಸಿನಿಮಾ]] ಹಿಂದಿ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://tvnews4u.com/zee-cinema-to-premiere-khaki-aur-khiladi-on-13th-december-at-8pm/|title=Zee Cinema to premiere Khaki Aur Khiladi on 13th December at 8PM|date=12 December 2017|website=tvnews4u.com|access-date=17 December 2017}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ''ಸರ್ಕಾರ್'' ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಟಾಪ್ ಓಪನರ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಜುವನ್ನು ''ಮೀರಿಸಿದೆ.'' <ref>{{Cite web|url=http://onlookersmedia.in/latestnews/sarkar-breaks-sanju-record-become-indian-cinemas-highest-opening-day-grosser-2018/|title=Sarkar breaks Sanju record to become Indian cinema's highest opening day grosser in 2018|date=8 November 2018|website=onlookersmedia.in|language=en-US|access-date=19 November 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.indiaglitz.com/thalapathy-vijay-sarkar-beats-ranbhir-kapoor-sanju-opening-collection-tamil-news-223749|title=Yipeee! Thalapathy Vijay's 'Sarkar' is now the biggest in Indian cinema&nbsp;– Tamil Movie News&nbsp;– IndiaGlitz.com|work=IndiaGlitz.com|access-date=19 November 2018}}</ref> ''ಸರ್ಕಾರ್'' ೨೦೧೮ ರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ''ರಾಝಿ'', ''ಗೋಲ್ಡ್'' ಮತ್ತು ಅಮೀರ್ ಅವರ ''ಥಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್'' ನಂತಹ ಅನೇಕ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಿತು. <ref name=":2">{{Cite web|url=https://m.businesstoday.in/story/sarkar-box-office-collection-vijay-starrer-among-top-10-indian-films-of-2018-breaks-record-of-raazi-gold/1/291326.html|title=Sarkar Box Office Collection: Vijay-starrer among top 10 Indian films of 2018, breaks record of Raazi, Gold|date=15 November 2018|website=m.businesstoday.in|language=en|access-date=18 November 2018|archive-date=18 ನವೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164636/https://m.businesstoday.in/story/sarkar-box-office-collection-vijay-starrer-among-top-10-indian-films-of-2018-breaks-record-of-raazi-gold/1/291326.html|url-status=dead}}</ref> [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಜೀ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ]] ''ವಿಜಯ್ ದಿ ಮಾಸ್ಟರ್'' ಟಿಆರ್‌ಪಿಯಲ್ಲಿ #೨ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="filmy2021">{{Cite web|url=https://www.filmibeat.com/tamil/news/2021/master-hindi-trp-rating-vijay-starrer-makes-it-big-with-its-world-television-premiere-315268.html|title=Master Hindi TRP Rating: Vijay Starrer Makes It Big With Its World Television Premiere!|last=Hemachandran|first=Sruthi|date=10 June 2021|website=www.filmibeat.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210623052626/https://www.filmibeat.com/tamil/news/2021/master-hindi-trp-rating-vijay-starrer-makes-it-big-with-its-world-television-premiere-315268.html|archive-date=23 June 2021|access-date=23 June 2021}}</ref> ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಹಿಂದಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೯ ಕೋಟಿ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಮಾಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.india.com/entertainment/master-completes-50-stupendous-days-at-box-office-thalapathy-vijay-roars-in-tamil-nadu-figures-inside-4463824/|title=Master Thalapathy Vijay Roars in Box office - BO Figures Inside|last=Kumar|first=Vineeta|date=Mar 3, 2021|website=India.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414174958/https://www.india.com/entertainment/master-completes-50-stupendous-days-at-box-office-thalapathy-vijay-roars-in-tamil-nadu-figures-inside-4463824/|archive-date=Apr 14, 2022|access-date=Apr 14, 2022}}</ref> ೨೦೨೧ ರ ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ [[ಅಂತರಜಾಲ ಸಿನೆಮಾ ದತ್ತಸಂಚಯ|ಐಎಮ್‌ಡಿಬಿ]]ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಕೂಡ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="HinduTamil2021">{{Cite web|url=https://www.hindutamil.in/news/cinema/tamil-cinema/681344-vijay-s-master-tops-imdb-list-of-most-popular-indian-films-in-2021.html|title=2021ல் பிரபலமான இந்தியப் படங்கள்: முதலிடத்தில் மாஸ்டர்|last=Tamil|first=Hindu|date=12 June 2021|website=Hindu Tamil Thisai|language=ta|access-date=19 June 2021}}</ref> ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ''ರಾ'' ಹಿಂದಿ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. <ref name="netflix top global"/> <ref name="Raw beast"/> <ref name="ndtv ott"/> ಜಿಲ್ಲೆಯ ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅದು ಸ್ವತಃ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದಂ ''ಅವರನ್ನು'' ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/telugu-dubbed-version-of-jilla-ready-for-release/article7157547.ece|title=Telugu version of 'Jilla' ready for release|date=30 April 2015|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/vijays-jilla-returns-this-summer.html|title=Jilla returns ... this summer|date=4 March 2015|website=Behindwoods|archive-url=https://web.archive.org/web/20150604055008/http://behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/vijays-jilla-returns-this-summer.html|archive-date=4 June 2015|access-date=4 June 2015}}</ref> ''ಸರ್ಕಾರ್'' & ''ವಿಸ್ಲ್'' ತೆಲುಗು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}}೧೮ ಕೋಟಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/sarkar-20-day-box-office-collection-vijays-film-attains-hit-status-andhra-pradesh-786542|title=Sarkar 20-day box office collection: Vijay's film attains hit status in Andhra Pradesh|last=Hooli|first=Shekhar H|date=27 November 2018|website=IBTimes India|access-date=27 January 2021}}</ref> ಮತ್ತು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨೦ ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/cinema/tollywood/whistle-21-days-box-office-collection-report-581792|title=Whistle 21 days box office collection report|date=16 November 2019|website=Andhra Pradesh Breaking News, Telangana News, Hyderabad News Updates, Coronavirus Updates, Breaking News|access-date=27 January 2021|ref={{sfnref | Andhra Pradesh Breaking News, Telangana News, Hyderabad News Updates, Coronavirus Updates, Breaking News | 2019}}}}</ref> ''ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್'' ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨೦ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಮಾಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/master-becomes-vijays-fifth-film-to-cross-rs-150-cr-revives-box-office-in-tamil-nadu-kerala-9216451.html|title=Master becomes Vijay's fifth film to cross Rs 150 cr, revives box office in Tamil Nadu, Kerala – Entertainment News, Firstpost|date=20 January 2021|website=Firstpost}}</ref> ==== ಇತರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ==== ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಗಾಯನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijay-to-sid-sriram-five-kollywood-singers-who-delivered-chartbuster-songs/photostory/75029400.cms|title=Five best singers in kollywood|date=7 April 2020|website=The Times of India|access-date=12 July 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ನೃತ್ಯ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ವಿಜಯ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ ನೃತ್ಯದ ಚಲನೆಯನ್ನು "ಶಕ್ತಿಯುತ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದ" ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಿದೆ. ಅವರ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ನೃತ್ಯ ಚಲನೆಗಳು ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ತಿರುಮಲೈ'', ''ಗಿಲ್ಲಿ, ಅಳಗಿಯ ತಮಿಳ್ಮಗನ್'' '', ಕುರುವಿ, ವಿಲ್ಲು'' ''ಮತ್ತು'' ''ಸುರ'' ''.'' <ref name="dance"/> ವಿಜಯ್ ಅವರ ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಚಿತ್ರದ ''ವಾತಿ'' ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಅನುಕರಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/watch-r-ashwin-groove-to-hit-number-vaathi-coming-from-vijays-s-master-watch-101613545505612.html|title=Watch Indian cricketer R Ashwin groove to hit number "Vaathi Coming" from Vijays's Master|last=Pudipeddi|first=Haricharan|date=17 February 2021|website=Hindustan Times|access-date=12 July 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/madhuri-dixit-dances-to-vijays-vaathi-coming-along-with-2-bollywood-stars-video-goes-viral-tamil-news-290553|title=Madhuri Dixit dances to Vijay's Vaathi Coming along with 2 Bollywood stars; Video goes viral – Tamil News|date=9 July 2021|website=IndiaGlitz.com|access-date=12 July 2021}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿ, ಕೆನಡಾದ ಹುಡುಗರ ನೃತ್ಯ ತಂಡವು ವಿಜಯ್ ಅವರ ''ವಾತಿ ಬರುವ'' ನೃತ್ಯ ಹಾಡಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿತು. <ref name="superstar">{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/the-buzz/article/canadian-boys-dance-on-the-song-vaathi-coming-goes-virall/749254|title=Basement Gang Vaathi Coming – Canadian boys effortlessly groove to 'Vaathi Coming'|last=Saxena|first=Akanksha|date=25 April 2021|website=Trending & Viral News|access-date=25 July 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರು ಸ್ವತಃ ಹಾಡಿರುವ "ಜಾಲಿ ಓ ಜಿಮ್ಖಾನಾ" ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹುಕ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ನೃತ್ಯದ ಚಲನೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/beast-song-jolly-o-gymkhana-thalapathy-vijay-pooja-hegde-video-7827111/|title=Beast song Jolly O Gymkhana: Vijay's voice makes this track an earworm, watch out for his hook step|last=Desk|first=Entertainment|date=19 March 2022|website=The Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319165926/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/beast-song-jolly-o-gymkhana-thalapathy-vijay-pooja-hegde-video-7827111/|archive-date=19 March 2022|access-date=19 March 2022}}</ref> ''ಬೀಸ್ಟ್'' ಫಿಲ್ಮ್ ಸಾಂಗ್ ''ಅರೇಬಿಕ್ ಕುತು'' ಕೂಡ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, ವಿಜಯ್ ಅವರ ನೃತ್ಯದ ಚಲನೆಗಳು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದವು ಮತ್ತು ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಹಿಟ್ ಆಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web|url=http://ghostarchive.org/varchive/C77M8nM6p1E|title=Korean Reacts To Arabic Kuthu - Beast - Thalapathy Vijay|date=Feb 14, 2022|website=JeongWon TV|access-date=Apr 19, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/beast-big-update-here-first-single-promo-vijay-pooja-hegde-starrer-video-845496|title=Beast Big Update: Here is the First Single Promo from Vijay, Pooja Hegde-Starrer [Video]|last=IBTimes|date=7 February 2022|website=ibtimes.co.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207225015/https://www.ibtimes.co.in/beast-big-update-here-first-single-promo-vijay-pooja-hegde-starrer-video-845496|archive-date=7 February 2022|access-date=8 February 2022}}</ref> ನಟಿ [[ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ]] ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಾನು ವಿಜಯ್ ಅವರ ನೃತ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ನೃತ್ಯದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=rQxuxdGOK3M|title=I am a Big Fan of Vijay sir says Sai Pallavi|date=19 December 2019|website=Thanthi Tv|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713124945/https://www.youtube.com/watch?v=rQxuxdGOK3M|archive-date=13 ಜುಲೈ 2021|access-date=13 July 2021|url-status=bot: unknown}}</ref> ==ಜನಪ್ರಿಯತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Vijay_at_Puli_Audio_Launch.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Vijay_at_Puli_Audio_Launch.jpg/155px-Vijay_at_Puli_Audio_Launch.jpg|left|thumb|233x233px| ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ <nowiki><i id="mwBTU">ಪುಲಿ</i></nowiki> ಆಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್]] ವಿಜಯ್ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. <ref name="popular"/> <ref name=":7">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/thuppakki-to-sarkar-five-times-when-master-actor-vijay-handled-controversies-with-a-calm-demeanor/photostory/73982034.cms|title='Thuppakki' to 'Sarkar': Five times when 'Master' actor Vijay handled controversies with a calm demeanor|date=6 February 2020|website=The Times of India|language=en|access-date=18 May 2020}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಮತ್ತು ಟ್ವಿಟರ್ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಕಿದ ಮತ್ತು ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಿದ ನಟ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="auto"/> <ref name="auto1"/> ಭಾರತೀಯ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಗಳಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ೧೦೦ ಪಟ್ಟಿಯ ಭಾರತೀಯ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೨ ರಿಂದ ೨೦೧೯ ರವರೆಗೆ, ಅವರು #೨೮ ರಿಂದ #೪೭ ಸ್ಲಾಟ್ ನಡುವೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=http://forbesindia.com/lists/2012-celebrity-100/1395/1|title=2012 Celebrity 100&nbsp;– Forbes India Magazine|website=Forbes India|access-date=24 November 2017|archive-date=11 ಜುಲೈ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711071335/http://forbesindia.com/lists/2012-celebrity-100/1395/1|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.forbesindia.com/lists/2013-celebrity-100/1439/all|title=2013 Celebrity 100&nbsp;– Forbes India Magazine|website=Forbes India|access-date=24 November 2017|archive-date=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171205195733/http://www.forbesindia.com/lists/2013-celebrity-100/1439/all|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.forbesindia.com/lists/2014-celebrity-100/1489/all|title=2014 Celebrity 100&nbsp;– Forbes India Magazine|website=Forbes India|access-date=24 November 2017|archive-date=18 ಆಗಸ್ಟ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818012213/http://www.forbesindia.com/lists/2014-celebrity-100/1489/all|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.forbesindia.com/lists/2016-celebrity-100/1587/all|title=2016 Celebrity 100&nbsp;– Forbes India Magazine|website=Forbes India|access-date=24 November 2017|archive-date=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171205082304/http://www.forbesindia.com/lists/2016-celebrity-100/1587/all|url-status=dead}}</ref> <ref name="forbesmagz"/> <ref name="2018 list"/> <ref name="2019 list"/> ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಟ್ರೇಡ್ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಲೆ‌ಎಮ್ ಕೌಶಿಕ್ ''ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಹೇಳಿದರು,'' "ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ವಿಜಯ್ [[ರಜನೀಕಾಂತ್|ರಜನಿಕಾಂತ್]] ನಂತರದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸ್ಟಾರ್ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ $ ೨೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಜೀವಮಾನದ ಗಳಿಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ನಟನ ದೊಡ್ಡ ಕನಸು. ''ಮೆರ್ಸಲ್'' ಮತ್ತು ''ಸರ್ಕಾರ್'' ಮೂಲಕ ವಿಜಯ್ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name=":8" /> ೨೦೧೯ ರಿಂದ, ವಿಜಯ್ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ರಜನಿಕಾಂತ್ ಅವರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/bigil-beats-rajinikanths-petta-to-become-the-highest-earning-tamil-film-of-2019-in-overseas-markets-7645311.html|title=Vijay surpassed Rajinikanth in overseas markets|date=November 13, 2019|website=Firstpost|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229104236/https://www.firstpost.com/entertainment/bigil-beats-rajinikanths-petta-to-become-the-highest-earning-tamil-film-of-2019-in-overseas-markets-7645311.html|archive-date=December 29, 2021|access-date=December 29, 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅವರ ಸ್ಟಾರ್‌ಡಮ್‌ನಿಂದಾಗಿ $ ೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. <ref name="Tartaglione Tartaglione 2021">{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/01/master-vijay-soul-demon-slayer-india-china-global-international-box-office-1234679202/|title='Soul' Shines In Korea Debut; 'Master' Blast Encourages India Biz; Japan's 'Demon Slayer' Topping $350M – International Box Office|last=Tartaglione|first=Nancy|date=24 January 2021|website=Deadline|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907071333/https://deadline.com/2021/01/master-vijay-soul-demon-slayer-india-china-global-international-box-office-1234679202/|archive-date=7 September 2021|access-date=10 July 2021}}</ref> ಯೂಕೆ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಬಂದಾಗ, ವಿಜಯ್ ಅವರು ''ಅತ್ಯುನ್ನತ'' ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ." <ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/tracing-vijays-exponentially-increasing-box-office-dominance-over-the-years-in-tamil-nadu-kerala-and-overseas-6863121.html|title=Tracing Vijay's exponentially increasing box office dominance over the years in Tamil Nadu, Kerala and overseas- Entertainment News, Firstpost|date=22 June 2019|website=Firstpost|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828125617/https://www.firstpost.com/entertainment/tracing-vijays-exponentially-increasing-box-office-dominance-over-the-years-in-tamil-nadu-kerala-and-overseas-6863121.html|archive-date=28 August 2021|access-date=8 June 2020}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಹವರ್ತಿ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಉನ್ನತ ಸಮಕಾಲೀನರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ''ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್'' ಬರಹಗಾರ ಸುರೇಂಧರ್ ಎಂಕೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. <ref name=":8"/> ಅನಾಮಧೇಯರಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಬಯಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಿತರಕರು ''ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ'' ಹೇಳಿದರು, "ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮೊತ್ತವು ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ $೪ ರಿಂದ ೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ, ವಿದೇಶಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಸತತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ತ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ". <ref name=":8" /> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಿತರಕರು, " [[ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್|ಅಜಿತ್‌ನ]] ''ವೇದಾಳಂ, ವಿವೇಗಂ'' ಮತ್ತು ''ವಿಶ್ವಾಸಂ'' ಎಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ $೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. ಅಜಿತ್ ಅವರನ್ನು ವಿಜಯ್ ಅವರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಮಾನು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಯಾವುದೇ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಅಟ್ಲೀ ಮತ್ತು ಎಆರ್ ಮುರುಗದಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಸಹಯೋಗವು ಅವರ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ. ಅವರು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಹ ಅವರ ಬಲವಾದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪುಲ್‌ಗೆ ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ." <ref name=":8" /> ವಿಜಯ್ ಕೇರಳದಲ್ಲೂ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ''[[ಬಾಹುಬಲಿ 2:ದ ಕನ್‍ಕ್ಲೂಝ಼ನ್|ಬಾಹುಬಲಿ ೨: ದಿ ಕನ್‌ಕ್ಲೂಷನ್‌ನ]]'' ಆರಂಭಿಕ ದಿನದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ''ಸರ್ಕಾರ್'' ಮುರಿದು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. <ref name=":8"/> ಕೇರಳ ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುಎಇ]] - ಜಿಸಿಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಇರ್ಷಾದ್, "ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು "ಬಿಗ್ ಮಿಸ್" ( [[ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್‌|ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್‌ಗೆ]] ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿ ಎಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಏಕೈಕ ಇತರ ಭಾಷೆಯ ನಟ ವಿಜಯ್ ಮಾತ್ರ. ) ''ಗಿಲ್ಲಿ'' ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು. ಇದು [[ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್]] ಅವರ ''[[ಇಂಡಿಯನ್(೧೯೯೬ ರ ಚಿತ್ರ)|ಇಂಡಿಯನ್]]'' ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ''ಪೊಕ್ಕಿರಿ'' ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಸ್.ಶಂಕರ್ ಮತ್ತು [[ವಿಕ್ರಮ್ (ನಟ)|ವಿಕ್ರಮ್]] ಅವರ ''ಅಣ್ಣಿಯನ್'' ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್‌ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ''ಪೊಕ್ಕಿರಿಯಿಂದ'' ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ." <ref name=":8" /> ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಇಂಡಿಯಾ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.chennaibest.com/cityresources/food_and_dining/cokeinterview.asp|title=Interview&nbsp;– Coca-Cola India|website=chennaibest.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140403012104/http://chennaibest.com/cityresources/Food_and_Dining/cokeinterview.asp|archive-date=3 April 2014|access-date=24 April 2014}}<br /><br />- {{Cite news|url=http://hindu.com/2001/04/20/stories/0420401y.htm|title=Things go better for Coke with Vijay|last=Kamath|first=Sudhish|date=20 April 2001|work=[[The Hindu]]|access-date=17 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20050114211954/http://www.hindu.com/2001/04/20/stories/0420401y.htm|archive-date=14 January 2005|location=Chennai, India}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ [[ಐಟಿಸಿ ನಿಯಮಿತ (ಐಟಿಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್)|ಸನ್‌ಫೀಸ್ಟ್]] ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite web|url=http://vijayrdpgirls.blogspot.com/2014/12/vijays-endorsements.html|title=Actor Vijay: vijay's endorsements|date=10 December 2014|website=Vijayrdpgirls.blogspot.com|access-date=13 July 2015}}</ref> ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ [[ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್‌ಕಿಂಗ್ಸ್|ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಗೆ]] ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.extramirchi.com/actress/vijay-nayantara-ipl-chennai-super-kings-brand-ambassadors/|title=Vijay in IPL "Chennai Super Kings" brand ambassadors|date=19 March 2008|website=Extramirchi.com|access-date=28 June 2012}}</ref> ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಇಂಡಿಯಾ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ]] ವಿಜಯ್ ಅವರ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಮತ್ತೆ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fmcg/cocacola-signs-up-vijay-as-brand-ambassador-for-tamil-nadu/articleshow/4202371.cms?from=mdr|title=CocaCola signs up Vijay as brand ambassador for Tamil Nadu|last=Ramesh|first=Nandini Sivakumar & Niranjana|date=27 February 2009|work=The Economic Times|access-date=7 June 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/45325.html|title=Coke signs up Vijay as brand ambassador|website=IndiaGlitz|access-date=18 July 2010|archive-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303233317/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/45325.html|url-status=dead}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ತಮ್ಮ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಜೋಸ್ ಅಲುಕ್ಕಾಸ್ ಅವರು ವಿಜಯ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref name=":6">{{Cite web|url=http://news.chennaionline.com/chennai/South-Indian-actor-Vijay-brand-ambassador-of-Jos-Alukkas/3bab0eac-9bf4-4080-967b-b89dda6d8008.col|title=South Indian actor Vijay brand ambassador of Jos Alukkas|website=News.chennaionline.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110505082752/http://news.chennaionline.com/chennai/South-Indian-actor-Vijay-brand-ambassador-of-Jos-Alukkas/3bab0eac-9bf4-4080-967b-b89dda6d8008.col|archive-date=5 May 2011|access-date=18 January 2011}}</ref> ಟಾಟಾ ಡೊಕೊಮೊ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/73101.html|title=Vijay to endorse Docomo|website=Indiaglitz|access-date=25 October 2011|archive-date=27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111027110201/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/73101.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಮೂರನೇ ದರ್ಜೆಯ [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಎಜುಕೇಶನ್]] ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೊಂಗಲ್ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಪುರುಷರು ಧರಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ವೇಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಶರ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. <ref name=":4">{{Cite news|url=https://www.indiaglitz.com/thalapathy-vijay-in-cbse-school-text-book-reference-for-cultural-attire-tamil-news-202815|title=Thalapathy Vijay in text books now! - Tamil Movie News&nbsp;– IndiaGlitz|work=IndiaGlitz.com|access-date=14 December 2017}}<br /><br />- {{Cite news|url=http://www.cover365.in/thalapathy-vijay-in-cbse-text-books-3761/|title=Actor Vijay in CBSE 3rd grade Book|date=14 December 2017|work=Cover365|access-date=26 December 2017|archive-date=26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226182307/http://www.cover365.in/thalapathy-vijay-in-cbse-text-books-3761/|url-status=dead}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ [[ಟ್ವಿಟ್ಟರ್|ಟ್ವಿಟರ್]] ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ 'ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಶ್‌ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಲಾದ' ಟಾಪ್ ೧೦ ''ಬಿಗಿಲ್'' ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮರುಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಿದ ಟ್ವೀಟ್ ಆಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.forbesindia.com/celebprofile2019/vijay/1819/93|title=Vijay&nbsp;– Forbes India Magazine|website=Forbes India|language=en|access-date=8 June 2020|archive-date=8 ಜೂನ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608165224/https://www.forbesindia.com/celebprofile2019/vijay/1819/93|url-status=dead}}</ref> ನೈವೇಲಿಯ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಪಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿರುವ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಸೆಲ್ಫಿಯನ್ನು [[ಟ್ವಿಟ್ಟರ್|ಟ್ವಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ "ಧನ್ಯವಾದ ನೈವೇಲಿ" ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖದೊಂದಿಗೆ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ೧೪೫.೭ಕೆ ರಿಟ್ವೀಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೆಲ್ಫಿ ಕೂಡ ಟ್ವಿಟರ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ರಿಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಿದ ಫೋಟೋವಾಗಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/actor-vijays-selfie-with-fans-most-retweeted-on-twitter-in-2020/article33273273.ece|title=Actor Vijay's selfie with fans most retweeted on Twitter in 2020|last=Bhargava|first=Yuthika|date=8 December 2020|work=The Hindu|access-date=27 April 2021|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೩೭೬.೬ಕೆ ಮತ್ತು ೯.೮ ಕೋಟ್ ಟ್ವೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ, ಇದು ಟ್ವಿಟ್‌ರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೨೧ ರ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ನಟ ವಿಜಯ್ ಟ್ವಿಟರ್ ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಿಂದ ''ಬೀಸ್ಟ್'' ಫಿಲ್ಮ್ ಫಸ್ಟ್ ಲುಕ್ ಟ್ವೀಟ್ ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮರುಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಲಾದ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ-ಪೋಸ್ಟ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಹೆಚ್ಚು-ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಿದ-ಹ್ಯಾಶ್‌ಟ್ಯಾಗ್-ಮತ್ತು-ಮಾತನಾಡಿದ- ವರ್ಷದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು. <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/vijays-beast-first-look-update-is-top-indian-entertainment-tweet-of-2021/article37907854.ece|title=Vijay's 'Beast' first look update is top Indian Entertainment tweet of 2021|last=The Hindu Net Desk|date=9 December 2021|website=The Hindu|access-date=9 December 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijay-dominates-twitter-master-becomes-the-most-tweeted-hashtag-of-the-year-for-an-indian-film/articleshow/88180968.cms|title=Vijay dominates Twitter: 'Master' becomes the most tweeted hashtag of the year for an Indian film|date=9 December 2021|website=The Times of India|access-date=9 December 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2021/dec/09/vijays-post-on-beast-most-liked-and-retweeted-tweet-from-film-industry-in-india-2393612.html|title=Vijay's post on 'Beast' most liked and retweeted tweet from film industry in India|date=9 December 2021|website=The New Indian Express|access-date=9 December 2021}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಟ್ವಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ # ೧ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/thalapathy-vijay-is-the-most-talked-about-actor-in-south-india-in-2021-on-twitter-see-full-list-1886916-2021-12-12|title=Thalapathy Vijay is the most talked-about South Indian actor in 2021 on Twitter. See full list|date=12 December 2021|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105051459/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/thalapathy-vijay-is-the-most-talked-about-actor-in-south-india-in-2021-on-twitter-see-full-list-1886916-2021-12-12|archive-date=5 January 2022|access-date=13 December 2021}}</ref> ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಟ್ವಿಟರ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚಿಸಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ # ೧ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಬೀಸ್ಟ್'' ವರ್ಷದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/from-vikram-and-kgf-chapter-2-to-beast-2022s-most-talked-about-films-on-indian-twitter-were-from-the-south/article65856460.ece|title=Beast 2022’s most talked-about films on Indian Twitter were from the south|last=The Hindu Bureau|date=6 September 2022|website=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20220907060902/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/from-vikram-and-kgf-chapter-2-to-beast-2022s-most-talked-about-films-on-indian-twitter-were-from-the-south/article65856460.ece|archive-date=7 September 2022|access-date=7 September 2022}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರು ಸೂಪರ್ ಹೀರೋ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು ''ಕುರುವಿ'', ''ಸುರ'', ''ವೇಲಾಯುಧಂ'' ಮತ್ತು ''ಪುಲಿ'' ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಧಾರಣ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡರು . <ref name="The Times of India 2020">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/mohan-raja-genelia-recall-fond-memories-of-vijays-velayudham/articleshow/78867040.cms|title=Mohan Raja, Genelia recall fond memories of Vijay's Velayudham|date=26 October 2020|website=The Times of India|access-date=5 May 2021}}</ref> <ref name="Sify 2008">{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/kuruvi-imagegallery-5-movies-jdwmQejcicisi.html|title=Kuruvi 5|date=17 April 2008|website=Sify|access-date=19 May 2021|archive-date=2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202201903/http://www.sify.com/movies/kuruvi-imagegallery-5-movies-jdwmQejcicisi.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="Times"/> ಸಿಫಿ ಅವರನ್ನು "ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನುಷ್ಯ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="Sifyind">{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/ilayathalapathy-vijay-man-of-the-masses-imagegallery-kollywood-kirmPndigdesi.html|title=Ilayathalapathy Vijay: Man of the masses.|website=Sify|access-date=14 May 2021|archive-date=7 ಮಾರ್ಚ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307142018/http://www.sify.com/movies/ilayathalapathy-vijay-man-of-the-masses-imagegallery-kollywood-kirmPndigdesi.html|url-status=dead}}</ref> == ಕಲಾತ್ಮಕತೆ == ವಿಜಯ್ ಒಬ್ಬ ಅನನ್ಯ ಬಹುಮುಖ ನಟ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಭಿನ್ನ ನೋಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="versatile" /> <ref name="best films" /> ಅವರು ತಮ್ಮ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಚಿತ್ರಗಳು, ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ''ಪ್ರಿಯಮುದನ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಸಂತ್ ಮತ್ತು ಅಳಗಿಯ ''ತಮಿಳು ಮಗನ್'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಂತಾದ ಬೂದು ಛಾಯೆಯ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. <ref name="best films" /> <ref name="grey" /> <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/azhagiya-tamil-magan-review-tamil-14557729.html|title=Azhagiya Tamil Magan|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204024337/http://www.sify.com/movies/azhagiya-tamil-magan-review-tamil-14557729.html|archive-date=4 December 2013|access-date=26 October 2016}}</ref> ನಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅನನ್ಯತೆಯು ನಟನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವದ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿತು. <ref name="unique" /> <ref>{{Cite web|url=https://www.filmibeat.com/tamil/news/2022/thalapathy-66-no-action-scenes-for-vijay-in-the-film-says-reports-333780.html|title=Thalapathy Vijay's uniqueness in performance|date=29 April 2022|website=film news|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728064925/https://www.filmibeat.com/tamil/news/2022/thalapathy-66-no-action-scenes-for-vijay-in-the-film-says-reports-333780.html|archive-date=28 July 2022|access-date=28 July 2022}}</ref> ೨೦೦೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರು ವಿಜಯ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="best films" /> <ref name="grey" /> ೨೦೧೦ ಮತ್ತು ೨೦ ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯವು ಅವರ ನೃತ್ಯ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ವಿಜಯ್ ಅವರನ್ನು ನಟರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೃತ್ಯಗಾರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://odishatv.in/news/entertainment/thalapathy-vijay-got-some-serious-dance-moves-watch-throwback-video-179997|title=Thalapathy Vijay got some octane dance moves|website=odisha news|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728090916/https://odishatv.in/news/entertainment/thalapathy-vijay-got-some-serious-dance-moves-watch-throwback-video-179997|archive-date=28 July 2022|access-date=28 July 2022}}</ref> <ref name="unique" /> ''ತುಳ್ಳದ ಮನಮು ತುಳ್ಳುಂ'' '','' ''ಷಹಜಹಾನ್'' '','' ಸಚಿನ್, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರು ಅಳುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗೆ ಎಮೋಟ್ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. <ref name="emote" /> <ref name="grey" /> <ref name="best films" /> ''ಪ್ರಿಯಮುದನ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯ ತಂದೆಯನ್ನು ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಟೆರೇಸ್‌ನಿಂದ ತಳ್ಳಿದಾಗ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಾಬರಿಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ವೀರರ ಪಾತ್ರಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಟಿಸಬಹುದೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref name="versatile">{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/happy-birthday-vijay-thuppakki-to-bigil-5-of-thalapathys-biggest-blockbusters-2680957.html|title=Film facts about versatile actor Thalapathy Vijay|date=22 June 2020|website=News18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220726092912/https://www.news18.com/news/movies/happy-birthday-vijay-thuppakki-to-bigil-5-of-thalapathys-biggest-blockbusters-2680957.html|archive-date=26 July 2022|access-date=26 July 2022}}</ref> <ref name="grey">{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/photos/slideshows/2020/jun/13/23years-of-priyamudan-22-lesser-known-facts-aboutthe-90s-thriller-whichhad-vijay-acing-the-grey-1057.html|title=Vijay in grey shades in Priyamudan|date=16 January 2021|website=cinema express|archive-url=https://web.archive.org/web/20220727060237/https://www.cinemaexpress.com/photos/slideshows/2020/jun/13/23years-of-priyamudan-22-lesser-known-facts-aboutthe-90s-thriller-whichhad-vijay-acing-the-grey-1057.html|archive-date=26 July 2022|access-date=26 July 2022}}</ref> <ref name="unique">{{Cite web|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/david-warner-as-thalapathy-vijay-epic-and-unmissable-master-and-sarkar-video-go.html|title=Thalapathy Vijay's unique acting skills|date=18 February 2021|website=Behindwoods|archive-url=https://web.archive.org/web/20220726095003/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/david-warner-as-thalapathy-vijay-epic-and-unmissable-master-and-sarkar-video-go.html|archive-date=26 July 2022|access-date=26 July 2022}}</ref> <ref name="emote">{{Cite news|url=http://www.cscsarchive.org/MediaArchive/art.nsf/(docid)/6DAFFE93F21EFCB765256941003DC8B0|title=Thullada manamum thullum (Tamil)|last=Lakshmy|date=14 February 1999|work=[[Deccan Herald]]|access-date=4 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20090213235753/http://www.cscsarchive.org/MediaArchive/art.nsf/(docid)/6DAFFE93F21EFCB765256941003DC8B0|archive-date=13 February 2009}}</ref> <ref name="best films">{{Cite web|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/top-20-best-films-of-vijay/12-priyamudan1998.html|title=Priyamudan and other films of Vijay- Top 20 Best Films of Vijay|date=27 July 2022|website=Behindwoods|archive-url=https://web.archive.org/web/20220727063556/https://www.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/top-20-best-films-of-vijay/12-priyamudan1998.html|archive-date=27 July 2022|access-date=27 July 2022}}</ref> ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ, ವಿಜಯ್ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಕುಲ್ ''ನಿಲವು'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿ, ''ಬಿಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ'' ವಯಸ್ಸಾದ ದರೋಡೆಕೋರನಾಗಿ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮದ್ಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ''ಮಾಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ'' ತನ್ನ ನಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ವಿಕಲಚೇತನರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/bigil-film-review-ratings-live-viewers-response-807718|title=Bigil film review and ratings by viewers|last=Upadhyaya|first=Prakash|date=25 October 2019|website=IBTimes India|archive-url=https://web.archive.org/web/20220726162056/https://www.ibtimes.co.in/bigil-film-review-ratings-live-viewers-response-807718|archive-date=26 July 2022|access-date=26 July 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-flawed-hero-politics-master-141922|title=Vijay as the flawed hero in Master|date=21 January 2021|website=The News Minute|archive-url=https://web.archive.org/web/20220726164432/https://www.thenewsminute.com/article/vijay-flawed-hero-politics-master-141922|archive-date=26 July 2022|access-date=26 July 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2000/jan/19kannu.htm|title=Rediff On The NeT, Movies: Review of Kannukkul Nilavu|date=2000-01-19|website=Rediff.com|access-date=2012-08-25}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಂದಿನ ಅಭಿನಯದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಮುರಿದರು ಮತ್ತು ''ಬೀಸ್ಟ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಸೌಮ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸ್ಟೊಯಿಕ್ ಕಚ್ಚಾ ಏಜೆಂಟ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.msn.com/en-in/entertainment/other/beast-movie-review-humour-and-zany-performance-save-vijay-s-inconsistent-film/ar-AAWajiS|title=Beast review|date=9 August 2022|website=msn|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809065303/https://www.msn.com/en-in/entertainment/other/beast-movie-review-humour-and-zany-performance-save-vijay-s-inconsistent-film/ar-AAWajiS|archive-date=9 August 2022|access-date=9 August 2022}}</ref> ವಿಜಯ್ ತಮ್ಮ ನಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪರದೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಝೀ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಆದರೆ [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅವರ ಒಳಸಂಚು ಪಂಚ್ ಡೈಲಾಗ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.zee5.com/zee5news/thalapathy-vijay-becomes-the-highest-paid-tamil-actor-charges-a-whopping-amount-for-beast|title=Thalapathy Vijay's amazing acting skills|last=Shyam|first=Shrudi|date=24 June 2021|website=ZEE5|archive-url=https://web.archive.org/web/20220808094400/https://www.zee5.com/zee5news/thalapathy-vijay-becomes-the-highest-paid-tamil-actor-charges-a-whopping-amount-for-beast|archive-date=8 August 2022|access-date=8 August 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/web-stories/10-famous-punch-lines-of-vijay/photostory/83715438.cms|title=10 famous punch lines of Vijay|last=Kumar|first=K Praveen|date=22 June 2021|website=Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20220808095447/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/web-stories/10-famous-punch-lines-of-vijay/photostory/83715438.cms|archive-date=8 August 2022|access-date=8 August 2022}}</ref> == ಪರೋಪಕಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Tamil_Film_actor_Vijay_Celebrating_World_Environment_Day_at_the_U.S._Consulate_Chennai_8_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Tamil_Film_actor_Vijay_Celebrating_World_Environment_Day_at_the_U.S._Consulate_Chennai_8_%28cropped%29.jpg/205px-Tamil_Film_actor_Vijay_Celebrating_World_Environment_Day_at_the_U.S._Consulate_Chennai_8_%28cropped%29.jpg|alt=|thumb|242x242px| ವಿಜಯ್ ಅವರು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನ|ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನದಂದು]]]] ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು, ೨೨ ಜೂನ್ ೨೦೦೭, ವಿಜಯ್ ಅವರು ಎಗ್ಮೋರ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಜನರಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/jul-12-02/vijay-educational-awards-09-07-12.html|title=Vijay Gives Away Awards|date=9 July 2012|website=Behindwoods|access-date=9 July 2012}}</ref> ಮೇ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಕಿರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ವೀಡಿಯೊ ''ಹೀರೋವಾ?'' ''ಝೆರೋವಾ?'', ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ. <ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/Events/15290.html|title=Events&nbsp;– Herova? Zerova? Educational Awareness Campaign|date=16 May 2008|website=IndiaGlitz|access-date=26 February 2011|archive-date=17 ಮೇ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080517085516/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/events/15290.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ]] ಕೊನೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರವು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ತಮಿಳರನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಆಂದೋಲನವಾಗಿ ವಿಜಯ್ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ [[ಉಪವಾಸ]] ಮಾಡಿದರು. ವಿಜಯ್ ಅವರು ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ ರಂದು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಉಪವಾಸವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೊದಲು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಘ (ಎಸ್‌ಐಎಫ್‌ಎಫ್‌ಎ) ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಆಯೋಜಿಸಿದ ಉಪವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ವಿಜಯ್ ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚೆಪಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರಾದ ಎಸ್‌ಎ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಶೋಬಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಉಪವಾಸವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. [[ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ|ತಿರುನಲ್ವೇಲಿ]], [[ತಿರುಚ್ಚಿರಾಪಳ್ಳಿ|ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ]], ಪುದುಕೊಟ್ಟೈ, [[ಮಧುರೈ]], ಈರೋಡ್, [[ವೆಲ್ಲೋರ್|ವೆಲ್ಲೂರು]] ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.oneindia.com/2008/11/16/tamil-actor-vijay-leads-fast-on-tamils-issue-1226829768.html|title=Tamil actor Vijay leads fast on Tamils issue|last=Staff|date=16 November 2008|website=oneindia.com|language=en|access-date=8 June 2020}}</ref> ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ತಮಿಳರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದ ವಿಜಯ್, “ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ತಮಿಳರಿಗೆ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ನನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಈ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಭಾಗಿಯಗಿದ್ದೆನೆ ಮತ್ತು ಇದು ನಾನು ನನ್ನ ಸವಲತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನೆ". ಎಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಕದನ ವಿರಾಮದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ, ವಿಜಯ್ ಹೇಳಿದರು, “ನಾವು ಶ್ರೀಲಂಕಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತಮಿಳರಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಆಂದೋಲನವು ಅವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ" <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/vijay-fans-observe-fast-over-lankan-tamils-issue-391246|title=Vijay, fans observe fast over Lankan Tamils issue|website=NDTV.com|access-date=8 June 2020}}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರವು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ತಮಿಳರ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧಾಪರಾಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಎಸ್‌ಐಎಫ್‌ಎಫ್‌ಎ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಉಪವಾಸಗಳು, ವಿಜಯ್‌ ಅವರಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ''ತಲೈವಾ'' ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಕಾರಣ ಇವರಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ವಿಜಯ್ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, “ನಾನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ''ತಲೈವಾ'' ಚಿತ್ರದ ಶೂಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು, ವೇಗವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ವಿಷಾದಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/tamil-actor-vijay-regrets-not-being-part-of-fast-600415.html|title=Tamil actor Vijay regrets not being part of fast|date=2 April 2013|website=News18|access-date=8 June 2020}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರು ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ, ವಿಜಯ್ ಮಕ್ಕಳ್ ಇಯಕ್ಕಂ (ವಿಜಯ್ ಪೀಪಲ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ಥೇನ್|ಥಾಣೆ ಚಂಡಮಾರುತದ]] ನಂತರ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳ್ ಮಂಡ್ರಮ್ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಕಡಲೂರಿನ ಕಮ್ಮಿಯಂಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂತ್ರಸ್ತ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vijay-draws-huge-crowds-news-tamil-lcxsdVagjhb.html|title=Vijay draws huge crowds|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20110226100536/http://www.sify.com/movies/vijay-draws-huge-crowds-news-tamil-lcxsdVagjhb.html|archive-date=26 February 2011|access-date=27 January 2012}}</ref> ೨೦೧೨ ರ ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ೧೨ ನೇ ಬೋರ್ಡ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಇಳಯತಲಪತಿ ವಿಜಯ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ವಿಜಯ್ ಮಕ್ಕಳ್ ಇಯಕ್ಕಂ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೮ ಜುಲೈ ೨೦೧೨ ರಂದು ಚೆನ್ನೈನ ಜೆಎಸ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಜಯ್ ವಿತರಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/ilayathalapathy-honours-toppers-imagegallery-kollywood-mhjrN9gigeasi.html|title=Ilayathalapathy honours toppers|website=Sify|access-date=25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022|archive-date=23 ಜೂನ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150623091100/http://www.sify.com/movies/ilayathalapathy-honours-toppers-imagegallery-kollywood-mhjrN9gigeasi.html|url-status=dead}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಕೋಡಂಬಾಕ್ಕಂನಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಟೀ ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಲೀಕರ ಮಗಳಿಗೆ ವಿಜಯ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-14/vijay-a-philanthropist.html|title=Vijay a real hero|website=behindwoods|access-date=12 November 2014}}</ref> ೨೧ ಜನವರಿ ೨೦೧೭ ರಂದು, ವಿಜಯ್ ಅವರು ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ತಮ್ಮ ಮುಖವನ್ನು ಹ್ಯಾಂಕಿಯಿಂದ ಮರೆಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/actor-vijay-joins-protest-marina-anonymously-hides-face-hanky-56066|title=Actor Vijay joins protest at Marina anonymously, hides face with a hanky|date=21 January 2017|work=The News Minute|access-date=20 November 2018}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಮಕ್ಕಳ್ ಇಯಕ್ಕಂ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, <ref>{{Cite news|url=https://www.indiaglitz.com/thalapathy-vijay-starts-vijay-makkal-iyakkam-website-to-organise-fan-clubs-for-politics--tamil-news-206281|title=Thalapathy Vijay regulates his fan clubs&nbsp;– Political entry soon? - Tamil Movie News&nbsp;– IndiaGlitz.com|work=IndiaGlitz.com|access-date=3 February 2018}}</ref> ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪೊಲ್ಲಾಚಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಗಾಯಗೊಂಡವರಿಗೆ ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್‌ಗಳಂತಹ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. . <ref>{{Cite news|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/vijay-fans-provide-free-autos-and-ambulances-in-pollachi-after-mersal.html|title=Vijay fans provide free autos and ambulances in Pollachi|date=26 December 2017|work=Behindwoods|access-date=26 December 2017}}</ref> ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಂದು, ವಿಜಯ್ ಅವರು ನೀಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೀಟು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹುಡುಗಿಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijay-visits-anithas-house-to-pay-condolence/articleshow/60458808.cms|title=Vijay visits Anitha's house to pay condolence|work=The Times of India|access-date=24 August 2018}}</ref> ೭ ಜೂನ್ ೨೦೧೮ ರಂದು, ಸ್ಟೆರ್ಲೈಟ್ ತಾಮ್ರ ಸ್ಥಾವರದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದ ತೂತುಕುಡಿ ಪೊಲೀಸರ ಗುಂಡೇಟಿಗೆ ಬಲಿಯಾದವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ವಿಜಯ್ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿದರು. <ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2018/jun/06/actor-vijay-visits-thoothukudi-police-firing-victims-houses-distributes-one-lakh-as-compensation-t-1824471.html|title=Actor Vijay visits Thoothukudi police firing victims' houses, distributes one lakh as compensation to each family|work=The New Indian Express|access-date=24 August 2018}}</ref> ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮ ರಂದು ವಿಜಯ್ ಅವರು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಸಂಘದ ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪ್ರವಾಹ ಪೀಡಿತ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೭೦ ಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijay-donates-rs-70-lakh-worth-relief-materials-to-kerala-flood-victims/articleshow/65499318.cms|title=Vijay donates Rs 70 lakh worth relief materials to Kerala flood victims&nbsp;– Times of India|work=The Times of India|access-date=24 August 2018}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗಜ ಚಂಡಮಾರುತ ಪೀಡಿತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸಲು ವಿಜಯ್ ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಿಎಂಐ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೪.೫ ಲಕ್ಷವನ್ನು ಜಮಾ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.indiaglitz.com/gaja-cyclone-thalapathy-vijay-donation-45-lakhs-vijay-makkal-iyakkam-tamil-news-224394|title=Thalapathy Vijay's massive donation for all Gaja Cyclone affected districts&nbsp;– Tamil Movie News&nbsp;– IndiaGlitz.com|work=IndiaGlitz.com|access-date=20 November 2018}}</ref> ೨೦೨೦ ರ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ|ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರು ಹಲವಾರು ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಗಳಿಗೆ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧.೩ ಕೋಟಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ರೋಗ ಮತ್ತು ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಜಮಾ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/coronavirus-lockdown-is-thalapathy-vijay-directly-depositing-money-to-the-bank-accounts-of-troubled-fans/articleshow/75353870.cms|title=Coronavirus Lockdown: Is Thalapathy Vijay directly depositing money to the bank accounts of troubled fans? - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=8 June 2020}}</ref> ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ತಮಿಳುನಾಡು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ವಿಜಯ್ ತಮ್ಮ ಮತಗಟ್ಟೆಗೆ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಗಳ ಏರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬೈಸಿಕಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದರು ಎಂದು ನೆಟಿಜನ್‌ಗಳು ಗಮನಸೆಳೆದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/tamil-nadu-assembly-elections-2021-actor-vijay-cycle-ride-to-poll-booth-sparks-frenzy-his-team-clarifies-2407281|title=Actor Vijay Cycles To Vote|date=14 October 2021|website=NDTV.com|access-date=27 October 2021}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ==   ೨೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೮ ರಂದು, ವಿಜಯ್ ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಎಮ್‌ಐ ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಪುದುಚೇರಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ವಿ. ವೈದ್ಯಲಿಂಗಂ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಭೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/exclusive-vijay-enters-politics-imagegallery-kollywood-jiymQhecfbgsi.html|title=Exclusive: Vijay enters politics|website=Sify|language=en|access-date=14 May 2021|archive-date=30 ನವೆಂಬರ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130094616/http://www.sify.com/movies/exclusive-vijay-enters-politics-imagegallery-kollywood-jiymQhecfbgsi.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ರಾಮಲೀಲಾ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬಲಿಷ್ಠ ಲೋಕಪಾಲಕ್ಕಾಗಿ [[ಅಣ್ಣಾ ಹಜಾರೆ]] ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಕ್ಕೆ ವಿಜಯ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/actor-vijay-joins-band-of-celebrity-anna-supporters/article2396426.ece|title=Actor Vijay joins band of celebrity Anna supporters|date=25 August 2011|work=The Hindu|access-date=14 May 2021|others=PTI|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಸ್ ೭ ತಮಿಳ್ ಜನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ರಚಿಸಿದರೆ ಅವರು ಡಿಎಂಕೆ-೩೯%, ಎಐಎಡಿಎಂಕೆ-೨೨.೮%, ಬಿಜೆಪಿ-೭.೭%, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. -೬.೩% ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪಕ್ಷಗಳು-೨೪.೨%. <ref>{{Cite web|url=https://tamil.oneindia.com/news/tamilnadu/rajni-kamal-vijay-can-get-big-win-if-allingned-with-dmk-news-7-tv-survey-303278.html|title=ரஜினி, கமல், விஜய்... திமுகவுடன் கூட்டணி வைத்தால் வெற்றி - நியூஸ் 7 டிவி சர்வே|last=Akilan|first=Mayura|date=28 November 2017|website=Oneindia Tamil|language=ta|access-date=14 May 2021}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಆಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಧ್ವಜಗಳು ಮತ್ತು ಟೀ ಶರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ ದೊಡ್ಡ ಸಭೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದಾಗ, ವಿಜಯ್ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ನಾಯಕರ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.dailyo.in/politics/thalapathy-vijay-sarkar-kamal-haasan-rajinikanth-amit-shah-tamil-nadu-politics/story/1/27072.html|title=Why speculation over superstar Vijay joining Tamil Nadu politics is rising|website=www.dailyo.in|access-date=14 May 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬಲವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇದು ಅವರ ನಿಜ ಜೀವನದ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/tamil-cinema/list-of-controversies-surrounding-vijay-lately|title=நீதிமன்றத்தின் கண்டிப்பு, அப்பாவோடு சண்டை, மத அடையாளம் - விஜய்யை வட்டமடிக்கும் சர்ச்சைகள்! - List of controversies surrounding Vijay lately|date=28 January 2021|website=www.vikatan.com/|language=ta|access-date=16 July 2021}}</ref>೨೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ವಿಜಯ್ ಅವರ ತಂದೆ ಎಸ್‌ಎಸಿ ಅವರು ವಿಜಯ್ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿಎಮ್‌ಐ ಕೇವಲ ನಟ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಸಂಘವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/vijay-makkal-iyakkam-dissolved-vijay-father-court-legal-action-1857978-2021-09-27|title=Vijay Makkal Iyakkam dissolved|date=27 September 2021|access-date=29 September 2021}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ರಾಜಕೀಯ ಟ್ಯಾಗ್‌ಲೈನ್‌ಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ತೊಡಗಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಕಾನೂನು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/no-photos-of-any-political-leaders-on-film-posters-thalapathy-vijay-issues-warning-for-his-fans/articleshow/86556330.cms|title='No photos of any political leaders on his film posters, Thalapathy Vijay issues warning for his fans|date=27 September 2021|website=The Times of India|access-date=30 September 2021}}</ref> ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ಒಂಬತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಎಮ್‌ಐ ಯ ೧೨೧ ಸದಸ್ಯರು ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಐಎಡಿಎಂಕೆ ನಂತರ ವಿಎಮ್‌ಐ ಮತದಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/more-50-members-actor-vijays-fan-association-win-local-body-polls-156433|title=More than 50 members of actor Vijay's fan association win in local body polls|date=13 October 2021|website=The News Minute|access-date=13 October 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/vijay-makkal-iyakkam-rural-local-body-elections-110-seats-thalapathy-vijay-bussy-anand-tamil-news-297500|title=Vijay Makkal Iyakkam races to third place after DMK and ADMK in its first elections – Tamil News|date=13 October 2021|website=IndiaGlitz.com|access-date=13 October 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/chennai/vijay-makkal-iyakkam-makes-a-grand-entry-in-rural-local-body-polls-7570136/|title=Vijay Makkal Iyakkam makes a grand entry in rural local body polls|last=Koushik|first=Janardhan|date=13 October 2021|website=The Indian Express|access-date=13 October 2021}}</ref> ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ವಿಜಯ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ತಮ್ಮ ವಿಎಮ್‌ಐ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಜನರ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/actor-vijay-meets-vijay-makkal-iyakkam-members-who-won-in-local-body-elections/article37185499.ece|title=Actor Vijay meets Vijay Makkal Iyakkam members who won in local body elections|date=27 October 2021|website=The Hindu|access-date=27 October 2021}}</ref> ೨೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರಂದು, ವಿಎಮ್‌ಐ ೧೨ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ತಮಿಳುನಾಡು ಚುನಾವಣಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ೧೦ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://newsable.asianetnews.com/india/tamil-nadu-urban-local-body-election-2022-vijay-makkal-iyakkam-era-begins-fans-elated-r7p6h9|title=Tamil Nadu Urban Local Body Election 2022: Vijay Makkal Iyakkam era begins; Thalapathy Vijay fans elated|date=22 February 2022|website=asianetnews.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222131441/https://newsable.asianetnews.com/india/tamil-nadu-urban-local-body-election-2022-vijay-makkal-iyakkam-era-begins-fans-elated-r7p6h9|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|access-date=22 February 2022|url-status=bot: unknown}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/candidates-backed-by-actor-vijays-outfit-make-a-mark-in-many-wards/articleshow/89759277.cms|title=Candidates Backed By Actor Vijay's Outfit Make A Mark In Many Wards|date=24 February 2022|website=Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20220223034610/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/candidates-backed-by-actor-vijays-outfit-make-a-mark-in-many-wards/articleshow/89759277.cms|archive-date=23 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|access-date=24 February 2022|url-status=bot: unknown}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ವಿಜಯ್ ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೯ ರಂದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಭೇಟಿಯಾದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ತಮಿಳರಾದ <ref>{{Cite news|url=http://www.sify.com/movies/celebrity-couples-of-kollywood-imagegallery-4-kollywood-ljduwuigbaesi.html|title=Celebrity couples of Kollywood|work=Sify|access-date=26 August 2018|archive-date=26 ಆಗಸ್ಟ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826045507/http://www.sify.com/movies/celebrity-couples-of-kollywood-imagegallery-4-kollywood-ljduwuigbaesi.html|url-status=dead}}</ref> ಸಂಗೀತಾ ಸೋರ್ನಲಿಂಗಂ <ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/1998/aug/17ss.htm|title=Rediff On The Net, Movies: Gossip from the southern film industry|date=17 August 1998|website=Rediff.com|access-date=18 July 2010}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.dinakaran.com/cinema/english/interviews/14-07-98/vijaimar.htm|title=dinakaran|date=14 August 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20030814121404/http://www.dinakaran.com/cinema/english/interviews/14-07-98/vijaimar.htm|archive-date=14 August 2003}}</ref> ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/five-reasons-why-we-love-vijay/photostory/49378288.cms|title=Five reasons why we love Vijay|website=The Times of India}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.dinakaran.com/cinema/english/cinenews/29-08-99/vijaimar.htm|title=dinakaran|date=24 November 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20041124021932/http://www.dinakaran.com/cinema/english/cinenews/29-08-99/vijaimar.htm|archive-date=24 November 2004}}</ref> ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ, ಒಬ್ಬ ಮಗ ಜೇಸನ್ ಸಂಜಯ್ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು <ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2000/aug/26tt.htm|title=rediff.com, Movies: Vijay meets his son on the Net!|date=26 August 2000|website=Rediff.com|access-date=18 July 2010}}</ref> ಮತ್ತು ಮಗಳು ದಿವ್ಯಾ ಶಾಶಾ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.saivaneri.org/pillai_greats.htm|title=Great Pillai Gallery -A list of PILLAI WHO'S WHO|website=www.saivaneri.org|access-date=5 November 2015|archive-date=10 ನವೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151110021641/http://www.saivaneri.org/pillai_greats.htm|url-status=dead}}</ref> ಜೇಸನ್ ಸಂಜಯ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ''ವೆಟ್ಟೈಕಾರನ್'' (೨೦೦೯) ನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯಾ ಶಾಶಾ ''ಥೆರಿ'' (೨೦೧೬) ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಹದಿಹರೆಯದ ಪೂರ್ವ ಮಗಳಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೫, ೨೦೨೦ ರಂದು, [[ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ|ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯು]] ವಿಜಯ್ ಅವರ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ನಿವಾಸದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಎಜಿಎಸ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಭಾವ್ಯ ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/over-77-crore-seized-from-film-producer-raids-continue-in-actor-vijays-properties/article30751954.ece|title=Over ₹77 crore seized from film producer; searches continue at actor Vijay's properties|last=Kandavel|first=Sangeetha|date=6 February 2020|work=The Hindu|access-date=6 February 2020|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ನಟ ವಿಜಯ್ ಮತ್ತು ಎಜಿಎಸ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಅನ್ಬು ಚೆಲಿಯನ್ ಅವರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಪಾವತಿ, ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೬೫ ಕೋಟಿಯನ್ನು ಚೆಲಿಯನ್ ಅವರ ನಿವಾಸದಿಂದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/india/video-rs-65-crore-recovered-in-it-raid-from-film-financer-of-actor-vijay-2812574|title=Rs 65 crore recovered in IT raid from film financer of actor Vijay {{!}} Latest News & Updates at DNAIndia.com|website=DNA India|language=en|access-date=6 February 2020}}</ref> ವಿಜಯ್ [[ಕಡಲೂರು|ಕಡಲೂರಿನಲ್ಲಿ]] ''ಮಾಸ್ಟರ್'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾಗ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://theprint.in/india/actor-vijay-under-scrutiny-over-alleged-tax-evasion-fans-trend-westandwithvijay/361059/|title=Actor Vijay under scrutiny over alleged tax evasion, fans trend #WeStandWithVijay|last=Grewal|first=Kairvy|date=6 February 2020|website=ThePrint|language=en-US|access-date=6 February 2020}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೧೨ ರಂದು, ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯು ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಏನೂ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2020/03/13/it-search-vijay-residence-conclude-officials-say-he-haspaid-all-taxes.html|title=I-T search at Vijay's residence concludes, officials say he has paid all taxes|website=The Week|language=en|access-date=15 March 2020}}</ref> ಬಿಜೆಪಿಯೇತರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಆಡಳಿತಾರೂಢ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವು]] ನಟ ವಿಜಯ್ ಅವರನ್ನು ಐಟಿ ದಾಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು]] ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/city/chennai/it-raid-controversy-dmk-leader-dayanidhi-maran-backs-actor-vijay/videoshow/74066202.cms|title=IT raid controversy: DMK leader Dayanidhi Maran backs actor Vijay {{!}} City&nbsp;– Times of India Videos|website=The Times of India|language=en|access-date=15 March 2020}}</ref> ೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ ರಂದು, ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ನಟ ವಿಜಯ್ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ಘೋಸ್ಟ್ ಕಾರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿನಾಯಿತಿ ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಪಾವತಿಸಲು ₹ ೧ ಲಕ್ಷ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೋವಿಡ್-ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಸ್‌ಎಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರು ವಿಜಯ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅವರನ್ನು ನಿಜವಾದ ಹೀರೋ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು "ರೀಲ್" ಹೀರೋ ಬದಲಿಗೆ ಒಬ್ಬರಾಗಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ದೇಶ ವಿರೋಧಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/court-comes-down-hard-on-actor-vijay-for-seeking-tax-exemption-for-his-rolls-royce-ghost/article35295852.ece|title=Court comes down hard on actor Vijay for seeking tax exemption for his Rolls Royce Ghost|last=S.|first=Mohamed Imranullah|date=13 July 2021|work=The Hindu|access-date=16 July 2021}}</ref> ೧೫ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ ರಂದು, ವಿಜಯ್ ಅವರು ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಎಸ್‌ಎಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ನೀಡಿದ ಮಾನಹಾನಿಕರ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/tamil-cinema/we-will-appeal-against-hc-rollsroyce-entry-tax-case-judgment-says-actor-vijays-lawyer|title='என் மீது என்ன தவறு?' ரீல் ஹீரோ, ரியல் ஹீரோ விவகாரம்; அப்பீலுக்குப் போகும் விஜய் #VikatanExclusive – we will appeal against HC RollsRoyce entry tax case judgment says Actor Vijay's lawyer – Vijay Rolls royce|date=15 July 2021|website=www.vikatan.com|language=ta|access-date=16 July 2021}}</ref> ೨೦ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ ರಂದು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಎಸ್‌ಎಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಮಾಡಿದ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತು ಮಾನನಷ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ತೆರಿಗೆ ಪೀಠದ ವಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/actor-vijays-tax-case-referred-to-another-bench/articleshow/84574172.cms|title=Tamil actor Vijay's Rolls Royce tax case referred to another bench|work=The Economic Times|access-date=22 July 2021}}</ref> ೨೭ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ ರಂದು ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ದ್ವಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ವಿರುದ್ಧ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಟೀಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಎಸ್‌ಎಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ್ದ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ತಡೆ ನೀಡಿದೆ ಮತ್ತು ₹ ೧ ಲಕ್ಷ ದಂಡ ಮೊತ್ತದ ಹಿಂದಿನ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ತಡೆ ನೀಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/tamil-nadu-news/tax-evasion-vijay-rolls-royce-ghost-court-stays-1-lakh-fine-in-tax-row-over-tamil-actor-vijays-rolls-royce-2495862|title=Court Relief For Tamil Actor Vijay In Rolls Royce Case, No Fine For Now|date=28 June 2021|website=NDTV.com|access-date=28 July 2021}}</ref> ೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೨೨ ರಂದು, ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಎಸ್‌ಎಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನಹಾನಿಕರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/hc-bench-deletes-remarks-made-by-single-judge-against-actor-vijay-2729301|title=Madras High Court Bench Deletes Remarks Made By Single Judge Against Actor Vijay|date=18 January 2022|website=NDTV.com|access-date=25 January 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.dinakaran.com/News_Detail.asp?Nid=737485|title=சொகுசு காருக்கு நுழைவு வரி விலக்கு கோரும் வழக்கில் நடிகர் விஜய்க்கு எதிரான தனி நீதிபதியின் கருத்து நீக்கம்..! ஐகோர்ட் உத்தரவு-Rollys Royce tax exemption case issue defamatory statements made by Judge Subramaniam against Vijay were removed by High court!|date=25 January 2022|website=dinakaran.com|access-date=25 January 2022|archive-date=25 ಜನವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125093039/https://www.dinakaran.com/news_detail.asp?Nid=737485|url-status=dead}}</ref> ೧೫ ಜುಲೈ ೨೦೨೨ ರಂದು, ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಟ ವಿಜಯ್ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ಕಾರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಜನವರಿ ೨೦೧೯ ರ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ಕಾರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರವೇಶ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-high-court-closes-vijays-rolls-royce-case/articleshow/92894757.cms|title=Chennai High court closes Vijay's Rolls Royce case|date=15 July 2022|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715152652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-high-court-closes-vijays-rolls-royce-case/articleshow/92894757.cms|archive-date=15 July 2022|access-date=15 July 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/case-tamil-superstar-vijay-1503090309.html|title=Car import case: Tamil superstar Vijay gets relief from Madras HC|date=15 July 2022|website=The Statesman|access-date=15 July 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/madras-hc-relief-to-actor-vijay-in-car-import-case/article65643041.ece|title=Madras HC relief to actor Vijay in car import case|date=15 July 2022|website=The Hindu|access-date=15 July 2022}}</ref> ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ [[ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ]] ಅವರು ''ಬೀಸ್ಟ್'' ಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೌಹಾರ್ದ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/viral-actor-vijay-and-ms-dhoni-catch-up-on-beast-set-in-chennai-2508916|title=Viral: Actor Vijay And MS Dhoni Catch Up On Beast Set In Chennai|date=11 August 2021|website=NDTV.com|access-date=12 August 2021}}</ref> === ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು === ವಿಜಯ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಪಾಠಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಕ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref name="2mrwtrendz 2018" /> ಅವರ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಶುದ್ಧ ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ತಾನೂ ಒಬ್ಬ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಲಘು ಹೃದಯದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ಕಠಿಣವಾದ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ ಎಂದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಡಿ. <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=AZ-OzFKo_3U|title=films are just pure business... Vijay's interview with Headlines Today channel|last=Subhakeerthana|first=S|date=4 December 2007|website=Headlines Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713045550/https://www.youtube.com/watch?v=AZ-OzFKo_3U|archive-date=13 ಜುಲೈ 2021|access-date=13 July 2021|url-status=bot: unknown}}</ref> ವಿಜಯ್ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ "ನನಗೆ ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಇರಬೇಕು; ನಾನು ಚರ್ಚ್, ದೇವಸ್ಥಾನ, ದರ್ಗಾಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mmLu6Y507B0|title=I have faith in god|last=balaji|first=RJ|date=4 September 2011|website=Big Fm 2.7|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713045552/https://www.youtube.com/watch?v=mmLu6Y507B0|archive-date=13 ಜುಲೈ 2021|access-date=13 July 2021|url-status=bot: unknown}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/beast-star-vijay-im-a-firm-believer-in-god-i-go-to-church-temple-dargah-7863347/|title=Beast star Vijay says he's a 'firm believer in God': 'I go to church, temple, dargah'|last=R|first=Manoj Kumar|date=Apr 12, 2022|website=The Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517183726/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/beast-star-vijay-im-a-firm-believer-in-god-i-go-to-church-temple-dargah-7863347/|archive-date=May 17, 2022|access-date=May 17, 2022}}</ref> ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಕೂಡ "ನಿನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಿರೀಟವು ಭಾರವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ನಿನ್ನ ತಲೆಯು ಭಾರವಾಗಿರಬಾರದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref name="2mrwtrendz 2018">{{Cite web|url=http://2mrwtrendz.com/actor-thalapathy-vijay-quotes-english-infographics/|title=10 Amazing Actor Thalapathy Vijay Quotes in English|date=6 March 2018|website=2mrwtrendz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126104353/http://2mrwtrendz.com/actor-thalapathy-vijay-quotes-english-infographics/|archive-date=26 November 2021|access-date=13 December 2021}}</ref> === ಸಂಪತ್ತು === ೨೦೨೧ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ವಿಜಯ್ ಅವರ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೪೨೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೪೨೦ ಕೋಟಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.goldenchennai.com/celebrity/net-worth/vijay-net-worth/|title=Vijay Net Worth – Golden Chennai|website=www.goldenchennai.com|language=en|access-date=1 January 2022}}</ref> ಮತ್ತು ಅವರು ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ಘೋಸ್ಟ್, ಆಡಿ ಎ8, ಬಿಎಮ್‌ಡಬ್‌ಲ್ಯು ಸರಣಿ ೫, ಬಿಎಮ್‌ಡಬ್‌ಲ್ಯು ಎಕ್ಸ್೬ ಮತ್ತು ಮಿನಿ ಕೂಪರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. <ref name="net worth">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/thalapathy-vijay-turns-47-luxury-cars-to-hefty-pay-package-a-look-at-tamil-actor-s-wealth-101624287592254.html|title=Thalapathy Vijay turns 47: Luxury cars to hefty pay package, a look at Tamil actor's wealth|date=22 June 2021|website=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116033433/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/thalapathy-vijay-turns-47-luxury-cars-to-hefty-pay-package-a-look-at-tamil-actor-s-wealth-101624287592254.html|archive-date=16 November 2021|access-date=27 December 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಮೇರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಟಾಮ್ ಕ್ರೂಸ್ ಅವರ ಬೀಚ್ ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಅದರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನ್ನೈನ]] ನೀಲಂಕಾರೈನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಬೀಚ್ ಹೌಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/is-vijay-building-his-new-beach-house-like-the-one-that-tom-cruise-owns/articleshow/76626773.cms|title=Vijay built his new beach house like the one that Tom Cruise owns|date=25 June 2020|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229100447/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/is-vijay-building-his-new-beach-house-like-the-one-that-tom-cruise-owns/articleshow/76626773.cms|archive-date=29 December 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ''ಬೀಸ್ಟ್‌ಗಾಗಿ'' {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೦೦ ಕೋಟಿ ಸಂಭಾವನೆ ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಜನಿಕಾಂತ್ ಅವರ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದರು, <ref name="net worth" /> ಮತ್ತು ಅವರ 66 ನೇ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅಂದಾಜು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೨೦ ಕೋಟಿ- {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೫೦ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದರು, ಅವರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ಭಾರತೀಯ ನಟರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref name="top paid"/> <ref>{{Cite web|url=https://tamil.filmibeat.com/news/vijay-to-become-highest-paid-south-indian-actor-in-thalapathy-66-086244.html|title=அதிக சம்பளம் பெறும் தென்னிந்திய நடிகராகிறார் விஜய்...எவ்வளவு தெரியுமா|last=S|first=Mohana Priya|date=20 August 2021|website=tamil.filmibeat.com|language=ta|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229103930/https://tamil.filmibeat.com/news/vijay-to-become-highest-paid-south-indian-actor-in-thalapathy-66-086244.html|archive-date=29 December 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> == ಪರಂಪರೆ == ವಿಜಯ್ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref name="Tartaglione Tartaglione 2021"/> ಅವರ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊಗಳು ಯ್ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. <ref name="hitmusic">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/aalaporan-tamizhan-to-vaathi-coming-five-most-viewed-video-songs-of-vijay-on-youtube/photostory/81059140.cms|title='Aalaporan Tamizhan' to 'Vaathi Coming': Five most viewed video songs of Vijay on YouTube|date=17 February 2021|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20210722170312/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/aalaporan-tamizhan-to-vaathi-coming-five-most-viewed-video-songs-of-vijay-on-youtube/photostory/81059140.cms|archive-date=22 ಜುಲೈ 2021|access-date=3 August 2021|url-status=bot: unknown}}</ref> ''ಆಲಾಪೋರನ್ ತಮಿಜಾನ್'' ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಭಾರತೀಯ ಡಯಾಸ್ಪೊರಾದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಯಿತು <ref name="hitmusic" /> ಮತ್ತು ''ಸೆಲ್ಫಿ ಪುಲ್ಲಾ'' ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೊಮೇನಿಯಾದಂತಹ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಯಿತು ಮತ್ತು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಹಲವಾರು ಪಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://nettv4u.com/latest-tamil-celebrity-news/vijay-s-song-trending-in-romania|title=Vijay's Song Trending In Romania|date=18 August 2016|website=nettv4u|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106071919/https://nettv4u.com/latest-tamil-celebrity-news/vijay-s-song-trending-in-romania|archive-date=6 January 2022|access-date=3 August 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ''ವಾತಿ ಕಮಿಂಗ್'' ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ವಿಡಿಯೋ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ [[ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಅಶ್ವಿನ್|ಅಶ್ವಿನ್]] ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ [[ಡೇವಿಡ್ ವಾರ್ನರ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/david-warner-is-the-latest-celeb-to-dance-to-vaathi-coming-from-vijays-master/articleshow/84975493.cms|title=David Warner's viral dance to Vaathi Coming from Vijay's Master|date=2 August 2021|website=The Times of India|access-date=3 August 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/thalapathy-vijay-gets-an-impressive-wax-statue-in-kanyakumari-museum/articleshow/72197457.cms|title=Thalapathy Vijay gets an impressive wax statue in Kanyakumari museum|date=23 November 2019|website=The Times of India|access-date=3 August 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/vijays-statue-unveiled-at-behindwoods-gold-medals-2017.html|title=Vijay's statue unveiled at Behindwoods Gold Medals|date=11 June 2017|website=Behindwoods|access-date=3 August 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್ ಪವರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ''ಡೆಡ್ ಲೈನ್ ಹಾಲಿವುಡ್'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref name="Tartaglione Tartaglione 2021" /> ಅನೇಕ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು "ಚಿತ್ರವು ಎಷ್ಟು ಸರಾಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ವಿಜಯ್ [ಬಾಕ್ಸಾಫೀಸ್] ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಸರಾಸರಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/thalapathy-vijay-and-dil-raju-to-team-up-news-tamil-vd5dXcdhghhib.html|title=Vijay number 1 star of Tamil cinema|date=24 February 2022|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224084506/https://www.sify.com/movies/thalapathy-vijay-and-dil-raju-to-team-up-news-tamil-vd5dXcdhghhib.html|archive-date=24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|access-date=24 February 2022|url-status=bot: unknown}}</ref> ೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ಮನರಂಜನಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ರಿಟ್ವೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''ಬೀಸ್ಟ್‌ನ'' ಮೊದಲ ನೋಟದ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಟ್ವೀಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಟ್ವಿಟರ್ ೨೦೨೧ ರ ತಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಟಾಪ್ [[ಟ್ವಿಟ್ಟರ್|ಟ್ವಿಟರ್]] ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/technology/tech-news-technology/top-tweets-of-2021-in-india-virat-kohli-pat-cummins-and-more-7663522/|title=Top Twitter moments of 2021 in India: Virat Kohli, Pat Cummins, PM Modi and more|date=9 December 2021|website=The Indian Express|language=en|access-date=9 December 2021}}</ref> ''ಜಾಲಿ ಓ ಜಿಮ್ಖಾನಾ'' ಅಮೇರಿಕನ್ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯನ್ ಸಂಗೀತ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಹಿಟ್ ಹಾಡು. <ref>{{Cite web|url=http://ghostarchive.org/varchive/HI9KR2sh-GY|title=Jolly O Gymkhana American reaction- Thalapathy Vijay|date=Mar 21, 2022|website=NJ|access-date=Apr 19, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://ghostarchive.org/varchive/D4z9WyjUV8c|title=Jolly O Gymkhana React - Beast -Thalapathy Vijay|date=Mar 19, 2022|website=Spiritlocs|access-date=Apr 19, 2022}}</ref> ''ಬೀಸ್ಟ್'' ''ಫಿಲ್ಮ್‌ನಿಂದ ಅರೇಬಿಕ್ ಕುಥು-ಹಲಮಿತಿ ಹಬಿಬೋ'' ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ವೀಡಿಯೋ ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ತ್ವರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಪಾಟಿಫೈನಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಟಾಪ್ ೧೦೦ ಸಂಗೀತ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2022/feb/15/arabic-kuthu-from-beast-sets-internet-on-fire-garners-20-million-views-in-less-than-24-hours-2419756.html|title='Arabic Kuthu' from 'Beast' sets Internet on fire; garners 20 million views in less than 24 hours!|date=15 February 2022|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215123834/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2022/feb/15/arabic-kuthu-from-beast-sets-internet-on-fire-garners-20-million-views-in-less-than-24-hours-2419756.html|archive-date=15 February 2022|access-date=17 February 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://ghostarchive.org/archive/QsspO|title=இந்திய சினிமாவில் இதுதான் முதன்முறை; உலகளவில் சாதனை படைத்த 'அரபிக் குத்து' – nakkheeran|date=17 February 2022|website=nakkheeran.com|language=ta|access-date=17 February 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://ghostarchive.org/archive/hCCPt|title=Beast arabic kuthu enters global top 100 thalapathy vijay halamithi habibo|date=17 February 2022|website=Ghostarchive|access-date=17 February 2022}}</ref> ''ಅರೇಬಿಕ್ ಕುತು'' ಹಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಎಫ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ]] ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮಣಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://ghostarchive.org/varchive/MavPQlqIF3c|title=Manchester United F.C legends dancing to ArabicKuthu-Beast|date=Apr 23, 2022|website=V-3 India News|access-date=Apr 25, 2022}}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ''ಅರೇಬಿಕ್ ಕುಥು'' ನೃತ್ಯ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ #೧ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ವೀಡಿಯೊ ಎಂದು ರೇಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.123telugu.com/mnews/massive-arabic-kuthu-from-vijays-beast-attains-a-rare-feat.html|title=Massive: Arabic Kuthu from Vijay's Beast attains a rare feat becomes the No.1 music dance video on Youtube global music charts|date=Jul 10, 2022|website=india.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220711071129/https://www.123telugu.com/mnews/massive-arabic-kuthu-from-vijays-beast-attains-a-rare-feat.html|archive-date=Jul 11, 2022|access-date=Jul 11, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tamil.news18.com/news/entertainment/cinema-arabic-kuthu-song-from-the-film-beast-released-has-become-the-number-one-song-worldwide-769924.html|title=Beast film dance song Arabic Kuthu No.1 place worldwide on YouTube!|last=Tamil|first=Web Desk|date=Jul 11, 2022|website=News18 Tamil|language=ta|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712061829/https://tamil.news18.com/news/entertainment/cinema-arabic-kuthu-song-from-the-film-beast-released-has-become-the-number-one-song-worldwide-769924.html|archive-date=Jul 12, 2022|access-date=Jul 12, 2022}}</ref> ಅಧಿಕೃತ [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್]] ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಏಸ್-ಪ್ಲೇಯರ್ [[ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್]] ಸೆಂಟರ್ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ''ವಾತಿ ಕಮಿಂಗ್'' ಹಾಡಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ''ಮಾಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ'' ವೈರಲ್ ಆಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/when-vijays-vaathi-coming-took-over-wimbledon-too-850059|title=When Vijay's "Vaathi Coming" Took Over Wimbledon too|last=S|first=Ambili|date=4 July 2022|website=IBTimes India|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704100117/https://www.ibtimes.co.in/when-vijays-vaathi-coming-took-over-wimbledon-too-850059|archive-date=4 July 2022|access-date=4 July 2022}}</ref> === ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳು === ವಿಜಯ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು: * ''ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳ ಐಕಾನ್'' <ref>{{Cite web|url=https://www.newsfolo.com/entertainment/book-thalapathy-vijay-icon-millions-available-day/141083/|title=Book on Thalapathy Vijay, 'The Icon of Millions' to be available from this day|website=Newsfolo.com|access-date=10 February 2022}}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''ವಿಜಯ್ ಜೀತ ಕಥಾಯ್ (ವಿಜಯ್ ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆ)'' <ref>{{Cite web|url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/sabitha-joseph-talks-about-his-book-on-thalapathy-vijay.html|title=Sabitha Joseph talks about his book on Thalapathy Vijay|date=7 February 2018|website=Behindwoods|access-date=11 November 2021}}</ref> * ''ಅಪೂರ್ಣ'' <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/priyanka-chopra-writes-about-thalapathy-vijay-in-her-book/articleshow/80824418.cms|title=Priyanka Chopra writes about Thalapathy Vijay in her book|date=11 February 2021|website=The Times of India|access-date=11 November 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/priyanka-chopra-in-unfinished-reveals-she-learnt-humility-from-thalapathy-vijay-1767682-2021-02-10|title=Priyanka Chopra in Unfinished reveals she learnt humility from Thalapathy Vijay|date=Feb 10, 2021|website=India Today|access-date=Sep 24, 2022}}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:The_Tamil_Film_Star_Shri_Vijay_receives_the_first_stamp_album_of_the_special_postage_stamp_on_‘Pongal’_released_by_the_Prime_Minister,_Dr._Manmohan_Singh_at_a_function,_in_New_Delhi_on_January_12,_2006.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/The_Tamil_Film_Star_Shri_Vijay_receives_the_first_stamp_album_of_the_special_postage_stamp_on_%E2%80%98Pongal%E2%80%99_released_by_the_Prime_Minister%2C_Dr._Manmohan_Singh_at_a_function%2C_in_New_Delhi_on_January_12%2C_2006.jpg/278px-thumbnail.jpg|thumb|278x278px| ವಿಜಯ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಂದ ತಮ್ಮ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು]] ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳು ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಬಳಗವನ್ನು ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ಮುಖ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/do-you-know-about-a-village-in-tamil-nadu-that-is-filled-with-only-thalapathy-vijay-fans/733788|title=Do you know about a village in Tamil Nadu that is filled with only Thalapathy Vijay fans?|date=17 March 2021|website=Entertainment News|access-date=14 November 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/twitterati-trends-vijay-the-face-of-kollywood-to-celebrate-thalapathy-vijays-superstardom/585573|title='Vijay The Face Of Indian cinema' its time to celebrate Thalapathy Vijay's superstardom|last=Tyagi|first=Karuna|date=1 April 2020|website=Entertainment News|access-date=14 November 2021}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ "ತಲಪತಿ ವಿಜಯ್" ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣದಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು "ತಲಪತಿ" ಎಂದರೆ ಕಮಾಂಡರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/why-is-vijay-called-thalapathy-1758671-2021-01-13|title=Why is Vijay called Thalapathy?|date=13 January 2021|website=India Today|access-date=14 November 2021}}</ref> ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೦೬ ರಂದು, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ವಿಜಯ್ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪೊಂಗಲ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಸ್ವತಃ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://thehinduimages.com/details-page.php?id=6539868|title=Indian Prime Minister Manmohan Singh releasing the postage stamp with Vijay image on Pongal 2006|date=10 December 2021|website=The Hindu Images|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210062013/https://thehinduimages.com/details-page.php?id=6539868|archive-date=10 December 2021|access-date=10 December 2021}}</ref> ೨೦೧೮ ರ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರು 'ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ'. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/galleries/nation/2018/dec/08/from-narendra-modi-to-vijay-twitters-top-10-most-talked-about-indian-personalities-in-2018-101993.html|title=Top 10 most talked about Indian personalities in 2018|last=Desk|first=Online|date=8 December 2018|website=The New Indian Express|access-date=21 November 2021}}</ref> ''ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಐ'' ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ಯಾನ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.easterneye.biz/top-50-asian-stars-of-2021/|title=Top 50 Asian stars of 2021 – EasternEye|date=15 December 2021|website=EasternEye|archive-url=https://web.archive.org/web/20211223133613/https://www.easterneye.biz/top-50-asian-stars-of-2021/|archive-date=23 December 2021|access-date=23 December 2021}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ವಿಜಯ್ ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಒಂದು ನೋಟವನ್ನು ನೋಡಲು ಜಮಾಯಿಸಿದ ಅವರ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/did-you-know/when-thalapathy-vijay-created-mass-hysteria-in-kolkata-during-sarkar-shoot/articleshow/89661194.cms|title=Thalapathy Vijay created mass hysteria in Kolkata during 'Sarkar' shoot – Bengali Movie News – Times of India|date=21 February 2022|website=timesofindia.indiatimes.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221041419/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/did-you-know/when-thalapathy-vijay-created-mass-hysteria-in-kolkata-during-sarkar-shoot/articleshow/89661194.cms|archive-date=21 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|access-date=21 February 2022|url-status=bot: unknown}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಅವರ ವಿಎಮ್‌ಐ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/thalapathy-vijays-master-revives-indian-box-office-statue-erected-in-this-state.html|title=Thalapathy Vijay's Master revives Indian Box Office; Statue erected in this state|date=17 January 2021|website=Behindwoods|language=la|access-date=21 November 2021}}</ref> == ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == ವಿಜಯ್ ಅವರು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಎಂಜಿಆರ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದರು. <ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vijay-gets-doctorate-news-tamil-kkfuGojaggbsi.html|title=Vijay gets Doctorate|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411012906/http://www.sify.com/movies/vijay-gets-doctorate-news-tamil-kkfuGojaggbsi.html|archive-date=11 April 2017|access-date=24 November 2017}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಕಲೈಮಾಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಎಮ್‌ಜಿಅರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಮಾತೃಭೂಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref name="VJ bio"/> <ref>{{Cite web|url=http://www.dinakaran.com/cinema/english/awards/29-12-00/state.htm|title=Tamilnadu Government Announces Cinema State Awards −1999|date=29 December 2000|website=[[Dinakaran]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20010210034542/http://www.dinakaran.com/cinema/english/awards/29-12-00/state.htm|archive-date=10 February 2001|access-date=20 October 2009}}</ref> ವಿಜಯ್ ಅವರಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ '೨೦೧೮ ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಟ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/vijay-best-international-actor-iara-awards-2018-1346857-2018-09-23|title=Thalapathy Vijay wins Best International Actor award|date=23 September 2018|website=India Today|access-date=31 December 2021}}</ref> ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ '೨೦೧೯ ರ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿ' ಎಂದು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/rajinikanth-vijay-lead-chart-south-indias-most-trusted-personality-tra-research-798047|title=Vijay lead the chart of India's 'Most Trusted Personality', TRA Research|last=Upadhyaya|first=Prakash|date=21 May 2019|website=IBTimes India|access-date=31 December 2021}}</ref>{{Clear}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Imdb name|0897201}} * Vijay at Rotten Tomatoes * Vijay on Twitter {{TamilNaduStateAwardForBestActor}}{{Authority control}} <nowiki> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</nowiki> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] gpa60xiwvz9v8tntn992xfi0e1cl2mk 2 146312 1375255 1131258 2026-06-18T08:20:51Z EmausBot 5480 Fixing double redirect from [[ವೇದಾವತಿ]] to [[ವೇದವತಿ]] 1375255 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ವೇದವತಿ]] 7gm2lohu2emqg3t7kuwncl4hyfvf8ns 2 146314 1375254 1133236 2026-06-18T08:20:41Z EmausBot 5480 Fixing double redirect from [[ವೇದಾವತಿ]] to [[ವೇದವತಿ]] 1375254 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ವೇದವತಿ]] 7gm2lohu2emqg3t7kuwncl4hyfvf8ns 0 148831 1375267 1339062 2026-06-18T10:46:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375267 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:1,2-dichloroethane.svg|thumb|ಎಥಿಲೀನ್ ಡೈಕ್ಲೋರೈಡ್‍ನ ರಚನೆ]] '''ಎಥಿಲೀನ್ ಡೈಕ್ಲೋರೈಡ್''' ಒಂದು ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತ. ಇದರ ರಚನಾ ಸೂತ್ರ CICH<sub>2</sub>-CH<sub>2</sub>CI. ಇದಕ್ಕೆ ಎಥಿಲೀನ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. == ತಯಾರಿಕೆ == [[ಎಥಿಲೀನ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೋರಿನ್|ಕ್ಲೋರಿನುಗಳ]] ನೇರ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು [[ಅನಿಲ]]ಗಳನ್ನೂ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ, ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ೮೦<sup>೦</sup>-೧೦೦<sup>೦</sup> ಸೆಂ. ಗ್ರೇ. ಉಷ್ಣತೆಗೆ ಕಾಯಿಸಿದ [[ತಾಮ್ರ]], [[ಕಬ್ಬಿಣ]] ಅಥವಾ ಜಲರಹಿತ [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ]] ಕ್ಲೋರೈಡಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಯಿಸಿದರೆ ಎಥಿಲೀನ್ ಡೈಕ್ಲೋರೈಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. C<sub>2</sub>H<sub>4</sub> + CI<sub>2</sub> → C<sub>2</sub>H<sub>4</sub>CI<sub>2</sub> ಸೂಕ್ತವಾದ ಕ್ಲೋರಿನೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನನ್ನು ದ್ರಾವಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಾದರೆ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ೪೦<sup>೦</sup> ಸೆಂ. ಗ್ರೇ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಗಮಾಡಬಹುದು. == ಗುಣಗಳು == ಎಥಿಲೀನ್ ಡೈಕ್ಲೋರೈಡ್ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ [[ದ್ರವ]]ಪದಾರ್ಥ. ಇದರ ಕುದಿಬಿಂದು ೮೪<sup>೦</sup> ಸೆಂ. ಗ್ರೇ. ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ದ್ರಾವಕ (ಸಾಲ್ವೆಂಟ್). == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಒಣ ಒಗೆತಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ಜಲರಹಿತಮಾರ್ಜನಕ್ಕೆ (ಡ್ರೈಕ್ಲೀನಿಂಗ್) ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. [[ಮೋಟಾರು ವಾಹನ]]ಗಳ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಕುಕ್ಕಾಟವನ್ನು (ನಾಕಿಂಗ್) ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಈಥೈಲ್ ಫ್ಲೂಯ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೦% ಎಥಿಲೀನ್ ಡೈಕ್ಲೋರೈಡ್ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="Seyferth">{{cite journal|author=Seyferth, D.|title=The Rise and Fall of Tetraethyllead. 2|journal=[[Organometallics]]|year=2003|volume=22|issue=25|pages=5154–5178|doi=10.1021/om030621b|doi-access=free}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಕುಗಳ]] ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವೀನೈಲ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್ (CH<sub>2</sub>-CHCI),<ref>{{Cite web|url=http://www.atsdr.cdc.gov/substances/toxsubstance.asp?toxid=110|title=Toxic Substances – 1,2-Dichloroethane|website=ATSDR|access-date=2015-09-23|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304093521/http://www.atsdr.cdc.gov/substances/toxsubstance.asp?toxid=110|url-status=dead}}</ref> ಥಯೊಕಾಲ್-ಎ ಎಂಬ ಕೃತಕ [[ರಬ್ಬರು|ರಬ್ಬರ್]], ಎಥಿಲೀನ್ ಡಯಮೀನ್ (H<sub>2</sub>N.CH<sub>2</sub>-CH<sub>2</sub>.NH<sub>2</sub>) ಇವನ್ನು ಎಥಿಲೀನ್ ಡೈಕ್ಲೋರೈಡಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಎಥಿಲೀನ್ ಡೈಕ್ಲೋರೈಡ್}}{{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20050908231559/http://www.scholarly-societies.org/history/1790ghs.html Gezelschap der Hollandsche Scheikundigen] * [https://web.archive.org/web/20130527183334/http://www.chemicalland21.com/arokorhi/industrialchem/organic/ETHYLENE%20DICHLORIDE.htm ChemicalLand compound database] * [http://environmentalchemistry.com/yogi/chemicals/cn/Ethylene%A0Dichloride.html Environmental Chemistry compound database] * [https://web.archive.org/web/20080304085557/http://chemdat.merck.de/pls/pi03/web2.search_page2?text=100955&lang=4 Merck Chemicals database] * [https://web.archive.org/web/20060820040740/http://www.npi.gov.au/database/substance-info/profiles/33.html National Pollutant Inventory – 1,2 Dichlorethane Fact Sheet] * [http://www.epa.gov/ttn/chief/le/ethyldi.pdf Locating and estimating air emissions from sources of ethylene dichloride, EPA report EPA-450/4-84-007d, March 1984] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] iyb3bu7kbv6nrb1lmm3isssthjp5emz 0 148985 1375221 1335654 2026-06-17T23:17:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375221 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = ಅರ್ಬಈನ್ | image = Kerbela Hussein Moschee.jpg | caption = ಅರ್ಬೈನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ [[ಕರ್ಬಲಾ]] [[ಇಮಾಮ್ ಹುಸೇನ್ ದೇಗುಲ|ಹುಸೇನ್ ಮಸೀದಿ]] ಸುತ್ತಲೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. | official_name = {{lang|ar|الأربعين}} ''{{transl|ar|ALA|ಅಲ್-ಅರ್ಬೈನ್}}'' (ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ) | nickname = | duration = 1 day | frequency = ಪ್ರತಿ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವರ್ಷ]] | observedby = [[ಶಿಯಾ]] | date = 20 [[Safar]] | date2018 = 30 October | date2019 = 19 October<ref>{{cite web|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2019/10/iraq-protests-arbaeen.html|title=Will Arbaein observance bring peace or protests in Iraq?|last1=Saadoun|first1=Mustafa|website=Al Monitor|date=17 October 2019}}</ref> | date2020 = 8 October<ref>{{cite web |url=https://www.tehrantimes.com/news/452337/Iran-Iraq-mulling-to-hold-Arbaeen-rituals-online |work=[[Tehran Times]] |access-date=5 October 2020 |date=12 September 2020 |title=Iran, Iraq mulling to hold Arbaein rituals online}}</ref> | date2021 = 28 September | date2022 = 17 September | observances = [[ಇಮಾಮ್ ಹುಸೇನ್ ದೇಗುಲ]], [[ಕರ್ಬಲಾ]] ಭೇಟಿ | type = [[ಶಿಯಾ]], [[ಅಲೆವಿ]], [[ಸೂಫಿ]] | significance = 40 ದಿನಗಳ ನಂತರ [[ಅಶುರಾ]] | alt = | litcolor = | celebrations = | begins = | ends = | weekday = | month = | scheduling = | firsttime = | startedby = | relatedto = }} '''ಅರ್ಬೈನ್''' ( {{Lang-ar|الأربعين|al-Arba‘īn}} ), '''ಚೆಹೆಲೋಮ್''' ( ಪರ್ಷಿಯನ್, "ನಲವತ್ತನೇ ದಿನ") ಅಶುರಾ ದಿನದ ನಲವತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸುವ ಶಿಯಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಮುಹರ್‍ರಮ್|ಮುಹರಮ್]] ತಿಂಗಳ 10 ನೇ ದಿನದಂದು ಹುತಾತ್ಮರಾದ [[ಮುಹಮ್ಮದ್]] ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಅಲ್-ಹುಸೇನ್ ಇಬ್ನ್ ಅಲಿ ಅವರ [[ಆಹುತಾತ್ಮರು|ಹುತಾತ್ಮತೆಯನ್ನು]] ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಮಾಮ್ ಹುಸೇನ್ ಇಬ್ನ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ 71 ಸಹಚರರು 61 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಕರ್ಬಲಾ ಕದನದಲ್ಲಿ ಯಾಜಿದ್ ರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಉಬೈದ್ ಅಲ್ಲಾ ಇಬ್ನ್ ಜಿಯಾದ್ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು. ಅರ್ಬೈನ್ ಅಥವಾ ನಲವತ್ತು ದಿನಗಳು ಅನೇಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೋಕವಾಗಿದೆ. ಅರ್ಬೈನ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾರ್ಷಿಕ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕ್‌ನ]] ಕರ್ಬಲಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://original.antiwar.com/updates/2010/02/05/friday-46-iraqis-1-syrian-killed-168-iraqis-wounded/|title=Friday: 46 Iraqis, 1 Syrian Killed; 169 Iraqis Wounded - Antiwar.com|last=uberVU – social comments|date=5 February 2010|publisher=Original.antiwar.com|access-date=30 June 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www1.voanews.com/english/news/middle-east/Blast-Kills-27-in-Iraqi-Shiite-City-of-Karbala-83628687.html|title=Powerful Explosions Kill More Than 40 Shi'ite Pilgrims in Karbala &#124; Middle East &#124; English|date=5 February 2010|publisher=.voanews.com|access-date=30 June 2010|archive-date=4 ಮೇ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100504180339/http://www1.voanews.com/english/news/middle-east/Blast-Kills-27-in-Iraqi-Shiite-City-of-Karbala-83628687.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/blast-in-crowd-kills-41-shiite-pilgrims-in-iraq-20100205-nivg.html|title=Blast in crowd kills 41 Shiite pilgrims in Iraq|last=Hanun|first=Abdelamir|date=5 February 2010|access-date=30 June 2010|publisher=News.smh.com.au}}</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ 61 AH ವರ್ಷದಿಂದ (10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 680) ಕರ್ಬಲಾ ಕದನದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಅರ್ಬೀನ್ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಜಬೀರ್ ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ದಲ್ಲಾ, ಸಹಬಾಹ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಅರ್ಬೈನ್ ಯಾತ್ರಿಕ ಹುಸೇನ್ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಂತಹ ಮೊದಲ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://rch.ac.ir/article/Details/10164|title=جابربن عبدالله انصاری|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406000243/http://rch.ac.ir/article/Details/10164|archive-date=6 April 2016}}</ref> ಅವರ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ಕುರುಡುತನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ಅತಿಯಾ ಇಬ್ನ್ ಸಾದ್ ಜೊತೆಗಿದ್ದರು. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರ ಭೇಟಿಯು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಉಳಿದಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಹುಸೇನ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ, ಇಮಾಮ್ ಅಲಿ ಇಬ್ನ್ ಹುಸೇನ್ ಝೈನ್ ಅಲ್-ಅಬಿದಿನ್ (ಜೈನ್-ಉಲ್-ಅಬಿದೀನ್ ಎಂದು ಸಹ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಅವರು [[ಡಮಾಸ್ಕಸ್|ಡಮಾಸ್ಕಸ್ನಲ್ಲಿ]] ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಥಮ ಯಾಜಿದ್, ಉಮಯ್ಯದ್ ಖಲೀಫ್.<ref>{{Cite book|title=[[Reflection on the Ashura movement]]|last=Jafarian|first=Rasul}}</ref> ಜೈನ್ ಅಲ್-ಅಬಿದಿನ್ ಕರ್ಬಲಾ ಕದನದಿಂದ ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಉಮಯ್ಯದ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೇಟ್ ಸೆಟ್ ಮಾಡಿದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಬಿಗಿಯಾದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|url=http://ghbook.ir/index.php?option=com_mtree&task=viewlink&link_id=11952&lang=fa|last=جعفریان|first=رسول|publisher=موسسه انصاریان|year=2008|edition=11th|location=قم|page=273|language=fa|script-title=fa:حیات فکری و سیاسی امامان شیعه علیهم السلام|trans-title=Hayat fekri va siysi aemeh}}</ref> ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವನ ಮುಂದೆ ನೀರು ಹಾಕಿದಾಗ ಅವನು ಅಳುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ದಿನ ಒಬ್ಬ ಸೇವಕ ಅವನಿಗೆ, 'ಓ ಅಲ್ಲಾಹನ ಸಂದೇಶವಾಹಕರ ಪುತ್ರನೇ! ನಿನ್ನ ದುಃಖವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯವಲ್ಲವೇ?' ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು, 'ಅಯ್ಯೋ! ಪ್ರವಾದಿ ಯಾಕೋಬನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಾಹನು ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ನಿರಂತರ ಅಳುವುದರಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಬೆಳ್ಳಗಾಯಿತು, ದುಃಖದಿಂದ ಅವನ ತಲೆ ಬೂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು ಮತ್ತು ಅವನ ಬೆನ್ನು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಗುತ್ತದೆ,{{Efn|[http://tanzil.net/#12:84 Quran, 12:84]}} ಅವನ ಮಗ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ. ಆದರೆ ನನ್ನ ತಂದೆ, ನನ್ನ ಸಹೋದರ, ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಹದಿನೇಳು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವಾಗ ನಾನು ನೋಡಿದೆ. ನನ್ನ ದುಃಖ ಹೇಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು?'{{Efn|From Shaykh as-Sadooq, al-Khisal; quoted in al-Ameen, A’yan, IV, 195. The same is quoted from Bin Shahraashoob’s Manaqib in Bih’ar al-Anwar, XLVI, 108; Cf. similar accounts, Ibid, pp. 108–10}}<ref name="sharif al-qarashi">{{Cite book|title=The Life of Imām Zayn al-Abidin (as)|last=Sharif al-Qarashi|first=Bāqir|publisher=Ansariyan Publications, n.d. Print|year=2000|location=Iraq|translator-last=Jāsim al-Rasheed}}</ref><ref>{{Cite book|title=Al-Saheefah Al-Sajjadiyyah Al-Kaamelah|last=Imam Ali ibn al-Hussain|publisher=Ansariyan Publications|others=Translated with an Introduction and annotation by Willian C. Chittick With a foreword by S. H. M. Jafri|year=2009|location=Qum, The Islamic Republic of Iran}}</ref> ಅರ್ಬಈನ್ ನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕೆಲವು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದು [[ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್|ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್]], (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಯಾಗಿ ಆಳಿದ ಸುನ್ನಿ) ಇರಾಕ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾಗ. ಸದ್ದಾಂ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಬೀನ್ ಅನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. 2003 ರ ಇರಾಕ್ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>Vali Nasr, ''The Shia Revival''. New York: Norton, 2006; pp 18–19.</ref> == ವಾರ್ಷಿಕ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ == ಇರಾಕ್‌ನ ಕರ್ಬಲಾ ನಗರವು ಹಲವಾರು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 2016 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ "17 ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು 20 ಮಿಲಿಯನ್ ನಡುವೆ" ಯಾತ್ರಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಬೈನ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ವಿದೇಶಿಯರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಇರಾನಿಯನ್ನರು.<ref name="Sims-2016">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/20-million-muslims-march-against-isis-arbaeen-pilgrimage-iraq-karbala-a7436561.html|title=Millions of Muslims take part in mass pilgrimage of Arbaeen – in spite of Isis|last=Sims|first=Alexandra|date=24 November 2016|access-date=21 December 2017|agency=The Independent}}</ref> ಅರ್ಬಈನ್ ಸತತವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಾಂತಿಯುತ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.irna.ir/news/83083843/بزرگ-ترين-راهپيمايي-براي-صلح|title=The biggest march for peace|date=2018-10-31|website=irna|language=fa|access-date=2021-09-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.magiran.com/article/3968142|title=Magiran {{!}} The world's largest peaceful community|website=www.magiran.com|access-date=2021-09-18}}</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಅರ್ಬಾಯಿನ್ ದಿನದಂದು ಕರ್ಬಲಾದ ಇಮಾಮ್ ಹೊಸೈನ್ ಪವಿತ್ರ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಕರ್ಬಲಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಯಾತ್ರಿಕರು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇದು 500 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು&nbsp;ಶಿಯಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಇರಾಕ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾದ ಬಾಸ್ರಾದಿಂದ ಕರ್ಬಲಾವರೆಗೆ ಕಿಮೀ. )<ref>{{Cite web|url=http://www.distancefromto.net/between/Basra/Karbala|title=Distance Between Basra and Karbala}}</ref> ಇದನ್ನು ಇರಾಕಿ ಯಾತ್ರಿಕರು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ವಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌ನಂತಹ]] ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬರಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜನಸಂದಣಿಯು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ನೂರಾರು ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ವೀಕ್ಷಕರು ಅರ್ಬೈನ್ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕರ್ಬಲಾದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮುಖವಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.mnf-iraq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=17397&Itemid=128|title=mnf-iraq.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090905185304/http://www.mnf-iraq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=17397&Itemid=128|archive-date=5 September 2009|access-date=11 January 2009}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ, ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ ಟಿವಿ ಪ್ರಕಾರ, ಹತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಕರ್ಬಾಲಾವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2013 ರಲ್ಲಿ, 40 ದೇಶಗಳಿಂದ 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಅರ್ಬೈನ್‌ಗೆ ಬಂದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.alalam.ir/news/1433534|title=زيارة الاربعين: 18 مليون زائر ونجاح امني كبير|publisher=Al-Alam|access-date=4 January 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://z313.ir/132//%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA/%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D8%8C%D9%85%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%B5%D8%B1(%D8%B9%D8%AC)-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1/|title=Arba'een, an appointment for army of Imam Mahdi (a.s) on the rise|date=December 2014}}</ref><ref name="independent.co.uk">{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/one-of-the-worlds-biggest-and-most-dangerous-pilgrimages-is-underway-9882702.html|title=One of the world's biggest and most dangerous pilgrimages is underway|last=Dearden|first=Lizzie|date=25 November 2014|website=The Independent}}</ref> 2013ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಬಲಾದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಆರಾಧಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ ಬಾಂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 20 ಶಿಯಾ ಯಾತ್ರಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/car-bomb-in-iraq-kills-at-least-20-shiite-pilgrims-8437360.html|title=Car bomb in Iraq kills at least 20 Shiite pilgrims|date=3 January 2013|work=independent}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 17 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಷಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಧರ್ಮಭ್ರಷ್ಟರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಉಗ್ರಗಾಮಿ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್|ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಲೆವಂಟ್]] (ಐಎಸ್‌ಐಎಲ್) ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ನಜಾಫ್‌ನಿಂದ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ 55 ಮೈಲಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅನೇಕರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="independent">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/one-of-the-worlds-biggest-and-most-dangerous-pilgrimages-is-underway-9882702.html|title=One of the world's biggest and most dangerous pilgrimages is underway|date=25 November 2014|work=independent}}</ref><ref name="SBS">{{Cite news|url=http://www.sbs.com.au/news/article/2014/12/14/arbaeen-pilgrimage-iraq-175-million-defy-threat|title=Arbaeen pilgrimage in Iraq: 17.5 million defy threat|date=14 December 2014|work=SBS}}</ref><ref name="BBC News">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-30462820|title=Shia pilgrims flock to Karbala for Arbaeen climax|date=14 December 2014|access-date=21 December 2017|agency=BBC News}}</ref> 2015 <ref name="BBC News" /> ಮತ್ತು 2016 ರಲ್ಲಿ 17 ಮಿಲಿಯನ್ ಯಾತ್ರಿಕರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. == ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು == <gallery> ಚಿತ್ರ:پیاده روی اربعین.jpg|ಅರ್ಬಾಯಿನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಚಿತ್ರ:پیاده روی اربعین 11.jpg|ಅರ್ಬಾಯಿನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಚಿತ್ರ:پیاده روی اربعین 32.jpg|ಅರ್ಬಾಯಿನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಚಿತ್ರ:پیاده روی اربعین 46.jpg|ಅರ್ಬಾಯಿನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಚಿತ್ರ:پیاده روی اربعین حسینی.jpg|ಅರ್ಬಾಯಿನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಚಿತ್ರ:The clergymen on the arbane hike روحانیت در پیاده روی اربعین 13.jpg|ಅರ್ಬಾಯಿನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ]] 3tfmbvlkajak647iwgg8u1fz4ji6fgn 0 156520 1375206 1374433 2026-06-17T15:13:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375206 wikitext text/x-wiki '''೨೦೨೪ ನೇಪಾಳ ತ್ರಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಸರಣಿಯು''' [[೨೦೨೪-೨೦೨೬ ಐಸಿಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಲೀಗ್ ೨]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 ರಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=International Cricket Council |date=13 February 2024 |access-date=13 February 2024 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ನಮೀಬಿಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನಮೀಬಿಯ]], [[ನೇಪಾಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನೇಪಾಳ]] ಮತ್ತು [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=https://namibiadailynews.info/icc-cricket-world-cup-league-2-to-kick-off-in-nepal/ |title=ICC Cricket World Cup League 2 to Kick Off in Nepal |work=Namibia Daily News |date=2 December 2023 |access-date=2 December 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.net/nepal-to-kick-off-new-icc-league-2-cycle-at-home/ |title=Nepal to kick off new ICC League 2 cycle at home |work=Hamro Khelkud |date=December 2023 |access-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricnepal.com/nepal-to-play-tri-series-against-netherlands-and-namibia-in-february |title=Nepal to play Tri-series against Netherlands and Namibia in February |work=Cricnepal |date=December 2023 |access-date=1 December 2023}}</ref> ODI ಸರಣಿಯ ನಂತರ, ಮೂರು ತಂಡಗಳು [[ಟ್ವೆಂಟಿ20|ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] (ಟಿ೨೦ಐ) ತ್ರಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಡಿದವು. ==ಲೀಗ್ ೨ ಸರಣಿ== {{Infobox cricket series | series = ೨೦೨೪ ನೇಪಾಳ ತ್ರಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಸರಣಿ | partof = [[೨೦೨೪-೨೦೨೬ ಐಸಿಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಲೀಗ್ ೨]] | date = ೧೫–೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ | team1 = {{cr|NAM}} | team2 = {{cr|NEP}} | team3 = {{cr|NED}} | captain1 = ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ | captain2 = ರೋಹಿತ್ ಪೌಡೆಲ್ | captain3 = ಸ್ಕಾಟ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ | runs1 = ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ (೮೫)<br/> ಜಾನ್ ನಿಕೋಲ್ ಲೋಫ್ಟಿ-ಈಟನ್ (೮೫) | runs2 = ಆಸಿಫ್ ಶೇಖ್ (೧೩೩) | runs3 = ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಒ'ಡೌಡ್ (೧೦೭) | wickets1 = ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ (೧೨) | wickets2 = ಕುಶಾಲ್ ಭುರ್ಟೆಲ್ (೭) | wickets3 = ಆರ್ಯನ್ ದತ್ (೧೧) | previous = | next = [[೨೦೨೪ ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಸಂಸ್ಥಾನ ತ್ರಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಸರಣಿ (ಸುತ್ತು ೨)#ಲೀಗ್ ೨ ಸರಣಿ| ಯು.ಎ.ಇ ೨೦೨೪]] }} ===ತಂಡಗಳು=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{cr|NAM}}<ref>{{cite tweet |title=RICHELIEU EAGLES SQUAD. Sending our best wishes to the Eagles as they soar high in Nepal against the host and the Netherlands! |number=1757007136666632435 |access-date=12 February 2024 |user=CricketNamibia1}}</ref> !{{cr|NEP}}<ref>{{cite web |title=Nepal's two different squads announced for Canada and CWC League 2 series |url=https://www.cricnepal.com/nepals-two-different-squads-announced-for-canada-and-cwc-league-2-series |access-date=4 February 2024 |work=Cricnepal|date=4 February 2024 }}</ref><ref>{{cite web |title=CAN unveils updated squad for CWC League 2 series |url=https://www.cricnepal.com/can-unveils-updated-squad-for-cwc-league-2-tri-series |access-date=14 February 2024 |work=Cricnepal|date=14 February 2024 }}</ref> !{{cr|NED}}<ref>{{cite web |title=Dutch men's cricket team to visit Nepal |url=https://www.kncb.nl/en/news/dutch-mens-cricket-team-to-visit-nepal/ |access-date=9 February 2024 |work=Royal Dutch Cricket Association }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |- style="vertical-align:top" | * ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ (ನಾಯಕ) * ಜೆ.ಜೆ ಸ್ಮಿತ್ (ಉ.ನಾ) * ಜಾಕ್ ಬ್ರಾಸ್ಸೆಲ್ * ನಿಕೊ ಡೇವಿನ್ * ಶಾನ್ ಫೌಚೆ * ಜಾನ್ ಫ್ರೈಲಿಂಕ್ * ಜೇನ್ ಗ್ರೀನ್ ([[ವಿಕೆಟ್-ಕೀಪರ್|wk]]) * ಜೀನ್-ಪಿಯರ್ ಕೋಟ್ಜೆ ([[ವಿಕೆಟ್-ಕೀಪರ್|wk]]) * ಮಲನ್ ಕ್ರುಗರ್ * ಮೈಕೆಲ್ ವ್ಯಾನ್ ಲಿಂಗೆನ್ * ಜಾನ್ ನಿಕೋಲ್ ಲಾಫ್ಟಿ-ಈಟನ್ * ತಂಗೇಣಿ ಲುಂಗಮೇನಿ * ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೋಲ್ಟ್ಜ್ * ಬೆನ್ ಶಿಕೊಂಗೊ * ರುಬೆನ್ ಟ್ರಂಪೆಲ್ಮನ್ | * ರೋಹಿತ್ ಪೌಡೆಲ್ (ನಾಯಕ) * ದೀಪೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಐರಿ * ಕುಶಾಲ್ ಭುರ್ಟೆಲ್ * ಗುಲ್ಶನ್ ಝಾ * ದೇವ್ ಖನಾಲ್ * ಸೋಂಪಲ್ ಕಾಮಿ * ಕರಣ್ ಕೆ.ಸಿ * ಕುಶಾಲ್ ಮಲ್ಲ * ಲಲಿತ್ ರಾಜಬಂಶಿ * ಪವನ್ ಸರ್ರಾಫ್ * ಅನಿಲ್ ಸಾಹ್ ([[ವಿಕೆಟ್-ಕೀಪರ್|wk]]) * ಭೀಮ್ ಶಾರ್ಕಿ * ಆರಿಫ್ ಶೇಖ್ * ಆಸಿಫ್ ಶೇಖ್ ([[ವಿಕೆಟ್-ಕೀಪರ್|wk]]) * ಸೂರ್ಯ ತಮಾಂಗ್ | * ಸ್ಕಾಟ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ (ನಾಯಕ, [[ವಿಕೆಟ್-ಕೀಪರ್|wk]]) * ಶರೀಜ್ ಅಹ್ಮದ್ * ವೆಸ್ಲಿ ಬ್ಯಾರೆಸಿ * ನೋಹ್ ಕ್ರೋಸ್ * ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಒ'ಡೌಡ್ * ಆರ್ಯನ್ ದತ್ * ಒಲಿವಿಯರ್ ಎಲೆನ್ಬಾಸ್ * ಸೈಬ್ರಾಂಡ್ ಎಂಗೆಲ್‌ಬ್ರೆಕ್ಟ್ * ವಿವಿಯನ್ ಕಿಂಗ್ಮಾ * ಕೈಲ್ ಕ್ಲೈನ್ * ಬಾಸ್ ಡಿ ಲೀಡೆ * ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ * ರೋಲೋಫ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ಮೆರ್ವೆ * ತೇಜ ನಿಡಮನೂರು * ವಿಕ್ರಮಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ |} ===ಪಂದ್ಯಗಳು=== ====೧ನೇ ಏಕದಿನ​==== {{Single-innings cricket match | date = ೧೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ | time = ೦೯:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = ೧೩೨ (೪೧.೧ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಭೀಮ್ ಶಾರ್ಕಿ ೪೪ (೮೬) | wickets1 = ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ೫/೨೮ (೮.೧ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೩೪/೬ (೩೩.೧ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಜಾನ್ ಫ್ರೈಲಿಂಕ್ ೩೪ (೫೩) | wickets2 = ಸೋಂಪಾಲ್ ಕಾಮಿ ೩/೩೨ (೭ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನಮೀಬಿಯ ೪ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420529.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{cricon|NAM}} ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ | toss = ನಮೀಬಿಯ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = ಜ್ಯಾಕ್ ಬ್ರಾಸೆಲ್ (ನಮೀಬಿಯ) ತನ್ನ ಚೊಚ್ಚಲ ODI ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು. * ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ (ನಮೀಬಿಯ) ODI ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಐದು-ವಿಕೆಟ್ ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=https://kathmandupost.com/cricket/2024/02/15/nepal-set-133-run-target-against-namibia-as-batting-lineup-crumbles |title=Nepal set 133-run target against Namibia as batting lineup crumbles |work=The Kathmandu Post |access-date=15 February 2024|language=en}}</ref> }} ---- ====೨ನೇ ಏಕದಿನ​==== {{Single-innings cricket match | date = ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ | time = ೦೯:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = ೧೩೭ (೩೯ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಸ್ಕಾಟ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ೩೩ (೪೯) | wickets1 = ಕುಶಾಲ್ ಭುರ್ಟೆಲ್ ೪/೨೦ (೭ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೪೧/೧ (೧೫.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಅನಿಲ್ ಸಾಹ್ ೫೭* (೩೬) | wickets2 = ವಿವಿಯನ್ ಕಿಂಗ್ಮಾ ೧/೨೮ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೇಪಾಳ ೯ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420530.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{cricon|NEP}} ಕುಶಾಲ್ ಭುರ್ಟೆಲ್ | toss = ನೇಪಾಳ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = ಕೈಲ್ ಕ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ (ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ODI ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://emergingcricket.com/events/cwc-leagues/cwc-league-2/rampant-nepal-outclass-disappointing-dutch/ |title=Rampant Nepal outclass disappointing Dutch |work=Emerging Cricket |date=17 February 2024 |access-date=18 February 2024|language=en}}</ref> }} ---- ====೩ನೇ ಏಕದಿನ​==== {{Single-innings cricket match | date = ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ | time = ೦೯:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = ೧೨೩ (೩೫.೧ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಜೆಜೆ ಸ್ಮಿತ್ ೨೬ (೪೬) | wickets1 = ಆರ್ಯನ್ ದತ್ ೬/೩೪ (೯ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೨೪/೩ (೨೭.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ ೫೭ (೮೧) | wickets2 = ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ೩/೨೩ (೭ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ೭ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420531.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{cricon|NED}} ಆರ್ಯನ್ ದತ್ | toss = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = ಆರ್ಯನ್ ದತ್ (ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) ODI ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಐದು-ವಿಕೆಟ್ ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/dutch-cricketers-bounce-back-with-brilliant-win-over-namibia/ |title=Dutch cricketers bounce back with brilliant win over Namibia |work=Royal Dutch Cricket Federation |access-date=19 February 2024 |language=en |archive-date=19 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219101847/https://www.kncb.nl/en/news/dutch-cricketers-bounce-back-with-brilliant-win-over-namibia/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/129543/netherlands-bounce-back-in-league-2-to-trounce-namibia |title=Netherlands bounce back in League 2 to trounce Namibia |work=Cricbuzz |access-date=19 February 2023}}</ref> * ಆರ್ಯನ್ ದತ್ ಅವರ ಈ ಬೌಲಿಂಗ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಪುರುಷರ ODI ಗಳಲ್ಲಿ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-cricket-world-cup-league-2/news/dutchman-dutt-breaks-records-as-spinner-knocks-over-namibia-in-nepal |title=Dutchman Dutt breaks records as spinner knocks over Namibia in Nepal |work=International Cricket Council |date=19 February 2024 |access-date=19 February 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://emergingcricket.com/events/cwc-leagues/cwc-league-2/six-for-dutt-spearheads-a-dutch-revival/ |title=Six-for Dutt spearheads a Dutch revival |work=Emerging Cricket |date=19 February 2024 |access-date=19 February 2024}}</ref> }} ---- ====೪ನೇ ಏಕದಿನ​==== {{Single-innings cricket match | date = 21 February 2024 | time = 09:30 | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = ೧೬೮ (೩೭.೧ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಆಸಿಫ್ ಶೇಖ್ ೫೮ (೬೪) | wickets1 = ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೋಲ್ಟ್ಜ್ ೪/೩೧ (೧೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೭೨/೮ (೪೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ೫೨ (೫೬) | wickets2 = ಕುಶಾಲ್ ಭುರ್ಟೆಲ್ ೩/೨೮ (೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನಮೀಬಿಯ ೨ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420532.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{cricon|NAM}} ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೋಲ್ಟ್ಜ್ | toss = ನಮೀಬಿಯ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- ====೫ನೇ ಏಕದಿನ​==== {{Single-innings cricket match | date = ೨೩ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ | time = ೦೯:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = ೨೦೩ (೪೧.೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಜಾನ್ ನಿಕೋಲ್ ಲೋಫ್ಟಿ-ಈಟನ್ ೪೯ (೪೩) | wickets1 = ವಿವಿಯನ್ ಕಿಂಗ್ಮಾ ೩/೧೯ (೬.೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೭೯ (೪೩.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ನೋಹ್ ಕ್ರೋಸ್ ೪೬* (೫೬) | wickets2 = ಜಾನ್ ಫ್ರೈಲಿಂಕ್ ೩/೨೨ (೫.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನಮೀಬಿಯ ೨೪ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420533.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{cricon|NAM}} ಜಾನ್ ಫ್ರೈಲಿಂಕ್ | toss = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = ಒದ್ದೆಯಾದ ಔಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ 45 ಓವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. | notes = ಮಲನ್ ಕ್ರುಗರ್ (ನಮೀಬಿಯ) ತನ್ನ ಚೊಚ್ಚಲ ODI ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು. }} ---- ====೬ನೇ ಏಕದಿನ​==== {{Single-innings cricket match | date = ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ | time = ೦೯:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = ೧೭೨ (೪೯.೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಕುಶಾಲ್ ಭುರ್ಟೆಲ್ ೬೬ (೯೩) | wickets1 = ಆರ್ಯನ್ ದತ್ ೩/೧೬ (೧೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೭೩/೨ (೩೭.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ವಿಕ್ರಮಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ೫೮* (೯೨) | wickets2 = ದೀಪೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಐರಿ ೧/೩೦ (೧೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ೮ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420534.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{Cricon|NED}} ವಿಕ್ರಮಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ | toss = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ==ಟಿ೨೦ಐ ಸರಣಿ== {{Infobox cricket series | series = ೨೦೨೪ ನೇಪಾಳ ಟಿ೨೦ಐ ತ್ರಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಸರಣಿ | partof = | image = | image_size = | result = {{cr|NED}} ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು | player of series = {{cricon|NED}} ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ | date = ೨೭ ಫೆಬ್ರವರಿ – ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ | team1 = {{cr|NAM}} | team2 = {{cr|NEP}} | team3 = {{cr|NED}} | captain1 = ಜೆ.ಜೆ ಸ್ಮಿತ್ | captain2 = ರೋಹಿತ್ ಪೌಡೆಲ್ | captain3 = ಸ್ಕಾಟ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ | runs1 = ಜಾನ್ ನಿಕೋಲ್ ಲಾಫ್ಟಿ-ಈಟನ್ (೧೪೬) | runs2 = ರೋಹಿತ್ ಪೌಡೆಲ್ (೧೭೩) | runs3 = ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ (೨೪೭) | wickets1 = ರುಬೆನ್ ಟ್ರಂಪೆಲ್ಮನ್ (೭) | wickets2 = ಕುಶಾಲ್ ಮಲ್ಲ (೭) | wickets3 = ವಿವಿಯನ್ ಕಿಂಗ್ಮಾ (೬)<br />ಟಿಮ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ಗುಗ್ಟನ್ (೬) | previous = | next = }} ===ರೌಂಡ್ ರಾಬಿನ್=== ====ಪಾಯಿಂಟ್ ಟೇಬಲ್==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ESPNcricinfo<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/nepal-tri-nation-t20i-series-feb-2024-2023-24-1422034/points-table-standings |title=Nepal Tri-Nation T20I Series [Feb 2024] 2024 |work=ESPNcricinfo |access-date=3 March 2024}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=NED |team2=NEP |team3=NAM |result1=Q |result2=Q |win_NAM=1|loss_NAM=2|nr_NAM=1|rs_NAM=571|or_NAM=60|rc_NAM=613|ob_NAM=60 |win_NEP=2|loss_NEP=2|nr_NEP=|rs_NEP=669|or_NEP=75.2|rc_NEP=687|ob_NEP=80 |win_NED=2|loss_NED=1|nr_NED=1|rs_NED=551|or_NED=60|rc_NED=491|ob_NED=55.2 |name_NAM={{cr|NAM}} |name_NEP={{cr|NEP}} |name_NED={{cr|NED}} |res_col_header=ಅರ್ಹತೆ |col_Q=green1 |text_Q=[[#ಫೈನಲ್|ಫೈನಲ್]]ಗೆ ಮುಂದುವರೆದರು }} ====ಪಂದ್ಯಗಳು==== {{Single-innings cricket match | date = ೨೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ | time = ೧೧:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = ೨೦೬/೪ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಜಾನ್ ನಿಕೋಲ್ ಲೋಫ್ಟಿ-ಈಟನ್ ೧೦೧ (೩೬) | wickets1 = ರೋಹಿತ್ ಪೌಡೆಲ್ ೨/೩೦ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೮೬ (೧೮.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ದೀಪೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಐರಿ ೪೮ (೩೨) | wickets2 = ರುಬೆನ್ ಟ್ರಂಪೆಲ್ಮನ್ ೪/೨೯ (೩.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನಮೀಬಿಯ ೨೦ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422037.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{cricon|NAM}} ಜಾನ್ ನಿಕೋಲ್ ಲೋಫ್ಟಿ-ಈಟನ್ | toss = ನಮೀಬಿಯ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = ಪೀಟರ್-ಡೇನಿಯಲ್ ಬ್ಲಿಗ್ನಾಟ್ ಮತ್ತು ಮಲನ್ ಕ್ರುಗರ್ (ನಮೀಬಿಯ) ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ T20I ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು. * ಜಾನ್ ನಿಕೋಲ್ ಲೋಫ್ಟಿ-ಈಟನ್ (ನಮೀಬಿಯ) T20I ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಶತಕವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/namibia-jan-nicol-loftie-eaton-hits-fastest-t20i-hundred-off-33-balls-2507676-2024-02-27 |title=Namibia's Jan Nicol Loftie-Eaton scores fastest T20I hundred off 33 balls |work=India Today |access-date=27 February 2024}}</ref> ಪುರುಷರ T20Iಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಎಸೆತಗಳ (33) ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ವೇಗದ ಶತಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibias-jan-nicol-loftie-eaton-smashes-fastest-t20i-hundred-1422838 |title=Namibia's Loftie-Eaton smashes fastest T20I hundred |work=ESPNcricinfo |access-date=27 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68413224 |title=Namibia's Jan Nicol Loftie-Eaton hits fastest T20 international century off 33 balls |work=BBC Sport |access-date=27 February 2024}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ | time = ೧೧:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = ೧೮೪/೪ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ ೫೪ (೩೬) | wickets1 = ಕರಣ್ ಕೆ.ಸಿ ೧/೨೯ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೮೨/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ದೀಪೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಐರಿ ೬೩ (೩೪) | wickets2 = ಸೈಬ್ರಾಂಡ್ ಎಂಗಲ್‌ಬ್ರೆಕ್ಟ್ ೨/೧೩ (೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ೨ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422038.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{cricon|NED}} ಸೈಬ್ರಾಂಡ್ ಎಂಗಲ್‌ಬ್ರೆಕ್ಟ್ | toss = ನೇಪಾಳ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = ನೋಹ್ ಕ್ರೋಸ್, ಸೈಬ್ರಾಂಡ್ ಎಂಗಲ್‌ಬ್ರೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ (ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ T20I ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ | time = ೧೧:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = ೨೪೭/೫ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ ೧೩೫ (೬೨) | wickets1 = ರುಬೆನ್ ಟ್ರಂಪೆಲ್ಮನ್ ೨/೪೬ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೮೮/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಜೇನ್ ಗ್ರೀನ್ ೪೨* (೨೦) | wickets2 = ಟಿಮ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ಗುಗ್ಟನ್ ೨/೨೬ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ೫೯ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422039.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{cricon|NED}} ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ | toss = ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ (ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) T20Iಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶತಕ ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://en.himalpress.com/michael-levitt-century-helps-the-dutch-defeat-namibia/ |title=Michael Levitt century helps the Dutch defeat Namibia |work=Himal Press |access-date=29 February 2024}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ | time = ೧೧:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = ೧೮೦/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಕುಶಾಲ್ ಮಲ್ಲ ೫೫* (೩೭) | wickets1 = ಬೆನ್ ಶಿಕೊಂಗೊ ೩/೨೮ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೭೭/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಜೆ.ಜೆ ಸ್ಮಿತ್ ೫೦ (೨೬) | wickets2 = ದೀಪೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಐರಿ ೨/೨೯ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೇಪಾಳ ೩ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422040.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{cricon|NEP}} ಕುಶಾಲ್ ಮಲ್ಲ | toss = ನಮೀಬಿಯ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = ಜ್ಯಾಕ್ ಬ್ರಾಸೆಲ್ (ನಮೀಬಿಯ) ತನ್ನ​ ಚೊಚ್ಚಲ T20I ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ | time = ೧೧:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = ೧೨೦ (೧೯.೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಒ'ಡೌಡ್ ೩೧ (೨೪) | wickets1 = ಪ್ರತಿಸ್ ಜಿ.ಸಿ ೩/೧೩ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೨೧/೪ (೧೫.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ರೋಹಿತ್ ಪೌಡೆಲ್ ೪೬ (೩೪) | wickets2 = ವಿವಿಯನ್ ಕಿಂಗ್ಮಾ ೩/೧೭ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೇಪಾಳ ೬ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422041.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{cricon|NEP}} ಪ್ರತಿಸ್ ಜಿ.ಸಿ | toss = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = ಕೈಲ್ ಕ್ಲೈನ್ (ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) ತನ್ನ​ ಚೊಚ್ಚಲ T20I ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ | time = ೧೧:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = ೯೮/೪ (೧೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಜಾನ್ ನಿಕೋಲ್ ಲೋಫ್ಟಿ-ಈಟನ್ ೩೪* (೨೯) | wickets1 = ವಿವಿಯನ್ ಕಿಂಗ್ಮಾ ೧/೧೨ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = ಫಲಿತಾಂಶವಿಲ್ಲ | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422042.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = | toss = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಟ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. | notes = ಶಾನ್ ಫೌಚೆ (ನಮೀಬಿಯ) ತನ್ನ​ ಚೊಚ್ಚಲ T20I ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು. }} ===ಫೈನಲ್=== {{Single-innings cricket match | date = ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ | time = ೧೧:೩೦ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = ೧೮೪/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಆಸಿಫ್ ಶೇಖ್ ೪೭ (೩೭) | wickets1 = ಸೈಬ್ರಾಂಡ್ ಎಂಗಲ್‌ಬ್ರೆಕ್ಟ್ ೨/೧೪ (೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೮೯/೬ (೧೯.೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ ೫೪ (೨೯) | wickets2 = ಕುಶಾಲ್ ಮಲ್ಲ ೪/೩೩ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ೪ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422043.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಟಿ.ಯು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಕೀರ್ತಿಪುರ | motm = {{cricon|NED}} ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ | toss = ನೇಪಾಳ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} lxef5tz5qctfu7xs7rkyrn6gjywbjvn 0 156780 1375225 1336160 2026-06-18T00:49:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375225 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name=ಅಸ್ಗರಿ ಬಾಯಿ |birth_date=೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೧೮ |origin=[[:en:Chhatarpur district|ಛತ್ತರ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಭಾರತ]] |death_date={{death date|df=yes|2006|8|9}} (೮೭ ವರ್ಷ) genre=[[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]], <br>[[ಮೇವಾತೀ ಘರಾನಾ]] |occupation=[[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತl]] [[ಗಾಯನ]] |years_active=೧೯೩೭–೨೦೦೫}} '''ಅಸ್ಗರಿ ಬಾಯಿ''' (೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೧೮ &ndash; ೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೬) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ [[ಧ್ರುಪದ್|ದ್ರುಪದ್]] ಗಾಯಕಿ.<ref name="dnaindia.com">{{Cite web |title=Dhrupad singer Asgari Bai dead |url=http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1046252 |access-date=2020-01-16 |publisher=Dnaindia.com}}</ref> ಅವರು [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]],<ref name="Padma Awards">{{Cite web |date=2015 |title=Padma Awards |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 |access-date=21 July 2015 |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India}}</ref> ತಾನ್ಸೇನ್ ಸಮ್ಮಾನ್, ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಮ್ಮಾನ್ ಮತ್ತು ಶಿಖರ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |date=2006-08-10 |title=In a male bastion, Asgari Bai held her own tune |url=http://www.indianexpress.com/news/In-a-male-bastion,-Asgari-Bai-held-her-own-tune/10304/ |access-date=2020-01-16 |publisher=Indian Express}}</ref> ಅಸ್ಗರಿ ಬಾಯಿ [[:en:Chhatarpur|ಛತ್ತರ್‌ಪುರದ]] [[:en:Bijawar|ಬಿಜಾವರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ತನ್ನ ತಾಯಿ ನಜೀರಾ ಬೇಗಂ ಜೊತೆ [[:en:Tikamgarh|ಟೀಕಾಮ್‌ಗಢಕ್ಕೆ]] ಬಂದಿದ್ದಳು. ಅವರು ೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೬ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಪ್ರೀತಿ ಚಂದ್ರಿಯಾನಿ ಮತ್ತು [[:en:Brahmanand S. Siingh|ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ್ ಎಸ್. ಸಿಂಗ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಅಶ್ಗರಿ ಬಾಯಿ'' (೧೯೯೮) ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು ದ್ರುಪದ್‌ ಕಲೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿ ಇವರ ಜೀವನವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=26 November 2009 |title=Film on R.D. Burman releases on DVD |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/film-on-r-d-burman-releases-on-dvd/story-KId1Yy6foweCWnNHOUMwjK.html |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} === ಮೂಲಗಳು === * [https://web.archive.org/web/20100724215157/http://www.bundelkhanddarshan.com/ ಬುಂದೇಲಖಂಡ ದರ್ಶನ್ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್] - ಬುಂದೇಲಖಂಡ್ ಕಿ ವಿಸ್ತೃತ ಜಾನಕರಿ * [http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1046252 ದ್ರುಪದ್ ಗಾಯಕಿ ಅಸ್ಗರಿ ಬಾಯಿ ನಿಧನ] * [https://web.archive.org/web/20070313111408/http://www.centralchronicle.com/20060319/1903103.htm ದ್ರುಪದ ಕಲಾವಿದೆ ಅಸ್ಗರಿ ಬಾಯಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲು] * [https://web.archive.org/web/20120205210442/http://www.telegraphindia.com/1050803/asp/nation/story_5067699.asp ಮಗನ ಭಯದಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಾಪಸು] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೨೦೦೬ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೧೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] iqmeoasq29h232jsse0h93mp2ur38qw 0 156863 1375264 1223755 2026-06-18T10:15:53Z EmausBot 5480 Fixing broken redirect from ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾ೦ಕ್ to moved target page [[ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] 1375264 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] n3ozfmgytrfzzkibar1a28zf6xixbxt 0 159168 1375233 1371870 2026-06-18T02:07:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375233 wikitext text/x-wiki ಆಟಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕುಣಿತಗಳು ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಊರಿನ ಮಾರಿ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ, ಎಂಬುದು ತುಳುನಾಡಿನ ತುಳುವರ ನಂಬಿಕೆ.ಆಟಿ ಕಳಂಜ,ಬೇಡನ್,ಮರ್ದೆ ಎಂಬ ಇತ್ಯಾದಿ ಕುಣಿತಗಳು ಆಟಿಯ ವಿಶೇಷ ಕುಣಿತಗಳಾಗಿವೆ. [[File:Aati kalenja 01.jpg|thumb|ಆಟಿ ಕಳೆಂಜ]] '''ಆಟಿ ಕಳೆಂಜ''' ತುಳುನಾಡಿನ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಮಳೆಯ ಸಮಯವಾದ [[ಆಟಿ]] ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಊರಿಗೆ ಅಂಟಿರುವ ಕೇಡನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಮನೆಮನೆಗೆ ಆಟಿ ಕಳೆಂಜ ಬರುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ತುಳುವಿನ ಆಟಿ ([[ಆಷಾಢಮಾಸ|ಆಷಾಢ]]: ಚಾಂದ್ರಮಾನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ತಿಂಗಳು) ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಪಾಣಾರ ಜನವರ್ಗದವರು ಆಟಿಕಳೆಂಜ ವೇಷವನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Bantwala: ತುಳುನಾಡಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆ- ಮಾರಿ ಕಳೆವ ಆಟಿ ಕಳೆಂಜ |url=https://nammakudlanews.com/bantwala-unique-ritual-of-tulu-nadu-mari-kalewa-ati-kalenja/ |access-date=12 July 2024 |work=NAMMAKUDLA NEWS - ನಮ್ಮಕುಡ್ಲ ನ್ಯೂಸ್ |date=29 July 2023 |author=<!--not stated--> }}</ref> == ಆಟಿ ಕಳೆಂಜನ ವೇಷ ಭೂಷಣ == ಸಣ್ಣ ಬಾಲಕನಿಗೆ ತಾಳೆಗರಿಯ ತತ್ರ ([[ಕೊಡೆ|ಛತ್ರಿ]]) ಕೊಟ್ಟು ಕುಣಿಯಲು ಹಿಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿ ‘ತೆಂಬರೆ’-ಯನ್ನು (ಚರ್ಮ ವಾದ್ಯ)ಪುರುಷ ವ್ಯಕ್ತಿ ನುಡಿಸುತಿರುತ್ತಾನೆ. ಕಳೆಂಜನ ವೇಷ ಭೂಷಣದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ತೆಂಗಿನ ತಿರಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗಗ್ಗರ, ಅಥವಾ ಕೈಗೆ-ಮೈಗೆ ಬಣ್ಣ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಗಡ್ಡ]] ಮತ್ತು [[ಮೀಸೆ]], ಅಡಿಕೆ ಹಾಳೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಕಿಸಗಾರ ಹೂವಿನಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿದ ಟೊಪ್ಪಿಗೆ ಇವುಗಳು ಆಟಿಕಳೆಂಜನ ವೇಷಗಳು. [[ಮುಖ]]ಕ್ಕೆ [[ಬಿಳಿ]] ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಣೆದು ಮಾಡಿದ ಕೊಡೆಯನ್ನು ಹೂವು-ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕೊಡೆಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ ಮನೆಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪಾಡ್ದನ ಹೇಳಲು ಒಬ್ಬ ಸಹಾಯಕ ಜತೆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತ ತೆಂಬರೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತಾ ಪಾಡ್ದನದ ಮೂಲಕ ಕಳೆಂಜದ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕಳೆಂಜ ವೇಷಧಾರಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite news |title=ಸಂಕಷ್ಟ ದೂರಮಾಡುತ್ತೆ ಆಟಿ ಕಳೆಂಜ! ರೋಗರುಜಿನ ದೂರ ಮಾಡುವ ನಂಬಿಕೆ |url=https://kannada.news18.com/photogallery/state/aati-kalenja-in-ashada-masam-why-mangaloreans-celebrate-this-traditional-festival-lc18-nln-ggb-804054.html |access-date=12 July 2024 |work=News18 ಕನ್ನಡ |date=21 July 2022 |language=kn |author=<!--not stated--> }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಬೇಡನ್== [[File:Bedan.jpg|thumb|ಬೇಡನ್]] [[File:Bedan with chende.jpg|thumb|Bedan]] [[ಬೇಡನ್]] ಎಂದರೆ ಒಂದು ದೈವದ ಕುಣೀತ ಕರ್ಕಾಟಕ(ಆಟಿ)ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಕಡೆ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ‍ ಜನರ ಕಷ್ಟ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ಬೇಡನ್ ದೈವವನ್ನು ಮಲವೆರ್ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಜನಾಂಗವರು ಕಟ್ಟಿ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಬರುವ ಪದ್ದತಿ.ಮಲಯಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಡನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ <ref name="thesulliamirror.com">{{Cite web |url=https://thesulliamirror.com/aati-aashada-special-article/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-08-06 |archive-date=2024-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806071837/https://thesulliamirror.com/aati-aashada-special-article/ |url-status=dead }}</ref> ==ವೇಷ,ಕುಣಿತ,ಕ್ರಮ== ಈ ದೈವವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಯದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಿರಾತ (ಬೇಟೆಗಾರ)ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಯದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ವೇಷ ಹಾಕಿಸುತ್ತಾರೆ.ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆ ಉಡಿಸಿ ತಲೆಗೆ ನಾಗನ ಚಿತ್ರದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.ಮೋರೆಗೆ/ಮುಖಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು ಮುಖ ವರ್ಣಿಕೆ/ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹಾಕಿ ಕಿರಾತನ ರೂಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೈವ ದೇವಸ್ಥಾನ,ದೈವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಕುಣಿಯುವ ಬದಲು ಪ್ರತಿ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ನಲಿಯುತ್ತದೆ.ಚೆಂಡೆ ವಾದ್ಯದವರು ಹೇಳುವ ಬೇಟೆಯ ಹಾಡಿಗೆ ಈ ದೈವ ಕುಣಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ದೈವ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ನೆಲೆ ಆಗುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ಈ ನಾಡಿನ ಜನರ ನಂಬಿಕೆ.ಬೇಡನ್ ದೈವ ಮನೆಗೆ ಬರುವಾಗ ದೀಪ ಉರಿಸಿ ಇಡಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಚೆಂಡೆವಾದಕರು ಮನೆಯವರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು ಸಂಧಿ ಹೇಳುತ್ತ ಚೆಂಡೆ ಭಾರಿಸಲು ಸುರು ಮಾಡುವಾಗ ಬೇಡನ್ ದೈವ ಮನೆಯ ಎದುರು ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತ ಕುಣಿಯುತ್ತದೆ.ಕುಣಿದು ಆದನಂತರ ಭಸ್ಮದ ಕುರ್ದಿ[ಕೆಂಪು] ನೀರು ಮಾಡಿ ಒಂದು ಬತ್ತಿ ಉರಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಯ ಯಜಮಾನಿಯು ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಅಂಗಳದ ತೆಂಕು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬತ್ತಿದೀಪ ಸುತ್ತಲು ಕುರ್ದಿ ನೀರು ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಮನೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತು ಪರಿಸರ ಶುದ್ಧ ಆಗಿ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ ದೂರ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ. ದೈವ ಕುಣಿದು ಮನೆಯಿಂದ ಹೋಗುವಾಗ ಹಣ, ಅಕ್ಕಿ, ಮಳೆಗಾಲಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ತರಕಾರಿ, ಧಾನ್ಯ, ಉಪ್ಪು ಇತ್ಯಾದಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಡುವುದು ಕ್ರಮ. ==ಮರ್ದೆ== [[File:Marde parvathi.jpg|thumb|ಮರ್ದೆ]] [[File:Marde with chende.jpg|thumb|Marde]] [[ಮರ್ದೆ]] ಎಂದರೆ ಒಂದು ದೈವದ ಕುಣಿತ. ಕರ್ಕಾಟಕ(ಆಟಿ)ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಕಡೆ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ‍ ಜನರ ಕಷ್ಟ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ. ಮರ್ದೆ ಅಂದರೆ ಪಾರ್ವತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ.ಆಷಾಡದಲ್ಲಿ ಮರ್ದೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೆ ಮಾರಿ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ.ಈ ಮರ್ದೆ ದೈವವನ್ನು ವಣ್ಣನ್ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಜನಾಂಗವರು ಕಟ್ಟಿ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಬರುವ ಪದ್ದತಿ.ವಣ್ಣನ್ ಜನಾಂಗವನ್ನು ತುಳುವಲ್ಲಿ ನೆಕ್ಕರೆರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ<ref name="thesulliamirror.com"/> ==ವೇಷ== ಈ ದೈವವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಯದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾರ್ವತಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಯದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ವೇಷ ಹಾಕಿಸುತ್ತಾರೆ.ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆ ಉಡಿಸಿ ತಲೆಗೆ ತಲೆ ಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.ಮೋರೆಗೆ ಕೆಂಪು ಮುಖ ವರ್ಣಿಕೆ ಹಾಕಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ರೂಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ==ಕುಣಿತದಕ್ರಮ== ಈ ದೈವ ದೇವಸ್ಥಾನ,ದೈವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಕುಣಿಯುವ ಬದಲು ಪ್ರತಿ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ನಲಿಯುತ್ತದೆ.ಚೆಂಡೆ ವಾದ್ಯದವರು ಹೇಳುವ ಹಾಡಿಗೆ ಈ ದೈವ ಕುಣಿಯುತ್ತದೆ.ಈ ದೈವ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ನೆಲೆ ಆಗುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆ.ಬೇಡನ್ ದೈವ ಮನೆಗೆ ಬರುವಾಗ ದೀಪ ಉರಿಸಿ ಇಡಬೇಕು ಆಮೇಲೆ ಚೆಂಡೆವಾದಕರು ಮನೆಯವರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು ಸಂಧಿ ಹೇಳುತ್ತ ಚೆಂಡೆ ಭಾರಿಸಲು ಸುರು ಮಾಡುವಾಗ ಮರ್ದೆ ದೈವ ಮನೆಯ ಎದುರು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತ ಕುಣಿಯುತ್ತದೆ. ಕುಣಿದು ಆದನಂತರ ಕುರ್ದಿ ನೀರು ಮಾಡಿ ಒಂದು ಬತ್ತಿ ಉರಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಯ ಯಜಮಾನಿಯು ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಅಂಗಳದ ಬಡಗು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬತ್ತಿದೀಪವನಿಟ್ಟು ಸುತ್ತಲು ಕುರ್ದಿ ನೀರು ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಮನೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತು ಪರಿಸರ ಶುದ್ಧ ಆಗಿ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ ದೂರ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ. ದೈವ ಕುಣಿದು ಮನೆಯಿಂದ ಹೋಗುವಾಗ ಹಣ, ಅಕ್ಕಿ, ಮಳೆಗಾಲಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ತರಕಾರಿ, ಧಾನ್ಯ, ಉಪ್ಪು ಇತ್ಯಾದಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಡುವುದು ಕ್ರಮ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತುಳುವರ ಆಟಿ ತಿಂಗಳು]] htf26jgmft1qgbh0my641ngp2j656pe 828 160525 1375214 1256949 2026-06-17T20:43:11Z Grufo 84028 Upstream updates 1375214 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- LOCAL ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_parameter_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_parameter_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey] = val src[skey] = nil end end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_key_list_sorted (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 0, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nn = nn + 1 nums[nn] = key else nw = nw + 1 words[nw] = key end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn, nw end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `let` --[[ Module's private environment ]]-- -------------------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the `frame.args` -- metatable to be copied into a regular table; if they are modifiers they also -- guarantee that they will make their own (modified) copy available local refpipe = { call_for_each_group = true, --coins = true, count = true, evaluating = true, for_each = true, list = true, list_values = true, list_maybe_with_names = true, value_of = true } -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, --renaming_to_values = true, shifting = true, splicing = true, --swapping_names_and_values = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} -- Create a new context local function context_new (child_frame) local ctx = {} ctx.frame = child_frame:getParent() ctx.opipe = child_frame.args ctx.oparams = ctx.frame.args ctx.firstposonly = static_iface ctx.iterfunc = pairs ctx.sorttype = 0 ctx.n_parents = 0 ctx.n_children = 0 ctx.n_available = maxfill return ctx end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, n_forward) local nextfn if ctx.pipe[n_forward] ~= nil then nextfn = ctx.pipe[n_forward]:match'^%s*(.*%S)' end if nextfn == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[nextfn] == nil then if ctx.firstposonly[nextfn] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. nextfn .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. nextfn .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end remove_numeric_keys(ctx.pipe, 1, n_forward) return library[nextfn] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings (dest, opts, start_from) local cmd if opts[start_from] == nil then return start_from - 1 end cmd = opts[start_from]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/') :match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return start_from end local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), start_from + 1 local vname local chr for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] amap[key] = nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function push_cloned_stack (ctx, tbl) local newparams = {} local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.n_children = currsnap end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) if raw_arg == nil then return nil, 1, false end local tmp = raw_arg:match'^%s*(.-)%s*$' if tmp == 'without_sorting' then return nil, 2, false end tmp = sortfunctions[tmp] if tmp == nil then return nil, 1, false end return tmp or nil, 2, true end -- Parse optional user arguments of type `...|[let]|[...][number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after) local tbl, pin = {}, start_from local names if src[pin] ~= nil and src[pin]:match'^%s*let%s*$' and src[pin + 1] ~= nil and src[pin + 2] ~= nil then names = {} repeat names[get_parameter_name(src[pin + 1])] = src[pin + 2] pin = pin + 3 until src[pin] == nil or not src[pin]:match'^%s*let%s*$' or src[pin + 1] == nil or src[pin + 2] == nil end local tmp = tonumber(src[pin]) if tmp ~= nil and math.floor(tmp) == tmp then if tmp < 0 then tmp = -1 end local shf = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp do tbl[idx + shf] = src[idx] end pin = pin + tmp + 1 end if names ~= nil then for key, val in pairs(names) do tbl[key] = val end end return tbl, pin end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, n_skip, default_style) local style local shf local tmp = src[n_skip + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, n_skip - 1 else shf = n_skip end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end local dest, nargs = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist) tmp = style[1] if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, nargs, tmp, karg, varg end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, whoami) if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local ptn, repl, nmax, argc = opts[1], opts[2], tonumber(opts[3]), 3 if nmax ~= nil or (opts[3] or ''):match'^%s*$' ~= nil then argc = 4 end local flg = opts[argc] if flg ~= nil then flg = mkeywords[flg:match'^%s*(.-)%s*$'] end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl) end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, whoami) local ptns, state, nptns, cnt = {}, 0, 0, 1 local keyw for _, val in ipairs(opts) do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { val, false, false } else keyw = val:match'^%s*(.*%S)' if keyw == nil or mkeywords[keyw] == nil or ( state > 0 and mkeywords[keyw] > 0 ) then break else state = mkeywords[keyw] if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end cnt = cnt + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, cnt end -- Load the optional arguments of the `parsing` and `reinterpreting` modifiers local function load_parse_opts (opts, start_from, isp, psp) local tmp local optslots, noptslots, argc = { true, true, true }, 3, start_from local trimn, trimu, iplain, pplain = true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] if tmp == nil then break end tmp = tmp:match'^%s*(.-)%s*$' if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tmp] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tmp] trimn, trimu = tmp[1], tmp[2] optslots[1] = nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp = isep_parse_opts[tmp], opts[argc] optslots[2] = nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp = psep_parse_opts[tmp], opts[argc] optslots[3] = nil else break end argc = argc + 1 until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg] = key margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix local gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix = '' gid = key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local skel = {} local canvas = {} local idx = 1 local s_pos = 1 local e_pos = string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx] = target:sub(s_pos, e_pos - 1) skel[idx + 1] = target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx = idx + 2 s_pos = e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key local val local spos1 local spos2 local pos1 local pos2 local pos3 = 0 local idx = 1 local lenplone = #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return idx end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return idx end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx] = val idx = idx + 1 until pos2 == nil return idx end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return idx end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local tbl = ctx.params local vars = {} local sortfn, tmp, do_sort = load_sort_opt(opts[2]) local argc = set_strings(vars, opts, tmp + 1) if argc < tmp then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end tmp = true for _ in pairs(tbl) do tmp = false break end if tmp then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc end local cache local len if do_sort then local words cache, words, len, tmp = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else cache = {} len = 0 for key in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = key end end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp = cache[idx] pmap[nss + 1] = pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = table.concat(pmap) } return argc end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx) local retval, tbl, nmax = {}, ctx.params, table.maxn(ctx.pipe) if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(ctx.pipe) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tbl = ctx.params if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset ~= -1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(ctx.params) do fn_seq(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) local sequence = {} for key, val in ipairs(tbl) do sequence[key] = val end if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if sequence[nums[idx]] then fn_seq(nums[idx], sequence[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --[[ Modifiers ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc = ipairs ctx.subset = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc = pairs ctx.subset = -1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local argc = set_strings(ctx, ctx.pipe, 1) if argc < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, argc + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|pipe to library.scoring = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end local retval = 0 for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen] = key store[key] = val tbl[key] = nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.params, {}, 1, nil, -1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end nnums = nnums + 1 tmp[key] = val end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax, 1 do tbl[idx] = '' end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl = ctx.params local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len, 1 do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut, 1 do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin local nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax, 1 do tbl[idx - lshift] = tbl[idx] tbl[idx] = nil end end end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local idx = tonumber(ctx.pipe[1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local last = tonumber(ctx.pipe[1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} local nmax local nmin for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 0 local tmp for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nsize = nsize + 1 cache[nsize] = key end end table.sort(cache) for idx = math.floor(nsize / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx + 1] ] tbl[cache[nsize - idx + 1] ] = tmp end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn if ctx.pipe[1] ~= nil then sortfn = sortfunctions[ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, 1) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp1 = opts[1] local tmp2 local argc local pos local refp if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[2]), 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[2]), 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl tmp1 = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (tmp1 == nil or tmp1 < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to add cannot be zero', 0) end if tmp1 == nil or tmp1 < 0 or math.floor(tmp1) ~= tmp1 then return context_iterate(ctx, argc) end tmp2 = argc - pos + 1 for key = pos, pos + tmp1 - 1 do tbl[key] = opts[key + tmp2] end return context_iterate(ctx, argc + tmp1 + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = ctx.pipe[2] return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_parameter_name(ctx.pipe[1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = ctx.pipe[2] end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil then ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = nil return context_iterate(ctx, 2) end local key = tonumber(ctx.pipe[1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_matching') local tmp local ptn local tbl = ctx.params local newparams = {} for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_not_matching') local tbl = ctx.params if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc) end local yesmatch local ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_matching') local nomatch local ptn for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_not_matching') local yesmatch local ptn for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let]|[...][number of additional parameters]|[parameter -- 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](ctx.params, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.values_only) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](ctx.params, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let]|[...][number of additional arguments]|[argument -- 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only) value_maps[looptype](ctx.params, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1] local tbl = ctx.params if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_names|pipe to --[[ library.mapping_to_names = function (ctx) local tbl = ctx.params for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tbl = ctx.params local sortfn, argc, do_sort = load_sort_opt(ctx.pipe[1]) local cache local len if do_sort then local words local wl cache, words, len, wl = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else cache = {} len = 0 for _, val in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let]|[...][number of additional parameters]|[parameter -- 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(ctx.params, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.names_only) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(ctx.params, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let]|[...][number of additional arguments]|[argument -- 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only) map_names(ctx.params, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_parameter_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn] = nil tbl[get_parameter_name(repl)] = val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache = {} local tmp if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_parameter_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_values|pipe to --[[ library.renaming_to_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for _, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = val end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let]|[...]|[number of additional arguments]|[argument -- 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe local tmp if opts[1] ~= nil then tmp = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local tmp, argc = load_child_opts(opts, 2, 0) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end local groups = make_groups(ctx.params) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0] = gid model.args = group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_parameter_name(opts[1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '!', ':') if opts[1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then ctx.pipe = copy_or_ref_table(opts, opts ~= ctx.opipe) return context_iterate(ctx, argc) end local new_opts, cache = {}, {} local shift = parse_parameter_string(cache, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) - argc for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val elseif key >= argc then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do new_opts[key] = val end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local cache = {} local mix_k, mix_v = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$', ctx.pipe[2] local tmp if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_parameter_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|swapping_names_and_values|pipe to --[[ library.swapping_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = key end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort order]|setting -- directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tname = ctx.pipe[1] if tname ~= nil then tname = tname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mname = ctx.pipe[1] if mname ~= nil then mname = mname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = ctx.pipe[2] if fname ~= nil then fname = fname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if ctx.pipe[3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local magic = ctx.pipe[1] if magic ~= nil then magic = magic:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|pipe to library.snapshotting = function (ctx) push_cloned_stack(ctx, ctx.params) return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|pipe to library.remembering = function (ctx) push_cloned_stack(ctx, ctx.oparams) return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl = ctx.params local ncurrparent = ctx.n_parents + 1 if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if ctx.pipe[1] ~= nil and ctx.pipe[1]:match'^%s*new%s*$' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params = ctx.children[currsnap] ctx.children[currsnap] = nil ctx.n_children = currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local parent local tmp = ctx.n_parents if tmp < 1 then parent = ctx.oparams else parent = ctx.parents[tmp] end tmp = get_parameter_name(opts[1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substack has been created', 0) end ctx.params = ctx.parents[ncurrparent] ctx.parents[ncurrparent] = nil ctx.n_parents = ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substack has been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params = ctx.parents[ncurrparent] ctx.parents[ncurrparent] = nil ctx.n_parents = ncurrparent - 1 ctx.n_children = currsnap return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] local child = ctx.params ctx.params = parent ctx.parents[ncurrparent] = nil ctx.n_parents = ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent = ctx.params local currsnap = ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap] = nil ctx.n_children = currsnap - 1 return context_iterate(ctx, 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2] -- |[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 2) local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = key ret[nss + 3] = kvs ret[nss + 4] = val nss = nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = val nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = '' ret[nss + 3] = '' ret[nss + 4] = val nss = nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = key ret[nss + 3] = kvs ret[nss + 4] = val nss = nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|coins|[first coin = value 1]|[second coin = value -- 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.coins = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = opts[get_parameter_name(val)] end return library.list_values(ctx) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|unique_coins|[first coin = value 1]|[second coin = -- value 2]|[...]|[last coin = value N] library.unique_coins = function (ctx) local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp for key, val in pairs(tbl) do tmp = get_parameter_name(val) tbl[key] = opts[tmp] opts[tmp] = nil end return library.list_values(ctx) end -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params( ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = table.concat(cnv) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = key opts[2] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:expandTemplate(model) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...] -- |[named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = key opts[2] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = key opts[2] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:expandTemplate(model) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' remove_numeric_keys(opts, 1, 1) flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1] -- |[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local opts = ctx.pipe local tmp if opts[1] ~= nil then tmp = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local opts, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then opts[key - 1] = val else opts[key] = val end end ctx.pipe = opts ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params( ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(opts) do group[key] = val end group[0] = gid model.args = group ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:expandTemplate(model) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, false) ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 1)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (frame) return frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, refpipe[fname]) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) km4whdg21r02vb25s045d3k1i72yr6b 0 177765 1375268 1351853 2026-06-18T10:47:41Z VASANTH S.N. 728 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1375268 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Nikita Khrushchev | native_name = {{nobold|Никита Хрущёв}} | native_name_lang = ru | image = 1956 Press Photo Communist Party Secretary Nikita S. Khrushchev in Moscow (cropped).jpg | image_size = | caption = Khrushchev in 1954 | order = [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union|First Secretary of the Communist Party of the Soviet Union]] | term_start = 7 September 1953 | term_end = 14 October 1964 | predecessor = [[Georgy Malenkov]] (''de facto'') | successor = [[Leonid Brezhnev]] | order2 = [[Premier of the Soviet Union]] | president2 = [[Kliment Voroshilov]]<br/>Leonid Brezhnev<br/>[[Anastas Mikoyan]] | 2blankname2 = [[First Deputy Premier of the Soviet Union|First&nbsp;Deputies]] | 2namedata2 = {{Collapsible list |title=See list | [[Frol Kozlov]] | [[Alexei Kosygin]] | [[Dmitriy Ustinov]] | [[Lazar Kaganovich]] | Anastas Mikoyan}} | term_start2 = 27 March 1958 | term_end2 = 14 October 1964 | predecessor2 = [[Nikolai Bulganin]] | successor2 = [[Alexei Kosygin]] | order3 = [[First Secretary of the Communist Party of Ukraine]] | term_start3 = 26 December 1947 | term_end3 = 16 December 1949 | predecessor3 = [[Lazar Kaganovich]] | successor3 = [[Leonid Melnikov]] | term_start4 = 27 January 1938 | term_end4 = 3 March 1947 | predecessor4 = [[Stanislav Kosior]] | successor4 = Lazar Kaganovich | birth_date = {{birth date|df=yes|1894|4|15}} | birth_place = [[Kalinovka, Khomutovsky District, Kursk Oblast|Kalinovka]], <!--Please do NOT link. See [[MOS:GEOLINK]].-->Dmitriyevsky Uyezd, <!--Please do NOT link. See [[MOS:GEOLINK]].-->Russia | death_date = {{nowrap|{{Death date and age|df=yes|1971|9|11|1894|4|15}}}} | death_place = Moscow, <!--Please do NOT link. See [[MOS:GEOLINK]].-->Soviet Union | resting_place = [[Novodevichy Cemetery]] | alma_mater = [[Industrial Academy (Moscow)|Industrial Academy]] | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Yefrosinia Pisareva|1914|1919|end=died}} * {{marriage|[[Nina Petrovna Khrushcheva|Nina Kukharchuk]]|1965}} }} | awards = [[List of awards and honours received by Nikita Khrushchev|Full list]] | children = 5, including [[Leonid Khrushchev|Leonid]] and [[Sergei Khrushchev|Sergei]] | party = [[CPSU]] | signature = Nikita Khrushchev Signature2.svg | signature_alt = A scrawled "Н Хрущёв" | allegiance = [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|Russian SFSR]]<br/>[[Soviet Union]] | branch = [[Red Army]] | serviceyears = 1918–1921; 1941–1945 | rank = [[Lieutenant general]] | commands = [[Soviet Armed Forces]] | battles = {{tree list}} * [[Russian Civil War]] * [[World War II]] {{tree list/end}} | footnotes = {{Collapsible list |titlestyle= background-color:#FCF;text-align:center; |title=Central institution membership |bullets=on | 1939–1964: Full member, [[18th Politburo of the All-Union Communist Party (Bolsheviks)|18th]], [[19th Presidium of the Communist Party of the Soviet Union|19th]], [[20th Presidium of the Communist Party of the Soviet Union|20th]], [[22nd Presidium of the Communist Party of the Soviet Union|22nd]] Presidium | 1949–1964: [[18th Secretariat of the All-Union Communist Party (Bolsheviks)|18th]], [[19th Secretariat of the Communist Party of the Soviet Union|19th]], [[20th Secretariat of the Communist Party of the Soviet Union|20th]], [[22nd Secretariat of the Communist Party of the Soviet Union|22nd]] Secretariat | 1949–1952: [[18th Orgburo of the All-Union Communist Party (Bolsheviks)|18th]] Orgburo | 1938–1939: Candidate member, [[17th Politburo of the All-Union Communist Party (Bolsheviks)|17th]] Politburo | 1934–1964: Full member, [[17th Central Committee of the All-Union Communist Party (Bolsheviks)|17th]], [[18th Central Committee of the All-Union Communist Party (Bolsheviks)|18th]], [[19th Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|19th]], [[20th Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|20th]], [[22nd Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|22nd]] Central Committee}} ---- {{Collapsible list |titlestyle= background-color:#FCF;text-align:center; |title=Other offices held |bullets=on | 1956–1964: [[List of leaders of the Russian SFSR#Heads of party|Chairman]], [[Bureau of the Central Committee of the Russian Soviet Federative Socialist Republic|Bureau of the Central Committee]] of the [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|Russian SFSR]] | 1949–1953: First Secretary, [[Moscow Regional Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Moscow Regional Committee]] | 1944–1947: [[Prime Minister of Ukraine|Chairman]], [[Government of Ukraine|Ukrainian Council of Ministers]] | 1938–1947: First Secretary, Kiev Regional Committee | 1938–1947: First Secretary, [[Kiev City Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Kiev City Committee]] | 1935–1938: First Secretary, Moscow Regional Committee | 1934–1950: First Secretary, [[Moscow City Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Moscow City Committee]]}} {{center|'''[[Leader of the Soviet Union]]'''}} {{flatlist| * {{big|'''←'''}} [[Georgy Malenkov|Malenkov]]{{efn|While he was unable to consolidate control over the [[Secretariat of the Communist Party of the Soviet Union|party apparatus]], Malenkov was still recognized as "[[primus inter pares|first among equals]]" for over a year after Stalin's death. As late as March 1954, he was listed as first in the Soviet leadership and continued to chair meetings of the [[Politburo of the Communist Party of the Soviet Union|Politburo]].{{sfn|Brown|2009|pp=232–233}}}} * [[Leonid Brezhnev|Brezhnev]] {{big|'''→'''}} }} }} '''ನಿಕಿತ ಸೆರ್ಗೆವಿಚ್ ಕ್ರುಶ್ಚಾಫ್''' 1894-1971. ಸೋವಿಯೆತ್ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (1953-64) ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಧಾನಿ (1958-64). ==ಜನನ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ== ರಷ್ಯ ಮತ್ತು [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನ್‍ಗಳ]] ಎಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕುರ್ಸ್ಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕಾಲಿನೋವ್ಕ್‍ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯದ ಗಣಿ ಕೆಲಸಗಾರನೊಬ್ಬನ ಮಗನಾಗಿ ೧೫,ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೮೯೪ರಂದು ಹುಟ್ಟಿದ{{sfn|Tompson|1995|p=2}}. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದ. ತರುಣನಾದ ಮೇಲೆ ಯಂತ್ರಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದ; ದಕ್ಷ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಎಂದು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ. ಉಚ್ಚ ವೃತ್ತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ಈತ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿ ಅವುಗಳ ಲಾಭ ಪಡೆದ. ==ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ== 1917ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುಜೊóೀವ್ಕಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರೆಡ್ ಗಾಡ್ರ್ಸ್ ಪಡೆ ಸೇರಿದ. 1918ರಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ [[ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷಗಳು, ವಿಶ್ವದ|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್]] ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿದ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ದುಡಿಮೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಈತನ ಪ್ರಭಾವ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅಂದಿನ ರಷ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್|ಸ್ಟಾಲಿನನ]] ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ. 1938ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿನ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸ್ಥಾನ ಇವನಿಗೆ ದೊರಕಿತು. 1939ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾರ್ಯಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವೂ ಇವನ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದು, ಪಕ್ಷದ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಸೇರುವಂತಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದು ಸ್ಟಾಲಿನ್‍ಗ್ರಾಡಿನ ರಕ್ಷಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಯುದ್ಧಾನಂತರ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನ್]] ಸೈನ್ಯಗಳು ವಾಪಸಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯ ಪಕ್ಷದ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ. 1952ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಂಡಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ ಅದರ ಸದಸ್ಯತ್ವವೂ ಇವನಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ==ರಾಜಕೀಯ ಉನ್ನತಿ== 1953ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನನ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರುಶ್ಚಾಫ್ ಪಕ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸ್ಥಾನವಾದ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪದವಿಗೇರಿದ. ಹೊಸ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಮಂಡಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇತರ ನಾಯಕರೊಡನೆ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹೋರಾಟದ ಅನಂತರ ಕ್ರುಶ್ಚಾಫನ ಕೈಮೇಲಾಯಿತು. 1958ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಜೊತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಧಾನಿಯೂ ಆದ. ಸುಮಾರು ಆರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಎರಡೂ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿ ಬಾಳಿದ ; ಆದರೂ 1964ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಂದು ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೆ ಮಣಿದು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ==ನಿಧನ== 1971ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರಂದು ಕ್ರುಶ್ಚಾಫ್ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ. ==ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== ಕ್ರುಶ್ಚಾಫನ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಸಾಧನೆಗಳೂ ಗಣನೀಯವಾದವು; ಕೆಲವು ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕವಾದವು ಕೂಡ. ಇವನು ದಕ್ಷ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನೂ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಕನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಆದರೂ ಅವನ ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳು-ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯವಸಾಯೋತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ-ವಿಫಲವಾದ್ದು ಇವನ ವಿರೋಧಿಗಳ ಕೈ ಬಲಪಡಿಸಿತೆಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ತನ್ನ ಹಿಂದೆ ಸ್ಟಾಲಿನನ ಕಾಲದಿಂದ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಭಯಗ್ರಸ್ತತೆಯಿಂದ ಜನತೆಯನ್ನು ಪಾರು ಮಾಡಲೂ ಜನರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ದಿನಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ವಾಸದ ಮನೆಗಳನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲೂ ಕ್ರುಶ್ಚಾಫ್ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಆಕಾಶಯಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯೆತ್]] ದೇಶ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಇವನು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಸೋವಿಯೆತ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಏಕಾಕಿತನವನ್ನು ಕಳೆದು, ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಡನೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುವ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡು, ಆ ನೀತಿಗೆ ಪೋಷಕವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಸಂಧಾನಾದಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಕೀರ್ತಿ ಇವನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ==ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ== ಕ್ರುಶ್ಚಾಫ್ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಾರ ; ವಿನೋದಪ್ರಿಯ, ಹತ್ತು ಜನರ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಸರಸವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ. ಥಟ್ಟನೆ ಅವನಿಗೆ ಕೋಪವೂ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಇವನ ಮಾತು, ನಡವಳಿಕೆ ಎರಡೂ ಒರಟು ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಉಗ್ರವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.marxists.org/archive/khrushchev/index.htm Nikita Khrushchev Archive at marxists.org] * [https://www.net-film.ru/en/found-page-1/?search=qKhrushchev Nikita Khrushchev archival footage – Net-Film Newsreels and Documentary Films Archive] * [https://web.archive.org/web/20090101173400/http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&fuseaction=va2.browse&sort=Collection&item=The%20Nikita%20Khrushchev%20Papers The CWIHP at the Wilson Center for Scholars: The Nikita Khrushchev Papers] * [https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/0417.html Obituary, ''The New York Times'', 12 September 1971, "Khrushchev's Human Dimensions Brought Him to Power and to His Downfall"] * [https://www.newstatesman.com/politics/2000/10/the-case-of-khrushchevs-shoe The Case of Khrushchev's Shoe], by [[Nina L. Khrushcheva|Nina Khrushcheva]] (Nikita's great-granddaughter), ''New Statesman'', 2 October 2000 * [http://www.fordham.edu/halsall/mod/1956khrushchev-secret1.html Modern History Sourcebook: Nikita S. Khrushchev: The Secret Speech&nbsp;— On the Cult of Personality, 1956] * [http://www.threemonkeysonline.com/article_khrushchev_stalin_cult_individual.htm "Tumultuous, prolonged applause ending in ovation. All rise." Khrushchev's "Secret Report" & Poland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207175636/http://www.threemonkeysonline.com/article_khrushchev_stalin_cult_individual.htm |date=2009-02-07 }} * [http://rian.ru/photolents/20090417/168321071.html Khrushchev photo collection] * [https://www.youtube.com/watch?v=XAG6D73gttA Nikita Khrushchev on Face the Nation in 1957] * [https://www.Sovietarchives.com/ The Soviet Archives]{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource| ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರುಶ್ಚಾಫ್, ನಿಕಿತ ಸೆರ್ಗೆವಿಚ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೋವಿಯಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] mxhovonoeaiipwrxcqe1dkgw0fyc0zy 3 179391 1375209 2026-06-17T17:07:53Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375209 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ವಿನಾಯಕ ತಳವಾರ್}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೩೭, ೧೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) okya8gz19jlhpo6005paoiestex833j 3 179392 1375245 2026-06-18T05:53:37Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375245 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=B S GANESH KUMAR}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೩, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) rjexm71qmzwm20rzp0on1hvqu8sdnjk 3 179393 1375252 2026-06-18T07:56:36Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375252 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Jithendrakumar2000}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೬, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) 1cigarrz45dhhtdh82qqn70fba4hrn9 2 179394 1375253 2026-06-18T08:03:08Z Jithendrakumar2000 100078 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ದೇವಿಗೆರೆ''' 1375253 wikitext text/x-wiki '''ದೇವಿಗೆರೆ''' c49z1fo1nsdtss2mlmtxrybli5vu3gm 0 179395 1375265 2026-06-18T10:23:13Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1375265 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ರೀಯೋಡಾಂಟ''' ಕಾರ್ನಿವೋರ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಉಪಗಣ. ಸೀನೋಜೋಯಿಕ್ ಯುಗದ ಟರ್ಷಿಯರಿ ಅವಧಿಯ ಇಯೋಸೀನ್ ಮತ್ತು ಪೇಲಿಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ವಂಶವಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಫಾಸಿಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳ ಪೂರ್ವಜಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು== ಈ ಗಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದು ಇವು ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯತ್ಯಾಶಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೂ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾದ ಕೆಲವು ನಿಮ್ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದ [[ಮೆದುಳು|ಮಿದುಳು]], ಕಾರ್ಪಸಿನ ಸ್ಕ್ಯಾಫಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಲೂನಾರ್ ಮೂಳೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದು, ಎಲುಬಾಗಿಲ್ಲದ ಟಿಂಪ್ಯಾನಿಕ್ ಬುಲ್ಲ, ಕಾರ್ನೇಸಿಯಲ್ ಹಲ್ಲು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು-ಇವು ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಕಾರ್ನೇಸಿಯಲ್ ಹಲ್ಲಿನ ಬದಲು [[ದವಡೆ|ದವಡೆಯ]] ಉಳಿದ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಹರಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದುವು. ಕ್ರಿಯೊಡಾಂಟುಗಳು ಕೀಟಭಕ್ಷಕಗಳಿಗಿಂತ (ಇನ್ಸೆಕ್ಟಿವೋರ) ಹಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ತಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳು, ಸ್ಥೂಲವಾದ ಮೂತಿ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಜೈಗೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಮಾನುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ನಿವೋರ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು. ==ವಿಂಗಡನೆ== ಕ್ರಿಯೊಡಾಂಟ ಉಪಗಣವನ್ನು ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರ್ಟೊಸಯಾನಿಡೀ, ಆಕ್ಸೈಯೆನಿಡೀ, ಹೈಯನೊಡಾಂಟಿಡೀ ಮತ್ತು ಮೀಸೊನೈಕಿಡೀಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಆಕ್ರ್ಟೊಸಯಾನಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸರ್ವಭಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಪೇಲಿಯೊಸೀನ್ ಮತ್ತು ಇಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪಗಳ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಇವು ಪ್ರಾಚೀನ ಗೊರಸುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆಕ್ಸೈಯೆನಿಡೀ ಕುಟುಂಬದವು ಪೇಲಿಯೊಸೀನ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಯೊಸೀನಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದುವು. ನಿಜವಾದ ಮಾಂಸಹಾರಿಗಳಾದ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ವುಲ್ವರೈನ್ ಪ್ರಾಣಿಯಂತೆ ಇದ್ದುವು (ಉದಾ: ಆಕ್ಸೈಯೀನ). ಪೇಲಿಯೊನಿಕ್ಟಿಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿ ಆಧುನಿಕ ಹುಲಿಜಾತಿಯವುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೈಯೆನೊಡಾಂಟಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕ್ರೀಯೊಡಾಂಟುಗಳು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ,]] [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]], [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ]] ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದುವು. ಇಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದ ಆದಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗ ಇವುಗಳ ಕಾಲ. ಸೈನೋಪ, ಪ್ರೋವೈವೆರ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ದೇಹ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ಗಾತ್ರ ಆಧುನಿಕ ಸಿವೆಟ್ ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಇರುವಂತೆಯೆ ಇತ್ತು. [[ಬಾಲ]] ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಭಾರ. ಲಿಮ್ನೊಸಯಾನ್ ಎಂಬುದು ಆಕಾರ, ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ನಡತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವೀಸಲ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನುಗಳಂತೆಯೆ ಇತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇಯೊಸೀನ್ ಮತ್ತು ಆಲಿಗೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಪ್ಲಿಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ ಜೀವಿಸಿದ್ದುವು. ಮೀಸೊನೈಕಿಡೀ ಕುಟುಂಬದವು ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿದ್ದುವು. ಇವುಗಳ ದವಡೆ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮೊಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಬಹುಶ: ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೋ ರಂಧ್ರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೋ ಈ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದು. ಮುಸುಡಿಯೂ ದವಡೆಗಳೂ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದುವು. ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳು ನೀಳವಾಗಿದ್ದು ಓಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದುವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕರಡಿಯಷ್ಟು ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದವಾಗಿದ್ದುವು. ಇವಕ್ಕೆ ಉಗುರಿನ ಬದಲು ತಟ್ಟೆಯಾದ [[ಗೊರಸು|ಗೊರಸುಗಳಿದ್ದುವು]]. ಇವು ಇಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಈ ಕುಟುಂಬದ ಕ್ರಿಯೊಡಾಂಟುಗಳು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮಂಗೋಲಿಯ|ಮಂಗೋಲಿಯದಲ್ಲಿ]] ಇಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಆಂಡ್ರೂ ಸಾರ್ಕಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿಯ ತಲೆಬುರುಡೆ 3' ಉದ್ದ ಇತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 566myymeangus518w60k8dp95gtv3vy 1375266 1375265 2026-06-18T10:23:52Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375266 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ರೀಯೋಡಾಂಟ''' ಕಾರ್ನಿವೋರ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಉಪಗಣ. ಸೀನೋಜೋಯಿಕ್ ಯುಗದ ಟರ್ಷಿಯರಿ ಅವಧಿಯ ಇಯೋಸೀನ್ ಮತ್ತು ಪೇಲಿಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ವಂಶವಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಫಾಸಿಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳ ಪೂರ್ವಜಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು== ಈ ಗಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದು ಇವು ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯತ್ಯಾಶಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೂ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾದ ಕೆಲವು ನಿಮ್ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದ [[ಮೆದುಳು|ಮಿದುಳು]], ಕಾರ್ಪಸಿನ ಸ್ಕ್ಯಾಫಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಲೂನಾರ್ ಮೂಳೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದು, ಎಲುಬಾಗಿಲ್ಲದ ಟಿಂಪ್ಯಾನಿಕ್ ಬುಲ್ಲ, ಕಾರ್ನೇಸಿಯಲ್ ಹಲ್ಲು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು-ಇವು ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಕಾರ್ನೇಸಿಯಲ್ ಹಲ್ಲಿನ ಬದಲು [[ದವಡೆ|ದವಡೆಯ]] ಉಳಿದ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಹರಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದುವು. ಕ್ರಿಯೊಡಾಂಟುಗಳು ಕೀಟಭಕ್ಷಕಗಳಿಗಿಂತ (ಇನ್ಸೆಕ್ಟಿವೋರ) ಹಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ತಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳು, ಸ್ಥೂಲವಾದ ಮೂತಿ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಜೈಗೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಮಾನುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ನಿವೋರ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು. ==ವಿಂಗಡನೆ== ಕ್ರಿಯೊಡಾಂಟ ಉಪಗಣವನ್ನು ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರ್ಟೊಸಯಾನಿಡೀ, ಆಕ್ಸೈಯೆನಿಡೀ, ಹೈಯನೊಡಾಂಟಿಡೀ ಮತ್ತು ಮೀಸೊನೈಕಿಡೀಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಆಕ್ರ್ಟೊಸಯಾನಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸರ್ವಭಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಪೇಲಿಯೊಸೀನ್ ಮತ್ತು ಇಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪಗಳ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಇವು ಪ್ರಾಚೀನ ಗೊರಸುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆಕ್ಸೈಯೆನಿಡೀ ಕುಟುಂಬದವು ಪೇಲಿಯೊಸೀನ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಯೊಸೀನಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದುವು. ನಿಜವಾದ ಮಾಂಸಹಾರಿಗಳಾದ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ವುಲ್ವರೈನ್ ಪ್ರಾಣಿಯಂತೆ ಇದ್ದುವು (ಉದಾ: ಆಕ್ಸೈಯೀನ). ಪೇಲಿಯೊನಿಕ್ಟಿಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿ ಆಧುನಿಕ ಹುಲಿಜಾತಿಯವುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೈಯೆನೊಡಾಂಟಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕ್ರೀಯೊಡಾಂಟುಗಳು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ,]] [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]], [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ]] ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದುವು. ಇಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದ ಆದಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗ ಇವುಗಳ ಕಾಲ. ಸೈನೋಪ, ಪ್ರೋವೈವೆರ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ದೇಹ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ಗಾತ್ರ ಆಧುನಿಕ ಸಿವೆಟ್ ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಇರುವಂತೆಯೆ ಇತ್ತು. [[ಬಾಲ]] ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಭಾರ. ಲಿಮ್ನೊಸಯಾನ್ ಎಂಬುದು ಆಕಾರ, ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ನಡತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವೀಸಲ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನುಗಳಂತೆಯೆ ಇತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇಯೊಸೀನ್ ಮತ್ತು ಆಲಿಗೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಪ್ಲಿಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ ಜೀವಿಸಿದ್ದುವು. ಮೀಸೊನೈಕಿಡೀ ಕುಟುಂಬದವು ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿದ್ದುವು. ಇವುಗಳ ದವಡೆ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮೊಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಬಹುಶ: ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೋ ರಂಧ್ರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೋ ಈ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದು. ಮುಸುಡಿಯೂ ದವಡೆಗಳೂ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದುವು. ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳು ನೀಳವಾಗಿದ್ದು ಓಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದುವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕರಡಿಯಷ್ಟು ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದವಾಗಿದ್ದುವು. ಇವಕ್ಕೆ ಉಗುರಿನ ಬದಲು ತಟ್ಟೆಯಾದ [[ಗೊರಸು|ಗೊರಸುಗಳಿದ್ದುವು]]. ಇವು ಇಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಈ ಕುಟುಂಬದ ಕ್ರಿಯೊಡಾಂಟುಗಳು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮಂಗೋಲಿಯ|ಮಂಗೋಲಿಯದಲ್ಲಿ]] ಇಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಆಂಡ್ರೂ ಸಾರ್ಕಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿಯ ತಲೆಬುರುಡೆ 3' ಉದ್ದ ಇತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] nyeaceqwbf7dic7c3wmgvjqa7g034cm 0 179396 1375269 2026-06-18T10:55:31Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1375269 wikitext text/x-wiki ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್ ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ನಗರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಟೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನದಿಯ ಎತ್ತರದ ದಡದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಕೂಡುವೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುತ್ತಲ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಮರದಿಂದಲೂ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದಲೂ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೋಡೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕಂದಕ ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದುದೂ ಉಂಟು. ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಸ್ಕೋ, ಪ್ಸ್ಕಾಫ್, ನಾವ್ಗರಾಡ್, ಸ್ಮೊಲೆನ್‍ಸ್ಕ್, ರಾಸ್ಟಾಫ್, ಸೂಜ್‍ದಾಲ್, ಯೂರೊಸ್ಲಾವ್ಲ್, ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್, ನಿಜ್‍ನಿನಾವ್ಗರಾಡ್ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ನಗರಗಳು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್‍ಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಳೆದಂಥವು. ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್‍ನ ಒಳಗಡೆ ರಾಜ ಮತ್ತು ಬಿಷಪರ ಅರಮನೆಗಳು, ಕೆಥೀಡ್ರಲ್, ಸರ್ಕಾರದ ಕಚೇರಿಗಳು, ರಾಜಪರಿವಾರಗಳ ವಾಸದ ಮನೆಗಳು, ಮದ್ದಿನ ಮನೆ, ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಾದ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲು ಉಗ್ರಾಣಗಳು-ಇವೆಲ್ಲ ಇರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವೊಂದು ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ, ಎತ್ತರ ತಗ್ಗು-ಹೀಗೆ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಇವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಉಳಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. 6i0ipy0007i3mg0yiipy0ij5bpw4ydx