ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1641 1375391 1345242 2026-06-19T08:05:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375391 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | image = Gulzarilal Nanda 1.jpg | alt = | caption = ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ, ನಂದಾರವರು | image_size = | office = ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ | order = [[:en:Acting prime minister|ನಟನೆ]] | president = [[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] | vicepresident = [[ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್]] | term_start = ೧೧ ಜನವರಿ ೧೯೬೬ | term_end = ೨೪ ಜನವರಿ ೧೯೬೬ | predecessor = [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] | successor = [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] | term_start2 = ೨೭ ಮೇ ೧೯೬೪ | term_end2 = ೯ ಜೂನ್ ೧೯೬೪ | president2 = [[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] | vicepresident2 = [[ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್]] | predecessor2 = [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] | successor2 = [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] | office3 = [[:en:Minister for Home Affairs (India)|ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರು]] | primeminister3 = [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]]<br/>[[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]]<br/>[[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] | term_start3 = ೨೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೩ | term_end3 = ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೬ | predecessor3 = [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] | successor3 = [[ಯಶವಂತರಾವ್ ಚವ್ಹಾಣ]] | office4 = [[:en:Minister of External Affairs (India)|ಕೇಂದ್ರ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು]] | primeminister4 = ''ಸ್ವತಃ'' (ನಟನೆ) | term_start4 = ೨೭ ಮೇ ೧೯೬೪ | term_end4 = ೭ ಜೂನ್ ೧೯೬೪ | predecessor4 = [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] | successor4 = [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] | office5 = [[:en:Deputy Chairman of the Planning Commission|ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ]] | predecessor5 = ''ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.'' | term5 = ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೩ {{endash}} ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೩ | successor5 = [[:en:V. T. Krishnamachari|ವಿ.ಟಿ.ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರಿ]] | office6 = ೨ ನೇ [[:en:Leader of the House in Lok Sabha|ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಭಾನಾಯಕ]] | term6 = ೧೧ ಜನವರಿ ೧೯೬೬ {{endash}} ೨೪ ಜನವರಿ ೧೯೬೬ | term7 = ೨೭ ಮೇ ೧೯೬೪ {{endash}} ೯ ಜೂನ್ ೧೯೬೪ | predecessor6 = [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] | successor6 = [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] | predecessor7 = [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] | successor7 = [[:en:Satya Narayan Sinha|ಸತ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಸಿನ್ಹಾ]] | birth_date = {{birth date|1898|07|04|df=y}} | birth_place = [[:en:Sialkot|ಸಿಯಾಲ್ಕೋಟ್]], [[:en:Punjab Province (British India)|ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]], [[:en:British India|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ]]<br>(ಇಂದಿನ ದಿನ [[:en:Punjab, Pakistan|ಪಂಜಾಬ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]) | death_date = {{death date and age|1998|01|15|1898|07|04|df=y}} | death_place = [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]], [[ಗುಜರಾತ್]], ಭಾರತ | party = [[:en:Indian National Congress|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] | alma_mater = [[:en:Allahabad University|ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | spouse = ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಂದಾ (೧೯೧೬ ರವರೆಗೆ) | relations = | children = ೩ | parents = }} '''ಗುಲ್ಜಾರಿಲಾಲ್ ನಂದಾ''' (೪ ಜುಲೈ ೧೮೯೮ - ೧೫ ಜನವರಿ ೧೯೯೮)<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/1998/jan/15nan.htm |title=Rediff on the NeT: Former PM Gulzarilal Nanda dead |work=Rediff.com |access-date=2015-05-25}}</ref><ref>{{cite book|author=Disha Experts |title=General Awareness for SSC Exams - CGL/ CHSL/ MTS/ GD Constable/ Stenographer |url=https://books.google.com/books?id=NrctDwAAQBAJ&pg=SL2-PA90 |date=10 July 2017 |publisher=Disha Publications |isbn=978-93-86323-29-3 |page=2}}</ref> ಇವರು ಭಾರತೀಯ [[ರಾಜಕಾರಣಿ]] ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[:en:labour issues|ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ, [[ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಮತ್ತು ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ, [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ೧೩ ದಿನಗಳ ಅವಧಿಗೆ [[:en: Prime Minister of India|ಭಾರತದ ಹಂಗಾಮಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು]]. ಆಡಳಿತಾರೂಢ [[:en: Indian National Congress|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ]] ಸಂಸದೀಯ ಪಕ್ಷವು ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವರ ಎರಡೂ ಅವಧಿಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡವು. ಅವರಿಗೆ ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಭಾರತ ರತ್ನ|ಭಾರತ ರತ್ನವನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ===ಜನನ=== ನಂದಾ ಅವರು ಜುಲೈ ೪, ೧೮೯೮ ರಂದು [[:en:British India|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ]] ಪಂಜಾಬ್‌ನ [[:en: Sialkot|ಸಿಯಾಲ್ಕೋಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[:en:Punjabi Hindu Khatri|ಪಂಜಾಬಿ ಹಿಂದೂ ಖತ್ರಿ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|last=Puri|first=Baij Nath|url=https://books.google.com/books?id=7ytuAAAAMAAJ&q=baij+nath+puri+gulzarilal+nanda+khatri|title=The Khatris, a Socio-cultural Study|date=1988|publisher=M.N. Publishers and Distributors|language=en}}</ref> ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಸಿಯಾಲ್ಕೋಟ್ [[:en: Punjab Province of Pakistan|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ]] ಭಾಗವಾಯಿತು. ನಂದಾರವರು ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[ಲಾಹೋರ್]], [[ಅಮೃತಸರ]], [[ಆಗ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಲಹಾಬಾದ್‌|ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪಡೆದರು. ಅವರು ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ, [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು]] ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅವರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಿದರು. ===ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ=== ನಂದಾರವರು [[:en: Allahabad University|ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] (೧೯೨೦-೧೯೨೧) ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ, [[:en: Bombay|ಬಾಂಬೆಯ]] ([[:en:Mumbai|ಮುಂಬೈ]]) ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತೀಯ [[ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ|ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದರು. ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]] [[:en: Textile Labour Association|ಜವಳಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘದ]] ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೯೪೬ ರವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ, [[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ|ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ]] ಮತ್ತು ೧೯೪೨ ರಿಂದ ೧೯೪೪ ರವರೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20220920163717/http://auaa.in/?page_id=31 "She is Proud Past Alumni Allahabad University"]. auaa.in.</ref> ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ ೪೦೭/೨೦೦೦ ನೊಂದಿಗೆ ಸೊಸೈಟಿ ಕಾಯ್ದೆ ೧೮೬೦ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ "ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ", ಎನ್‌ಸಿಆರ್, [[:en: Ghaziabad|ಗಾಜಿಯಾಬಾದ್]] (ಗ್ರೇಟರ್ [[:en:Noida|ನೋಯ್ಡಾ]]) ಅಧ್ಯಾಯ ೨೦೦೭-೨೦೦೮ ರಿಂದ ೪೨ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ "ಹೆಮ್ಮೆಯ ಹಿಂದಿನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ" ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20081011000917/http://www.auaa.in/proudpast.html "Internet Archive of Proud Past Alumni"]. auaa.in.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20220920163717/http://auaa.in/?page_id=31 "Internet Archive of Proud Past Alumni"]. auaa.in.</ref> ಅವರು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ಇದ್ದರು.<ref>{{cite book|last1=Kalhan|first1=Promilla|title=Gulzarilal Nanda: A Life in the Service of the People|date=1997|publisher=Allied Publishers|page=xvi|isbn=9788170236931|url=https://books.google.com/books?id=KuhcRfddkQMC&pg=PR16}}</ref> ==ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ== ೧೯೫೭ ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಂದಾರವರು ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ [[ಕಾರ್ಮಿಕ]], [[ಉದ್ಯೋಗ]] ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಸಚಿವರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ನಂತರ, ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರು ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Federal Republic of Germany|ಫೆಡರಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಮನಿ]], [[ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯ|ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾಕ್ಕೆ]] ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂದಾ ಅವರು ೧೯೬೨ ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನ [[:en:Sabarkantha|ಸಬರ್ಕಾಂತ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಮರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಫೋರಂ ಫಾರ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೨-೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೬೩-೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ, [[:en: Minister for Home Affairs|ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು]]. ನಂದಾರವರು ೧೯೬೭ ಮತ್ತು ೧೯೭೧ ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಹರಿಯಾಣ|ಹರಿಯಾಣದ]] [[:en: Kaithal Constituency|ಕೈತಾಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ]] ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಮರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು ತತ್ವನಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆ ಯುಗದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|title=Fifth Lok Sabha -State wise Details – Haryana|url=http://164.100.47.194/Loksabha/Members/statedetailar.aspx?state_name=Haryana&lsno=4|access-date=22 December 2017}}</ref> ==ಹಂಗಾಮಿ ಪ್ರಧಾನಿ== ನಂದಾ ಅವರು ತಲಾ ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಎರಡು ಬಾರಿ ಭಾರತದ ಹಂಗಾಮಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://pmindia.nic.in/pastpm.php Former PMs of India] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625084219/http://pmindia.nic.in/pastpm.php |date=25 June 2014 }}</ref> ಈ ಎರಡೂ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Provide for an 'acting' PM |url=https://www.business-standard.com/article/opinion/provide-for-an-acting-pm-109012601094_1.html |access-date=28 May 2024 |work=[[Business Standard]] |date=Jan 29, 2013 |location=New Delhi}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ "ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ" ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಅವರ ಎರಡೂ ಅವಧಿಗಳು ಅಸಮಂಜಸವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೂ ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Sino-Indian War|ಚೀನಾ-ಭಾರತ ಯುದ್ಧದ]] ನಂತರ ನೆಹರೂ ಅವರ ಮರಣ ಮತ್ತು [[:en: Indo-Pakistani war of 1965|೧೯೬೫ ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ]] ನಂತರ ಹಾಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.iloveindia.com/indian-heroes/gulzarilal-nanda.html |title=Gulzarilal Nanda Biography – Gulzarilal Nanda Profile, Childhood, Life, Timeline |publisher=Iloveindia.com |date=1998-01-15 |access-date=2015-05-25 |archive-date=2015-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705235642/http://www.iloveindia.com/indian-heroes/gulzarilal-nanda.html |url-status=dead }}</ref> ==ಮರಣ== ನಂದಾರವರು ಜನವರಿ ೧೫, ೧೯೯೮ ರಂದು ತಮ್ಮ ೯೯ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೭ ರಂದು [[:en: Malawian|ಮಲವಿಯಾದ]] ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[:en:Hastings Banda|ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಬಾಂಡಾ]] ನಿಧನರಾದಾಗ, ನಂದಾರವರು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಾಜಿ ರಾಜ್ಯ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದರು.<ref>[https://www.washingtonpost.com/archive/local/1998/01/18/deaths/3c6cae5b-af47-4075-a8b6-a3ce7c65702f/ DEATHS]. The Washington Post (18 January 1998). Retrieved on 2018-11-28.</ref> ಬಾಂಡಾರವರ ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಂದಾ ಅವರು ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ನೆಹರು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಕೊನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಜೀವಂತ ರಾಜ್ಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ==ಗಾಂಧಿವಾದಿ ಜೀವನ== ಅವರು ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಹಳ ಸರಳ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ರಾಜಕೀಯವು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಒದಗಿಸಿದ ಚಾಲಕನನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ವಾಹನವನ್ನು ಬಳಸಲು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಮೊಮ್ಮಗ ತೇಜಸ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿ ಕಾಗದವನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಅವರು ತಕ್ಷಣ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ]] ಕಾಗದವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಗನಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web|date=2014-04-01|title=Gulzarilal Nanda — Frugal and honest life dedicated to country|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/gulzarilal-nanda-frugal-and-honest-life-dedicated-to-country/articleshow/33078741.cms|access-date=2022-08-05|website=Times Of India|language=en}}</ref> ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ [[ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ|ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ]] ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನರು ವ್ಯರ್ಥ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ತರಲು ಮಾಡಿದ ತ್ಯಾಗಗಳು ಅರ್ಥಹೀನವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು]] ಹೇರಿದ [[:en: Emergency|ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು]] ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|date=2021-01-15|title=Gulzarilal Nanda Death Anniversary: 10 Things to Know about the Former Prime Minister of India|url=https://www.news18.com/news/india/gulzarilal-nanda-death-anniversary-10-things-to-know-about-the-former-prime-minister-of-india-3291047.html|access-date=2022-02-10|website=News18|language=en}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== *{{flag|ಭಾರತ}}: **[[File:Bharat Ratna Ribbon.svg|50px]] [[ಭಾರತ ರತ್ನ]] (೧೯೯೭) ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== ''ಎ ಡೆಡಿಕೇಟೆಡ್ ವರ್ಕರ್'' - ಶ್ರೀ ಗುಲ್ಜಾರಿಲಾಲ್ ನಂದಾ ಎಂಬುದು ೧೯೯೯ ರ [[:en: short documentary film|ಕಿರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು]], ಎ.ಕೆ.ಗೂರ್ಹಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[:en: Films Division of India|ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಭಾಗವು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ನಂದಾ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|title=DEDICATED WORKER,A – SHRI GULZARILAL NANDA' {{!}} Films Division|url=https://filmsdivision.org/shop/dedicated-worker-a-shri-gulzarilal-nanda|access-date=2021-06-11|website=filmsdivision.org|archive-date=2021-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021231501/https://filmsdivision.org/shop/dedicated-worker-a-shri-gulzarilal-nanda|url-status=dead}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{cite book|last1=Kalhan|first1=Promilla|title=Gulzarilal Nanda: A Life in the Service of the People|date=1997|publisher=Allied Publishers|isbn=9788170236931|url=https://books.google.com/books?id=KuhcRfddkQMC&pg=PR16}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] tmer4o7y80q9egjwejc3p6p3jxck6l5 0 2707 1375305 1344198 2026-06-18T14:55:43Z ~2026-35599-78 100082 I know you 1375305 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Moon_Dedal_crater.jpg|right|thumb|[[ಚಂದ್ರ]]ನ ಮೇಲಿನ ಡೇಡಲಸ್ ಗುಳಿ.]]'''ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ''' ಅಥವಾ '''ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ''' ಎನ್ನುವುದು [[:en:Astronomical object|ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ]] ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[:en:Natural science|ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]. ಇದು [[ವಿಶ್ವ]]ದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯೆಡೆಗೆ ಬರುವ ವಿಸರಣೆಯನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಅರ್ಥವಿಸುವ [[ವಿಜ್ಞಾನ]] (ಅಸ್ಟ್ರಾನಮಿ). ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಭೌತವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳೂ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿವೆ. ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ದಿವಸಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸಿ ಇದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ತಾಯಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಆಕಾಶಕಾಯಗಳು ([[ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]], [[ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ|ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು]], [[ಗ್ರಹ|ಗ್ರಹಗಳು]], [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರಗಳು]], [[ಕ್ಷುದ್ರ ಗ್ರಹ|ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹಗಳು]], [[ಧೂಮಕೇತು|ಧೂಮಕೇತುಗಳು]] ಮತ್ತು [[:en:Nebula|ನೀಹಾರಿಕೆಗಳು]]) ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ವಿಕಸನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ|ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಭೂಮಿಯ ವಾಯುಮಂಡಲ|ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ]] ಹೊರಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೂಪರ್‌ನೋವಾ|ಸೂಪರ್ನೋವಾ]] ಸ್ಫೋಟಗಳು, [[:en:Gamma ray|ಗಾಮಾ ಕಿರಣ]] ಸಿಡಿತಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂಗ ಹಿನ್ನೆಲೆ [[ವಿಕಿರಣ]] ಸೇರಿವೆ. ಇನ್ನೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವಿಷಯಗಳು, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವು [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ವಾಯುಮಂಡಲ|ವಾಯುಮಂಡಲವನ್ನು]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಸಂಶೋಧನೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ನಿರೂಪಿಸಿರುವ [[ವಿಜ್ಞಾನ]]. ಬೇರೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಭಾಗಗಳಂತಲ್ಲದೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹವ್ಯಾಸಿಗಳು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಲೆ ಕಾಣಬರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ [[:en:Nova|ನೋವಾ]], ಸೂಪರ್‌ನೋವಾಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಗ್ರಹಣಗಳ [[ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ]] ಮುಂತಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಆರ್ಯಭಟ|ಆರ್ಯಭಟನನ್ನು]] [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಖಗೋಳಶ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ವಿಜ್ಞಾನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತದ]] ಮೂಲ ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಈ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗುವುದು [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ತರಂಗ|ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ವಿಸರಣೆಯ]] (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ರೇಡಿಯೇಷನ್) ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅವುಗಳಿಂದ ನಮ್ಮೆಡೆಗೆ ಬರುವ ಬೆಳಕಿನಿಂದ. ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರ ವಿಸರಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ವಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಬೆಳಕು]] ಕಿರಿದಾದ ಒಂದು ಅಂಶ ಮಾತ್ರ-ಇದನ್ನು ದೃಗ್ಗೋಚರ ವಿಭಾಗ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನು ದೃಗಗೋಚರ ವಿಭಾಗವೂ ಆ ವಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟು. ಅಂದಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕಾಣದಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸಹ ಇವೆ ಎಂದಾಯಿತು. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ವಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳು ಏರ್ಪಡುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ನೇತ್ರೇಂದ್ರಿಯದ ರಚನೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದಿಂದಲೇ ಹೊರತು ಬೇರಾವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಹಜ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಹಜ ವಿಭಾಗಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟಿವೆ-ದೃಗ್ಗೋಚರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ದೃಗಗೋಚರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ. ಪ್ರಕೃತ ಲೇಖನ ದೃಗ್ಗೋಚರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತ್ರ. == ಪ್ರಾಚೀನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == ಪ್ರಾಚೀನ [[ಮಾನವ|ಮಾನವನಿಗೆ]] ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ವಿರಾಮವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರದ ಪ್ರತಿಬಲಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಜೀವನನಿರ್ವಹಣೆ ಅವನ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಸ್ಯೆ. ಆದರೆ ಇಂಥದಲ್ಲಿಯೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ [[ಆಕಾಶ|ಆಕಾಶದ]] ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕಡೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಯಹರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದೊಂದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಕುತೂಹಲದ ಅಂಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಜೀವನಯಾಪನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿ. [[ಋತು|ಋತುಗಳ]] ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪುನರಾವರ್ತನೆ, [[ರಾತ್ರಿ]] ಆಕಾಶದ ವೈಭವಪೂರ್ಣ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮುನ್ನಡೆ, ಚಂದ್ರನ ಆಟಗಳು, [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳ ನಿರಂತರ ಬದಲಾವಣೆ ಇವೇ ಮನುಷ್ಯ ಗಮನಿಸಿದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಪಾಠಗಳು. ಆದರೆ ಇದು ನಡೆದದ್ದು ಎಂದು, ಯಾವ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಎಂದೆಂದೂ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯಲಾರದು. ಆಕಾಶದ ವಿದ್ಯಾಮಾನಗಳಿಗೂ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೂ ಎನೋ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವಿದ್ದುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾದದ್ದೇ ತಡ ಆಕಾಶವನ್ನು ಕುರಿತ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಕತೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅಂದಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಖಂಡಭಾಗಗಳಾದುವು. [[ಗ್ರಹಣ]]ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನನ್ನೊ ಸೂರ್ಯನನ್ನೊ [[ರಾಕ್ಷಸ|ರಾಕ್ಷಸರು]] ನುಂಗುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ, ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಪಾರ ಹಾನಿ ಸಂಭವನೀಯವಾದ್ದರಿಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹೆದರಿಸಿ ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಆ ಜನ ನಂಬಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾವಲೋಕನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. === ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯ === [[ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್|ಯುಫ್ರೇಟಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] [[ನದಿ|ನದಿಗಳ]] [[ಕಣಿವೆ|ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ]] (ಈಗಿನ [[ಇರಾಕ್]]) ಇದ್ದ ಜನ ಪ್ರಾಚೀನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್, ಅಸ್ಸೀರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಡೀಯನ್ ಜನರೂ ಇವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಸುಮೇರಿಯನ್ನರೂ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಿ ಹೋದವರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ [[ಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲರ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಸೇರಿದೆ. ಇವರ ಕಾಲ ಕ್ರಿ. ಪೂ. ಸು. 3000. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ ಜನಾಂಗದವರ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಬೋರಲಿಟ್ಟ ಬೋಗುಣಿ. ಆಕಾಶ ಇದರ [[ಚಾವಣಿ]]. ಬಿಲ್ಲೆಯ ಆಕಾರದ ಭೂಮಿ ಇದರ ಕೇಂದ್ರ. ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ [[ಸಮುದ್ರ]] ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ರಾಶಿ ಇತ್ತು. ಅದರಿಂದ ನೆಲ ಹೊರಗೆ ಬಂದದು ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ. ಮಹಾಪ್ರಳಯದ ವರದಿಯೂ, ಮುಂದೊಂದು ದಿವಸ ನೆಲವೆಲ್ಲ ನೀರಿನ ಅಡಿ ಮುಳುಗಡೆ ಆಗಲಿರುವ ಮಹಾಪ್ರಳಯದ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಆಕಾಶಕಾಯಗಳು ಇಂಥ ವಿಶ್ವದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ [[ಆಕಾಶ ಬಾಣ (ರಾಕೆಟ್ )|ಆಕಾಶ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದುವು. ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೂ ಏಳು ಕಾಯಗಳು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಲೋ ಎಂಬಂತೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವು [[ಭೂಮಿ]]ಯಿಂದ ಏರುತ್ತಿರುವ ದೂರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಚಂದ್ರ]], [[ಬುಧ]], [[ಶುಕ್ರ]], [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಂಗಳ]], [[ಗುರು]] ಮತ್ತು [[ಶನಿ (ಗ್ರಹ)|ಶನಿ]]. [[ದೇವರು|ದೇವರ]] ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರೂಪಗಳಿವು. ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು [[ಭೂಮಿ]]ಯನ್ನು ಕುರಿತು ದೇವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಏಳು ಕಾಯಗಳ [[ಚಲನೆ]]ಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆ ಜನ ನಂಬಿದ್ದರು. ಇವುಗಳ ಸಮಸ್ತ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸಿ ಅರ್ಥವಿಸಿ ದೇವರ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಪುರೋಹಿತರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಮೆಸಪೊಟೇಮಿಯದ ಸ್ವಚ್ಛಾಕಾಶದ ವೀಕ್ಷಣೆ ಪುರೋಹಿತವರ್ಗದವರ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆದದ್ದು ಇಂಥ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[:en:Zodiac|ರಾಶಿಚಕ್ರವನ್ನು]] ರೂಪಿಸುವ ನಕ್ಷತ್ರರಾಶಿಗಳು, [[:en:Polaris|ಉತ್ತರಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪದ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಪುಂಜಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪಡೆದು ಜನ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಘಟಕಗಳಾದುವು. ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳ ಪರಿಚಯ ಇನ್ನೂ ಒಂದು [[ಕಾರಣ]]ದಿಂದ ಅವಶ್ಯವಾಯಿತು. [[ಮರುಭೂಮಿ|ಮರಳುಗಾಡುಗಳ]] ಮಹಾವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಸಮುದ್ರದ ಜಲರಾಶಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪಯಣಿಗರ [[ದಿಕ್ಕು]] ಹಾಗೂ [[ಕಾಲ|ಕಾಲವನ್ನು]] ಸೂಚಿಸಲು ಇದ್ದ ಒಂದೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಹಾಯವೆಂದರೆ ಆಕಾಶದ ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳು. ಕ್ರಿ.. ಪೂ. 3000ದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯದ]] ಜನ ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ [[ರಾಶಿ|ರಾಶಿಗಳನ್ನು]] ಗುರುತಿಸಿ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[:en:Leo (astrology)|ಸಿಂಹ ರಾಶಿ]]. ಸೂರ್ಯ ಈ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಜನ ಸಹಿಸಲಾಗದ [[ಬಿಸಿಲು|ಬಿಸಿಲ]] ಝಳದಿಂದ ತಪಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಿಂಹ ರಾಶಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ನಿಸರ್ಗದ ಕೆಲವು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನೂ-ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುರಿ|ಕುರಿಗಳು]] ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಈನುವ ಋತು ([[ಮೇಷರಾಶಿ|ಮೇಷ]]), ಕೆರೆ ತೊರೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳು]] ಅಧಿಕವಾಗಿ ತೋರುವ ಋತು ([[ಮೀನರಾಶಿ|ಮೀನ]]), [[ಮಳೆ]] [[ಬೆಳೆ|ಬೆಳೆಗಳ]] ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಋತುಗಳು ಇವೇ ಮುಂತಾದವು-ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ನಕ್ಷತ್ರರಾಶಿ ಸ್ಥಾನಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಲಕ್ಷಿಸಿ ರಾಶಿಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಖಚಿತಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಧರಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವರೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ವಿಷುವದ್ಬಿಂದುಗಳ ಹಿಂಚಲನೆಯನ್ನು, ಎಂದರೆ ಅಯನಾಂಶವನ್ನು ([[:en:Axial precession|ಪ್ರಿಸೆಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಈಕ್ವಿನಾಕ್ಸಸ್]]) ಸಹ ಈ ಜನರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. === ಈಜಿಪ್ಟ್ === ಇಲ್ಲಿಯೂ [[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ಆರಂಭವಾದದ್ದು ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಆರಂಭದ ಸರಿಸುಮಾರಿಗೇ. ಈ ಜನರ ಪ್ರಧಾನ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ [[:en:Tropical year|ಸೌರವರ್ಷದ]] ಉದ್ದದ ನಿರ್ಣಯ. ಮುಂಬೆಳಗಿನ ಮುನ್ನ [[ಲುಬ್ಧಕ]] (ಸೀರಿಯಸ್) ನಕ್ಷತ್ರ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ದಿವಸದಿಂದ ತೊಡಗಿ ಪುನಃ ಆ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸುವವರೆಗಿನ ಅವಧಿ (365) ದಿವಸಗಳ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಅವಧಿ ಎಂದು ಅವರು ಮೊದಲು ಗಣಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಇದು (365.25) ದಿವಸಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುಸಮವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು (ಇಂದಿನ ಬೆಲೆ 365.2422 ದಿವಸಗಳು). ಈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಡುಗೆ ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಾಕಿ ಯಾವ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ನರ ಸಿದ್ದಿಸಾಧನೆ ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲ. === ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ ===_ ಆಕಾಶದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿದ್ದುವು. [[ಪೈಥಾಗರಸ್|ಪೈಥಾಗೊರಸ್‍ನಿಂದ]] (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 6ನೆಯ ಶತಮಾನ) ತೊಡಗಿ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] (ಕ್ರಿ.. ಪೂ. 384-322) ವರೆಗೆ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಂತೂ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾಗಿವೆ. ಭೂಮಿ ಗೋಳಾಕಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನ ಪ್ರಕಾರ ಭೂಮಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತರ ಅನೇಕ ಚಿಂತನಕಾರರು ಭೂಮಿಗೆ ಚಲನೆ ಉಂಟೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. [[:en:Samos|ಸಾಮೋಸಿನ]] [[ಆರಿಸ್ಟಾರ್ಕಸ್]] ಎಂಬಾತ (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 3ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಭೂಮಿಗೆ ಎರಡು ವಿಧವಾದ ಚಲನೆಗಳಿವೆ-ತನ್ನ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಆವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಣೆ-ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದ.<ref>{{harvtxt|Heath|1913|p=[https://archive.org/stream/aristarchusofsam00heatuoft#page/304 304]}}. Most modern scholars share Heath's opinion that it is Cleanthes in this passage who is being held as having accused Aristarchus of impiety (see {{harvnb|Gent|Godwin|1883|p=[https://archive.org/stream/plutarchsmorals51883plut#page/240 240]}}; {{harvnb|Dreyer|1953|p=[https://archive.org/stream/historyofplaneta00dreyuoft#page/138/mode/1up 138]}}; {{harvnb|Prickard|1911|p=[https://archive.org/stream/plutarchonfacewh00plut#page/20/mode/1up 20]}}; Cherniss 1957]], p. [https://archive.org/stream/moraliainfifteen12plutuoft#page/55 55]; for example). The manuscripts of Plutarch's ''On the Face in the Orb of the Moon'' that have come down to us are corrupted, however, and the traditional interpretation of the passage has been challenged by [[Lucio Russo]], who insists that it should be interpreted as having Aristarchus rhetorically suggest that ''Cleanthes'' was being impious for wanting to shift the ''Sun'' from its proper place at the center of the universe ({{harvnb|Russo|2013|p=[https://books.google.com/books?id=ld8lBAAAQBAJ&pg=PA82 82]}}; {{harvnb|Russo|Medaglia|1996|pp=113–117}}).</ref><ref>{{harvnb|Dreyer|1953|pp=[https://archive.org/stream/historyofplaneta00dreyuoft#page/n148 135–148]}}; {{harvnb|Linton|2004|pp=[https://books.google.com/books?id=B4br4XJFj0MC&pg=PA38 38f.]}}. The work of Aristarchus in which he proposed his heliocentric system has not survived. We only know of it now from a brief passage in [[Archimedes]]' ''[[The Sand Reckoner]]''.</ref> ಅಲ್ಲದೆ [[ಸೌರಮಂಡಲ|ಸೌರವ್ಯೂಹದ]] ಇಂದಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನೇ ರಚಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಜ್ಞಾನ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ಎರಟಾಸ್ಥೆನೀಸ್|ಎರಟಾಸ್ಥನೀಸ್]] ಎಂಬಾತ ಬಲು ಸರಳವೂ, ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವೂ ಆದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಭೂಮಿಯ [[ಪರಿಧಿ|ಪರಿಧಿಯನ್ನು]] ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.<ref name="russo273277">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MOTpnfz7ZuYC|title=The forgotten revolution : how science was born in 300 BC and why it had to be reborn|last=Russo|first=Lucio|date=2004|publisher=Springer|isbn=3-540-20396-6|location=Berlin|pages=273–277|oclc=52945835|author-link=Lucio Russo}}</ref><ref>{{cite web |title=Imagine the Universe – The Earth |url=https://imagine.gsfc.nasa.gov/features/cosmic/earth_info.html |access-date=2024-08-01 |archive-date=2021-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815063054/https://imagine.gsfc.nasa.gov/features/cosmic/earth_info.html |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರೀಕರ ಆಕಾಶಜ್ಞಾನ ವರ್ಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ತಮಗೆ ಕಂಡ ಆಕಾಶ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಖಚಿತವಾದ ಒಂದು [[ರೇಖಾಗಣಿತ|ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ]] ಪ್ರತಿರೂಪದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಡೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಯಹರಿಸಿದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಆಕಾಶವೆಂದರೆ ಖಾಲಿ ಅರ್ಧಗೋಳ; ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಅಕ್ಷ ಆಕಾಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ನಿಯತ ದರದಿಂದ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಆವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತದೆ; ಆಕಾಶದ ಒಳಮುಚ್ಚಿಗೆಗೆ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಮುಂತಾದವು ಆಕಾಶದ ಆವರ್ತನ ಚಲನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಶೆಯ ಸಂಚಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಸ್ಥಿರನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಇದೇನೋ ಸಮರ್ಪಕ ವಿವರಣೆ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಐದು ಗ್ರಹಗಳ ಅಕ್ರಮ ಚಲನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿವರಣೆ ಕೊಡುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಇಂಥ ವಿವರಣೆ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು-ಎಂದರೆ ಎಂದು ಯಾವ ಗ್ರಹ ಎಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಗ್ರಹಣ ಎಂದು ಸಂಭವಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ-ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ನುಡಿಯುವ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣವಾಗಬೇಕಾದುದ್ದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಕ್ರಿ. ಪೂ. 4ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[:en:Eudoxus of Cnidus|ಯೂಡೋಕ್ಸಸ್]] ಎಂಬಾತ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸಿದ. ಇದು ಬಹಳ ಜಟಿಲವಾದ ಪರಿಹಾರ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಪರಿಹರಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಿಂತಲೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಜಟಿಲತರವಾಗಿದ್ದುವು. ಮುಂದೆ [[:en:Apollonius of Perga|ಪರ್ಗಾದ ಅಪೊಲ್ಲೋನಿಯಸ್]] (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 3ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಸೂಚಿಸಿದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿಧಾನವನ್ನು [[:en:Hipparchus|ಹಿಪಾರ್ಕಸ್]] (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 2ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಅನುಸರಿಸಿದ. ಅದುವರೆಗೆ ಸಂಗೃಹೀತವಾಗಿದ್ದ ಆಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಅರ್ಥ ನೀಡಲು ಈತ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಆದರೆ ಲಭ್ಯಮಾಹಿತಿಗಳು ಅಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಸಮರ್ಪಕ ಕೂಡ ಎಂದು ತಿಳಿದುದರಿಂದ ತಾನೇ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಯುಕ್ತ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ [[ಕ್ಲಾಡಿಯಸ್ ಟಾಲೆಮಿ|ಟಾಲೆಮಿ]] (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 2ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಸೌರವ್ಯೂಹವನ್ನು ಕುರಿತ ಒಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ. ಟಾಲೆಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದೇ (Ptolemaic system) ಇದರ ಹೆಸರು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಭೂಮಿಯೇ ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರ (ಅಂದಿನ ವಿಶ್ವವೆಂದರೆ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೌರವ್ಯೂಹ ಮಾತ್ರ); ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಗಳ ತೋರ್ಕೆಯ ದೈನಂದಿನ ಚಲನೆಗಳು ವಾಸ್ತವ ಚಲನೆಗಳೇ; ಸ್ಥಿರಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಚಂದ್ರ, ಬುಧ, ಶುಕ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಮಂಗಳ, ಗುರು ಹಾಗೂ ಶನಿ ವೃತ್ತಕಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಶನಿಯಿಂದಲೂ ಆಚೆಗಿದ್ದು ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಇತರ ವೀಕ್ಷಿತ ಚಲನೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರರು ದಿವಸದಿಂದ ದಿವಸಕ್ಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ-ಪೂರ್ವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ-ಪೂರ್ವ, ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಶೆಗಳ ಚಲನೆಗಳಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹಲವೇಳೆ ಅವು ಸ್ತಬ್ದವಾಗಿರುವುದೂ ಉಂಟು). ವಿವರಿಸಲು [[:en:Deferent and epicycle|ಅಧಿಚಕ್ರದ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಟಾಲೆಮಿ ಮುಂದಿಟ್ಟ. ಇದರ ಸಾರಾಂಶವಿಷ್ಟೆ: ಒಂದೊಂದು ಕಾಯವೂ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ [[ವೃತ್ತ|ವೃತ್ತದ]] [[ಕಕ್ಷೆ|ಕಕ್ಷೆಯ]] ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಆ ವೃತ್ತದ ಕೇಂದ್ರ ಭೂಮಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತದ ಪರಿಧಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.{{Sfn|Netz|2022|p=318–319}} ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ವಿವರಣೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಏನೋ ತೋರಿತ್ತು. ಆದರೆ ವೀಕ್ಷಿತಾಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ದೊರೆತಂತೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪೂರ್ಣವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಟಾಲೆಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅರ್ಥ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕುಂಟಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಲವೂ ತಲೆದೋರಿದ ವಿಚಲನೆಗೆ ಹೊಸ ಒಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಟಾಲೆಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಮುಂದೆ [[ನಿಕೋಲಸ್ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್|ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್]] (1473-1543) [[:en:Heliocentrism|ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರವಾದವನ್ನು]] ಮಂಡಿಸುವವರೆಗೂ ಟಾಲೆಮಿ ಸಿದ್ದಾಂತ ([[:en:Geocentric model|ಭೂಕೇಂದ್ರವಾದ]]) ಅದರ ಹಲವಾರು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಸಮೇತ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೊಪರ್ನಿಕಸನಾದರೂ ಅಧಿಚಕ್ರಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದು ನಡೆದದ್ದು [[ಜೊಹಾನ್ಸ್ ಕೆಪ್ಲರ್|ಕೆಪ್ಲರ್‌ನಿಂದ]] (1571-1630). == ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ == ಪ್ರಾಚೀನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದದ್ದು [[ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಫಲಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ]] (ಅಸ್ಟ್ರಾಲಜಿ). ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನೂ, ಮನುಷ್ಯರ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಕಾಸವಾಗಿರಬಹುದು. ಮುಂದೆ, ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವರ್ತನೆಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಗಣನೆಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ನುಡಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂಥ ವರ್ತನೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಮುನ್ನುಡಿಯುವ ಹವ್ಯಾಸ ರೂಢಿಗೆ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಇದು ಹೇಗೆಯೇ ಇರಲಿ, ಫಲಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಉಗಮ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ನೇರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹ. ಆದರೆ ಶತಮಾನಗಳು ಸಂದಂತೆ ಫಲಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಪಡೆದಂತೆ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ದೂರವಾದವು. ಇದು ಒಂದು ಬೌದ್ಧಿಕಕ್ರಿಯೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಚಮತ್ಕಾರ ಎನ್ನುವಂತೆ ಬೆಳೆಯಿತು. [[:en:Middle Ages|ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ]] (ಕ್ರಿ.. ಶ. ಸು. 500-1500 ಅವಧಿ) ಫಲಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು. ಜನ ಮಟ್ಟಸಸ್ಥಿರ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವಕೇಂದ್ರ ಭೂಮಿ ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು ಬಂದಂತೆ, ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಲಸೆ ವಿನಿಮಯ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದೇ ವೇಳೆ ಭಾರತೀಯ [[ದಶಮಾನ ಪದ್ಧತಿ|ದಾಶಮಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಮಾನ ಪದ್ಧತಿ]] ಅರ‍್ಯಾಬಿಕ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆ [[:en:Hindu–Arabic numeral system|ಅರ‍್ಯಾಬಿಕ್ ಸಂಖ್ಯಾಮಾನಪದ್ಧತಿ]] ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರಿನಿಂದ [[ಯೂರೋಪ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದುವು.{{sfn|Smith|Karpinski|1911|loc=[https://archive.org/details/hinduarabicnumer00smitrich/page/99 Ch. 7, {{pgs|99–127}}]}} [[ಆಲ್ಮಜೆಸ್ಟ್|ಆಲ್ಮಾಜೆಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧವಾದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮೂಲ [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರ‍್ಯಾಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ]] ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ರಾಜರ ಪ್ರೇರಣೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.{{sfn|Toomer|1984|p=[https://books.google.com/books?id=6tNFAQAAIAAJ&q=Gerard+of+Cremona 3]}}{{sfn|Kunitzsch|1986|p=89}} ಹೀಗಾಗಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ಕುರಿತ ಆಸಕ್ತಿ ಪುನಃ ಕುದುರಿತು. [[:en:Alfonso X of Castile|ಕ್ಯಾಸ್ಟೈಲಿನ ಹತ್ತನೆಯ ಆಲ್ಫಾನ್ಸೊ ರಾಜ]] ಪಂಡಿತರ ಮಂಡಲಿಯನ್ನೇ ನೇಮಕಮಾಡಿ ಗ್ರಹಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮುನ್ನುಡಿಯಲು ನೆರವಾಗುವಂಥ ಕೋಷ್ಟಕಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡಿದ. ಇವು [[:en:Alfonsine tables|ಆಲ್ಫಾನ್ಸೈನ್ ಕೋಷ್ಟಕಗಳೆಂದೇ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ (ಕ್ರಿ. ಶ. ಸು. 1270). ಈ ವೇಳೆಗೆ ಟಾಲೆಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಒಂದು ಮಹಾಗೊಂದಲವೇ ಆಗಿಹೋಗಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೂ, ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೂ ತಾಳೆ ಬೀಳದಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತಿ ಸಲವೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಒತ್ತುಗಂಬಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ತೇಪೆಗಳನ್ನು ಹೊಲಿದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಂಗತ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೇ ವಿನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನೇ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ತ್ಯಜಿಸುವ ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆ ಪಕ್ವ ಕಾಲ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್ ಬರುವವರೆಗೂ ಕಾಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಒಂದೊಂದು ಗ್ರಹದ ಚಲನೆಯನ್ನೂ ಮುನ್ನುಡಿಯಲು 40ರಿಂದ 60 ಜಟಿಲ ಅಧಿಚಕ್ರಗಳು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಟಿಲ ಗಣನೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣ ಜಾಲವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋ ರಾಜ ತಾನೇನಾದರೂ ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಾಗಿದ್ದರೆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಹಿತೋಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದುದಾಗಿ ವದಂತಿ. ಅಂದರೆ ಪ್ರಪಂಚ ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರಲಾರದು ಎಂದು ಅವನ ಅಂತರ್ವಾಣಿ ಮಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು. == ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ == 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತರುಣದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅದರಂತೆಯೇ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಯೂರೋಪಿನ ಜನ ಆಗ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಸಾಹಸಪ್ರಿಯರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್|ಕೊಲಂಬಸ್]] ನಡೆಸಿದ ನವಪ್ರಪಂಚದ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಚಿಂತನಾಕಾರರ ಮುಂದೆ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡಿತು: ಹಾಗಾದರೆ ಭೂಮಿ ಚಪ್ಪಟೆ ಆಗಿಲ್ಲ, ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ತೇಲಿದಾತ ಭೂಮಿಯ ಅಂಚನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಾತ್ರಿಯಾಯಿತು. 15 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಯೋಹಾನ್ ಗೂಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮುದ್ರಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪಜ್ಞಿಸಿದ. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೂ, ಜ್ಞಾನವಿನಿಮಯಕ್ಕೂ ಹೊಸ ಸಂವೇಗ ಲಭಿಸಿತು. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಅದರ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವನ್ನೂ, ಆಯಾಮವನ್ನೂ ನೀಡಿದ ಪ್ರಾರಂಭಕಾರರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರು ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್ (1473-1543), [[:en:Tycho Brahe|ಟೈಕೊ ಬ್ರಾಹೆ]] (1546-1601), [[ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಗೆಲಿಲಿ|ಗೆಲಿಲಿಯೊ]] (1564-1642), ಕೆಪ್ಲರ್ (1571-1630) ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಟನ್]] (1642-1727). ವಿಜ್ಞಾನವೂ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳೂ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಎರಡನೆಯದರ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿ ಮೊದಲಿನದು ಇದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಕೇಂದ್ರವಾದದ ವಿರುದ್ಧ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುವುದು ಕೂಡ ಅಪರಾಧವಾಗಿತ್ತು. ಅಂಥ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]] ಏನೇ ಹೇಳಲಿ ಲಭ್ಯ ಪುರಾವೆಗಳ ಭಾರ ತಡೆಯಲಾಗದೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಟಾಲೆಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮಂಗಳ ಹಾಡಿದವ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್. ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರವಾದದ ಸ್ಥಾಪಕನಿವ. ಆದರೆ ಇವನು ಇದನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಚುರ ಮಾಡಲಾರದೆ ಧೃತಿಗುಂದಿ ಅಸುನೀಗಬೇಕಾಯಿತು. ಇವನಿಂದ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟವ ಟೈಕೊ ಬ್ರಾಹೆ. ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದಿಂದ ಸಂಗೃಹೀತವಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದ. ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ, ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ವೀಕ್ಷಣಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದ. ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಟೈಕೊಬ್ರಾಹೆಗೆ ಆ ವರದಿಗಳ ಗೊಂಡಾರಣ್ಯದಿಂದ ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತ [[ಗಣಿತ]] ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾರೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ವ್ಯವಧಾನವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಗಣಿತ ಜ್ಞಾನವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವನದು ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ. ಅದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಮಟ್ಟದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲು ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಬಂದಾತ ಕೆಪ್ಲರ್. [[:en:Kepler's laws of planetary motion|ಕೆಪ್ಲರನ ನಿಯಮಗಳು]] ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಮೂರು ಸಂಗತ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಸೌರವ್ಯೂಹವನ್ನು ಒಂದು ಸುಂದರ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಪ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಲ್ಲಿಸಿದುವು; ಅವು ಸೌರವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಸುಭದ್ರವಾದ ಗಣಿತೀಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸಿದುವು. ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋ ಹೇಳಿದ ಕೊಂಕು ನುಡಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯಿತು. ಸೌರವ್ಯೂಹ ಸರಳ ರಚನೆಯೇ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮಾತ್ರ ಅಜ್ಞಾನ, [[ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು]], ಮತಾಂಧತೆ ಮುಂತಾದ ಗೊಂಡಾರಣ್ಯಗಳ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಮಾನವ ಎದುರಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸಿ ಎತ್ತರ ಏರಬೇಕಾಯಿತಷ್ಟೆ. ಅದುವರೆಗೆ ಕೇವಲ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ (ಗಣಿತ, [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ|ವೈದ್ಯ]] ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದುವು) ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ನಿಖರ ವಿಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವ ಕೆಪ್ಲರ್. ಆಧುನಿಕ ಗಣಿತೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕೆಪ್ಲರ್. ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಮತ್ತು ಕೆಪ್ಲರ್ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಸಮಕಾಲೀನರು. ಕೆಪ್ಲರ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲೇ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಖ್ಯಾತನಾಮನಾಗಿದ್ದ. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ನೀಡಿದ [[ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್]] ಉಪಕರಣದ ಕೊಡುಗೆ ಮಹತ್ತರವಾದದ್ದು.<ref>{{cite web |title=NASA – Telescope History |url=https://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/telescope_feature_912.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214151151/https://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/telescope_feature_912.html |archive-date=14 February 2021 |access-date=11 July 2017 |website=www.nasa.gov}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Lq1rd1ecFCYC&pg=PA15|title=Profiles in Colonial History|last=Loker|first=Aleck|date=20 November 2017|publisher=Aleck Loker|isbn=978-1-928874-16-4|access-date=12 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527140225/https://books.google.com/books?id=Lq1rd1ecFCYC&pg=PA15|archive-date=27 May 2016|via=Google Books|url-status=live}}</ref> 1610 ನೆಯ ಇಸವಿ ಮನುಷ್ಯನ [[ಕಣ್ಣು|ಕಣ್ಣುಗಳ]] ಎದುರು ಹೊಸ ವಿಸ್ತೃತ ಆಕಾಶವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಅದುವರೆಗೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾನವನಿಗೆ ಆ ವರ್ಷ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಗೆಲಿಲಿಯೊನ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಹೊಸ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊಸ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನೂ ಎದುರಿಟ್ಟಿತು. [[ಶುಕ್ರ|ಶುಕ್ರಗ್ರಹದ]] ಕಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರೂ ಅದರ ಆಕಾರ ಸದಾ ಗುಂಡಗೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಗೆಲಿಲಿಯೊನ ಎದುರಿಟ್ಟ ದೃಶ್ಯವೇ ಬೇರೆ. ಶುಕ್ರ ಸಹ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಲೆಗಳನ್ನು (ಫೇಸಸ್) ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಅಂದರೆ ಚೌತಿ ಶುಕ್ರ ದಶಮಿ ಶುಕ್ರ (ಅದೇ ರೀತಿ [[ಬುಧ]] ಕೂಡ) ಇತ್ಯಾದಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅಪೂರ್ವವಲ್ಲ ಎಂದು ವೇದ್ಯವಾಯಿತು. ಇದು ಟಾಲೆಮಿ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ತೀರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದುವು. ಗುರುಗ್ರಹದ ನಾಲ್ಕು [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಪಗ್ರಹ|ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು]] (ಎಂದರೆ ಗುರುವಿನ ಚಂದ್ರರನ್ನು) ಮೊದಲು ನೋಡಿದ್ದು ಗೆಲಿಲಿಯೊ. [[ಕ್ಷೀರಪಥ|ಆಕಾಶಗಂಗೆಯನ್ನು]] ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪಿನಿಂದ ನೋಡಿ ಆ ಬೆಳಕಿನ ಹೊನಲು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಿಬಿಡನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ನೂತನ ವಿಸ್ಮಯ ಲೋಕವೊಂದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸ ಸವಾಲು ಕೂಡಾ ಮಾನವನ ಎದುರು ತೆರೆದಂತಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್‌ನಿಂದ ತೊಡಗಿ ಕೆಪ್ಲರ್, ಗೆಲಿಲಿಯೊ ವರೆಗೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ತೀವ್ರವಾದ ಆಂತರಿಕ ಆಂದೋಲನ ಕ್ಷೋಭೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗಿ ತನ್ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಲೆದೋರಿದ್ದು ಎಂದಿಗಿಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇದು ಹೀಗೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತಲೂ ಗ್ರಹಗಳು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವಂತೆ ವಿಧಿಸುವ ಬಲ ಯಾವುದು? ಸೌರವ್ಯೂಹವನ್ನೂ ನಕ್ಷತ್ರಲೋಕವನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಿರುವ ಬಲ ಏನು? ಈ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಿತ್ತವ ನ್ಯೂಟನ್. ಈತ ಅವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ವಿಶ್ವಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ನಿಯಮ ([[:en:Newton's law of universal gravitation|ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಲಾ ಆಫ್ ಗ್ರ್ಯಾವಿಟೇಷನ್]]) ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಗಣಿತೀಯವಾಗಿ ಸರಳ ಸಂಗತ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. [[ಗುರುತ್ವ|ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಬಲದ]] ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸೌರವ್ಯೂಹ ನಿಂತಿದೆ, ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಗ್ರಹಗಳು (ಕೆಪ್ಲರನ ನಿಯಮಾನುಸಾರ) ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ, ಅದೇ ಪ್ರಕಾರ ಚಂದ್ರ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಗ್ರಹ, ಉಪಗ್ರಹ, ಧೂಮಕೇತು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ನಿಖರವಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ತಾಳೆನೋಡಿ ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಯಿತು. == ಖಗೋಳಬಲವಿಜ್ಞಾನ == [[ಖಗೋಳ|ಖಗೋಳವನ್ನೂ]] ಖಗೋಳೀಯ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಗಣಿತೀಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರುಂಟು ([[:en:Celestial mechanics|ಸೆಲೆಸ್ಟಿಯಲ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್]]). ಇದರ ಆಧಾರಸೂತ್ರ ನ್ಯೂಟನ್ನನ ವಿಶ್ವಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ನಿಯಮ. ಇದರ ನಿಗಮನಗಳಾಗಿ (ಡಿಡಕ್ಷನ್) ಕೆಪ್ಲರನ ನಿಯಮಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಅನ್ವಯದಿಂದ ಖಗೋಳೀಯ ಕಾಯಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಗಣಿತವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಈ ಗಣಿತ ಕಾಲಾನುಕಾಲಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಣಗೊಂಡು ಖಗೋಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಅರ್ಥವಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ಗಣಿತದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದು ನಾನಾ ವಿಧದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವೀಕ್ಷಣ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು-ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪುಗಳು, ಫೋಟೋಗ್ರಾಫಿ ತಂತ್ರಗಳು, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಉಪಕರಣ ([[:en:Transit instrument|ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಇನ್‍ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್]]), [[ರೋಹಿತ|ರೋಹಿತಗಳು]] ಇತ್ಯಾದಿ. == ಆಧುನಿಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == ಆಧುನಿಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಖಚಿತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದದ್ದು ನ್ಯೂಟನ್ನಿನ ಕಾಲದಿಂದ. ಇದರ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದವ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್; ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಹಾಗೂ ಕೆಪ್ಲರ್. ಆಧುನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಸೌರವ್ಯೂಹ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಚಿತ್ರ ಹೇಗಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಬರೆದಿದೆ. === ಸೌರವ್ಯೂಹ === ಸೂರ್ಯ ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರ. ಇದು ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯ ಆಕರ. ಸೂರ್ಯ, ಸೂರ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂಬತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗ್ರಹಗಳ ಉಪಗ್ರಹಗಳು, [[ಉಲ್ಕಾಕಲ್ಪ|ಉಲ್ಕೆಗಳು]], ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಹೆಸರು ಸೌರವ್ಯೂಹ (ಸೋಲಾರ್ ಸಿಸ್ಟಂ). ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಏರುವ ದೂರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಹಗಳು (ಈಗ ಖಚಿತವಾಗಿರುವಂತೆ) ಬುಧ, ಶುಕ್ರ, ಭೂಮಿ, ಮಂಗಳ, ಗುರು, ಶನಿ, [[ಯುರೇನಸ್]], [[ನೆಪ್ಚೂನ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಲೊಟೊ|ಪ್ಲೂಟೋ]]. ಮಂಗಳ ಮತ್ತು ಗುರು ಕಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹಗಳು ಇವೆ.<ref>{{Cite web |title=The Planets |url=https://science.nasa.gov/solar-system/planets/ |access-date=6 April 2024 |publisher=NASA}}</ref> ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ವಿವರಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ಭೂಮಿ-1 ಮಂಗಳ-2, ಗುರು-61, ಶನಿ-31, ಯುರೇನಸ್-21, ನೆಪ್ಚೂನ್-11. ಗ್ರಹಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ, ಉಪಗ್ರಹಗಳು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಗ್ರಹಗಳ ಸುತ್ತ, ಕೆಪ್ಲರನ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ. ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಹಗಳು ಆ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸಮೇತ ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವು. ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಹೋಪಗ್ರಹಗಳಿಗೂ ಎರಡು ವಿಧವಾದ ಚಲನೆಗಳಿವೆ: ಒಂದು, ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಆವರ್ತನೆ: ಎರಡು, ಮಾತೃಕಾಯದ (ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮಾತೃಕಾಯ ಸೂರ್ಯ; ಉಪಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮಾತೃಕಾಯ ಗ್ರಹ) ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಣೆ. ಈ ಚಲನೆಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾದ (ಎಂದರೆ ಗಣಿತನಿಯಮಾನುಸಾರ ಗಣಿಸಬಹುದಾದ) ದರದಲ್ಲಿ, ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಸಹ ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಸದಸ್ಯ ಕಾಯಗಳೇ. ಕೆಲವು ಧೂಮಕೇತುಗಳು ನಿಯತಕಾಲಿಕ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಒಂದೇ ಸಲ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದುಂಟು. ಉಲ್ಕೆಗಳು, ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು. ಇವು ಸೌರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಿರಿ ಕಿರಿ ಕಾಯಗಳು. ಭೂಮಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ವಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಭೂತಳದೆಡೆಯ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆಗ ವಾಯುಮಂಡಲಕ್ಕೂ ಉಲ್ಕೆಗಳಿಗೂ ಒದಗುವ ಘರ್ಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಷ್ಣ ಜನಿಸಿ ಇವು ಉರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಉಲ್ಕೆ ನಮಗೆ ಗೋಚರವಾಗುವುದು ಅದರ ಪಥದ ಉರಿಯುವ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. === ಆಕಾಶಗಂಗೆ === ಚಂದ್ರರಹಿತ ರಾತ್ರಿಯ ಸ್ವಚ್ಛಾಕಾಶದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದಂತೆ, ತೋರುವ ಬೆಳಕಿನ ಮಂದ ಹೊನಲು (ಮಿಲ್ಕೀವೇ). ಇದರ ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು ಇವು: [[:en:Canis Minor|ಲಘುಶ್ವಾನ]], [[ಒರೈಯನ್|ಮಹಾವ್ಯಾಧ]], [[ಮಿಥುನ ರಾಶಿ|ಮಿಥುನ]], [[ವೃಷಭರಾಶಿ|ವೃಷಭ]], [[ಆರಿಗಾ]], [[ಪರ್ಸಿಯಸ್]], [[:en:Cassiopeia (constellation)|ಕೆಶ್ಯಿಯೋಪಿಯ]], [[:en:Andromeda (constellation)|ಆಂಡ್ರೊಮಿಡ]], [[:en:Cepheus (constellation)|ಸಿಫಿಯಸ್]], [[:en:Aquila (constellation)|ಅಕ್ವಿಲಾ]], [[:en:Sagittarius (constellation)|ಧನು]], [[ವೃಶ್ಚಿಕರಾಶಿ|ವೃಶ್ಚಿಕ]], [[:en:Centaurus|ಸೆಂಟಾರಸ್]], [[ಕ್ರಕ್ಸ್‌|ತ್ರಿಶಂಕು]] ಇತ್ಯಾದಿ. ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಈ ಹಾಲ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ (ಕ್ಷೀರಪಥ) ಬಗೆಗಣ್ಣು ವಿಷ್ಣುಪಾದೋದ್ಭವೆ ದೇವಗಂಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಉತ್ತರದ [[:en:Himavat|ಹಿಮವತ್ಪರ್ವತದ]] ಕಡೆಗೆ ಅದು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಭೂಮಿಗೆ [[ಶಿವ|ಹರನ]] ಜಡೆಯಿಂದ ಇಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಸಹ ಕಲ್ಪನೆ ಕಂಡಿದೆ. ಹಿಮವತ್ಪರ್ವತದ ಬಣ್ಣವೂ ಬಿಳಿ. ಲಕ್ಷೋಪಲಕ್ಷ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಅಂತರನಕ್ಷತ್ರ ದೂಳು ಮತ್ತು ದೂಳಿನ ಮೋಡಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುವ ಒಂದು ಮಹಾ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ಆಕಾಶಗಂಗೆ. ನಮ್ಮ ಆಕಾಶಗಂಗೆಯ ಹೊರವಲಯದ ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ದರ್ಜೆಯ ಸದಸ್ಯ ಸೂರ್ಯ. === ನಕ್ಷತ್ರಗಳು === ಇವೆಲ್ಲವೂ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ [[ಅನಿಲ]]ರಾಶಿಗಳು. ದ್ರವ್ಯ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ರಿಕ್ತಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು. ನಕ್ಷತ್ರದ ಕಾವು ಏರಿದಂತೆ ಈ ಉದ್ರಿಕ್ತಸ್ಥಿತಿ ಏರಿ ದ್ರವ್ಯ ತನ್ನ ಚತುರ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ (ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳು [[ಘನ]], [[ದ್ರವ]], ಅನಿಲ) [[ಪ್ಲಾಸ್ಮ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ)|ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೈದಿರುವುದು]]. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯ ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮಧ್ಯಮ ದರ್ಜೆಯ ನಕ್ಷತ್ರ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಕಾಣದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು. ಎಂದರೆ, ಮೊದಲಿನವು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ರೋಹಿತದ ಕಾಣುವ ಭಾಗವನ್ನು ಸಹ ವಿಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯವು ಕಾಣದ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ [[:en:Radio star|ರೇಡಿಯೋ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]], ಎಕ್ಸ್‌-ಕಿರಣ, ಗ್ಯಾಮ, ನ್ಯೂಟ್ರಿನೋ ಮುಂತಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಮಹಾಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅತಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಹರಡಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ಶಕ್ತಿಯ ಆಕರಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ (ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಚಲನೆ ಉಂಟು. ಆದರೆ ವಿಶ್ವದ ಅನಂತಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಶವಾದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ನೋಡುವ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅಚಲವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಅವು ತೋರ್ಕೆಯ ಖಗೋಳದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಕ್ಷೇಪಗೊಂಡಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳು ಉರುಳುವಾಗ ಮಾತ್ರ ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಷ್ಟೆ. === ನೆಬ್ಯುಲ === ನೀಹಾರಿಕೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವಾಗ ಇಲ್ಲವೇ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪಿನಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಕಾಣುವ [[ಮೋಡ|ಮೋಡದಂಥ]] ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಅಚಲ ರಚನೆಗಳೇ ನೆಬ್ಯುಲಗಳು. ಆಂಡ್ರೊಮೀಡದ ಮಹಾನೆಬ್ಯುಲ, [[:en:Orion Nebula|ಮಹಾವ್ಯಾಧದ ನೆಬ್ಯುಲ]] ಮುಂತಾದವು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು. ನೆಬ್ಯುಲಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು === ಇವು ನಮ್ಮ ಆಕಾಶಗಂಗೆಯಂಥ ಇತರ ನಕ್ಷತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ಗ್ಯಾಲಾಕ್ಸಿಸ್). ಇಂಥ ಒಂದೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೂ, ಆಕಾಶಗಂಗೆಯಂತೆ ಲೆಕ್ಕಮಾಡಿ ಪೂರೈಸದಷ್ಟು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ, ನೆಬ್ಯುಲಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾಯಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳು.<ref name="sparkegallagher2000">{{harvnb|Sparke|Gallagher|2000|p=i}}</ref><ref name="nasa060812">{{cite web |last1=Hupp |first1=Erica |last2=Roy |first2=Steve |last3=Watzke |first3=Megan |date=August 12, 2006 |title=NASA Finds Direct Proof of Dark Matter |url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2006/aug/HQ_06297_CHANDRA_Dark_Matter.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328193824/https://www.nasa.gov/home/hqnews/2006/aug/HQ_06297_CHANDRA_Dark_Matter.html |archive-date=March 28, 2020 |access-date=April 17, 2007 |publisher=[[NASA]]}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಬಲದ ಒಂದು ದುರ್ಬಲ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಒಂದುಗೂಡಿಕೊಂಡು ಸಮಗ್ರವಾದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಒಂದೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಕ್ಕೂ ಅದರ ಬಿಡಿಕಾಯಗಳ ಚಲನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಲನೆ ಕೂಡ ಉಂಟು. === ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವ === ಭೂಮಿಯೇ ವಿಶ್ವಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಯುಗದಿಂದ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರವಿದೆಯೇ, ವಿಶ್ವದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಷ್ಟು, ವಿಶ್ವ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದವರೆಗೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ನಡೆದು ಬಂದಿರುವ ಹಾದಿಯ ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಬಲು ರಮ್ಯ. ಇಂದು ವಿಶ್ವವೆಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ಸಮುದಾಯ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಹೋಗಿದೆ. ಇದರ ಬಹ್ವಂಶ ಶೂನ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ವಿಶ್ವ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಒಂದು ವಾದ ಉಂಟು. ಇನ್ನೊಂದು ವಾದ ಇದು ಸ್ಥಿರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವುದು, ಇಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಸೃಷ್ಟಿ ನಡೆದೇ ಇದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.<ref name="af1922">{{cite journal|last=Friedman|first=Alexander|author-link=Alexander Friedmann|date=December 1922|title=Über die Krümmung des Raumes|journal=[[Zeitschrift für Physik]]|language=de|volume=10|issue=1|pages=377–386|bibcode=1922ZPhy...10..377F|doi=10.1007/BF01332580|s2cid=125190902}} * Translated in: {{cite journal|last=Friedmann|first=Alexander|author-link=Alexander Friedmann|date=December 1999|title=On the Curvature of Space|journal=[[General Relativity and Gravitation]]|volume=31|issue=12|pages=1991–2000|bibcode=1999GReGr..31.1991F|doi=10.1023/A:1026751225741|s2cid=122950995}}</ref> ಮೂರನೆಯ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಇಂದು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ ಸಂಕುಚಿಸಲು ತೊಡಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಸಾಂದ್ರ ಅಖಂಡ ದ್ರವ್ಯ ರಾಶಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು. ಲಭಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಂಡಿಸಿರುವ ಊಹೆಗಳಿವು. == ವಿಶ್ವದ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅದರ ಈಗಿನ ಆಯುಷ್ಯ: == ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[:en:Edwin Hubble|ಎಡ್ವಿನ್ ಹಬಲ್]] ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ [[ಕಣ|ಕಣದ]] [[ಮಹಾಸ್ಫೋಟ|ಮಹಾ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ]] ಈ [[ವಿಶ್ವ|ವಿಶ್ವದ]] ಸೃಷ್ಟಿ ಸುಮಾರು ೧೨ ರಿಂದ ೨೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ೧೨೦೦-೨೦೦೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ತರ್ಕಿಸಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ವಿಕಾಸ ಸುಮಾರು ೧೩.೭೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ೧೩೭೫ (ಶೇಕಡ ೦.೧೧ ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಬಹುದು) [[ಕೋಟಿ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ತರ್ಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಮತ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ [[ಮಹಾ ಸ್ಪೋಟ]]ದ ಸಮಯದಿಂದ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ವಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು ೧೩೭೫ ಕೋಟಿ ವರ್ಷ (ಕಾಸ್ಮಾಲಜಿ ಕಾಲ ಮಾಪನದಲ್ಲಿ) ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref name="Planck 2015">{{cite journal|author=Planck Collaboration|date=October 2016|title=''Planck'' 2015 results. XIII. Cosmological parameters|journal=[[Astronomy & Astrophysics]]|volume=594|page=Article A13|arxiv=1502.01589|bibcode=2016A&A...594A..13P|doi=10.1051/0004-6361/201525830|s2cid=119262962}} (See Table 4, Age/Gyr, last column.)</ref> == ವೀಕ್ಷಣಾ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[File:Blue stragglers in NGC 6397.jpg|244px|thumb|I thought of their unfathomable distance, and the slow inevitable drift of their movements out of the unknown past into the unknown future. ~ [[H. G. Wells]] ]][[:en:NGC 6397|ಎನ್‌ಜಿಸಿ 6397]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಗೋಳಾಕಾರದ [[ನಕ್ಷತ್ರ]] ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ [[ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕ|ಹಬಲ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕದ]] ನೋಟವು ಹೊಳೆಯುವ ಆಭರಣಗಳ ನಿಧಿ ಎದೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಕ್ಲಸ್ಟರ್ 8,200 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ [[:en:Ara (constellation)|ಅರಾ]] [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ|ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿದೆ]]. ಇಲ್ಲಿ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯನ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ನೆರೆಹೊರೆಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ [[ಜೇನು ಹುಳು|ಜೇನುನೊಣಗಳ]] ಸಮೂಹದಂತೆ ಎನ್‌ಜಿಸಿ 6397 ರಲ್ಲಿನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸಹ ಸ್ಥಿರ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಘರ್ಷಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಗುರಿ ತಪ್ಪುವುದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. == ನೋಡಿ == * [[ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book|url=https://archive.org/details/aristarchusofsam00heatuoft|title=Aristarchus of Samos, the ancient Copernicus; a history of Greek astronomy to Aristarchus, together with Aristarchus's Treatise on the sizes and distances of the sun and moon : a new Greek text with translation and notes|last=Heath|first=Sir Thomas|date=1913|publisher=Oxford University Press|location=London|author-link=T.L. Heath}} * {{citation|title=On the Face Appearing within the Orb of the Moon|author=Plutarch|author-link=Plutarch|volume=5|translator-first=A.G.|translator-last=Gent|encyclopedia=Plutarch's Morals|editor1-first=William|editor1-last=Godwin|year=1883|pages=234–292|url=https://archive.org/stream/plutarchsmorals51883plut#page/234|publisher=Little, Brown, and Company|location=Boston, MA|ref={{sfnref|Gent|Godwin|1883}}}} * {{Citation|title=A History of Astronomy from Thales to Kepler|last=Dreyer|first=John Louis Emil|author-link=J. L. E. Dreyer|publisher=Dover Publications|year=1953|orig-year=1906|url=https://archive.org/details/historyofplaneta00dreyuoft|location=New York|isbn=978-0-486-60079-6}} * {{citation|title=The Face Which appears on the Orb of the Moon|author=Plutarch|author-link=Plutarch|translator-first=Arthur Octavius|translator-last=Prickard|year=1911|url=https://archive.org/stream/plutarchonfacewh00plut#page/n6|publisher=Warren & Son, Ltd. and Simpkin & Co. Ltd|location=Winchester and London}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ld8lBAAAQBAJ|title=The Forgotten Revolution: How Science Was Born in 300 BC and Why it Had to Be Reborn|last1=Russo|first1=Lucio|date=2013|publisher=[[Springer Science & Business Media]]|isbn=978-3-642-18904-3|translator-last=Levy|translator-first=Silvio|author-link=Lucio Russo|access-date=13 June 2017}} * {{cite journal|last1=Russo|first1=Lucio|first2=Silvio M.|last2=Medaglia|year=1996|title=Sulla presunta accusa di empietà ad Aristarco di Samo|jstor=20547344|journal=Quaderni Urbinati di Cultura Classica|volume=New Series, Vol. 53|issue=2|pages=113–121|language=it|doi=10.2307/20547344}} * {{cite book|title=From Eudoxus to Einstein – A History of Mathematical Astronomy|last=Linton|first=Christopher M.|publisher=Cambridge University Press|year=2004|isbn=978-0-521-82750-8|location=Cambridge}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BUt9EAAAQBAJ|title=A New History of Greek Mathematics|last=Netz|first=Reviel|date=2022|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-83384-4}} * {{cite book|url=https://archive.org/details/hinduarabicnumer00smitrich|title=The Hindu–Arabic Numerals|last1=Smith|first1=David Eugene|last2=Karpinski|first2=Louis Charles|publisher=Ginn|year=1911|place=Boston|author1-link=David Eugene Smith|author2-link=Louis Charles Karpinski}} * {{cite book|title=Ptolemy's Almagest|last=Toomer|first=G. J.|date=1984|publisher=[[Duckworth Books]]|isbn=978-0-387-91220-2|location=London|author-link=G. J. Toomer}} * {{cite journal|last=Kunitzsch|first=Paul|date=1986|title=The Star Catalogue Commonly Appended to the Alfonsine Tables|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=17|number=49|pages=89–98|doi=10.1177/002182868601700202|bibcode=1986JHA....17...89K|bibcode-access=free|url=https://articles.adsabs.harvard.edu/pdf/1986JHA....17...89K|quote=Gerard of Cremona's Latin translation made in Toledo about 1175 from the Arabic,...}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tzNF79roUfoC|title=Galaxies in the Universe: An Introduction|last1=Sparke|first1=Linda S.|last2=Gallagher|first2=John S.|date=2000|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-59740-1|author1-link=Linda Sparke|access-date=July 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324072126/https://books.google.com/books?id=tzNF79roUfoC|archive-date=March 24, 2021|url-status=live}} {{ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|*]] [[ವರ್ಗ:ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] bfbpy53org60hvumkwvgfmcoaedd6pg 1375306 1375305 2026-06-18T14:55:57Z Quinlan83 70095 Reverted edit by [[Special:Contributions/~2026-35599-78|~2026-35599-78]] ([[User talk:~2026-35599-78|talk]]) to last revision by [[User:Anzx-ooo|Anzx-ooo]] 1344198 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Moon_Dedal_crater.jpg|right|thumb|[[ಚಂದ್ರ]]ನ ಮೇಲಿನ ಡೇಡಲಸ್ ಗುಳಿ.]]'''ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ''' ಅಥವಾ '''ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ''' ಎನ್ನುವುದು [[:en:Astronomical object|ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ]] ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[:en:Natural science|ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]. ಇದು [[ವಿಶ್ವ]]ದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯೆಡೆಗೆ ಬರುವ ವಿಸರಣೆಯನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಅರ್ಥವಿಸುವ [[ವಿಜ್ಞಾನ]] (ಅಸ್ಟ್ರಾನಮಿ). ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಭೌತವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳೂ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿವೆ. ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ದಿವಸಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸಿ ಇದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ತಾಯಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಆಕಾಶಕಾಯಗಳು ([[ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]], [[ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ|ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು]], [[ಗ್ರಹ|ಗ್ರಹಗಳು]], [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರಗಳು]], [[ಕ್ಷುದ್ರ ಗ್ರಹ|ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹಗಳು]], [[ಧೂಮಕೇತು|ಧೂಮಕೇತುಗಳು]] ಮತ್ತು [[:en:Nebula|ನೀಹಾರಿಕೆಗಳು]]) ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ವಿಕಸನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ|ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಭೂಮಿಯ ವಾಯುಮಂಡಲ|ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ]] ಹೊರಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೂಪರ್‌ನೋವಾ|ಸೂಪರ್ನೋವಾ]] ಸ್ಫೋಟಗಳು, [[:en:Gamma ray|ಗಾಮಾ ಕಿರಣ]] ಸಿಡಿತಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂಗ ಹಿನ್ನೆಲೆ [[ವಿಕಿರಣ]] ಸೇರಿವೆ. ಇನ್ನೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವಿಷಯಗಳು, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವು [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ವಾಯುಮಂಡಲ|ವಾಯುಮಂಡಲವನ್ನು]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಸಂಶೋಧನೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ನಿರೂಪಿಸಿರುವ [[ವಿಜ್ಞಾನ]]. ಬೇರೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಭಾಗಗಳಂತಲ್ಲದೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹವ್ಯಾಸಿಗಳು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಲೆ ಕಾಣಬರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ [[:en:Nova|ನೋವಾ]], ಸೂಪರ್‌ನೋವಾಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಗ್ರಹಣಗಳ [[ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ]] ಮುಂತಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಆರ್ಯಭಟ|ಆರ್ಯಭಟನನ್ನು]] [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಖಗೋಳಶ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ವಿಜ್ಞಾನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತದ]] ಮೂಲ ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಈ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗುವುದು [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ತರಂಗ|ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ವಿಸರಣೆಯ]] (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ರೇಡಿಯೇಷನ್) ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅವುಗಳಿಂದ ನಮ್ಮೆಡೆಗೆ ಬರುವ ಬೆಳಕಿನಿಂದ. ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರ ವಿಸರಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ವಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಬೆಳಕು]] ಕಿರಿದಾದ ಒಂದು ಅಂಶ ಮಾತ್ರ-ಇದನ್ನು ದೃಗ್ಗೋಚರ ವಿಭಾಗ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನು ದೃಗಗೋಚರ ವಿಭಾಗವೂ ಆ ವಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟು. ಅಂದಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕಾಣದಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸಹ ಇವೆ ಎಂದಾಯಿತು. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ವಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳು ಏರ್ಪಡುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ನೇತ್ರೇಂದ್ರಿಯದ ರಚನೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದಿಂದಲೇ ಹೊರತು ಬೇರಾವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಹಜ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಹಜ ವಿಭಾಗಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟಿವೆ-ದೃಗ್ಗೋಚರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ದೃಗಗೋಚರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ. ಪ್ರಕೃತ ಲೇಖನ ದೃಗ್ಗೋಚರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತ್ರ. == ಪ್ರಾಚೀನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == ಪ್ರಾಚೀನ [[ಮಾನವ|ಮಾನವನಿಗೆ]] ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ವಿರಾಮವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರದ ಪ್ರತಿಬಲಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಜೀವನನಿರ್ವಹಣೆ ಅವನ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಸ್ಯೆ. ಆದರೆ ಇಂಥದಲ್ಲಿಯೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ [[ಆಕಾಶ|ಆಕಾಶದ]] ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕಡೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಯಹರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದೊಂದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಕುತೂಹಲದ ಅಂಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಜೀವನಯಾಪನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿ. [[ಋತು|ಋತುಗಳ]] ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪುನರಾವರ್ತನೆ, [[ರಾತ್ರಿ]] ಆಕಾಶದ ವೈಭವಪೂರ್ಣ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮುನ್ನಡೆ, ಚಂದ್ರನ ಆಟಗಳು, [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳ ನಿರಂತರ ಬದಲಾವಣೆ ಇವೇ ಮನುಷ್ಯ ಗಮನಿಸಿದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಪಾಠಗಳು. ಆದರೆ ಇದು ನಡೆದದ್ದು ಎಂದು, ಯಾವ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಎಂದೆಂದೂ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯಲಾರದು. ಆಕಾಶದ ವಿದ್ಯಾಮಾನಗಳಿಗೂ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೂ ಎನೋ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವಿದ್ದುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾದದ್ದೇ ತಡ ಆಕಾಶವನ್ನು ಕುರಿತ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಕತೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅಂದಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಖಂಡಭಾಗಗಳಾದುವು. [[ಗ್ರಹಣ]]ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನನ್ನೊ ಸೂರ್ಯನನ್ನೊ [[ರಾಕ್ಷಸ|ರಾಕ್ಷಸರು]] ನುಂಗುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ, ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಪಾರ ಹಾನಿ ಸಂಭವನೀಯವಾದ್ದರಿಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹೆದರಿಸಿ ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಆ ಜನ ನಂಬಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾವಲೋಕನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. === ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯ === [[ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್|ಯುಫ್ರೇಟಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] [[ನದಿ|ನದಿಗಳ]] [[ಕಣಿವೆ|ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ]] (ಈಗಿನ [[ಇರಾಕ್]]) ಇದ್ದ ಜನ ಪ್ರಾಚೀನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್, ಅಸ್ಸೀರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಡೀಯನ್ ಜನರೂ ಇವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಸುಮೇರಿಯನ್ನರೂ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಿ ಹೋದವರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ [[ಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲರ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಸೇರಿದೆ. ಇವರ ಕಾಲ ಕ್ರಿ. ಪೂ. ಸು. 3000. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ ಜನಾಂಗದವರ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಬೋರಲಿಟ್ಟ ಬೋಗುಣಿ. ಆಕಾಶ ಇದರ [[ಚಾವಣಿ]]. ಬಿಲ್ಲೆಯ ಆಕಾರದ ಭೂಮಿ ಇದರ ಕೇಂದ್ರ. ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ [[ಸಮುದ್ರ]] ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ರಾಶಿ ಇತ್ತು. ಅದರಿಂದ ನೆಲ ಹೊರಗೆ ಬಂದದು ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ. ಮಹಾಪ್ರಳಯದ ವರದಿಯೂ, ಮುಂದೊಂದು ದಿವಸ ನೆಲವೆಲ್ಲ ನೀರಿನ ಅಡಿ ಮುಳುಗಡೆ ಆಗಲಿರುವ ಮಹಾಪ್ರಳಯದ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಆಕಾಶಕಾಯಗಳು ಇಂಥ ವಿಶ್ವದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ [[ಆಕಾಶ ಬಾಣ (ರಾಕೆಟ್ )|ಆಕಾಶ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದುವು. ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೂ ಏಳು ಕಾಯಗಳು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಲೋ ಎಂಬಂತೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವು [[ಭೂಮಿ]]ಯಿಂದ ಏರುತ್ತಿರುವ ದೂರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಚಂದ್ರ]], [[ಬುಧ]], [[ಶುಕ್ರ]], [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಂಗಳ]], [[ಗುರು]] ಮತ್ತು [[ಶನಿ (ಗ್ರಹ)|ಶನಿ]]. [[ದೇವರು|ದೇವರ]] ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರೂಪಗಳಿವು. ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು [[ಭೂಮಿ]]ಯನ್ನು ಕುರಿತು ದೇವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಏಳು ಕಾಯಗಳ [[ಚಲನೆ]]ಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆ ಜನ ನಂಬಿದ್ದರು. ಇವುಗಳ ಸಮಸ್ತ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸಿ ಅರ್ಥವಿಸಿ ದೇವರ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಪುರೋಹಿತರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಮೆಸಪೊಟೇಮಿಯದ ಸ್ವಚ್ಛಾಕಾಶದ ವೀಕ್ಷಣೆ ಪುರೋಹಿತವರ್ಗದವರ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆದದ್ದು ಇಂಥ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[:en:Zodiac|ರಾಶಿಚಕ್ರವನ್ನು]] ರೂಪಿಸುವ ನಕ್ಷತ್ರರಾಶಿಗಳು, [[:en:Polaris|ಉತ್ತರಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪದ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಪುಂಜಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪಡೆದು ಜನ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಘಟಕಗಳಾದುವು. ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳ ಪರಿಚಯ ಇನ್ನೂ ಒಂದು [[ಕಾರಣ]]ದಿಂದ ಅವಶ್ಯವಾಯಿತು. [[ಮರುಭೂಮಿ|ಮರಳುಗಾಡುಗಳ]] ಮಹಾವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಸಮುದ್ರದ ಜಲರಾಶಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪಯಣಿಗರ [[ದಿಕ್ಕು]] ಹಾಗೂ [[ಕಾಲ|ಕಾಲವನ್ನು]] ಸೂಚಿಸಲು ಇದ್ದ ಒಂದೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಹಾಯವೆಂದರೆ ಆಕಾಶದ ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳು. ಕ್ರಿ.. ಪೂ. 3000ದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯದ]] ಜನ ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ [[ರಾಶಿ|ರಾಶಿಗಳನ್ನು]] ಗುರುತಿಸಿ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[:en:Leo (astrology)|ಸಿಂಹ ರಾಶಿ]]. ಸೂರ್ಯ ಈ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಜನ ಸಹಿಸಲಾಗದ [[ಬಿಸಿಲು|ಬಿಸಿಲ]] ಝಳದಿಂದ ತಪಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಿಂಹ ರಾಶಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ನಿಸರ್ಗದ ಕೆಲವು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನೂ-ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುರಿ|ಕುರಿಗಳು]] ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಈನುವ ಋತು ([[ಮೇಷರಾಶಿ|ಮೇಷ]]), ಕೆರೆ ತೊರೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳು]] ಅಧಿಕವಾಗಿ ತೋರುವ ಋತು ([[ಮೀನರಾಶಿ|ಮೀನ]]), [[ಮಳೆ]] [[ಬೆಳೆ|ಬೆಳೆಗಳ]] ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಋತುಗಳು ಇವೇ ಮುಂತಾದವು-ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ನಕ್ಷತ್ರರಾಶಿ ಸ್ಥಾನಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಲಕ್ಷಿಸಿ ರಾಶಿಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಖಚಿತಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಧರಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವರೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ವಿಷುವದ್ಬಿಂದುಗಳ ಹಿಂಚಲನೆಯನ್ನು, ಎಂದರೆ ಅಯನಾಂಶವನ್ನು ([[:en:Axial precession|ಪ್ರಿಸೆಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಈಕ್ವಿನಾಕ್ಸಸ್]]) ಸಹ ಈ ಜನರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. === ಈಜಿಪ್ಟ್ === ಇಲ್ಲಿಯೂ [[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ಆರಂಭವಾದದ್ದು ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಆರಂಭದ ಸರಿಸುಮಾರಿಗೇ. ಈ ಜನರ ಪ್ರಧಾನ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ [[:en:Tropical year|ಸೌರವರ್ಷದ]] ಉದ್ದದ ನಿರ್ಣಯ. ಮುಂಬೆಳಗಿನ ಮುನ್ನ [[ಲುಬ್ಧಕ]] (ಸೀರಿಯಸ್) ನಕ್ಷತ್ರ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ದಿವಸದಿಂದ ತೊಡಗಿ ಪುನಃ ಆ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸುವವರೆಗಿನ ಅವಧಿ (365) ದಿವಸಗಳ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಅವಧಿ ಎಂದು ಅವರು ಮೊದಲು ಗಣಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಇದು (365.25) ದಿವಸಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುಸಮವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು (ಇಂದಿನ ಬೆಲೆ 365.2422 ದಿವಸಗಳು). ಈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಡುಗೆ ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಾಕಿ ಯಾವ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ನರ ಸಿದ್ದಿಸಾಧನೆ ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲ. === ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ === ಆಕಾಶದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿದ್ದುವು. [[ಪೈಥಾಗರಸ್|ಪೈಥಾಗೊರಸ್‍ನಿಂದ]] (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 6ನೆಯ ಶತಮಾನ) ತೊಡಗಿ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] (ಕ್ರಿ.. ಪೂ. 384-322) ವರೆಗೆ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಂತೂ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾಗಿವೆ. ಭೂಮಿ ಗೋಳಾಕಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನ ಪ್ರಕಾರ ಭೂಮಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತರ ಅನೇಕ ಚಿಂತನಕಾರರು ಭೂಮಿಗೆ ಚಲನೆ ಉಂಟೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. [[:en:Samos|ಸಾಮೋಸಿನ]] [[ಆರಿಸ್ಟಾರ್ಕಸ್]] ಎಂಬಾತ (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 3ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಭೂಮಿಗೆ ಎರಡು ವಿಧವಾದ ಚಲನೆಗಳಿವೆ-ತನ್ನ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಆವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಣೆ-ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದ.<ref>{{harvtxt|Heath|1913|p=[https://archive.org/stream/aristarchusofsam00heatuoft#page/304 304]}}. Most modern scholars share Heath's opinion that it is Cleanthes in this passage who is being held as having accused Aristarchus of impiety (see {{harvnb|Gent|Godwin|1883|p=[https://archive.org/stream/plutarchsmorals51883plut#page/240 240]}}; {{harvnb|Dreyer|1953|p=[https://archive.org/stream/historyofplaneta00dreyuoft#page/138/mode/1up 138]}}; {{harvnb|Prickard|1911|p=[https://archive.org/stream/plutarchonfacewh00plut#page/20/mode/1up 20]}}; Cherniss 1957]], p. [https://archive.org/stream/moraliainfifteen12plutuoft#page/55 55]; for example). The manuscripts of Plutarch's ''On the Face in the Orb of the Moon'' that have come down to us are corrupted, however, and the traditional interpretation of the passage has been challenged by [[Lucio Russo]], who insists that it should be interpreted as having Aristarchus rhetorically suggest that ''Cleanthes'' was being impious for wanting to shift the ''Sun'' from its proper place at the center of the universe ({{harvnb|Russo|2013|p=[https://books.google.com/books?id=ld8lBAAAQBAJ&pg=PA82 82]}}; {{harvnb|Russo|Medaglia|1996|pp=113–117}}).</ref><ref>{{harvnb|Dreyer|1953|pp=[https://archive.org/stream/historyofplaneta00dreyuoft#page/n148 135–148]}}; {{harvnb|Linton|2004|pp=[https://books.google.com/books?id=B4br4XJFj0MC&pg=PA38 38f.]}}. The work of Aristarchus in which he proposed his heliocentric system has not survived. We only know of it now from a brief passage in [[Archimedes]]' ''[[The Sand Reckoner]]''.</ref> ಅಲ್ಲದೆ [[ಸೌರಮಂಡಲ|ಸೌರವ್ಯೂಹದ]] ಇಂದಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನೇ ರಚಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಜ್ಞಾನ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ಎರಟಾಸ್ಥೆನೀಸ್|ಎರಟಾಸ್ಥನೀಸ್]] ಎಂಬಾತ ಬಲು ಸರಳವೂ, ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವೂ ಆದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಭೂಮಿಯ [[ಪರಿಧಿ|ಪರಿಧಿಯನ್ನು]] ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.<ref name="russo273277">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MOTpnfz7ZuYC|title=The forgotten revolution : how science was born in 300 BC and why it had to be reborn|last=Russo|first=Lucio|date=2004|publisher=Springer|isbn=3-540-20396-6|location=Berlin|pages=273–277|oclc=52945835|author-link=Lucio Russo}}</ref><ref>{{cite web |title=Imagine the Universe – The Earth |url=https://imagine.gsfc.nasa.gov/features/cosmic/earth_info.html |access-date=2024-08-01 |archive-date=2021-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815063054/https://imagine.gsfc.nasa.gov/features/cosmic/earth_info.html |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರೀಕರ ಆಕಾಶಜ್ಞಾನ ವರ್ಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ತಮಗೆ ಕಂಡ ಆಕಾಶ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಖಚಿತವಾದ ಒಂದು [[ರೇಖಾಗಣಿತ|ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ]] ಪ್ರತಿರೂಪದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಡೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಯಹರಿಸಿದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಆಕಾಶವೆಂದರೆ ಖಾಲಿ ಅರ್ಧಗೋಳ; ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಅಕ್ಷ ಆಕಾಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ನಿಯತ ದರದಿಂದ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಆವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತದೆ; ಆಕಾಶದ ಒಳಮುಚ್ಚಿಗೆಗೆ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಮುಂತಾದವು ಆಕಾಶದ ಆವರ್ತನ ಚಲನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಶೆಯ ಸಂಚಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಸ್ಥಿರನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಇದೇನೋ ಸಮರ್ಪಕ ವಿವರಣೆ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಐದು ಗ್ರಹಗಳ ಅಕ್ರಮ ಚಲನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿವರಣೆ ಕೊಡುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಇಂಥ ವಿವರಣೆ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು-ಎಂದರೆ ಎಂದು ಯಾವ ಗ್ರಹ ಎಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಗ್ರಹಣ ಎಂದು ಸಂಭವಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ-ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ನುಡಿಯುವ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣವಾಗಬೇಕಾದುದ್ದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಕ್ರಿ. ಪೂ. 4ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[:en:Eudoxus of Cnidus|ಯೂಡೋಕ್ಸಸ್]] ಎಂಬಾತ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸಿದ. ಇದು ಬಹಳ ಜಟಿಲವಾದ ಪರಿಹಾರ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಪರಿಹರಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಿಂತಲೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಜಟಿಲತರವಾಗಿದ್ದುವು. ಮುಂದೆ [[:en:Apollonius of Perga|ಪರ್ಗಾದ ಅಪೊಲ್ಲೋನಿಯಸ್]] (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 3ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಸೂಚಿಸಿದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿಧಾನವನ್ನು [[:en:Hipparchus|ಹಿಪಾರ್ಕಸ್]] (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 2ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಅನುಸರಿಸಿದ. ಅದುವರೆಗೆ ಸಂಗೃಹೀತವಾಗಿದ್ದ ಆಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಅರ್ಥ ನೀಡಲು ಈತ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಆದರೆ ಲಭ್ಯಮಾಹಿತಿಗಳು ಅಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಸಮರ್ಪಕ ಕೂಡ ಎಂದು ತಿಳಿದುದರಿಂದ ತಾನೇ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಯುಕ್ತ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ [[ಕ್ಲಾಡಿಯಸ್ ಟಾಲೆಮಿ|ಟಾಲೆಮಿ]] (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 2ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಸೌರವ್ಯೂಹವನ್ನು ಕುರಿತ ಒಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ. ಟಾಲೆಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದೇ (Ptolemaic system) ಇದರ ಹೆಸರು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಭೂಮಿಯೇ ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರ (ಅಂದಿನ ವಿಶ್ವವೆಂದರೆ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೌರವ್ಯೂಹ ಮಾತ್ರ); ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಗಳ ತೋರ್ಕೆಯ ದೈನಂದಿನ ಚಲನೆಗಳು ವಾಸ್ತವ ಚಲನೆಗಳೇ; ಸ್ಥಿರಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಚಂದ್ರ, ಬುಧ, ಶುಕ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಮಂಗಳ, ಗುರು ಹಾಗೂ ಶನಿ ವೃತ್ತಕಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಶನಿಯಿಂದಲೂ ಆಚೆಗಿದ್ದು ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಇತರ ವೀಕ್ಷಿತ ಚಲನೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರರು ದಿವಸದಿಂದ ದಿವಸಕ್ಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ-ಪೂರ್ವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ-ಪೂರ್ವ, ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಶೆಗಳ ಚಲನೆಗಳಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹಲವೇಳೆ ಅವು ಸ್ತಬ್ದವಾಗಿರುವುದೂ ಉಂಟು). ವಿವರಿಸಲು [[:en:Deferent and epicycle|ಅಧಿಚಕ್ರದ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಟಾಲೆಮಿ ಮುಂದಿಟ್ಟ. ಇದರ ಸಾರಾಂಶವಿಷ್ಟೆ: ಒಂದೊಂದು ಕಾಯವೂ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ [[ವೃತ್ತ|ವೃತ್ತದ]] [[ಕಕ್ಷೆ|ಕಕ್ಷೆಯ]] ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಆ ವೃತ್ತದ ಕೇಂದ್ರ ಭೂಮಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತದ ಪರಿಧಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.{{Sfn|Netz|2022|p=318–319}} ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ವಿವರಣೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಏನೋ ತೋರಿತ್ತು. ಆದರೆ ವೀಕ್ಷಿತಾಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ದೊರೆತಂತೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪೂರ್ಣವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಟಾಲೆಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅರ್ಥ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕುಂಟಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಲವೂ ತಲೆದೋರಿದ ವಿಚಲನೆಗೆ ಹೊಸ ಒಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಟಾಲೆಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಮುಂದೆ [[ನಿಕೋಲಸ್ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್|ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್]] (1473-1543) [[:en:Heliocentrism|ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರವಾದವನ್ನು]] ಮಂಡಿಸುವವರೆಗೂ ಟಾಲೆಮಿ ಸಿದ್ದಾಂತ ([[:en:Geocentric model|ಭೂಕೇಂದ್ರವಾದ]]) ಅದರ ಹಲವಾರು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಸಮೇತ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೊಪರ್ನಿಕಸನಾದರೂ ಅಧಿಚಕ್ರಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದು ನಡೆದದ್ದು [[ಜೊಹಾನ್ಸ್ ಕೆಪ್ಲರ್|ಕೆಪ್ಲರ್‌ನಿಂದ]] (1571-1630). == ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ == ಪ್ರಾಚೀನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದದ್ದು [[ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಫಲಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ]] (ಅಸ್ಟ್ರಾಲಜಿ). ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನೂ, ಮನುಷ್ಯರ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಕಾಸವಾಗಿರಬಹುದು. ಮುಂದೆ, ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವರ್ತನೆಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಗಣನೆಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ನುಡಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂಥ ವರ್ತನೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಮುನ್ನುಡಿಯುವ ಹವ್ಯಾಸ ರೂಢಿಗೆ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಇದು ಹೇಗೆಯೇ ಇರಲಿ, ಫಲಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಉಗಮ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ನೇರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹ. ಆದರೆ ಶತಮಾನಗಳು ಸಂದಂತೆ ಫಲಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಪಡೆದಂತೆ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ದೂರವಾದವು. ಇದು ಒಂದು ಬೌದ್ಧಿಕಕ್ರಿಯೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಚಮತ್ಕಾರ ಎನ್ನುವಂತೆ ಬೆಳೆಯಿತು. [[:en:Middle Ages|ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ]] (ಕ್ರಿ.. ಶ. ಸು. 500-1500 ಅವಧಿ) ಫಲಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು. ಜನ ಮಟ್ಟಸಸ್ಥಿರ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವಕೇಂದ್ರ ಭೂಮಿ ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು ಬಂದಂತೆ, ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಲಸೆ ವಿನಿಮಯ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದೇ ವೇಳೆ ಭಾರತೀಯ [[ದಶಮಾನ ಪದ್ಧತಿ|ದಾಶಮಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಮಾನ ಪದ್ಧತಿ]] ಅರ‍್ಯಾಬಿಕ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆ [[:en:Hindu–Arabic numeral system|ಅರ‍್ಯಾಬಿಕ್ ಸಂಖ್ಯಾಮಾನಪದ್ಧತಿ]] ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರಿನಿಂದ [[ಯೂರೋಪ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದುವು.{{sfn|Smith|Karpinski|1911|loc=[https://archive.org/details/hinduarabicnumer00smitrich/page/99 Ch. 7, {{pgs|99–127}}]}} [[ಆಲ್ಮಜೆಸ್ಟ್|ಆಲ್ಮಾಜೆಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧವಾದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮೂಲ [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರ‍್ಯಾಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ]] ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ರಾಜರ ಪ್ರೇರಣೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.{{sfn|Toomer|1984|p=[https://books.google.com/books?id=6tNFAQAAIAAJ&q=Gerard+of+Cremona 3]}}{{sfn|Kunitzsch|1986|p=89}} ಹೀಗಾಗಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ಕುರಿತ ಆಸಕ್ತಿ ಪುನಃ ಕುದುರಿತು. [[:en:Alfonso X of Castile|ಕ್ಯಾಸ್ಟೈಲಿನ ಹತ್ತನೆಯ ಆಲ್ಫಾನ್ಸೊ ರಾಜ]] ಪಂಡಿತರ ಮಂಡಲಿಯನ್ನೇ ನೇಮಕಮಾಡಿ ಗ್ರಹಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮುನ್ನುಡಿಯಲು ನೆರವಾಗುವಂಥ ಕೋಷ್ಟಕಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡಿದ. ಇವು [[:en:Alfonsine tables|ಆಲ್ಫಾನ್ಸೈನ್ ಕೋಷ್ಟಕಗಳೆಂದೇ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ (ಕ್ರಿ. ಶ. ಸು. 1270). ಈ ವೇಳೆಗೆ ಟಾಲೆಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಒಂದು ಮಹಾಗೊಂದಲವೇ ಆಗಿಹೋಗಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೂ, ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೂ ತಾಳೆ ಬೀಳದಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತಿ ಸಲವೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಒತ್ತುಗಂಬಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ತೇಪೆಗಳನ್ನು ಹೊಲಿದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಂಗತ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೇ ವಿನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನೇ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ತ್ಯಜಿಸುವ ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆ ಪಕ್ವ ಕಾಲ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್ ಬರುವವರೆಗೂ ಕಾಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಒಂದೊಂದು ಗ್ರಹದ ಚಲನೆಯನ್ನೂ ಮುನ್ನುಡಿಯಲು 40ರಿಂದ 60 ಜಟಿಲ ಅಧಿಚಕ್ರಗಳು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಟಿಲ ಗಣನೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣ ಜಾಲವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋ ರಾಜ ತಾನೇನಾದರೂ ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಾಗಿದ್ದರೆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಹಿತೋಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದುದಾಗಿ ವದಂತಿ. ಅಂದರೆ ಪ್ರಪಂಚ ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರಲಾರದು ಎಂದು ಅವನ ಅಂತರ್ವಾಣಿ ಮಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು. == ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ == 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತರುಣದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅದರಂತೆಯೇ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಯೂರೋಪಿನ ಜನ ಆಗ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಸಾಹಸಪ್ರಿಯರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್|ಕೊಲಂಬಸ್]] ನಡೆಸಿದ ನವಪ್ರಪಂಚದ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಚಿಂತನಾಕಾರರ ಮುಂದೆ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡಿತು: ಹಾಗಾದರೆ ಭೂಮಿ ಚಪ್ಪಟೆ ಆಗಿಲ್ಲ, ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ತೇಲಿದಾತ ಭೂಮಿಯ ಅಂಚನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಾತ್ರಿಯಾಯಿತು. 15 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಯೋಹಾನ್ ಗೂಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮುದ್ರಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪಜ್ಞಿಸಿದ. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೂ, ಜ್ಞಾನವಿನಿಮಯಕ್ಕೂ ಹೊಸ ಸಂವೇಗ ಲಭಿಸಿತು. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಅದರ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವನ್ನೂ, ಆಯಾಮವನ್ನೂ ನೀಡಿದ ಪ್ರಾರಂಭಕಾರರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರು ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್ (1473-1543), [[:en:Tycho Brahe|ಟೈಕೊ ಬ್ರಾಹೆ]] (1546-1601), [[ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಗೆಲಿಲಿ|ಗೆಲಿಲಿಯೊ]] (1564-1642), ಕೆಪ್ಲರ್ (1571-1630) ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಟನ್]] (1642-1727). ವಿಜ್ಞಾನವೂ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳೂ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಎರಡನೆಯದರ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿ ಮೊದಲಿನದು ಇದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಕೇಂದ್ರವಾದದ ವಿರುದ್ಧ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುವುದು ಕೂಡ ಅಪರಾಧವಾಗಿತ್ತು. ಅಂಥ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]] ಏನೇ ಹೇಳಲಿ ಲಭ್ಯ ಪುರಾವೆಗಳ ಭಾರ ತಡೆಯಲಾಗದೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಟಾಲೆಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮಂಗಳ ಹಾಡಿದವ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್. ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರವಾದದ ಸ್ಥಾಪಕನಿವ. ಆದರೆ ಇವನು ಇದನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಚುರ ಮಾಡಲಾರದೆ ಧೃತಿಗುಂದಿ ಅಸುನೀಗಬೇಕಾಯಿತು. ಇವನಿಂದ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟವ ಟೈಕೊ ಬ್ರಾಹೆ. ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದಿಂದ ಸಂಗೃಹೀತವಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದ. ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ, ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ವೀಕ್ಷಣಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದ. ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಟೈಕೊಬ್ರಾಹೆಗೆ ಆ ವರದಿಗಳ ಗೊಂಡಾರಣ್ಯದಿಂದ ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತ [[ಗಣಿತ]] ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾರೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ವ್ಯವಧಾನವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಗಣಿತ ಜ್ಞಾನವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವನದು ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ. ಅದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಮಟ್ಟದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲು ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಬಂದಾತ ಕೆಪ್ಲರ್. [[:en:Kepler's laws of planetary motion|ಕೆಪ್ಲರನ ನಿಯಮಗಳು]] ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಮೂರು ಸಂಗತ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಸೌರವ್ಯೂಹವನ್ನು ಒಂದು ಸುಂದರ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಪ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಲ್ಲಿಸಿದುವು; ಅವು ಸೌರವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಸುಭದ್ರವಾದ ಗಣಿತೀಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸಿದುವು. ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋ ಹೇಳಿದ ಕೊಂಕು ನುಡಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯಿತು. ಸೌರವ್ಯೂಹ ಸರಳ ರಚನೆಯೇ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮಾತ್ರ ಅಜ್ಞಾನ, [[ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು]], ಮತಾಂಧತೆ ಮುಂತಾದ ಗೊಂಡಾರಣ್ಯಗಳ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಮಾನವ ಎದುರಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸಿ ಎತ್ತರ ಏರಬೇಕಾಯಿತಷ್ಟೆ. ಅದುವರೆಗೆ ಕೇವಲ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ (ಗಣಿತ, [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ|ವೈದ್ಯ]] ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದುವು) ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ನಿಖರ ವಿಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವ ಕೆಪ್ಲರ್. ಆಧುನಿಕ ಗಣಿತೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕೆಪ್ಲರ್. ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಮತ್ತು ಕೆಪ್ಲರ್ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಸಮಕಾಲೀನರು. ಕೆಪ್ಲರ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲೇ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಖ್ಯಾತನಾಮನಾಗಿದ್ದ. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ನೀಡಿದ [[ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್]] ಉಪಕರಣದ ಕೊಡುಗೆ ಮಹತ್ತರವಾದದ್ದು.<ref>{{cite web |title=NASA – Telescope History |url=https://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/telescope_feature_912.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214151151/https://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/telescope_feature_912.html |archive-date=14 February 2021 |access-date=11 July 2017 |website=www.nasa.gov}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Lq1rd1ecFCYC&pg=PA15|title=Profiles in Colonial History|last=Loker|first=Aleck|date=20 November 2017|publisher=Aleck Loker|isbn=978-1-928874-16-4|access-date=12 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527140225/https://books.google.com/books?id=Lq1rd1ecFCYC&pg=PA15|archive-date=27 May 2016|via=Google Books|url-status=live}}</ref> 1610 ನೆಯ ಇಸವಿ ಮನುಷ್ಯನ [[ಕಣ್ಣು|ಕಣ್ಣುಗಳ]] ಎದುರು ಹೊಸ ವಿಸ್ತೃತ ಆಕಾಶವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಅದುವರೆಗೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾನವನಿಗೆ ಆ ವರ್ಷ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಗೆಲಿಲಿಯೊನ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಹೊಸ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊಸ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನೂ ಎದುರಿಟ್ಟಿತು. [[ಶುಕ್ರ|ಶುಕ್ರಗ್ರಹದ]] ಕಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರೂ ಅದರ ಆಕಾರ ಸದಾ ಗುಂಡಗೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಗೆಲಿಲಿಯೊನ ಎದುರಿಟ್ಟ ದೃಶ್ಯವೇ ಬೇರೆ. ಶುಕ್ರ ಸಹ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಲೆಗಳನ್ನು (ಫೇಸಸ್) ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಅಂದರೆ ಚೌತಿ ಶುಕ್ರ ದಶಮಿ ಶುಕ್ರ (ಅದೇ ರೀತಿ [[ಬುಧ]] ಕೂಡ) ಇತ್ಯಾದಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅಪೂರ್ವವಲ್ಲ ಎಂದು ವೇದ್ಯವಾಯಿತು. ಇದು ಟಾಲೆಮಿ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ತೀರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದುವು. ಗುರುಗ್ರಹದ ನಾಲ್ಕು [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಪಗ್ರಹ|ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು]] (ಎಂದರೆ ಗುರುವಿನ ಚಂದ್ರರನ್ನು) ಮೊದಲು ನೋಡಿದ್ದು ಗೆಲಿಲಿಯೊ. [[ಕ್ಷೀರಪಥ|ಆಕಾಶಗಂಗೆಯನ್ನು]] ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪಿನಿಂದ ನೋಡಿ ಆ ಬೆಳಕಿನ ಹೊನಲು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಿಬಿಡನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ನೂತನ ವಿಸ್ಮಯ ಲೋಕವೊಂದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸ ಸವಾಲು ಕೂಡಾ ಮಾನವನ ಎದುರು ತೆರೆದಂತಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್‌ನಿಂದ ತೊಡಗಿ ಕೆಪ್ಲರ್, ಗೆಲಿಲಿಯೊ ವರೆಗೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ತೀವ್ರವಾದ ಆಂತರಿಕ ಆಂದೋಲನ ಕ್ಷೋಭೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗಿ ತನ್ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಲೆದೋರಿದ್ದು ಎಂದಿಗಿಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇದು ಹೀಗೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತಲೂ ಗ್ರಹಗಳು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವಂತೆ ವಿಧಿಸುವ ಬಲ ಯಾವುದು? ಸೌರವ್ಯೂಹವನ್ನೂ ನಕ್ಷತ್ರಲೋಕವನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಿರುವ ಬಲ ಏನು? ಈ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಿತ್ತವ ನ್ಯೂಟನ್. ಈತ ಅವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ವಿಶ್ವಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ನಿಯಮ ([[:en:Newton's law of universal gravitation|ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಲಾ ಆಫ್ ಗ್ರ್ಯಾವಿಟೇಷನ್]]) ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಗಣಿತೀಯವಾಗಿ ಸರಳ ಸಂಗತ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. [[ಗುರುತ್ವ|ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಬಲದ]] ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸೌರವ್ಯೂಹ ನಿಂತಿದೆ, ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಗ್ರಹಗಳು (ಕೆಪ್ಲರನ ನಿಯಮಾನುಸಾರ) ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ, ಅದೇ ಪ್ರಕಾರ ಚಂದ್ರ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಗ್ರಹ, ಉಪಗ್ರಹ, ಧೂಮಕೇತು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ನಿಖರವಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ತಾಳೆನೋಡಿ ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಯಿತು. == ಖಗೋಳಬಲವಿಜ್ಞಾನ == [[ಖಗೋಳ|ಖಗೋಳವನ್ನೂ]] ಖಗೋಳೀಯ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಗಣಿತೀಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರುಂಟು ([[:en:Celestial mechanics|ಸೆಲೆಸ್ಟಿಯಲ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್]]). ಇದರ ಆಧಾರಸೂತ್ರ ನ್ಯೂಟನ್ನನ ವಿಶ್ವಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ನಿಯಮ. ಇದರ ನಿಗಮನಗಳಾಗಿ (ಡಿಡಕ್ಷನ್) ಕೆಪ್ಲರನ ನಿಯಮಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಅನ್ವಯದಿಂದ ಖಗೋಳೀಯ ಕಾಯಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಗಣಿತವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಈ ಗಣಿತ ಕಾಲಾನುಕಾಲಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಣಗೊಂಡು ಖಗೋಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಅರ್ಥವಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ಗಣಿತದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದು ನಾನಾ ವಿಧದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವೀಕ್ಷಣ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು-ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪುಗಳು, ಫೋಟೋಗ್ರಾಫಿ ತಂತ್ರಗಳು, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಉಪಕರಣ ([[:en:Transit instrument|ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಇನ್‍ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್]]), [[ರೋಹಿತ|ರೋಹಿತಗಳು]] ಇತ್ಯಾದಿ. == ಆಧುನಿಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == ಆಧುನಿಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಖಚಿತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದದ್ದು ನ್ಯೂಟನ್ನಿನ ಕಾಲದಿಂದ. ಇದರ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದವ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್; ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಹಾಗೂ ಕೆಪ್ಲರ್. ಆಧುನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಸೌರವ್ಯೂಹ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಚಿತ್ರ ಹೇಗಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಬರೆದಿದೆ. === ಸೌರವ್ಯೂಹ === ಸೂರ್ಯ ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರ. ಇದು ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯ ಆಕರ. ಸೂರ್ಯ, ಸೂರ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂಬತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗ್ರಹಗಳ ಉಪಗ್ರಹಗಳು, [[ಉಲ್ಕಾಕಲ್ಪ|ಉಲ್ಕೆಗಳು]], ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಹೆಸರು ಸೌರವ್ಯೂಹ (ಸೋಲಾರ್ ಸಿಸ್ಟಂ). ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಏರುವ ದೂರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಹಗಳು (ಈಗ ಖಚಿತವಾಗಿರುವಂತೆ) ಬುಧ, ಶುಕ್ರ, ಭೂಮಿ, ಮಂಗಳ, ಗುರು, ಶನಿ, [[ಯುರೇನಸ್]], [[ನೆಪ್ಚೂನ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಲೊಟೊ|ಪ್ಲೂಟೋ]]. ಮಂಗಳ ಮತ್ತು ಗುರು ಕಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹಗಳು ಇವೆ.<ref>{{Cite web |title=The Planets |url=https://science.nasa.gov/solar-system/planets/ |access-date=6 April 2024 |publisher=NASA}}</ref> ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ವಿವರಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ಭೂಮಿ-1 ಮಂಗಳ-2, ಗುರು-61, ಶನಿ-31, ಯುರೇನಸ್-21, ನೆಪ್ಚೂನ್-11. ಗ್ರಹಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ, ಉಪಗ್ರಹಗಳು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಗ್ರಹಗಳ ಸುತ್ತ, ಕೆಪ್ಲರನ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ. ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಹಗಳು ಆ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸಮೇತ ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವು. ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಹೋಪಗ್ರಹಗಳಿಗೂ ಎರಡು ವಿಧವಾದ ಚಲನೆಗಳಿವೆ: ಒಂದು, ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಆವರ್ತನೆ: ಎರಡು, ಮಾತೃಕಾಯದ (ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮಾತೃಕಾಯ ಸೂರ್ಯ; ಉಪಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮಾತೃಕಾಯ ಗ್ರಹ) ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಣೆ. ಈ ಚಲನೆಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾದ (ಎಂದರೆ ಗಣಿತನಿಯಮಾನುಸಾರ ಗಣಿಸಬಹುದಾದ) ದರದಲ್ಲಿ, ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಸಹ ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಸದಸ್ಯ ಕಾಯಗಳೇ. ಕೆಲವು ಧೂಮಕೇತುಗಳು ನಿಯತಕಾಲಿಕ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಒಂದೇ ಸಲ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದುಂಟು. ಉಲ್ಕೆಗಳು, ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು. ಇವು ಸೌರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಿರಿ ಕಿರಿ ಕಾಯಗಳು. ಭೂಮಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ವಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಭೂತಳದೆಡೆಯ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆಗ ವಾಯುಮಂಡಲಕ್ಕೂ ಉಲ್ಕೆಗಳಿಗೂ ಒದಗುವ ಘರ್ಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಷ್ಣ ಜನಿಸಿ ಇವು ಉರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಉಲ್ಕೆ ನಮಗೆ ಗೋಚರವಾಗುವುದು ಅದರ ಪಥದ ಉರಿಯುವ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. === ಆಕಾಶಗಂಗೆ === ಚಂದ್ರರಹಿತ ರಾತ್ರಿಯ ಸ್ವಚ್ಛಾಕಾಶದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದಂತೆ, ತೋರುವ ಬೆಳಕಿನ ಮಂದ ಹೊನಲು (ಮಿಲ್ಕೀವೇ). ಇದರ ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು ಇವು: [[:en:Canis Minor|ಲಘುಶ್ವಾನ]], [[ಒರೈಯನ್|ಮಹಾವ್ಯಾಧ]], [[ಮಿಥುನ ರಾಶಿ|ಮಿಥುನ]], [[ವೃಷಭರಾಶಿ|ವೃಷಭ]], [[ಆರಿಗಾ]], [[ಪರ್ಸಿಯಸ್]], [[:en:Cassiopeia (constellation)|ಕೆಶ್ಯಿಯೋಪಿಯ]], [[:en:Andromeda (constellation)|ಆಂಡ್ರೊಮಿಡ]], [[:en:Cepheus (constellation)|ಸಿಫಿಯಸ್]], [[:en:Aquila (constellation)|ಅಕ್ವಿಲಾ]], [[:en:Sagittarius (constellation)|ಧನು]], [[ವೃಶ್ಚಿಕರಾಶಿ|ವೃಶ್ಚಿಕ]], [[:en:Centaurus|ಸೆಂಟಾರಸ್]], [[ಕ್ರಕ್ಸ್‌|ತ್ರಿಶಂಕು]] ಇತ್ಯಾದಿ. ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಈ ಹಾಲ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ (ಕ್ಷೀರಪಥ) ಬಗೆಗಣ್ಣು ವಿಷ್ಣುಪಾದೋದ್ಭವೆ ದೇವಗಂಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಉತ್ತರದ [[:en:Himavat|ಹಿಮವತ್ಪರ್ವತದ]] ಕಡೆಗೆ ಅದು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಭೂಮಿಗೆ [[ಶಿವ|ಹರನ]] ಜಡೆಯಿಂದ ಇಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಸಹ ಕಲ್ಪನೆ ಕಂಡಿದೆ. ಹಿಮವತ್ಪರ್ವತದ ಬಣ್ಣವೂ ಬಿಳಿ. ಲಕ್ಷೋಪಲಕ್ಷ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಅಂತರನಕ್ಷತ್ರ ದೂಳು ಮತ್ತು ದೂಳಿನ ಮೋಡಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುವ ಒಂದು ಮಹಾ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ಆಕಾಶಗಂಗೆ. ನಮ್ಮ ಆಕಾಶಗಂಗೆಯ ಹೊರವಲಯದ ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ದರ್ಜೆಯ ಸದಸ್ಯ ಸೂರ್ಯ. === ನಕ್ಷತ್ರಗಳು === ಇವೆಲ್ಲವೂ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ [[ಅನಿಲ]]ರಾಶಿಗಳು. ದ್ರವ್ಯ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ರಿಕ್ತಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು. ನಕ್ಷತ್ರದ ಕಾವು ಏರಿದಂತೆ ಈ ಉದ್ರಿಕ್ತಸ್ಥಿತಿ ಏರಿ ದ್ರವ್ಯ ತನ್ನ ಚತುರ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ (ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳು [[ಘನ]], [[ದ್ರವ]], ಅನಿಲ) [[ಪ್ಲಾಸ್ಮ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ)|ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೈದಿರುವುದು]]. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯ ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮಧ್ಯಮ ದರ್ಜೆಯ ನಕ್ಷತ್ರ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಕಾಣದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು. ಎಂದರೆ, ಮೊದಲಿನವು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ರೋಹಿತದ ಕಾಣುವ ಭಾಗವನ್ನು ಸಹ ವಿಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯವು ಕಾಣದ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ [[:en:Radio star|ರೇಡಿಯೋ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]], ಎಕ್ಸ್‌-ಕಿರಣ, ಗ್ಯಾಮ, ನ್ಯೂಟ್ರಿನೋ ಮುಂತಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಮಹಾಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅತಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಹರಡಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ಶಕ್ತಿಯ ಆಕರಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ (ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಚಲನೆ ಉಂಟು. ಆದರೆ ವಿಶ್ವದ ಅನಂತಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಶವಾದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ನೋಡುವ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅಚಲವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಅವು ತೋರ್ಕೆಯ ಖಗೋಳದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಕ್ಷೇಪಗೊಂಡಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳು ಉರುಳುವಾಗ ಮಾತ್ರ ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಷ್ಟೆ. === ನೆಬ್ಯುಲ === ನೀಹಾರಿಕೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವಾಗ ಇಲ್ಲವೇ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪಿನಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಕಾಣುವ [[ಮೋಡ|ಮೋಡದಂಥ]] ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಅಚಲ ರಚನೆಗಳೇ ನೆಬ್ಯುಲಗಳು. ಆಂಡ್ರೊಮೀಡದ ಮಹಾನೆಬ್ಯುಲ, [[:en:Orion Nebula|ಮಹಾವ್ಯಾಧದ ನೆಬ್ಯುಲ]] ಮುಂತಾದವು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು. ನೆಬ್ಯುಲಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು === ಇವು ನಮ್ಮ ಆಕಾಶಗಂಗೆಯಂಥ ಇತರ ನಕ್ಷತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ಗ್ಯಾಲಾಕ್ಸಿಸ್). ಇಂಥ ಒಂದೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೂ, ಆಕಾಶಗಂಗೆಯಂತೆ ಲೆಕ್ಕಮಾಡಿ ಪೂರೈಸದಷ್ಟು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ, ನೆಬ್ಯುಲಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾಯಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳು.<ref name="sparkegallagher2000">{{harvnb|Sparke|Gallagher|2000|p=i}}</ref><ref name="nasa060812">{{cite web |last1=Hupp |first1=Erica |last2=Roy |first2=Steve |last3=Watzke |first3=Megan |date=August 12, 2006 |title=NASA Finds Direct Proof of Dark Matter |url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2006/aug/HQ_06297_CHANDRA_Dark_Matter.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328193824/https://www.nasa.gov/home/hqnews/2006/aug/HQ_06297_CHANDRA_Dark_Matter.html |archive-date=March 28, 2020 |access-date=April 17, 2007 |publisher=[[NASA]]}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಬಲದ ಒಂದು ದುರ್ಬಲ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಒಂದುಗೂಡಿಕೊಂಡು ಸಮಗ್ರವಾದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಒಂದೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಕ್ಕೂ ಅದರ ಬಿಡಿಕಾಯಗಳ ಚಲನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಲನೆ ಕೂಡ ಉಂಟು. === ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವ === ಭೂಮಿಯೇ ವಿಶ್ವಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಯುಗದಿಂದ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರವಿದೆಯೇ, ವಿಶ್ವದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಷ್ಟು, ವಿಶ್ವ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದವರೆಗೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ನಡೆದು ಬಂದಿರುವ ಹಾದಿಯ ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಬಲು ರಮ್ಯ. ಇಂದು ವಿಶ್ವವೆಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ಸಮುದಾಯ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಹೋಗಿದೆ. ಇದರ ಬಹ್ವಂಶ ಶೂನ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ವಿಶ್ವ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಒಂದು ವಾದ ಉಂಟು. ಇನ್ನೊಂದು ವಾದ ಇದು ಸ್ಥಿರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವುದು, ಇಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಸೃಷ್ಟಿ ನಡೆದೇ ಇದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.<ref name="af1922">{{cite journal|last=Friedman|first=Alexander|author-link=Alexander Friedmann|date=December 1922|title=Über die Krümmung des Raumes|journal=[[Zeitschrift für Physik]]|language=de|volume=10|issue=1|pages=377–386|bibcode=1922ZPhy...10..377F|doi=10.1007/BF01332580|s2cid=125190902}} * Translated in: {{cite journal|last=Friedmann|first=Alexander|author-link=Alexander Friedmann|date=December 1999|title=On the Curvature of Space|journal=[[General Relativity and Gravitation]]|volume=31|issue=12|pages=1991–2000|bibcode=1999GReGr..31.1991F|doi=10.1023/A:1026751225741|s2cid=122950995}}</ref> ಮೂರನೆಯ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಇಂದು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ ಸಂಕುಚಿಸಲು ತೊಡಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಸಾಂದ್ರ ಅಖಂಡ ದ್ರವ್ಯ ರಾಶಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು. ಲಭಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಂಡಿಸಿರುವ ಊಹೆಗಳಿವು. == ವಿಶ್ವದ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅದರ ಈಗಿನ ಆಯುಷ್ಯ: == ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[:en:Edwin Hubble|ಎಡ್ವಿನ್ ಹಬಲ್]] ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ [[ಕಣ|ಕಣದ]] [[ಮಹಾಸ್ಫೋಟ|ಮಹಾ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ]] ಈ [[ವಿಶ್ವ|ವಿಶ್ವದ]] ಸೃಷ್ಟಿ ಸುಮಾರು ೧೨ ರಿಂದ ೨೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ೧೨೦೦-೨೦೦೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ತರ್ಕಿಸಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ವಿಕಾಸ ಸುಮಾರು ೧೩.೭೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ೧೩೭೫ (ಶೇಕಡ ೦.೧೧ ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಬಹುದು) [[ಕೋಟಿ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ತರ್ಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಮತ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ [[ಮಹಾ ಸ್ಪೋಟ]]ದ ಸಮಯದಿಂದ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ವಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು ೧೩೭೫ ಕೋಟಿ ವರ್ಷ (ಕಾಸ್ಮಾಲಜಿ ಕಾಲ ಮಾಪನದಲ್ಲಿ) ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref name="Planck 2015">{{cite journal|author=Planck Collaboration|date=October 2016|title=''Planck'' 2015 results. XIII. Cosmological parameters|journal=[[Astronomy & Astrophysics]]|volume=594|page=Article A13|arxiv=1502.01589|bibcode=2016A&A...594A..13P|doi=10.1051/0004-6361/201525830|s2cid=119262962}} (See Table 4, Age/Gyr, last column.)</ref> == ವೀಕ್ಷಣಾ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[File:Blue stragglers in NGC 6397.jpg|244px|thumb|I thought of their unfathomable distance, and the slow inevitable drift of their movements out of the unknown past into the unknown future. ~ [[H. G. Wells]] ]][[:en:NGC 6397|ಎನ್‌ಜಿಸಿ 6397]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಗೋಳಾಕಾರದ [[ನಕ್ಷತ್ರ]] ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ [[ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕ|ಹಬಲ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕದ]] ನೋಟವು ಹೊಳೆಯುವ ಆಭರಣಗಳ ನಿಧಿ ಎದೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಕ್ಲಸ್ಟರ್ 8,200 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ [[:en:Ara (constellation)|ಅರಾ]] [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ|ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿದೆ]]. ಇಲ್ಲಿ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯನ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ನೆರೆಹೊರೆಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ [[ಜೇನು ಹುಳು|ಜೇನುನೊಣಗಳ]] ಸಮೂಹದಂತೆ ಎನ್‌ಜಿಸಿ 6397 ರಲ್ಲಿನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸಹ ಸ್ಥಿರ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಘರ್ಷಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಗುರಿ ತಪ್ಪುವುದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. == ನೋಡಿ == * [[ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book|url=https://archive.org/details/aristarchusofsam00heatuoft|title=Aristarchus of Samos, the ancient Copernicus; a history of Greek astronomy to Aristarchus, together with Aristarchus's Treatise on the sizes and distances of the sun and moon : a new Greek text with translation and notes|last=Heath|first=Sir Thomas|date=1913|publisher=Oxford University Press|location=London|author-link=T.L. Heath}} * {{citation|title=On the Face Appearing within the Orb of the Moon|author=Plutarch|author-link=Plutarch|volume=5|translator-first=A.G.|translator-last=Gent|encyclopedia=Plutarch's Morals|editor1-first=William|editor1-last=Godwin|year=1883|pages=234–292|url=https://archive.org/stream/plutarchsmorals51883plut#page/234|publisher=Little, Brown, and Company|location=Boston, MA|ref={{sfnref|Gent|Godwin|1883}}}} * {{Citation|title=A History of Astronomy from Thales to Kepler|last=Dreyer|first=John Louis Emil|author-link=J. L. E. Dreyer|publisher=Dover Publications|year=1953|orig-year=1906|url=https://archive.org/details/historyofplaneta00dreyuoft|location=New York|isbn=978-0-486-60079-6}} * {{citation|title=The Face Which appears on the Orb of the Moon|author=Plutarch|author-link=Plutarch|translator-first=Arthur Octavius|translator-last=Prickard|year=1911|url=https://archive.org/stream/plutarchonfacewh00plut#page/n6|publisher=Warren & Son, Ltd. and Simpkin & Co. Ltd|location=Winchester and London}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ld8lBAAAQBAJ|title=The Forgotten Revolution: How Science Was Born in 300 BC and Why it Had to Be Reborn|last1=Russo|first1=Lucio|date=2013|publisher=[[Springer Science & Business Media]]|isbn=978-3-642-18904-3|translator-last=Levy|translator-first=Silvio|author-link=Lucio Russo|access-date=13 June 2017}} * {{cite journal|last1=Russo|first1=Lucio|first2=Silvio M.|last2=Medaglia|year=1996|title=Sulla presunta accusa di empietà ad Aristarco di Samo|jstor=20547344|journal=Quaderni Urbinati di Cultura Classica|volume=New Series, Vol. 53|issue=2|pages=113–121|language=it|doi=10.2307/20547344}} * {{cite book|title=From Eudoxus to Einstein – A History of Mathematical Astronomy|last=Linton|first=Christopher M.|publisher=Cambridge University Press|year=2004|isbn=978-0-521-82750-8|location=Cambridge}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BUt9EAAAQBAJ|title=A New History of Greek Mathematics|last=Netz|first=Reviel|date=2022|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-83384-4}} * {{cite book|url=https://archive.org/details/hinduarabicnumer00smitrich|title=The Hindu–Arabic Numerals|last1=Smith|first1=David Eugene|last2=Karpinski|first2=Louis Charles|publisher=Ginn|year=1911|place=Boston|author1-link=David Eugene Smith|author2-link=Louis Charles Karpinski}} * {{cite book|title=Ptolemy's Almagest|last=Toomer|first=G. J.|date=1984|publisher=[[Duckworth Books]]|isbn=978-0-387-91220-2|location=London|author-link=G. J. Toomer}} * {{cite journal|last=Kunitzsch|first=Paul|date=1986|title=The Star Catalogue Commonly Appended to the Alfonsine Tables|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=17|number=49|pages=89–98|doi=10.1177/002182868601700202|bibcode=1986JHA....17...89K|bibcode-access=free|url=https://articles.adsabs.harvard.edu/pdf/1986JHA....17...89K|quote=Gerard of Cremona's Latin translation made in Toledo about 1175 from the Arabic,...}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tzNF79roUfoC|title=Galaxies in the Universe: An Introduction|last1=Sparke|first1=Linda S.|last2=Gallagher|first2=John S.|date=2000|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-59740-1|author1-link=Linda Sparke|access-date=July 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324072126/https://books.google.com/books?id=tzNF79roUfoC|archive-date=March 24, 2021|url-status=live}} {{ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|*]] [[ವರ್ಗ:ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 52d23gwk48plo6acanqjwrj4sch2qbd 0 7753 1375312 1340900 2026-06-18T15:25:25Z ~2026-35604-88 100083 /* ಕಾವ್ಯ */ 1375312 wikitext text/x-wiki '''ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆ''' ಇವರು [[೧೯೫೨]] [[ನವೆಂಬರ್|ನವಂಬರ]] ೨೦ರಂದು [[ಮೈಸೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ '''ಹೆಮ್ಮಿಗೆ'''ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== [[೧೯೭೩]]ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಿಂದ “ [[ಕನ್ನಡ]]:ಜಾನಪದ ”ವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆಯವರು “ಸವದತ್ತಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮ ಹಾಗು ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ”ಯ ಮೇಲೆ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ ರಚಿಸಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು.ಇದಲ್ಲದೆ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಭಾಷಾಂತರ ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ಸಹ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು== ===ಕಾವ್ಯ=== * ಪಲ್ಲವಿ * ವಿಷಕನ್ಯೆ * ಮುಂಜಾನೆ ಬಂದವನು * ನೀನೆ ನನ್ನ ಆಕಾಶ * ಮರ್ಮರ * ಕರಳ ಸಂವಾದ * ಢಂಗ ಕಾವ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ===ಕಾದಂಬರಿ=== * ಬದುಕೆಂಬ ದಿವ್ಯ * ಆಖ್ಯಾನ * ಕಿಚಿಲ್ಲದ ಬೆಗೆ ===ಸಣ್ಣ ಕತೆ=== * ಮಾಘ ಮಾಸದ ದಿನ * ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಬೇವಿನ ಮರ * ನಾನು, ಅವನು ಮತ್ತು ಅವಳು * ಹನ್ನೊಂದು ಕಥೆಗಳು ===ಸಂಶೋಧನೆ=== * ಲಾವಣಿ-ಒಂದು ಹಕ್ಕಿ ನೋಟ * ಸವದತ್ತಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ * ಪಂಚಮುಖ * ಸವದತ್ತಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮ ಹಾಗು ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ: ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ===ಅನುವಾದ=== * ಶಬ್ದಗರ್ಭಿತ ಆಕಾಶ (ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತ ಸೀತಾಕಾಂತ ಮಹಾಪಾತ್ರರ ಕವನಗಳು) * ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲ (ಶಶಿ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರ Dark holds no terror ಕಾದಂಬರಿಯ ಅನುವಾದ) ===ಸಂಪಾದನೆ=== * ಹನಿ ಹನಿ * ಹಾಡಿನ ಹಗೇವು * ಬಣ್ಣದ ಭರಣಿ * ದೇವರಿಗೆ ಶರಣೆನ್ನುವೆನೇ * ಮಂಗಳದ ಮಾಪೂರ * ಹೂವು ಬಿದ್ದಾವ ನೆಲಕ * ಪೊಳ್ಳಿನೊಳಗೆ ಪಕ್ಷಿ * ವೀರಭದ್ರ ದೇವರ ಒಡಬುಗಳು * ಕನಸ ಕೇಳವ್ವ ===ಅಂಕಣ ಸಾಹಿತ್ಯ=== ಡಾ|ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆಯವರು ಸಂಕ್ರಮಣ, ಅಗ್ನಿ, ಸಕಾಲಿಕ, ಭಾನುವಾರ, ಕರುಣಾ ಸಂಚಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಂಕಣ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ; ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಪುರಸ್ಕಾರ== * [[೧೯೯೧]]ರಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗು ಕೆ.ಎಸ್.ಎನ್. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿವೆ. * [[೨೦೦೪]]ರಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ]] ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ವರ್ಷದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. * [[೨೦೦೪]]-[[೨೦೦೫]]ನೆಯ ವರ್ಷದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ. * ಇದಲ್ಲದೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮುದ್ದಣ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೊರೂರು, ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಚೆನ್ನಶ್ರೀ, ರುಕ್ಮಿಣಿಬಾಯಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗು ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಶಂಕರಭಟ್ಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. ==ಇತರ== *ಡಾ|ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆ ಇವರು [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]], [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ]],[[ಬೀದರ್|ಬೀದರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಅಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು|ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆ]] et4f1l8vwjemzfov240idx4pk8qadfa 1375313 1375312 2026-06-18T15:29:02Z ~2026-35604-88 100083 /* ಕಾವ್ಯ */ 1375313 wikitext text/x-wiki '''ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆ''' ಇವರು [[೧೯೫೨]] [[ನವೆಂಬರ್|ನವಂಬರ]] ೨೦ರಂದು [[ಮೈಸೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ '''ಹೆಮ್ಮಿಗೆ'''ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== [[೧೯೭೩]]ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಿಂದ “ [[ಕನ್ನಡ]]:ಜಾನಪದ ”ವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆಯವರು “ಸವದತ್ತಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮ ಹಾಗು ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ”ಯ ಮೇಲೆ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ ರಚಿಸಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು.ಇದಲ್ಲದೆ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಭಾಷಾಂತರ ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ಸಹ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು== ===ಕಾವ್ಯ=== * ಪಲ್ಲವಿ * ವಿಷಕನ್ಯೆ * ಮುಂಜಾನೆ ಬಂದವನು * ನೀನೆ ನನ್ನ ಆಕಾಶ * ಮರ್ಮರ * ಕರಳ ಸಂವಾದ ===ಕಾದಂಬರಿ=== * ಬದುಕೆಂಬ ದಿವ್ಯ * ಆಖ್ಯಾನ * ಕಿಚಿಲ್ಲದ ಬೆಗೆ ===ಸಣ್ಣ ಕತೆ=== * ಮಾಘ ಮಾಸದ ದಿನ * ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಬೇವಿನ ಮರ * ನಾನು, ಅವನು ಮತ್ತು ಅವಳು * ಹನ್ನೊಂದು ಕಥೆಗಳು ===ಸಂಶೋಧನೆ=== * ಲಾವಣಿ-ಒಂದು ಹಕ್ಕಿ ನೋಟ * ಸವದತ್ತಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ * ಪಂಚಮುಖ * ಸವದತ್ತಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮ ಹಾಗು ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ: ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ===ಅನುವಾದ=== * ಶಬ್ದಗರ್ಭಿತ ಆಕಾಶ (ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತ ಸೀತಾಕಾಂತ ಮಹಾಪಾತ್ರರ ಕವನಗಳು) * ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲ (ಶಶಿ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರ Dark holds no terror ಕಾದಂಬರಿಯ ಅನುವಾದ) ===ಸಂಪಾದನೆ=== * ಹನಿ ಹನಿ * ಹಾಡಿನ ಹಗೇವು * ಬಣ್ಣದ ಭರಣಿ * ದೇವರಿಗೆ ಶರಣೆನ್ನುವೆನೇ * ಮಂಗಳದ ಮಾಪೂರ * ಹೂವು ಬಿದ್ದಾವ ನೆಲಕ * ಪೊಳ್ಳಿನೊಳಗೆ ಪಕ್ಷಿ * ವೀರಭದ್ರ ದೇವರ ಒಡಬುಗಳು * ಕನಸ ಕೇಳವ್ವ * ಢಂಗ ಕಾವ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ===ಅಂಕಣ ಸಾಹಿತ್ಯ=== ಡಾ|ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆಯವರು ಸಂಕ್ರಮಣ, ಅಗ್ನಿ, ಸಕಾಲಿಕ, ಭಾನುವಾರ, ಕರುಣಾ ಸಂಚಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಂಕಣ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ; ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಪುರಸ್ಕಾರ== * [[೧೯೯೧]]ರಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗು ಕೆ.ಎಸ್.ಎನ್. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿವೆ. * [[೨೦೦೪]]ರಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ]] ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ವರ್ಷದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. * [[೨೦೦೪]]-[[೨೦೦೫]]ನೆಯ ವರ್ಷದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ. * ಇದಲ್ಲದೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮುದ್ದಣ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೊರೂರು, ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಚೆನ್ನಶ್ರೀ, ರುಕ್ಮಿಣಿಬಾಯಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗು ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಶಂಕರಭಟ್ಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. ==ಇತರ== *ಡಾ|ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆ ಇವರು [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]], [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ]],[[ಬೀದರ್|ಬೀದರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಅಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು|ಕಮಲಾ ಹೆಮ್ಮಿಗೆ]] f7zj6yjlvqh3ss065jw6mjirhpib8kc 3 9188 1375285 1374844 2026-06-18T14:31:10Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375285 wikitext text/x-wiki ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ, ಇತಿಯೋಪಿಯದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುಟವನ್ನು Format ಮಾಡುವಾಗ ತಪ್ಪಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ಥಿದೆ.ದಯವಿಟ್ಟು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ. ಅಂತೆಯೇ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಕುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡಾ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡಿ. ```` :: ಇತಿಯೋಪಿಯ ಲೇಖನದ formatting ಅನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿರುವೆ, ಬಹುಶಃ ಅನವಶ್ಯಕ white spaces ಇದ್ದಿರಿಂದ ಹಾಗಾಯಿತೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗ ಲೇಖನ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು, ನೀವು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ side-panelನಲ್ಲಿರುವ ಫೈಲ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಲಿಂಕ್ ಬಳಸಿ. ಇದಲ್ಲದೆ, [http://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page ವಿಕಿಮೀಡೀಯ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ] ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ refer ಮಾಡಬಹುದು. ಚಿತ್ರಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಯ [http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:How_to_edit_a_page#Images ಈ ಪುಟ] ನೋಡಿರಿ. ಇನ್ನೇನಾದರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಚರ್ಚೆಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿರಿ. -- [[User:Naveenbm|<b style="color:blue;">ನವೀನ್</b>]] ^{<i>([[User_talk:Naveenbm|ಚರ್ಚೆ]])</i>} ೦೪:೦೩, ೧೯ December ೨೦೦೬ (UTC) I've been absent for a while, but now I remember why I used to love this site. Thank you, I'll try and check back more frequently. How frequently you update your site? deeacfbgkddddcbk ==ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಪದಗಳು== ನಮಸ್ಕಾರ ವಸಂತ್ ಅವರೆ,<br/> ತಾವು ಗಮನಿಸಿರಬಹುದಾದಂತೆ ಕೆಲವು ಮೂಲಧಾತು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು {{tl|ಮೂಲಧಾತು}} infobox ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುವೆ. ಆದರೆ ಈ infoboxನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪದಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಲು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "Chemical series", "Period", "Block", "Oxidation states" ಇತ್ಯಾದಿ. ತಮಗೆ ಈ ಪದಗಳ ಅನುವಾದ ತಿಳಿದಿದ್ದಲ್ಲಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುವಿರ? ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೪:೦೦, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೮ (UTC) ತಾವು ಮೂಲಧಾತು ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು ಬಹಳ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಿರುವಿರಿ. ಅಭಿನಂದನೆಗಳು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲಧಾತುಗಳ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು {{tl|ಮೂಲಧಾತುಗಳ ಬಣ್ಣದ ಆಖ್ಯಾನ}} ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವೆ. ತಮಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲವಾದಾಗ ಇದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೧:೨೪, ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೮ (UTC) == ಮರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು, ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಅಳವಡಿಕೆ == ಮೂಲಧಾತುಗಳ ಲೇಖನ ಸರಣಿ ಮುಗಿಸಿದಕ್ಕೆ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು. ತಾವು ಈಗ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಹರ್ಷದಾಯಕ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಆದಷ್ಟು ಸಹಕರಿಸುವೆ. ನಾನು ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ತನಿ ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚುಟುಕು ಲೇಖನ ಸರಣಿಯನ್ನು ಶುರು ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವೆ. ಮರಗಳ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲು {{tl|Taxobox}} ಎಂಬ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು ಮೂಲಧಾತು ಟೆಂಪ್ಲೇಟಿನಷ್ಟು ಕಷ್ಟದಾಯಕವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದರೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ನೇರವಾಗಿ ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ copy ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕು ಅದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದಗಳು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟಿರುವೆ. ಸಮಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೂ ಅನುವಾದಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೪:೪೪, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮ (UTC) ([[ಸದಸ್ಯ:Radhatanaya|sunkadavar]] ೧೩:೫೦, ೧೨ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ (UTC)) ಪ್ರೀತಿಯ ವಸಂತ್ ರವರೆ, ನಾನು ರಾಧಾತನಯ ; ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ದಯಮಾಡಿ ಈ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಬರೆಯಿರಿ. hrl.venkatesh@gmail.com == ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ == {{tl|Infobox ವಿಜ್ಞಾನಿ}} ತುಂಬಾ ಹಿಂದೆಯೇ ನಾನು ರಚಿಸಿದ್ದೆ. ಉಪಯೋಗದ ಉದಾಹರಣೆ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್]] ಪುಟದಲ್ಲಿದೆ. {{tl|Infobox ಕಲಾವಿದ}} ಈಗ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವೆ. <br/> ಲೇಖನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಗತಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜ. ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಸದಸ್ಯ:kssheshadri|ಶೇಷಾದ್ರಿ]] ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಮುಂಚೆ ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅಥವ ಮೂಲಧಾತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬೇಗನೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಕೈಗೂಡಿಸಬಹುದಾದಂತ ಸರಣಿಯೊಂದನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಆ ರೀತಿಯ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದೇನೋ... ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು? [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೧:೩೫, ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ (UTC) == ಮುಖ್ಯ ವರ್ಗಗಳ ಉಪಯೋಗ == ವಸಂತ್ ಅವರೆ, ತಾವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವರ್ಗ ಗೊತ್ತುಮಾಡುವಾಗ ಆದಷ್ಟು higher level ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಲೇಖನಗಳನ್ನು "ವಿಜ್ಞಾನ" ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದು optimum ಅಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಈ ಮುಖ್ಯ ವರ್ಗಗಳು ನೂರಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಾಗಿ ಅವುಗಳ ಒಳಗೆ browse ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಂಬುದು ಅದರ ಉಪವರ್ಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಉಪವರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಡುಕುವುದು ಸುಲಭ. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೭:೪೪, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೦೮ (UTC) == ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಮೂಲಧಾತುಗಳು == ಮಿತ್ರ ವಸಂತ್, ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಮೂಲಧಾತುಗಳ (Radioactive elements) ಬಗ್ಗೆ ತಾವು ಅಳವಡಿಸಿರುವ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ '''''half life''''' ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ '''''ಅರ್ದಾಯುಷ್ಯ''''' ಎಂಬ ಪದ ಬಳಸಿರುವಿರಿ. ಬಹುಶ ಇದು '''''ಅರ್ಧಾಯುಷ್ಯ''''' ಎಂದಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸರಿಯೆನಿಸಿದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ. ವಂದನೆಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Kssheshadri|ಶೇಷಾದ್ರಿ]] ೧೪:೨೪, ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೮ (UTC) == RE:ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖನಗಳು == ತಾವು ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಬಹಳ ಹರ್ಷದಾಯಕ. ನಾನು ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ತಿಳಿದಿರುವುದು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ. ಈ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ. ಆಗ ಮುಂಚೆ ನಾವು ಮೂಲಧಾತುಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರೆ ಏನನ್ನಾದರೂ ಶುರು ಮಾಡಬಹುದು.... [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೫:೨೬, ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೮ (UTC) == ಡಾರ್ವಿನ್ ಲೇಖನ == ನಮಸ್ಕಾರ ವಸಂತ್ ಅವರೆ,<br/> [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್]] ಅವರ ೨೦೦ನೇ ಜನ್ಮ ದಿನಾಚರಣೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೨ರಂದು ಬರಲಿದೆ. ಈ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪುಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾಕಲು ಅದನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ತಾವು ಮುಂಚೆ ಅನೇಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತಾವೂ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ನನ್ನ ಕೋರಿಕೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೧೪:೦೧, ೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೦೯ (UTC) == ಲಾಗಿನ್ ತೊಂದರೆಗಳು == ನಮಸ್ಕಾರ ವಸಂತ್ ಅವರೆ<br/> I can't seem to think of any reason as to why you are getting this problem. I have checked the block logs and your name or IP address are not in them. I'd suggest that you first make sure that it is not some weird caching problem in your browser. Use Ctrl+F5 to clear your cache. If that doesn't work, maybe you can try a different browser if it is installed on your computer. Or try from a different computer. If none of these work, you might have to ask for help at metawiki at [[:meta:Help_talk:Unified_login|this page]]. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೧೫:೦೮, ೨೯ ಮೇ ೨೦೦೯ (UTC) == [[:ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು]] == Hi, Vasanth. Could you please tell me if [[:ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು]] is the equivalent to "Category:Chemical elements"? Thank you, [[ಸದಸ್ಯ:Malafaya|Malafaya]] ೧೦:೩೭, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ (UTC) == ಅಕಿರ ಯೋಶಿಝವ == [[ಅಕಿರ ಯೋಶಿಝವ]]ಲೇಖನದ ಮತ್ತೊಂದು ಅನುವಾದ ಇರುವುದಾಗಿ ಕಾಮೆಂಟಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಅದರ ಕೊಂಡಿಯನ್ನೂ ಜೊತೆಗೇ ನೀಡಿದ್ದರೆ ಉತ್ತಮ ~ [[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್]]^{/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]} ೦೨:೪೪, ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ (UTC) == ಅಳಿಸ ಬೇಕಿರುವ ಪುಟಗಳು == {{refimprove|date=September 2011}} ನಮಸ್ಕಾರ ವಸಂತ್. ಯಾವುದಾದರು ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಬೇಕಾದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು [[:ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಅಳಿಸುವಿಕೆ|ಅಳಿಸುವಿಕೆ]] ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ. [[User:Nayvik|ವಿನಯ್]]^{[[User Talk:Nayvik|ಚರ್ಚೆ]]} ೧೨:೨೨, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ (UTC) == ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್ == {{ಅವಿಶ್ರಾಂತ ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್| ವಸಂತ್, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅವಿಶ್ರಾಂತ ಕಾಣಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಮಗಿದೊ ಒಂದು '''ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್'''. ನಿಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳಯಲಿ.-- [[User:Teju2friends|ತೇಜಸ್]] ^{/ [[User Talk:Teju2friends|ಚರ್ಚೆ]]/} ೧೨:೧೧, ೩೧ ಮೇ ೨೦೧೨ (UTC)}} [[ವರ್ಗ:ಅವಿಶ್ರಾಂತ ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಸದಸ್ಯ]] {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Soudha.jpg|125px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ [[wmin:WikiMeetups/Bangalore/Bangalore52|ಸಮ್ಮಿಲನ #52]] @ ಬೆಂಗಳೂರು''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikidata-logo-en.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |ನಿಮ್ಮನ್ನು '''[[meta:Wikidata|ವಿಕಿಡೇಟಾ]]''' ಬಗ್ಗೆ '''[[w:User:Lydia_Pintscher_(WMDE)|ಲೈಡಾ ಪಿನ್ಟ್‌ಶರ್(Lydia Pintscher)]]''' ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೦೨, ೨೦೧೨ ರಂದು ನೀಡಲಿರುವ ಉಪನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ '''ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಖುದ್ದಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು''' ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. <br> [[wmin:WikiMeetups/Bangalore/Bangalore52|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]](ಸಮ್ಮಿಲನದ ಪುಟ) ಸಂಜೆ 3:೦೦ಕ್ಕೆ. ನೀವು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ '''ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಲೈವ್ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್''' ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. <br> ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು [[wmin:WikiMeetups/Bangalore/Bangalore52|ಸಮ್ಮಿಲನದ ಪುಟದಲ್ಲಿದೆ]]. ದಯವಿಟ್ಟು "ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (Virtual participation)" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.<br> ''' ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ನರ ಪರವಾಗಿ''' [[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್]] ([[User talk:Omshivaprakash|<span class="signature-talk">ಚರ್ಚೆ</span>]]) |- |} == Wikidata weekly summary #47 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Extended diff view to include references now ** Fixed bug where incorrect statements revision was shown in diff view ** Added first version of Linked Data interface (RDF/XML); will be accessible from Special:EntityData ** Updated the [http://wikidata-test-repo.wikimedia.de/ demo system] ** More work towards using Solr for our search ** More investigation and fixes of search issues ** Fixed several bugs in the entity selector and improved its behavior ** Worked on refactoring of how our widgets use the toolbar ** Worked on implementation of missing data model components in JavaScript ** A lot of bug fixing * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** Wikipedia Day NYC ** upcoming: [[meta:Metrics and activities meetings/2013-03-07|Wikimedia metrics and activities meeting]] ** upcoming: office hour (German) * Other Noteworthy Stuff ** Rollout of phase 1 (language links) on all remaining Wikipedias is still planned for March 6 ** Next update on wikidata.org is also planned for March 6. This will have bugfixes and if all goes well string as a new available data type. ** Proposal was made to the Hungarian, Hebrew and Italian Wikipedias to be the first batch to use phase 2 of Wikidata (infoboxes). Scheduled timeframe for this is end of March ** [[d:Wikidata:Database reports]] has some useful reports like the list of most used properties ** The interwiki shortcut :d was changed to always use www in the resulting link (to prevent editing issues on other URLs). ** The [[d:Wikidata:List of properties|list of available properties]] is growing and [[d:Wikidata:Property proposal|a whole bunch of new ones are being discussed]] ** [http://toolserver.org/~magnus/ts2/reasonator/?q=Q1339 Reasonator] gives you a nice adapted view of an item about a person ** [[d:User:Bene*/Items by cat|Items by cat]] helps you find missing items in a certain Wikipedia category ** A few more additions to [[d:Wikidata:Tools]] that you should have a look at if you’re editing statements ** We now have more than 2600 active users on Wikidata. Thanks for being awesome. <3 * Open Tasks for You ** Help bring the content of [[:en:Wikipedia:Wikidata]] to the remaining Wikipedias that will get phase 1 on March 6 ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 01|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೦೨:೨೭, ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0371 --> ==increasing the number of wikipedians== We have made a banner in tamil wikipedia which appears in every page. (Mediawiki:sitenotice).. That shows "we are writing articles. Why don't you write articles?". New users have joined due to this. Why dont you show such messages in kannada wiki. I think that message can be placed below the yellow box. Eventhough majority of them read kn wiki, vast majority of them are unaware of the fact that anyone can edit in wikipedia. Thanks. -[[ಸದಸ್ಯ:தமிழ்க்குரிசில்|தமிழ்க்குரிசில்]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:தமிழ்க்குரிசில்|talk]]) ೦೭:೪೭, ೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) == Wikidata weekly summary #48 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** More work on widget to add language links on the Wikipedias directly without having to go to Wikidata ** Bug fixes for Wikipedias, including: *** don't show edit link when noexternallanglinks magic word suppresses Wikidata links ([[bugzilla:45037]]) *** use Q## links instead of linking to Special:ItemByTitle for “edit links” link ([[bugzilla:44536]]) *** preference for showing Wikidata edits by default in watchlist ([[bugzilla:44973]]) ** Catching up on writing tests for untested functionality ** More work on the Lua support for accessing data from the repository (wikidata.org) on the Wikipedias ** Updated Wikidata’s Vagrant development machine ** Created initial QueryStore interface ** Created initial setup code for the SQL QueryStore ** Discussed and created initial schema for the SQL QueryStore ** Simplified code for client settings, including which namespaces can have Wikidata links. The default is now all namespaces, without needing to explicitly specify them in the settings ** Improved code for sorting interwiki links in the clients, with step towards allowing the communities to specify custom sort orders per Wikipedia ** Improved handling of deleted properties ** Further work on replacement for current search box ** More work on improving error reporting and edit summaries in the API ** Tim and Aaron killed the mystery bug that caused corrupt login tokens ([[bugzilla:41586]]) * Discussions/Press ** [http://news.ycombinator.com/item?id=5328472 Hacker News noticed we exist] ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Opting out of Global sysops|RFC about opting out of global sysops or not]] (more RFCs [[d:Wikidata:Requests for comment]]) ** Asked the Italian, Hebrew and Hungarian Wikipedias if they want to be the first to use phase 2 (will ask a few more to join the first batch later today) * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** [[m:Metrics and activities meetings/2013-03-07|WMF Metrics and Activities meeting]] (recording is linked there) ** office hour in German ** upcoming: Bibliothek & Information ** upcoming: Wikidata trifft Achäologie * Other Noteworthy Stuff ** [http://blog.wikimedia.de/2013/03/06/wikidata-now-live-on-all-wikipedias/ We’re now live on all Wikipedias with phase 1] \o/ ** [[d:Wikidata:Project chat#Phase_1_live_on_all_remaining_Wikipedias_and_bugfixes.2Fnew_feature_here|Deployed bugfixes and a new data type (string) to wikidata.org]] ** [http://www.quora.com/Wikipedia/How-will-the-Wikidata-1-project-impact-Wikipedia How will Wikidata impact Wikipedia?] ** [[d:Wikidata:Database reports|More useful database reports]] (more are being requested on the discussion page) ** [[d:Wikidata:List of properties|Quite a few new properties that make use of the new string data type now]] and [[d:Wikidata:Property proposal|more are being proposed]] ** [[d:Wikidata:Project chat#Usability_Testing_on_wikidata.org|Lukas wants to work with us to improve usability]] ** New user scripts at [[d:Wikidata:Tools]] *Did you know? ** Is a specific bug report really important to you? If you have an account on bugs.wikimedia.org you can easily add yourself to the CC list of the bug and then receive updates about its status via email ** Wikidata is also on [https://twitter.com/wikidata Twitter], [https://identi.ca/wikidata identi.ca], [https://www.facebook.com/Wikidata Facebook] and [https://plus.google.com/105776413863749545202/posts Google+] ** There is an IRC channel too: #wikimedia-wikidata on freenode * Open Tasks for You ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] ** Continue being awesome </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 08|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೧೮:೫೭, ೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0375 --> == Wikidata weekly summary #49 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> ** Development ** Design improvements to the SetClaim API module ** More work on implementing the [[m:Wikidata/Notes/Inclusion syntax|simple inclusion syntax]] that will be 1 way to access Wikidata data on Wikipedia ** More work on Lua (the second way to access Wikidata data on Wikipedia) ** Added parser page property to hold entity id in client. This fixes: *** [[bugzilla:45037]] - don’t show edit link if noexternallanglinks has suppressed all Wikidata links *** [[bugzilla:44536]] - have the edit link go directly to the Q### pages, instead of Special:ItemByTitle which shall make the link be more reliable and work for all namespaces ** Selenium tests for deleted-property-handling ** Selenium tests for multiline references ** Selenium tests for add-sitelinks-from-client ** Selenium tests for Entity-Selector-as-Searchbox ** Selenium tests for language-table ** Implemented in-process caching for entities ** Lua support to access the repo data and implement getEntity (so you can use stuff like entity = mw.wikibase.getEntity("Q1459") in Lua modules) ** rebuildTermSearchKey is now ready for production (this still needs to be run but once done it will make search case-insensitive) ** Improved error reports from the API ** Ground work for better edit summaries from the API ** Added a table of content to item pages ** Added debug functionality to be able to investigate why it takes longer than it should for Wikidata changes to show up on recent changes and watchlists on Wikipedia ** Finished implementation of References-UI ** Implemented GUID generator in JavaScript ** Worked on fixing a bug related to deleted properties where the UI would display wrong information ** Minor fixes/additions to the JS datamodel implementation ** Minor bugfixes in Statements-UI ** More work on RDF export * Discussions/Press ** [[d:Wikidata:Project chat#10_edits_for_autoconfirmed|When to autoconfirm users]] ** [[d:Wikidata:Property proposal|More property proposals]] * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** Bibliothek und Information ** 3rd Media Web Symposium ** upcoming: Wikidata trifft Archäologie ** upcoming: SMWCon ** [[m:IRC office hours/Office hours 2013-03-08|Log of latest office hour on IRC]] (in German) ** We’ll be at the [[mw:Amsterdam Hackathon 2013|Amsterdam Hackathon]] * Other Noteworthy Stuff ** New features/bugfixes on wikidata.org are planned for March 20 ** Lua roll-out! You’ll be able to use it soon to access Wikidata data on Wikipedia. Here's two introductory blogposts: [https://blog.wikimedia.org/2013/03/11/lua-templates-faster-more-flexible-pages/] [http://blog.wikimedia.org/2013/03/14/what-lua-scripting-means-wikimedia-open-source/] ** [[d:Q450675&action=history|The new pope didn’t go unnoticed on Wikidata either]] ** Someone sent the dev team [http://file3.status.net/i/identica/wikidata-20130315T113320-s3l7v4r.jpeg a cake]! <3 ** Want an easy way to add authority control data? Check [[d:Wikidata:Tools#authority_control.js|this]] ** We crossed item ID 7000000 ** We now have over 4000 active editors \o/ ** [[d:Wikidata:Statistics|Some more stats]] based on a database dump from end of February ** [http://toolserver.org/~magnus/ts2/reasonator/?q=Q254 Reasonator got a few more goodies] * Did you know? ** If you add a Babel box to your user page Wikidata will show you items and descriptions in other languages you speak as well without you having to switch the language ** Want to know which items use a certain property? Try the “what links here” link on a property page * Open Tasks for You ** Help translate [[m:Wikidata/Deployment Questions]] ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 15|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೧೮:೪೪, ೧೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0383 --> ==Tell_us_about_Kannada_Wikipedia== there are some pages in meta wiki called tell us about your wikipedia. It is sad that it doesnot exist for kannada eventhough available for other wikipedias. kindly [http://meta.wikimedia.org/wiki/Tell_us_about_Kannada_Wikipedia ctreate this page]. Use [http://meta.wikimedia.org/wiki/Tell_us_about_Telugu_Wikipedia telugu] page for reference and fill the questionare. Thanks. -[[ಸದಸ್ಯ:தமிழ்க்குரிசில்|தமிழ்க்குரிசில்]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:தமிழ்க்குரிசில்|talk]]) ೧೩:೪೭, ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) == Wikidata weekly summary #50 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Rolled out new code on wikidata.org. The new stuff you probably care about is: *** Improved references. They can now have multiple lines. This should make references much more useful. You can now have one reference with for example values for each of the properties "book", "author", "page" to describe one source. *** Fixed the prev/next links in diff view ([[bugzilla:45821]]) *** [[d:Special:EntitiesWithoutLabel]] now lets you filter by language and entity type ** Widget to add language links on the Wikipedias directly: added setting to enable/disable it per wiki and made it available for logged-in users only ** Widget to add language links on the Wikipedias directly: improved layout / size ** Made it so that the “edit links” link on Wikipedia is also shown when the corresponding item only has a link to this one language and no other languages ** Submitted improved Apache config patch to make wikidata.org always redirect to www.wikidata.org, which is awaiting code review and deployment. ** Improved the script that is responsible for taking Wikidata changes to the Wikipedias ** Added a few ways to better debug the script responsible for taking Wikidata changes to the Wikipedias. This should help with investigating why some changes take way to long to show up on the Wikipedias. ** Started work on automatically adding edited items to the user’s watchlist (according to preferences) ** Finished script for rebuilding search keys, so we can finally get case insensitive matches in a lot of places ** Support for multi-line references in diff view ** Selenium tests for inclusion syntax ** Improved parser function (that will be used to access Wikidata data on the Wikipedias) to accept property ID or label ** Increased isolation of data model component to increase clarity and visibility of bad dependencies ** Worked on schema access in the SQLStore (of the query component) * Discussions/Press ** [http://blog.wikimedia.de/2013/03/19/some-data-on-wikidata/ Denny had a look at some data about Wikidata] * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** 3rd Media Web Symposium 2013 ** Wikidata trifft Archäologie ** SMWCon Spring NYC * Other Noteworthy Stuff ** [[d:Wikidata:Project_chat#Amsterdam_.2B_Wikimania_hackathon_.2B_Wikimania|Join us for the Amsterdam and Wikimania hackathon and Wikimania]] ** Too many items with the same label and no description? [http://toolserver.org/~magnus/wd_terminator.php Terminator] helps you hunt them all down and clean them up. Also check out the [http://toolserver.org/~magnus/wd_terminator.php?list top 1000] ** Interested in the distribution of books by genre on Wikidata and similar things? [http://toolserver.org/~magnus/ts2/wdstats/?q={%22r%22:%5B{%22p%22:31,%22i%22:5398426}%5D,%22p%22:%22p136%22} WikidataStats] can help ** [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot]] needs input from more people ** [[d:Wikidata:Bots by function|Detailed list of bots]] ** [[d:Wikidata:Creating a bot|Collecting information about creating a bot]] ** We’ve crossed Q8000000 * Did you know? ** When you edit a statement there is a little wheel in front of the text field. This lets you choose between “custom value”, “unknown value” and “no value”. “No value” means that we know that the given property has no value, e.g. Elizabeth I of England had no spouse. “Unknown value” means that the property has a value, but it is unknown which one -- e.g. Pope Linus most certainly had a year of birth, but it is unknown to us. * Open Tasks for You ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] ** Still looking for the right way to contribute for you? Have a look at [[d:Wikidata:Contribute]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 22|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೦೦:೨೭, ೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0392 --> == Wikidata weekly summary #51 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** The [http://blog.wikimedia.de/2013/03/27/you-can-have-all-the-data/ first 11 Wikipedias can now include data from Wikidata] in their articles (If you want to see it in action see the infobox at [[:it:Torino]]) ** Worked on automatic summaries for statements ** Worked on making properties accessible from the client using their label so you can use <nowiki>{{#property:executive director}}</nowiki> instead of <nowiki>{{#property:p169}}</nowiki> for example ** Made qualifiers ready for the next deployment (Please test. See details further down.) ** Selenium tests for qualifiers ** Fixed some issues related to QUnit testing ** Worked on improved handling and code design of multiple snak lists in the UI (qualifiers, references) * Discussions/Press ** Denny wrote down how we’re planning to support [[m:Wikidata/Development/Queries|queries]] on Wikidata. Feedback welcome. ** Proposal for a [[d:Wikidata:Vandalism|vandalism policy]] ** Now that improvements for references have been deployed here’s a [[d:Wikidata talk:Sources|discussion]] on the best way to use them. (You can see an example of how it could be used in the source for “CAS registry number” on [[d:Q153]]) ** [[d:Wikidata:Project chat#Featured Items|Should Wikidata have featured items?]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Restrict_creation_of_properties_to_some_users|RFC about restricting the ability to create properties to some users]] ** [http://www.heise.de/newsticker/meldung/Wikipedia-Datenfundus-Wikidata-geht-in-die-zweite-Runde-1832031.html Heise.de reporting] about deployment of phase 2 on the first 11 Wikipedias ** [http://blog.wikimedia.de/2013/03/28/die-digitalen-romer-wikidata-trifft-archaologie/ Report] about a collaboration event between Wikipedians and archeologists * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** Newline 2013 * Other Noteworthy Stuff ** We’re currently carefully monitoring performance after the deployment of phase 2 on the first 11 Wikipedias. There seem to be a few small issues. As soon as they are resolved we'll deploy on English Wikipedia. All other Wikipedias are planned to follow very soon after that. ** Bye and a big thank you to Anja, Silke, Jens and John who are leaving the development team at the end of the month and will work on other cool things. You’ll be missed! ** Ever had any doubt about the possibilities of Wikidata? Talk to [http://toolserver.org/~magnus/thetalkpage/ Wiri]! ** We worked on reducing the time it takes for Wikidata edits to show up in the Wikipedias and made some progress. Daniel posted an [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-l/2013-March/001940.html analysis] ** We started running a script on the database in order to make search on Wikidata case-insensitive. This should be finished in a few days and then search should be more useful. ** In addition to the above we have rolled out a new search box that suggests items. This should also make finding things on Wikidata a lot easier for you. ** We’re making some progress with Internet Explorer 8 support but there are a lot of issues with it (some outside our control). It’s unclear at the moment how much we can improve it still without spending an unjustified amount of time on it. You can follow the progress at [[bugzilla:44228]] ** Edits are now auto-confirmed for users with more than 50 edits and account age 4 days: [[bugzilla:46461]] ** Do you need old-style interwiki links for a sister project for example? [http://toolserver.org/~legoktm/cgi-bin/wikidata/copypaste.py This] is for you ** The Wikimedia Foundation applied as a mentoring organisation for Google Summer of Code again. We have proposed some [[mw:GSoC|Wikidata projects]] for students to take up if the Foundation is accepted again. At least 2 other organisations that applied also propose Wikidata ideas. More details on that once we know which organisations are accepted. ** Denny hacked together a [http://simia.net/treeoflife/ tree of life] based on data from Wikidata ** Wikidata was added to [http://wikipulse.herokuapp.com/ wikipulse] ** A [[d:Q8478926|template]] to retrieve data from Wikidata if no local value is set * Did you know? ** If you need to merge two items [[d:Help:Merge]] explains how * Open Tasks for You ** See note at the end of this weekly summary ** Help test qualifiers ([[m:Wikidata/Notes/Data model primer#Qualifiers]] - see also example statements there) on the [http://wikidata-test-repo.wikimedia.de/wiki test wiki] so we can roll it out with the next release ** Did you file a bug report for Wikidata or did someone else do it for you? Please take a minute to check if it is still valid. (Thanks for filing it btw!) ** Add some missing descriptions to those [http://toolserver.org/~magnus/wd_terminator.php?list items with the same label]? ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> Could I have 2 mins of your time? As I’ll be working on some other projects for Wikimedia Germany as well from now on the time I can spend on Wikidata will be reduced. This means I’ll have to figure out what is useful to spend time on. If you’re reading this could you let me know for example on [[m:Talk:Wikidata/Status updates/2013 03 29|this discussion page]]? Also if you have ideas how to improve the weekly summaries please post them. --[[d:User:Lydia Pintscher (WMDE)|Lydia Pintscher (WMDE)]] ([[d:User talk:Lydia Pintscher (WMDE)|talk]]) <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 29|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೦:೪೪, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0394 --> == Wikidata weekly summary #52 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** The first year is over. Thank you everyone for being amazing and helping to build Wikidata and making it more than we could possibly have hoped for already. <3 ** Put a lot of work into improved support for Internet Explorer 8 ** Worked on improving recent changes code in client ** Finished valueview refactoring. Created new extension “ValueView” ** Implemented string formatter * Discussions/Press ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Defining_bureaucrats|RFC for defining the bureaucrats role on Wikidata]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Softwarestatements|RFC about statements for items related to software]] * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** upcoming: GLAM-Wiki 2013 * Other Noteworthy Stuff ** Deployment of phase 2 on English Wikipedia is currently planned for April 8. The remaining Wikipedias are scheduled for April 10. As usual this might change if we run into problems along the way. ** There is now a [[d:Special:DispatchStats|page showing the current lag for changes propagating to the Wikipedias]] so they can show up in watchlists and recent changes for example. This should ideally be in the range of a few minutes. Right now it is higher because of some abnormally high bot activity but decreasing. Should be down to a few minutes soon. ** There’s now a [[:en:Template:Wikidata|badge]] you can add to Wikipedia articles to indicate there is data about it on Wikidata ** We hit [[d:Q10000000|Q10000000]] ** [http://goo.gl/maps/DyrsA A Wikidata item in the wild] ;-) * Did you know? ** There are a number of [[d:Wikidata:Task forces|task forces]] that take care of specific jobs or topics on Wikidata ** You can get [[d:Wikidata:Database download|database dumps]] to play with ** There are a lot of stats about Wikidata on http://stats.wikimedia.org * Open Tasks for You ** Hit a [[d:Special:Random|random item]] and add a missing source? ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> Based on feedback for last week’s call for comments we will continue this newsletter. However more community help will be needed. From now on they’ll be drafted at [[d:Wikidata:Status updates/Next]] and your help is very welcome. <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 29|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೦೨:೩೭, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0400 --> == Wikidata weekly summary #53 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Got some external professional review of our code and architecture and started working on their feedback ** Worked on reducing the [[d:Special:DispatchStats|dispatch lag]] (the time it takes for changes on Wikidata to be sent to the Wikipedias for display in watchlist, recent changes and to purge affected pages) ** Worked on using Redis for job queue to improve the lag situation even further ** Created new Wikibase Query extension for phase 3 functionality ** Autocomments & Autosummaries for SetClaim module ** Worked on the GeoCoordinate parser * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** right now: GLAM-WIKI 2013 * Discussions ** The [[d:Wikidata:Requests for comment/Defining bureaucrats|RFC about bureaucrats]] was closed ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Adopt metawiki policy for translation administrators|RfC about policy for translation admins]] ** We need feedback from contributors working on references addition or having tried to add references to statements. Please comment about your problems or your trials at [[d:Help:Sources]] * Other Noteworthy Stuff ** Deployment of phase 2 on the remaining Wikipedias was delayed because of a high lag of changes being propagated to the Wikipedias. The lag has been reduced considerably now and is going down even more. The new date for deployment will not be next week because there are other large changes on Wikimedia infrastructure scheduled that we do not want to interfere with. It will hopefully happen very soon after that though. ** Next code update on wikidata.org is planned for Wednesday. This should include [[m:Wikidata/Notes/Data model primer#Qualifiers|qualifiers]] and bugfixes. ** There will probably be a short outage/read-only for wikidata.org on Tuesday (database is being switched to MariaDB) ** If you're a student and interested in coding on Wikidata [[d:Wikidata:GSoC|consider applying for Google Summer of Code]]. ** There is a new user right: [[d:Wikidata:Property creators|property creators]] ** There is now a page to [[d:Wikidata:Properties for deletion|request deletion of a property]] ** We now have [[Wikidata:Bureaucrats|Bureaucrats]] ** [http://toolserver.org/~magnus/ts2/reasonator/ Reasonator] was improved and extended ([http://toolserver.org/~magnus/ts2/reasonator/?q=92642 1] [http://toolserver.org/~magnus/ts2/reasonator/?q=4504 2]) * Open Tasks for You ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] ** Help draft the [[d:Wikidata:Status updates/Next|next weekly summary]] </div> Based on feedback for last week’s call for comments we will continue this newsletter. However more community help will be needed. From now on they’ll be drafted at [[d:Wikidata:Status updates/Next]] and your help is very welcome. <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 04 12|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೩:೩೪, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0412 --> == Wikidata weekly summary #54 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** [[d:Special:DispatchStats|Dispatch lag]] is now down to 0 so changes should show up very quickly on the Wikipedias in watchlists and recent changes ** wikidata.org now always redirects to www.wikidata.org. This should among other things solve the issue where people were not able to edit when on wikidata.org ([[bugzilla:45005]]) ** Fixed weird blocked-user/protected-page handling in UI ([[bugzilla:45140]]) ** Final meetings for the external professional review of our code and architecture. They were quite happy with the quality of the codebase and gave useful tips for improvements ** Worked on automatic summaries for editing claims ** Investigation of different JavaScript frameworks dealing with date and time ** Worked on using Redis and the job queue for change notifications to clients ** Work on the storage code for answering queries * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** GLAM-WIKI 2013 ** upcoming: office hour on IRC about sources ** upcoming: Opensource Treffen ** upcoming: intro to Wikidata at the British Library * Discussions ** [[d:Wikidata:Requests for comment/References and sources|RfC about references and sources]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Defining oversighters|RfC about local oversighters]] * Other Noteworthy Stuff ** Deployment of phase 2 (infoboxes) on English Wikipedia is planned for April 22. All remaining Wikipedias are planned for April 24. ** Qualifiers are available now. In the same update several bugs have been fixed mainly related to Internet Explorer 8. At the same time search has been made case-insensitive. More details [[d:Wikidata:Project chat#Qualifiers.2C_bug_fixes.2C_improved_search_-_all_in_one_night.21|here]]. ** [[d:Wikidata:Notability]] has been completely rewritten ** Cool task force page: [[d:Wikidata:Video games task force]] ** [http://bots.wmflabs.org/~addshore/addbot/index.php List of Wikipedia articles that still have language links in the wiki text] * Open Tasks for You ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 04 19|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೨:೫೮, ೧೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0417 --> == Wikidata weekly summary #55 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Started working on support for the Time data type in the frontend (editing/displaying of time values) ** Fixed copyright tooltip’s issues where it was not possible to dismiss it ** Started work for making it possible to track where on the client a property is used ** Work on dispatching changes to Wikipedias via the redis job queue ** Introducing core hooks to allow us to avoid page re-rendering when language links are changed ** Implemented automatic comments for setClaim (adding/setting claim, adding/removing/changing qualifiers) ** Investigated issue where edit conflicts are detected in error ** Fixed wrong revision shown in history-view * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** A lot of articles about the deployment of phase 2 on all Wikipedias among them: [http://www.heise.de/newsticker/meldung/Wikipedia-Datenfundus-Wikidata-geht-in-den-Regelbetrieb-1849208.html Wikipedia-Datenfundus Wikidata geht in den Regelbetrieb], [http://www.h-online.com/open/news/item/Wikidata-goes-live-worldwide-1849479.html Wikidata goes live worldwide], [http://www.mynewsdesk.com/se/view/pressrelease/wikidata-revolutionen-aer-haer-moejliggoer-strukturerade-data-paa-wikipedia-859762 Wikidata-revolutionen är här: Möjliggör strukturerade data på Wikipedia] ** Wikimedia switching to MariaDB in ''c'T'' (German): [http://www.heise.de/ct/meldung/Wikipedia-wechselt-von-MySQL-auf-MariaDB-1848140.html Wikipedia wechselt von MySQL auf MariaDB] ** Office hour about references ([[m:IRC office hours/Office hours 2013-04-25|log]]) ** Introduction to Wikidata - talk at the British Library ** OpensourceTreffen in Munich ** Upcoming: Hypertext 2013 * Discussions ** RfC about [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Wikidata:Vandalism|vandalism]] ** RfP for [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Oversight|oversighters]] ** RfC about [[m:Requests for comment/Interproject links interface|interproject links interface]] ** RfC about [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|inactive administrators]] ** RfC about [[d:Wikidata:Requests for comment/Abusefilter-view-private and abusefilter-log-private for rollbackers|permissions for rollbackers regarding vandalism]] ** RfC about [[d:Wikidata:Requests for comment/Kinship|Kinship]] * Other Noteworthy Stuff ** Phase 2 has been [http://blog.wikimedia.de/2013/04/22/and-that-makes-12/ deployed on English Wikipedia] and [http://blog.wikimedia.de/2013/04/24/wikidata-all-around-the-world/ all remaining ones] ** Deployed a widget that makes it easier to add language links when there is only one language link on Wikidata so far ** Page to collect information about [[d:Help:Phase 2 on Wikipedia|phase 2 on the Wikipedias]] ** [[d:Special:Statistics|Page edits]] have passed 31 million. ** [[d:Help:Shortcut]] lists shortcuts for frequently used pages ** [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-l/2013-April/002165.html Nice interaction of local data and data from Wikidata] on English Wikipedias * Did you know? ** Item [[d:Q12000000|Q12000000]] is is the Czech Wiki entry about "Výškové horolezectví" or "high altitude climbing" ** Newest properties are: [[d:Property:P466|occupant]], [[d:Property:P465|color (hex triplet)]], [[d:Property:P464|NOR]], [[d:Property:P463|member of]], [[d:Property:P462|color (item)]], [[d:Property:P461|opposite of]], [[d:Property:P460|said to be the same as]], [[d:Property:P458|IMO ship number]], [[d:Property:P457|foundational text]], [[d:Property:P455|Emporis ID]], [[d:Property:P454|Structurae ID]], [[d:Property:P452|industry]], [[d:Property:P451|cohabitant]], [[d:Property:P450|astronaut's missions]], [[d:Property:P449|original network]], [[d:Property:P448|launch site]] ** Newest qualifiers are: [[d:Property:P459|determination method]], [[d:Property:P453|role]] ** Properties merged: [[d:Property:P9|sister]] and [[d:Property:P7|brother]] ([[d:Wikidata:Project chat#Merging Property:P7 and Property:P9|discussion]]) * Open Tasks for You ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] ** Translate the [[d:Wikidata:List of properties#Table of properties|Table of properties]] into your language ** [[d:Wikidata:Property proposal|Review]] a proposal for a qualifier property ** Respond to a "Request for Comment" ** If fixing a particular bug is especially important for you then please consider voting for it in Bugzilla to help the development team prioritize. A list of all of the currently open ones is [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?emailcc1=1&list_id=151540&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org here]. </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 04 26|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೨:೦೦, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0433 --> == Wikidata weekly summary #56 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Worked with students on their Google Summer of Code proposals ** Worked on time data type editing in the frontend ** Worked on improving the DataTypes system ** Working on better Continuous Integration strategy ** Moving Selenium tests to Cloudbees & Saucelabs ** Catching up with Selenium tests * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** Hypertext 2013 ** upcoming: Treffen der Redaktion Chemie * Discussions **[[d:Wikidata:Requests for comment/Enable flood flag|RFC to enable the "flood flag"]] **[[d:Wikidata:Requests for comment/Lables and descriptions in language variants|RFC about "labels in uncommon language variants"]] **[[d:Wikidata:Requests for comment/Items for Wikimedia projects besides Wikipedia|RFC to create "Items for Wikimedia projects besides Wikipedia"]] **7 users [[d:Wikidata:Requests for permissions/Oversight|requesting access to the oversight permission]] * Other Noteworthy Stuff **Bugfixes were deployed on wikidata.org. The ones you probably care about are: *** when clicking "edit links" on a Wikipedia article the user is automatically taken to the language links part of the item. Hopefully it is now more obvious how to change the links. *** fixed a few cases where edit conflicts where detected in error *** added automatic edit summaries for adding qualifiers and claims *** fixed wrong revision being shown in div history **Translators can now sign up to receive translation notifications at [[d:Special:TranslatorSignup]] **[http://toolserver.org/~magnus/ts2/wdq/ Visual query interface for Wikidata] **3 Wikimania submissions that could use your vote at the bottom: [http://wikimania2013.wikimedia.org/wiki/Submissions/State_of_Wikidata State of Wikidata], [http://wikimania2013.wikimedia.org/wiki/Submissions/The_Technology_Behind_Wikidata The Technology Behind Wikidata], [http://wikimania2013.wikimedia.org/wiki/Submissions/Ask_Us_Anything_About_Wikidata Ask Us Anything About Wikidata] * Did you know? **Newest properties: [[d:Property:P483|Recorded at (studio)]], [[d:Property:P482|Supporting actor/actress]], [[d:Property:P481|Palissy identifier]], [[d:Property:P480|Filmaffinity number]], [[d:Property:P479|input device]], [[d:Property:P478|Volume (collections)]], [[d:Property:P477|Historic Places identifier]], [[d:Property:P476|CELEX number]], [[d:Property:P474|country calling code]], [[d:Property:P473|local dialing code]], [[d:Property:P470|eight banner register]], [[d:Property:P469|lakes on river]], [[d:Property:P468|dan/kyu rank]], [[d:Property:P467|legislated by]] **Newest task forces: [[d:Wikidata:Pokémon task force|Pokémon task force]], [[d:Wikidata:Cultural heritage task force|Cultural heritage task force]], [[d:Wikidata:Space task force|Space task force]] * Open Tasks for You ** [[d:Wikidata:Property proposal|Review a proposal for a qualifier or property]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment|Respond to a "Request for Comment"]] ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 05 03|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೦೫:೧೦, ೪ ಮೇ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0442 --> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡದ ಸದಸ್ಯರ ಸಮ್ಮಿಲನ ಈ ತಿಂಗಳು ಐ.‌ಆರ್.ಸಿ ಯಲ್ಲಿ == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡದ ಸದಸ್ಯರ ಸಮ್ಮಿಲನ ಈ ತಿಂಗಳು ಐ.‌ಆರ್.ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಮೇ ೭, ೨೦೧೩ , ರಾತ್ರಿ ೯:೩೦ ರಿಂದ ೧೧:೩೦ ಐ.‌ಆರ್.ಸಿ ಚಾನೆಲ್ ಐ.‌ಆರ್.ಸಿಯನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ಬಳಸಿ ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವೆಬ್‌ಚಾಟ್ ಲಿಂಕ್ ಬಳಸಬಹುದು. ವೆಬ್‌ಚಾಟ್ - ಫ್ರೀನೋಡ್ - [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-kn ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಚಾನಲ್] ಸಮ್ಮಿಲನದ ಉದ್ದೇಶ ೧) ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುತ್ತ ನಾವು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಕೆಲಸಗಳು ೨) ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ೩) ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ೪) ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಹತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ತಯಾರಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಈ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/೧೦|ಕೊಂಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ --[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|talk]]) ೧೨:೩೪, ೬ ಮೇ ೨೦೧೩ (UTC) == ''This Month in GLAM'': April 2013 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | <center>[[File:This month in GLAM logo.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]</center><br/> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume III, Issue IV, April 2013</span>]]</div> <hr /><br /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"> |- style="text-align: center;" | <font style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</font> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/From the team|From the team]]: Some personal thoughts on GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Australia and New Zealand report|Australia and New Zealand report]]: Wikipedia in academia and libraries in Australia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Denmark report|Denmark report]]: Upcoming Edit-a-thon 1864 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Finland report|Finland report]]: WLPA; GLAM Sessions; Funding * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/France report|France report]]: Brest * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Germany report|Germany report]]: Hamburg Museum; Museum August Kestner * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Hungary report|Hungary report]]: Article writing contest about statistics and related sciences * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikipedia workshop; Editathon on women's biographies * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Fotofestín activities; DIY scanner project progress and Winners of the Holy Week in Mexico photo contest at ITESM Campus Ciudad de Mexico * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: GLAM WIKI UK; Wiki loves Sound; Wikipedian in Residence; Wiki loves Libraries; Wikipedia Training National Museum of Ethnology * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Spain report|Spain report]]: Longest edit-a-thon ever at Fundació Joan Miró in Barcelona * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Sweden report|Sweden report]]: GLAM handbook version 3; conferences; hackathons and Wiki Loves Public Art * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss Federal Archives looking for a Wikipedian in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Taiwan report|Taiwan report]]: Taiwan Government Data Portal Launched * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/UK report|UK report]]: GLAM-Wiki; new and departing Wikipedians in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/USA report|USA report]]: First GLAM Boot Camp; Consortium meeting; GLAMout; plus workshops and editathon * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Special story|Special story]]: Intersections between GLAM and Wikinews * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Open Access report|Open Access report]]: Featured content; Wikimania sessions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-size: 10pt; font-family: Times New Roman; text-align: center;" | <center><small>[[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Single|Single-page]]</small></center> |- | valign="top" colspan="2" style="padding: 0.5em; font-family: Times New Roman; text-align: center; font-size: 85%; " | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೧:೫೯, ೮ ಮೇ ೨೦೧೩ (UTC)</div> <!-- EdwardsBot 0445 --> == Wikidata weekly summary #57 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Implemented basic editing of Time values ** Worked on advanced editing of Time values (having a preview, defining precision and calendar model while editing the value) ** Work on RDF mapping/export ** ~=[,,_,,]:3 ** Solving issues with WMF Jenkins ** Migrating Selenium test from RSpec to Cucumber * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** [http://www.dradio.de/dlf/sendungen/computer/2096865/ Interview on dradio.de] ** PHP Unconference Europe 2013 ** PHP Days 1013 Berlin ** Treffen der Redaktion Chemie * Discussions ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Bureaucrats' role in removal of permissions|RfC: Bureaucrats' role in removal of permissions]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Disambiguation pages guidelines|RfC: Disambiguation pages guidelines]] * Other Noteworthy Stuff ** [http://blog.wikimedia.de/2013/05/06/the-wikidata-tool-ecosystem/ Blog post by Magnus Manske about the Wikidata tool ecosystem] ** [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikidata-tech New mailing list for discussion of development of Wikidata] * Did you know? ** Newest properties: [[d:Property:P498|ISO 4217]], [[d:Property:P497|CBDB ID]], [[d:Property:P496|ORCID]], [[d:Property:P495|country of origin]], [[d:Property:P494|ICD-10]], [[d:Property:P493|ICD-9]], [[d:Property:P492|OMIM ID]], [[d:Property:P491|orbit diagram]], [[d:Property:P490|provisional designation (astronomy)]], [[d:Property:P489|currency symbol description]], [[d:Property:P488|chairperson]], [[d:Property:P487|Unicode character]], [[d:Property:P486|MeSH ID]], [[d:Property:P485|archives at]], [[d:Property:P484|IMA Number]] ** Newest task forces: [[d:Wikidata:Baseball task force|Baseball]] * Open Tasks for You ** [[d:Wikidata:Property proposal|Review a proposal for a qualifier or property]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment|Respond to a "Request for Comment"]] ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 05 10|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೧೫:೩೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0447 --> == Wikidata weekly summary #58 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Discussions ** What should be done with the property [[d:Wikidata:Property proposal/Generic#Version (rename 'Stable Version')|stable Version]]? ** [http://hangingtogether.org/?p=2877 Sex Ratios in Wikidata, Wikipedias, and VIAF] ** [http://hangingtogether.org/?p=2878 The Ropebridges: Authority Control in Wikidata] * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** [http://wikimania2013.wikimedia.org/wiki/Category:Wikidata A lot of Wikidata-related submissions have been accepted for Wikimania] ** Treffen der Redaktion Chemie ** upcoming: MediaWiki hackathon in Amsterdam ** upcoming: Linked Data in Business * Other Noteworthy Stuff ** [[d:Help:Lua]] is now the place for all things Lua on Wikidata ** Item [[d:Q13000000]] is Devarakonda, a village in India. ** The geographic relation "exclave of" is the [[d:Property:P500|property with the ID 500]]. ** [[:w:en:Wikipedia:Requests for comment/Wikidata Phase 2|English Wikipedia discussion closes allowing for use of Wikidata]] ** [[d:Template:Tree|Template to display a tree based in Wikidata data]] ** Deployed new bugfixes on wikidata.org including a fix for pages not being added to the watchlist automatically plus the first version of the RDF exort ** The ability to include data using the property label is planned to be deployed on English Wikipedia on Monday and all others on Wednesday (You can then for example use <nowiki>{{#property:logo image}}</nowiki> in addition to <nowiki>{{#property:P154}}</nowiki>.) * Did you know? ** Newest properties: exclave of, enclave within, HURDAT identifier, ISO standard, home port, general manager, ISO 15924, Swedish county code, BNFC Thesaurus, cause of death, brother-in-law (sister's husband), honorific prefix, academic degree, birth name, interleaves with, state, phase, powerplant, interaction, part concerned, armament, scheduled service destination, type of orbit, temporal range start, temporal range end, Swedish municipality code, located on island, consists of ** <nowiki>{{Property|123}}</nowiki> can be used on Wikidata to get the label of the given property (P123) in the readers language. <nowiki>{{label|Q123}}</nowiki> does the same for items. * Development ** Simplified the [[m:Wikidata/Notes/Inclusion syntax v0.4|inclusion syntax]] (this is one way how you access data from Wikidata in a Wikipedia article - the other one is via Lua) ** [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-tech/2013-May/000006.html Result of the external codebase review has been published] ** Worked on implementation of editable time values in frontend ** Selenium tests for false edit-conflicts and old-revision-view ** Jenkins setup improvements ** Made many improvements to the unit test configuration and bootstrapping code in Ask, Diff, DataValues, WikibaseQueryEngine and WikibaseDatabase ** Automatic class loading based on PSR-0 convention in Ask, Diff and WikibaseQueryEngine ** Added new array comparison code and started work on merging diffs together in Diff ** Progress on the SQLStore ** Improved many unit tests by removing unneeded dependencies they had ** Bug fixing ** Made property parser function code more robust ** Worked on EntityPerPage rebuild script, to enable it to run for Wikidata to fill in missing entities in the wb_entity_per_page table ** Making the Settings system more robust, preparing split of client and repo settings ** Work on RDF mapping and serialization ** Work on content negotiation for Special:EntityData * Open Tasks for You ** [[d:Wikidata:Database_reports/Constraint_violations|Help fix formatting and value issues]] for a property ** [[d:Wikidata:Tools/Array properties gadget|Determine statements to add to Wikidata based on Wikipedia categories]] ** [[d:Wikidata:Task forces|Map a Wikipedia infobox to Wikidata properties]] ([[Wikidata:Chemistry_task_force/Properties|advanced sample]]) ** [[d:Wikidata:Database reports/Constraint violations/Summary|Select a rarely used property]] and add values to Wikidata: either manually, through "[[Wikidata:Tools/Array properties gadget|array properties]]", through a [[Wikidata:Bot requests|bot request]], with [[Wikidata:Tools#Wikidata_useful|Wikidata useful]], or by operating your own bot ** [[d:Wikidata:Requests for comment|Respond to a "Request for Comment"]] ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 05 17|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೨:೩೧, ೧೭ ಮೇ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0451 --> == Article requests == Hi! Do you do article requests? [[ಸದಸ್ಯ:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:WhisperToMe|talk]]) ೨೨:೩೨, ೧೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೩ (UTC) --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|talk]]) ೦೩:೧೪, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ (UTC)ನಮಸ್ಕಾರ ಸರ್, ನಿಮ್ಮ ಅವಿರತ ಕನ್ನಡ ಸೇವೆಗೆ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು. ನನ್ನ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಚೆಂದದ ಚಿತ್ರ ಹಾಕಿರುವುದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಹಾಗೇಯೆ ನಿಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲೇನಾದರೂ ಐರಾವತ ಚಿತ್ರ, ಒಡೆಯರ ಲಾಂಛನದ ಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದರೆ ಅವನ್ನು ನನ್ನ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ಉಪಕರಿಸ ಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|talk]]) ೦೧:೩೪, ೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)ನಮಸ್ತೆ ಸರ್, ಶುಭೋದಯ. ನೀವು ನನ್ನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಲೇಖನವನ್ನು ಶೋಭಾಯಮಾನವಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ವಂದನೆಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|talk]]) ೦೮:೪೩, ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)ನಮಸ್ತೆ ಸರ್, ನೀವು ನನ್ನ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. (suMkadavar ೦೪:೧೧, ೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)) ಸರ್, ನಾನು ರಾಧಾತನಯ ಅಂತ. ೨೦೦೫ ರಿಂದ ಬರೀತಾಇದೀನಿ. ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಲೇಖನ ಅಷ್ಟೆ ಅಂತಹ ಮಹತ್ವದ್ದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ನನಗೆ ತಮ್ಮ ಇ. ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಬೇಕು. ಒಂದೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಮಂದಿ ನಿಮ್ಮ ಸಹಾಯ ನನಗೆ ಬೇಕು. ನನ್ನ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಜ್ಞಾನ ತೀರಾಕಡಿಮೆ. ನನ್ನ ಇ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ. : hrl.venkatesh@gmail.com ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ನಾನು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದೆ. ಆಂಜಿಯೋಪ್ಲಾಸ್ಘ್ಟ್ ಆಯಿತು. ೩ವಾಲ್ವ್ ಬಹಳ ಮುಚ್ಚಿತ್ತು. (೮೫%, ೯೦%) ಹೇಗೋ ಉಳಿದುಕೊಂಡೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪದಿನ ಬೇಡ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಮಸ್ಕಾರ. == Kannada Wikipedia instructional videos == Dear Vasanth, apologies for posting this messages in English. My name is Subha and I work for the Access To Knowledge at the Centre for Internet and Society, a program that is working to support the initiatives for Wikimedia projects in Indic languages. I hope you might be aware of the recently released Kannada Wikipedia learning tutorials that were released. They are available [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Learn_to_edit_Kannada_Wikipedia here on Commons]. I am planning to write a blog about these tutorials and how they could be used for the other languages and also could be enhanced by taking feedback from other Wikipedians. I would like to request you to go through the tutorials and share your feedback here. Thanks a lot in advance. --[[ಸದಸ್ಯ:Psubhashish|ಸುಭಾಸಿಸ ಪಾಣಿಗಾಹಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ_ಚರ್ಚೆಪುಟ:Psubhashish|ವಾರ್ತಾ]]) ೦೭:೩೫, ೩ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC) --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|talk]]) ೦೩:೩೩, ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC)ನಮಸ್ತೆ ಸರ್, ನಿಮ್ಮ ಡಾ.ಸಿ.ಆರ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ ದೋಷ ತಿದ್ದಲು ಹೋಗಿ, ಕರೆಕ್ಸನ್ ಮಾಡಿ, ಪುಟವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನಿಂದ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಕ್ಷಮಿಸಿ. ಆ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಮೊದಲಿದ್ದಂತೆ ಮಾಡಿ. ==ಅಗ್ಗಳ== ಅಗ್ಗಳ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ 2ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಜೈನಕವಿ. ಚಂದ್ರಪ್ರಭಪುರಾಣ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯದ ಕರ್ತೃ. ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಗಳೇಶ್ವರ ಇವನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ. ತಂದೆ ಶಾಂತೀಶ, ತಾಯಿ ಪೋಚಾಂಬಿಕೆ, ತ್ರೈವಿದ್ಯಶ್ರುತಕೀರ್ತಿದೇವ ಗುರು. ಕವಿಗೆ ಭಾರತೀಭಾಳನೇತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯವಿದ್ಯಾವಿನೋದ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳು ಇವೆ. ಪೂರ್ವಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಪ, ಪೊನ್ನ, ರನ್ನ-ಇವರುಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾನೆ. *ಮಾನ್ಯರೇ' -[[ಪಂಪ]], [[ಪೊನ್ನ]], [[ರನ್ನ]]- ಇವರುಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾನೆ -ಎಂದರೆ ಇವನು ೧೦ನೇಶತಮಾನದ ನಂತರದವನಿರಬೇಕಲ್ಲವೇ?-ಕೈತಪ್ಪಿನಿಂದ ೨ನೆಯ ಎಂದು ಬಿದ್ದಿರಬಹುದು -ಸರಿಪಡಿಸಿ.ನಿಮ್ಮವ, Bschandrasgr ೧೧:೦೨, ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC) [[ಸದಸ್ಯ:Bschandrasgr/ಪರಿಚಯ]] *೧೨-೧೧-೨೦೧೪ -[[*೧೨-೧೧-೨೦೧೪ -[[ಕಮಲಾದಾಸ್]] *ಇವರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವನದ ೪ ಸಾಲು ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿದ್ದು ; ಅದಕ್ಕೆ ಭಾವಾನುವಾದ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ -ಇಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೆ ತೆಗೆಯಿರಿ.Bschandrasgr ೧೭:೩೬, ೧೨ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC) ==[[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್]]== ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಯಾರೋ ವಿಳಾಸ ಕೊಡದ ವ್ಯಕ್ತಿ -ದುರುದ್ದೇಶದ- ಅನಾಮಧೇಯ -ಫುರ್ವಾಗ್ರಹವಿದ್ದಂತೆ ತೋರುವ -(ದುರುಪಯೋಗದ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ)ಗೆ ಸೇರಿರುವವರು "ನಾಶ ಮಾಡಿ ಅಸಂಬದ್ಧವಾಕ್ಯಗಳುಳ್ಳ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಬಗೆಯ ದುರುಪಯೋಗ ತಡೆಯಿರಿ, ಉತ್ತಮ ಲೇಖನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ದಯವಿಟ್ಟು, ಹಿಂದಿನ ಉತ್ತಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಪುನಹ ಹಾಕಿ.Bschandrasgr ೦೪:೪೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC) * ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಹ ಲೇಖನ ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಳು.Bschandrasgr ೧೧:೧೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC) ==ಭಾರತದ ನಕಾಶೆ== ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕಾಶೆಯನ್ನು ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಬಳಸಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ( ಉದಾಹರಣೆ - ಬಿಜಾಪುರ). ಈ ನಕಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಲವು ತುಣುಕುಗಳಾಗಿ ಹಾಗೂ ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸರಿ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಂಚ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. - [[ಸದಸ್ಯ:Anamika|ಅನಾಮಿಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Anamika|talk]]) ೧೫:೩೨, ೨೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC) --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|talk]]) ೦೮:೨೨, ೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೫ (UTC)ನಮಸ್ತೆ ಸರ್, 'ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು' ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --(suMkadavar ೧೨:೫೨, ೨೦ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೫ (UTC)) ವಸಂತರವರೆ, ನೀವು ನನ್ನ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರ ಒದಗಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಸರ್. ನನಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ. ಯಾಕೋ ಆ ವೀಡಿಯೋ ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ತೀರ ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹೇಗೆ ಸಾಗಬೇಕು, ಎನ್ನುವ ಮಾಹಿತಿ ವಿವರಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ನನ್ನ ಇ-ಮೇಲ್ ಐಡಿ : hrl.venkatesh@gmail.com suMkadavar ೦೬:೩೦, ೨೧ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೫ (UTC)) 'ಎಡ್ಮಂಡ್ ಕಾರ್ಟರ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ತಾವು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಲಿಂಕ್ ಡಾ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಕಾರ್ಟ್ ರೈಟ್ ರವರದು. ಅದು ಸರಿಯಾದ ಲಿಂಕ್ ಅಲ್ಲ. ದಯಮಾಡಿ ಅಳಿಸಿಹಾಕಿ. Dr Edward Cartwright Reader in Economics School of Economics, Keynes College, B1.06 == Translating the interface in your language, we need your help == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Hello VASANTH S.N., thanks for working on this wiki in your language. [http://laxstrom.name/blag/2015/02/19/prioritizing-mediawikis-translation-strings/ We updated the list of priority translations] and I write you to let you know. The language used by this wiki (or by you in your preferences) needs [[translatewiki:Translating:Group_statistics|about 100 translations or less]] in the priority list. You're almost done! [[Image:Translatewiki.net logo.svg|frame|link=translatewiki:|{{int:translateinterface}}]] Please [[translatewiki:Special:MainPage|register on translatewiki.net]] if you didn't yet and then '''[[translatewiki:Special:Translate/core-0-mostused|help complete priority translations]]''' (make sure to select your language in the language selector). With a couple hours' work or less, you can make sure that nearly all visitors see the wiki interface fully translated. [[User:Nemo_bis|Nemo]] ೧೪:೦೭, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Meta:Sandbox&oldid=12031713 --> --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೮, ೨೩ ಮೇ ೨೦೧೫ (UTC) ನಮಸ್ತೆ ಸರ್, ಈಗ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಹೆಚ್ ಎಸ್ವಿ ಅವರ ಲೇಖನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನದೊಂದಿಗೆ ದಯವಿಟ್ಟು ವಿಲೀನಗೋಲಿಸಿ. ವಂದನೆಗಳು == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ - ಸಮ್ಮಿಲನ - ೧೯ == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಅತೀ ಅಗತ್ಯದ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕ ಸಮುದಾಯವು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೩, ೨೦೧೫ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುತ್ತಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿಗೆ ಈ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/೧೯|ಪುಟಕ್ಕೆ]] ಭೇಟಿ ನೀಡಿ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೧, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ (UTC) ನೀವು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಕ್ರೀಯ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ತುಳುವಿನಲ್ಲೂ ನಿಮ್ಮ ಸಂಪಾದನೆ ಸೇವೆ ಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೨೩, ೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) === ಹದಿಮೂರನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಮಗೆ ಈ ಆಹ್ವಾನ === {| style="background-color: #DACEE3; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:St. Aloysius College.jpg|125px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ|ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ]] @ ಮಂಗಳೂರು''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikipedia-logo-v2-kn.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಹದಿಮೂರನೆಯ ಫಲಪ್ರದ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಸಂತಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩, ೨೦೧೬ರಂದು ಶನಿವಾರ '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಫೋಟೋ ನಡಿಗೆ''' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು '''ಬಂಟ್ವಾಳ''' ಅಥವಾ '''ಪಿಲಿಕುಳ'''ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪, ೨೦೧೬ರಂದು ಭಾನುವಾರ ಹದಿಮೂರನೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು, [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನ]] [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾಲೇಜಿನ]], '''ಎರಿಕ್ ಮಥಾಯಿಸ್ ಸಭಾಂಗಣ'''ದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವುದೆಂದು ದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ೧೩ನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದ ಸರ್ವರೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಜ್ವಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ನಡೆದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು|ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಮಂಗಳೂರಿನ [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದಾಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೪, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) |} == Geographical Indications in India Edit-a-thon == Hello,<br/>[[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] ''Sorry for writing in English''<br/> CIS-A2K is going to organize an edit-a-thon between 25 and 31 January this year. The aim of this edit-a-thon is creating and improving [[:en:Geographical Indications in India|List of Geographical Indications in India]] related articles. We welcome all of you to join this edit-a-thon.<br/> Please see the event and add your name as a participant: '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon]]''' Feel free to ask if you have question(s).<br/> Regards. --[[ಸದಸ್ಯ:Titodutta|Titodutta]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Titodutta|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೨, ೨೨ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == Geographical Indications in India Edit-a-thon starts in 24 hours == Hello, <br/> [[File:2010-07-20 Black windup alarm clock face.jpg|right|150px]]Thanks a lot for signing up as a participant in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We want to inform you that this edit-a-thon will start in next 24 hours or so (25 January 0:00 UTC). Here are a few handy tips: * ⓵ Before starting you may check the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules of the edit-a-thon]] once again. * ⓶ A resource section has been started, you may check it [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Resources|here]]. * ⓷ Report the articles you are creating and expanding. If a local event page has been created on your Wikipedia you may report it there, or you may report it on the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon/Participants|Meta Wiki event page]] too. This is how you should add an article— go to the <code>"participants"</code> section where you have added you name, and beside that add the articles like this: <code>[[User:Example|Example]] ([[User talk:Example|talk]]) (Articles: Article1, Article2, Article3, Article4).</code> You '''don't''' need to update both on Meta and on your Wikipedia, update at any one place you want. * ⓸ If you are posting about this edit-a-thon- on Facebook or Twitter, you may use the hashtag <span style="color: blue">#GIIND2016</span> * ⓹ Do you have any question or comment? Do you want us to clarify something? Please ask it [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. Thank you and happy editing. [[File:Face-smile.svg|20px]] --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೩೨, ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/GI_participants&oldid=15268365 --> == GI edit-a-thon 2016 updates == Geographical Indications in India Edit-a-thon 2016 has started, here are a few updates: # More than 80 Wikipedians have joined this edit-a-thon # More than 35 articles have been created/expanded already (this may not be the exact number, see "Ideas" section #1 below) # [[:en:Template:Infobox geographical indication|Infobox geographical indication]] has been started on English Wikipedia. You may help to create a similar template for on your Wikipedia. [[File:Spinning Ashoka Chakra.gif|right|150px]] ; Become GI edit-a-thon language ambassador If you are an experienced editor, [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]. Ambassadors are community representatives and they will review articles created/expanded during this edit-a-thon, and perform a few other administrative tasks. ; Translate the Meta event page Please translate [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|this event page]] into your own language. Event page has been started in [[:bn:উইকিপিডিয়া:অনলাইন এডিটাথন/২০১৬/ভারতীয় ভৌগোলিক স্বীকৃতি এডিটাথন|Bengali]], [[:en:Wikipedia:WikiProject India/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|English]] and [[:te:వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/జాగ్రఫికల్ ఇండికేషన్స్ ఇన్ ఇండియా ఎడిట్-అ-థాన్|Telugu]], please start a similar page on your event page too. ; Ideas # Please report the articles you are creating or expanding [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]] (or on your local Wikipedia, if there is an event page here). It'll be difficult for us to count or review articles unless you report it. # These articles may also be created or expanded: :* Geographical indication ([[:en:Geographical indication]]) :* List of Geographical Indications in India ([[:en:List of Geographical Indications in India]]) :* Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999 ([[:en:Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999]]) See more ideas and share your own [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Ideas|here]]. ; Media coverages Please see a few media coverages on this event: [http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Wikipedia-initiative-Celebrating-legacy-of-Bangalore-Blue-grapes-online/articleshow/50739468.cms The Times of India], [http://indiaeducationdiary.in/Shownews.asp?newsid=37394 IndiaEducationDiary], [http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/gitagged-products-to-get-wiki-pages/article8153825.ece The Hindu]. ; Further updates Please keep checking [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|the Meta-Wiki event page]] for latest updates. All the best and keep on creating and expanding articles. :) --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೪೬, ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 --> == 7 more days to create or expand articles == [[File:Seven 7 Days.svg|right|250px]] Hello, thanks a lot for participating in [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We understand that perhaps 7 days (i.e. 25 January to 31 January) were not sufficient to write on a topic like this, and/or you may need some more time to create/improve articles, so let's extend this event for a few more days. '''The edit-a-thon will continue till 10 February 2016''' and that means you have got 7 more days to create or expand articles (or imprpove the articles you have already created or expanded). ; Rules The [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules]] remain unchanged. Please [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|report your created or expanded articles]]. ; Joining now Editors, who have not joined this edit-a-thon, may [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Participants|also join now]]. [[File:Original Barnstar Hires.png|150px|right]] ; Reviewing articles Reviewing of all articles should be done before the end of this month (i.e. February 2016). We'll keep you informed. You may also [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|check the event page]] for more details. ; Prizes/Awards A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon. The editors, who will perform exceptionally well, may be given an Indic [[:en:List of Geographical Indications in India|Geographical Indication product or object]]. However, please note, nothing other than the barnstar has been finalized or guaranteed. We'll keep you informed. ; Questions? Feel free to ask question(s) [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. -- [[User:Titodutta]] ([[:meta:User talk:Titodutta|talk]]) sent using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೮, ೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 --> == GI edit-a-thon updates == [[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] Thank you for participating in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|Geographical Indications in India]] edit-a-thon. The review of the articles have started and we hope that it'll finish in next 2-3 weeks. # '''Report articles:''' Please report all the articles you have created or expanded during the edit-a-thon '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|here]]''' before 22 February. # '''Become an ambassador''' You are also encouraged to '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]''' and review the articles submitted by your community. ; Prizes/Awards Prizes/awards have not been finalized still. These are the current ideas: # A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon; # GI special postcards may be sent to successful participants; # A selected number of Book voucher/Flipkart/Amazon coupons will be given to the editors who performed exceptionally during this edit-a-thon. We'll keep you informed. ; Train-a-Wikipedian [[File:Biology-icon.png|20px]] We also want to inform you about the program '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian|Train-a-Wikipedian]]'''. It is an empowerment program where groom Wikipedians and help them to become better editors. This trainings will mostly be online, we may conduct offline workshops/sessions as well. More than 10 editors from 5 Indic-language Wikipedias have already joined the program. We request you to have a look and '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian#Join_now|consider joining]]'''. -- [[User:Titodutta|Titodutta (CIS-A2K)]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15355753 --> == ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಲೇಖನಗಳ ಎರಡನೇ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೧೬ == ೨೦೧೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೯,೧೦ ರಂದು ಆಯೋಜಿಸಿರುವ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಕೋರಿಕೆ. ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ: [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು/ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಲೇಖನಗಳ ಎರಡನೇ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೧೬]] --[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೧, ೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ (UTC) == ಈ ತಿಂಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕ == [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ಈ ತಿಂಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಯಾಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. --<span style="font-family:Segoe print; color:purple; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.4em;">ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಎ</span> [[User talk:Gopala Krishna A|<span style="color:#228B22">''(ಚರ್ಚೆ)''</span>]] ೦೪:೦೯, ೧೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ (UTC) [[suMkadavar ೧೧:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ (UTC)]] ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಶುಭವಾಗಲಿ. == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೪, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 --> ಹಲೋ, https://kn.wikipedia.org/s/15ef ಇದು ನಿಮ್ಮ ಪುಟ.. ಇದು ಭಕ್ತ ಆಂಬರೀಷನ ಪುಟವೇ? ನನ್ನ ಪುಟದೊಂದಿಗೆ (https://kn.wikipedia.org/s/1mkt) ಇದನ್ನ ಮಿಳಿತ ಮಾಡಬಹುದೇ? ಹೌದು. ಇದನ್ನು ಮಿಳಿತ ಮಾಡಬಹುದು.--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೨೭, ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ (UTC) == Om namah shivaya == Hi, I have seen that you had translated Om namah Shivaya page to kannada. I am grateful for your effort. Could you please translate the page again? [[ಸದಸ್ಯ:शिव साहिल|शिव साहिल]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:शिव साहिल|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೩, ೨೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ (UTC) == ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿ.ವಿ. ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ == ನಮಸ್ಕಾರ, ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿ.ವಿ. ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಯಅಂಗವಾಗಿ ತಯಾರದ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಈ [https://kn.wikipedia.org/wiki/ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್_ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ_ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು_ಸಂಪಾದಿಸಿದ_ಲೇಖನಗಳು ವರ್ಗದಲ್ಲಿ] ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ರಚಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡ ಬೇಕೆಂದು ಕೋರುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Ananth subray|Ananth subray]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ananth subray|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೨೪, ೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ (UTC) == ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ == ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ದಯಮಾಡಿ ನನ್ನ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. https://meta.wikimedia.org/wiki/Growing_Local_Language_Content_on_Wikipedia_(Project_Tiger_2.0)/Support/Manjappabg [[ಸದಸ್ಯ:Manjappabg|Manjappabg]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Manjappabg|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೨೬, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು == {{clear}} {| class="wikitable" style="background-color: #b0c4d9; border: 2px solid #000; padding: 5px 5px 5px 5px; " |- |[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|50px|link=[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦]]]] |ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದ ವಿಷಯದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನ ಆನ್ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦|ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ/ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ]]. |- !colspan="2"|ಈ ಎಡಿಟ್-ಅ-ಥಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ,ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="background: linear-gradient(to right, #D1DBCB, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;">[[User:ಅನೂಪ್|★ Ano]][[User talk:ಅನೂಪ್|op✉]]</span> |} --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ (UTC) {{clear}} <!-- Message sent by User:ಅನೂಪ್@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B3%8D/messagelist&oldid=1015909 --> == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಸಮ == Hi, I am writing this message to bring you attention to the discussion at ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಅರಳಿ_ಕಟ್ಟೆ#ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ_ಫೌಂಡೇಶನ್%E2%80%8Cನ_ಆಡಳಿತ_ಮಂಡಳಿಯ_ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ_ಆಯ್ಕೆ_ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ_ಬಗ್ಗೆ_ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ_ಸಮ]]''. Thank you, [[ಸದಸ್ಯ:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:KCVelaga (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೨, ೧೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೨೧ (UTC) == ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಚುನಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಸಮುದ == ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 14 ರ ನಡುವೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ (ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್) ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವಂತೆ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ 22 ಫೆಬ್ರವರಿ (ಸೋಮವಾರ) ಸಂಜೆ 3 ರಿಂದ 4:30 ರ ವರೆಗೆ ಸಭೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಈ ಕೊಂಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸಭೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಬಹುದು https://meet.google.com/pnd-sqdv-odw ಹಾಗೂ ನಿಮ್ಮ ಗೂಗಲ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗೆ [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&tmeid=NDhoa2Y2b2hmcGs5Nm5qZHFwbThjNHFjNjgga2N2ZWxhZ2EtY3RyQHdpa2ltZWRpYS5vcmc&tmsrc=kcvelaga-ctr%40wikimedia.org ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು]. [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ೧೫:೧೬, ೨೦ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Kannada_and_Tulu_volunteers&oldid=21133101 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ೦೬:೩೪, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 --> == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ VASANTH S.N., ನೀವು ಈ ಇಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2021ರಂದು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2021ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತರಹದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೋರ್ಡ್, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ಈ ವರ್ಷ, ಸಮುದಾಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 19 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ನಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ 70,000 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಒಬ್ಬರು! ಆಗಸ್ಟ್ 31ರ 23:59 UTC ತನಕ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ಈ ಕೂಡಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ SecurePollನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ''']]. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇಮೇಲನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಎಷ್ಟೇ ಖಾತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ಈ ಚುನಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ]]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946184 --> == Translate Uthiyur == https://en.wikipedia.org/wiki/Uthiyur I dont know Kannada. Please translate the above English article to Kannada.It is good article and translation is needed. Name of the town is Uthiyur (Tamil: ஊதியூர், romanized: Ūthiyūr). Please be careful with name using english phonetics. Also try to translate https://en.wikipedia.org/wiki/Kongu_Vellalar == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೧, ೧೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೧, ೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 --> == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ&#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೨, ೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Multituberculata|Multituberculata]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Multituberculata|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೪೯, ೧೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೩ (IST) :As per your request en:Laacher See article translated to Kannada and published. Please see kn:ಲಾಚರ್ ಸೀ. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೩೩, ೧೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you very much for the new article! [[ಸದಸ್ಯ:Multituberculata|Multituberculata]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Multituberculata|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೫೦, ೧೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೩ (IST) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/60&oldid=25451603 --> == Translation request == Hello, VASANTH S.N.. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Oirattas|Oirattas]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Oirattas|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೮, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Translation request == Hello, VASANTH S.N.. Can you create the article [[:en:Phlegraean Fields]], which is Europe's only [[:en:supervolcano|supervolcano]] and which is [[:simple:Dormant volcano|dormant]], in Kannada Wikipedia? Can you use (and transliterate) the Italian title, ''Campi Flegrei'', not the English title of the article, since the volcano is not located in an English-speaking country? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Oirattas|Oirattas]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Oirattas|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೪೪, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == ನೀವು U4C ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು. == <section begin="announcement-content" /> ನೀವು [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|ಜಾಗತೀಕ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿ (U4C)]] ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಪ್ರಸ್ತುತ U4C ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು, ಇದು ಈಗ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೀವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|ಮೆಟಾದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ]] ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಮತ ​​ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಲು ನೀವು ವ್ಯಹಿಸಿದ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. --U4C ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೪೬, ೨೦ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569826 --> == Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages. Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign. === Appreciation Form === As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''. '''Form link''' - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here] ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process. === Thank you === We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world. Congratulations once again on your achievement. —''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೫೫, ೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> 0zsnig00cdurriepg4wms4ejhi0ki3e 0 11275 1375404 1345788 2026-06-19T10:19:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375404 wikitext text/x-wiki :ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಗ್ರಹಣ (ಕಾದಂಬರಿ)|ಇಲ್ಲಿ]] ನೋಡಿ. [[ಚಿತ್ರ:Solar_eclipse_1999_4.jpg|thumb|250px|right|೧೯೯೯ರ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಖಗ್ರಾಸತೆ. ಪರಿಧೀಯ ಅಂಚುಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸೌರ ಉಬ್ಬುಗಳು (ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರಭಾವಲಯದ ತಂತುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.]] '''ಗ್ರಹಣ'''ವು ಒಂದು [[:en:Astronomical_object|ಬಾಹ್ಶಾಕಾಶದ ವಸ್ತುವು]] ಮತ್ತೊಂದರ [[ನೆರಳು|ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ]] ಚಲಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಘಟನೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದು ಆಕಾಶಕಾಯ ಇನ್ನೊಂದು ಆಕಾಶ ಕಾಯದ ನೆರಳಿನಿಂದ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಸ್ಫುಟವಾಗುವಿಕೆ (ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್, ಸೆಲೆಸ್ಟಿಯಲ್). [[ಸೌರಮಂಡಲ]]ದಂತಹ ಒಂದು ತಾರಾಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣ ಉಂಟಾದಾಗ, ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಂಯೋಗದ (ಸರಳ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ [[ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾಯಗಳ ಹೊಂದಿಕೆ) ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಹಣ ಪದವನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ, ಒಂದು [[ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣ]] ([[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರನ]] ನೆರಳು [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]] ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವ ಘಟನೆ), ಅಥವಾ ಒಂದು [[:en:Lunar_eclipse|ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವನ್ನು]] (ಚಂದ್ರವು ಭೂಮಿಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಘಟನೆ) ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸೂರ್ಯ]] ಹಗಲಿನಲ್ಲಿಯೂ, ಚಂದ್ರ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ರಾತ್ರಿ]]ಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುವನು. ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಕಾಯ ಸ್ವಯಂಪ್ರಭಾಯುತವಾಗಿದ್ದು ಅಪಾರ ಕಾಯವೊಂದರ ನೆರಳಿನಿಂದ ಅಸ್ಫುಟವಾಗುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಗ್ರಹಣ; ಬದಲು ಅದು ಪ್ರತಿಫಲಿತ [[ಬೆಳಕು|ಬೆಳಕಿನಿಂದ]] ಹೊಳೆಯುವುದಾಗಿದ್ದು ಅಪಾರ ಕಾಯವೊಂದು ಇದಕ್ಕೂ ಇದರ ಬೆಳಕಿನ ಆಕಾರಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಸರಿಯುವಾಗ ಅಸ್ಫುಟವಾಗುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಗ್ರಹಣ. ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರರೂಪದ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಆಚ್ಛಾದನೆ ([[:en:Occultation|ಅಕ್ಕಲ್ಟೇಷನ್]]) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗ್ರಹಣ ನಿದರ್ಶನಗಳು. ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೂ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನಿಗೂ]] ನಡುವೆ [[ಚಂದ್ರ]] ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗ್ರಹಣದಲ್ಲಾದರೋ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೂ [[ನಕ್ಷತ್ರ|ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೂ]] ನಡುವೆ ಚಂದ್ರ ಇಲ್ಲವೇ ಒಂದು [[ಗ್ರಹ]] ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ಗ್ರಹಣಕಾರಕ [[ಅವಳಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು|ಯಮಳ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]] (ಎಕ್ಲಿಪ್ಸಿಂಗ್ ಬೈನರಿ ಸ್ಟಾರ್ಸ್) ಕೂಡ ಈ ಬಗೆಯ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳು. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರರೂಪದ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣ ಅದರಂತೆಯೇ ಗ್ರಹಗಳ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಪಗ್ರಹ|ಉಪಗ್ರಹಗಳ]] ಗ್ರಹಣಗಳು ಕೂಡ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣ ಎನ್ನುವ ಪದದ ಬಳಕೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಕಾಣುವಂತೆ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ [[ಶುಕ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಬುಧ]], ಸೂರ್ಯನ ಮುಂದೆ ಹಾದುಹೋಗುವ ಅಪೂರ್ವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ರಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಹಣಗಳನ್ನು ಭಯಪೂರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಕರಂತೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಗ್ರಹಣಗಳು ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನೂತನ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ವಿರಳ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ==ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣಗಳು== [[File:Solar eclipse types.svg|right|thumb|upright=0.9|Sun-moon configurations that produce a total (A), annular (B), and partial (C) solar eclipse]] ಭೂಮಿ ಸ್ವಂತಾಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಆವರ್ತಿಸುತ್ತ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತ ಇರುವ ಒಂದು ಅಪಾರ ಕಾಯ; ಚಂದ್ರ ಸ್ವಂತಾಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಆವರ್ತಿಸುತ್ತ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಅಪಾರ ಕಾಯ. ಭೂಮಿ ಸಾಗುವ ಕಕ್ಷಾತಲ [[ಖಗೋಳ]]ವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಮಹಾವೃತ್ತಕ್ಕೆ [[ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತ]] ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಮಹಾವೃತ್ತದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಸೂರ್ಯ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಭಾಸವಾಗುವುದು. ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷಾತಲ ಖಗೋಳವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಮಹಾವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಛೇದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಹಾವೃತ್ತದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಚಂದ್ರ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಭಾಸವಾಗುವುದು. ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತತಲವೂ ಚಂದ್ರಕಕ್ಷಾವೃತ್ತತಲವೂ ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ (O, O) ಪರಸ್ಪರ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ; ಇವೆರಡು ತಲಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ 5⁰ 8' ಗಳಷ್ಟು ಬಾಗಿಕೊಂಡಿವೆ. O ಮತ್ತು O ಬಿಂದುಗಳಿಗೆ ಪಾತ ಬಿಂದುಗಳು ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ [[ಕಕ್ಷೀಯ ಪಾತ|ಪಾತಗಳು]] (ನೋಡ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ಆಯಾ [[ಕಕ್ಷೆ|ಕಕ್ಷೆಯ]] ಮೇಲೆ ಅನುರೂಪ ಕಕ್ಷಾವೇಗಗಳಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಭೂಮಿಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ನೆರಳುಗಳು ನಿರಂತರ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಈ ಮೂರು ಕಾಯಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೂ ನಡುವಿನ ಅಂತರಗಳೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ ನೆರಳುಗಳ ಗಾತ್ರಗಳು ಕೂಡ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ನೆರಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪತನವಾದಾಗ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸುವುದು. ಚಂದ್ರನ ಛಾಯೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, ಛಾಯೆ ಬೀಳುವ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾವು ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಭೂಮಿಯ ನೆರಳು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಪತನವಾದಾಗ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರಕಕ್ಷೆ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರ ಕಕ್ಷಾವೇಗಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಹಣಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲ, ವಿರಳಘಟನೆಗಳು. ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಎರಡೂ ಪಾತಬಿಂದುಗಳ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಣ ಸಂಭಾವ್ಯ. ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣವಾದರೆ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಒಂದೇ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ರೇಖಾಂಶಗಳು ಸಮ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂದು [[ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ]]ಯೂ ಹೌದು.<ref name="Harrington">Harrington, pp. 4–5</ref> ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವಾದರೆ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಭೂಮಿಯಿಂದ ವಿರುದ್ಧ ದಿಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ರೇಖಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ 180 ಡಿಗ್ರಿ ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂದು [[ಹುಣ್ಣಿಮೆ|ಹುಣ್ಣಿಮೆಯೂ]] ಹೌದು. ಹೀಗೆ ಗ್ರಹಣಗಳು ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ಪಾತ ಬಿಂದುಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲವೇ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿವಸಗಳಂದು ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಷರತ್ತುಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪೂರೈಕೆ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, # ಪೂರ್ಣ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ # ಭಾಗಶಃ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ # ಕಂಕಣ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ # ಸಂಕರ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತತಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಚಂದ್ರಕಕ್ಷೆಯೂ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣವೂ ಪ್ರತಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವೂ ಆಗುತ್ತಿದ್ದುವು. ಹೀಗಾಗದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯಕಾರಣಗಳು ಎರಡು: * ಒಂದು, ಚಂದ್ರಕಕ್ಷಾತಲ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತತಲಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಕೊಂಡಿರುವುದು; * ಎರಡು, ಪಾತಬಿಂದುಗಳ ಹಿನ್ನಡೆ ([[:en:Retrograde_and_prograde_motion|ರಿಟ್ರೊಗ್ರೇಡ್ ಮೋಷನ್]]). ಇವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 20 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ ಸುಮಾರು 18 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೆ ಪ್ರತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ (ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರ ರೇಖಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಶೂನ್ಯವಾಗುವ ಘಟನೆ) ಮತ್ತು ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳಂದು (ರೇಖಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ 180 ಡಿಗ್ರಿ ಆಗುವ ಘಟನೆ) ಚಂದ್ರನ ನೆರಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ನೆರಳು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ ಗ್ರಹಣಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಏಳಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎರಡೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ ಏಳರಲ್ಲಿ ಐದು ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣಗಳು; ಇಲ್ಲವೇ ನಾಲ್ಕು ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣಗಳು ಇವೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಗಳೇ. ಅಂದಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಣಲೇಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ (ಆಂಶಿಕವೋ ಪೂರ್ಣವೋ ಎಂಬ ಅಂಶ) ಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸುವಾಗ ಆ ಸ್ಥಳದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು (ಅಂದರೆ [[ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ರೇಖಾಂಶ|ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖಾಂಶಗಳನ್ನು]]) ಅವಲಂಬಿಸಿ ಇವೆ. ===ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ=== [[File:Umbra01.svg|thumb|upright=1.3|Umbra, penumbra and antumbra cast by an opaque object occulting a larger light source]] ಭೂಮಿಯ ಸೂರ್ಯವಿಮುಖ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಶಂಕ್ವಾಕಾರದ ನೆರಳು ಉಂಟಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯ ನೆರಳಿನ [[ಶಂಕು]] ಅಥವಾ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಶಂಕು ([[:en:Umbra,_penumbra_and_antumbra|ಅಂಬ್ರ]]) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಏಅಉ ಮತ್ತು ಐಆಉ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ನೆರಳಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅರೆನೆರಳಿನ ಶಂಕು (ಪಿನಂಬ್ರ) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ವಲಯದಿಂದ ನೋಡುವಾತನಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಕೆಲವು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುವುದಷ್ಟೆ. ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಭೂಮಿ ಮರೆ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. [[ವೃತ್ತ]] ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತು ಇರುವ ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು. ಸೂರ್ಯ, ಭೂಮಿ ವ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಅಂತರವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ ಶಂಕ್ವಾಕಾರದ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಉದ್ದ ಭೂವ್ಯಾಸದ ಸುಮಾರು 108 ಪಾಲು ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು. ಅಂದರೆ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಶೃಂಗ ಉ ಭೂಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು 858,000 ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಭೂ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಭೂ ವ್ಯಾಸದ ಸುಮಾರು 30 ರಷ್ಟು ಉಂಟು. ಇದು ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು 239,000 ಮೈಲಿಗಳೆನ್ನಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಚಂದ್ರ ಭೂಮಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಕ್ಕೆಡೆಯುವ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಶಂಕುವಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಉಂಟು. ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಭಾಗದ ಒತ್ತಿಗೆ ಅರೆನೆರಳಿನ ಭಾಗಗಳು ಇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚಂದ್ರ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಾದು ಹೋದ ತರುವಾಯ ಅರೆನೆರಳಿನ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹೋಗಲೇಬೇಕು. ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಭೂಮಿಯ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿಂದ ನೋಡಲು ನಾವಿರುವ ಭೂಭಾಗ ಚಂದ್ರನ ಕಡೆಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ನಮಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನ ಭಾಗ ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗಿರಬೇಕು. ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಭೂಮಿಯ ನೆರಳಿನೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಆಗ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ರಹಣವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಸೂರ್ಯ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಇವು ಮೂರೂ ಸುಮಾರಾಗಿ ಒಂದೇ ಸರಳ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಪಥದ ಒಂದು ಪಾತಬಿಂದುವಿನಲ್ಲೋ (ರಾಹು ಇಲ್ಲವೆ ಕೇತು) ಇಲ್ಲವೇ ಅದರ ಹತ್ತಿರವೋ ಇದ್ದು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ವಿಯುತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ([[:en:Opposition_(astronomy)|ಅಪೊಸಿಷನ್]]) ಅಂದರೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರಪಥ ನೇರವಾಗಿ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಮಧ್ಯೆ ಹಾದು ಹೋಗಬಹುದು ಇಲ್ಲವೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಇವು ಪಾತರೇಖೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಅರೆನೆರಳಿನ ಮೂಲಕ ಚಂದ್ರ ಹಾದು ಹೋಗುವಾಗ ಚಂದ್ರ ಬಿಂಬಿಸುವ [[ಬೆಳಕು]] ಸ್ವಲ್ಪ ಮಂಕಾಗಬಹುದು. ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋದ ಹಾಗೆಲ್ಲ ಈ ಬೆಳಕು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಗಿ ಆ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಚಂದ್ರನ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬೆಳಕು ಕಡಿದುಹೋದ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನ ಪಾರ್ಶ್ವಗ್ರಹಣ ಎಂದು ಹೆಸರು. ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತ ಮುಳುಗಿದರೆ ಚಂದ್ರನ ಪೂರ್ಣಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಪೂರ್ಣ ಗ್ರಹಣವು ಪಾರ್ಶ್ವಗ್ರಹಣವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಗೊಂಡು ಅರೆನೆರಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಗ್ರಹಣವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ಆದ ಮೇಲೆ ಪಾರ್ಶ್ವಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಭೂಮಿಯ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಚಂದ್ರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅರೆ ನೆರಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆಗುವ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಜನರು ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಹಣವಾಗುವಾಗ ಚಂದ್ರನ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶವೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದಾದ ನೆರಳಿನ ಸೀಳ್ನೋಟವನ್ನು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣವಾಗುವಾಗ ಚಂದ್ರ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಚಂದ್ರ [[ಕ್ಷಿತಿಜ|ಕ್ಷಿತಿಜಕ್ಕಿಂತ]] ಮೇಲಿದ್ದಾಗ ಗ್ರಹಣವಾದರೆ ಅದನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚು. ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ಒಂದೇ ತರಹ ಗ್ರಹಣ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ==ಗ್ರಹಣಗಳ ವಿಧ== ಪಾತರೇಖೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು. # ಅರೆನೆರಳಿನ ಗ್ರಹಣ: ಭೂಮಿಯ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟದೆಯೇ ಚಂದ್ರ ಹೊರಗೆ ಬರುವುದು. # ಪಾರ್ಶ್ವಗ್ರಹಣ: ಅರೆ ನೆರಳಿನ ಮೂಲಕ ಹೋಗಿ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಕೆಲ ಭಾಗವನ್ನು ಹಾದು ಹೊರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು. #ಪೂರ್ಣಗ್ರಹಣ: ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಮಧ್ಯೆ ಅಥವಾ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ಮುಳುಗಿ ಹೊರಗೆ ಬರುವುದು. *ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಮಧ್ಯೆ ನೇರ ಹಾದು ಹೋಗುವಾಗ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಕಾಣಿಸುವ ಗರಿಷ್ಠ ಕಾಲಾವಧಿ ಸುಮಾರು 2 ಗಂಟೆಗಳು. ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಸುತ್ತ ಆವರಿಸಿರುವ ಅರೆ ನೆರಳಿನ ಭಾಗವನ್ನೂ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಗ್ರಹಣದ ಗರಿಷ್ಠ ಕಾಲಾವಧಿ ಸುಮಾರು 4 ಗಂಟೆಗಳು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DjeVdb0sLEAC&pg=PA139|title=Fundamental Astronomy|last=Karttunen|first=Hannu|date=2007|publisher=Springer|isbn=9783540341444|page=139}}</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವನ್ನು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ನೋಡವುದಕ್ಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವಾದ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣವಾದ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಇರಬೇಕಾಗಿದ್ದುದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಾದ ವಿಪ್ಲವದಿಂದ ಮಂಕಾಗಿ ಕಂಡುದೂ ಉಂಟು. 1884ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4ರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವಾದಾಗ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]] ಒಗೆದ [[ಧೂಳು]] ಮತ್ತು [[ಬೂದಿ|ಬೂದಿಯಿಂದ]] [[ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣ]] ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಗ್ರಹಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕತ್ತಲು ಮೂಡಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 1902, 1913 ಮತ್ತು 1950 ರಲ್ಲೂ ಆಯಿತು. ==ನೋಡಿ== *[[ಡಿಸೆಂಬರ್ 26, 2019 ರ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ]] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/eclipse/eclipsecycles.htm A Catalogue of Eclipse Cycles] * [http://www.hermit.org/Eclipse/when_search.shtml Search 5,000 years of eclipses] * [https://web.archive.org/web/20080311101543/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/eclipse.html NASA eclipse home page] * [http://www.eclipses.info International Astronomical Union's Working Group on Solar Eclipses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20011104054556/http://www.eclipses.info/ |date=2001-11-04 }} * [http://www.markstravelnotes.com/travelogues/eclipse_chasing/ Mark's eclipse chasing website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417011153/http://www.markstravelnotes.com/travelogues/eclipse_chasing/ |date=2021-04-17 }} * [http://xjubier.free.fr/en/site_pages/SolarEclipsesGoogleMaps.html Interactive eclipse maps site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318014324/http://xjubier.free.fr/en/site_pages/SolarEclipsesGoogleMaps.html |date=2021-03-18 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book|url=https://archive.org/details/eclipsewhatwhere00harr|title=Eclipse! The What, Where, When, Why and How Guide to Watching Solar and Lunar Eclipses|last=Harrington|first=Philip S.|date=1997|publisher=John Wiley and Sons|isbn=0-471-12795-7|location=New York}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರಹಣ, ಖಗೋಳೀಯ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]] lnxqpczmqfrcye3gljasolnqmj9ld42 0 13264 1375408 1346221 2026-06-19T11:39:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375408 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾರತದ ಭೂಪಟ | native_name=ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ | skyline=Channarayapatna Street.JPG|thumb|| skyline_caption=ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ರಸ್ತೆ| latd = 12.9| longd=76.39| state_name=ಕರ್ನಾಟಕ | district=[[ಹಾಸನ]] | leader_title= | leader_name= | altitude=೮೨೭ | population_as_of = ೨೦೦೧| population_total = ೩೩,೨೪೦| population_density = ೫,೦೯೦.೩೫ | area_magnitude= | area_total= | area_telephone= ೦೮೧೭೬| postal_code=೫೭೩ ೧೧೬| vehicle_code_range=ಕೆಎ-೧೩| footnotes = | }} [[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶಾಸನೋಕ್ತ ಕೆರೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕರು|ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]] [[ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ, ಅದರ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. ಇದು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ೧೪೭ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೊಳತ್ತೂರು/ಅಮೃತಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಈ ನಗರದ ಹೆಸರು ಚೆನ್ನಿಗರಾಯಪಟ್ಟಣ - ನಗರವನ್ನು ಆಳುತಿದ್ದ ರಾಜನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದುದು. ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಆರು ಹೋಬಳಿಗಳಿವೆ. ೧. ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ ೨. ಹಿರಿಸಾವೆ ೩. ಬಾಗೂರು ೪.[[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] ೫. [[ದಂಡಿಗನಹಳ್ಳಿ]] ೬.ಕಸಬಾ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿಪಟೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತುರುವೇಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕು, ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ ಮತ್ತು ಹಾಸನ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಚೆನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,042.26ಚ.ಕಿ.ಮೀ., ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,78,112 (2001), ಜನವಸತಿಯಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 365. ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ 1918ರಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 34,502 (2001). ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ಮುಖ್ಯವಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. ಪ್ರತಿ ಶನಿವಾರ ಇಲ್ಲಿ "ಸಂತೆ" ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂತೆ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು '''ಸಾಗತವಳ್ಳೀ''' ಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಸಂತೆಗೆ ಬಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ '''ಜಾತ್ರಾ''' ಸಮಾರಂಭ ೭ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಂದ ಬಂದು ದೇವರ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ. '''ಆನೆಕೆರೆಯಮ್ಮ''' ಮತ್ತು '''[[ಕುಂದೂರು]]''' '''ಮಠದ ಮೆಳಿಯಮ್ಮ ದೇವಿ''' ಇಲ್ಲಿಯ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ‌: ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಜೈನರ ಮುಖ್ಯ ಯಾತ್ರಸ್ಥಳ. ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ 13 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವೆಳಗೊಳ, ದೇವರಬೆಳಗೂಳ, ಶ್ವೇತಸರೊವರ, ಧವಳಸರೋವರ, ಗೋಮ್ಮಟಪುರ-ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿಯೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.ಜೈನಮುನಿ ಭದ್ರಬಾಹುವೂ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯರೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಊರು ಇಂದ್ರಗಿರಿ ಅಥವಾ ವಿಂದ್ಯಗಿರಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೧೨ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಷೇಷ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜೈನ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಬಹುದೊಡ್ಡದಾದ ಕಳಸವಿದೆ, ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳವು ಭಾರಇತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭರತ ಮತ್ತು ಬಾಹುಬಲಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಅದನ್ನು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ೧೨ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡುವೆಯುವ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜೈನ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಬಹು ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಳಸವಿದೆ.ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳವು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವೇ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ. ==ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳು== {{cn}} *ನಾಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ, ನವಿಲೆ *ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ *ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ *ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ದಸರಿಘಟ್ಟ * ಮೆಳಿಯಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ, ಕುಂದೂರು ಮಠ *ಆನೆಕೆರಮ್ಮ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ, ಆನೆಕೆರೆ '''ನುಗ್ಗೆಹಳ್ಳಿ''' ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶದ ಸೋಮೇಶ್ವರ ರಾಜನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಬೊಮ್ಮಣ್ಣ ದಂಡ ನಾಯಕರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಳೆಯ ನುಗ್ಗೆಹಳ್ಳಿ ಜಯಗೋಂಡೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗೆಹಳ್ಳಿಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಪ್ರಾಚೀನ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸದಾಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನದಂತಹ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನುಗ್ಗೆಹಳ್ಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಾರಾಯಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇದು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದ ಹಾಸನದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 47 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಚೆನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣದಿಂದ 7 ಕಿ.ಮೀ. ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 141 ಕಿ.ಮೀ.ನುಗ್ಗೆಹಳ್ಳಿ ಪಿನ್ ಕೋಡ್ 573131 ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಹೆಡ್ ಆಫೀಸ್ ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ. ಅಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ (6 ಕೆ.ಎಂ), ಕಲ್ಕೆರೆ (7 ಕೆಎಂ), ಟ್ಯಾಗದುರ್ (7 ಕೆಎಂ), ಎಸ್.ಶಿವಾರಾ (8 ಕೆಎಂ), ಮಟ್ಟನವಿಲೆ (9 ಕೆ.ಎಂ) ನುಗ್ಗೆಹಳ್ಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಗಳು. ನುಗ್ಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ, ನುಗ್ಗೆಹಳ್ಳಿ - ಒಂದು ಅವಲೋಕನ 1246 ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಸೈನ್ಯದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬೊಮ್ಮಣ್ಣ ದಂಡನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ರಾಜ ವೀರಾ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ನರಸಿಂಹನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತ್ರಿಕುಚಲ ಎಂದು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಂದರೆ ಇದು ಮೂರು ಪವಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಉತ್ತರ ಪವಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ನರಸಿಂಹದ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಸಾವದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಂದ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತ == ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ತಾಲ್ಲೂಕು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ಹೇಮಾವತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದು ಹಬ್ಬಿದೆ. ಆದರಿಂದ ಕೆಲವು ತೊರೆಗಳು ಉತ್ತರಕ್ಕೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕೂ ಹರಿದು ಶಿಂಷಾನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಎಲ್ಲೆಯ ಬಳಿ ತಗ್ಗಿನಬೆಟ್ಟವೊಂದಿದೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನದ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಒಂಟೊಂಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಇಂದ್ರಗಿರಿಯ ಎತ್ತರ 3,347' (1,020 ಮೀ.) ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಗೊಮ್ಮಟ್ಟ ವಿಗ್ರಹ ಇರುವುದು ಇದರ ಮೇಲೆಯೇ. ಮಿಕ್ಕಂತೆ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕು ಅಷ್ಟೇನೂ ಎತ್ತರವಾಗಿಲ್ಲ. ಅಲೆಯಂತೆ ನೆಲ ಏರಿಳಿದು ಸಾಗಿದೆ.yes == ಬೇಸಾಯ == ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಣ್ಣು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫಲವತ್ತಾದ್ದು. ತರಿ ಮತ್ತು ಖುಷ್ಕಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಪಶ್ಚಿಮದ ಎಲ್ಲೆಯ ಬಳಿಯ ನೆಲದ ಮಣ್ಣು ಆಳವಾಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಕಲ್ಲು ಮಿಶ್ರಿತ ಉಳಿದೆಡೆ ಮರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ತೆಳುಕೆಂಪು ಮಣ್ಣು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ ಮಾತ್ರ ಕಪ್ಪುಮಣ್ಣು ಇದೆ. ಹೊಳೆನರಸೀಪುರದ ಬಳಿ ಹೇಮಾವತಿಗೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ಶ್ರೀರಾಮದೇವರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಉತ್ತರ ನಾಲೆಯಿಂದ ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿದೆ. ಈ ನಾಲೆ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ 49 ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗಳೂ 170 ಸಣ್ಣ ಕೆರೆಗಳೂ 11 ಇತರ ಕೆರೆಗಳೂ ಇವೆ. ಇವಗಳು ಒಟ್ಟು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು, 13,936.37 ಎಕರೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ 362 ಎಕರೆಗಳಿಗೆ ನೀರೋದಿಸುವ 247 ಬಾವಿಗಳಿವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನಾದಿ ಕೆರೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಇದರ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 690.38 ಎಕರೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ಒಟ್ಟು ನೆಲ 1,63200 ಎಕರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 23,958 ಎಕರೆಗಳು (ಸಾಗುವಳಿ ನೆಲದ ಸೇ. 8.56) ನೀರಾವರಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ರಾಗಿ (22.715 ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಲ್ಲಿ), ಬತ್ತ (10,530 ಎಕರೆಗಳಲ್ಲಿ), ಜೋಳ (1,192 ಹೇಕ್ಟೇರುಗಳಲ್ಲಿ), ನೆಲಗಡಲೆ (3,857 ಎಕರೆಗಳಲ್ಲಿ), ಕಬ್ಬು (1,412 ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಲ್ಲಿ). ಇತರ ಬೆಲೆಗಳು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಹರಳು, ಎಳ್ಳು, ಹತ್ತಿ, ತೆಂಗು, ಅಡಕೆ, ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆ. == ಆಡಳಿತ == ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಅಧಿಕಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮುನ್ಸಿಫ್ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟರು ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದೆಮೆಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. 1959ರ ಗ್ರಾಮಪಂಚಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳ ಅಧಿನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರಾಮಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಲಿ ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. == '''ಶಿಕ್ಷಣ''' == 1970ರಲ್ಲಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಜೂನಿಯರ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು (1 ರಿಂದ 4ನೆಯ ತರಗತಿ) 217, ಉನ್ನತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು 16, ಹೊಸ ಮಾದರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು 11, ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಂಡಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಬಾಗೂರು, ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ, ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ, ಉದಯಪುರಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯೂ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ಗೋಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಕಾಲೇಜೂ ಉಂಟು. == ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು == ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಉದಯಪುರ, ಮುತ್ತನವಿಲೆ, ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣ, ಬಾಗೂರು, ದಿಡಿಗ, ಹಿರೇಸಾವೆ, ನಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ, ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ, ಕಾರೇಹಳ್ಳಿ-ಈ ಊರುಗಳಲ್ಲಿವೆ. == ಸಂತೆಗಳು, ಜಾತ್ರೆಗಳು == ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರವೂ ಹಿರೇಸಾವೆಯಲ್ಲಿ ಭಾನುವಾರ,ಅಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ ಕ್ರಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾನುವಾರ, ಕಲ್ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುವಾರ, ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರವೂ ಸಂತೆಗಳು ಕೂಡುತ್ತವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯ ಜಾತ್ರೆಗಳಿವು: ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಕರ ಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರೆ (ಏಪ್ರಿಲ್), 2 ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ಜೈನಮಠ ಜಾತ್ರೆ (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್), ಗೋಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭೀಷೇಕ (12 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ), 3. ಬೂಕನ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಂಗಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರೆ (ಜನವರಿ), 4. ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರೆ (ಮಾರ್ಚ್- ಏಪ್ರಿಲ್) 5. ನವಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗೇಶ್ವರಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರೆ (ಏಪ್ರಿಲ್), 6. ಕತ್ರಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರ ರಥ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್), 7. ತೆಜ್ಜೆಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ತೆಜ್ಜೆಗೆರೆ ಅಮ್ಮನ ತೇರು (ಫೆಬ್ರುವರಿ), 9. ಅಣಿಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮದೇವರ ರಥ (ಮಾರ್ಚ್), 10 ಬಾಗೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೆಕಾಳಮ್ಮನ ರಥ (ಮಾರ್ಚ್).11.'''ಕುಂದೂರು ಮಠದ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರೆ(ಷಷ್ಠೀ)'''12 ಬೂವನಹಳ್ಳಿ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಜಾತ್ರೆ ಏಪ್ರಿಲ್ ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಸಬೆ (ಆಡಳಿತಕೇಂದ್ರ) ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣ ಹಾಸನ-ಬೆಂಗಳೂರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸನದಿಂದ 23 ಮೈ. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 92 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ. ಉ.ಅ. 120 54' ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ.760 ಮೇಲಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು ಕೊಲತೂರು. ಆಗ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಗ್ರಹಾರ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಮಾಚಲದೇವಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಲದೇವಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಇದರ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸು. 1600ರಲ್ಲಿ ಹೊಳೆನರಸೀಪುರದ ಪಾಳೆಯಗಾರ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪನಾಯಕ ಇದನ್ನು ಪಟ್ಟಗಿರಿ ರಾಜನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ತನ್ನ ಮಗ ಚನ್ನರಾಯನಿಗೆ ಜಹಗೀರಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ. ಚನ್ನಿಗರಾಯ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಊರಿಗೆ ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಸವಯ್ಯನೆಂಬ ಪಾಳೆಯಗಾರ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೈದರ್ ಆಲಿ ಪುನರ್ನಿಮಿಸಿದ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ತಾಲೊಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ. ಇಲ್ಲಿ ೧೨ ವರುಶಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಮಹಾಮಸ್ತಾಕಾಭಿಶೆಕಾ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರೂ ಜನ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಒಂದು ರಮಣೀಯ ಸ್ಟಳವಾಗಿದೆ. ಇಂದ್ರಗಿರಿ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಎಂಬ ೨ ಬೆಟ್ಟಗಳಿವೆ. == ಸಾರಿಗೆ == ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣ ಪ್ರಮುಖ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ. ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಹಾಸನ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಬಸ್ಸುಗಳೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಹಾಸನ, ಮಂಗಳೂರು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಬಸ್ಸುಗಳೂ ಈ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತವೆ. == ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳು == ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಜೈನರ ಮುಖ್ಯ ಯಾತ್ರಸ್ಥಳ. ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ 13 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವೆಳಗೊಳ, ದೇವರಬೆಳಗೂಳ, ಶ್ವೇತಸರೊವರ, ಧವಳಸರೋವರ, ಗೋಮ್ಮಟಪುರ-ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿಯೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ ಎಂದು ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಜೈನಮುನಿ ಭದ್ರಬಾಹುವೂ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯರೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೋಳ ಊರು ಇಂದ್ರಗಿರಿ ಅಥವಾ ವಿಂದ್ಯಗಿರಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ದೊಡ್ಡಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಬೆಟ್ಟ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಉಂಟು. ದೊಡ್ಡಬೆಟ್ಟದ ಎತ್ತರ ಸುಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 3,347' (ಊರಿನಿಂದ 470' ಎತ್ತರ). 57' ಎತ್ತರದ ಗೊಮ್ಮಟನ ಏಕಶಿಲಾವಿಗ್ರಹ ಇರುವುದು ಇದರ ಮೇಲೆಯೇ. ಚಿಕ್ಕಬೆಟ್ಟದ ಎತ್ತರ 3,052'. ಇದರ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಬಸದಿಗಳೂ ಶಾಸನಗಳೂ ಇವೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೫೦೦೦ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇದ್ದಾರೆ === ದಿಂಡಗೂರು === ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ 6 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣ-ತಿಪಟೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಊರು ದಿಂಡಗೂರು. ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಪುರ ಅಗ್ರಹಾರವೆಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪಂಡಿತ ದಂಡನಾಥ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಕೇಶವ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಹಳೆಬೆಳಗೊಳ ಬೆಂಗಳೂರು-ಮಂಗಳೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಚನ್ನರಾಯನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ 18 ಮೈ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಮಾದರಿಯ ಜೈನದೇವಾಲಯವೊಂದುಂಟು. ಇದು ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾಲ ಸು. 1094 ಇರಬಹುದು. ಕೇಶವ ಮತ್ತು ಶಿವದೇವಾಲಯಗಳೂ ಇವೆ. ಹೆಬ್ಬಳಲು ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ 32 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಿರೇಸಾವೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಸು. 1200ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಇಮ್ಮಡಿ ಬಲ್ಲಾಳನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು. [[ಜಿನನಾಥಪುರ]] ಗ್ರಾಮ ಕಾಂತರಾಜಪುರ-ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ 14 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. 1117ರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ದಂಡನಾಯಕ ಗಂಗರಾಜ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳುವ ಒಂದು ಶಾಸನ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸ್ತಿ ಸು. 1200ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ್ದು. ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಗೆ ಉತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನ. ಅರೆಗಲ್ ಬಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ರ್ವನಾತ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. === ಕುಂದೂರು ಮಠ === ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ 20 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕುಂದೂರಿನಲ್ಲಿ '''ಮೆಳಿಯಮ್ಮ''', ರಂಗನಾಥ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲೊಂದು ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಮಠ ಉಂಟು. ಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ ಕುಡ್ಲುಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಸ್ತಂಭವೊಂದಿದೆ === ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ === ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ 20 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರ ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ. ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ-ತಿಪಟೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಾಮ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,902 (1971). ಇಲ್ಲಿ ಚೋಳರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಜಯಗೊಂಡೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. 1121ರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಇದಕ್ಕೆ ದತ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ. ಹೊಯ್ಸಳ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ದಂಡನಾಯಕ ಬೊಮ್ಮಣ್ಣ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಗ್ರಹಾರವನ್ನೂ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯವನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಸಿದನೆಂದು ಶಾಸನವೊಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಸದಾಶಿವ ದೇವಾಲಯವೂ ಹೊಯ್ಸಳ ಮಾದರಿಯದು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ಹರೀಶ್ ಗೌಡ, a habitual blogger ೧. [https://web.archive.org/web/20120308202405/http://hassan-history.blogspot.com/ ಹಾಸನ ಇತಿಹಾಸ] ೨. [http://hoysalatourism.org/ ಹೊಯ್ಸಳ ಟೂರಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209004127/http://www.hoysalatourism.org/ |date=2014-02-09 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ}} {{ಹಾಸನ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} s6vg110qzc7zl6xco5fvzvlsp5iau9f 0 13921 1375336 1343260 2026-06-19T00:38:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375336 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[ಗೌರವಾನ್ವಿತ]] | name = ಕೆವಿನ್ ರುಡ್ | honorific-suffix = | image = Kevin Rudd 2024 (cropped).jpg | office = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ೨೬ನೆಯ [[ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] | monarch = [[Elizabeth II]] | governor-general = [[Quentin Bryce]] | deputy = [[Anthony Albanese]] | term_start = 27 June 2013 | term_end = 18 September 2013 | predecessor = [[Julia Gillard]] | successor = [[Tony Abbott]] | monarch1 = [[Elizabeth II]] | governor-general1 = [[Michael Jeffery]]<br>[[Quentin Bryce]] | deputy1 = [[Julia Gillard]] | term_start1 = 3 December 2007 | term_end1 = 24 June 2010 | predecessor1 = [[John Howard]] | successor1 = [[Julia Gillard]] | office2 = [[Australian Labor Party#ALP federal parliamentary leaders|ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ನಾಯಕ]] | deputy2 = [[Anthony Albanese]] | term_start2 = 26 June 2013 | term_end2 = 13 September 2013 | predecessor2 = [[Julia Gillard]] | successor2 = [[Bill Shorten]] | deputy3 = [[Julia Gillard]] | term_start3 = 4 December 2006 | term_end3 = 24 June 2010 | predecessor3 = [[Kim Beazley]] | successor3 = [[Julia Gillard]] | office4 = [[Minister for Foreign Affairs (Australia)|Minister for Foreign Affairs]] | primeminister4 = [[Julia Gillard]] | term_start4 = 14 September 2010 | term_end4 = 22 February 2012 | predecessor4 = [[Stephen Smith (Australian politician)|Stephen Smith]] | successor4 = [[Bob Carr]] | office5 = [[Leader of the Opposition (Australia)|Leader of the Opposition]] | deputy5 = [[Julia Gillard]] | term_start5 = 4 December 2006 | term_end5 = 3 December 2007 | predecessor5 = [[Kim Beazley]] | successor5 = [[Brendan Nelson]] | office6 = [[Minister for Foreign Affairs (Australia)|Shadow Minister for Foreign Affairs]] | leader6 = [[Simon Crean]]<br/>[[Mark Latham]]<br/>[[Kim Beazley]] | term_start6 = 11 November 2001 | term_end6 = 4 December 2006 | predecessor6 = [[Jenny Macklin]] | successor6 = [[Stephen Smith (Australian politician)|Stephen Smith]] | constituency_MP7 = [[Division of Griffith|Griffith]] | parliament7 = Australian | term_start7 = 3 October 1998 | term_end7 = 22 November 2013 | predecessor7 = [[Graeme McDougall]] | successor7 = To be elected | majority7 = 5,059 (2.94%) | birthname = Kevin Michael Rudd | birth_date = {{birth date and age|1957|9|21|df=y}} | birth_place = [[Nambour, Queensland]], Australia | death_date = | death_place = | party = [[Australian Labor Party|Labor Party]] | spouse = [[Thérèse Rein]] | children = 3 | residence = [[Norman Park, Queensland]], Australia<ref>{{cite web|title=Kevin Rudd once again running the nation from his back deck in Brisbane's Norman Park|url=http://www.couriermail.com.au/news/queensland/kevin-rudd-once-again-running-the-nation-from-his-back-deck-in-brisbane8217s-norman-park/story-fnihsrf2-1226672194878|publisher=Courier Mail|accessdate=9 September 2013}}</ref> | alma_mater = [[Australian National University]] | religion = [[Anglican Church of Australia|Anglicanism]]<ref>{{cite interview|last=Rudd|first=Kevin|subjectlink= |interviewer=[[Geraldine Doogue]]|title=Kevin Rudd: The God Factor|callsign=ABC1|date=8 May 2005|program=[[Compass (TV program)|Compass]]|accessdate=18 February 2012|quote=I come from a long history of people who have spoken about the relevance of their faith to their political beliefs, on our side of politics going back. I mean here in Queensland Andrew Fisher was the Labor Prime Minister from this State. Andrew Fisher was a Christian Socialist. He taught Presbyterian Sunday School. He in turn came out of the stable of Keir Hardie who was himself a Presbyterian Sunday School teacher who founded the British Labour Party in the 1890s and was the first British Labour member of parliament. There's a long tradition associated with this; currently called the Christian Socialist Movement. And it's a worldwide network of people. The fact that you don't often hear from us in this country, well it's open for others to answer. I'm a relatively recent arrival. But I think, I think given what's happening on the political right in this country, what's happening on the political right in America, it's important that people on the centre-left of politics begin to argue a different perspective from within the Christian tradition.}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/nation/rudds-decision-to-take-holy-communion-at-catholic-mass-causes-debate/story-e6frg6nf-1225810746387|title=Rudd's decision to take holy communion at Catholic mass causes debate|date=16 December 2009|accessdate=18 February 2012|work=The Australian |author1=Maiden, Samantha}}</ref> | signature = Kevin Rudd Signature 2.svg | website = [http://www.aph.gov.au/Senators_and_Members/Parliamentarian?MPID=83T Parliamentary website]<br/>[http://www.kevinrudd.org.au/ Personal website] }} '''ಕೆವಿನ್ ಮೈಕೆಲ್ ರಡ್''' [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ ೨೬ ನೆಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಕ್ತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು. ಇವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ನಾಯಕರು. ಇವರ ಪಕ್ಷ ೨೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩, ೨೦೦೭ ರಂದು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.aph.gov.au/Senators_and_Members/Parliamentarian?MPID=83T Official Parliamentary homepage for Kevin Rudd] *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7043713.stm BBC Profile&nbsp;– Kevin Rudd] *[https://web.archive.org/web/20080311110527/http://www.news.com.au/dailytelegraph/gallery/0,22056,5025871-5010140,00.html "Kevin Rudd: The early years | Daily Telegraph"&nbsp;– Images] {{OpenAustralia}} {{ಚುಟುಕು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು]] 8u3bgzmaop1nqwag19qrfvcknai7ncz 0 20669 1375367 1374950 2026-06-19T05:49:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375367 wikitext text/x-wiki '''ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ'''ವು (ಅಥವಾ '''ಗಣನಾ ವಿಜ್ಞಾನ''') [[ಮಾಹಿತಿ]] ಹಾಗೂ [[ಗಣನೆ]]ಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಆಧಾರಗಳ, ಮತ್ತು [[ಗಣಕಯಂತ್ರ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಾನ್ವಯ (ಇಂಪ್ಲಮಂಟೇಶನ್) ಹಾಗೂ ಬಳಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯೋಪಯೋಗಿ ವಿಧಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ.<ref>"''Computer science is the study of information''" [http://www.njit.edu/v2/archivecatalog/undergraduate/91/19-und.html New Jersey Institute of Technology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529005415/http://www.njit.edu/v2/archivecatalog/undergraduate/91/19-und.html |date=2009-05-29 }}, Gutenberg Information Technologies</ref><ref>"''Computer science is the study of computation.''" [http://www.csbsju.edu/computerscience/curriculum Computer Science Department, College of Saint Benedict] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070203190237/http://www.csbsju.edu/computerscience/curriculum/ |date=2007-02-03 }}, Saint John's University</ref><ref>"''Computer Science is the study of all aspects of computer systems, from the theoretical foundations to the very practical aspects of managing large software projects.''" [http://study.massey.ac.nz/major.asp?major_code=2010&prog_code=93068 Massey University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060619125916/http://study.massey.ac.nz/major.asp?major_code=2010&prog_code=93068 |date=2006-06-19 }}</ref> ಆಗಾಗ, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಿಸುವ [[ಕ್ರಮಾವಳಿ]] ಲಕ್ಷಣದ ಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಗಳ (ಆಲ್ಗರಿತ್ಮಿಕ್ ಪ್ರೋಸೆಸ್) ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಅಧ್ಯಯನವೆಂದು ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; "ಯಾವುದನ್ನು (ಸಮರ್ಥವಾಗಿ) ಯಾಂತ್ರೀಕರಿಸಬಹುದು?" ಎಂಬುದು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ<ref name="Denning_cs_discipline">{{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ | last=Denning | first=P.J. | authorlink=ಪೀಟರ್ ಜೇ. ಡೆನಿಂಗ್| year=2000 | title=Computer Science: The Discipline | url=https://web.archive.org/web/20060525195404/http://www.idi.ntnu.no/emner/dif8916/denning.pdf | journal=Encyclopedia of Computer Science|format=PDF}}</ref> ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ]]ದಂತಹ ([[:en:Computer graphics (computer science)|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರ್ಯಾಫ಼ಿಕ್ಸ್]]) ಕೆಲವು ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಗಣನೆಗೆ ಒತ್ತುಕೊಟ್ಟರೆ, [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದಂತಹ ([[:en:Computational complexity theory|ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್ ಕಂಪ್ಲೆಕ್ಸಿಟಿ ಥೀಯರಿ]]) ಇತರ ಕೆಲವು ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳು [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆ]]ಗಳ ([[:en:Computational problem|ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್]]) ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಗಣನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡುವಾಗ ಬರುವ ಸವಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವು ([[:en:Programming language theory|ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವಿಜ್ ಥೀಯರಿ]]) ಗಣನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡಿದರೆ, [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕ್ರಮವಿಧಿಕರಣ]]ವು ([[:en:Computer programming|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್]]) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷೆ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಮಾನವ-ಗಣಕಯಂತ್ರ ಸಂವಹನ]]ವು ([[:en:Human–computer interaction|ಹ್ಯೂಮನ್-ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಂಟರ್ಆಕ್ಷನ್]]) ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗಣನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ, ಉಪಯುಕ್ತ, ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ [[ಮಾನವ|ಜನರಿಗೆ]] ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಲು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸವಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ([[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ದಂತಹ) ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಬಂಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವುದು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗೇಮ್ಸ್), ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ (ಬ್ರೌಸ಼ಿಂಗ್), ಮತ್ತು ಪದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಂತಹ (ವರ್ಡ್ ಪ್ರೋಸೆಸಿಂಗ್) ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಗಣಕಯಂತ್ರದೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಅದು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಅಂತರಜಾಲ ವೀಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಂತಹ (ಬ್ರೌಸ಼ರ್) ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾದ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದರ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತು ಆ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೊಸ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವವುಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>"''Common myths and preconceptions about Cambridge Computer Science''" [http://www.cl.cam.ac.uk/admissions/undergraduate/myths/ Computer Science Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718081431/http://www.cl.cam.ac.uk/admissions/undergraduate/myths/ |date=2011-07-18 }}, [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|Cambridge University]]</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{ಮುಖ್ಯ | ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ}} ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವೆಂದು ಒಪ್ಪಲಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮುಂಚಿನ ತಳಹದಿಗಳು ಆಧುನಿಕ [[ಅಂಕೀಯ ಗಣಕಯಂತ್ರ]]ದ ಆವಿಷ್ಕರಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನ ದಿನಾಂಕದ್ದಾಗಿವೆ. [[ಮಣಿಚೌಕಟ್ಟು|ಮಣಿಚೌಕಟ್ಟಿನಂತಹ]] ([[:en:Abacus|ಅಬ್ಯಾಕಸ್]]) ನಿಗದಿತ ಅಂಕೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಲೆಕ್ಕಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. [[ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್ ಶಿಕಾರ್ಡ್]] ಮೊದಲ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಲೆಕ್ಕದ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು (ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ಯುಲೇಟರ್) ೧೬೨೩ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದನು.<ref>{{ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರ|author=Nigel Tout|title=Calculator Timeline|url=http://www.vintagecalculators.com/html/calculator_time-line.html|work=Vintage Calculator Web Museum|year=2006|access date=2006-09-18}}</ref> [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಬಿಜ್]] [[ಏಡಾ ಲವ್‌ಲೇಸ್]]‌ಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಒಂದು [[ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಯಂತ್ರ]]ವನ್ನು (ಡಿಫ಼ರನ್ಸ್ ಎಂಜನ್) [[ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಳ ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ<ref>{{ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರ | url=http://www.sciencemuseum.org.uk/on-line/babbage/index.asp | title=Science Museum - Introduction to Babbage | accessdate=2006-09-24}}</ref> ರೂಪಿಸಿದನು.<ref>{{ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರ| url=http://www.scottlan.edu/Lriddle/women/ada-love.htm| title=A Selection and Adaptation From Ada's Notes found in "Ada, The Enchantress of Numbers," by Betty Alexandra Toole Ed.D. Strawberry Press, Mill Valley, CA | accessdate=2006-05-04}}</ref> ೧೯೦೦ರ ಸರಿಸುಮಾರು, [[ಕೀಲಿ ರಂಧ್ರಕ|ರಂಧ್ರಕ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು]]<ref>{{ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರ | url=http://www.pattonhq.com/ibm.html | title=IBM Punch Cards in the U.S. Army | accessdate=2006-09-24}}</ref> ([[:en:Key punch|ಪಂಚ್-ಕಾರ್ಡ್ ಮಷೀನ್]]) ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಯಂತ್ರಗಳು ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲವಾಗಿದ್ದವು, ಅಥವಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸಂಭವನೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಉಪವರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ೧೯೪೦ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೊಸದಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಗಣನಾ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಾನವ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳ ಬದಲಾಗಿ ''ಗಣಕಯಂತ್ರ'' ಪದವು ಈ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಕ್ಕೆ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದಾಗ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ [[ಗಣನೆ]]ಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ೧೯೫೦ರ ದಶಕ ಮತ್ತು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪದವಿ ಕ್ರಮಗಳ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಷಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವುದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Denning_cs_discipline">{{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ | last=Denning | first=P.J. | authorlink=ಪೀಟರ್ ಜೇ. ಡೆನಿಂಗ್ | year=2000 | title=Computer Science: The Discipline | url=https://web.archive.org/web/20060525195404/http://www.idi.ntnu.no/emner/dif8916/denning.pdf | journal=Encyclopedia of Computer Science|format=PDF}}</ref><ref>http://www.cl.cam.ac.uk/conference/EDSAC99/statistics.html</ref> ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ದೊರಕಲು ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಗಣನೆಯ ಹಲವು ಉಪಯೋಗಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಹಲವರು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಂಬಿದ್ದರಾದರೂ, ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಲವರಿಂದ ಅದು ಅಂಗೀಕೃತಗೊಂಡಿತು.<ref name="Levy1984">{{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ | authorlink = ಸ್ಟೀವನ ಲೀವೀ| last = Levy | first = Steven | title = [[ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್:ಹೀರೋಸ್ ಅಫ಼್ ದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್|Hackers: Heroes of the Computer Revolution]] | year = 1984 | isbn = 0-385-19195-2 | publisher = Doubleday }}</ref> ಈಗ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಆಯ್‌ಬೀಎಮ್ ಚಿಹ್ನೆಯು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಸಾಧನಗಳ ಅನ್ವೇಷಣಾ ಅವಧಿಯ (ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲರೇಶನ್ ಪೀರಿಯಡ್) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಆಯ್‌ಬೀಎಮ್ ೭೦೪ ಮತ್ತು ನಂತರ ಆಯ್‌ಬೀಎಮ್ ೭೦೯ ಸರಣಿಯ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಆಯ್‌ಬೀಎಮ್ (ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬಿಸ಼ಿನೆಸ್ ಮಶೀನ್ಸ್ ಎಂಬುದರ ಹ್ರಸ್ವರೂಪ) ಸಂಸ್ಥೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. "ಇಷ್ಟಾದರೂ, ಆಯ್‌ಬೀಎಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದು ನಿರಾಶಾದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು...ಒಂದು ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ನೀವು ತಪ್ಪುಜಾಗದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ಕಾರ್ಯಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನೀವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು".<ref name="Levy1984"/> ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯವು ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜ, ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯು ಕೇವಲ ಪರಿಣತರು ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿನಿರತರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆದಾರ ನೆಲೆಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Enigma Machine at NSA.jpg|170px|thumbnail|right|[[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಸೈನ್ಯವು [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ರಹಸ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಸಂವಾದಕ್ಕಾಗಿ [[ಅನಿಗ್ಮಾ ಯಂತ್ರ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿತು. [[ಬ್ಲೆಚ್ಲಿ ಪಾರ್ಕ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಅನಿಗ್ಮಾ ಸಂಚಾರದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಗೂಢಲಿಪಿಗ್ರಹಣವು (ಡೀಕ್ರಿಪ್ಷನ್) ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.<ref name="kahnbook" />]] ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅದರ ಲಘು ಇತಿಹಾಸದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಸಮಾಜ]]ಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಮೂಲಭೂತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: * ಪ್ರಚಲಿತ [[ಮಾಹಿತಿ ಯುಗ]] ಮತ್ತು [[ಅಂತರಜಾಲ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ "ಅಂಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿ"ಯನ್ನು (ಡಿಜಿಟಲ್ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="bgu">http://www.cis.cornell.edu/Dean/Presentations/Slides/bgu.pdf</ref> * [[ಗಣನೆ]] ಹಾಗೂ [[ಗಣನಾರ್ಹತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಗಣನಾರ್ಹತೆ]]ಯ ([[:en:Computability theory|ಕಂಪ್ಯೂಟೆಬಿಲಿಟಿ]]) ಒಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಮತ್ತು ಗಣನಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದ ಸಮಸ್ಯೆ|ಬಿಡಿಸಲಾಗದ]] ಹಾಗೂ [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಂಕೀರ್ಣತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಬೇಗ ಬಿಡಿಸಲಾಗದ]] (ಇನ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟಬಲ್) ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ.<ref>{{ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧ ಆಧಾರ | author=Constable, R.L. | date=March 2000 | url=http://www.cs.cornell.edu/cis-dean/bgu.pdf | title=Computer Science: Achievements and Challenges circa 2000|format=PDF}}</ref> * ಅಮೂರ್ತಿಕರಣದ (ಅಬ್‌ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಷನ್) ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯ ಖಚಿತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಧನವಾದ [[ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ.<ref>{{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ | last=Abelson | first=H. | authorlink=ಹ್ಯಾಲ್ ಏಬಲ್‌ಸನ್ | coauthors=G.J. Sussman with J.Sussman | year=1996 | title=Structure and Interpretation of Computer Programs | edition=2nd | publisher=MIT Press | isbn=0-262-01153-0 | quote=The computer revolution is a revolution in the way we think and in the way we express what we think. The essence of this change is the emergence of what might best be called ''procedural epistemology'' — the study of the structure of knowledge from an imperative point of view, as opposed to the more declarative point of view taken by classical mathematical subjects. }}</ref> * [[ಗೂಢಲಿಪಿ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ([[:en:Cryptography|ಕ್ರಿಪ್ಟಾಗ್ರಫ಼ಿ]]), [[ಅನಿಗ್ಮಾದ ಗೂಢಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ಅನಿಗ್ಮಾ ಯಂತ್ರದ ಭೇದನವು]] ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗೆಲುವಿಗೆ ನೆರವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.<ref name="kahnbook">[[ಡೇವಿಡ್ ಕಾನ್|David Kahn]], [[ದ ಕೋಡ್‌ಬ್ರೇಕರ್ಸ್|The Codebreakers]], 1967, ISBN 0-684-83130-9.</ref> * [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗಣನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ]] ([[:en:Scientific computing|ಸಾಯಂಟಿಫ಼ಿಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]]) ಸಾಧ್ಯವಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನ, ಮತ್ತು [[ಮಾನವ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಹಿತಿ ಯೋಜನೆ]]ಯಿಂದ ([[:en:Human Genome Project|ಹ್ಯೂಮನ್ ಜೀನೋಮ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್]]) ಮಾನವನ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಮಾಹಿತಿಯ (ಹ್ಯೂಮನ್ ಜೀನೋಮ್) ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="bgu"/> [[ಫ಼ೋಲ್ಡಿಂಗ್ಅಟ್‌ಹೋಮ್]]‌ನಂತಹ [[ವಿಭಕ್ತ ಗಣನಾ ಕ್ರಿಯೆ]] ([[:en:Distributed computing|ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟಿಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]]) ಯೋಜನೆಗಳು [[ಸಸಾರಜನಕ ಮಡಿಚುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು (ಪ್ರೋಟೀನ್ ಫ಼ೋಲ್ಡಿಂಗ್) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತವೆ. * [[ಕ್ರಮಾವಳಿ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯಾಪಾರ]]ವು ([[:en:Algorithmic trading|ಆಲ್ಗರಿಥಮಿಕ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್]]) [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ([[:en:Artificial intelligence|ಆರ್ಟಫ಼ಿಶಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜನ್ಸ್]]), [[ಯಂತ್ರ ಗ್ರಹಿಕೆ]] ([[:en:Machine learning|ಮಷೀನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]]), ಮತ್ತು ಇತರ [[ಸಂಖ್ಯಾಸಂಗ್ರಹಣ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಂಖ್ಯಾಸಂಗ್ರಹಣ]] ಹಾಗೂ [[ಆಂಕಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ಆಂಕಿಕ]] ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ [[ಆರ್ಥಿಕ ಫಲದಾಯಕತೆ|ಫಲದಾಯಕತೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದ್ರವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ದ್ರವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು]] ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=/money/2006/08/27/ccsoft27.xml Black box traders are on the march] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080621070439/http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=%2Fmoney%2F2006%2F08%2F27%2Fccsoft27.xml |date=2008-06-21 }} The Telegraph, August 26, 2006</ref> == ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು == ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗವಾಗಿ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಗಣನೆಯ ಪರಿಮಿತಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಯಂತ್ರಾಂಶ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಅಂಶಗಳವರೆಗಿನ ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="CSAB1997">{{ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರ|author=Computing Sciences Accreditation Board|title=Computer Science as a Profession|url=http://www.csab.org/comp_sci_profession.html |date=28 May 1997| accessdate=2008-09-01}}</ref><ref>{{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|author=Committee on the Fundamentals of Computer Science: Challenges and Opportunities, National Research Council |title=Computer Science: Reflections on the Field, Reflections from the Field|url=http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=11106#toc|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-09301-9|date=2004}}</ref> [[ಗಣನಾ ಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಘ]] ([[:en:Association for Computing Machinery|ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫ಼ಾರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಮಶೀನರಿ]] - ಏಸೀಎಮ್), [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ([[:en:Institute of Electrical and Electronics Engineers|ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ಼್ ಇಲೆಕ್‌ಟ್ರಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಇಲೆಕ್‌ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್]] - ಆಯ್ಈಈಈ) ಗಣಕ ಸಂಘ, ಮತ್ತು [[ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಘ]]ಗಳ ([[:en:Association for Information Systems|ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫ಼ಾರ್ ಇನ್‌ಫ಼ರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]]) ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ದೃಢೀಕರಣ ಸಮಿತಿಯು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಯನ್ಸಸ್ ಅಕ್ರೆಡಿಟೇಶನ್ ಬೋರ್ಡ್ - ಸೀಎಸ್ಏಬೀ) ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೋಧನ ಶಾಖೆಗೆ ಅದು ನಿರ್ಣಾಯಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ: ''ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ'' (ಥೀಯರಿ ಆಫ಼್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್), ''ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತ ಸಂರಚನೆಗಳು'' (ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್), ''ಕ್ರಮವಿಧಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳು'' (ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್ ಮೆಥಡಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವಿಜಸ್), ಮತ್ತು ''ಗಣಕಯಂತ್ರ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆ'' (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಲಮಂಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್). ಈ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರ (ಸಾಫ಼್ಟ್‌ವೇರ್ ಎಂಜನಿಯರಿಂಗ್), ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಗಣಕ ಜಾಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್), ದತ್ತಸಂಚಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ಡೇಟಬೇಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್), ಸಮಕಾಲಿಕ ಗಣನೆ (ಪ್ಯಾರಲಲ್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್), ವಿಭಕ್ತ ಗಣನೆ (ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟಿಡ್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್), ಗಣಕಯಂತ್ರ-ಮಾನವ ಸಂವಹನ, ಗಣಕಯಂತ್ರ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್), ಹಾಗೂ ಆಂಕಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಗಣನೆಗಳಂತಹ (ನ್ಯೂಮರಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಸಿಂಬಾಲಿಕ್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್) ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸಹ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದು ಸೀಎಸ್ಏಬೀ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="CSAB1997"/> === ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ === [[ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಅಧ್ಯಯನವು ಯಾವುದನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆ ಗಣನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಎಷ್ಟು ಪರಿಮಾಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಉತ್ತರ ನೀಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರನೀಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ, [[ಗಣನಾರ್ಹತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಗಣನಾರ್ಹತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವು]] ([[:en:Computability theory (computer science)|ಕಂಪ್ಯೂಟಬಿಲಿಟಿ ಥೀಯರಿ]]) ವಿವಿಧ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ [[ಗಣನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ]]ಗಳ (ಮಾಡಲ್ ಆಫ಼್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಗಣನಾ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಿಡಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯು, ಒಂದು ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಲಾವಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡುವ [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಬಹುಮಾನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು|ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಬಹುಮಾನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ]]<ref>[http://www.claymath.org/millennium/P_vs_NP/ Clay Mathematics Institute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130704074148/http://www.claymath.org/millennium/P_vs_NP/ |date=2013-07-04 }} P=NP</ref> ([[:en:Millennium Prize Problems|ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಪ್ರೈಜ಼್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್]]) ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ "[[ಬಹುಪದೀಯ = ಅನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕ ಬಹುಪದೀಯ ಸಮಸ್ಯೆ|ಬಹುಪದೀಯ = ಅನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕ ಬಹುಪದೀಯ?]]" ([[:en:P = NP problem|ಪೀ = ಎನ್‌ಪೀ]]) ಸಮಸ್ಯೆಯು ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ (ಓಪನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್). :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | [[ಚಿತ್ರ:Wang tiles.svg|96px]] || '''ಬಹುಪದೀಯ = ಅನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕ ಬಹುಪದೀಯ''' ? |- | [[ಗಣನಾರ್ಹತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಗಣನಾರ್ಹತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ಗಣನಾ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] |} ==== ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ==== ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾದ [[ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]ವು ([[:en:Theoretical computer science|ಥೀಯರೆಟಿಕಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಯನ್ಸ್]])ಗಣನೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಗಣನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಚ್ಚು ಅಮೂರ್ತ, ತಾರ್ಕಿಕ, ಹಾಗೂ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | <math> P \rightarrow Q \,</math> || [[ಚಿತ್ರ:DFAexample.svg|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Elliptic curve simple.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:6n-graf.svg|96px]] || <math>\Gamma\vdash x : Int</math> || [[ಚಿತ್ರ:Commutative diagram for morphism.svg|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:SimplexRangeSearching.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Blochsphere.svg|96px]] |- | [[ಗಣಿತೀಯ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ]] || [[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ಸಂಖ್ಯಾಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ಗ್ರಾಫ಼್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ವರ್ಗಗಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ವರ್ಗ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ಗಣನಾ ರೇಖಾಗಣಿತ]] || [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] |} === ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತ ಸಂರಚನೆಗಳು === :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | <math>O(n^2)</math> || [[ಚಿತ್ರ:Sorting quicksort anim.gif|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Singly-linked-list.svg|96px]] |- | [[ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] || [[ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು]] || [[ದತ್ತ ಸಂರಚನೆಗಳು]] |} === ಕ್ರಮವಿಧಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳು === :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | [[ಚಿತ್ರ:Compiler_kn.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Python add5 syntax.svg|96px]] |- | [[ಸಂಕಲಕಗಳು]] || [[ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷೆಗಳು]] |} === ಗಣಕಯಂತ್ರ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆ === :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | [[ಚಿತ್ರ:NOR ANSI.svg|96px]] | [[ಚಿತ್ರ:Fivestagespipeline.png|96px]] | [[ಚಿತ್ರ:SIMD_kn.png|96px]] |- | [[ಅಂಕೀಯ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ]] | [[ಸೂಕ್ಷ್ಮರಚನೆ]] | [[ಬಹುವಿಧ ಸಂಸ್ಕರಣ]] |} === ಆಂಕಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಗಣನೆ === :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | [[ಚಿತ್ರ:1u04-argonaute.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:User-FastFission-brain.gif|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Naphthalene-3D-balls.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Neuron-no labels.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:X-43A (Hyper - X) Mach 7 computational fluid dynamic (CFD).jpg|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Wind-particle.png|96px]] || <math>y = \sin(x) + c</math> |- | [[ಜೀವಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ಸಂವೇದನಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] || [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ನರವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] || [[ಆಂಕಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ಆಂಕಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು]] || [[ಸಾಂಕೇತಿಕ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]] |} === ಅನ್ವಯಗಳು === ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ, ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದಲೂ ಅಧ್ಯಯನಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | [[ಚಿತ್ರ:Operating system placement_kn.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:NETWORK-Library-LAN_kn.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:5-cell.gif|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Corner.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Emp Tables (Database).PNG|96px]] |- | [[ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] || [[ಗಣಕ ಜಾಲ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಗಣಕಯಂತ್ರ ಜಾಲಗಳು]] || [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಚಿತ್ರರಚನೆಗಳು]] || [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ದೃಷ್ಟಿವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ದತ್ತಸಂಚಯ]]ಗಳು |- | [[ಚಿತ್ರ:Padlock.svg|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:ArtificialFictionBrain.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Roomba original.jpg|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Wacom Pen-tablet.jpg|96px]] ||<!-- Image with inadequate rationale removed: [[Image:IPhone EDGE and 3G.png|96px]] --> |- | [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಭದ್ರತಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] || [[ಯಂತ್ರಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ಮಾನವ-ಗಣಕಯಂತ್ರ ಸಂವಹನ]] || [[ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಬಳಕೆ]] |} == ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ == ಅದರ ಹೆಸರು ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವು ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳದ್ದೇ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ಹಲವು ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒತ್ತುಕೊಡಲು ''ಗಣನಾ ವಿಜ್ಞಾನ'' ಪದವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತವೆ. ಡೆನ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಪೀಟರ್ ನಾವರ್]] ಈ ಶಾಖೆಯು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳದೇ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶದ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆಂಬ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ''ದತ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರ'' (ಡೇಟಾಲಜಿ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಪೀಟರ್ ನಾವರ್ ದತ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ, ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ದತ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲನೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪದವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡನೇವಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಗಣಕಯಂತ್ರ ಬಳಕೆಯ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಗಣನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ನಡೆಸುವವರಿಗಾಗಿ ''ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಆಫ಼್ ದೀ ಏಸೀಎಮ್'' ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು – ''ಟ್ಯೂರಿಂಜಿನಿಯರ್'', ''ಟ್ಯೂರಾಲಜಿಸ್ಟ್'', ''ಕ್ರಮಸೂಚಿ ನಕ್ಷೆಗಳವನು'' (ಫ಼್ಲೋಚಾರ್ಟ್ಸ್-ಮ್ಯಾನ್), ''ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅತೀತ ಗಣಿತಜ್ಞ'' (ಮೆಟಾ-ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟೀಶಿಯನ್), ಮತ್ತು ''ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ'' (ಅಪ್ಲಾಯ್ಡ್ ಇಪಿಸ್ಟಮಾಲಜಿಸ್ಟ್).<ref>Communications of the ACM 1(4):p.6</ref> ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಅದೇ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ''ಕಾಂಪ್ಟಾಲಾಜಿಸ್ಟ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮರುವರ್ಷ ''ಹಾಯ್ಪಾಲಾಜಿಸ್ಟ್'' ಪದವು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು.<ref>Communications of the ACM 2(1):p.4</ref> ''ಕಾಂಪ್ಯುಟಿಕ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>IEEE Computer 28(12):p.136</ref> ''ಇನ್‌ಫ಼ೋರ್ಮಾಟಿಕ್'' ಯೂರಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಒಂದು ಪದವಾಗಿತ್ತು. "ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಹೇಗೆ ದೂರದರ್ಶಕ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆಯಲ್ಲವೋ ಹಾಗೇ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆಯ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಎಟ್‌ಸ್ಕರ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಡೆಯ್ಕ್‌ಸ್ಟ್ರಾ|ಎಟ್‌ಸ್ಕರ್ ಡೆಯ್ಕ್‌ಸ್ಟ್ರಾ]] ಹೇಳಿದರು. ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಗಣಕಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಿಯೋಜನೆಯು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯದಾದ ಬೋಧನ ಶಾಖೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಗಣಕ ಯಂತ್ರಾಂಶ]]ದ ([[:en:Personal computer hardware|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್]])ಅಧ್ಯಯನವು [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ([[:en:Computer engineering|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]]) ಭಾಗವೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ವಾಣಿಜ್ಯ [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಅಥವಾ [[ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು|ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆಂದು]] [[:en:Information systems|ಇನ್‌ಫ಼ರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]]) ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ವಿವಿಧ ಗಣಕಯಂತ್ರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ವಿಚಾರಗಳ ಬಹಳಷ್ಟು ಅದಲು ಬದಲಾಗಿದೆ. ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹಲವುವೇಳೆ [[ಸಂವೇದನಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] ([[:en:Cognitive science|ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಸಾಯನ್ಸ್]]), [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]] ([[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ನೋಡಿ), ಮತ್ತು [[ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳಂತಹ ಇತರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದಿದೆ. ಹಲವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಕೆಲವರಿಂದ ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೀಕ್ಷಕರು ಗಣನಾ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಒಂದು ಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Denning_cs_discipline" /> ಮುಂಚಿನ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು [[ಕರ್ಟ್ ಗಽಡಲ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲನ್ ಟೂರಿಂಗ್]]‌ರಂತಹ ಗಣಿತಜ್ಞರ ವ್ಯಾಸಂಗದಿಂದ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು [[ಗಣಿತೀಯ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ]] ([[:en:Mathematical logic|ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕಲ್ ಲಾಜಿಕ್]]), [[ವರ್ಗ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ([[:en:Category theory|ಕ್ಯಾಟಿಗಾರಿ ಥೀಯರಿ]]), [[ಸಂಖ್ಯಾಸಮೂಹ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ([[:en:Domain theory|ಡೋಮೇಯ್ನ್ ಥೀಯರಿ]]), ಹಾಗೂ [[ಬೀಜಗಣಿತ]]ಗಳಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ವಿಚಾರಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ವಿನಿಮಯ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು, "ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರ" ಪದವು ಏನು ಅರ್ಥಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬಂತಹ, [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ವಾದವಿವಾದಗಳು|ವಿವಾದಗಳಿಂದ]] ಇನ್ನಷ್ಟು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರ ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೋಧನ ಶಾಖೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಂದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಒಂದೆಡೆ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗಣನೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡುವುದಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಕಾರ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಣನೆಗಳ ರಚನೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು [[ಡೇವಿಡ್ ಪಾರ್‌ನ್ಯಾಸ್]] ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಎರಡೂ ಶಾಖೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಆದರೆ ಪೂರಕವಾದ ಬೋಧನ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ | last = Parnas | first = David L. | authorlink = ಡೇವಿಡ್ ಪಾರ್‌ನ್ಯಾಸ್ | year = 1998 | title = [http://citeseer.ist.psu.edu/parnas98software.html Software Engineering Programmes are not Computer Science Programmes] | journal = Annals of Software Engineering | volume = 6 | pages = 19–37 | doi = 10.1023/A:1018949113292 }}, p. 19: "Rather than treat software engineering as a subfield of computer science, I treat it as an element of the set, Civil Engineering, Mechanical Engineering, Chemical Engineering, Electrical Engineering,.."</ref> ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಬಂಧಿತ, ರಾಜಕೀಯ, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಶಗಳು ಒಂದು ವಿಭಾಗವು ಗಣಿತದ ಅವಧಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಅವಧಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆಯೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಲು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಆಂಕಿಕ ನಿಲವುಳ್ಳ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] (:en:Computational science|ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಸಾಯನ್ಸ್]])ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಪ್ರಕಾರಗಳ ವಿಭಾಗಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. == ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ == ಕೆಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗಣನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾವಳಿ ಆಧಾರಿತ ತರ್ಕದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗವಾಗಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬೋಧನಾ ಕ್ರಮಗಳು ಹಲವುವೇಳೆ ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿ ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]], [[ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] ([[:en:Analysis of algorithms|ಅನ್ಯಾಲಸಿಸ್ ಆಫ಼್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್]]), [[ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಾನಗಳು]] ([[:en:Formal methods|ಫ಼ಾರ್ಮಲ್ ಮೆಥಡ್ಸ್]]), [[ಸಮಕಾಲೀನತೆ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಸಮಕಾಲೀನತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ([[:en:Concurrency (computer science)|ಕನ್ಕರನ್ಸಿ]]), [[ದತ್ತಸಂಚಯ]], [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ನಿರ್ಮಿತ ಚಿತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯವಸ್ಥಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಗಳನ್ನು ([[:en:Systems analysis|ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಲಸಿಸ್]]) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕ್ರಮವಿಧಿಕರಣ]]ವನ್ನೂ ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಎಂದು ಕಾಣುವ ಬದಲು ಅದನ್ನು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಿರುವ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇತರ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಮತ್ತು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಬಂಧಿ ಬೋಧನಾ ಕ್ರಮಗಳು ಸಹ ತಮ್ಮ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಾಠಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಹಾಗೂ ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉನ್ನತ ಕ್ರಮವಿಧಿಕರಣದ ಅಭ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತುಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಪಾಠಕ್ರಮಗಳು ತಂತ್ರಾಂಶ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥರಿಗೆ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಕೌಶಲಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವತ್ತ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕ್ರಮವಿಧಿಕರಣದ ಕಾರ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ವೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಪದದ ಅರ್ಥ, ಮತ್ತು ಅದು ಕ್ರಮವಿಧಿಕರಣ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಬಹಳ [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ವಾದವಿವಾದಗಳು|ಅಸಹಮತವಿದೆ]]. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == <div style="column-count:2;-moz-column-count:2;-webkit-column-count:2"> {{ಮುಖ್ಯ|ಗಣಕವಿಜ್ಞಾನದ ರೂಪರೇಖೆ}} * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ]] * [[ಗಣಕ ಕ್ರಿಯೆ]] * [[ಗಣಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ]] * [[ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೋಧನಾ ಕಲೆ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು]] * [[ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರವಾಗದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು|ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ತೆರೆದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಾಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಆದಿ ಶೋಧಕರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಗಣಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] </div> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪಟ್ಟಿ|2}} {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಚನ == * [[ಗಣನಾ ಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಘ|Association for Computing Machinery]]. [http://www.acm.org/class/1998/overview.html 1998 ACM Computing Classification System] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828002940/http://www.acm.org/class/1998/overview.html |date=2008-08-28 }}. 1998. * [[ಐಇಇಇ ಗಣಕ ಸಂಘ|IEEE Computer Society]] and the [[ಗಣನಾ ಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಘ|Association for Computing Machinery]]. [http://www.computer.org/portal/cms_docs_ieeecs/ieeecs/education/cc2001/cc2001.pdf Computing Curricula 2001: Computer Science]. December 15, 2001. * [[ಪೀಟರ್ ಜೆ. ಡೆನಿಂಗ್|Peter J. Denning]]. ''[http://portal.acm.org/citation.cfm?id=1053309&coll=&dl=ACM&CFID=15151515&CFTOKEN=6184618 Is computer science science?]'', Communications of the ACM, April 2005. * [[ಡಾನಲ್ಡ್ ಇ. ಕನೂಥ್|Donald E. Knuth]]. ''Selected Papers on Computer Science,'' CSLI Publications, Cambridge Univ. Press, 1996. * [[ಪೀಟರ್ ಜೆ. ಡೆನಿಂಗ್|Peter J. Denning]], ''[http://portal.acm.org/citation.cfm?id=971303&dl=ACM&coll=&CFID=15151515&CFTOKEN=6184618 Great principles in computing curricula]'', Technical Symposium on Computer Science Education, 2004. == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [[ಮುಕ್ತ ಸೂಚಿಕಾ ಯೋಜನೆ]]ಯಲ್ಲಿ [http://www.dmoz.org/Computers/Computer_Science/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ] * [http://www.lecturefox.com/computerscience/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಉಚಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಸೂಚಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512152252/http://lecturefox.com/computerscience/ |date=2008-05-12 }} * [http://videolectures.net/Top/Computer_Science/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110428010325/http://videolectures.net/Top/Computer_Science/ |date=2011-04-28 }} * [http://liinwww.ira.uka.de/ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170614093236/http://liinwww.ira.uka.de/ |date=2017-06-14 }} * [http://csdir.org/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಸೂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು] * [http://se.ethz.ch/~meyer/gallery/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] ([[ಬರ್ಟ್ರಂಡ್ ಮಾಯರ್]]‌ರ ಚಿತ್ರಶಾಲೆ) === ಅಂತರಜಾಲ ಪ್ರಸಾರಗಳು === * [http://www.oid.ucla.edu/webcasts/courses/2006-2007/2006fall/cs1 ಯುಸಿಎಲ್ಎ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ೧ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಉಪನ್ಯಾಸ ವಿಭಾಗ ೧]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227154151/http://www.oid.ucla.edu/webcasts/courses/2006-2007/2006fall/cs1/ |date=2012-02-27 }} * [http://webcast.berkeley.edu/course_details.php?seriesid=1906978395 ಬರ್ಕ್‌ಲೀ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100614150800/http://webcast.berkeley.edu/course_details.php?seriesid=1906978395 |date=2010-06-14 }} {{ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] kv2ehr9o4sazm7lzkm9zqe1t4yx4m7a 0 21415 1375339 1343312 2026-06-19T00:56:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375339 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = 'ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌' | image = Kate Winslet March 18, 2014 (headshot).jpg | caption = ಮಾರ್ಚ್ 18, 2014 ರಂದು ''Divergent'' ಚಿತ್ರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್ | birthname = 'ಕೇಟ್‌ ಎಲಿಜಬೆತ್ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌' | birthdate = {{birth date and age|1975|10|05|df=y}} | birthplace = [[Reading, Berkshire|Reading]], [[Berkshire]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | occupation = ನಟಿ/ಗಾಯಕಿ | yearsactive = 1991 – present | spouse = [[Jim Threapleton]]<br />(1998—2001) <br />[[Sam Mendes]]<br />(2003—2010) }} '''ಕೇಟ್‌ ಎಲಿಜಬೆತ್ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌''' (ಜನನ: 1975 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 5ರಂದು) ಒಬ್ಬ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಜನರು|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]] [[ನಟ|ನಟಿ]] ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ [[ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ|ಗಾಯಕಿ]]. ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ಪೀಟರ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌|ಪೀಟರ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್]]‌ರವರ ''[[ಹೆವೆನ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಚರ್ಸ್‌]]'' (1994)ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಕಾಲಿರಿಸಿದರು. [[ಆಂಗ್‌ ಲೀ]] ನಿರ್ದೇಶನದ, 1995ಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ''[[ಸೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ]]'' ಕಾದಂಬರಿ ಆಧರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರ; ಹಾಗೂ 1997ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ''[[ಟೈಟಾನಿಕ್‌ (1997 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಟೈಟಾನಿಕ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರೋಸ್‌ ಡಿವಿಟ್‌ ಬಕೇಟರ್‌]] ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಐರಿಷ್‌ ಮರ್ಡಾಕ್‌ರ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ''[[ಐರಿಸ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಐರಿಸ್‌]]'' (2001), ನವ್ಯ-ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ (ನಿಯೊಸರ್ರಿಯಲ್‌) ಕುರಿತಾದ ''[[ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಸ್ಪಾಟ್ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌|ಇಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಪಾಟ್ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌]]'' (2003), ಟಾಡ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌ರ 2006ರ ನಾಟಕ ''[[ಲಿಟ್ಲ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್‌]]'' (2006), ಪ್ರಣಯ-ಹಾಸ್ಯ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಥೆಯುಳ್ಳ ''[[ದಿ ಹಾಲಿಡೇ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಿ ಹಾಲಿಡೇ]]'' (2006) ಮತ್ತು ತೆರೆಗಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ''[[ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌]]'' (2008) - ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಟ್ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆರು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾದ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌, ''[[ದಿ ರೀಡರ್‌ (2008 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಿ ರೀಡರ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ನಟಿಯರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. [[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌|ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಗಿಲ್ಡ್‌]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಅರ್ಟ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಫಾರೀನ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌|ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಫಾರೀನ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌‌]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್, [[ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಎಮ್ಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್ ತಮ್ಮ 22ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಸ್ಕರ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ನಟಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡರು; 33ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಆರು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ನಟಿಯೆಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ದಾಖಲೆಗೆ ಭಾಜನರಾದರು.<ref name="actors">{{cite episode |title=Kate Winslet |series=[[Inside the Actors Studio]] |url=http://www.bravotv.com/Inside_the_Actors_Studio/guest/Kate_Winslet |credits=James Lipton (host) |airdate=2004-03-14 |season=10 |number=11 |network=Bravo |access-date=2009-11-02 |archivedate=2007-08-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070804002915/http://www.bravotv.com/Inside_the_Actors_Studio/guest/Kate_Winslet }}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ ''[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ (ಪತ್ರಿಕೆ)|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌]]'' ನ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಎಡೆಲ್ಸ್ಟೀನ್‌|ಡೇವಿಡ್ ಎಡಲ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]] ಅವರು "ತಮ್ಮ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಭಾಷಿಕ ನಟಿ"ಯೆಂದು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು.<ref>{{cite web |title=’Tis the Season… |url=http://nymag.com/movies/reviews/52914/ |work=[[New York Magazine]] |=date=2008-12-12 |accessdate=2009-01-10}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಪಾನಗೃಹದ ಪರಿಚಾರಕಿ (ಬಾರ್‌ಮೇಯ್ಡ್‌) ಸ್ಯಾಲಿ ಆನ್‌ (ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ಬ್ರಿಡ್ಜೆಸ್‌) ಮತ್ತು ಈಜುಕೊಳದ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ರಿಜರ್ಡ್‌ ಜಾನ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ದಂಪತಿಯ ಮಗಳಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅವರು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ]]ನ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]] ದೇಶದ [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್]] ಕೌಂಟಿಯ [[ರೀಡಿಂಗ್‌, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್|ರೀಡಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2005/12/05/lnickbarratt05.xml |title=Family detective: Kate Winslet |work=Daily Telegraph |date=2005-12-05 |access-date=2021-08-09 |archive-date=2008-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303210601/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2005%2F12%2F05%2Flnickbarratt05.xml |url-status=dead }}</ref> ಅವರ ಹೆತ್ತವರು "ಚಿಲ್ಲರೆ ಕಲಾವಿದ"ರಾಗಿದ್ದು (ಜಾಬಿಂಗ್ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌), ಇದಕ್ಕೆ ಕೈಗನ್ನಡಿಯೆಂಬಂತೆ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳಿಲ್ಲದೆ ತಾವು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾಗಿ ಕೇಟ್ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಅಗತ್ಯಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="twentyone">{{cite news|author=Boshoff, Alison |title=The Other Winslet Girls |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1150755/The-Winslet-girls-Its-easy-struggling-actor-sisters-Hollywood-darling-Kate.html |work=[[Daily Mail]] |date=2009-02-230=2009-02-23}}</ref> ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಲ್ಲೆಟ್‌ರ ತಾಯಿ ಕಡೆಯ ಅಜ್ಜಿ ಲಿಂಡಾ (ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ಪ್ಲಂಬ್‌) ಮತ್ತು ತಾತ ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್‌ ಆಲಿವರ್‌ ಬ್ರಿಡ್ಜೆಸ್‌ ಅವರು ರೀಡಿಂಗ್‌ ರೆಪರ್ಟರಿ ಥಿಯೆಟರ್‌<ref name="twentyone"/> ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ಸೋದರಮಾವ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಬ್ರಿಡ್ಜೆಸ್‌ ಅವರು [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಲಂಡನ್‌|ವೆಸ್ಟ್‌ ಎಂಡ್‌]]ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಆಲಿವರ್‌!]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಹೋದರಿಯರಾದ [[ಬೆತ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆನಾ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌]] ಸಹ [[ನಟ|ನಟಿ]]ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="twentyone"/> [[ಆಂಗ್ಲಿಕನಿಸಂ|ಆಂಗ್ಲಿಕನ್‌]] ಆಗಿ ಬೆಳೆದ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌, ತಮ್ಮ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್]] ಕೌಂಟಿಯ [[ಮೇಡನ್‌ಹೆಡ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ರೆಡ್‌ರೂಫ್ಸ್‌ ಥಿಯೆಟರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌]]<ref>{{cite web |url=http://www.redroofs.co.uk/information.asp#day2 |title=Redroof Associates FAQ: Is it true that Kate Winslet went to Redroofs? |accessdate=2008-02-14 |archive-date=2010-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108055922/http://www.redroofs.co.uk/information.asp#day2 |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ಸಹ-ಶಿಕ್ಷಣದ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ನಾಟಕ]]ಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಹೆಡ್‌ ಬಾಯ್‌|ಹೆಡ್ ಗರ್ಲ್‌]] ಆಗಿದ್ದಾಗ [[ಸುಗರ್‌ ಪಫ್ಸ್‌]]ದವರ ತಿಂಡಿ (ಸಿರಿಯಲ್‌)ಗಾಗಿ [[ಟಿಮ್‌ ಪೋಪ್‌]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. == ವೃತ್ತಿ == === ಆರಂಭಿಕ ಕೆಲಸ-ಕಾರ್ಯಗಳು === 1991ರಲ್ಲಿ [[BBC]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡ ''[[ಡಾರ್ಕ್‌ ಸೀಸನ್‌]]'' ಎಂಬ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ]]ಯನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಕಿರುತೆರೆ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ 1992ರಲ್ಲಿ [[ದೂರದರ್ಶನ ಚಲನಚಿತ್ರ|ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ''[[ಆಂಗ್ಲೊ-ಸ್ಯಾಕ್ಸಾನ್‌ ಧೋರಣೆ|ಆಂಗ್ಲೊ-ಸ್ಯಾಕ್ಸಾನ್‌ ಅಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್‌,]]'' [[ITV]]ಗಾಗಿ ಹಾಸ್ಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''[[ಗೆಟ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ (TV ಸರಣಿ)|ಗೆಟ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌]]'' ಮತ್ತು 1993ರಲ್ಲಿ [[BBC]]ಗಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಾಟಕ ''[[ಕ್ಯಾಸ್ಯುಯಲ್ಟಿ (TV ಸರಣಿ)|ಕ್ಯಾಸ್ಯುವಾಲಿಟಿ]]'' ಯ ಒಂದು ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. === 1992—1997 === [[ಚಿತ್ರ:Kate_Winslet_2006_Toronto.jpg|thumb|right|upright|2006 ಟೊರಂಟೊ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌]] 1992ರಲ್ಲಿ [[ಪೀಟರ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌]]ರ ''[[ಹೆವೆನ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಚರ್ಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅವರು [[ಲಂಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ಣಯ ಸಭೆಗೆ ಹಾಜರಾದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ [[ಆನ್‌ ಪೆರಿ|ಜೂಲಿಯೆಟ್‌ ಹ್ಯೂಮ್‌]] ಎಂಬ ಉತ್ಸಾಹಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆಯುಳ್ಳ ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕೇಟ್ ಅವರ ಅಭಿನಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಪ್ತ ಗೆಳತಿ [[ಪೌಲೀನ್‌ ಪಾರ್ಕರ್‌|ಪಾಲೀನ್‌ ಪಾರ್ಕರ್‌]]ಳ ತಾಯಿಯ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡುವ ಪಾತ್ರ ಕೇಟ್ ರದ್ದು, ಪಾಲೀನ್‌ ಪಾರ್ಕರ್‌ಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಮೆಲನೀ ಲಿನ್ಸ್ಕಿ|ಮೆಲಾನೀ ಲಿನ್ಸ್ಕಿ]]ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಾತ್ರ ನಿರ್ಣಯದ ವೇಳೆ ಕೇಟ್ ಅವರು 175 ಇತರ ಮಹಿಳಾ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|author=Rollings, Grant|title=I was the fat kid at the back of the line|date=2009-01-28|work=[[The Sun]]|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/film/article2179115.ece|accessdate=2008-02-02|archive-date=2009-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090216220703/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/film/article2179115.ece|url-status=dead}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರ 1994ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪೀಟರ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಭಾಗಿ [[ಫ್ರ್ಯಾನ್‌ ವಾಲ್ಷ್‌]] ಅವರು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಮೂಲ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ)|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು.<ref>{{cite web |title=''Heavenly Creatures'' (1994) |work=[[Rotten Tomatoes]] |url=http://uk.rottentomatoes.com/m/heavenly_creatures/ |accessdate=2008-02-02 |archive-date=2015-04-06 |archive-url=https://www.webcitation.org/6XaJ7MY4i?url=http://uk.rottentomatoes.com/m/heavenly_creatures/ |url-status=dead }}</ref> ನಟನೆಗಾಗಿ ಕೇಟ್ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್‌ ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌#ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌' ಸರ್ಕಲ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಲಂಡನ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ; ಕೇಟ್ ಅಭಿನಯ ಕುರಿತು ''[[ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌]]'' ಬರಹಗಾರ [[ಡೆಸನ್‌ ಥಾಮ್ಸನ್‌]] ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು ಹೀಗೆ, "ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್ ಜೂಲಿಯೆಟ್‌ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ಅವರು ಹೊಳಪಿನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಬೆಂಕಿ ಚೆಂಡಿನಂತಿದ್ದು, ತಾವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೂ ಜೀವ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗಿ ಮೆಲಾನೀ ಲಿನ್ಸ್ಕಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಒಳಗೊಳಗೇ ಕುದಿಯುತ್ತಿರುವ ಪಾಲೀನ್‌ ಪಾತ್ರದ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ಈ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ."<ref>{{cite web|author=[[Desson Thomson|Howe, Desson]] |title=''Heavenly Creatures'' review |url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/movies/videos/heavenlycreaturesrhowe_a02149.htm |work=[[The Washington Post]] |date=1994-11-25 |accessdate=2008-02-02}}</ref> ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್‌ ಮೇಲಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹೀಗೆ: "''ಹೆವೆನ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಚರ್ಸ್‌'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆ ಪಾತ್ರವಾಗುವುದೊಂದೇ ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ನಟಿಸುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಅನುಭವ."<ref>{{cite web |last=Obst |first=Lynda |title=Kate Winslet - Interview |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1285/is_11_30/ai_66937987/pg_1?tag=content;col1 |date=2000-11-01 |accessdate=2008-02-02 |archive-date=2013-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130114071915/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1285/is_11_30/ai_66937987/pg_1?tag=content;col1 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last=Rollings |first=Grant |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/film/article2060726.ece |date=2008-12-22 |title=Why Kate Winslet Is Our Best Actress |work=[[The Sun]] |accessdate=2008-02-04 |archive-date=2009-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207171940/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/film/article2060726.ece |url-status=dead }}</ref> ಮರು ವರ್ಷ, [[ಜೇನ್‌ ಆಸ್ಟೆನ್‌]]ರವರ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ಸೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೆನ್ಸ್ ಅಂಡ್‌ ಸೆನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ]]'' ಯ ರೂಪಾಂತರದ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಕಿರಿದಾದ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ ಮಹತ್ವದ ಲೂಸಿ ಸ್ಟೀಲ್‌<ref name="one"/> ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅಭಿನಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಎಮ್ಮಾ ಥಾಂಪ್ಸನ್|ಎಮ್ಮಾ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌,]] [[ಹಗ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಲನ್‌ ರಿಕ್ಮೆನ್|ಅಲಾನ್‌ ರಿಕ್ಮನ್‌]] ಸಹ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅವರನ್ನು ಮಾರಿಯಾನ್‌ ಡ್ಯಾಷ್‌ವುಡ್‌ ಎಂಬ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="one">{{cite web |last=Elias |first=Justine |title=Kate Winslet: No 'Period Babe' |date=1995-12-07 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F04E3DE1F39F934A35751C1A963958260 |accessdate=2008-02-02}}</ref> ''ಹೆವೆನ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಚರ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ 'ಅಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ' ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಳಮಳಗೊಂಡಿದ್ದೆ ಎಂದು [[ಆಂಗ್‌ ಲೀ]] ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು, ಕೇಟ್ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅವರು [[ಟೈ ಚಿ ಚುವಾನ್‌|ತೈ ಚಿ ವ್ಯಾಯಾಮ]], ಆಸ್ಟೆನ್‌-ಯುಗದ ಗೋಥಿಕ್‌ ಕಾದಂಬರಿಗಳು-ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ಮತ್ತು [[ಪಿಯಾನೊ]] ಕಲಿಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="one"/> $16,500,೦೦೦ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದಿದ್ದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ $135 ದಶಲಕ್ಷ ಹಣ ಗಳಿಸಿತು, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರಿಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನೂ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲೆವಿಷನ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌|BAFTA]] ಮತ್ರು [[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ‌ಗಳೆರಡನ್ನೂ ಪಡೆದ ಕೇಟ್ ‌, [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="two">{{cite web |title=Awards for Kate Winslet |work=[[Internet Movie Database]] |url=http://www.imdb.com/name/nm0000701/awards|accessdate=2009-02-02}}</ref><ref>{{cite web |title=''Sense & Sensibility'' |url=http://www.the-numbers.com/movies/1995/0SNSN.php |work=The Numbers|accessdate=2009-02-02}}</ref> 1996ರಲ್ಲಿ ''[[ಜೂಡ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೂಡ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌ (1996 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ನಟಿಸಿದರು. [[ಥಾಮಸ್‌ ಹಾರ್ಡಿ]]ಯವರ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕಾಲದ ಕಾದಂಬರಿಯಾದ ''[[ಜೂಡ್‌ ದಿ ಆಬ್ಸ್ಕೂರ್‌|ಜೂಡ್‌ ದಿ ಅಬ್ಸ್ಕರ್‌]]'' ಆಧಾರಿತ, [[ಮೈಕಲ್‌ ವಿಂಟರ್ಬಾಟಮ್‌|ಮೈಕೆಲ್‌ ವಿಂಟರ್ಬಾಟಮ್‌]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಜೂಡ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅವರು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೂ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ, ತನ್ನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಸೂ ಬ್ರೈಡ್‌ಹೆಡ್‌ ಎಂಬ ಯುವತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್‌ ಎಕ್ಲೆಸ್ಟನ್‌]] ಅವರು ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಇದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕೇವಲ $2 ದಶಲಕ್ಷ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=''Jude'' (1996): Reviews |url=http://www.metacritic.com/video/titles/jude |work=[[Metacritic]] |accessdate=2009-02-04 |archive-date=2014-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908001329/http://www.metacritic.com/movie/jude |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=''Jude'' - Box Office Data |url=http://www.the-numbers.com/movies/1996/0JUDE.php |date=2007-08-09 |work=The Numbers |accessdate=2009-02-04 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402202458/http://www.the-numbers.com/movie/Jude |url-status=dead }}</ref> [[ಟೈಮ್‌ (ಪತ್ರಿಕೆ)|ಟೈಮ್‌ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಲಿಸ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ಸಣ್ಣ-ಪುಟ್ಟ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನೂ ಉಪೇಕ್ಷಿಸದ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಕ್ಯಾಮೆರಾದ ಪ್ರೀತ್ಯಾದರಗಳಿಗೆ [...] ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ತಮ್ಮ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆಧುನಿಕತಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ [...] ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ''ಜೂಡ್‌'' ಒಂದು ಚೊಕ್ಕ ನಿದರ್ಶನ."<ref>{{cite web |last=Corliss |first=Richard |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,985404,00.html?iid=chix-sphere |title=Grim Rapture |date=1996-10-28 |work=[[Time (magazine)|Magazine]] |accessdate=2008-02-04 |archive-date=2012-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106053405/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,985404,00.html?iid=chix-sphere |url-status=dead }}</ref> [[ವಿಲಿಯಮ್‌ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌|ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌]]ರವರ ''[[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌]]'' ನ [[ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ ಆನ್‌ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌|ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೆನೆತ್‌ ಬ್ರನಾಗ್‌|ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌]] ಮುಳುಗಿ ಹೋದ ಪ್ರಿಯತಮೆ [[ಒಫೆಲಿಯಾ (ಪಾತ್ರ)|ಒಫೆಲಿಯಾ]]ಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಹುತೇಕ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ಅವರ ಎರಡನೆಯ [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್‌ ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="two"/><ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/1075422-hamlet/ |title=''Hamlet'' (1996)|accessdate=2008-08-09|work=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> 1996ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅವರು [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಟೈಟಾನಿಕ್‌ (1997 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಟೈಟಾನಿಕ್‌]]'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಶುರು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡರು, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಟ್ ಜೊತೆ [[ಲಿಯೊನರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೋ|ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೊ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1912ರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ [[RMS ಟೈಟಾನಿಕ್‌]] ಹಡಗಿನಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಬದುಕುಳಿದ ಮಹಿಳೆಯ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದಿರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ-ದರ್ಜೆಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮಹಿಳೆ ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷದ [[ಟೈಟಾನಿಕ್‌ (1997 ಚಲನಚಿತ್ರ)#ಪಾತ್ರ|ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ರೋಸ್‌ ಡಿಟಿಟ್‌ ಬಕೆಟರ್‌]]ಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೇಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದಣಿದಿದ್ದರು: "ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ''ಟೈಟಾನಿಕ್‌'' ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಏನೂ ಸಹ ನಾನು ಇದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಈ ಇಡೀ ಸಾಹಸದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಅಂಜಿದ್ದೆವು. ಜಿಮ್‌ [ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌] ಒಬ್ಬ ಪರಿಪೂರ್ಣತಾವಾದಿ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬ ಅಸಾದಾರಣ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಆದರೂ, ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಕೆಲವು ಕೆಟ್ಟ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳು ಬಂದವಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅದು ಇಡೀ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡುವಂತಿತ್ತು."<ref name="four">{{cite web|last=Riding |first=Alan |title=For Kate Winslet, Being a Movie Star iIs 'a Bit Daft'|date=1999-09-02|work=The New York Times |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9404E5DA1F3AF931A2575AC0A96F958260 |accessdate=2008-02-04}}</ref> ಆದರೆ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ $ 8 ಶತಕೋಟಿ ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರನಟಿಯಾದರು.<ref>{{cite web|title=Kate Winslet |work=[[People Magazine]] |url=http://www.people.com/people/kate_winslet |accessdate=2008-02-04}}</ref> ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ, ಕೇಟ್ ಅವರು ಬಹುತೇಕ ಉನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನವಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರಲ್ಲದೆ, ಒಂದು [[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನೂ ಪಡೆದರು.<ref name="actors"/><ref name="two"/> === 1998—2003 === ಹಿಪ್ಪೀ ಪ್ರಣಯ ಕಥೆಯಿರುವ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಕಡಿಮೆ-ಬಜೆಟ್‌ ನ ''[[ಹೈಡಿಯಸ್ ಕಿಂಕಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೈಡಿಯಸ್ ಕಿಂಕಿ]]'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ''ಟೈಟಾನಿಕ್‌'' ಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, 1998ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ನಟನೆಯ ಏಕೈಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="three"/> ಈ ನಡುವೆ ''[[ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ ಇನ್‌ ಲವ್‌|ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ ಇನ್ ‌ಲವ್‌]]'' (1998) ಮತ್ತು ''[[ಆನಾ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಕಿಂಗ್‌]]'' (1999)ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಬದಲಿಗೆ, ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರೊಕ್ಕೊ]]ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಜೂಲಿಯಾ ಎಂಬ ಒರ್ವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref name="three">{{cite web|author=Maslin, Janet|title=Life With Mother Can Be Erratic, to Say the Least|date=1999-04-16|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|url=http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9A01E3D9153BF935A25757C0A96F958260 |accessdate=2008-02-04}}</ref><ref>{{cite web |last=Wloszczyna |first=Susan |title=A ''Revolutionary Road'' for ''Titanic'' friends DiCaprio, Winslet |date=2008-12-23|work=[[USA Today]] |url=http://www.usatoday.com/life/movies/news/2008-12-22-dicaprio-winslet_N.htm|accessdate=2008-02-04}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ನಿಮಿತ್ತ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ<ref>{{cite web|url=http://uk.rottentomatoes.com/m/hideous_kinky/|title=''Hideous Kinky'' (1999): Reviews|work=[[Rotten Tomatoes]]|accessdate=2009-02-04|archive-date=2009-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20091123232912/http://uk.rottentomatoes.com/m/hideous_kinky/|url-status=dead}}</ref> ಕಂಡಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ $5 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=''Hideous Kinky''|work=The Numbers|url=http://www.the-numbers.com/movies/1999/HKINK.php|accessdate=2009-02-04|archive-date=2014-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141230034818/http://www.the-numbers.com/movie/Hideous-Kinky|url-status=dead}}</ref> ''ಟೈಟಾನಿಕ್‌'' ನ ಭಾರೀ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಳಿಕ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ಹೊಲಿ ಸ್ಮೋಕ್‌! ''[[ಹೊಲಿ ಸ್ಮೋಕ್‌!]]'' (1999). [[ಹಾರ್ವೀ ಕಿಟೆಲ್‌|ಹಾರ್ವಿ ಕಿಟೆಲ್‌]] ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕೂಡ ಕಡಿಮೆ ಬಜೆಟ್‌ದಾಗಿತ್ತು. ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ [[ಕಲಾತ್ಮಕ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಲಾತ್ಮಕ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸಂಕಟಕ್ಕಿಳಿಸಿತು.<ref name="four"/><ref>{{cite web|last=Rollings|first=Grant|title=Why Kate Winslet is our best actress|date=2008-12-22|work=[[The Sun]]|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/film/article2060726.ece|accessdate=2008-02-04|archive-date=2009-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207171940/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/film/article2060726.ece|url-status=dead}}</ref> ಇದರಿಂದ ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಂಡ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಹೇಳಿದ್ದು, "ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಹಣದ ಚೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಟೈಟಾನಿಕ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೂರಕವಾದೀತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಾಗಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು [ನನ್ನನ್ನು] ಹಾಳುಮಾಡಿಬಿಡುವುದೆಂದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು."<ref>{{cite web |last=Vallely |first=Paul|title=Kate Winslet: The golden girl |date=2009-01-17 |work=[[The Independent]] |url=http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/kate-winslet-the-golden-girl-1418269.html |accessdate=2008-02-04}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, [[ಗಣಕ ಆನಿಮೇಷನ್‌|ಗಣಕ-ಆನಿಮೇಷನ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಫೇರೀಸ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಫೇರೀಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಜಿಡ್‌ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಧ್ವನಿದಾನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|title=Festive TV treat for Winslet fans |date=1999-11-18|work=[[BBC]]|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/526260.stm|accessdate=2008-02-05}}</ref> ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅಭಿನಯದ [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 2000s|2000ರ]] ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಹಳೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಹಳೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಥಾವಸ್ತು]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ''[[ಕ್ವಿಲ್ಸ್‌]]''. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಜೆಫ್ರಿ ರಷ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜೋಕ್ವಿನ್‌ ಫೀನಿಕ್ಸ್‌]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್‌ ಡಿ ಸೇಡ್‌]]ರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಒಂದು ತರಹದ 'ಪೇಟ್ರನ್‌ ಸೇಂಟ್‌' ಆಗಿದ್ದರೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಖ್ಯಾತನಾಮರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮೊದಲಿಗರು. ಅನಾಥಾಲಯದ ಪರಿಚಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್‌ರ ಹಸ್ತಲಿಖಿತ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಭೂಗತ ಪ್ರಕಾಶಕರ ಬಳಿ ಒಯ್ಯುವ ಮಹಿಳೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |last=Thomas |first=Rebecca |title=Quills Ruffling Feathers |publisher=BBC News Online |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1081669.stm |date=2000-12-28 |accessdate=2007-03-27}}</ref> ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರಿಗೆ [[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|SAG]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ಗಳು|ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗೌರವ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="two"/> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲಾತ್ಮಕ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿದ್ದು, ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ $27,709 ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ $18 ದಶಲಕ್ಷ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref name="Wright Interview">{{cite news |last=Allen |first=Jamie |title='Quills' scribe channels sadistic Sade |publisher=CNN.com|url=http://edition.cnn.com/2000/SHOWBIZ/Movies/12/15/quills/ |date=2000-12-15|accessdate=2007-03-31}}</ref> 2001ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ''[[ಎನಿಗ್ಮಾ (2001 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎನಿಗ್ಮಾ]]'' ದಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರ]]ದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ಮೇಧಾವಿ ಯುವ ತಂತ್ರಜ್ಞನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಒರ್ವ ಯುವತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೇಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಡೊಗ್‌ರೇ ಸ್ಕಾಟ್‌|ಡೊಗ್‌ರೇ ಸ್ಕಾಟ್]] ಅವರು ತಂತ್ರಜ್ಞನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="seven"/> ಇದು ಕೇಟ್ ಅವರ ಮೊದಲ [[ಯುದ್ಧ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|'ಯುದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರ']]ವಾಗಿತ್ತು. ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ರ ಪ್ರಕಾರ, "''ಎನಿಗ್ಮಾ'' ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅನುಭವ" ಏಕೆಂದರೆ, ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಐದು ತಿಂಗಳ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರು; ಹಾಗಾಗಿ, ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[ಮೈಕಲ್‌ ಆಪ್ಟೆಡ್‌]] ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="seven">{{cite web |title=An English Enigma |date=2000-12-08 |work=[[Tiscali]]|url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/interviews/kate_winslet/2.html |accessdate=2008-02-05}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಗಳಿಸಿದ<ref>{{cite web |url=http://www.metacritic.com/video/titles/enigma |title=''Enigma'' (2001): Reviews |work=[[Metacritic]] |accessdate=2009-02-05 |archive-date=2014-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908001903/http://www.metacritic.com/movie/enigma |url-status=dead }}</ref> ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ನಟನೆಯು ಅವರಿಗೆ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="two"/> ''[[ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನ A. O. ಸ್ಕಾಟ್‌ "ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೋಹಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |last=Scott |first=A. O.|title=Among the Code Crackers Behind Egghead Lines |date=2000-04-12|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D06E7D9143FF93AA25757C0A9649C8B63|accessdate=2008-02-05}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ ಕೇಟ್ ಅವರು [[ರಿಚರ್ಡ್ ಐರ್‌|ರಿಚರ್ಡ್‌ ಐರ್‌]]ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಐರಿಸ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಐರಿಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌|ಐರಿಷ್‌]] ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ [[ಐರಿಸ್‌ ಮರ್ಡಾಕ್‌|ಐರಿಸ್‌ ಮರ್ಡಾಕ್]] ಎಂಬಾಕೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ [[ಜೂಡಿ ಡೆಂಚ್‌|ಡೇಮ್‌ ಜುಡಿ ಡೆಂಚ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಇಬ್ಬರೂ ನಟಿಯರು ಐರಿಸ್‌ ಮರ್ಡಾಕ್‌ರ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last=Howe |first=Desson |title=''Iris'': Heroic on a Human Scale |date=2002-02-15 |work=[[The Washington Post]] |url=http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article&node=style%2Fmovies%2Freviews&contentId=A9577-2002Feb14 |accessdate=2008-02-05 |archiveurl=https://archive.today/20121209135749/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article&node=style/movies/reviews&contentId=A9577-2002Feb14 |archivedate=2012-12-09 |url-status=live }}</ref> ನಂತರದ ವರ್ಷ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇದು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರಿಗೆ ಮೂರನೆಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="two"/> 2001ರಲ್ಲಿಯೇ, ''[[:ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ ಕ್ಯಾರಲ್‌: ದಿ ಮೂವೀ|ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ ಕ್ಯಾರಲ್‌: ದಿ ಮೂವೀ]]'' ಎಂಬ ಆನಿಮೇಟೆಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಧ್ವನಿದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಡಿಕೆನ್ಸ್‌]]ರವರ [[ಎ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ ಕ್ಯಾರಲ್‌|ಮೇರು ಕಾದಂಬರಿ]]ಯನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ [[ವಾಟ್‌ ಇಫ್‌ (ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಹಾಡು)|ವಾಟ್‌ ಇಫ್‌]] ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು, ಇದು ನವೆಂಬರ್‌ 2001ರಲ್ಲಿ [[ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಹಾಡಿರುವುದು (ಸಂಗೀತ)|ಏಕಾಂಗಿ/1}ಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತಲ್ಲದೆ, ಇದರಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ದತ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Race on for Christmas number one|date=2001-12-18|work=[[BBC]]|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/1716199.stm|accessdate=2008-02-07}}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] [[ಯೂರೋಪ್‌|ಯುರೋಪಿ]]ನಾದ್ಯಂತ 'ಟಾಪ್‌ ಟೆನ್‌' ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ ಇದು [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]], [[ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Kate Winslet - 'What If' (SONG)|work=Swisscharts |url=http://swisscharts.com/showitem.asp?interpret=Kate+Winslet&titel=What+If&cat=s|accessdate=2008-02-07}}</ref> ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ನಂತರದ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಡೇವಿಡ್‌ ಗೇಲ್‌]].'' ಇದರಲ್ಲಿ, [[ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ|ಮರಣದಂಡನೆ]]ಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿರುವ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ([[ಕೆವಿನ್‌ ಸ್ಪೇಸಿ]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರ) ನನ್ನು ತನ್ನ [[ಮರಣದಂಡನೆ|ಶಿಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಮುಂಚಿನ ಕೆಲವು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ $50,000,000 ಬಜೆಟ್‌ನ ಕೇವಲ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ<ref>{{cite web|title=''The Life of David Gale''|work=The Numbers|url=http://www.the-numbers.com/movies/2003/LIFDG.php|accessdate=2009-02-06|archive-date=2015-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150406224251/http://www.the-numbers.com/movie/Life-of-David-Gale-The|url-status=dead}}</ref> ಗಳಿಸಲು ಶಕ್ಯವಾಯಿತು. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅವಲೋಕನವನ್ನೂ<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/video/titles/lifeofdavidgale?q=David%20Gale|title=''The Life of David Gale'' (2003)|work=[[Metacritic]]|publisher=''metacritic.com''|accessdate=2009-02-06|archive-date=2015-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217063933/http://www.metacritic.com/movie/the-life-of-david-gale|url-status=dead}}</ref> ಪಡೆಯಿತು. ''[[ಶಿಕಾಗೊ ಸನ್‌-ಟೈಮ್ಸ್‌|ಶಿಕಾಗೋ ಸನ್‌-ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನ [[ರೊಜರ್‌ ಎಬರ್ಟ್‌]] ಅವರು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಾಲಿಶ ಎಂದು ಜರಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20030221/REVIEWS/302210304/1023|title=''The Life Of David Gale ''|last=Ebert|first=Roger|date=2003-02-21|work=[[Chicago Sun-Times]]|accessdate=2009-02-06|archive-date=2015-04-06|archive-url=https://www.webcitation.org/6XaJbXjGV?url=http://www.rogerebert.com/reviews/the-life-of-david-gale-2003|url-status=dead}}</ref> === 2004—2006 === ''ಡೇವಿಡ್‌ ಗೇಲ್‌'' ನ ನಂತರ, ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ [[ಜಿಮ್‌ ಕ್ಯಾರಿ]]ಯವರೊಂದಿಗೆ ''[[ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌|ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್ ಆಫ್‌ ಎ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ನವ್ಯ-ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದ|ನವ್ಯ-ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದದ ನಾಟಕೀಯ ಕಥೆ]]ಯನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಮಿಚೆಲ್‌ ಗೊಂಡ್ರಿ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು 2004ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಕೇಟ್ ಅವರು ಕ್ಲೆಮೆಂಟೀನ್‌ ಕ್ರುಜಿನ್ಸ್ಕಿ ಎಂಬ ಹರಟೆಯ ಸ್ವಭಾವದ, ಸರಾಗವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ನರರೋಗ (ವಿಲಕ್ಷಣ ವರ್ತನೆ)|ವಿಲಕ್ಷಣ ವರ್ತನೆಯ]] ಮಹಿಳೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಿಯತಮನ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ಅಳಿಸಿಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ.<ref>{{cite news |last=Hobson|first=Louis|title=Kate Winslet refutes Internet rumours|publisher=CANOE -- JAM!|url=http://jam.canoe.ca/Movies/Artists/W/Winslet_Kate/2004/03/15/762717.html|accessdate=2009-02-06}}</ref> ಈ ಹಿಂದಿನ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಬಳಿಕ ''[[ವರೈಟಿ (ಪತ್ರಿಕೆ)|ವರೈಟಿ]] '' ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಮಹಾ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಹೊತ್ತು ತುದಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೆ..."ಆದರೆ ನಾನು ಬಯಸಿದ್ದ ಪಾತ್ರ ಈ ರೀತಿಯದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ [...] ಅವರು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೋ ಕಂಡದ್ದು ನನ್ನನ್ನು ಪುಳಕಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಬಿಗಿಯಾದ ಹೊರಗವಚ (ಕೊರ್ಸೆಟ್‌) ವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಕ್ಲೆಮೆಂಟೀನ್‌ಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿದ್ದವೆಂದು ಅವರು ತಿಳಿದರು."<ref>{{cite news|last=Oei|first=Lily|title=Kate Winslet: ''Eternal Sunshine of the Spotless Mind''|work=Variety|publisher=Highbeam|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-127975140.html|date=2005-01-03|accessdate=2009-02-06|archive-date=2012-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307112244/http://www.highbeam.com/doc/1G1-127975140.html|url-status=dead}}</ref> ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/video/titles/eternalsunshineofthespotlessmind?q=Kate%20Winslet|title=''Eternal Sunshine of the Spotless Mind'' (2004)|work=[[Metacritic]]|publisher=''metacritic.com''|accessdate=2009-02-07}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅತಿ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಸ್ಕರ್‌ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವೂ ದೊರೆಯಿತು. ''[[ರೊಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌|ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌]]'' ನ [[ಪೀಟರ್‌ ಟ್ರ್ಯಾವರ್ಸ್‌|ಪೀಟರ್‌ ಟ್ರಾವರ್ಸ್‌]] ಅವರು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ನಟನೆಯನ್ನು "ಬಹಳ ಉದ್ರೇಕಿಸುವಂತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.rollingstone.com/reviews/movie/5948633/review/5948634/eternal_sunshine_of_the_spotless_mind|title=''Eternal Sunshine of the Spotless Mind'' review|last=Travers|first=Peter|date=2004-03-10|work=[[Rolling Stone]]|accessdate=2009-02-06|archive-date=2008-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052028/http://www.rollingstone.com/reviews/movie/5948633/review/5948634/eternal_sunshine_of_the_spotless_mind|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Kate Winslet at the BAFTAs 2007.jpg|thumb|right|upright|61ನೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌.]] 2004ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಫೈಂಡಿಂಗ್‌ ನೆವೆರ್ಲೆಂಡ್‌|ಫೈಂಡಿಂಗ್‌ ನೆವರ್ಲೆಂಡ್‌.]]'' ಈ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ([[ಜಾನಿ ಡೆಪ್‌]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರ) ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಲೇಖಕ [[J. M. ಬ್ಯಾರೀ|J. M. ಬ್ಯಾರಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಲೆವೆಲಿನ್‌ ಡೇವೀಸ್‌]]ರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ನಿಷ್ಕಾಮ ಪ್ರೇಮದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ''[[ಪೀಟರ್‌ ಅಂಡ್‌ ವೆಂಡಿ|ಪೀಟರ್‌ ಪ್ಯಾನ್‌ ಆರ್‌ ದಿ ಬಾಯ್‌ ಹೂ ವುಡ್‌ನ್‌ಟ್‌ ಗ್ರೋ ಅಪ್‌]]'' ಎಂಬ ಮೇರು ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರೇರಣೆಯಾದರು. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರದ ವೇಳೆ, ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ತಮ್ಮ ನಿರೂಪಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಸಿಲ್ವಿಯಾಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ನನಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನೂ ಸಹ ಆದಾಗಲೇ ಒಬ್ಬ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ತಾಯಿಯಾಗಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗುವಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದೂ [...] ಸೇರಿ ಅದರೊಂದಿಗಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಗೊತ್ತಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ."<ref>{{cite news|url=http://www.theage.com.au/news/Film/Mother-superior/2005/01/01/1104345034348.html|title=Mother Superior|date=2005-01-02|work=[[The Age]]|accessdate=2009-02-07}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ''ಟೈಟಾನಿಕ್‌'' ನ ನಂತರ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಗಳಿಸಿದ ಹಣದ ಮೊತ್ತ ಒಟ್ಟು $ 118 ದಶಲಕ್ಷ.<ref>{{cite web|title=''Finding Neverland'' (2004)|url=http://www.the-numbers.com/people/KWINS.php|work=The Numbers|accessdate=2009-02-07|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402212028/http://www.the-numbers.com/person/840401-Kate-Winslet|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/film/titles/findingneverland?q=Finding%20Neverland|title=''Finding Neverland'' (2004)|work=[[Metacritic]]|publisher=''metacritic.com''|accessdate=2009-02-07|archive-date=2015-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150405060547/http://www.metacritic.com/movie/finding-neverland|url-status=dead}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ BBCಯ ಹಾಸ್ಯ ಸರಣಿ ''[[ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ (TV ಸರಣಿ)|ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಕುರಿತ ವಿಡಂಬನಾಶೀಲ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರೇಮದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸವಾಲು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮ್ಯಾಗೀ ಎಂಬಾಕೆಗೆ [[ಫೋನ್‌ ಸೆಕ್ಸ್‌|ದೂರವಾಣಿ ಮೂಲಕ ಲೈಂಗಿಕ ‌]] ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಒಬ್ಬ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂನ್ಯಾಸಿನಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title='The Office' Star Ricky Gervais Back with 'Extras' |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4859247 |publisher=National Public Radio |date=2005-09-22 |first=Madeleine |last=Brand}}</ref> ಈ ಕಂತಿನ ಅಭಿನಯ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರಿಗೆ [[ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]‌ಗಾಗಿ ಮೊದಲ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="two"/> 2005ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ, [[ಜಾನ್‌ ಟರ್ಟುರೊ|ಜಾನ್‌ ಟರ್ಟುರೋ]] ಬರೆದ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ [[ಪ್ರಣಯ-ಹಾಸ್ಯ-ಪ್ರಧಾನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರೇಮ-ಹಾಸ್ಯ ಕಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಗೀತ-ಪ್ರಧಾನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ''[[ರೊಮೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿಗರೆಟ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ, ಟುಲಾ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು "ಬಾಯಿ ಸರಿಯಿಲ್ಲದ, ದುರ್ನಡತೆಯ, ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ದಿರಿಸು ಧರಿಸಲು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಹೊಲಸು ಹೆಂಗಸು" ಎಂದು ಅವರು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref name="eight">{{cite news|url=www.bostonherald.com|title=''Romance'’ role calls for bawdy, cussing character|last=Schaefer|first=Stephen|date=2007-11-27|work=[[Boston Herald]]|accessdate=2009-02-07}}</ref> ''ಹೋಲಿ ಸ್ಮೋಕ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ನೃತ್ಯ ಪ್ತತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದ ಜಾನ್‌ ಟರ್ಟುರೋ, ಕೇಟ್ ಅವರನ್ನು ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟನೆಗಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆದರು.<ref name="eight"/> "ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಆಡಂಬರದ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಹೊಲಸು ಬಾಯಿಮಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಥಮ್‌ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವಿಡಂಬನೆಯೆನಿಸುವ ಅಪ್ಪಟ [[ಲಾಂಕಾಷೈರ್‌|ಲ್ಯಾಂಕಷೈರ್‌]] ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಜೀವ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ''[[ವರೈಟಿ (ಪತ್ರಿಕೆ)|ವರೈಟಿ]]'' ಯ ಡೆರೆಕ್‌ ಎಲ್ಲೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.variety.com/review/VE1117928084.html?categoryid=31&cs=1&p=0|title=''Romance & Cigarettes'' review|last=Elley|first=Derek|date=2007-09-05|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|accessdate=2009-02-07}}</ref> ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ<ref>{{cite web |first=Josh |last=Horowitz |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1579782/story.jhtml |title=Woody Allen Explains His Love For Scarlett Johansson, Why He Doesn't Do Broadway |publisher=MTV |date=2008-01-17 |access-date=2009-11-02 |archive-date=2015-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150716082637/http://www.mtv.com/news/1579782/woody-allen-explains-his-love-for-scarlett-johansson-why-he-doesnt-do-broadway/ |url-status=dead }}</ref> ಕಳೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ, [[ವುಡಿ ಅಲೆನ್‌]]ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಮ್ಯಾಚ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್‌|ಮ್ಯಾಚ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್‌‌]]'' (2005)ರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌, [[ಸೀನ್‌ ಪೆನ್‌|ಸೀನ್‌ ಪೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಜೂಡ್‌ ಲಾ]]ರೊಂದಿಗೆ ''[[ಆಲ್ ದಿ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಮೆನ್‌ (2006 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಆಲ್‌ ದಿ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಮೆನ್‌]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಮೂಲಕ 2006ಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌, ಜ್ಯಾಕ್‌ ಬರ್ಡನ್‌ (ಜೂಡ್‌ ಲಾ)ನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳತಿಯಾದ ಆನ್‌ ಸ್ಟಾಂಟನ್‌ ಎಂಬ ಕಿರುಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿಯೂ ವಿಫಲವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/film/titles/allthekingsmen?q=All%20the%20king%27s%20Men|title=''All the King's Men'' (2005)|work=[[Metacritic]]|publisher=''metacritic.com''|accessdate=2009-02-07|archive-date=2015-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217044133/http://www.metacritic.com/movie/all-the-kings-men|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=''All the King's Men''|url=http://www.the-numbers.com/movies/2006/AKNGM.php|work=The Numbers|accessdate=2009-02-07|archive-date=2015-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150406220820/http://www.the-numbers.com/movie/All-the-Kings-Men|url-status=dead}}</ref> "ವಿಪರೀತ ತುಂಬಿ-ತುಳುಕುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ತೀರಾ ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ಪಾತ್ರಹಂಚಿಕೆ[...] ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸತ್ತುಹೋಗಿ ಹುಟ್ಟಿದಂತಿದ್ದು, ಚುನಾವಣಾ ವರ್ಷದಲ್ಲೂ<ref>{{cite news|url=http://www.variety.com/review/VE1117931520.html?categoryid=31&cs=1&s=h&p=0|title=''All the King's Men'' review|last=McCarthy|first=Todd|date=2006-09-10|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|accessdate=2009-02-07}}</ref> ಸಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ," ಎಂದು ವರೈಟಿಯ ಟಾಡ್‌ ಮೆಕಾರ್ತಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ಮುಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ, [[ಟಾಡ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌]]ರ ''[[ಲಿಟ್ಲ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಿಟ್ಲ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್]]'' ‌ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ನೆರೆಯವನೊಂದಿಗೆ ಭಾವೋದ್ರೇಕದ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಿಳಿದ ಸಾರಾ ಪಿಯರ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಬೇಸರಗೊಂಡಿರುವ ಗೃಹಿಣಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ವಿವಾಹಿತ ನೆರೆಯವನಾಗಿ [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌ (ನಟ)|ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ವಿಲ್ಸನ್‌]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಅತಿ ಪ್ರಶಂಸೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದವು. ''[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನ [[A.O. ಸ್ಕಾಟ್‌]] ಈ ರೀತಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆದರು: "ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಶೋಚನೀಯವಾಗಿ ಕಡಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುಣಮಟ್ಟವೇ ''[[ಲಿಟ್ಲ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಿಟ್ಲ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಸಮಕಾಲೀನ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸಿದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಸವಾಲಾಗಬಲ್ಲ, ಅರ್ಥವಾಗಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸದೇ ಇರಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದು ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಇಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿನೇತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬರು. ಸಾರಾ (ಪಾತ್ರ)ಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಆತ್ಮಸಂಶಯ ಮತ್ತು ಬಯಕೆಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಿಣುಕಾಟಗಳನ್ನು ಅವರು ಹಾವಭಾವಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪಾತ್ರದತ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಮನ್ನಣೆ, ಮರುಕ ಮತ್ತು ಚಿಂತೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ, ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯಂತಹ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾದರೆ, ಸಾರಾಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯ ಕೊರತೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಯಾತನಮಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ."<ref>{{cite news|url=http://movies.nytimes.com/2006/09/29/movies/29chil.htmlPlayground Rules: No Hitting, No Sex.|last=Scott|first=A.O.|date=2006-09-29|work=[[New York Times]]|accessdate=2006-09-29}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟನೆಗಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ BAFTA ಬ್ರಿಟನಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌<ref>{{cite web |title=The BAFTA/LA Britannia Awards Presented By Bombardier Business Aircraft |url=http://www.baftala.org/britannia.php? |publisher=BAFTALA.org |accessdate=2009-02-20 |archive-date=2012-05-12 |archive-url=https://www.webcitation.org/67bXhyLxN?url=http://www.bafta.org/losangeles |url-status=dead }}</ref> ಪಡೆದರು, [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)|ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಕೂಡ ಪಡೆದರು, ಜೊತೆಗೆ 31ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಐದು ಆಸ್ಕರ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ನಟಿಯೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಅವರದ್ದಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=This year's Oscar fun facts |url=http://www.variety.com/awardcentral_article/VR1117957938.html |work=Variety |date=2007-08-23 |first=Phil |last=Gallo |archiveurl=https://archive.today/20121209100309/http://www.variety.com/awardcentral |archivedate=2012-12-09 |access-date=2009-11-02 |url-status=live }}</ref> ಇದರ ನಂತರ, [[ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಮಯರ್ಸ್‌|ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಮೆಯರ್ಸ್‌]]ರ ಪ್ರಣಯ-ಹಾಸ್ಯ ಕಥೆಯುಳ್ಳ ''[[ದಿ ಹಾಲಿಡೇ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌ ಡಯಾಸ್‌|ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್ ಡಯಾಸ್‌,]] [[ಜೂಡ್‌ ಲಾ]] ಮತ್ತು [[ಜ್ಯಾಕ್‌ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ, ಅವರು (ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌ ಡಯಾಸ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವಾದ) ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹೆಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ [[ಮನೆ ವಿನಿಮಯ|ಮನೆಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಐರಿಸ್‌ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮಹಿಳೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೂ,<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/film/titles/holiday?q=Kate%20Winslet|title=''The Holiday'' (2006)|work=[[Metacritic]]|publisher=''metacritic.com''|accessdate=2009-02-07|archive-date=2014-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20141216044629/http://www.metacritic.com/movie/the-holiday|url-status=dead}}</ref> ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ಪಾಲಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ $205 ದಶಲಕ್ಷ ಹಣ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=''The Holiday''|url=http://www.the-numbers.com/movies/2006/HOLID.php|work=The Numbers|accessdate=2009-02-07|archive-date=2015-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150406223736/http://www.the-numbers.com/movie/Holiday-The|url-status=dead}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿಯೇ, ಹಲವು ಕಿರುಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿದಾನ ಮಾಡಿದರು. CG-ಆನಿಮೇಟೆಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಫ್ಲಷ್ಡ್‌ ಅವೇ]]'' ನಲ್ಲಿ ರಾಡ್ಡಿ ([[ಹಗ್ ಜ್ಯಾಕ್ಮನ್‌|ಹಗ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಮನ್]]) ರಾಟ್ರೊಪೊಲಿಸ್‌ ನಗರದಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ತನ್ನ ಐಷಾರಾಮಿ [[ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್‌]] ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಮರಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ರೀಟಾ ಎಂಬ ಹೊಲಸು-ಭಕ್ಷಿಸುವ ಚರಂಡಿ ಇಲಿಗಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ದ್ವನಿದಾನ ಮಾಡಿದರು. ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ (ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌) ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ $177,665,672 ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=''Flused Away''|url=http://www.the-numbers.com/movies/2006/FLUSH.php|accessdate=2009-02-07|archive-date=2015-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20150407110104/http://www.the-numbers.com/movie/Flushed-Away|url-status=dead}}</ref> === 2007—ಇಂದಿನವರೆಗೆ === [[ಚಿತ್ರ:KateWinsletAAFeb09.jpg|thumb|right|125px|ಫೆಬ್ರುವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 81ನೆಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌]] 2007ರಲ್ಲಿ, (2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ) ''[[ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರೆವಲ್ಯುಷನರಿ ರೋಡ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಲಿಯೊನರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೋ|ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೊ]]ರ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವರ ಪತಿ [[ಸ್ಯಾಮ್‌ ಮೆಂಡೆಸ್‌]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಯೇಟ್ಸ್‌ (ಕಾದಂಬರಿಕಾರ)|ರಿಚರ್ಡ್‌ ಯೇಟ್ಸ್]]‌ 1961ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಕೃತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಚಿತ್ರವಿದು. [[ಜಸ್ಟಿನ್‌ ಹೇಯ್ತ್‌]]ರ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು<ref name="cnn">{{cite journal | last = Wong | first = Grace | title = DiCaprio reveals joys of fighting with Winslet | journal = [[CNN]] | date = January 23, 2009 | url = http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Movies/01/23/kate.leo/index.html?section=cnn_latest | accessdate = January 23-2009 }}</ref> ಓದಿದ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌,ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್‌ ಮೆಂಡೆಸ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ "ಒಳ್ಳೆಯ ಅವಕಾಶ, ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ", ಏಕೆಂದರೆ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಮೆಂಡೆಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ರಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿ.<ref name="ten">{{cite web|url=http://www.newsshopper.co.uk/leisure/4083115.Interview__Kate_Winslet_on_Revolutionary_Road/|date=2008-12-22 |title=Interview: Kate Winslet on ''Revolutionary Road''|work=News Shopper|date=2008-01-28|accessdate=2008-02-20}}</ref> ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೋ ಮತ್ತು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌, 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವೈಫಲ್ಯ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ವಿವಾಹಿತ ಜೀವನದಲ್ಲಿದ್ದ ಜೋಡಿಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಲು<ref name="ten"/> ಇವರಿಬ್ಬರೂ ನಗರದ ಹೊರವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವಂತಹ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=''Revolutionary Road'' (2008) |work=[[Rotten Tomatoes]] |url=http://www.rottentomatoes.com/m/revolutionary_road/|accessdate=2008-02-20}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ನಟನೆಗಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಏಳನೆಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌(ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ – (ಚಲನಚಿತ್ರ) ನಾಟಕ)|ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref name="two"/> 2008ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು, ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ಇನ್ನೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ರೀಡರ್‌]]'' ನ ವಿರುದ್ಧ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದು 1995ರಲ್ಲಿ [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಷ್ಲಿಂಕ್‌]]ಬರೆದ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯ [[ದಿ ರೀಡರ್‌ (2008 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರ]]ವಾಗಿದೆ. [[ಸ್ಟೀಫೆನ್‌ ಡಾಲ್ಡ್ರಿ|ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಡ್ಯಾಲ್ಡ್ರಿ]] ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಡಿ, ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರೊಂದಿಗೆ [[ರಾಲ್ಫ್‌ ಫಿಯೆನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡೇವಿಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌]] ಪೋಷಕ ನಟರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ''ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌'' ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ, ದಿ ರೀಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ನಿಕೋಲ್‌ ಕಿಡ್ಮನ್‌]]ರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭವಾಗಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ, ನಿಕೋಲ್‌ ಕಿಡ್ಮನ್‌ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದ ಕಾರಣ ಈ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಅವರು ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು. ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು.<ref name="replaces">{{cite news | author=Meza, Ed | coauthors=Fleming, Michael | url=http://www.variety.com/article/VR1117978660.html?categoryid=13&cs=1 | title=Winslet replaces Kidman in 'Reader' | publisher=[[Variety (magazine)|Variety]] | date=[[2008-01-08]] | accessdate=2008-01-10 }}</ref> [[ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್‌ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿ]]ಯನ್ನು ಸೋಗುಹಾಕುವಂತೆ ನಟಿಸಿ, ಒಬ್ಬ ಯುವಕನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಮಾಜಿ [[ನಾಜಿತ್ವ|ನಾಜಿ]] [[ಸ್ಥಳನಿರ್ಬಂಧ#ಸೆರೆಶಿಬಿರಗಳು|ಸೆರೆಶಿಬಿರ]]ದ ಪಹರೆಯಗಾರ್ತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೇಟ್ ನಿರ್ವಿಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಯವಕನು ಬಳಿಕ ಪಹರೆಯಗಾರ್ತಿಯ ಯುದ್ಧಾಪರಾಧ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite web|last=Kaminer|first=Ariel|url=https://www.nytimes.com/2008/12/07/movies/07kami.html/|date=2008-12-05|title=Translating Love and the Unspeakable|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=2008-01-28|accessdate=2008-02-20}}</ref> (ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವಾದ) "[[ಷಟ್ಜ್‌ಸ್ಟಾಫೆಲ್‌|SS ಪಹರೆಯಗಾರ್ತಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು" ಕಷ್ಟವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ದುಸ್ತರವಾಯಿತೆಂದು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|last=Carnevale|first=Rob|url=http://www.indielondon.co.uk/Film-Review/revolutionary-road-kate-winslet-interview|title=Revolutionary Road - Kate Winslet interview|accessdate=2008-02-20}}</ref> ದಿ ರೀಡರ್‌ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ,<ref name="eleven"/> ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ತಮ್ಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಅತಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="eleven">{{cite web|url=http://www.metacritic.com/film/titles/reader?q=The%20Reader|title=''The Reader'' (2008)|work=[[Metacritic]]|publisher=''metacritic.com''|accessdate=2009-02-20|archive-date=2015-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150616144022/http://www.metacritic.com/movie/the-reader|url-status=dead}}</ref> ನಂತರದ ವರ್ಷ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರನೆಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ‌ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, [[BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌,]] [[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – (ಚಲನಚಿತ್ರ))|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]] ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="two"/> == ಸಂಗೀತ == ಒಬ್ಬ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ. ''[[:ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ ಕ್ಯಾರಲ್‌: ದಿ ಮೂವೀ|ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ ಕ್ಯಾರಲ್‌: ದಿ ಮೂವೀ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಹಾಡಿದ ''[[ವಾಟ್‌ ಇಫ್‌ (ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಹಾಡು)|ವಾಟ್‌ ಇಫ್‌]]'' ಎಂಬ ಹಾಡು [[ಐರಿಷ್‌ ಒಂಟಿ ಗಾಯನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ #1 ಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು [[UK ಒಂಟಿ ಗಾಯನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|UKದಲ್ಲಿ #6 ಸ್ಥಾನ]]ವನ್ನು ಗಳಿಸಿ, 2002ರಲ್ಲಿ [[OGAE|OGAE ಸಾಂಗ್‌ ಕಾಂಟೆಸ್ಟ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ogaesongcontest.net/winners.htm |title=The winner takes it all |publisher=Ogae Song Contest |accessdate=2009-05-03 |archive-date=2013-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812113351/http://www.ogaesongcontest.net/winners.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಹಾಡಿನ [[ಸಂಗೀತದ ವಿಡಿಯೊ|ಮ್ಯುಸಿಕ್‌ ವಿಡಿಯೋ]]ಗಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲೂ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. [[ಸ್ಯಾಂಡ್ರಾ ಬಾಯಿನ್ಟನ್‌|ಸ್ಯಾಂಡ್ರಾ ಬಾಯ್ನ್‌ಟನ್‌]] ಸಿಡಿ ''ಡಾಗ್‌ ಟ್ರೇನ್‌'' ಗಾಗಿ [["ವೇರ್ಡ್‌ ಆಲ್‌" ಯಾಂಕೊವಿಕ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಯುಗಳ ಗೀತೆಯನ್ನುಹಾಡಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, [[2006 ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ|2006]]ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ''[[ರೊಮೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿಗರೆಟ್ಸ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಡಿದರು. ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಹೆವೆನ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಚರ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ''[[ಲಾ ಬೊಹೆಮಿ]]'' ಯಿಂದ ಸೊನೊ ಅಂಡಾಟಿ ಎಂಬ [[ನೀಳಗೀತೆ]]ಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಈ ಹಾಡು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ''[[ಮೌಲಿನ್‌ ರೌಜ್‌!]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. (ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ನಿಕೋಲ್‌ ಕಿಡ್ಮನ್‌]] ಪಾಲಾಯಿತು.) ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ಣ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಹಾಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ''[[ಡಾರ್ಕ್‌ ಸೀಸನ್‌]]'' ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಮತ್ತು ನಟ-ಲೇಖಕ ಸ್ಟೀಫೆನ್‌ ಟ್ರೆಡ್ರ್‌ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಾಂಕುರವಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. ''ಟೈಟಾನಿಕ್‌'' ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಸ್ಟೀಫೆನ್‌ [[ಮೂಳೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌]]ಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಟೈಟಾನಿಕ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಿಂದಲೂ ಕೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ''ಟೈಟಾನಿಕ್‌'' ನಟ [[ಲಿಯೊನರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೋ|ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೋ]] ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗುಳಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |last=Thornton |first=Michael |title=DiCaprio, Winslet reunite on 'Road' |url=http://www.digitalspy.co.uk/movies/a130875/dicaprio-winslet-reunite-on-road.html |date=2008-09-23 |accessdate=2009-01-10 |archive-date=2009-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090901014638/http://www.digitalspy.co.uk/movies/a130875/dicaprio-winslet-reunite-on-road.html |url-status=dead }}</ref> ಆ ನಂತರ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ [[ರಫಸ್‌ ಸೆವೆಲ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.breakingnews.ie/2006/11/25/story286553.html |title=Winslet's 'friendly' reunion with Sewell |publisher=Breaking News |date=2006-11-25 |access-date=2009-11-02 |archive-date=2009-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306001215/http://www.breakingnews.ie/2006/11/25/story286553.html |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ, 1998ರ ನವೆಂಬರ್‌ 22ರಂದು ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜಿಮ್‌ ಥ್ರೆಪಲ್ಟನ್‌]]ರವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಈ ಜೋಡಿಗೆ 2000ದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 12ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಯಾ ಹನಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿ ಜನಿಸಿದಳು. 2001ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಚೇದನಾ ನಂತರ, (ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರು ರೀಡಿಂಗ್‌ನವರೇ ಆದ) ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಮೆಂಡೆಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು, 2003ರ ಮೇ 24ರಂದು [[ಕೆರಿಬಿಯನ್‌]]ನ [[ಆಂಗ್ವಿಲಾ|ಅಂಗ್ವಿಲಾ]]ದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಈ ಜೋಡಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ 2003ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 22ರಂದು ಜೋ ಆಲ್ಫೀ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌-ಮೆಂಡೆಸ್‌ ಎಂಬ ಪುತ್ರನ ಜನನವಾಯಿತು. ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದಲೂ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಸರ್ಕಸ್‌ ಹುಲಿ ತರಬೇತುದಾರ [[ಮಾಬೆಲ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಕ್‌]]ರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಮ್‌ ಮೆಂಡೆಸ್‌ ಮತ್ತು 'ನೀಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌' ಎಂಬ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಖರೀದಿಸಿತು.<ref name="circus">{{cite web |url=http://www.hollywood.com/news/Winslet_Teams_Up_with_Mendes_for_Circus_Film/3659855 |title=Winslet Teams Up with Mendes for Circus Film |publisher=WENN |date=2007-02-21 |archiveurl=https://archive.today/20130103030818/http://www.hollywood.com/news/Winslet_Teams_Up_with_Mendes_for_Circus_Film/3659855 |archivedate=2013-01-03 |access-date=2009-11-02 |url-status=live }}</ref> ಜೋಡಿಯ ವಕ್ತಾರರು ಹೇಳಿದ್ದು ಹೀಗೆ: "ಇದು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಕಥೆ. ಇವರಿಗೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ಅವರು ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಅದು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಬಲ್ಲದು."<ref name="circus"/> ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರ ತೂಕದ ಏರುಪೇರುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ನಡುವೆ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅವರು, ತಮ್ಮ ತೂಕದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌|ಹಾಲಿವುಡ್]] ಯಾವುದೇ ಸಲಹೆ ಕೊಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೇ ಹೇಳಿದರು. 2003ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ''[[GQ|ಜೆಂಟ್ಲ್‌ಮೆನ್ಸ್‌ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯು, ಕೇಟ್ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಸಹಜಕ್ಕಿಂತಲೂ ತೆಳ್ಳಗಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರೀತ್ಯಾ ವರ್ಧಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ''GQ'' ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಮೆಂಡೆಸ್‌ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್‌ ವಿಲೇಜ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ [[ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್ಷೈರ್‌|ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್ಷೈರ್]] ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌ಕೋಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮ್ಯಾನರ್ ಮನೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 22 ಎಕರೆ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ, ಗ್ರೇಡ್‌ II [[ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡ|ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ 'ವೆಸ್ಟ್‌ಕೋಟ್‌ ಮ್ಯಾನರ್‌' ಎಂಬ ಈ ಮನೆ ಎಂಟು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕಾಂತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು £3 ದಶಲಕ್ಷ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಒಳಾಂಗಣ ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೂಲತಃ ನೀರಿನ ತೋಟ, ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ (ಮಲ್ಬೆರಿ) ತೋಟ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುತೋಟದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಕೇಟ್ ದಂಪತಿಗಳು £1 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಮುಂಚಿನ ಮಾಲೀಕ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ (ಇಕ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌) ಪಟು [[ರೌಲ್‌ ಮಿಲೈಸ್‌|ರಾವುಲ್‌ ಮಿಲೈಸ್‌]] 1999ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಾಗ ಈ ತೋಟಗಳು ಪಾಳುಬಿದ್ದವು. ಈ ಜೋಡಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಹಿತಕರ ವಿಮಾನ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ತಬ್ಬಲಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಟ್ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್‌ ಮೆಂಡೆಸ್‌ ಎಂದಿಗೂ ಒಂದೇ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="flight">{{cite web |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1127209/Kate-Winslet-Sam-Mendes-fly-fear-crash-orphan-children.html?ITO=1490 |title=Kate Winslet and Sam Mendes never fly together for fear of crash that would orphan their children|work=Daily Mail Online |date=2009-02-09|accessdate=2009-02-10}}</ref> ಈ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ, 2001ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ಅಪಹರಣಕ್ಕೀಡಾಗಿ ಪೆಂಟಗನ್‌ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ<ref name="flight"/> [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್‌ ಫ್ಲೈಟ್‌ 77|ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್‌ 77]]ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಮೆಂಡೆಸ್‌ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲಿದ್ದರು. ಅಂತೆಯೇ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2001ರಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮಿಯಾಳೊಂದಿಗೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ [[ಡಲ್ಲಾಸ್‌]]ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಪ್ರಯಾಣಿಕನೊಬ್ಬ ಎದ್ದು ನಿಂತು, ತಾನು [[ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌]] [[ಆತಂಕವಾದಿ]]ಯೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು "ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಮಡಿಯುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಕಿರುಚಿದ್ದ. ಆ ನಂತರ ಆತನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಕಿಡಿಗೇಡಿತನದ ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="flight"/> == ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಟ್ಟಿ == {|class="wikitable sortable " style="font-size: 95%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! style="background:#B0C4DE;" | ವರ್ಷ ! style="background:#B0C4DE;" | ಚಲನಚಿತ್ರ ! style="background:#B0C4DE;" | ಪಾತ್ರ ! style="background:#B0C4DE;" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[1991 ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ|1991]] | ''[[ಡಾರ್ಕ್‌ ಸೀಸನ್‌]]'' | ರೀತ್‌ | ([[ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|TV ಸರಣಿ]]) |- | [[1992 ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ|1992]] | ''[[ಗೆಟ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌ (TV ಸರಣಿ)|ಗೆಟ್ ಬ್ಯಾಕ್‌]]'' | ಎಲೀನರ್‌ ಸ್ವೀಟ್‌ | ([[ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|TV ಸರಣಿ]]) |- | [[1994 ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ|1994]] | ''[[ಹೆವೆನ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಚರ್ಸ್‌]]'' | [[ಜೂಲಿಯೆಟ್‌ ಹ್ಯೂಮ್‌]] | [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್‌ ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿಗಾಗಿ ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]<br />[[ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌|ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ<br />[[ನ್ಯೂ ಜೀಲೆಂಡ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ TV ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟಿವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶೀ ನಟಿ |- |rowspan="2"| [[1995 ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ|1995]] | ''[[ಎ ಕಿಡ್‌ ಇನ್ ಕಿಂಗ್‌ ಆರ್ಥರ್ಸ್‌ ಕೋರ್ಟ್‌]]'' | ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸಾರಾ | |- | ''[[ಸೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ]]'' | ಮಾರಿಯೇನ್‌ ಡ್ಯಾಷ್ವುಡ್‌ | [[BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)|ಪೋಷಕ ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]<br />[[ಈವೆನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] <small>''[[ಜೂಡ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೂಡ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />[[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)|ಪೋಷಕ ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ)|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ - ಚಲನಚಿತ್ರ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ |- |rowspan="2"| [[1996 ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ|1996]] | ''[[ಜೂಡ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೂಡ್‌]]'' | ಸೂ ಬ್ರೈಡ್‌ಹೆಡ್‌ |[[ಈವೆನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಪಟ್ಟಿ|ಈವೆನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] <small>''[[ಸೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ]]'' ಗೂ ಸಹ</small> |- | ''[[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌ (1996 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌]]'' | [[ಒಫೆಲಿಯಾ (ಪಾತ್ರ)|ಒಫೆಲಿಯಾ]] | [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್‌ ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ - (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ - ಚಲನಚಿತ್ರ)]] |- | [[1997 ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ|1997]] | ''[[ಟೈಟಾನಿಕ್‌ (1997 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಟೈಟಾನಿಕ್‌]]'' | [[ಟೈಟಾನಿಕ್‌ (1997 ಚಲನಚಿತ್ರ)#ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾತ್ರಗಳು|ರೋಸ್‌ ಡಿವಿಟ್‌ ಬಕೇಟರ್‌]] | ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್‌ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು — ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ನಟಿ — ನಾಟಕ<br />[[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್‌ ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ)]]<br />[[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ಜೇಮ್ಸನ್‌ ಆಡಿಯೆನ್ಸ್‌/ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಚಾಯ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ)<br />ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಕ್ಯಾಮೆರಾ — ಜರ್ಮನಿ — ಚಲನಚಿತ್ರ — ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ (ಜರ್ಮನೇತರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೆಲಸ)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ( ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ – (ಚಲನಚಿತ್ರ) ನಾಟಕ)|ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ – ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌|ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌' ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[MTV ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[MTV ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚುಂಬನ)|MTV ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚುಂಬನ]] <small>[[ಲಿಯೊನರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೋ]]ರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡದ್ದು</small>)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[MTV ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತೆರೆಯ ಮೇಲಿನ ಜೋಡಿ)|MTV ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತೆರೆಯ ಮೇಲಿನ ಜೋಡಿ]] <small>[[ಲಿಯೊನರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೋ]]ರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡದ್ದು</small>)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಆನ್ಲೈನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ವಿಶ್ವ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಮಹೋನ್ನತ ಸಾಧನೆ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ]])<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗೆ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)]] |- | [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 1998|1998]] | ಹೈಡಿಯಸ್ ಕಿಂಕಿ | ಜೂಲಿಯಾ | |- |rowspan="2"| [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 1999|1999]] | ''[[ಫೀರಿಯಸ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಫೇರೀಸ್‌]]'' | ಬ್ರಿಜಿಡ್‌ | ([[ಧ್ವನಿದಾನ ಮಾಡಿದ ನಟಿ|ಧ್ವನಿ]]) |- | ''[[ಹೊಲಿ ಸ್ಮೋಕ್‌!]]'' | ರುತ್‌ ಬಾರೊನ್‌ | |- | [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 2000|2000]] | ''[[ಕ್ವಿಲ್ಸ್‌]]'' | ಮೆಡೆಲೀನ್‌ 'ಮ್ಯಾಡಿ' ಲೆಕ್ಲರ್ಕ್‌ | [[ಈವೆನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ <small>''[[ಎನಿಗ್ಮಾ (2001 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎನಿಗ್ಮಾ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಐರಿಸ್‌ (2001 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಐರಿಸ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್‌ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು — ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ನಟಿ — ನಾಟಕ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಪೋಷಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)]] |- |rowspan="3"| [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 2001|2001]] | ''[[ಎನಿಗ್ಮಾ (2001 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎನಿಗ್ಮಾ]]'' | ಹೆಸ್ಟರ್‌ ವ್ಯಾಲೆಸ್‌ | [[ಈವೆನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ <small>''[[ಐರಿಸ್‌ (2001 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಐರಿಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕ್ವಿಲ್ಸ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ( ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]] |- | ''[[:ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌: ದಿ ಮೂವಿ|ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ ಕ್ಯಾರಲ್‌: ದಿ ಮೂವೀ]]'' | ಬೆಲ್‌ | ([[ಧ್ವನಿದಾನ ಮಾಡಿದ ನಟಿ|ಧ್ವನಿ]]) |- | ''[[ಐರಿಸ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಐರಿಸ್‌]]'' | ಕಿರಿಯ [[ಐರಿಸ್‌ ಮುರ್ಡೊಕ್‌|ಐರಿಸ್‌ ಮರ್ಡಾಕ್‌]] | [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್‌ ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ)]]<br />[[ಈವೆನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ <small>''[[ಎನಿಗ್ಮಾ (2001 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎನಿಗ್ಮಾ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕ್ವಿಲ್ಸ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />[[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ಜೇಮ್ಸನ್‌ ಆಡಿಯೆನ್ಸ್‌/ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಚಾಯ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ)<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲ್ಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೆಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲ್ಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ – ಚಲನಚಿತ್ರ|ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಚಲನಚಿತ್ರ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ - ಚಲನಚಿತ್ರ]] |- | [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 2003|2003]] | ''[[ಡೇವಿಡ್‌ ಗೇಲ್‌ರವರ ಜೀವನ|ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್‌ ಡೇವಿಡ್‌ ಗೇಲ್‌]]'' | ಬಿಟ್ಸೀ ಬ್ಲೂಮ್‌ | |- |rowspan="2"| [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 2004|2004]] | ''[[ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಪಾಟ್ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌|ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌]]'' | [[ಕ್ಲೆಮೆಂಟೀನ್‌ ಕ್ರುಜಿನ್ಸ್ಕಿ|ಕ್ಲೆಮೆಂಟೀನ್‌ ಕ್ರುಕ್ಜಿನ್ಸ್ಕಿ]] | [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್‌ ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಎಂಪೈರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ)]]<br />[[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಿನಿಫಿಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2004|ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಿನೆಫೈಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]] <small>''[[ಪೈಂಡಿಂಗ್‌ ನೆವರ್ಲೆಂಡ್|ಫೈಂಡಿಂಗ್‌ ನೆವೆರ್ಲೆಂಡ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />[[ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌|ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ)]] <small>[[ಈವಾ ಬರ್ಥಿಸ್ಟಲ್‌|ಎವಾ ಬರ್ಥಿಸ್ಲ್‌]] (''[[ಎ ಫೊಂಡ್‌ ಕಿಸ್‌...|ಎ ಫಾಂಡ್‌ ಕಿಸ್‌...]]'' ) ಒಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ-ಸಮತೆ</small><br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಆನ್ಲೈನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಆನ್ಲೈನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />[[ಸಾಂಟಾ ಬಾರ್ಬರಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]— ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <small>''[[ಪೈಂಡಿಂಗ್‌ ನೆವರ್ಲೆಂಡ್|ಫೈಂಡಿಂಗ್‌ ನೆವೆರ್ಲೆಂಡ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ – ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ – ಸಂಗೀತ-ಪ್ರಧಾನ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಚಲನಚಿತ್ರ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಚಾಯಿಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಚಾಯ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ನಾಯಕಿನಟಿ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಚಾಯಿಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಚಾಯ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ತೆರೆಯ ಮೇಲಿನ 'ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ' <small>[[ಜಿಮ್‌ ಕ್ಯಾರ್ರಿ|ಜಿಮ್‌ ಕ್ಯಾರಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ</small><br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ – ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ-ಪ್ರಧಾನ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ-ಪ್ರಧಾನ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಸರ್ಟನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಯಾಟರ್ನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ನಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)]] |- | ''[[ಫೈಂಡಿಂಗ್‌ ನೆವರ್ಲೆಂಡ್|ಫೈಂಡಿಂಗ್‌ ನೆವೆರ್ಲೆಂಡ್‌]]'' | ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಲೆವೆಲಿನ್‌ ಡೇವೀಸ್‌ |[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] <small>''[[ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಪಾಟ್ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌|ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />[[ಸಾಂಟಾ ಬಾರ್ಬರಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]— ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ <small>''[[ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಪಾಟ್ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌|ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಾತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಟೀನ್‌ ಚಾಯಿಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಟೀನ್‌ ಚಾಯ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ಚಾಯ್ಸ್‌ ಮೂವೀ ನಟಿ — ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ |- | [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 2005|2005]] | ''[[ರೊಮೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿಗರೆಟ್ಸ್‌]]'' | ಟೂಲಾ | |- |rowspan="5"| [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 2006|2006]] | ''[[ಎಲ್ ದಿ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಮೆನ್‌ (2006 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಆಲ್‌ ದಿ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಮೆನ್‌]]'' | ಅನ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಟನ್‌ | |- | ''[[ಲಿಟಲ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಿಟ್ಲ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್‌]]'' | ಸಾರಾ ಪಿಯರ್ಸ್‌ | [[BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ದಿ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಲಾವಿದ/ಕಲಾವಿದೆ)<br />[[ಗೋಥಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] — ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br />[[ಪಾಮ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]— ಡೆಸರ್ಟ್‌ ಪಾಮ್‌ ಅಚೀವ್ಮೆಂಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಶಿಕಾಗೊ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಶಿಕಾಗೊ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ|ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ) - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌|ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಆನ್ಲೈನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಆನ್ಲೈನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ|ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ) - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)]] |- | ''[[ಫ್ಲಷ್ಡ್‌ ಅವೇ]] '' | ರೀಟಾ | ([[ಧ್ವನಿದಾನ ಮಾಡಿದ ನಟಿ|ಧ್ವನಿ]]) |- | ''[[ದಿ ಹಾಲಿಡೇ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಿ ಹಾಲಿಡೇ]]'' | ಐರಿಸ್‌ ಸಿಂಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ | |- | ''[[ಡೀಪ್‌ ಸೀ 3D]]'' | ನಿರೂಪಕ | ([[ಧ್ವನಿದಾನ ಮಾಡಿದ ನಟಿ|ಧ್ವನಿ]]) |- |rowspan="3"| [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 2008|2008]] | ''[[ದಿ ಫಾಕ್ಸ್‌ ಆಂಡ್‌ ದಿ ಚೈಲ್ಡ್‌|ದಿ ಫಾಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಚೈಲ್ಡ್‌]]'' | ನಿರೂಪಕ | ([[ಧ್ವನಿದಾನ ಮಾಡಿದ ನಟಿ|ಧ್ವನಿ]]) |- | ''[[ದಿ ರೀಡರ್‌ (2008 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಿ ರೀಡರ್‌]]'' | ಹ್ಯಾನ್ನಾ ಸ್ಷ್ಮಿಟ್ಜ್‌ |[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />[[ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ)]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಶಿಕಾಗೊ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಶಿಕಾಗೊ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ)]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ - ಚಲನಚಿತ್ರ|ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ) - ಚಲನಚಿತ್ರ]]<br />[[ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]] <small>''[[ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]] <small>''[[ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />ರೋಪ್‌ಆಫ್‌ಸಿಲಿಕಾನ್‌ ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ)<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸ್ಯಾನ್‌ ಡಿಯೆಗೊ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಯಾನ್‌ ಡೀಗೋ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಲಂಡನ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌|ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ MTV ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|MTV ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ|ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ) - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಸೌತ್‌ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೆಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸೌತ್‌ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]] |- | ''[[ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌]]'' | ಏಪ್ರಿಲ್‌ ವೀಲರ್‌ | ಅಲಯೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ವಿಮೆನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್ಸ್‌ — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ<br />[[ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2008|ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ|ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ)]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]] <small>''[[ದಿ ರೀಡರ್‌ (2008 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಿ ರೀಡರ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಲಂಡನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]] <small>''[[ದಿ ರೀಡರ್‌ (2008 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಿ ರೀಡರ್‌]]'' ಗೂ ಸಹ</small><br />ಪಾಮ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ— ಪಾತ್ರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ<br />ಸೇಂಟ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ<br />[[ಸಾಂಟಾ ಬಾರ್ಬರಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]— ಮೊಂಟೆವಿಟೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)]] |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == ''[[ದಿ ರೀಡರ್‌ (2008 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಿ ರೀಡರ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟನೆಗಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅವರು [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]] ; ಮತ್ತು ಎರಡು [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು (''[[ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ – ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ (ನಾಟಕ-ಕಥೆ)]] ಸಂದಿದೆ ಮತ್ತು ''ದಿ ರೀಡರ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ – ಚಲನಚಿತ್ರ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ]]) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೂಡ ಅವರ ಮುಡಿಗೇರಿತು. ಅವರು ಎರಡು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ: ''ದಿ ರೀಡರ್‌'' ಗಾಗಿ [[ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ''[[ಸೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ (1995 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ]]'' ಗಾಗಿ [[ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ]] (1995). ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಇದುವರೆಗೂ ಒಟ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ - ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಆರು); ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ಏಳು) ಮತ್ತು BAFTA (ಏಳು).<ref name="golden">{{cite web |url=http://www.goldenglobes.org/browse/member/29413 |title=Kate Winslet |publisher=Hollywood Foreign Press Association |accessdate=2009-01-12}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bafta.org/awards-database.html?sq=Kate+Winslet |title=Kate Winslet |publisher=British Academy of Film and Television Arts |accessdate=2009-01-12}} {{cite web |url=http://www.bafta.org/awards-database.html?category=false&pageNo=4&award=false&year=2008 |title=Awards Database (Nominees 2008)|publisher=British Academy of Film and Television Arts |accessdate=2009-01-30}}</ref> ''[[ಐರಿಸ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಐರಿಸ್‌]]'' (2001) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ [[ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೆಷನ್‌|ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲಿಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌]] (LAFCA) ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌; ಹಾಗೂ ''ಸೆನ್ಸ್ ಅಂಡ್‌ ಸೆನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ'' (1995) ಮತ್ತು ''ದಿ ರೀಡರ್‌'' (2008) ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ [[ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ''[[ಹೊಲಿ ಸ್ಮೋಕ್‌!|ಹೋಲಿ ಸ್ಮೋಕ್‌!]]'' (1999) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟನೆಗಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್]] (NYFCC) ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌|ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌]] (NSFC) - ಎರಡರಲ್ಲೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ (ರನರ್ಸ್‌-ಅಪ್‌) ಎಂದು ಘೋಷಿತರಾದರು. 2004ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಪಾಟ್ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌|ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟನೆಗಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ NYFCCಯ ದ್ವಿತೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಎಂದು ಘೋಷಿತರಾದರು. ''ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಅವರ [[ಕ್ಲೆಮೆಂಟೀನ್‌ ಕ್ರುಜಿನ್ಸ್ಕಿ|ಕ್ಲೆಮೆಂಟೀನ್‌ ಕ್ರುಕ್ಜಿನ್ಸ್ಕಿ]] ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಯು 81ನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಭಿನಯವೆಂದು ''[[ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ)|ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆ ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.premiere.com/List/The-100-Greatest-Performances-of-All-Time/The-100-Greatest-Performances-of-All-Time-100-75|title=The 100 Greatest Performances of All Time: 100–75|work=Premiere|accessdate=2009-01-30|archive-date=2009-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20091014071844/http://www.premiere.com/List/The-100-Greatest-Performances-of-All-Time/The-100-Greatest-Performances-of-All-Time-100-75|url-status=dead}}</ref> === ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು === ''ದಿ ರೀಡರ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟನೆಗಾಗಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದೊಂದಿಗೆ, ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಆರು ಆಸ್ಕರ್‌ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ನಟಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, [[ಬೆಟ್ಟೆ ಡೇವಿಸ್‌|ಬೆಟ್‌ ಡೇವಿಸ್‌]] ತಮ್ಮ 34ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ''[[ಈದೀಗ, ವಾಯಿಜರ್‌|ನೌ, ವೊಯೆಜರ್‌]]'' (1942) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟನೆಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ತಮ್ಮ 33ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಬೆಟ್‌ ಡೇವಿಸ್‌ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|last=Goodridge |first=Mike |title=''Benjamin Button'' Tops Oscar Nominations |url=http://www.screendaily.com/ScreenDailyArticle.aspx?intStoryID=42788 |work=Screen Daily|date=2009-01-22 |accessdate=2009-01-30}}</ref> ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ''[[ಟೈಟಾನಿಕ್‌ (1997 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಟೈಟಾನಿಕ್‌]]'' (1997) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟನೆಗಾಗಿ ಎರಡು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ನಟಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ''ಎಟರ್ನಲ್‌ ಸನ್‌ಷೈನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೆಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌'' ಮತ್ತು ''[[ಲಿಟಲ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಿಟ್ಲ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರೆನ್‌]]'' (2008) ಗಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಐದು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಪುರುಷ/ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿಜ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ತಾರೆಯೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ''ಐರಿಸ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಗಳಿಸುವಾಗ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರಿಗೆ 26 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ದಾಖಲೆ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿಯೇ ತಪ್ಪಿ ಹೋಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, [[ನಟಾಲಿಯಾ ವೂಡ್‌|ನಟಲೀ ವುಡ್‌]] ಅವರು ತಮ್ಮ 25ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮೂರನೆಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗಳಿಸಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.<ref>ಕಾಟ್ಜ್‌, ಎಫ್ರೇಮ್‌ (1994). ''ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ'', 2d ed. (ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌: ಹಾರ್ಪರ್‌ಪೆರೆನಿಯಲ್‌), p. 1474. ISBN 0-06-273089-4.</ref> ಒಂದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರ ಕಿರಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಒಂದೇ ಚಿತ್ರದ ಒಂದೇ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಬ್ಬರು ನಟಿಯರು ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಆಸ್ಕರ್‌ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಲಭಿಸಿರುವುದು ಎರಡೇ ಬಾರಿ.<ref name="roles">{{cite news |first=Joe |last=Barber |title=Test Your Knowledge of Academy Award History |url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/movies/oscars/oscartriviaquiz98.htm |work=Washington Post |date=1998-03-22}}</ref> ''ಟೈಟಾನಿಕ್‌'' <ref name="roles"/> ನಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲೋರಿಯಾ ಸ್ಟೌರ್ಟ್‌|ಗ್ಲೊರಿಯಾ ಸ್ಟುವಾರ್ಟ್]]‌ ಮತ್ತು ''ಐರಿಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ [[ಜುಡಿ ಡೆಂಚ್‌|ಜೂಡಿ ಡೆಂಚ್‌]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳ ಕಿರಿಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |first=Paul |last=Vallely |title=Kate Winslet: The gold girl |url=http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/kate-winslet-the-golden-girl-1418269.html |work=The Independent |date=2009-01-17}}</ref> ''ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ರೋಡ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾಗದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಕೆಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಇದೇ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಸ್ಕರ್‌ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನೂ ಪಡೆಯದೆ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ (ನಾಟಕ) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಕೇವಲ ಎರಡನೆಯ ನಟಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. (ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಮ್ಯಾಡಮ್‌ ಸೌಸಸ್ಕಾ (1988) (ಚಲನಚಿತ್ರ)ಕ್ಕಾಗಿ [[ಜೊಡೀ ಫೋಸ್ಟರ್‌|ಜೋಡೀ ಫೊಸ್ಟರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸಿಗೌರ್ನಿ ಮೀವರ್‌|ಸಿಗರ್ನಿ ವೀವರ್‌]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಜನರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಶಿರ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೈನ್‌|ಷರ್ಲಿ ಮೆಕ್ಲೇನ್‌]] ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದರು.) ಅಕಾಡೆಮಿ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಬ್ಬ ನಟ ಒಂದೇ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ, ''ದಿ ರೀಡರ್‌'' ನಲ್ಲಿ ನಟನೆಗಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರನ್ನು ನಾಯಕಿ ನಟಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಈ ನಟನೆಯನ್ನು ಪೋಷಕ ನಟನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತಗೊಳಿಸಲಾಗದು ಎಂಬುದು ಆಕಾಡೆಮಿಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|author=Graham, Mark|url=http://nymag.com/daily/entertainment/2009/01/kate_winslets_unprecedented_os.html|title=Getting to the Bottom of Kate Winslet’s Unprecedented Oscar Snubs|work=New York|date=2009-01-23|accessdate=2009-01-30}} {{cite web|author=Brevet, Brad|url=http://www.ropeofsilicon.com/article/winslet-oscar-query-solved-and-the-dark-knight-probably-wasnt-snubbedl|title=Winslet Oscar Query Solved and ‘The Dark Knight’ Probably Wasn’t Snubbed|publisher=RopeOfSilicon.com|date=2009-01-23|accessdate=2009-01-30}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಚಲನಚಿತ್ರೇತರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === 2000ರಲ್ಲಿ, ''ಲಿಸೆನ್‌ ಟು ದಿ ಸ್ಟೊರಿಟೆಲರ್‌'' ಎಂಬ ಕೃತಿಗಾಗಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[ಮಕ್ಕಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾತಿನ ಶಬ್ದ ಆಲ್ಬಂಗಾಗಿ ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌|'ಸ್ಪೊಕೆನ್‌ ವರ್ಡ್ ಅಲ್ಬಮ್‌ ಫಾರ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರೆನ್‌' ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಂದಿತು.<ref>{{cite web |title= Grammy Award Winners |url=http://grammy.org/GRAMMY_Awards/Winners/Results.aspx?title=&winner=kate%20winslet&year=0&genreID=0&hp=1 |publisher=Grammy Awards |accessdate=2009-01-12}}</ref> ''[[ಇತರೆ (TV ಸರಣಿ)|ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌]]'' ಸರಣಿಯ ಕಂತೊಂದರಲ್ಲಿ ತಾವಾಗಿಯೇ ನಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅತಿಥಿ ನಟಿಗಾಗಿ ಪ್ರೈಮ್‌ಟೈಮ್‌ ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ - ಹಾಸ್ಯ ಸರಣಿ|ಹಾಸ್ಯ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅತಿಥಿ ನಟಿ]] [[ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಸಂದಿತು. == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commonscat|Kate Winslet}} {{wikiquote}} '''ಸಾಮಾನ್ಯ''' * {{imdb|0000701}} * {{tvtome person|id=98345|name=Kate Winslet}} * [https://www.nytimes.com/2009/02/08/magazine/08Winslet-t.html/ ಟಾಮ್‌ ಪೆರೊಟ್ಟಾರಿಂದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಸ್ಕರ್ ಸಂಚಿಕೆ, 9 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2009] * [http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data/newsmakers/2007/March/newsmakers_March2.xml&amp;section=newsmakers&amp;col= ಪಥ್ಯ ಕತೆ ಕುರಿತು ಮಾನಹಾನಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಗೆದ್ದ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120117224747/http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data%2Fnewsmakers%2F2007%2FMarch%2Fnewsmakers_March2.xml&section=newsmakers&col= |date=2012-01-17 }} '''ಸಂದರ್ಶನಗಳು''' * [http://www.theblurb.com.au/Issue40/KateWinslet.htm ದಿ ಬ್ಲರ್ಬ್‌ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122143452/http://www.theblurb.com.au/Issue40/KateWinslet.htm |date=2009-01-22 }} (ಏಪ್ರಿಲ್‌, 2004) * [http://www.discoverkate.com/Articles/interviews/20030220_the-early-show.html ದಿ ಅರ್ಲಿ ಷೋ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090821155447/http://www.discoverkate.com/Articles/interviews/20030220_the-early-show.html |date=2009-08-21 }} (20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2003) * [http://www.indexmagazine.com/interviews/kate_winslet.shtml ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170528054927/http://www.indexmagazine.com/interviews/kate_winslet.shtml |date=2017-05-28 }} (2004) * [http://www.usaweekend.com/02_issues/020224/020224winslet.html USA ವೀಕೆಂಡ್‌ ಸಂದರ್ಶನ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (24 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2002) * {{cite web |url=http://www.stv.tv/out/showArticle.jsp?source=opencms&articleId=/out/hotnow/films/Kate_Winslet_interview |title=Kate Winslet video interview with stv.tv, December 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012165548/http://stv.tv/out/showArticle.jsp?source=opencms&articleId=%2Fout%2Fhotnow%2Ffilms%2FKate_Winslet_interview |archivedate=2007-10-12 |access-date=2021-08-09 |url-status=live }} * [http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/interviews/kate_winslet.html ಟಿಸ್ಕೆಲಿ ಸಂದರ್ಶನ (ಫೆಬ್ರುವರಿ 2006)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020617085807/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/interviews/kate_winslet.html |date=2002-06-17 }} * [http://www.ananova.com/entertainment/story/sm_896626.html?menu= ಅನಾನೊವಾದಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122103058/http://www.ananova.com/entertainment/story/sm_896626.html?menu= |date=2009-01-22 }} (2007) * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/berkshire/3551759.stm BBC ನ್ಯೂಸ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಸಂದರ್ಶನ] (ಶುಕ್ರವಾರ, 2004) * [http://www.discoverkate.com/Articles/2004/1016_times-leading-lady.html ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090109043805/http://www.discoverkate.com/Articles/2004/1016_times-leading-lady.html |date=2009-01-09 }} (16 October 2004) {{AcademyAwardBestActress 2001-2020}} {{GoldenGlobeBestActressMotionPictureDrama 2001-2020}} {{GoldenGlobeBestSuppActressMotionPicture 2001-2020}} {{ScreenActorsGuildAward FemaleSupportMotionPicture 1994-2000}} {{ScreenActorsGuildAward FemaleSupportMotionPicture 2001-2020}} {{Persondata |NAME = Winslet, Kate Elizabeth |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = English actress |DATE OF BIRTH = 5 October 1975 |PLACE OF BIRTH = Reading, Berkshire, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] |DATE OF DEATH = |PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Winslet, Kate}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1975 ಜನನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:21ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕುಳಿದಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕೌಂಟಿಯ ರೀಡಿಂಗ್‌ನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ವಿದೇಶವಾಸಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ-ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ರಂಗಭೂಮಿ ನಟ-ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ದೂರದರ್ಶನ ನಟ-ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಧ್ವನಿ ನಟ-ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಷೇಕ್ಸ್ ‌ಪೀರಿಯನ್‌ ನಟ-ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:BAFTA ವಿಜೇತರು (ಜನರು)]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ನಟಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ವಿಜೇತೆಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ವಿಜೇತೆಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ವಿಜೇತೆಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] oggzm2zgoy89wc1xvsqwabrby0iw5sn 0 21542 1375345 1343557 2026-06-19T01:55:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375345 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = ಕೊಡಚಾದ್ರಿ | other_name = | photo = Kodachadri.JPG | photo_size = | photo_alt = | photo_caption = [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ]] ಹಿನ್ನೀರಿನಿಂದ ಕಂಡಂತೆ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ<ref>http://www.karnataka.com/kollur/kodachadri-trek/</ref> | elevation_m = 1343 | elevation_ref = | prominence = | prominence_m = | prominence_ft = | prominence_ref = | listing = | range = [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು]] | parent_peak = | location = [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | map = Karnataka | map_alt = | map_caption = ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ | map_size = | label = Kodachadri | label_position = right | lat_d = 13 | lat_m = 51 | lat_s = 39 | lat_NS = N | long_d= 74 | long_m= 52 | long_s= 29 | long_EW= E | region = IN-KA | coordinates_ref = | type = | first_ascent = ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ | easiest_route = ನಾಗೋಡಿ ಇಂದ }} '''ಕೊಡಚಾದ್ರಿ''' ಬೆಟ್ಟ ಸಾಲುಗಳು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ]] ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೩೪೩ ಮೀ. ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟವು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕ ದೇವಸ್ಥಾನದ]] ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಹಾಗು ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಜಾಗ. ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟ ಸಾಲುಗಳು [[ಮೂಕಾಂಬಿಕ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ|ಮೂಕಾಂಬಿಕ ವನ್ಯ ಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ]] ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠವೆಂಬ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ [[ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು]] ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠಕ್ಕಿಂತ ೨ ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಮೂಲ ಮೂಕಾಂಬಿಕ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಇಳಿದರೆ [[ಚಿತ್ರಮೂಲ]] ಎಂಬ ಸ್ಥಳ ತಲುಪಬಹುದು. ಇದು [[ಸೌಪರ್ಣಿಕ ನದಿ|ಸೌಪರ್ಣಿಕ ನದಿಯ]] ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ. ಈ ಜಾಗವು ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟವು ದಟ್ಟವಾದ [[ಅರಣ್ಯ]] ಹಾಗು [[ಶೋಲ]] [[ಕಾಡು|ಕಾಡುಗಳಿಂದ]] ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸುತ್ತಾಡಿದ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿ [[ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ|ಡಾ.ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು]] ಒಂದೆಡೆ ಇದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆದ್ದಿರುವ ಮೂರು ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿದ ಡಾ|ಕಾರಂತರ ಪ್ರಕಾರ [[ಕುದುರೆಮುಖ ಶಿಖರ|ಕುದುರೆಮುಖ ಶಿಖರವು]] ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಚಾರಣ, [[ಕುಮಾರ ಪರ್ವತ|ಕುಮಾರ ಪರ್ವತವು]] ತುಂಬಾ ಕಠಿಣವೆನಿಸುವ ದಾರಿ; ಮತ್ತು ಕೊಡಚಾದ್ರಿಯು ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಚಂದದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ==ಸ್ಥಳದ ಇತಿಹಾಸ== ಕೊಡಚಾದ್ರಿಗೆ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜನರು ಯಾತ್ರೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಮೀಪದ ನಗರ ಹತ್ತಿರದ ನಿಲಸಕಲ್ಲು ಎಂಬಲ್ಲಿ [[ನವಶಿಲಾಯುಗ|ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ]] ಕಾಲದ ನಿಲುವುಗಲ್ಲುಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಈ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಮೂರು ಸಾವಿರ ವರುಷಗಳಿಂದ ಜನವಸತಿ ಇರಬೇಕು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊಡಚಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಜನವಸತಿ ಇದ್ದ ಕುರುಹು ಇನ್ನೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಕ್ರಿ.ಶ. ಏಳನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಕೊಡಚಾದ್ರಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂಲ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪರ್ವತದ ತಳದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆ ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಕೊಲ್ಲೂರಿನ [[ಸ್ಥಳಪುರಾಣ]] ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೊಡಚಾದ್ರಿಗೆ ನೂರಾರು ವರುಷಗಳಿಂದ ಜನರು ಯಾತ್ರೆಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಸಹಜವಾಗಿದೆ. ಶಿಖರದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮೂಲ ಮೂಕಾಂಬಿಕ ದೇವಾಲಯವೂ ಸಹ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾತನವಾದದ್ದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ಇರುವ ಸುಮಾರು ೪೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಂಬವು, ಮೂಕಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸಲು ದೇವಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ತ್ರಿಶೂಲ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪುರಾತನ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕಬ್ಬಿಣ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ==ವಿಶಿಷ್ಟ ಅರಣ್ಯ== ಕೊಡಚಾದ್ರಿಯ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಇರುವುದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಅರಣ್ಯ. ಭಾರತದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಮಳೆಕಾಡು ತನ್ನದೇ ಆದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗದು. ಕೊಡಚಾದ್ರಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡಿದರೆ, ನಾಲ್ಕೂದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಬಿಡಾರಣ್ಯವು ಅಲೆ ಅಲೆಯಂತೆ ಹರಡಿರುವ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಇರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಕವಿ [[ಕುವೆಂಪು]] ತಮ್ಮ ಒಂದು ಕವನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, "ಹಸುರಿತ್ತಲ್, ಹಸುರತ್ತಲ್, ಹಸುರೆತ್ತಲ್, ಕಡಲಿನಲಿ" ಎಂಬ ಸಾಲು ನೆನಪಾಗುವ ತಾಣ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ. ==ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ== ಕೊಡಚಾದ್ರಿಯ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಅಪರೂಪದ್ದು. ಶಿಖರದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಕಾಣಿಸುವ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಸೂರ್ಯನು ಮುಳುಗುವಾಗ, ನೀರಿನ ವಕ್ರೀಭವನದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ವಾತಾವರಣದ ಹಲವು ಪದರಗಳಿಂದಲೋ, ಸೂರ್ಯನು ತಾಳುವ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು ಚೋದ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ದೂಳಿನ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ದಿನ ಮತ್ತು ತಿಳಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ದಿನದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಚಿನ್ನದ ಬುಗುರಿಯಂತೆ, ಚಿನ್ನದ ಬೋಗುಣಿಯಂತೆ, ಟೋಪಿಯಂತೆ, ಗಾಲಿಚಕ್ರದಂತೆ, ಕೊಡದ ರೀತಿ, ಬಿಲ್ಲೆಯ ರೀತಿ, ಚಿನ್ನದ ಚೂರಿನ ರೀತಿ, ಉಂಗುರದ ತುದಿಯ ರೀತಿ ಈ ತೆರ ವಿವಿಧರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ವಿಶಾಲಾಕಾಶ ಮತ್ತು ದೂರದ ದಿಗಂತದ ಮಬ್ಬು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಸೂರ್ಯನು, ಈ ರೀತಿಯ ನಾನಾರೂಪ ಧರಿಸುತ್ತಾ ಕ್ರಮೇಣ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಜಾರಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಮಬ್ಬು ಮಾತ್ರ ಪಸರಿಸಿದಾಗ, ಈ ನಿಸರ್ಗನಾಟಕದ ಭವ್ಯತೆಗೆ ಬೆರಗಾಗುತ್ತೇವೆ. ಆ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಇದು ದಿನನಿತ್ಯದ, ಏಕತಾನದ ದಿನಚರಿಯೇ ಆದರೂ, ಆ ಅಪೂರ್ವ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಮ್ಮ ಮನವು, ವಿಶಾಲ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಹೊನ್ನಿನ ಬಣ್ಣದ ಸೂರ್ಯನ ಆಟವಿದೋ ಅಥವಾ ನಿಸರ್ಗದ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ನಾಟಕವಿದೋ ಎಂದು ವಿಸ್ಮಯ ಪಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅಮೂರ್ತ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಪಕ್ಕಾದ ಮನವು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಮಂಕಾಗಿ, ಆ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆಯೋ ಎಂಬ ವಿಸ್ಮೃತಿಗೆ ನಾವು ಒಳಗಾಗುತ್ತೇವೆ. ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ?== ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ತೀರ ಕಡಿದಾದ, ಕಚ್ಚಾ ರಸ್ತೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. (ಜೀಪಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೋಗಬಹುದು).ಕೊಲ್ಲೂರು, ನಿಟ್ಟೂರು, ಸಂಪೆಕಟ್ಟೆ, ಕಟ್ಟಿನಹೊಳೆ ಯಿಂದ ಜೀಪ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಇದೆ. [[ಹೊಸನಗರ]] ತಾಲೂಕಿನ [[ಸಂಪೆಕಟ್ಟೆ]] [[ಕಟ್ಟಿನಹೊಳೆ]] ತನಕ ಟಾರ್ ರಸ್ತೆ ಇದ್ದು ನಂತರ ಕಚ್ಚಾ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. [[ಚಾರಣ]] ಮಾಡಲು ಬಯಸುವವರು [[ಉಡುಪಿ]]-[[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ನಾಗೋಡಿ [[ಅರಣ್ಯ]] ತಪಾಸಣಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ ಹೋಗಿ ಗೌರಿಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಸುಮಾರು ೫ ಕಿ.ಮೀ ಮಣ್ಣಿನ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಕಟ್ಟಿನಹೊಳೆ ಬಳಿಯಿಂದ [[ಚಾರಣ]] ಮಾಡಬಹುದು. [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]]-[[ಹೊಸನಗರ]] ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಲ್ಲಿ [[ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ]] [[ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ೧೫ ಕಿ.ಮೀ ಸಾಗಿದರೆ ಸಂಪೆಕಟ್ಟೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ೮ ಕಿ.ಮೀ ಸಾಗಿದಾಗ ಕಟ್ಟಿನಹೊಳೆ ಸಿಗುವುದು. ಚಾರಣ ಮಾಡಲು ೩ ಕಡೆಯಿಂದ ದಾರಿ ಇದ್ದು 1. [[ನಾಗೋಡಿ]] ಸಮೀಪದ [[ಕಾರೆಘಟ್ಟ]] ದಿಂದ [[ವಳೂರು]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ 2. [[ನಾಗೋಡಿ]] ಸಮೀಪದ [[ಮರಕುಟಿಗ]] ದಿಂದ [[ಹಿಡ್ಲುಮನೆ ಪಾಲ್ಸ್]] ಮೂಲಕ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ 3.[[ಕಟ್ಟಿನಹೊಳೆ]]ಯಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಹಿಡ್ಲುಮನೆ ಪಾಲ್ಸ್ ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ==ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಂದ ಎಷ್ಟು ದೂರ?== ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೩೮೮ ಕಿ.ಮೀ. * [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]]ದಿಂದ ೧೧೫ ಕಿ.ಮೀ. * [[ಕೊಲ್ಲೂರು|ಕೊಲ್ಲೂರಿನಿಂದ]] ೨೧ ಕಿ.ಮೀ. * [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ೧೬೫ ಕಿ.ಮೀ. * [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]]ಯಿಂದ ೬೮ ಕಿ.ಮೀ. == ಸಮೀಪದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು == === ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು === * [[ಅರಶಿಣ ಗುಂಡಿ ಜಲಪಾತ]] * [[ಅಗಸ್ತ್ಯ ತೀರ್ಥ]] * [[ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠ]] * [[ಹಿತ್ಲುಮನೆ ಜಲಪಾತ]] / [[ಹಿಡ್ಲುಮನೆ ಜಲಪಾತ]] * [[ಚಿತ್ರಮೂಲ]] * [[ವೆಂಕಟರಾಯನ ದುರ್ಗ]] === ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು === * [[ಕೊಲ್ಲೂರು]] * [[ಆನೆ ಝರಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಶಿಬಿರ]] * [[ನಗರ ಕೋಟೆ]] * [[ಮರವಂತೆ]] ==ತಂಗುವುದು ಎಲ್ಲಿ?== ಮೂಲ [[ಮೂಕಾಂಬಿಕ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದ ಬಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆಯವರ (PWD)ಅಥಿತಿ ಗೃಹವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಮೊದಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೆ ಕೊಡಚಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ [[ಮೂಲ ಮೂಕಾಂಬಿಕ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದ ಅರ್ಚಕರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಊಟ ಮತ್ತು ಉಳಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಿದೆ. ಕೊಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹೋಟೆಲ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗೃಹಗಳು ಲಭ್ಯ. ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ದೃಶ್ಯವಂತೂ ಅಪರೂಪದ್ದು. ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠವು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ನೋಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳ. ಪ್ರವಾಸಿ ಮಂದಿರದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಕಾಣುವ ಸೂರ್ಯೋದಯವೂ ಅನುಪಮವಾದ ನೋಟ. ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ವೆಂಕಟರಾಯನ ದುರ್ಗ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಬುರುಜು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ==External links== *[http://www.landscape-wizards.com/wiz/trekking-kodachadri-in-winter Trekking Kodachadri in winter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110215307/http://www.landscape-wizards.com/wiz/trekking-kodachadri-in-winter |date=2010-01-10 }} *[http://www.sathvikmail.blogspot.com Kodachadri trek] *[https://web.archive.org/web/20090616102635/http://manjunathkp.googlepages.com/kodachadri Trekking in Kodachadri] *[http://www.ias.ac.in/currsci/jun10/articles13.htm Iron Pillar in Kodachadri] *[http://balajin.net/blog/archives/2007/11/11/south_canara_trip.html South Canara Trip] {{coord|13|52|N|74|52|E|region:IN_type:mountain|display=title}} ==ಚಿತ್ರಮಾಲೆ== {{commons category|Kodachadri}} <gallery> ಚಿತ್ರ:ಸರ್ವಙ್ಞ ಪೀಠ.jpg|ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠ ಚಿತ್ರ:ಕೊಡಚಾದ್ರಿ-೧.jpg|ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಚಿತ್ರ:ಕೊಡಚಾದ್ರಿ-೨.jpg|ಕೊಡಚಾದ್ರಿ </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖನ== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] fka48krzfkf4egmos6d94o5ktonj1f6 0 21663 1375393 1374180 2026-06-19T08:13:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375393 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Google Earth | logo = [[File:Google Earth icon.svg|75px]] | screenshot = | caption = | collapsible = | developer = Google<br />[[Keyhole, Inc.]] | released = June 28, 2005 (as Google Earth) <br /> circa 2001 (as EarthViewer) | latest release version = 5.0.11733.9347 | latest release date = {{release date and age|2009|07|20}} | latest preview version = ೫.೧.೩೫೦೬.೩೯೯೯ Beta | latest preview date = {{release date and age|2009|09|08}} | programming language = | size = ೧೦&nbsp;MB (೮.೯&nbsp;MB iPhone; ೨೪&nbsp;MB Linux; ೩೫&nbsp;MB Mac ) | operating system = [[Microsoft Windows|Windows]] [[Windows 2000|2000]], [[Windows XP|XP]] & [[Windows Vista|Vista]], [[Mac OS X]], [[iPhone OS]], [[Linux]] | language = ೪೧ languages, see the [[#Languages|full list]] | genre = [[Virtual globe]] | license = [[Freeware]]/[[Proprietary software|Proprietary]] | website = http://earth.google.com/ }} '''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್''' [[ನೈಜ ಗೋಳ|ವಾಸ್ತವಿಕ ಗೋಳ]]ದ, [[ನಕಾಶೆ]] ಮತ್ತು [[ಭೌಗೋಳಿಕ]] [[ಮಾಹಿತಿ|ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು]] ನೀಡುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಕೀಹೋಲ್, ಇಂಕ್|Keyhole, Inc]] ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯು ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್|Google]] ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ|ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ]], [[ಬಾನಿನಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗೃಹಣ]] ಮತ್ತು [[ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|GIS]] [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್|3D]]ಗೋಳ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ಅಧ್ಯಾರೋಪಣ|ಅಧ್ಯಾರೋಪಿಸುವ]] ಮೂಲಕ [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]] ನಕಾಶೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಪರವಾನಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ: ಸೀಮಿತ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಉಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿರುವ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ (ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ),<ref>{{cite web |url=http://www.gearthblog.com/blog/archives/2008/12/google_earth_plus_discontinued.html|title=Google Earth Plus Discontinued}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.techpluto.com/google-earth-live/|title=Google Discontinues “Google Earth Plus”}}</ref> ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರೋ (ಪ್ರತಿವರ್ಷಕ್ಕೆ $೪೯೫).<ref name="Google Earth Product Family">{{cite web |url=http://earth.google.com/products.html| title= Google Earth Product Family| accessdate = 2007-08-05}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಮರು-ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಈ ಉತ್ಪನ್ನವು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ [[ಖಾಸಗಿ ಗಣಕ|ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, [[Windows 2000]] ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ|Mac OS X]] ೧೦.೩.೯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[Linux ಕೆರ್ನೆಲ್|Linux Kernel]]: ೨.೪ ಅಥವಾ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಜೂನ್ ೧೨, ೨೦೦೬ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ), ಮತ್ತು [[FreeBSD]] ಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ಬ್ರೌಸರ್ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್ ಆಗಿ ಸಹಾ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಮೇ ೨೮, ೨೦೦೮ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2008/05/google-earth-meet-browser.html|title=Google Earth, meet the browser}}</ref> ಇದನ್ನು [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27]] [[೨೦೦೮]] ರಿಂದ [[iPhone OS]] ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಉಚಿತ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿ [[ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್|App Store]] ನ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಿಹೋಲ್ ಆಧಾರಿತ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ Google ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ್ ದತ್ತಸಂಚಯದಿಂದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಜೂನ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು, ೨೦೦೫ ಮತ್ತು ೨೦೦೬<ref name="Media Coverage of Geospatial Platforms">{{cite web|url=http://www.geospatialweb.com/figure-4|title=Media Coverage of Geospatial Platforms|accessdate=2007-08-05|archive-date=2012-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120826193026/http://www.geospatialweb.com/figure-4|url-status=dead}}</ref> ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆವರೆಗಿನ [[ನೈಜ ಗೋಳಗಳು|ವಾಸ್ತವಿಕ ಗೋಳ]]ಗಳ ಕುರಿತ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹತ್ತರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ [[ಭೂವ್ಯೋಮ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಳಕೆಗಳ ಕುರಿತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. == ಅವಲೋಕನ == [[ಚಿತ್ರ:Google earth Flatirons shot.JPG|thumb|right|250px|A rendering of the Flatirons in Boulder, Colorado by ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] [[ಚಿತ್ರ:G EARTH IPHONE.jpg|thumb|right|250px|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ iPhone OS version, showing a section of Sydney near Circular Quay]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಮೈಯ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳುಳ್ಳ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಮನೆಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ನೈಜ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಲಂಬವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ [[ಓರೆಯಾದ|ಓರೆ]]ಯಾಗಿ, [[ದೃಷ್ಟಿಕೋನ(ರೇಖಾಚಿತ್ರದ)|ಪರಿದೃಶ್ಯ]]ಸಹಿತವಾಗಿ ([[ಪಕ್ಷಿ ನೋಟ|ಪಕ್ಷಿನೋಟ]]ವನ್ನು ಸಹಾ ನೋಡಿ) ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದೃಶ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶವು (ಕೆಲವು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊರತಾಗಿ) ಕನಿಷ್ಟ ೧೫ ಮೀಟರ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಶನ್‌ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://earth.google.com/data.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071215121224/http://earth.google.com/data.html |date=2007-12-15 }}: ವೀಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆಗಳು</ref> [[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ]]; [[ಲಾಸ್‌ ವೇಗಾಸ್‌, ನೆವಡಾ|ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್, ನೆವ್ಯಾಡಾ]]; ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ಶೈರ್]] ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯ, ಅಂದರೆ ೧೬ ಸೆಂಮಿ (೬ ಇಂಚುಗಳು), ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬಹುದು, ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು ಅಥವಾ ಮೌಸ್ ಬಳಸಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಕೇವಲ ೨D ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಲಂಬ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಗ್ರಹಣದ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಓರೆಯಾದ ಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಸಮತಲವಾಗಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುವುದು ಹೌದಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತೂ ೩D ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಇನ್ನಿತರ ಉಬ್ಬು ತಗ್ಗಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳಂತಹ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗಗಳ ೩D ಚಿತ್ರಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ [[ನಾಸಾ|ನಾಸಾದ]] [[ಶಟಲ್ ರಾಡಾರ್ ಟೋಪೋಗ್ರಫಿ ಮಿಷನ್|ಶಟಲ್ ರಾಡಾರ್ ಟೋಪೋಗ್ರಫಿ ಮಿಶನ್]] (SRTM) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಲೆವೇಶನ್ ಮಾಡೆಲ್]] (DEM) ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} ಅಂದರೆ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಯನ್|ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಯನ್]] ಅಥವಾ [[ಮೌಂಟ್‌ ಎವರೆಸ್ಟ್‌|ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್‌]]ಗಳನ್ನು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಂತೆ ೨D ಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ ಮೂರು [[ಆಯಾಮ|ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ]] ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. SRTM ಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂತರವನ್ನು ತುಂಬಲು ಪೂರಕ DEM ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳ ೩D ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Cat/0/Number/695033/an/latest/page/0#695033|title=Google Earth Community: Nov. 23rd - Thanksgiving Day imagery update|access-date=2009-11-18|archive-date=2008-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080918093323/http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Cat/0/Number/695033/an/latest/page/0#695033|url-status=dead}}</ref> ಅನೇಕ ಜನ ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆ ಮೂಲಕ [[ಬುಲ್ಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್|ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು]] (BBS) ಅಥವಾ [[ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು]] ಮುಂತಾದ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿರುವ ಲಿಂಕ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೊಂದು [[ಅಂತರಜಾಲ ನಕಾಶೆ ಸೇವೆ|ವೆಬ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಸೇವೆಯ]] ಕ್ಲೈಂಟ್ ಸಹಾ ಆಗಿದೆ. ಮೂರು-ಆಯಾಮಗಳ [[ಭೂವ್ಯೋಮ]] ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು [[ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್|ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕ್‌ಅಪ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್]] (KML) ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತಿತರ ರಚನೆಗಳನ್ನು (ಸೇತುವೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು) ತೋರಿಸಬಲ್ಲುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು [[3D ಆಕೃತಿ|3D ಮಾಡೆಲಿಂಗ್]] ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆದ [[SketchUp]] ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹಾ ಇರುತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಆವೃತ್ತಿ ೪ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನವು)೩D ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವೇ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಚನೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಭಾರತ, ಜಪಾನ್, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ,<ref>{{Cite web |url=http://www.skyscrapernews.com/googleearth.php |title=Skyscraper News ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2016-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161029045720/http://www.skyscrapernews.com/googleearth.php |url-status=dead }}</ref> ಜರ್ಮನಿ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ [[ಆ‍ಯ್‌ಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ]] ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದ ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ೩D ರಚನೆಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.infopot.tk/ |title=infopot.tk |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223075455/http://www.infopot.tk/ |url-status=dead }}</ref> ಅಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್]] ಪಟ್ಟಣವು ಹೊರನೋಟಗಳಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ೩Dಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಣವಾಯಿತು. ಐರಿಷ್ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್, ಕೌಂಟಿ ಮಾಯೋ|ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಅನ್ನು ೩D ಆಗಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ೧೬, ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ’ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌೩D’ ಮಾದರಿಯನ್ನು AM೩TD ಎಂಬ ೩D ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲಾಂಗ್-ಡಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಲೇಸರ್ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿತು. ಈ ರಚನೆಯು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣದ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಇಂತಹ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ [[ನಗರ ಯೋಜನೆ|ನಗರ ಯೋಜನಾ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ-ನೈಜತೆಯುಳ್ಳ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳ ಮೂರು-ಆಯಾಮಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವು Google ನ ೩D ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://sketchup.google.com/3dwarehouse/ |title=3D ಉಗ್ರಾಣ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2011-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110224051633/http://sketchup.google.com/3dwarehouse/ |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, Google ಇನ್ನೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರತೀ ೨೦೦ ಯಾರ್ಡ್‌ಗೂ ಇರುವ ಆವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನೈಜ-ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ೪.೩ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ|ಗೂಗಲ್ ರಸ್ತೆ ವೀಕ್ಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳ ರಸ್ತೆ ಮಟ್ಟದ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ ೧೭, ೨೦೦೯ ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮುದ್ರ ಮೇಲ್ಮೈ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು SIO, NOAA, US ನೌಕಾಪಡೆ, NGA, ಮತ್ತು GEBCO ಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಹೊಸ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್]] ನ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳು, ಅವುಗಳ ತೀರಗಳ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಾಣದಾಗಿಬಿಟ್ಟಿವೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/೨೦೦೯/೦೧/new_view_of_ocean_floor_in_google_e.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಭಾಷೆಗಳು === ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೩೭ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳು ಎರಡೆರೆಡು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿವೆ ): {| cellspacing="0" style="padding-left:10px" | width="33%" valign="top" | * [[ಅರೆಬಿಕ್ ಭಾಷೆ|ಅರೆಬಿಕ್]] * [[ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್]] * [[ಬೆಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆ|ಬಾಂಗ್ಲಾ]] * [[ಕ್ಯಾಟಲಾನ್ ಭಾಷೆ|ಕ್ಯಾಟಲಾನ್]] * [[ಚೀನೀಯ ಭಾಷೆ|ಚೈನೀಸ್]] [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳು|(ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ)]] * ಚೈನೀಸ್ [[ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳು|(ಸರಳೀಕೃತ)]] * [[ಕ್ರೊಯೇಶಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಕ್ರೊಯೇಶಿಯನ್]] * [[ಜೆಕ್ ಭಾಷೆ|ಜೆಕ್]] * [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಡ್ಯಾನಿಶ್]] * [[ಡಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಡಚ್]] * [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಭಾಷೆ|ಅಮೆರಿಕನ್‌]] * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾಷೆ|(ಬ್ರಿಟನ್)]] * [[ಫಿಲಿಪಿನೋ ಭಾಷೆ|ಫಿಲಿಪಿನೋ]] * [[ಫಿನ್ನಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಫಿನ್ನಿಶ್]] * [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] * [[ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]] | width="33%" valign="top" | * [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್]] * [[ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆ|ಹೀಬ್ರೂ]] * [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] * [[ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಹಂಗೇರಿಯನ್]] * [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯನ್]] * [[ಇಟಲಿ ಭಾಷೆ|ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್]] * [[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ|ಜಪಾನೀಸ್]] * [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆ|ಕೋರಿಯನ್]] * [[ಲ್ಯಾಟ್ವಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಲಾಟ್ವಿಯನ್]] * [[ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಲಿಥುವೇನಿಯನ್]] * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್]] * [[ಪೋಲಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಪೋಲಿಷ್]] * [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ (ಪೋರ್ಚುಗಲ್)]] * [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ (ಬ್ರೆಜಿಲ್)]] * [[ರೊಮಾನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ರೊಮಾನಿಯನ್]] | width="33%" valign="top" | * [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] * [[ಸರ್ಬಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಸರ್ಬಿಯನ್]] * [[ಸ್ಲೋವಾಕ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಲೋವಾಕ್]] * [[ಸ್ಲೋವೇನ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಲೋವೆನ್]] * [[ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]] * [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ)]] * [[ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ವೀಡಿಷ್]] * [[ಥಾಯ್ ಭಾಷೆ|ಥಾಯ್]] * [[ತುರ್ಕಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಟರ್ಕಿಷ್]] * [[ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಉಕ್ರೇನಿಯನ್]] * [[ವಿಯೇಟ್ನಾಮೀಸ್ ಭಾಷೆ|ವಿಯೇಟ್ನಾಮೀಸ್]] |} == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ಪನೋರಾಮಿಯೋ ಗಳ ಸಮನ್ವಯ === ೨೦೦೬ ರ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ "ಜಿಯಾಗ್ರಾಫಿಕ್ ವೆಬ್" ಒಂದು ಹೊಸ ಪದರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಅದು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಪನೊರಮಿಯೊ|Panoramio]]ಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳಿಗೆ ನಮೂದುಗಳನ್ನು ಮೂಲಕ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ{{srlink|Template:Coord|Coord templates}}.ಒಂದು ಸಮುದಾಯ-ಪದರ ಕೂಡಾ [[:de:Wikipedia:WikiProjekt Georeferenzierung/Wikipedia-World/en|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ-ವಲ್ಡ್]] ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ರೀತಿಯವುಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಷೆಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.ನೋಡಿ: *[http://tools.wikimedia.de/~kolossos/world-link.php?lang=en ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ] resp. [http://www.webkuehn.de/hobbys/wikipedia/geokoordinaten/index.htm ನಿಶ್ಚಲ] ಪದರ. ಮೇ ೩೦, ೨೦೦೭ ರಂದು Google ತಾನು [[ಪನೊರಮಿಯೊ|Panoramio]] ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ತಾನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/intl/en/press/annc/annc_panoramio.html|title=Google is planning to acquire Panoramio|publisher=google.com}}</ref> === ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ === [[ಚಿತ್ರ:Toronto downtown.png|400px|right|thumb|Downtown Toronto, as seen from a F16 Fighting Falcon during a simulated flight.]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ v೪.೨ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಒಂದು [[ಈಸ್ಟರ್ ಎಗ್ (ನೈಜ)#ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್-ಆಧಾರಿತ|ಗುಪ್ತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ]]ವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿ Control+Alt+A, Control+A, ಅಥವಾ [[ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಕೀ|Command]]+Option+A ಯನ್ನು ಒತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಟ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಇದು ಟೂಲ್ಸ್ ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಆವೃತ್ತಿ v೪.೩ ಯ ನಂತರ ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ, ಕೆಲವು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿ [[F-16 ಫೈಟಿಂಗ್ ಫಾಲ್ಕನ್]] ಮತ್ತು [[ಸೈರಸ್ಸ್ SR-22|ಸಿರ್ರಸ್ SR-22]] ಈ ಎರಡೇ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://marco-za.blogspot.com/2007/08/google-earth-flight-simulator.html ಮಾರ್ಕೋರ ಬ್ಲಾಗ್ : ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್]</ref> ಈ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸನ್ನೆಗೋಲು ಬಳಸಿ ಸಹಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ತಾನು ಯಾನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ವಿಮಾನವನ್ನು ಇಳಿಸಲು ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಾರಾಟದ ಸಮಯ ತುಂಬಾ ವೇಗದ್ದಾಗಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ಇದು F-೧೬ ಗೆ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಮುದ್ರತೀರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತೀರಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಕನಿಷ್ಟ ೬೦ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನವು ೨೫೦ [[Knot (unit)|knots]] ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ವರೆಗೂ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ {{convert|610|m|ft|abbr=on}} ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವವರೆಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮಟ್ಟದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ(ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ ನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಕೆಳಗೂ ಸೇರಿ). ==== ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಮಾನಗಳು ==== * [[F-16 ಫೈಟಿಂಗ್ ಫಾಲ್ಕನ್]] - ಇದು ಸಿರ್ರಸ್ SR-೨೨ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಇದು ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧,೩೦೦ ನಾಟ್ಸ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Citation needed|date=March 2009}} * [[ಸೈರಸ್ಸ್ SR-22|Cirrus SR-22]] - ಇದು ನಿಧಾನಗತಿಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಗರಿಷ್ಟ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ, SR-೨೨ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸುಲಭದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನೇ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸ್ಕೈ ಮೋಡ್ === {{Main|Google Sky}} [[ಚಿತ್ರ:Google Earth Sky.png|thumb|right|300px|Windows ವಿಸ್ಟಾನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗೋಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] '''[[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ]]''' ಎಂಬ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೨ ರಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ಟ್ ೨೨, ೨೦೦೭ ರಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ [[ನಕ್ಷತ್ರ|ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳು|ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳನ್ನು]] ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title =Explore the sky with Google Earth | publisher =Google | date= 2007-08-22 | url =http://earth.google.com/sky/skyedu.html | accessdate =2007-08-22 }}</ref> ಇದನ್ನು [[ಗೂಗಲ್|Google]] ಕಂಪನಿಯು [[ಹಬ್ಬಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್|ಹಬಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್]] ನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ [[ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್|ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] (STScI) ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದೆ. STScI ಯ ಡಾ. [[ಅಲ್ಬರ್ಟೋ ಕಾಂಟಿ|ಅಲ್ಬರ್ಟೋ ಕಂಟೀ]] ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹ-ಅಭಿವರ್ಧಕ ಡಾ. [[ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್|ಕೆರೋಲ್ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್]] ಇದರಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು <ref>{{Cite web |url=http://technology.newscientist.com/article/dn12523 |title=ವ್ಯೋಮದ ಆಡ್-ಆನ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಡೆಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ - ಟೆಕ್ - ಅಗಸ್ಟ್ 22, 2007 - ನ್ಯೂ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ ಟೆಕ್ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011033053/http://technology.newscientist.com/article/dn12523 |url-status=dead }}</ref> ಹಬಲ್ಸ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಕ್ಯಾಮರಾ ಫಾರ್ ಸರ್ವೆ ಯ ಸಂಗ್ರಹದ ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸತಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಹಬಲ್]] ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವುಗಳು ದೊರೆತ ತಕ್ಷಣ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹು-ತರಂಗಾಂತರ ದತ್ತಾಂಶ, ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಕ್ಷೆ ಮತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕಂಟಿಯವರ [http://hubblesite.org/explore_astronomy/gsky/ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಫಾರ್ ಸ್ಕೈ] ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಾರಾಪುಂಜಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಎನಿಮೇಶನ್‌ಗಳು ಸಹಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [http://voeventnet.org/ VOEventNet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150306010249/http://www.voeventnet.org/ |date=2015-03-06 }} ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷಣಭಂಗುರತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ನೈಜ-ಸಮಯ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ [[ಮ್ಯಾಶಪ್ (ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್)|ಮ್ಯಾಶ್‌ಅಪ್]] ಅನ್ನು [[VOEvent]] ಪ್ರೊಟೊಕೊಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. Google ನ ಅರ್ಥ್ ನಕಾಶೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀ ೫ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ಯು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್|Microsoft ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್]] (ಇದು [[Microsoft Windows]] ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು Microsoft Windows, [[ಮ್ಯಾಕ್ OS X|Mac OS X]] ಮತ್ತು [[Linux]] ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ತೆರೆದ ಮೂಲ ಪ್ಲಾನೆಟೇರಿಯಮ್ [[ಸ್ಟೆಲ್ಲೇರಿಯಮ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ )|ಸ್ಟೆಲ್ಲೇರಿಯಮ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್)]] ಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://crave.cnet.com/8301-1_105-9881229-1.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080318231054/http://crave.cnet.com/8301-1_105-9881229-1.html |url-status=dead }}</ref> ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೨೦೦೮ ರಂದು Google ಕಂಪನಿಯು ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ನ ಒಂದು ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು http://www.google.com/sky/ ದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. === ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ === {{Main|Google Street View}} ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೨೦೦೮ ರಂದು ೪.೩ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ Google ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂವ್|ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] ಅನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿತು. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಸ್ತೆ-ಮಟ್ಟದ ೩೬೦° ವಿಶಾಲ ದೃಶ್ಯದ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇ ೨೫, ೨೦೦೭ ರಂದು ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಗೂಗಲ್ ನಕಾಶೆ|ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್]] ಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಕೇವಲ ಐದು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಯು.ಎಸ್.ನ ೪೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಉಪನಗರಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ನವೀಕರಣವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು, ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಯುಕೆ, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಇಟಲಿ, ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಪೋರ್ಚುಗಲ್, ಮತ್ತು ಥೈವಾನ್ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದು ಆ ಮೊದಲೇ ವಾಹನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮರಾ ಇಟ್ಟು ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾದ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಐಕಾನ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಮೌಸನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಓಶಿಯನ್ === ಆವೃತ್ತಿ ೫.೦ (ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೯) ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ, ''ಗೂಗಲ್ ಓಶಿಯನ್'' ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಿಂದ ಒಳಗೂ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ೩D [[ಬುಥಿಮೆಟ್ರಿ]] ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಆಳವನ್ನು ಅಳೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೨೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯ ಪದರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಇದು, ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7865407.stm</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೪, ೨೦೦೯ ರಂದು Google [[ಮಹಾ ಸರೋವರ|ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳಿಗಾಗಿ]] ನೀರೊಳಗಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Google Earth now includes US "Third Coast"|url=http://google-latlong.blogspot.com/2009/04/google-earth-now-includes-us-third.html}}</ref> === ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಣ === ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದಂತೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಣವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದ ಹಿಂದಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.<ref name="Dive into New Google Earth">{{cite web | url = http://googleblog.blogspot.com/2009/02/dive-into-new-google-earth.html | title = Dive into New Google Earth | accessdate = 2009-02-03 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Ziggurat 1993-2009.JPG|250px|thumb| A side-by-side comparison of The Ziggurat and Raley Field in West Sacramento, CA from 1993 on the left and 2009 on the right. As shown in the 1993 side both the Ziggurat and Raley Field do not exist.]] === ಮಾರ್ಸ್ === {{Main|Google Mars}} [[ಚಿತ್ರ:Google Mars R Osman.jpg|left|thumb|A High Resolution View of Victoria Crater Displayed in 3D using the Mars feature on ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ 5]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗೋಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಕಾಶೆಗಳು [[ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಸ್]] ನ ಬ್ರೌಸರ್ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮಂಗಳದ ಮೇಲ್ಮೈಯ ೩D ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು [[ಮಾರ್ಸ್ ರಿಕನೈಸೆನ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್|ಮಾರ್ಸ್ ರೆಕಾನೆಸೆನ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್]] ನ [[HiRISE]] ಕ್ಯಾಮರಾ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಅವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವಷ್ಟೇ ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಾರ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಮಂಗಳನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬಿಟ್ಟಿರುವ [[ಮಾರ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಶನ್ ರೋವೆರ್ಸ್|ಮಾರ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಶನ್ ರೋವರ್ಸ್]], [[ಸ್ಪಿರಿಟ್ ರೋವರ್|ಸ್ಪಿರಿಟ್]] ಮತ್ತು [[ಅಪಾರ್ಚುನಿಟಿ ರೋವರ್|ಅಪಾರ್ಚುನಿಟಿ]] ಯಂತಹ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ವಿಶಾಲದೃಶ್ಯದ ಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂವ್|ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] ನಲ್ಲಿ ನೋಡುವಂತೆಯೇ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಸಕ್ತಿಕರವೆಂದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದರಗಳನ್ನೇ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಾಗತೀಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ) ಮಾರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದರಗಳನ್ನೇ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಮೂನ್ === ''ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖನ: [[ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್]]'' [[ಚಿತ್ರ:Google moon 1.jpg|thumb|ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಿದ ಒಂದು ಲುನಾರ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್]] [[ಅಪೊಲೋ 11|ಅಪೋಲೋ 11]] ಮಿಶನ್‌ನ ೪೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವಾದ ಜುಲೈ ೨೦, ೨೦೦೯ ರಂದು Google ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್|ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್‌ನ]]<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/07/look_at_the_moon_in_google_earth_-.html</ref> ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಮೂಲಕ [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರನ]] ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, [[ಬಝ್ ಆಲ್ಡ್ರಿನ್]] ರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವರು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.|ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿರುವ]] [[ನ್ಯೂಸಿಯಮ್|ನ್ಯೂಸಿಯಮ್‌]]ಗೆ ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/07/google_earth_event_on_july_20th_in.html</ref><ref>http://google-latlong.blogspot.com/2009/07/fly-yourself-to-moon.html</ref> == ಪ್ರಭಾವಗಳು == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವು [[ನೀಲ್ ಸ್ಟಿಫನ್‌ಸನ್|ನೀಲ್ ಸ್ಟಿಫನ್‌ಸನ್‌]]ರವರ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ]] ''[[ಸ್ನೋ ಕ್ರ್ಯಾಶ್]]'' ‌ ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ‘ಅರ್ಥ್’ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರೊಬ್ಬರು ಅದು ''ಸ್ನೋ ಕ್ರ್ಯಾಶ್‌'' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವಾದರೂ,<ref>[http://www.webuser.co.uk/news/227346.html ವೆಬ್ ಬಳಕೆದಾರ - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಂದರ್ಶನ]</ref> ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಿರುಚಿತ್ರ ''[[ಪವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೆನ್]]'' ದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="google_earth1">{{Cite web |url=http://www.brownianemotion.org/2006/07/24/notes-on-the-origin-of-google-earth/ |title=Avi Bar-Ze’ev (ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಯಾದ Keyhole ನಿಂದ) ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012224315/http://www.brownianemotion.org/2006/07/24/notes-on-the-origin-of-google-earth/ |url-status=dead }}</ref> ನಿಜವೆಂದರೆ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ [[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್]] ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಮ್ಯಾಟ್ಟರ್‌ಹಾರ್ನ್‌|ಮಾಟರ್‌ಹಾರ್ನ್]] ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಿದ "ಫ್ರಮ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟು ಇನ್ ಯುವರ್ ಫೇಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಸಿಲಿಕಾನ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್]] ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಕನಿಷ್ಟ ಭಾಗಶಃವಾಗಿಯೂದರೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://bnhsu.wordpress.com/2007/04/30/google-earth-from-space-to-your-face%E2%80%A6and-beyond/ |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್: ವ್ಯೋಮದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಮುಖದ ವರೆಗೆ…ಮತ್ತು ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿ |access-date=2012-07-07 |archive-date=2012-07-07 |archive-url=https://archive.is/20120707173630/bnhsu.wordpress.com/2007/04/30/google-earth-from-space-to-your-face%E2%80%A6and-beyond/ |url-status=live }}</ref> ಈ ಪ್ರಾರಂಭ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [[ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್|ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌]]‌ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಕೆಪೆಬಿಲಿಟಿ (ಇದು ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೂ) ಮತ್ತು "ಪವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೆನ್" ನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡ [[InfiniteReality#InfiniteReality4|InfiniteReality4]]<ref>{{Cite web |url=http://www.futuretech.blinkenlights.nl/ir_techreport.html |title=ಅಮಿತ ಸತ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2016-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111132332/http://www.futuretech.blinkenlights.nl/ir_techreport.html |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ [[SGI Origin 3000 and Onyx 3000|Onyx 3000]] ವು ನೀಡಿತು. ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಕಾರ್ಯರೂಪ [[ಇಂಟ್ರಿನ್ಸಿಕ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್|ಇಂಟ್ರಿನ್ಸಿಕ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌‍]]ದಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ ಟ್ಯಾನರ್‌ನ [[ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್]] ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದು Keyhole Inc. ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸೀಮ್‌ಲೆಸ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಅತ್ಯಂತಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಅರಿವೇ ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಆಯಿತು, ಮತ್ತು ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. == ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು == ವಿವರವಾದ ಬಿಡುಗಡೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು/ಇತಿಹಾಸ/ಚೇಂಜ್‌ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು Google ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ.<ref>[http://earth.google.com/support/bin/answer.py?answer=40901 ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು / ಚೇಂಜ್‌ಲಾಗ್ ಇತಿಹಾಸ]</ref> === ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ === * ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ** ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ೧೯೮೪ (WGS೮೪)ರ ದತ್ತಾಂಶದ [[WGS84|ವಿಶ್ವ ಜಿಯೋಡೇಟಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳಾಗಿವೆ(ಅಕ್ಷಾಂಶ/ರೇಖಾಂಶ). ** ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂದು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಅಂದರೆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು [[ಜನರಲ್ ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಷನ್|ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಒರ್ತ್ಹೊಗ್ರಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ (ಕಾರ್ಟೋಗ್ರಫಿ)|ಆರ್ಥೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್‌]]ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅದೆಂದರೆ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಬಿಂದುವು ಮಿತವಾದ ದೂರವಾಗಿದೆಯೇ (ಭೂಮಿಯ ಬಳಿ) ಹೊರತೂ ಅಮಿತವಾದ (ಆಳ ಆಕಾಶ) ದೂರವಲ್ಲ. * ಮೂಲ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ** ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ : ೦.೫ m (Eurosense / Geodis Brno ನಿಂದ) ** ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ: ೦.೫ m (Eurosense / Geodis Slovakia) ** ಹಂಗೇರಿ: ೨.೫ m SPOT ಚಿತ್ರಗಳು (೦.೫ m (Eurosense / FÖMI ಇಂದ): ಗಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾದವು. ** ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಯು.ಕೆ., ಅಂಡೋರಾ, ಲುಕ್ಸಮ್‌ಬರ್ಗ್, ಲೈಚೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್, ಸ್ಯಾನ್ ಮರಿನೋ, ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿ: ೧ m ಅಥವಾ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು. ** ಬಾಲ್ಕನ್ಸ್ : ೨.೫ m (ಮಧ್ಯಮ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ) ** ಯು.ಎಸ್.: ೧ m (ಅಲಾಸ್ಕಾ & ಹವಾಯ್ ಬಿಟ್ಟು) ** ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೫ m ([[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ|ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]] ದಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ). ಆದರೆ, ಇದು ಬಳಸಿರುವ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ/ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉನ್ನತ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ** ಯೂರೋಪ್ : ೦.೩ m, ೦.೧೫ m (e.g. [[ಬರ್ಲಿನ್]], [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌|ಜೂರಿಕ್]], [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್]]), ೦.೧ m [[ಪ್ರಾಗ್ವೆ|ಪ್ರೇಗ್]] ** ಯು.ಎಸ್.: ೧ m, ೦.೬ m, ೦.೩ m, ೦.೧೫ m (ಅತ್ಯಂತ ವಿರಳ; e.g. [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್, ಎಂಎ|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್]] ಮತ್ತು Google ಕ್ಯಾಂಪಸ್, or [[ಗ್ಲೆನ್‌ಡೇಲ್, ಸಿಎ|ಗ್ಲೆನ್‌ಡೇಲ್]]) * ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ: ** ಮೇಲ್ಪದರ: ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ** ಸಾಗರತಳ: ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶವು ಮೊದಲು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ "ಓಶಿಯನ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು (ಸಮುದ್ರ ತಳದ ಆಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವರ್ಣಮಾಪಕವೊಂದನ್ನು ಗೋಳದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ). * ಕಾಲ: ಚಿತ್ರದ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್‌ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಸಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ರಚಿಸಿದ ಚೌಕಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ದಿನಾಂಕವು ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರ ದಿನಾಂಕವಲ್ಲ. ದೃಶ್ಯ ಸಮೀಪೀಕರಣ ಅಥವಾ ದೂರೀಕರಣವು ಚಿತ್ರಗಳ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಗರಗಳ ಚಿತ್ರ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ೨೦೦೪ ರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಯುಎಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಲ್ಯಾಟ್‌ಲಾಂಗ್ ಬ್ಲಾಗ್‌<ref>[http://earth.google.com/sky/skyedu.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]</ref> ನಲ್ಲಿ ನವೀಕರಣಗಳ ಕುರಿತು ರಸಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಹಳೆಯ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. [http://earth.google.com/download-earth.html ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311025120/http://earth.google.com/download-earth.html |date=2009-03-11 }} ಈ ಕನಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ: * [[ಪೆಂಟಿಯಮ್ 3|Pentium 3]], ೫೦೦&nbsp;MHz * ೧೨೮ MB RAM * ೧೨.೭ MB ಉಚಿತ ಡಿಸ್ಕ್ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ (Linux ಗೆ ೪೦೦ MB) * ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ವೇಗ: ೧೨೮ kbit/s * ೧೬MB ೩D-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ [[ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್]] * ೧೦೨೪x೭೬೮ ರಷ್ಟು ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ, ೧೬-bit ಉನ್ನತ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ * Windows XP ಅಥವಾ Windows ೨೦೦೦, Windows Vista(Windows Me ಸಹವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ), Linux ಮತ್ತು Mac OS X ಸಾಕಷ್ಟು ವೀಡಿಯೋ RAM ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಬಳಕೆದಾರರ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೆ ಅದರ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಸುವಂತೆ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ (ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು [[ವೀಡಿಯೊ RAM|ವೀಡಿಯೋ RAM]] ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ದೋಷಪೂರಿತ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಆಗಾಗ ಘಟಿಸುತ್ತದೆ). ನಂತರದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಫಲತೆಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆಯ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದು. ತುಂಬಾ ಸಹನೆಯುಳ್ಳವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, [[ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತರಜಾಲ]] (Cable, DSL, T೧, ಮುಂತಾದವು.) ಇತರರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ==== Linux ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು ==== ;ಕನಿಷ್ಟ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://earth.google.com/download-earth.html |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090311025120/http://earth.google.com/download-earth.html |url-status=dead }}</ref> * ಕೆರ್ನೆಲ್: ೨.೪ ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * CPU: Pentium III, ೫೦೦&nbsp;MHz * ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೆಮೊರಿ (RAM): ೧೨೮ MB * ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್: ೪೦೦ MB ಉಚಿತ ಸಂಗ್ರಹ * ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ವೇಗ: ೧೨೮ kbit/s * ಸ್ಕ್ರೀನ್: ೧೦೨೪x೭೬೮, ೧೬ bit color * ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ: {| cellspacing="0" style="padding-left:10px" | width="50%" valign="top" | * [[ಯುಬಂಟು (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)|Ubuntu]] 5.10 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[SUSE Linux|SUSE]] 10.1 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[ಫೆಡೋರಾ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)|Fedora Core]] 4 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[ಲಿನ್ಸ್ಪೈಯರ್|Linspire]] 5.1 * [[ಗೆಂಟೂ Linux|Gentoo]] 2006.0 * [[ಡೆಬಿಯನ್|Debian]] 3.1/4 * [[ರೆಡ್ ಹ್ಯಾಟ್|Red Hat]] 9 | width="50%" valign="top" | * [[Slackware]] 11.0 * [[FreeBSD]] 6.1/7.0 Linux ಎಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ನೊಂದಿಗೆ * [[ಆರ್ಚ್ Linux|Arch Linux]] 0.7.2 Duke * [[ಕ್ಜ್ಯಾಂಡ್ರೋಸ್|Xandros]] 3.0.3 ವ್ಯವಹಾರ ಆವೃತ್ತಿ * [[ಮ್ಯಾಂಡ್ರಿವಾ|Mandriva]] 2007 * [[ಸ್ಯಾಬಯೋನ್ Linux|Sabayon Linux]] 3.26 * [[PCLinuxOS]] 5.0 |} ==== ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ==== ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫ ನಂತರದಲ್ಲಿ, [[ಜಾವ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್|JavaScript]] ಮತ್ತು [[ಐ ಫ್ರೆಮ್|iFrame]]ಗಳನ್ನು KML ಬಳಸಿ ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ವಿವರಗಳ ಬಲೂನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅಳವಡಿಸಿದ [[ವೆಬ್ ಕಿಟ್|WebKit]] ಎಂಜಿನ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://code.google.com/apis/kml/documentation/kmlreference.html#description KML ಉಲ್ಲೇಖ ದಾಖಲಿಸುವಿಕೆ - <nowiki><description></nowiki>]</ref> == ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳು == === ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಯ === [[ಚಿತ್ರ:KmlHistoryTimeline.png|400px|thumb|Illustrates timeline of KML and ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಇತಿಹಾಸ]] * Keyhole Earthviewer ೧.೦ - June ೧೧, ೨೦೦೧ * Keyhole Earthviewer ೧.೪ - ೨೦೦೨ * Keyhole Earthviewer ೧.೬ - February ೨೦೦೩ * Keyhole LT ೧.೭.೧ - August ೨೬, ೨೦೦೩ * Keyhole NV ೧.೭.೨ - October ೧೬, ೨೦೦೩ * Keyhole ೨.೨ - August ೧೯, ೨೦೦೪ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೩.೦ - June ೨೮, ೨೦೦೫ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೦ - June ೧೧, ೨೦೦೬ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೧ - May ೯, ೨೦೦೭ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೨ - August ೨೩, ೨೦೦೭ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೩ - April ೧೫, ೨೦೦೮ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ - May ೫, ೨೦೦೯ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೧ (beta) - Sep ೮, ೨೦೦೯ === Mac ಆವೃತ್ತಿ === [[ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ|Mac OS X]]ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಜನವರಿಯ ೧೦, ೨೦೦೬ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಬ ಅಂತರಜಾಲದ ವೆಬ್‌‍ಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಗಣಕಕ್ಕೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ಹೇಳಿರುವ ಕೆಲವು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, Mac ಆವೃತ್ತಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮೂಲ Windows ಆವೃತ್ತಿಯ ರೀತಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. Mac ಆವೃತ್ತಿಯ ಪರದೆ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಬೈನರಿಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೫ ರಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ವಿಷಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಈ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪರಿವಿಡಿ ಅಥವಾ ಅದರ "ಪ್ರದರ್ಶನ ಪರವಾನಗಿ"ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದು Google ನ ಆಂತರಿಕ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. Google ಈ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ Mac ಆವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ Mac OS X version [[Mac OS X v10.4|10.4]] ಅಥವಾ ಅದರ ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರೌಸರ್ ಇಲ್ಲ, Gmailಗೆ ನೇರ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ (ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್) ಇಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಪೂರ್ಣ ಪರದೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಾಗ ಪರಿವಿಡಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತೊಡಕುಗಳು ಇವೆ, ಹಾಗೂ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬಲೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಹಾ ಕೆಲವು ತೊಡಕುಗಳು ಇವೆ. Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ ೪.೧.೭೦೭೬.೪೫೫೮ (ಮೇ ೯, ೨೦೦೭ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು)ಯಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಹಲವು ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪರಿವಿಡಿಯ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ "ಪ್ಲಸ್" ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.macupdate.com/info.php/id/20124|title=Google Earth 4.2.180.1134 - MacUpdate|access-date=2009-11-18|archive-date=2006-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20061015215601/http://www.macupdate.com/info.php/id/20124|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸುವಾಗ ಈ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕಿಡಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://bbs.keyhole.com/ubb/postlist.php/Cat/0/Board/SupportGEMac|title=Google Earth Community: Viewing forum: Google Earth for Mac OS X|access-date=2009-11-18|archive-date=2008-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217113731/http://bbs.keyhole.com/ubb/postlist.php/Cat/0/Board/SupportGEMac|url-status=dead}}</ref> === Linux ಆವೃತ್ತಿ === ಆವೃತ್ತಿ ೪ ಯೊಂದಿಗೆ ಬೀಟಾ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ [[Linux|Linuxನಲ್ಲಿ]] [[Qt (ಸಾಧನಕಿಟ್)|Qt-toolkit]]ನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ನೆಲೆಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕು ನಿರ್ವಹಣೆ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು]] ವಿಧಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ{{Citation needed|date=July 2009}}; [[ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹವರ್ತಿಸುವ ಉಚಿತ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು [[ಉಚಿತ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಥಾನ#ಅಧಿಕ ಆದ್ಯತಾ ಯೋಜನೆಗಳು|ಅತ್ಯಂತ ಆದ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಯೋಜನೆ]] ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.fsf.org/campaigns/priority.html http://www.fsf.org/campaigns/priority.html]:FSF: ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿರುವ ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಯೋಜನೆಗಳು</ref> === iPhone OS ಆವೃತ್ತಿ === [[iPhone]] ಹಾಗು [[iPod Touch]] ಎರಡನ್ನು ಚಲಿಸುವ [[iPhone OS|iPhone OSನ]] ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು [[App ಸ್ಟೋರ್|App Store]]ಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟೊಬರ್ ೨೭, ೨೦೦೮ ರಂದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web| url=http://googlemobile.blogspot.com/2008/10/google-earth-now-available-for-iphone.html| title=Google Earth now available for the iPhone|publisher=Google Mobile team| date=2008-10-27| accessdate=2008-10-27}}</ref><ref>{{cite web| url=http://blog.wired.com/gadgets/2008/10/google-earth-co.html| title=Google Earth Comes to the iPhone|publisher=''[[Wired (magazine)|Wired]]''| date=2008-10-27|last=Sorrel|first=Charlie| accessdate=2008-10-27}}</ref> ಇದು [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್]] ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಬಳಸಿ ಗೋಳದ ಸುತ್ತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ, ದೃಷ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ನೋಟವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಾಲಿ iPhone ಸಂಯೋಜನೆಯ [[ಅಸಿಸ್ಟೆಡ್ GPS|Assisted GPS]] ಬಳಸಿ ಜಾಗದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಆವೃತ್ತಿ ಬೇರೆ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ ಪದರಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್‌ಗಳಂತೆ ಇದು ಕೇವಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು Panoramio ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2008/10/google_earth_for_the_iphone_release.html</ref> === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ === ಡಿಸೆಂಬರ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಂತ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ-ಅಭಿರುಚಿವುಳ್ಳವರು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಈಗ ಉಚಿತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಲಭ್ಯವಿವೆ: * [[GPS]] ಸಂಯೋಜನೆ: [[ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|GPS]] ಉಪಕರಣದಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಬಳಕೆದಾರರು-ಗುರುತಿಸಿದ ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರು-ರಚಿಸಿದ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ KML ಅಥವಾ KMZ ಪೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ [[ಥ್ಯಾಲ್ಸ್ ಸಮುದ್ರಯಾನ|Magellan]] ಮತ್ತು [[ಗಾರ್ಮಿನ್|Garmin]] ಉತ್ಪನ್ನ ರೇಖೆಗಳಿಗೆ ನೇರ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ GPS ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಹೊಂದಿವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನ Linux ಆವೃತ್ತಿ ಯಾವುದೇ GPS ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುರುವುದಿಲ್ಲ. * ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಮುದ್ರಣ. * ಇಮೇಲ್ ಮುಖಾಂತರ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ. * ದತ್ತಾಂಶದ ಆಯಾತ: [[ಕಾಮಾ-ಸೆಪೆರೇಟೆಡ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂಸ್|CSV]] ಫೈಲುಗಳಿಂದ ವಿಳಾಸ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಓದಿ; ೧೦೦ ಬಿಂದು/ವಿಳಾಸಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಪಥ ಮತ್ತು ಬಹುಕೋನೀಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ, [[ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್|KML]] ಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಬಹುದಾದ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೊಂದು ಮಾತ್ರ ಮೊದಲು ಪ್ಲಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ೪.೦.೨೪೧೬ ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. * ಹೆಚ್ಚಿನ ದತ್ತಾಂಶ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ವೇಗ. === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರೋ === ವಾರ್ಷಿಕ $೪೦೦ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ನವೀಕೃತ, ವ್ಯವಹಾರ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಪ್ರೋ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ಲಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರೋ ಆವೃತ್ತಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಹ ಆ‍ಯ್‌ಡ್-ಆನ್ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆ. * ಜಿಐಎಸ್ ದತ್ತಾಂಶ ಅಮದು ಸಾಧನ. * ಸುಧಾರಿತ ಮುದ್ರಣ ಘಟಕಗಳು. ಮೂಲತಃ, ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ $೪೦೦ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುಲ್ಕ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಉಚಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ, ಅದರ ವೃತ್ತಿಪರ ಆವೃತ್ತಿಯು Linux ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದು. === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://earth.google.com/enterprise/earth_enterprise.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927052604/http://earth.google.com/enterprise/earth_enterprise.html |url-status=dead }}</ref> === ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ === {{Expand section|date=March 2009}} [[VMware ThinApp]] ನಿಂದ ಮಾಡಿದ [http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317054741/http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |date=2009-03-17 }} ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |title=ಚಿಕ್ಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು (Windows) |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090317054741/http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |url-status=dead }}</ref> [http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Linux) Linux ಗಾಗಿನ ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ] ಸಹಾ [[RUNZ]] ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ API ಒಂದು ಉಚಿತ ಬೀಟಾ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌‍ಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅದರ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಮತ್ತು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ APIಯು ಬಳಸುವವರಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವೆಬ್ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ APIಯು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅದು ನುರಿತ ೩D ಮ್ಯಾಪ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಸದ್ಯ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದೆ: Microsoft Windows (೨೦೦೦, XP, ಮತ್ತು Vista) * Google Chrome ೧.೦+ * Internet Explorer ೬.೦+ * Firefox ೨.೦+ * Flock ೧.೦+ Apple Mac OS X ೧೦.೪ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಆವೃತ್ತಿ (Intel ಮತ್ತು PowerPC) * Safari ೩.೧+ * Firefox ೩.೦+ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ: * ಭೂಪ್ರದೇಶ * ರಸ್ತೆಗಳು * ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಗಡಿಗಳು * ಬೂದುಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ೩-D ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪದರದ ಕಡಿಮೆ-ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆವೃತ್ತಿ) ಇದು ’ಸ್ಕೈ ಮೋಡ್’, ’ಚಿತ್ರ ಮೇಲ್ಪದರ’ವನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಂತೆಯೇ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. * [http://code.google.com/apis/earth/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್] * [http://code.google.com/apis/earth/documentation/API.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ API] == ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ == {{Unreferenced section|date=May 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Google Scilly.jpg|thumb|ಐಸ್‌ಲೆಸ್ ಆಪ್ ಸೊಅಲ್ಲಿ, showing the very low resolution of some islands. ದ್ವೀಪಗಳು (ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶ) ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.(ಇದು ಈಗ ಸುದಾರಿಸಿದೆ)[62]]] [[ಚಿತ್ರ:GoogleGib.jpg|thumb|left|ಗಿಬ್ರ್ಯಾಲ್ಟರ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಗ, tilted view showing the sea rising up the Rock of Gibraltar - claimed altitude of the sea just off the beach at Elliots Memorial, 252 m. ಇದು ಈಗ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಿದೆ[63]]] ಪ್ರತೀ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗೆ ೧೫ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಂತೆ ಬಹುಪಾಲು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಣವು ೩೦m [[ಮಲ್ಟಿಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್|ಮಲ್ಟಿ‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್]] [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಆಗಿದ್ದು, ೧೫m [ಪಾನ್‌ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್] [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ಯಾನ್‌ಶಾರ್ಪನ್ಡ್ ಇಮೇಜ್|ಪಾನ್‌ಶಾರ್ಪನ್]] ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, Google ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಈ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಣದ ಬದಲಿಗೆ ೨.೫m [[ಸ್ಥಳ ಚಿತ್ರಣ|SPOTImage]] ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಹೇಳಲಾದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗಳುಳ್ಳ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವೈಮಾನಿಕ ಚಿತ್ರಣದ, ಪ್ರತೀ ಮೀಟರ್‌ಗೆ ಅನೇಕ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳಿರುವ ([[ಓರ್ಥಾಫೋಟೊ|ಆರ್ಥೊಫೋಟೋ]]ಗ್ರಫಿ) ಮೂಲಕ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[ದ್ವೀಪ|ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು]] ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಗಮನಾರ್ಹವೆಂದರೆ, ನೈಋತ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂ‌ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಐಸ್‌ಲೆಸ್ ಆಪ್ ಸೊಅಲ್ಲಿ|ಸೋಲಿ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು]] ೫೦೦ m ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈಗ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಮೂಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನವೀಕರಿಸುವ ಬದಲು Google ಕಂಪನಿಯು ವೆಕ್ಟರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಕೆನಡಾದ [[ನುನಾವಟ್|ನುನಾವತ್]] ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ನಕಾಶೆಯಿಂದ ಕಾಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧, ೧೯೯೯ ರಂದು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಈ ತಪ್ಪನ್ನು ೨೦೦೬ ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದತ್ತಾಂಶ ನವೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ನವೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿಯಂತೂ ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ವಿವರಪೂರ್ಣವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಭಾಗಗಳ ಕುರಿತಂತೆ, ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಮ್ಮೆಯೇ ತೆಗೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇವೆ. ಆದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೪೦ ರಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿಲ್ಲ. ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಣುವ ರೀತಿ ಬದಲಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯಮೂಲವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ]] ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ [[ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್]] ನ ಅಪೂರ್ಣವಾದ ನವೀಕರಣ, ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ಬದಲಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು. ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿರದಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬೇರೆಯ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಚಿತ್ರದ ನವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ೧೫-೨೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗಿತ್ತು. ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ್ದಾದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ವಿವರಗಳು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತುಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಯೂರೋಪು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿವೆ, ಹಾಗೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂತಹ ತಪ್ಪುಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಘಟಿಸುತ್ತವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಅಡಿಲೇಡ್|ಅಡಿಲೇಡ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದಾಗಿ ಆ ನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಜವೆಂದರೆ ಆ ಸ್ಥಳ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ. [[ಐಫೆಲ್‌ ಗೋಪುರ|ಈಫೆಲ್ ಗೋಪುರ]]ದ ಎತ್ತರದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌|ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ನಗರದ ದೃಶ್ಯವೂ ಕೂಡಾ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿನ ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೊದಲು, ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸಾಲ್ಟನ್ ನಗರ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]; [[ಬ್ಯಾಡ್‌ವಾಟರ್|ಮೃತ್ಯು ಕಣಿವೆ]]; ಮತ್ತು [[ಮೃತ ಸಮುದ್ರ]] ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ೦ m ಇರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಲ್ಟನ್ ನಗರವು −೩೮ m; ಮೃತ್ಯು ಕಣಿವೆ −೮೬ m; ಮತ್ತು ಮೃತ ಸಮುದ್ರವು −೪೨೦ m ಇವೆ. ಯಾವಾಗ ೩ [[ಮೈನ್ಯೂಟ್ ಅಪ್ ಅರ್ಕ್|ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್]] [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಮಾದರಿ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶ]] ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಲವು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಕಾಶೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉನ್ನತೀಕರಣ ಮಾದರಿಯನ್ನು ೩ [[ಮೈನ್ಯೂಟ್ ಅಪ್ ಅರ್ಕ್|ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳು]] ಉತ್ತರದ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೩ ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯಂತೆ ಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಕೆಲವು ಉನ್ನತವಾದ ಪರ್ವತಗಳ ತುದಿಗಳು, ಅವುಗಳ ನೆರಳುಗಳು ಅವುಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಹರಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ [[ಅನ್ನಪೂರ್ಣ|ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ]] ವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಿತ್ರಣವು ಸುಮಾರು ೧೨ ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೊದಲಿನ ೩೦-ಮೀಟರ್ (೧-ಆರ್ಕ್-ಸೆಕೆಂಡ್) ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ೧೦-ಮೀಟರ್ (೧/೩-ಆರ್ಕ್-ಸೆಕೆಂಡ್) ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ "ಅಳತೆ" ಕಾರ್ಯವು [[ಭೂಮಧ್ಯರೇಖೆ|ಸಮಭಾಜಕವೃತ್ತ]]ದ ಉದ್ದವನ್ನು ೪೦,೦೩೦.೨೪ ಕಿಮಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ −೦.೧೧೨% ನಷ್ಟು ದೋಷವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜದಲ್ಲಿ ಆ ಮೌಲ್ಯವು ೪೦,೦೭೫.೦೨ ಕಿಮಿ [[ಭೂಮಿ]] ಆಗಿದೆ; [[ಮಧ್ಯಾಹ್ನರೇಖೆ (ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ)|ಮೆರಿಡಿಯನ್‌]]ನ ಸುತ್ತಳತೆಯ ಕುರಿತು ಇದು ಸುಮಾರು ೩೯,೯೬೩.೧೩ ಕಿಮಿ ಉದ್ದವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ದೋಷ ಕೂಡಾ −೦.೧೧೨% ನಷ್ಟು ಇದೆ. ಇದರ ನಿಜ ಮೌಲ್ಯವು ೪೦,೦೦೭.೮೬ ಕಿಮಿ ಆಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೬, ೨೦೦೭ ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್ ಇಮೇಜ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಖಂಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ೧೫ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು;(೧ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಖಂಡದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು June ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.) ಆದರೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ [[ದೃವಪ್ರದೇಶದ ಮಂಜು ಗುಡ್ಡ|ದೃವಪ್ರದೇಶದ ಮಂಜು ಗುಡ್ಡಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಲೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿವೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ [[ಉತ್ತರ ದೃವ|ಉತ್ತರ ದೃವವು]] ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಸುಳಿದಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟೈಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೃವಗಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಟೈಲ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ [[ನೈಜ ಉಪಕರಣ|ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು]] ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಮೋಡಗಳು ಆವರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೆರಳುಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ನೆರಳುಭಾಗದ ದೃಶ್ಯವಿವರಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯವೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. == ವಿವಾದ/ವಿಮರ್ಶೆ == ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೂ ಸಹ ಅಪಾಯ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಹಿತಾಸ್ತಕಿ ಹೊಂದಿರುವ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾದ ಎಂದರೆ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಸೇನೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಯಕ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು [[ಆತಂಕವಾದಿ|ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು]] ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದು. ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಆಯ್ದ ಅಂತಹ ಕಳವಳಗಳು. * ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್|ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] ಭಾರತದ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸ್ಯೂಲುಷನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="IndianPresCrit">{{cite web |url=http://www.techtree.com/techtree/jsp/article.jsp?article_id=68712&cat_id=582| title=Kalam Concerned Over Google Earth | accessdate=2007-01-25}}</ref> Google ಅನಂತರ ಅಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Google_Earth_agrees_to_blur_pix_of_key_Indian_sites/articleshow/1559236.cms|title="Google Earth agrees to blur pix of key Indian sites"}}</ref> * [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಪಾಯ ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ, ಮತ್ತು Google ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜೊತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ಬಯಸಿದೆ.<ref name="ISROCrit">{{cite web |url=http://www.techshout.com/internet/2006/10/google-earth-poses-security-threat-to-india-isro-chief-seeks-dialogue/| title="Google Earth Poses Security Threat to India, ISRO Chief seeks Dialogue" | accessdate=2007-01-25}}</ref> * ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ನೆರೆಯ ಶತ್ರು ದೇಶವಾದ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ|ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ]] ಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="SouthKoreaGovCrit">{{cite web|url=http://www.worldtribune.com/worldtribune/TEMP/ea_skorea_09_06.html|title="Google Earth images compromise secret installations in S. Korea"|accessdate=2007-01-25|archive-date=2007-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701162623/http://www.worldtribune.com/worldtribune/TEMP/ea_skorea_09_06.html|url-status=dead}}</ref> * ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರ ಚೀನಾದ ಒಂದು ಜನವಿರಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳದ ತದ್ರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಆ ಮಾದರಿಯು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಚೀನದ ವಶದಲ್ಲಿರುವ, ಆದರೆ ಭಾರತ ತನ್ನದೆಂದು ಹಕ್ಕು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಕಾರಕೊರನ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ (೧/೫೦೦)ಆವೃತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದು ಆ ಸ್ಥಳದ ತದ್ರೂಪವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾದ ಮೇಲೆ, ವೀಕ್ಷಕರು ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೊಡಕುಗಳಿಗೆ ಎಡೆಗೊಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="SMHChinaModel">{{cite web |url=http://www.smh.com.au/news/web/chinese-xfile-excites-spotters/2006/07/20/1153166503699.html| title="Chinese X-file excites spotters" | accessdate=2007-01-25}}</ref><ref name="IndianExpressChinaModel">{{cite web |url=http://www.indianexpress.com/story/9972.html| title="From sky, see how China builds model of Indian border 2400 km away" | accessdate=2007-01-25}}</ref> * [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರೊಕ್ಕೊ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ [[ಮ್ಯಾರೊಕ್ ದೂರವಾಣಿ|Maroc Telecom]] ಅಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೬ ರಿಂದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸದೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://motic.blogspot.com/2007/05/message-au-monde-message-to-world.html |title=Message au monde - ಮೆಸೇಜ್ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ |access-date=2007-06-01 |archive-date=2007-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070601153059/http://motic.blogspot.com/2007/05/message-au-monde-message-to-world.html |url-status=live }}</ref> ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. * [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌]]ನ [[ಸಿಡ್ನಿ|ಸಿಡ್ನಿಯ]] [[ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಹೈಟ್ಸ್|ಲ್ಯುಕಾಸ್ ಹೈಟ್ಸ್‌]] [[ಅಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್|ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರು]] ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳ[78] ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲು Google ನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="ABCAUNukeFears">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/indepth/featureitems/s1432602.htm| title="Google Earth prompts security fears" | accessdate=2007-01-25}}</ref> ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="SearchViewsAussieNukeReqDropped">{{cite web|url=http://searchviews.com/archives/2005/08/aussie_nuclear.php|title=" Aussie Nuclear Reactor on Google Earth"|accessdate=2007-01-25|archive-date=2006-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20061017173952/http://searchviews.com/archives/2005/08/aussie_nuclear.php|url-status=dead}}</ref> * ಜುಲೈ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಡಾಲಿಯಾನ್|ಡಲ್ಯಾನ್‌]]ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[Xiaopingdao ಸಬ್‌ಮರೀನ್ ಮೂಲ|Xiaopingdao ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೆಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ನೌಕಾದಳ ಸಂಘಟನೆ|ಚೀನಾದ ನೌಕಾಪಡೆ]] [[ಜಿನ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಸಬ್‌ಮರೀನ್|ಜಿನ್-ಕ್ಲಾಸ್]] [[ಅಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ|ಪರಮಾಣು]] [[ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಮಿಸೈಲ್|ಚಿಮ್ಮುಗುಣದ ಕ್ಷಿಪಣಿ]] [[ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆ|ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಯನ್ನು]] ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.fas.org/blog/ssp/2007/07/new_chinese_ballistic_missile.php| title="New Chinese Ballistic Missile Submarine Spotted" | accessdate=2007-07-10}}</ref> * ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[al-Aqsa Martyrs' Brigades|ಅಲ್-ಅಕ್ಸಾ ಮಾರ್ಟಿರಿಸ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ಗ]]ಳು ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೇಲೆ [[ಕ್ಯುಸ್ಯಾಮ್ ರಾಕೆಟ್|ಕಾಸ್ಸಮ್ ರಾಕೆಟ್]] ದಾಳಿಗಳ ಯೋಜನೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್|ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.(ನೋಡಿ: [[ಕ್ಯುಸ್ಯಾಮ್ ರಾಕೆಟ್ ಅಕ್ರಮಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕಾಸ್ಸಮ್ ರಾಕೆಟ್ ದಾಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]].)<ref>[https://www.theguardian.com/news/video/2007/oct/25/inside.gaza ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಗಾಜಾ: 'ರೆಸಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಈಸ್ ಅವರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ']</ref> * [[ನವೆಂಬರ್ 2008ರ ಮುಂಬಯಿ ಆಕ್ರಮಣ|2008 ರ ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ ಉಳಿದ ಏಕೈಕ ಬಂದೂಕುದಾರಿ, ದಾಳಿಮಾಡುವ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/3691723/Mumbai-attacks-Indian-suit-against-Google-Earth-over-image-use-by-terrorists.html "ಮುಂಬಯಿ ಅಟ್ಯಾಕ್ಸ್: ಇಂಡಿಯನ್ ಸುಯಿಟ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಓವರ್ ಇಮೇಜ್ ಯೂಸ್ ಬೈ ಟೆರರಿಸ್ಟ್ಸ್"], ದಿ ಡೇಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೦೮.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Royal Stables.jpg|300px|thumb|right|ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹೇಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ಸ್‌ನ ಅಸ್ಪಷ್ಟಗೊಂಡ ಚಿತ್ರ]] ಅಸ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ನಿವಾಸಗಳ ಅಕಾಶ ಸಂಬಂಧಿ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವುದರ ಕೆಲವು ಪ್ರಜೆಗಳು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಗೌಪ್ಯತೆ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಕಾನೂನುಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಖಾಸಗೀ ಹಕ್ಕು|ಗೌಪ್ಯತೆ ಹಕ್ಕ]]ನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಇದೂ, ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ, ಒಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಟೀಕೆಗಳ<ref>[http://spatiallaw.blogspot.com/2008/04/privacy-lawsuit-against-google-earth.html ಪ್ರೈವೆಸಿ ಲಾ‌ಸುಯಿಟ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್], ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನಿನ ಬ್ಲಾಗ್, [[2008-04-09]]</ref> ಕುರಿತು ಅರಿವಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‍‌ನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಳವಡಿಸಿದಾಗ, Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೆಲವು ಸಮಯದವರೆಗೆ ನೆವ್ಯಾಡಾದ [[ಏರಿಯಾ 51|ಪ್ರದೇಶ 51]]ನ್ನು (ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ) ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ಥಳಗುರುತಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಒತ್ತಡದ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, [[ಮೊದಲನೇ ದರ್ಜೆಯ ಆಕಾಶ ನಿರೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಗೋಳ|ನಂಬರ್ ಒನ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಸರ್ಕಲ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು|ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ]]ರ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ [[ಚಿತ್ರ ಬಿಂಬೀಕರ‍ಣ|ಪಿಕ್ಸೆಲೈಸೇಶನ್]]&nbsp;ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ನಕಾಶೆ]]ಗಳನ್ನು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದಾಗುವ ಉಪಯೋಗಗಳು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅಸ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಮಿಕ್ಷೆಗಳು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಕಡೆಯೂ ಲಭ್ಯ.<ref>{{cite web|url=http://www.eyeball-series.org/veep-eyeball.htm|title=Eyeballing the US Vice Presidential Residence}}</ref> [[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಹಿಲ್|ಕ್ಯಾಪಿಟೋಲ್ ಹಿಲ್]] ಅನ್ನು ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿ ಪಿಕ್ಸಲೈಸ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಸಕುಗೊಳಿಸುವುದು Google ಗೆ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ಸಂಶೋಧಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಿ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಈ ಸೇವೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಕುಂಟಿತಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪುವುದೇ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.geospace.co.uk/files/Zook_Graham_2007_Geoforum.pdf|title="The Creative Reconstruction of the Internet: Google and the Privatization of Cyberspace and DigiPlace"|access-date=2009-11-18|archive-date=2016-05-17|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517111925/http://www.geospace.co.uk/files/Zook_Graham_2007_Geoforum.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹೊಸ ಆವೃತಿಯ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿ ನವೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸುಲಭದ ವಿಧಾನವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/epicenter/2009/02/why-googles-sof/|title="Why Google’s Software Update Tool Is Evil"}}</ref> == ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ == ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ನೀಡಿದ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಶ್ಯವೂ [[ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ|ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ]]ಗೊಳಿಸಿದ ನಕಾಶೆಯಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನವು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಪಡೆದದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನು|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನಿನ]] ಪ್ರಕಾರ Google ಒದಗಿಸುವ ಪರವಾನಿಗೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಮತ್ತು ಉಪಾಧಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು [[ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ|ವಾಣಿಜ್ಯವಲ್ಲದ]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗೆ (ಉದಾ: ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಗ್) Google ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಹಾಯ ಕೇಂದ್ರ: [http://earth.google.com/support/bin/answer.py?answer=21422 ಕ್ಯಾನ್ ಐ ಪೋಸ್ಟ್ ಇಮೇಜಸ್ ಟು ದಿ ವೆಬ್?]</ref> ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ನಾಸಾದ [[NASA ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್|ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್]] ಭೂಮಂಡಲ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು [[ನೀಲಿ ಅಮೃತಶಿಲೆ|ಬ್ಲೂ ಮಾರ್ಬಲ್]], [[Landsat|ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಅಥವಾ ಯುಎಸ್‌ಜಿಎಸ್ ಪದರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪದರವಾಗಿದ್ದು, [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಪತ್ಯ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳು ಸೃಷ್ಠಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ, ಆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು, ಪುನರ‍್ಹಂಚಬಹುದು ಮತ್ತು [[ವಾಣಿಜ್ಯ]] ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಪದರಗಳು == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಾಹಿತಿಯ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲವಾಗಿ ಹಲವು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ]], [[ಪನೊರಾಮಿಯೊ|Panoramio]] ಮತ್ತು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|YouTube]] ದಂತಹ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. Google ಇದನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೊಸ ಪದರಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪದರಗಳಾದ Panoramio ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ ಮುಂತಾದ ಪದರಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ನಮೂದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನವೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಾಲ === * [[ಪನೊರಾಮಿಯೊ|Panoramio]]:'' ಇದು Panoramio ನ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಬದ್ಧವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ]]: ''ಇದು ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಲೇಖನಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಅಥವಾ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ, ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಸ್ಥಳಗಳು ** ಸ್ಥಳಗಳು: ಜಾಗತೀಕವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಳಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳನ್ನು [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯದ]] ವಿಶೇಷ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/೨೦೦೮/೦೮/august_geographic_web_layer_update.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ: ''ಪದರಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.'' '' ಒಂದು ಹೊಸ ಪದರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ ಪದರವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಅದನ್ನು ಚಲಿಸಿದಾಗ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' === ರಸ್ತೆಗಳು === ಲಭ್ಯವಿರುವ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಪ್ರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. * [[ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಈ-ರೋಡ್ ಜಾಲ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ರಸ್ತೆ ಜಾಲ]], ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಅಂತರ್‌ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳಂತಹ [[ಸೀಮಿತ-ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರದ ರಸ್ತೆ|ಮಿತ-ಪ್ರವೇಶ]]ದ [[ಫ್ರೀವೆ|ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[tollway|ಸುಂಕಮಾರ್ಗ]]ಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಇತರ ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮಸುಕಾದ ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ, ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ, ಅಥವಾ ಒಂದು [[ರಸ್ಥೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ|ರಸ್ತೆ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖವಾದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಇನ್ನಿತರ ಎಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಬಿಳಿ ರೇಖೆಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಕೆಲವು [[ಪಾದಚಾರಿ|ಪಾದಾಚಾರಿ]] ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಖಾಸಗಿ ರಸ್ಥೆ|ಖಾಸಗಿ ರಸ್ತೆ]]ಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಪಾರದರ್ಶಕ]] ಬಿಳಿ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. === ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳು === ಇದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] ಅಥವಾ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್]] ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳ ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ: * ನೈಜಚಿತ್ರಣ: ''ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬಹುಭುಜಗಳ ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನೈಜ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಬೂದು: ''ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಆದರೆ ನೈಜಚಿತ್ರಣದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಪಟ್ಟಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಲ್ಪ-ವಿವರದ ಮಾದರಿಗಳು.'' === ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ === ಇದು ಹಲವಾರು ನಗರಗಳ ರಸ್ತೆಗಳ ೩೬೦ ಡಿಗ್ರಿ [[ಪನೋ‌ರಮಿಕ್|ಪೆನೋರಮಾ]] ಮಾದರಿಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಹ್ಯವು ಈಗ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌|ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಜಪಾನ್‌]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಸ್ಪೇನ್‌|ಸ್ಫೇನ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಠಾನ]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌|ಪೋರ್ಚುಗಲ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ದಿ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌|ನೆದರ್‌‌‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌|ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ರಸ್ತೆಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. === ಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಸೂಚಿ === ಇದು ದೇಶ/ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಸ್ಥಳಸೂಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. * [[ಗಡಿ|ಗಡಿಗಳು]] : ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಪ್ಪ ಹಳದಿ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಂತ|ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೇಟ್ (ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ)|ರಾಜ್ಯಗಳು]]) [[ನಸು ಕೆನ್ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ|ನಸು ಕೆನ್ನೀಲಿ]] ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ([[ದೇಶ|ಕೌಂಟಿ‌ಗಳು]]) [[ಸಯಾನ್|ನೀಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. '' ಸಮುದ್ರತೀರಗಳು ತೆಳುವಾದ ಹಳದಿ ರೇಖಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.'' '' ದೇಶಗಳ ಹೆಸರನ್ನು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಜನಭರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ''ನಗರಗಳಿಗೆ, ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ, [[ಹಳ್ಳಿ|ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ]], ಗಣತಿ ನಿಯೋಜಿತವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ (CDP ಗಳಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್ (ಸ್ಥಳ)|ಸಣ್ಣಹಳ್ಳಿ]]ಗಳಿಗೆ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಬದಲೀ ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು: ''ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೂಲಭಾಷೆಯಲ್ಲದ ದೇಶಗಳ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಭಾಷಾ ಸ್ಥಳೀಕರಣ|ಸ್ಥಳೀಕರಣ]]ದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.'' '' ಈ ಪದರವು ಅಂತಹ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳು: ''[[ಸಾಗರ|ಸಾಗರಗಳು]], [[ಸಮುದ್ರ|ಸಮುದ್ರಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಕೊಲ್ಲಿ|ಕೊಲ್ಲಿಗಳಂತಹ]] ನೀರಿನ ದೊಡ್ಡ ಆಕರಗಳಿಗೆ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' === ಸಂಚಾರ === ನೈಜಸಮಯದ ಸಂಚಾರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅಳತೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ರಸ್ತೆಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬಣ್ಣದ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಸಂಚಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಿಧಾನಗತಿಗೆ ಹಳದಿ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾದ ಸಂಚಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಕೆಂಪು ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸೂಚಕದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರ ಆ ರಸ್ತೆಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ ವೇಗದ ಕುರಿತು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸೂಚಕಗಳ ನವೀಕರಣದ ನಿಯತತೆ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲ. === ಹವಾಮಾನ === * ಮೋಡಗಳು - ''[[ಭೂಸ್ಥಾಯೀ ಕಕ್ಷೆ|ಭೂಸ್ಥಿರ]] ಮತ್ತು [[ಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಭೂಕಕ್ಷೆ|ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ]] [[ಉಪಗ್ರಹ|ಉಪಗ್ರಹಗಳು]] ನೀಡಿದ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮೋಡ ಆವರಿಸುವಿಕೆಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' ''ಮೋಡಗಳು ತಮ್ಮ ಗಣಿಸಿದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಮೋಡಗಳ ಮೇಲಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.'' <ref name="ReferenceA">ಗೋಗಲ್ ಅರ್ಥ್:ವೆದರ್ ಲೇಯರ್, ಮಾಹಿತಿ ಕೊಂಡಿ -- ವೀಕ್ಷಣೆಯ ದಿನಾಂಕ: ೦೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ v೫.೦.೧೧೩೩೭.೧೯೬೮ (beta)</ref> * ರಾಡಾರ್ - ''ಇದು [[ದಿ ವೆದರ್‌ ಚ್ಯಾನಲ್‌ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|weather.com]] ಮತ್ತು ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ಗಳು ನೀಡಿದ [[ಹವಾಮಾನ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಸಾಧನ|ಹವಾಮಾನ ರಾಡಾರ್]] ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತೀ ೫–೬ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನವೀಕರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' <ref name="ReferenceA" /> * ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚನೆ - ''ಸ್ಥಳೀಯ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' ''ಒಂದು ಸೂಚಕದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದು weather.com ನೀಡಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ'' <ref name="ReferenceA" /> * ಮಾಹಿತಿ - ''ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಬಳಕೆದಾರರು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹವಾಮಾನದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಓದಬಹುದಾಗಿದೆ.'' <ref name="ReferenceA" /> === ಕಲಾಕ್ರತಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಮಂದಿರ === * [[ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್]]:ನವೆಂಬರ್ ೧೨, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು * [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ನೆಟ್ವವರ್ಕ್|ಡಿಸ್ಕವರಿ ಅಂತರಜಾಲ]]: [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನೆಲ್]] ''ಮೂಲಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ''. * [[ಐರೋಪ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಜೆನ್ಸಿ]]: ''ಇದು ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಅನೇಕ [[ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು|ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ಗಿಗಾಪ್ಯಾನ್|ಗಿಗ್ಯಾಪನ್]] ಫೋಟೊಗಳು: ''Googleನ ಗಿಗ್ಯಾಪೆನ್ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು.'' * [[ಗಿಗಾಪ್ಶಿಲ್|Gigapxl]] ಫೋಟೊಗಳು: ''Gigapxlಅನ್ನು ಬಳಸಿ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳು.'' * [[ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ ಸರ್ಚ್|ಗೂಗಲ್ ಪುಸ್ತಕ ಹುಡುಕಾಟ]]: ''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಪುಸ್ತಕ ಹುಡುಕಾಟದ ಅಳವಡಿಕೆ.'' * [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯ]]: ''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡತಗಳ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ.'' * [[ಗೂಗಲ್ ವಾರ್ತೆ|ಗೂಗಲ್ ವಾರ್ತೆಗಳು]]: ''ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಲಬ್ಯವಿರುವ ವಾರ್ತಾ ಮೂಲಗಳಿಂದ ವೃತ್ತಾಂತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ನಾಸಾ]]: ''ಇದು ನಾಸಾದಿಂದ ಪಡೆದ ಅನೇಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು, ಮೇಲ್ಹೊದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.'' * [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌|ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ: ''ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ'' * [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]: ಜನಪ್ರಿಯ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]] [[ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ|ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ]] ''ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೃತ್ತಾಂತ ಕಥೆಗಳು'' * ರಮ್ಸೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳು:''ಸುಮಾರು ೧೬೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ'' * ಪರ್ಯಟನೆ ಮತ್ತು [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ** ಶೇಕಡಾ ೧೦೦ರಷ್ಟು ಶುದ್ಧ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ** [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ಜಪಾನ್‌|ಜಪಾನ್]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ಕ್ಯೋಟೊ|ಕ್ಯುಟೋ]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** ಇಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ: ಪಟ್ಟಣ ದೃಶ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನ ** [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸಾರ್ಟ್]] * ಟ್ರಿಂಬಲ್ ಹೊರಾಂಗಣ ಪ್ರವಾಸಗಳು: '' ಇದು ದೃಶ್ಯಮುದ್ರಣವಿರುವ [[ಹೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್|ಪಾದಯಾತ್ರೆಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ]]ಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.'' * [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು|ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳು]] * Webcams.travel: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ [[ವೆಬ್‌ಕ್ಯಾಮ್|ವೆಬ್ ಕ್ಯಾಮ್‌ಗಳ]] ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|YouTube]]: ''ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ದೃಶ್ಯಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ.'' === ಓಶನ್ === * ಸಾಗರವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿ * [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌]] ** ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಕ್ವಿಜ್ ** ಓಶಿಯನ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ * [[ಬಿಬಿಸಿ]] ಅರ್ಥ್ * ಖುಸ್ಟಿಯಾ ಓಶಿಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ * ಸಾಗರ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ** ತೆರೆಯಾಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ** ದುಮುಕಾಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ** ಕೈಟ್ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು * [[ಹಡಗುನಾಶ|ನೌಕಾಘಾತಗಳು]] * ಸಾಗರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು * [[ಮರೀನ್ ರಕ್ಷಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕಡಲಿನ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ]] [http://www.protectplanetocean.org http://www.protectplanetocean.org] * [[ARKive]]: ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡುಮಾಡುವ ಸಾಗರ ತಳಿಗಳು * ಸಾಗರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ * ಜೀವಿಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆ * ಸಾಗರ ಜೀವಿಗಳ ಗಣತಿ * [[ಮೇರಿ ಥಾರ್ಪ್]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕಾಶೆ * ನೀರಿನೊಳಗಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು === ವಿಶ್ವ ಜಾಗೃತಿ === ಸೇವೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಜಾಗತಿಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆ ಪದರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದು [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮೇರೆಯಾಚೆ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಔಟ್‌ರೀಚ್]]. * [[ಅಪ್ಪಲ್‌ಚೈನ್ ಶಿಕರ|ಅಪ್ಪಾಲಾಚಿಯನ್]] ಮೌಂಟೆನ್‌ಟಾಪ್ ರಿಮೂವಲ್ * [[ARKive]]: [[ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಜೀವಿ ಗುಂಪು|ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳು]] * [[ಅರ್ಥ್‌ವಾಚ್]] ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು * [[ನ್ಯಾಯಬೆಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಚಿನ್ಹೆ|ನ್ಯಾಯ ಬೆಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಮಾಣಿತ]] * [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹೆರಿಟೆಜ್ ಫಂಡ್|ಜಾಗತಿಕ ಪರಂಪರೆ ರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿ]] * [[ಗ್ರೀನ್‌ಪೀಸ್]] * [[ಜೇನ್ ಗೂಡಾಲ್|ಜೀನ್ ಗುಡಾಲ್]]'ನ [[ಗೋಂಬ್ ಸ್ಟೆಟ್, ನೈಜಿರಿಯಾ|ಗೊಂಬೆ]] [[ಚಿಂಪಾಂಜೀ|ಚಿಂಪಾಂಜಿ]] ಬ್ಲಾಗ್ * ದಿ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರಾಮ್ ಅಬೋ ವಿತ್ ಗುಡ್‌ಪ್ಲಾನೆಟ್ * ಹಿರಿಯ ನಾಗರೀಕ: ಪ್ರತೀ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ * [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|UNDP]]: ಮಿಲ್ಲೇನಿಯಮ್ ಡೆವೆಲೊಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಗೋಲ್ಸ್ ಮಾನಿಟರ್ * [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|UNEP]]:ಅಟ್ಲಾಸ್ ಅಪ್ ಅವರ್ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ * [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿ|Unicef]]: ನೀರು ಮತ್ತು [[ನೈರ್ಮಲ್ಯ]] * [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|USHMM]]: ಜಗತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. * USHMM: [[ದಾರ್ಫುರ್‌|ದಾರ್‌ಪುರ್‌]]ನ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು * [[WaterAid|ವಾಟರ್‌ಏಡ್]] * [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್|WWF]] ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು === ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು === ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಯಾದಿಯ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ. * ಬಾರ್‌ಗಳು/[[ಕ್ಲಬ್ಸ್|ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು]] * [[ಕಾಫಿ]] ಅಂಗಡಿಗಳು * [[ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್|ಊಟ]] * [[ವಸತಿ ಗ್ರಹ|ವಸತಿ]] * [[ಬ್ಯಾಂಕು|ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ಗಳು/[[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹಣ ಪಾವತಿ ಯಂತ್ರ|ಎಟಿಎಂ‌ಗಳು]] * [[ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್|ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳು]] * [[ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ|ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು]] * ಮುಖ್ಯ[[ಸಗಟು|ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರ]] * ಸಿನೆಮಾ/[[DVD|ಡಿವಿಡಿ]] ಬಾಡಿಗೆಗೆ * [[ಔಷಧದ ಅಂಗಡಿ|ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿ]] * [[ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳು|ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು]] * [[ಭೌಗೋಳಿಕ]] ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು * [[ಗಾಲ್ಫ್‌]] * ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು [[ಮನರಂಜನೆ]] ಸ್ಥಳಗಳು * [[ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಕ್ರೀಡೆಗಳ]] ಸ್ಥಳಗಳು * [[ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ([[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್|ಸ್ವಿಸ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾತ್ರ) * ಸಾರಿಗೆ ** [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು]] ** [[ರೈಲ್ವೆ|ರೈಲುಮಾರ್ಗ]] ** [[ತ್ವರಿತ ಪ್ರಯಾಣ|ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ]] ** [[ಟ್ರಾಂ|ಟ್ರ್ಯಾಮ್]] ** [[ಬಸ್ಸು|ಬಸ್]] ** [[ಹಾಯ್ಗಡ|ಫೆರ್ರಿ]] ** ಪರ್ವತ ರೈಲು * [[ಪ್ರವಾಸಿ|ಪ್ರವಾಸೀ]] ಸ್ಥಳಗಳು * ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು * [[ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು]] * [[ಶಾಲೆಗಳು]] * [[ಪೂಜೆ|ಪ್ರಾರ್ಥನಾ]] ಸ್ಥಳಗಳು ** [[ಚರ್ಚುಗಳು]] ** [[ಮಸೀದಿಗಳು]] ** [[ಸಿನೆಗಾಗ್]] ** [[ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು|ದೇವಾಲಯಗಳು]] ** ಇತರೆ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು ** [[ಸಮಾಧಿಗಳು|ಸ್ಮಶಾನಗಳು]] === ಸ್ಕೈ ಸ್ತರಗಳು === [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ|ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ‌]]ಗಾಗಿ ಸ್ಥರಗಳು. * '''ಗಗನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತ''' : ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪೀಠಿಕೆ. * '''ಪ್ರಚಲಿತ ಆಕಾಶ ಪ್ರಸಂಗಗಳು''' ** '''ಅರ್ಥ & ಸ್ಕೈ ಪೊಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು''' ** '''ಹಬಲ್‌ಕಾಸ್ಟ್''' ** [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] '''ಸ್ಟಾರ್‌ಡೇಟ್''' ** '''VOEventNET''' * '''ನಮ್ಮ ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ''' : ಸ್ಥಳಗಳು, [[ಕಕ್ಷೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಸೌರವ್ಯೂಹ|ಸೌರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ]] ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ * '''ಹಿಂಭಾಗದ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ]]''' : ಒಂದು ಹಿಂಭಾಗದ [[ದೂರದರ್ಶಕ|ದೂರದರ್ಶಕದ]] ಮೂಲಕ ಕಾಣುವ [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯೋಮ ಚಿತ್ರಣದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. * '''ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿರೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು''' ** '''[[Hubble|ಹಬಲ್]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[spitzer|ಸ್ಪಿಟ್ಜರ್]] [[ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್|ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[GALEX]] [[ಅಲ್ಟ್ರಾವಯೋಲೆಟ್|ನೇರಳಾತೀತ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[ಚಂದ್ರ]] [[ಕ್ಷ ‌-ಕಿರಣ|ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[WMAP]] [[ಮೈಕ್ರೋತರಂಗ|ಮೈಕ್ರೋ ತರಂಗ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[IRAS]] ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್ ಸ್ಕೈ''' * '''ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ''' ** '''[[ಸೆಲೆಸ್ಟ್ರೋನ್]] ಸ್ಕೈಸ್ಕೋಟ್ [[ಸೌಂಡ್|ಧ್ವನಿ]]''' ** '''[[ವಾಸ್ತವ|ವಾಸ್ತವಿಕ]] [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]]''' ** [[ನಕ್ಷ್ತ್ರತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು|ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹಗಳಿಗಾಗಿ]] '''ಬಳಕೆದಾರರ ನಿರ್ದೇಶನ''' ** '''ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರದ ಜೀವಿತಾವಧಿ''' * '''ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಕಾಶ ನಕ್ಷೆಗಳು''' ** '''ರಮ್‌ಸಿ ನಕ್ಷತ್ರ ನಕ್ಷೆಗಳು''' ** '''ಹೆವೆಲಿಯಸ್ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜಗಳು''' * '''Sky ಸಮುದಾಯ''' : [[ಗುಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯ]]ದ ಸ್ಕೈ [[ಅಂತರಜಾಲ ಚರ್ಚಾವೇದಿಕೆ|ಫೋರಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[KML]] ಫೈಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಸ್ಥರಗಳು === * ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು * ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳು * ಜಾಗತಿಕ ನಕ್ಷೆ * ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಕ್ಷಾ ಚಿತ್ರಗಳು * ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಶಾಲೆ ** ರೋವರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ** ಮಂಗಳ ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಿ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] * [[ಭುವನ್]] * [[ಸಾಹಸೋದ್ದಿಮೆಗಾಗಿ ಬಿಂಗ್ ನಕ್ಷೆಗಳು|ಸಾಹಸೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ Bing ನಕ್ಷೆಗಳು]] (ಮೊದಲು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಅರ್ಥ್|ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಅರ್ಥ್]]) ಉದ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿ Bing Maps (ಮೊದಲು Microsoft Virtual Earth ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು) * [[ವೆಬ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್]] * [[ಜಿಯೊವೆಬ್|Geoweb]] * [[Orthophotomap]] * [[ಒರೆಕಲ್ ಸ್ಪೆಷಲ್|Oracle Spatial]] <ref>{{Cite web |url=http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=2130 |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್/SketchUp ಮತ್ತು Oracle Spatial |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909074846/http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=2130 |url-status=dead }}</ref> === ಚಿತ್ರ ಒದಗಿಸುವವರು === * [[DigitalGlobe]] — ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗೆ [[ಹೈ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್|ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ]]ಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವರು * [[EarthSat]] * [[GeoEye#Satellites|GeoEye-1]] (ORBVIEW-೩ ಯ ನಂತರದ್ದು) * [[GlobeXplorer]] * [[IKONOS]] (ORBVIEW-೨ ನಂತರದ್ದಾಗಿದೆ) * [[ಪಿಕ್ಟೊಮೆಟ್ರಿ|ಪಿಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿ]] * [[ಸ್ಪಾಟ್ ಇಮೇಜ್]] * [[TerraLook]] * [[ViewGL]] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗಾಗಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ನವೀಕೃತ ಚಿತ್ರ * [[CNES]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == === ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಣಗಳು === * {{Official|http://earth.google.com/}} * [http://google-latlong.blogspot.com Google LatLong] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಮತ್ತು ನಕ್ಷಾ ತಂಡದಿಂದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === ಅನಧಿಕೃತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳು === * [http://www.googlesearth.com/ ಗೂಗಲ್‌ನ ಅರ್ಥ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100713145341/http://www.googlesearth.com/ |date=2010-07-13 }}:ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಬಳಕೇದಾರರಿಗಾಗಿ ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನೋಟ * [http://www.gearthblog.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬ್ಲಾಗ್]: ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳು * [http://googlesightseeing.com/ ಗೂಗಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರವೀಕ್ಷಣೆ] - ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ * [http://www.ogleearth.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವಾರ್ತೆಗಳ ತಾಣ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಆವಿಶ್ಕಾರಿ ಬಳಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ತೊಡಕುಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. * [http://www.jogtheweb.com/play/vWtFwfVndYCs ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100129010241/http://www.jogtheweb.com/play/vWtFwfVndYCs |date=2010-01-29 }} - ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೋಸ್ಕರ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಿಂದ ಒಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪ್ರವಾಸ. === ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪದರಗಳು === * [http://www.nkeconwatch.com/north-korea-uncovered-google-earth/ ನಾರ್ಥ್ ಕೋರಿಯಾ ಅನ್‌ಕವರ್ಡ್] -ನಾರ್ಥ್‌ ಕೋರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ನಕ್ಷ್ಯೆಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕುರಿತು [http://online.wsj.com/article/SB124295017403345489.html/ ವಾಲ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್ ನುಡಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು]. * [http://www.gearthhacks.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭಿನ್ನತೆಗಳು] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಬಳಕೆಯ ೨೫,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಡತಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ * [http://www.kcl.ac.uk/geodata ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌ನ KML ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] * [http://hubblesite.org/explore_astronomy/gsky/ ಸ್ಕೈ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ STScI ನ ಸಮುದಾಯದ ಕೊಡುಗೆಗಳು] * [http://www.googleearthanomalies.com ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು]-ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ದಾಖಲೆಗಳ ಚಿತ್ರಣ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದಿನ್ನೆಯ ಜಾಗಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಚಿತ್ರಣ. === ಉಪಕರಣಗಳು === * [http://docs.codehaus.org/display/GEOSDOC/Google+Earth ಜಿಯೋಸರ್ವರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080302205855/http://docs.codehaus.org/display/GEOSDOC/Google+Earth |date=2008-03-02 }} - ಇದು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು, ಸೂಪರ್‌ಓವರ್‌ಲೇಸ್, ಸಮಯ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯ ಪಾಪ್-ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು Shapefiles, ArcSDE, Oracle, PostGIS, MySQL, GeoTiff, ArcGrid, ನಿಂದ KML ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸರ್ವರ್ ಆಗಿದೆ. * [http://www.gpsvisualizer.com/map?form=googleearth GPSVisualizer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319043916/http://www.gpsvisualizer.com/map?form=googleearth |date=2008-03-19 }} - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ GPS ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. * [http://googleearthtoolbox.googlecode.com GoogleEarthToolbox]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - KML ನ್ನು ನೀಡುವ Matlab & Octave ಕಾರ್ಯಗಳು. * [http://geolyzer.dirkoester.de/eng ಜಿಯೊಲೈಜರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327114555/http://geolyzer.dirkoester.de/eng |date=2009-03-27 }} - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗಾಗಿ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮೂಲದ ಬಳಕೆದಾಯಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Google Inc.|corporate=no}} {{Earth}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] [[ವರ್ಗ:ನೈಜ ಗೋಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Linux ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:Mac OS X ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:Windows ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:IPhone OS ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2005 ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:2006 ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:ದೂರ ಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತವಿಕ ನೈಜತೆ]] 56np052izm1qtkklfi6gj7qcjbjmskt 0 21895 1375277 1339545 2026-06-18T12:31:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375277 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = ಏಂಜೆಲಿನಾ ಜೋಲೀ | image = Angelina_Jolie_2_June_2014_(cropped).jpg | imagesize = | caption = Jolie at the [[World Economic Forum]] in [[Davos]], Switzerland, January 2005 | birthname = Angelina Jolie Voight | birthdate = {{birth date and age|mf=yes|1975|6|4}} | birthplace = {{city-state|Los Angeles|California}}, U.S. | occupation = Film actor | yearsactive = 1982; 1993 – present | spouse = [[Jonny Lee Miller]] <small>(1996 – 1999)</small><br />{{nowrap|[[Billy Bob Thornton]] <small>(2000 – 2003)}}</small> | domesticpartner = [[Brad Pitt]] <small>(2005 – present)</small> }} '''ಏಂಜೆಲಿನಾ ಜೋಲೀ''' (ಜನನ '''ಏಂಜೆಲಿನಾ ಜೋಲೀ ವೈಯಟ್‌''', ಜೂನ್‌ ೪, ೧೯೭೫) ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾದ [[ನಟಿ]] ಹಾಗೂ [[ಯುಎಸ್‌ ರೆಫ್ಯೂಜಿ ಎಜೆನ್ಸಿ]]ಯ [[ಹಿತಚಿಂತನ ರಾಯಭಾರಿ]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೂರು [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು,]] ಎರಡು [[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಜೋಲೀ ಮಾನವತಾವಾದಿಯ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಚಾರಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು [[ಯುಎನ್‌ಎಚ್‌ಸಿಆರ್‌]] ಮೂಲಕ ನಿರಾಶ್ರಿತರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೆಲಸದಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದರು. ಅವರು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುಂದರ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ತೆರೆ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನವು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Most Beautiful"/> ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ, ಜೋಲೀ ೧೯೮೨ ರ ''[[’ಲುಕಿನ್‌ ಟು ಗೆಟ್‌ ಔಟ್’]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ತಂದೆ [[ಜಾನ್‌ ವೈಯಟ್‌]] ಜೊತೆಗೆ, ಹಿರಿತೆರೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ, ಜೋಲೀಯ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ ತೀವ್ರಾಸಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ''[[ಸೈಬರ್ಗ್‌ ೨]]'' ನ(೧೯೯೩)ನಂತಹ ಕಡಿಮೆ-ಬಜೆಟ್‌‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರ ''[[ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್‌]] '' (೧೯೯೫)ಆಗಿದೆ. ಅವರು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ ಆತ್ಮಚಾರಿತ್ರಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಜಾರ್ಜ್‌ ವ್ಯಾಲ್ಲೇಸ್‌]]'' (೧೯೯೭) ಮತ್ತು ''[[ಜಿಯಾ]]'' (೧೯೯೮)ಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ''[[ಗರ್ಲ್‌,ಇಂಟರೆಪ್ಟೆಡ್‌]]'' (೧೯೯೯) ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಎಂಬ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೋಲೀ ಅವರನ್ನು [[ಲಾರಾಕ್ರಾಫ್ಟ್‌]]''[[Lara Croft: Tomb Raider]]'' ನ (೨೦೦೧) ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ನಂತರ ಆಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದರು, ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು-ಪರಿಚಿತ ಮತ್ತು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಗ್ರಾಬಿಕಿ, ಮೈಕೆಲೆ. [http://www.reuters.com/article/peopleNews/idUSN3030609020071130 ವಿಥರ್ಸ್ಪೂನ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟ]. ರಾಯಟರ್ಸ್. ನವೆಂಬರ್‌ ೧೦, ೨೦೦೭ ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ಅವರು ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಮಯ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಮಿ. &amp; ಮಿಸಸ್‌. ಸ್ಮಿಥ್‌‌]]'' (೨೦೦೫) ಮತ್ತು ಆ‍ಯ್‌ನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಕುಂಗ್‌ ಫು ಪಂಡಾ]]'' (2008)ಗಳ ಮೂಲಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯಾತ್ಮಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.<ref name="Angelina Jolie Movie Box Office Results">[http://www.boxofficemojo.com/people/chart/?view=Actor&amp;id=angelinajolie.htm ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ ಚಿತ್ರದ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು]. ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಮೊಜೊ. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ನಟರುಗಳಾದ [[ಜಾನಿ ಲೀ ಮಿಲ್ಲರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬಿಲ್ಲಿ ಬಾಬ್‌ ಥಾರ್ನ್‌ಟನ್‌]]ರಿಂದ ವಿಚ್ಚೇದನ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಈಗ ಜೋಲೀ ನಟ [[ಬ್ರಾಡ್‌ ಪಿಟ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂಬಂಧವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಪಿಟ್‌ ಅವರು ಶಿಲಾಹ್‌, ನಾಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ವಿವೆನ್ನೆ ಎಂಬ ಮೂರು ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗೆ ಮ್ಯಾಡಕ್ಸ್‌, ಪ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಜಹಾರಾ ಎಂಬ ಮೂರು ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ == ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಜೋಲೀಯವರು ನಟರಾದ [[ಜಾನ್‌ ವೈಯಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಚ್‌ಲೈನ್ ಬರ್ಟ್‌ರಂಡ್]] ಅವರ ಮಗಳು. ಆಕೆ [[ಚಿಪ್‌ ಟೇಲರ್‌]]ನ ಸೋದರಿಯ ಮಗಳು, [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಹೇವೆನ್‌]]ನ ಸಹೋದರಿ ಮತ್ತು [[ಜಾಕ್ವೇಲಿನ್‌ ಬಿಸ್ಸೆಟ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್‌ ಶೆಲ್‌]] ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗಳು. ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕಡೆಯಿಂದ, ಜೋಲೀ ಅವರು [[ಜೆಕೋಸ್ಲೋವಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನ್‌]]ನ ಪೀಳಿಗೆಯವರಾಗಿದ್ದು,<ref>[https://web.archive.org/web/20100217233404/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-15078417_ITM ನಿಜವಾದ ಜಾನ್‌ ವೈಯಟ್‌ ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಲ್ಲುವಿರಾ?]. ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಮೇ ೬, ೨೦೦೬ ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೮, ೨೦೦೮.</ref><ref>ಜೊಸೆಫ್‌ ಕಾಂಪ್‌. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್ ಜೂನ್‌ 20, 1944. p. 19.</ref> ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಅವರು [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕೆನಡಾದವರು]] ಮತ್ತು [[ಇರೊಕ್ವಯಿಸ್‌]]ನ ಜನಾಂಗದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>ನೆವಿನ್‌, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌. [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20050718/ai_n14783035 ದಿ ಗ್ಲಾಮರ್‌ ಆಪ್‌ ಸ್ವೀಡನ್‌:ಬಿಲ್ಲಿ ಪೈಪರ್‌,ಮೆಲಿಂಡ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218045213/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20050718/ai_n14783035 |date=2008-12-18 }}. ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌. ಜುಲೈ ೧೮, ೨೦೦೫. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೮, ೨೦೦೮.</ref><ref name="Wild at heart">ಸೆಸ್ಸಮ್ಸ್‌,ಕೆವಿನ್‌. [https://web.archive.org/web/20070503044807/http://fansites.hollywood.com/~ajolie/int34.html ವೈಲ್ಡ್‌ ಅಟ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌]. ''ಅಲ್ಲೂರೆ''. ನವೆಂಬರ್,೨೦೦೪. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ವೈಯಟ್‌ ರವರು ಬರ್ಟಾಂಡ್‌ "ಇರೊಕ್ವಯನ್ನರಲ್ಲ" ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಮಾಜಿ-ಪತ್ನಿಯ ವಿದೇಶೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸುಮ್ಮನೆ ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/health/main.jhtml?xml=/health/2001/10/02/fmjoli02.xml ಜಾನ್‌ ವೈಯಟ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080605074113/http://www.telegraph.co.uk/health/main.jhtml?xml=%2Fhealth%2F2001%2F10%2F02%2Ffmjoli02.xml |date=೨೦೦೮-೦೬-೦೫ }}. ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨, ೨೦೦೧. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಪೋಷಕರು ಪರಸ್ಪರ ಬೇರೆಯಾದ ನಂತರ, ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರ, ತನ್ನ ನಟನೆಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ [[ನೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಪಾಲಿಸಡೇಸ್‌]]ಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ ಅವರ ತಾಯಿಯಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="Angelina Jolie: Body Beautiful">ವಾನ್‌ ಮೆಟರ್‌, ಜೊನಾಥನ್‌. [https://web.archive.org/web/20071209202602/http://www.style.com/vogue/feature/032602/page2.html Angelina Jolie: Body Beautiful]. ''ಚಾಲ್ತಿ''. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೬ ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, ೨೦೦೮.</ref> ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಜೋಲೀ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದು ಅವರ ನಟನಾಸಕ್ತಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Angelina Jolie Biography">ವಿಲ್ಸ್‌, ಡೊಮ್ನಿಕ್‌. [http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/angelina_jolie_biog.html ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ ಬಯಾಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228194045/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/angelina_jolie_biog.html |date=2009-02-28 }}. Tiscali.co.uk. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ಅವರು ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕುಟುಂಬವು ಮತ್ತೆ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲೀಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಜೋಲೀ ಮೊದಲೇ ನಟನೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರಿಂದ [[ಲೀ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌]]ಗೆ ಸೇರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ೧೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಟನಾ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು [[ಅಂತ್ಯವಿಧಿ ನಿರ್ದೇಶಕ]]ರಾಗಬೇಕೆಂಬ ಕನಸನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರು.<ref>ಹೀತ್‌, ಕ್ರೈಸ್‌. [http://www.rollingstone.com/news/story/5938014/blood_sugar_sex_magic ಬ್ಲಡ್‌, ಶುಗರ್‌,ಸೆಕ್ಸ್‌,ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423015714/http://www.rollingstone.com/news/story/5938014/blood_sugar_sex_magic |date=೨೦೦೯-೦೪-೨೩ }}. ರೊಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೂದಲಿಗೆ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ [[ಮೋಶಿಂಗ್‌]] ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವರ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Angelina Jolie Biography"/> ಎರಡು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಈ ಸಂಬಂಧವು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಅವರು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮನೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾರೇಜ್‌ ಒಂದರ ಮೇಲುಭಾಗದ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದರು.<ref name="Angelina Jolie: Body Beautiful"/> ಅವರು ಮತ್ತೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು ಮತ್ತು ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಿಂದ ಪದವಿವರೆಗೆ ವ್ಯಾಸಂಗ ಪೂರೈಸಿದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರು ಆ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, "ನಾನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಟ್ಯಾಟೂ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ನಲಿದಾಡುವ ಮಗುವೇ ಆಗಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಹೀಗೆಯೇ ಇರುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>ಸ್ಟ್ರೆಜೆಕ್‌, ಗಿಂಗರ್‌. [http://www.seasonmagazine.com/Profiles/angelinaj.htm ಅಟ್ರಾಕ್ಟಿಂಗ್‌ ದಿ ಐಸ್‌ ಆಪ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716030044/http://www.seasonmagazine.com/Profiles/angelinaj.htm |date=2011-07-16 }}. ''ಸೀಸನ್‌ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್‌''. ಸಮ್ಮರ್‌ ೨೦೦೫. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ಅವರು ಹಿಂದೆ [[ಬರ್ವೆಲ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ]](ಆಮೇಲೆ ಮರೆನೋ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌) ತಾವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಮಯವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದ ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಅವರು ಒಂಟಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಜೋಲೀಯ ತಾಯಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಜೋಲೀ ಯಾವಾಗಲೂ ಎರಡನೇ ಬಾರೀ ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಬಹಳ ತೆಳ್ಳಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಕ ಹಾಗು[[ದಂತಬಂಧ]]ವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಈ ಭಿನ್ನವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಇತರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Angelina Jolie Biography"/> ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಆತ್ಮ-ಗೌರವ ಇನ್ನೂ ಕುಗ್ಗಲು ಕಾರಣವಾಯ್ತು. ಇದರಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಹಂಬಲದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ತಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹರಿತವಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಗಾಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು]] ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಇದರ ಕುರಿತು ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ ಅವರು, "ನಾನು ಚಾಕುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಆ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ." ಹೀಗೆ ನನ್ನನ್ನೇ ಕೊಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಆ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಾನು ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದೆ, ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಅದೊಂದು ರೀತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದು ನನ್ನ ವೇದನೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸಾರೂಪವೂ ಆಗಿತ್ತು".<ref>[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0506/09/pzn.01.html ಪಾಲ್‌ ಜಾನ್‌ ನೌ]. CNN.com. ಜೂನ್‌ 28, 2005) ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೮.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Jon Voight 1988.jpg|right|thumb|upright|1988ಆಸ್ಕರ್‌ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ವೈಯಟ್‌ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಜೋಲೀ ಆತನ ಬಲ ಭುಜದ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿರಬಹುದು.]] ಜೋಲೀ ಅವರು ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ ಬಹುಕಾಲ ದೂರವಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು (2001)ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು''[[Lara Croft: Tomb Raider]]''.<ref name="Angelina Jolie: Body Beautiful"/> ಜುಲೈ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಜೋಲೀರವರು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು "ಏಂಜೆಲಿನಾ ಜೋಲೀ" ಎಂದು ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕುಲನಾಮವಾಗಿದ್ದ ವೈಯಟ್‌ನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು. ಆ ಹೆಸರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2002 ರಂದು ಬದಲಾವಣೆಯಾಯಿತು.<ref name="Angelina Jolie's Name Interrupted">ಗ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್‌, ಜೋಶ್‌. [http://de.eonline.com/print/index.jsp?uuid=71ee1ce0-30ab-41c1-b600-eb381d91d427&amp;contentType=newsStory ಎಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀಯ ಹೆಸರು ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ]. E. ( Online. September 17, 2002. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ''[[ಆಕ್ಸೆಸ್ ಹಾಲಿವುಡ್]]'' ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗಳು "ಗಂಭೀರ ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು" ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿ ವೈಯಟ್‌ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಜೋಲೀ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹೇಳಿದರು, "ನನ್ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ". ಅವರ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಕೋಪವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಂಬಂಧಗಳು ಅವರ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು." ಆಕೆಯ ತಂದೆಯಿಂದ ಅಗಲಿಕೆಗೆ ಇರುವ ಆಕೆಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸುವುದು ಬೇಡವೆಂದು ಹೇಳಿದರು, ಆದರೆ ಜೋಲೀರವರು ಮಗನನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದ ಕಾರಣದಿಂದ, ವೈಯಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದು ಆಕೆಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಎಂದು ಆಕೆಗೆ ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>ಸ್ಕ್ರುರರ್ಸ್‌,ಫ್ರೆಡ್‌. ಏಂಜೆಲಿನಾ ಜೋಲೀ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> == ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ, ೧೯೯೩–೧೯೯೭ == ಜೋಲೀ ೧೪ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಫ್ಯಾಷನ್‌‍ ಮಾಡೆಲ್‌ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಆಲ್ಬಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು [[ಮೀಟ್‌ ಲೋಫ್‌]]([["ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೋಲ್‌ ಡ್ರೀಮ್ಸ್‌ ಕಮ್‌ ಥ್ರೂ"]]),[[ಅಂಟೆನೆಲ್ಲೊ ವೆಂದಿತಿ]] ("ಆಲ್ಟಾ ಮರಿಯಾ"), [[ಲೆನ್ನಿ ಕ್ರಾವಿಟ್ಜ್‌]] ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ ಬೈ ಮಾಯ್‌ ವುಮನ್‌‌) ಮತ್ತು [[ದಿ ಲೆಮನ್‌ಹೆಡ್ಸ್‌]] ("ಈಟ್ಸ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ಟೈಮ್‌"). ೧೬ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಜೋಲೀ ಮತ್ತೆ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‌ [[ಅಧಿಕಾರಿ]]ಯಾಗಿ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದರು. ಜನರನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಅವರಂತೆಯೇ ಆಗಲು ಬಯಸುವ ತಂದೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು, ಅವರಿಬ್ಬರೂ "ಭಾವತೀವ್ರತೆಯುಳ್ಳವರು" ಎಂಬುದು ಅವಳಿಗೆ ಅರಿವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Angelina Jolie Biography"/> ಜೋಲೀರವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರ [[ಯುಎಸ್‌ಸಿ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಪ್‌ ಸಿನಿಮ್ಯಾಟಿಕ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌]] ಸೇರಿಕೊಂಡಂತಹ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಐದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಆಕೆ ಕಡಿಮೆ-ಬಜೆಟ್‌‌ನ ''[[ಸೈಬರ್ಗ್‌2]]'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಿನಿಮಾ ನಟನೆ 1993ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಕ್ಯಾಸೆಲ್ಲಾ "ಕ್ಯಾಶ್‌" ರೀಸಿ ಎಂಬ ಮಾನವನಂತಿರುವ ''[[ರೊಬೊಟ್‌]]'' ಆಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಆ ರೋಬೋಟ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಉತ್ಪಾದಕರ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡೀ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ವಯಂ-ಸ್ಪೋಟಗೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶವಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಿನಿಮಾ ಆದ ''[[ವಿತ್‌ಔಟ್‌ ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಜೋಲೀರವರು, ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಿತ್ರ,''[[ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್‌]]'' (೧೯೯೫) ನಲ್ಲಿ ಕೇಟ್‌‍ "ಆಸಿಡ್‌ ಬರ್ನ್‌" ಲಿಬ್ಬಿ ಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಗಂಡ [[ಜಾನಿ ಲಿ ಮಿಲ್ಲರ್‌]]ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "ಕೇಟ್‌ (ಎಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ) ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅದೇಕೆಂದರೆ ಆಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ [ಅವಳ ಸಹ-ನಟರು] ಕಟುವಾಗಿ ಮುಖ ಸಿಂಡರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ಮೇಲುಡಿಗೆ ಧರಿಸಿದ, ಕೀಬೋರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿರುವ ಆಕೆಯ ಅದೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಮಹಿಳಾ ಹ್ಯಾಕರ್ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯದು ಅಪ್ರಸನ್ನ ನಟನೆಯಾಗಿದ್ದರೂ,ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಕಾಗಿರುವಂತಹ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮಿಸ್‌ ಜೋಲೀರವರು ತನ್ನ ತಂದೆ ಜಾನ್‌ ವೈಯಟ್‌ನ ಮುದ್ದಾದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ." ಎಂದು ಬರೆಯಿತು.<ref>ಮ್ಯಾಸ್‌ಲಿನ್‌, ಜಾನೆಟ್‌. [http://movies2.nytimes.com/mem/movies/review.html?title1=&amp;title2=HACKERS%20%28MOVIE%29&amp;reviewer=Janet%20Maslin&amp;v_id=135760&amp;partner=Rotten%20Tomatoes ಹ್ಯಾರ್ಸ್‌ - ರಿವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104055820/http://movies2.nytimes.com/mem/movies/review.html?title1=&title2=HACKERS%20%28MOVIE%29&reviewer=Janet%20Maslin&v_id=135760&partner=Rotten%20Tomatoes |date=೨೦೧೫-೧೧-೦೪ }}. ''ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್೧೫, ೧೯೯೫. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾ-ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ವಿಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಒಂದು ಭಕ್ತಗಣವೇ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref>ಬ್ರಾಂಡ್ಟ್‌, ಆ‍ಯ್೦ಡ್ರ್ಯೂ. [http://archives.cnn.com/2001/TECH/internet/04/05/hacking.hollywood.idg/index.html?related ಹೌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಪೊರ್ಟ್ರಾಯ್ಸ್‌ ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060510124043/http://archives.cnn.com/2001/TECH/internet/04/05/hacking.hollywood.idg/index.html?related |date=2006-05-10 }}. ''PC World''. ಮೇ ೪, ೨೦೦೧. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್೮, ೨೦೦೮.</ref> ಅವರು ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ''[[ಲವ್‌ ಈಸ್‌ ಆಲ್‌ ದೇರ್ ಈಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಿನಾ ಮಾಲಸಿಸಿ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ''[[ರೋಮಿಯೋ ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯೆಟ್‌]]'' ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಲಾದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಬ್ರೊನಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ ಮಾಲೀಕರ ನಡುವೆ ನಡೆವ ಕಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ರಸ್ತೆ ಚಿತ್ರ ''[[ಮೊಜಾವೆ ಮೂನ್‌]]'' (1996) ಅವರು ಎಲೆನಾರ್‌ ರಿಗ್ಬಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಯುವತಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ರಿಗ್ಬಿ [[ಡ್ಯಾನ್ನಿ ಅಯೆಲೋ]]ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಯುವತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಆತ [[ಅನ್ನೆ ಆರ್ಕರ್‌]]ನಿಂದ ಅಭಿನಯಿಸಲ್ಪ ಆಕೆಯ ತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. 1996ರಲ್ಲಿ, ಜೋಲೀ ''[[ಪಾಕ್ಸ್‌ಫೈಲ್‌]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌ "ಲೆಗ್ಸ್‌" ಸಡೊವಸ್ಕಿ ಆಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಐದು ಜನ ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿದ್ದು, ಐದು ಜನ ತಮಗೆ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿರುವ ಶಿಕ್ಷಕನನ್ನು ಹೊಡೆದು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಆತ್ಮೀಯರಾಗುವ ಕತೆಯಿದೆ. ದ ''[[ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ಆಕೆಯ ಅಭಿನಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದೆ,"ಅದು ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ನಡವಳಿಕೆಯಿದೆ, ಆದರೆ ಜೋಲೀ, ಜಾನ್‌ ವೈಯಟ್‌ನ ಸಮರ್ಥ ಮಗಳು, ಮೂಲಮಾದರಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹೊಸ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕಥೆಯು ಮ್ಯಾಡಿಯಿಂದ ನಿರೂಪಣೆಗೊಂಡಿದೆಯಾದರೂ, ಚಿತ್ರದ ವಿಷಯ ಲೆಗ್ಸ್‌ಳೇ ಆಗಿದ್ದು, ಆಕೆಯೇ ಕಥೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವವಳಾಗುತ್ತಾಳೆ."<ref>ಮಾಥ್ಯೂಸ್‌, ಜಾಕ್‌. [http://www.calendarlive.com/movies/reviews/cl-movie961028-38,0,1420921.story ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶೆ - ಫಾಕ್ಸ್‌ಫೈಯರ್‌]. ''ದಿ ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲ್ಸ್‌‍ ಟೈಮ್ಸ್‌''. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೩, ೨೦೦೯ ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಜೋಲೀರವರು ರೋಮಾಂಚಕ ''[[ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್‌ ಗಾಡ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಡಚ್‍ವ್ನಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು. ಇದು ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್‌ನ ಭೂಗತಲೋಕದ ಕಥೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮೆಚ್ಚಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು [[ರಾಗರ್‌ ಎಬರ್ಟ್‌]] "ಎಂಜೆಲಿನಾ ಜೋಲೀ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಬೀಳುವಂತಹ ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುರುಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು(ಅಪರಾಧಿಯ)ಗೆಳತಿಯಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಆ ಪಾತ್ರವೇ ಆಗಲೂಬಹುದು" ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಇಬರ್ಟ್‌, ರೋಗರ್‌. [http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19971017/REVIEWS/710170306/1023 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127164500/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19971017%2FREVIEWS%2F710170306%2F1023 |date=2013-01-27 }} ರಿವ್ಯೂಸ್‌: ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ ಗಾಡ್‌/0}. ಚಿಕಾಗೊ ಸನ್‌-ಟೈಮ್ಸ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧೭, ೧೯೯೭. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ಅವರು ಮತ್ತೆ ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ ''[[ಟ್ರೂ ವ್ಯೂಮೆನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು [[ಜೆನಿಸ್‌ ವುಡ್ಸ್‌ ವಿಂಡಲ್‌]]ನ ಪುಸ್ತಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿತವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಾಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಿಸರದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಆಕೆ [[ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌]]ನ "[[ಎನಿಬಡಿ ಸೀನ್‌ ಮೈ ಬೇಬಿ?]]" ಎಂಬ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. == ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ೧೯೯೭–೨೦೦೦ == ''[[ಜಾರ್ಜ್ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌‌]]'' ಎಂಬ ಆತ್ಮಕಥನದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ [[ಕಾರ್ನಿಲಿಯ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌]] ಪಾತ್ರದಿಂದ ಜೋಲೀಯ ನಟನಾ ಭವಿಷ್ಯ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ಈ ಪಾತ್ರ ಅವರಿಗೆ [[ಗೋಲ್ದನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು [[ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಯಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಗ್ಯಾರಿ ಸಿನಿಸ್‌ರವರು]] [[ಅಲಾಬಾಮದ]] ರಾಜ್ಯಪಾಲ [[ಜಾರ್ಜ್ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌‌]]ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಜಾನ್ ಫ್ರಾಂಕೆನ್‌ನ್‌ಹೈಮರ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದು, ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಟಿವಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ಮಿನಿಸೀರಿಸ್/ ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್‌ಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆಕೆ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ರಾಜ್ಯಪಾಲನೊಬ್ಬನ ಎರಡನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಆತ ೧೯೭೨ ರ ಯುಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗುಂಡೇಟು ತಿಂದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. 1998ರಲ್ಲಿ ಜೋಲೀರವರು [[ಹೆಚ್‌ಬಿಒ]] ಗಾಗಿ ''[[ಜಿಯಾ]]'' ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತಮ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾದ]] [[ಜಿಯಾ ಕ್ಯಾರನ್‌ಜಿ‌]]ಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಪಂಚ, ಡ್ರಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಾಟಕ, ಕ್ಯಾರನ್‌ಜಿ‌ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆದ ವಿನಾಶದ ಘಟನೆಗಳು, ಡ್ರಗ್ ಮಾರುವವಳಾಗಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅವಳ ಅವನತಿ ಹಾಗೂ [[ಏಡ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ಮರಣವನ್ನೊಂದಿದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. Reel.com ನಲ್ಲಿ ವೆನೆಸ್ಸಾ ವ್ಯಾನ್ಸ್ ಗುರುತಿಸಿರುವಂತೆ " ಏಂಜಲಿನಾ ಜೋಲೀ ಜಿಯಾ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಬಹಳ ಸುಲಭ. ಜೋಲೀರವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಧೈರ್ಯ, ಚೆಲುವು ಮತ್ತು ಹತಾಶ ಮನೋಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ತುಂಬಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಅವಳ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಯೂ ಜೋಲೀಯು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಅವಳ ಹೆಸರು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಅವಳು ತನ್ನ ಮೊದಲ [[ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಸಹ ಪಡೆದಳು. [[ಲೀ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನ [[ಮೆಥಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿಂಗ್]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ತನ್ನ ಪ್ರಾರಂಭದ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಪಾತ್ರವಾಗಿಯೇ ಇರುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಕೆಯೊಡನೆ ಸಹವರ್ತನೆ ಕಷ್ಟಕರ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ''ಜಿಯಾ'' ವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವಾಗ, ಅವಳು ತನ್ನ ಗಂಡನಾದ [[ಜಾನಿ ಲೀ ಮಿಲ್ಲರ್‌ಗೂ]] ಸಹ ಕರೆ ಮಾಡಿರಲ್ಲಿಲ್ಲವಂತೆ: " ಅವಳ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಳಂತೆ : ನಾನು ಏಕಾಂಗಿ; ನಾನು ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದೆನೆ; ನಾನು ಸ್ವಚ್ಛಂದಳಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೆಲವುವಾರಗಳ ಕಾಲ ಭೇಟಿ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.’"<ref name="Angelina Jolie interviews featuring Jonny Lee Miller">[http://www.jonnyleemiller.co.uk/angelinajolie.html ಎಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ ಇಂಟರ್‌ವಿವ್ಯೂಸ್‌ ಪ್ಯುಚರಿಂಗ್‌ ಜಾನಿ ಲೀ ಮಿಲ್ಲರ್‌]. JonnyLeeMiller.co.uk. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೮.</ref><ref name="Angelina Jolie interviews featuring Jonny Lee Miller"/> ''ಜಿಯಾ'' ವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ ಜೋಲೀ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದವರೆಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳಿಗೆ "ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೇನು ಉಳಿದಿಲ್ಲ" ಎನಿಸಿತ್ತು. ಅವಳು ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ತರಗತಿಗಳಿಗಾಗಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿದಳು. ''[[ಇನ್‌ಸೈಡ್ ದ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ "ನಾನೇ ಕಲಿಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು" ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="Inside the Actors Studio">[http://www.tv.com/inside-the-actors-studio/angelina-jolie/episode/425020/summary.html?tag=ep_list;title;15 ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಡಿ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋ,ಎಪಿಸೋಡ್‌ ೧೬೯] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100814163211/http://www.tv.com/inside-the-actors-studio/angelina-jolie/episode/425020/summary.html?tag=ep_list;title;15 |date=2010-08-14 }}. Bravo ಜೂನ್‌ ೨೮, ೨೦೦೫) ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, ೨೦೦೮.</ref> ''[[ಹೆಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್]]'' ಎಂಬ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್ ಆಧಾರಿತ ಚಿತ್ರದ ಗ್ಲೋರಿಯಾ ಮ್ಯಾಕ್‌ನೀರಿಯ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜೋಲೀ ಮತ್ತೆ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಳು, ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷ ''[[ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಬೈ ಹಾರ್ಟ್]]'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಅದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಇತರೆ ನಟರರೆಂದರೆ [[ಶಾನ್ ಕಾನರಿ]], [[ಗಿಲಿಯಾನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್]], [[ರೇಯಾನ್ ಫಿಲಿಪ್ಪೆ]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಸ್ಟಿವರ್ಟ್]]. ಚಿತ್ರವು ಬಹುಪಾಲು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಜೋಲೀರವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಕ್ರೋನಿಕಲ್ ಹೀಗೆ ಬರೆಯಿತು, "ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಜೋಲೀಯವರು, ತಾನು ಆಡುವ ಜೂಜಿನ ಕುರಿತಾದ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಹಂಬಲಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಕ್ಲಬ್ ಕ್ರಾಲರ್ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ, ಕೋಲಾಹಲವುಂಟುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ." ಜೋಲೀರವರು ಬ್ರೇಕ್‌ಥ್ರೂ ಪರ್ಫಾರ್ಮನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೋರ್ಡ್‌ ಆಪ್ ರಿವ್ಯೂ]]ನಿಂದ ಪಡೆದರು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಆಕೆ [[ಮೈಕ್ ನೆವೆಲ್ಲ್‌]]ರವರ ''[[ಪುಶ್ಶಿಂಗ್ ಟಿನ್]]'' ಎಂಬ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದಳು, ಸಹ ಕಲಾವಿದರೆಂದರೆ [[ಜಾನ್ ಕ್ಯುಸಾಕ್]], [[ಬಿಲ್ಲಿ ಬಾಬ್ ಥ್ರೋಟಾನ್]], ಮತ್ತು [[ಕೆಟ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್‌ಚೆಟ್]]. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಥಾರ್ನ್‌ಟಾನ್ ರವರ ಪ್ರಲೋಭಕತೆಯಿರುವ ಹೆಂಡತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮಿಶ್ರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೋಲೀರವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. "ಮೇರಿ (ಏಂಜಲಿನಾ ಜೋಲೀ), ಸ್ವೆಚ್ಚೇಯಾಗಿ ತಿರುಗುವ ಹೆಂಗಸು [[ದಾಸವಾಳದ ಗಿಡ]] ಸತ್ತಾಗ ಅಳುವುದು, ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಹಸಿರು-ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ರಸೆಲ್ ರಾತ್ರಿ ಪೂರ್ತಿ ಮನೆಯಿಂದ ಆಚೆ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವುದು, ಇದರಿಂದ ಅವಳು ಒಂಟಿತನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸಿರುವ ಬರಹಗಾರರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಗೆಪಾಟಲಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ''[[ದಿ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್]]'' ಬರೆಯಿತು.<ref>ಹೊವ್‌, ಡೆಸ್ಸನ್‌. [http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/movies/reviews/pushingtinhowe.htm 'ಪುಶಿಂಗ್‌ ಟಿನ್‌']. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೩, ೨೦೦೭ ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ನಂತರ ಈಕೆ [[ಡೆನ್‌ಜಿಲ್ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್]] ಜೊತೆಗೆ ''[[ದ ಬೋನ್ ಕಲೆಕ್ಟರ್]]'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಅದನ್ನು [[ಜೆಫರಿ ಡೀವರ್]] ರವರ ಕ್ರೈಂ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆಧಾರವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಜೋಲೀಯು ಪೋಲೀಸ್ ಆಗಿದ್ದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]]ಯ ವೇದನೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರು ಸರಣಿ ಹಂತಕನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್‌ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಅಮೇಲಿಯಾ ಡೋನಾಘೇ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಳು. ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ $೧೫೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು,<ref name="Angelina Jolie Movie Box Office Results"/> ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು. "ಜೋಲೀ, ಯಾವಾಗಲು ಮಧುರವಾಗಿ(ರಸವತ್ತಾಗಿ)ಕಾಣಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದು ಅವಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ''[[ದಿ ಡೆಟ್ರೈಟ್ ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್]]'' ಹೇಳಿತು.<ref>ಲಾಸನ್‌, ಟೆರ್ರಿ. [http://www.rottentomatoes.com/m/bone_collector/ ದಿ ಬೋನ್‌ ಕಲೆಕ್ಟರ್‌]. ''Detroit Free Press''. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೮.</ref> {{quote box|width=35%|quote="Jolie is emerging as one of the great wild spirits of current movies, a loose cannon who somehow has deadly aim."|source=[[Roger Ebert]] on Jolie's performance in ''[[Girl, Interrupted (film)|Girl, Interrupted]]'' (1999)<ref>Ebert, Roger. [http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20000114/REVIEWS/1140301/1023 Reviews : Girl, Interrupted] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127162942/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20000114%2FREVIEWS%2F1140301%2F1023 |date=2013-01-27 }}. ''Chicago Sun-Times''. January 14, 2000. Accessed September 8, 2008.</ref>}} ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ವಸ್ಥವಾದ ಲೀಸಾ ರೊವೆ ಎಂಬ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ''[[ಗರ್ಲ್, ಇಂಟರೆಪ್ಟೆಡ್]]'' (೧೯೯೯) ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ನಿಭಾಯಿಸಿದಳು.[[ಸುಸಾನಾ ಕೇಸೆನ್]] ಎಂಬ ಮತಿಭ್ರಮಣೆಯಾದ ರೋಗಿಯ ಕುರಿತು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೇಸೆನ್ ರವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ''[[ಗರ್ಲ್, ಇಂಟರೆಪ್ಟೆಡ್]]'' ಪುಸ್ತಕದ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. [[ವೈನೋನಾ ರೈಡರ್]] ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಅದು ಅವಳಿಗೆ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದ್ದ ಗತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತೆ ಮರುಕಳಿಸುವ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ ಚಿತ್ರವು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಲೀಗಿದ್ದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.<ref>[http://imdb.com/MotDArchive/2003/motd.20030307 IMDbಚಿತ್ರದ ದಿನ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041220191524/http://imdb.com/MotDArchive/2003/motd.20030307 |date=2004-12-20 }}. IMDb.com. ಮಾರ್ಚ್‌ 7, 2003. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಅವಳು ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, ಎರಡನೇ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಅಕಾಡಮಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದಳು. "ಜೋಲೀಯು ಬೇಜವ್ದಾರಿಯ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸುಸಾನ್ನಾಳನ್ನು ಸರಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ನಟನೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ''[[ವೆರೈಟಿ]]'' ಯು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>ಲೆವಿ, ಎಮಾನ್ಯುಯಲ್‌. [http://www.variety.com/review/VE1117759846.html?categoryid=31&amp;cs=1 Variety.com - ರಿವ್ಯೂಸ್‌ - ಗರ್ಲ್‌, ಇಂಟರೆಪ್ಟೆಡ್‌]. ವೆರೈಟಿ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೧೦, ೧೯೯೯. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೮.</ref> ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ''[[ಗಾನ್ ಇನ್ ೬೦ ಸೆಕೆಂಡ್ಸ್]]'' ಎನ್ನುವ ಬೇಸಿಗೆಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು, ಕಾರು ಕಳ್ಳನ ಪಾತ್ರಮಾಡಿದ್ದ [[ನಿಕೋಲಸ್ ಕೇಜ್‌]]ನ ಹಳೆಯ ಗೆಳತಿ ಸಾರಾ "ಸ್ವೇ" ವೇಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಕೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಳು. ಪಾತ್ರ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ''ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಹೀಗೆ ಟೀಕಿಸಿತು,"ಚಿತ್ರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಈಕೆ ಏನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಸುಮ್ಮನೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ತುಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು".<ref>ಹಂಟರ್‌, ಸ್ಟೀಫನ್‌. [http://www.washingtonpost.com/wp-srv/entertainment/movies/reviews/gonein60secondshunter.htm 'ಗಾನ್‌ ಇನ್‌ ೬೦ ಸೆಕೆಂಡ್ಸ್‌': ಲಾಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಎಕ್ಸಾ‌ಟ್‌.]. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಜೂನ್‌ ೯, ೨೦೦೦. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಅನಂತರ ಆಕೆ ಈ ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು, ಲೀಸಾ ರೋವ್‌ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನಂತರ ಆರಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದ ಚಿತ್ರವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದಳು, ಮತ್ತು ಇದು ಅದುವರೆಗಿನ ತಾನು ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲೆ ಅಧಿಕ ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಅದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ $237 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.<ref name="Angelina Jolie Movie Box Office Results"/> == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು, 2001 ರಿಂದ ವರ್ತಮಾನದ ವರೆಗೆ == ತನ್ನ ನಟನೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರೂ ಸಹ ಜೋಲೀಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ''[[Lara Croft: Tomb Raider]]'' (2001) ಅವಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಳನ್ನಾಗಿಸಿತು. ''ಟಾಂಬ್ ರೈಡರ್'' ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ಆಧಾರಿತವಾದ [[ಟಾಂಬ್ ರೈಡರ್]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾದ [[ಲಾರಾ ಕ್ರಾಪ್ಟ್]] ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಜೋಲೀ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು]] ಕಲಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ತನ್ನ ದೇಹ ಬಲದ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಪಡೆದಳಾದರೂ ಚಿತ್ರ ನಕಾರತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು(ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ). "ಏಂಜಲಿನಾ ಜೋಲೀ ಲಾರಾ ಕ್ರಾಪ್ಟ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲೆಂದೇ ಹುಟ್ಟಿದವಳು ಆದರೆ [[ಸಿಮನ್ ವೆಸ್ಟ್]][ನಿರ್ದೇಶಕ] ಅವಳ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು [[ಫ್ರಾಗರ್]] ಗೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ", ಎಂದು ''[[ಸ್ಲ್ಯಾಂಟ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್]]'' ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಗೊಂಜಾಲೆಜ್‌,Ed. [http://www.slantmagazine.com/film/film_review.asp?ID=425 ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶೆ - ಲಾರಾ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌: ಟಾಂಬ್‌ ರೈಡಾರ್‌]. ''ಸ್ಲ್ಯಾಂಟ್‌ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌''. 2001. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯಾವಾಗಿ ಚಿತ್ರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ $275 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು,<ref name="Angelina Jolie Movie Box Office Results"/> ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅವಳನ್ನು ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ನಟಿಯೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಕಾರ್ನೆಲ್ ವೂಲ್ರಿಚ್]]ನ ''ಚಾಲ್ಟ್ಸ್ ಇಂಟು ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್'' ಎಂಬ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಕಥೆಯುಳ್ಳ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ''[[ಒರಿಜಿನಲ್ ಸಿನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೂಲಿಯಾ ರಸೆಲ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಎಂಟೋನಿಯೋ ಬಂಡೆರಾಸ್‌]]ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದಳು. ಚಿತ್ರವು ದಯಾನಿಯಾವಾಗಿ ಸೋತುಹೋಯಿತು, ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯು, "ಮಿಸ್ ಜೋಲೀಯ ನೆಕ್‌ಲೈನ್‌ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ" ಎಂದಿತು.<ref>ಮಿಟ್‌ಚೆಲ್‌, ಎಲ್ವೀಸ‌. [http://movies2.nytimes.com/mem/movies/review.html?title1=&amp;title2=Original%20Sin%20%28Movie%29%20%20&amp;reviewer=Elvis%20Mitchell&amp;v_id=214078&amp;partner=Rotten%20Tomatoes ಓರಿಜಿನಲ್‌ ಸಿನ್‌ - ರೆವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104055937/http://movies2.nytimes.com/mem/movies/review.html?title1=&title2=Original%20Sin%20(Movie)%20%20&reviewer=Elvis%20Mitchell&v_id=214078&partner=Rotten%20Tomatoes |date=2015-11-04 }}. ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್. ಆಗಸ್ಟ್‌ 3, 2001. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> 2002ರಲ್ಲಿ, ಅವಳು ''[[ಲೈಫ್ ಆರ್ ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್ ಲೈಕ್ ಇಟ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೇನೀ ಕೆರಿಗನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು, ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯುಳ್ಳ ಟಿವಿ ವರದಿಗಾರ್ತಿಯು ಇನ್ನು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುವುದಾಗಿ ಕುರಿತು ಹೇಳುವ ಕಥೆಯಾಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ತುಂಬಾ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಆದರೆ ಜೋಲೀ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಸಕಾರತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ದೊರೆಯಿತು. [[ಸಿಎನ್‌ಎನ್‌]]ನ [[ಪೌಲ್‌ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ಹೀಗೆಂದು ಬರೆದರು, "ತನ್ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಚಿತ್ರದ ಮಧ್ಯದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ(ಅನಗತ್ಯವಾದ) ಅಂಶಗಳಿವೆ, ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತಳಾದ ಈ ನಟಿ ತನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಂಡು ಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ."<ref>ಕ್ಲಿಂಟನ್‌, ಪಾಲ್‌. [http://archives.cnn.com/2002/SHOWBIZ/Movies/04/25/review.life/ ಜೋಲೀ ಶೈನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಅಪ್‌ -ಅಂಡ್‌-ಡೌನ್‌ ’ಲೈಪ್‌’‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113064153/http://archives.cnn.com/2002/SHOWBIZ/Movies/04/25/review.life/ |date=2010-01-13 }}. CNN.com. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 25, 2002. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> 2003ರಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಲಾರಾ ಕ್ರಾಪ್ಟ್ ''[[Lara Croft Tomb Raider: The Cradle of Life]]'' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಎರಡನೇ ಭಾಗವು, ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದಷ್ಟು ಲಾಭವನ್ನು ಗಳಿಸಲ್ಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ 156ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತದನಂತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಕುರಿತಾದ, ''[[ಬಿಯಾಂಡ್ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್‌]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಅಭಿನಯಿಸಿದಳು. ಜೋಲೀಳ ನಿಜಜೀವನದ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಆ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಿಸಿತಾದರೂ, ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿಯೂ ಸೋತಿತು. ದಿ ''ಲಾಸ್ ಎಂಜಲಿಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಹೀಗೆ ಬರೆಯಿತು, " ''ಗರ್ಲ್, ಇಂಟರೆಪ್ಟೆಡ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾಳೆ, ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವವನ್ನು ತುಂಬುವುದು ಹೇಗೆಂದು ಅವಳು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ''ಲಾರಾ ಕ್ರಾಪ್ಟ್‌'' ನಂತೆಯೂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಹ ವಿಡಂಬನೆಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆದರೆ ಆ ಪಾತ್ರವು ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ನೊಣಗಳು ತುಂಬಿದ, ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಆಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲುತ್ತಾಳೆ." 2004 ರಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ, [[ಈಥನ್ ಹಾಕ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ''[[ಟಾಕಿಂಗ್ ಲೈವ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದಳು. [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌]]ನ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಸರಣಿ ಕೊಲೆಗಾರನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಎಫ್‌ಬಿಐ ಪ್ರೊಪೈಲರ್ ಇಲಿಯನ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಚಿತ್ರವು ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ''[[ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ರಿಪೋರ್ಟರ್]]'', "ಏಂಜಲಿನಾ ಜೋಲೀ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವು ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವಳು ಖಂಡಿತಾವಾಗಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು [[ಆಕರ್ಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ".<ref>ಹಾನಿಕಟ್‌t, ಕಿರ್ಕ್‌. [http://hollywoodreporter.printthis.clickability.com/pt/cpt?action=cpt&amp;title=Taking+Lives&amp;expire=&amp;urlID=30869587&amp;fb=Y&amp;url=http%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20071011080057%2Fwww.hollywoodreporter.com%2Fhr%2Fsearch%2Farticle_display.jsp%3Fvnu_content_id%3D1000462115&amp;partnerID=3690 ಟಾಕಿಂಗ್‌ ಲೀವ್ಸ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180402225522/http://hollywoodreporter.printthis.clickability.com/pt/cpt?action=cpt&title=Taking+Lives&expire=&urlID=30869587&fb=Y&url=http%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20071011080057%2Fwww.hollywoodreporter.com%2Fhr%2Fsearch%2Farticle_display.jsp%3Fvnu_content_id%3D1000462115&partnerID=3690 |date=2018-04-02 }}. ''ದ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟರ್‌''. ಮಾರ್ಚ್‌ 15, 2004. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> [[ಡ್ರೀಮ್‌ವರ್ಕರ್ಸ್]] ರವರ ''[[ಶಾರ್ಕ್ ಟೇಲ್]]'' (2004) ಎಂಬ ಅನಿಮೆಟೆಡ್ ಚಿತ್ರದ ಲೋಲಾ ಎಂಬ [[ಏಂಜಲ್‌ಫಿಶ್]] ಗೆ ಕಂಠಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಂದಬರಿಯಾಧರಿತ ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳುಳ್ಳ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಬ್ಲೂಸ್ಕ್ರಿನ್‌]] ಮುಂದೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, [[ಕೆರ್ರಿ ಕಾನ್ರಾನ್]]ರ ''[[ಸ್ಕೈ ಕ್ಯಾಪ್‌ಟನ್ ಮತ್ತು ದಿ ವರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟುಮಾರೋ]]'' (2004) ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. 2004ರಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ [[ಒಲೆಂಪಿಯ್ಸ್]] ಆಗಿ ''[[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]]'', [[ಒಲಿವರ್ ಸ್ಟೋನ್]] ಎಂಬ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್]] ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಳು. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರ ಸೊತಿತ್ತು, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ನ ಕುರಿತಾದ ಉಭಯಲಿಂಗದ ಕುರಿತಾದ ವರ್ಣನೆ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಟೋನ್‌ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ,<ref>[https://www.theguardian.com/film/2005/jan/06/news1 ಯುಎಸ್‌ ಬಾಕ್ಸ್‌ ಆಫೀಸ್‌ ಫ್ಲಾಪ್‌ಗೆ ಸ್ಟೋನ್‌ ಬ್ಲೇಮ್ಸ್‌ ’ನೈತಿಕ ಮೂಲಭೂತವಾದ’]. ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌‌. ಜನವರಿ 6, 2005. ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಆದರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ 139 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref name="Angelina Jolie Movie Box Office Results"/> 2005ರಲ್ಲಿ ''[[ಮಿಸ್ಟರ್ &amp; ಮಿಸಸ್ ಸ್ಮಿತ್]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಡೊಗ್‌ ಲೀಮನ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು, ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಕೊಲ್ಲಲು ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿರುವ ಬೇಸರಗೊಂಡ ವಿವಾಹಿತ ಜೋಡಿಯೊಂದರ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೋಲೀ, ಜೆನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಆಗಿ [[ಬ್ರಾಡ್ ಪಿಟ್]] ಜೊತೆಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ 'ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ'ಯ ಕಾರಣ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆಯಿತು. "ಕಥೆಯು ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆಯೆನಿಸಿದರೂ, ಅದರ ನಿರೂಪಣೆಯ ವೇಗ ಮತ್ತು ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ನಟ-ನಟಿಯ ಅದ್ಭುತ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿಯಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮೋಡಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಸ್ಟಾರ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್‌ ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಈ ಚಿತ್ರವು 478ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣಗಳಿಸಿತು, 2005ರ ದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref name="Angelina Jolie Movie Box Office Results"/> ನಂತರ ಅವಳು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೊ]] ರವರ'' [[ದಿ ಗಾಡ್ ಶಾಫರ್ಡ್]]'' ಎನ್ನುವ [[ಸಿಐಎ]] ಕುರಿತಾದ ಮುಂಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು, ಎಡ್‌ವರ್ಡ್ ವಿಲ್‌ಸನ್ ಆಗಿ [[ಮಾಟ್ ಡೆಮನ್]] ಕಂಡು ಬಂದನು. ವಿಲ್ಸ್‌ನ್‌ನಿಂದ ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಮಾರ್ಗೇಟ್ ರುಸ್ಸೆಲ್ಲಾಳಾಗಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ''[[ಚಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯುನ್]]'' ಪ್ರಕಾರ "ಜೋಲೀಯ ವಯಸ್ಸು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಹೀನತೆ ಹಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕರುಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ".<ref>ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌, ಮೈಕೆಲ್‌. [http://chicago.metromix.com/movies/review/movie-review-the-good/162975/content ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶೆ: 'ದ ಗಾರ್ಡ್‌ ಸ್ಟೆಪರ್ಡ್‌'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430162441/http://chicago.metromix.com/movies/review/movie-review-the-good/162975/content |date=2011-04-30 }}. ''ಚಿಕಾಗೊ ಟ್ರಿಬ್ಯುನೆ''. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Angelina Jolie on the set of Changeling by Monique Autrey (cropped).jpg|thumb|ಜೋಲೀರವರು ನವೆಂಬರ್‌ 2007ರ ಚಾಲೆಂಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್‌ ಕಾಲಿನ್ಸ್‌ ಆಗಿದ್ದರು,]] 2007ರಲ್ಲಿ, ಜೋಲೀರವರು ''ಎ ಪ್ಲೇಸ್‌ ಇನ್‌ ಟೈಮ್‌ '' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಒಂದೇ ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 27 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದರು. ಚಿತ್ರವೂ ದ [[ಟ್ರಿಬೇಕಾ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಎಡ್ಯುಕೇಷನ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]]ನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಫ್ರೌಡಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಲು ಇದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.truveo.com/Angelina-Jolie-Screens-Documentary-at-Tribeca/id/1534836040 ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀಯು ಟ್ರಿಬೆಕಾ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಚಿತ್ರದಿಂದ ತೆರೆಕಾಣಿಸಿದಳು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110623164610/http://www.truveo.com/Angelina-Jolie-Screens-Documentary-at-Tribeca/id/1534836040 |date=2011-06-23 }}. Eitb24.com. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 29, 2007 ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಜೋಲೀರವರು [[ಮಾರಿಯಾನೆ ಪರ್ಲ್‌]] ಆಗಿ [[ಮೈಕೆಲ್‌ ವಿಂಟರ್‌ಬಾಟಮ್‌]]ನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾದರಿಯ ನಾಟಕ ''[[ಎ ಮೈಟಿ ಹಾರ್ಟ್‌]] '' (2007)ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು,ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ''[[ರಸ್ತೆ ಭಿತ್ತಿಪತ್ರಿಕೆಯ]]'' ವರದಿಗಾರ [[ಡೇನಿಯಲ್‌ ಪರ್ಲ್‌]]ನ ಅಪಹರಣ ಮತ್ತು ಕೊಲೆ ಕುರಿತದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರ ''[[ಎ ಮೈಟಿ ಹಾರ್ಟ್‌]]'' ಮರಿಯಾನೆ ಪರ್ಲ್ಸ್‌ನ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾನೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. ''ಹಾಲಿವುಡ್‌ ವರದಿಗಾರ'', ಜೋಲೀಯ ಅಭಿನಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು "ಹೆಚ್ಚು-ಗುರುತಿಸುವಂಥದ್ದು ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋಧಿಸುವುದು","ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಕರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ದೃಢವಾದ ಹಿಡಿತವಿದೆ"ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಬೆನ್ನೆಟ್‌, ರೇ. [http://hollywoodreporter.printthis.clickability.com/pt/cpt?action=cpt&amp;title=Review%3A+%27A+Mighty+Heart%27&amp;expire=&amp;urlID=30869544&amp;fb=Y&amp;url=http%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20071011093503rn_1%2Fwww.hollywoodreporter.com%2Fhr%2Fcontent_display%2Fnews%2Fe3i3e0cd5c8b61cf5ddde642ec54897986c%3Fimw%3DY&amp;partnerID=3690 ವಿಮರ್ಶೆ: ’ಎ ಮೈಟಿ ಹಾರ್ಟ್‌’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180402234139/http://hollywoodreporter.printthis.clickability.com/pt/cpt?action=cpt&title=Review%3A+%27A+Mighty+Heart%27&expire=&urlID=30869544&fb=Y&url=http%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20071011093503rn_1%2Fwww.hollywoodreporter.com%2Fhr%2Fcontent_display%2Fnews%2Fe3i3e0cd5c8b61cf5ddde642ec54897986c%3Fimw%3DY&partnerID=3690 |date=2018-04-02 }}. ''ದ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟರ್‌''. ಮೇ 16, 2007. ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಈ ಚಿತ್ರ ಆಕೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಗೋಲ್ಡ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗೈಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನೇಮಕವಾಯಿತು. ಜೋಲೀಯು ಗ್ರೆಂಡೆಲ್ಸ್‌ನ ತಾಯಿಯಾಗಿಯೂ [[ಚಲಿಸುವ ಸೆರೆಹಿಡಿದ ವಸ್ತು]] ತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಜೆಮೆಕಿಸ್‌]]ನ ಅನಿಮೇಟೆಡ್‌ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ''[[ಬೀವುಲ್ಫ್‌]]'' (2007) ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಜೋಲೀ 2008ರ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರ ''[[ವಾಂಟೆಡ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ವೊಯ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಗಾನ್‌ ಫ್ರೀಮ್ಯಾನ್‌]]ರ ಜೊತೆಗೆ ಸಹ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದರು,[[ಮಾರ್ಕ್‌ ಮಿಲ್ಲರ್‌]]ನ [[ದೃಶ್ಯ ಸಂಕೇತದ ಕಾದಂಬರಿ]]ಯ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಭಾವಿಯುತವಾದ ವಿಶ್ವಾಸನೀಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸಾಗಿ ತೋರಿಸಿದೆ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ $342 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="Angelina Jolie Movie Box Office Results"/> ಅವರು [[ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಟೈಗ್ರೆಸ್‌]]ಗೆ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸಹ ಡ್ರೀಮ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಅನಿಮೇಟೆಡ್‌ ಚಿತ್ರ ''[[ಕುಂಗ್‌ ಫು ಪಂಡ]]'' (2008)ದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರ ಮೂಲದಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗಳಿಸುವ ಆದಾಯ $632 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ.<ref name="Angelina Jolie Movie Box Office Results"/> ಅದೇ ವರ್ಷ, ಜೋಲೀರವರು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್‌ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲೈಂಟ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ವುಡ್‌]]ರವರ ನಾಟಕ ''[[ಚೇಂಜ್‌ಲಿಂಗ್‌]] '' (2008)ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಇದರ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕ್ಯಾನೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref>ಫೌಂಡಸ್‌, ಸ್ಕಾಟ್‌. [http://www.laweekly.com/2007-12-20/film-tv/clint-eastwood-the-set-whisperer/ ಕ್ಲಿಂಟ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ವುಡ್‌: ದ ಸೆಟ್‌ ವಿಷ್ಪರರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006123022/http://www.laweekly.com/2007-12-20/film-tv/clint-eastwood-the-set-whisperer/ |date=2014-10-06 }}. ''ಲಾ ವೀಕ್‌ಲೀ''. ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2007. ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಇದು 1928ರಲ್ಲಿ ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಗನನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲ್ಸ್‌ನ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಅಪಹರಣಗೊಂಡಿದ್ದ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಪುನಃ ಒಂದಾದ ನೈಜ ಕಥೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಜೋಲಿ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲದೇ [[BAFTA ಅವಾರ್ಡ್]], ಒಂದು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಅವಾರ್ಡ್, ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆ‍ಯ್‌‍ಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್‌ ಗಳಿಗೂ ಸಹಾ ನಾಮಾಂಕಿತರಾದರು.<ref name="oscar">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/oscars/7837579.stm "ಆಸ್ಕರ್‌ ನಾಮಿನೇಷನ್ಸ್‌ 2009."] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 23, 2009. ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಮಾರ್ಚ್‌ 9, 2009.</ref> ಚಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ಪ್ರಕಾರ, "ಚಂಡಮಾರುತದ ಮೊದಲಿನ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಿಂಚುತ್ತಾಳೆ, [...] ಗಂಡಾಂತರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ತನ್ನನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ನಂತರದಲ್ಲೂ ಆಕೆ ಪುರುಷಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಾಗ."<ref>ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌, ಮೈಕೆಲ್‌. [http://archives.chicagotribune.com/2008/oct/24/entertainment/chi-changeling-review-1024oct24 ‘ಚೇಂಜ್‌ಲಿಂಗ್‌’‍ತಾರೆಗಳು ಎಂಜೆಲೀನಾ ಜೋಲೀ,ಜಾನ್‌ ಮಲ್ಕೋವಿಚ್‌,ಜೆಫ್ರೆ ಡೊನೊವ್ಯಾನ್‌ ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''ಚಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯುನ್‌''. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 12, 2008 ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಮಾರ್ಚ್‌ 26, 2009.</ref> == ಮಾನವತಾವಾದಿ ಕೆಲಸ == ಜೋಲೀರವರು [[ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ''ಟಾಮ್ಬ್‌ ರೈಡರ್‌'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಕರಿಸುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮಾನವತಾವಾದೀಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೊನೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಸ್ಠಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ [[ಯುಎನ್‌ಎಚ್‌ಸಿಆರ್‌]]ಗೆ ಹೊರಳಿದರು.<ref name="Angelina Jolie named UNHCR Goodwill Ambassador for refugees"/> ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 2001ರಲ್ಲಿ, ಜೋಲೀರವರು 18 ದಿನದ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಭೇಟಿ [[ಸೈಯೆರಾ ಲಿಯೋನೆ]] ಮತ್ತು [[ಟಂಜಾನಿಯಾ]] ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಏನಾಗಿದೆಂಬುದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಆ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Angelina Jolie named UNHCR Goodwill Ambassador for refugees">ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌. [http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/news/opendoc.htm?tbl=NEWS&amp;id=3b85044b10 ಎಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀರವರು ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿ ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌ ಹಿತಚಿಂತನಾ ರಾಯಭಾರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದರು.], UNHCR.org. ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2009 ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆ ವಾರಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಂಬೋಡಿಯಾಗೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ [[ಆಫ್ಘಾನ್‌ ನಿರಾಶ್ರಿತರ]]ನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುಎನ್‌ಎಚ್‌ಸಿಆರ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ತುರ್ತು ಮನವಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಆಫ್ಘಾನ್‌ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ $1 ಮಿಲಿಯನ್‌ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌. [http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/news/opendoc.htm?tbl=NEWS&amp;id=3bb2f8be16 ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀರವರು ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌ ತುರ್ತು ಮನವಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು]. UNHCR.org. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2001. ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಆಗ್ರಹ ಪಡಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಭೇಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುಎನ್‌ಎಚ್‌ಸಿಆರ್‌ನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನೌಕರ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="Angelina Jolie named UNHCR Goodwill Ambassador for refugees"/><ref name="Bad Girl Interrupted">ಸ್ವಿಬೆಲ್‌, ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ [http://www.forbes.com/forbes/2006/0703/118_print.html ಬ್ಯಾಡ್‌ ಗರ್ಲ್‌ ಇಂಟರೆಪ್ಟೆಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090912170926/http://www.forbes.com/forbes/2006/0703/118_print.html |date=2009-09-12 }}. ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ಜೂನ್‌ 12, 2006. ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ಜೋಲೀರವರು [[ಜೆನೀವಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಯುಎನ್‌ಎಚ್‌ಸಿಆರ್‌ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌27, 2001ರಂದು [[ಯುಎನ್‌ಎಚ್‌ಸಿಆರ್‌ನ ಹಿತಚಿಂತನಾ ರಾಯಭಾರಿ]] ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.<ref name="Bad Girl Interrupted"/> {{quote box|width=35%|quote="We cannot close ourselves off to information and ignore the fact that millions of people are out there suffering. I honestly want to help. I don't believe I feel differently from other people. I think we all want justice and equality, a chance for a life with meaning. All of us would like to believe that if we were in a bad situation someone would help us."|source=Jolie on her motives for joining [[UNHCR]] in 2001<ref name="Angelina Jolie named UNHCR Goodwill Ambassador for refugees"/>}} ಜೋಲೀರವರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಉದ್ದಿಷ್ಟಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಮತ್ತು 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ]]ನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು.<ref>ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌. [http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/help/opendoc.pdf?tbl=HELP&amp;id=439d41052 ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌ ಗುಡ್‌ವಿಲ್‌ ಅಂಬಾಸಡರ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಶೀಟ್‌]. UNHCR.org. ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಆಕೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಏನೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರು "ಈ ಜನರ ದುರಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅವರು ಬದುಕನ್ನು ಎದುರಿಸಿರುವ ರೀತಿ ನೋಡಿ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡಬೇಕಾಗಿದೆ, ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌. [http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/news/opendoc.htm?tbl=NEWS&amp;id=3db3f99b5 ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ ಜೊತೆಗೆ ಸಂದರ್ಶನ]. UNHCR.org. ‍ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 21, 2002. ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> 2002 ರಲ್ಲಿ ಜೋಲೀರವರು [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಥಾಮ್‌ಹಿನ್‌ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಮತ್ತು [[ಎಡ್ಯುಯರ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref>ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌. [http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/news/opendoc.htm?tbl=NEWS&amp;id=3d04d46e4 ಹಿತಚಿಂತನಾ ರಾಯಭಾರಿ ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ ಎಕ್ಯುಡರ್‌ ಉದ್ದಿಷ್ಟಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದಳು]. UNHCR.org. ಜೂನ್‌ 10, 2002 ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ಜೋಲೀರವರು ನಂತರ [[ಕೊಸೊವೊ]]ದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಯುಎನ್‌ಎಚ್‌ಸಿಆರ್‌ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು [[ಸುಡಾನ್‌]]ನಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿರುವ [[ಕೀನ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಕುಕುಮ]] ನಿರಾಶ್ರಿತ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು [[ನಮಿಬಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ''ಬಿಯಾಂಡ್‌ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್‌'' ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ [[ಆಂಗೋಲಾ]]ನ್‌ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಸಹ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. 2003ರಲ್ಲಿ, ಜೋಲೀರವರು [[ಟಂಜಾನಿಯಾ]]ಗೆ ಆರು ದಿನದ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು, [[ಕಾಂಗೋಲೆಸೆ]] ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗಡಿ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ಗೆ ಒಂದು ವಾರದ ಭೇಟಿಗೆ ಪಾವತಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ನಂತರ ನಾಲ್ಕು-ದಿನದ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯವನ್ನ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದರು, ಅಂತೆಯೇ [[ನಾರ್ಥ್‌ ಕಾಕಸಸ್‌]]ಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಏಕಕಾಲೀಕವಾಗಿ ಆಕೆಯ ಚಿತ್ರ ''ಬಿಯಾಂಡ್‌ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್‌'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ''[[ನೋಟ್ಸ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಮೈ ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್‌]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟ ಮಾಡಿದರು. ಅದು ಆಕೆಯ ಮುಂಚಿನ ಕ್ಶೇತ್ರ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳ(2001–2002) ಘಟನೆಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2003ರಲ್ಲಿ [[ಜೋರ್ಡಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ತಂಗಿದ್ದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಜೋರ್ಡಾನ್ಸ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಇರಾಕಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು, ನಂತರ ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಅವರು ಸುದಾನೆಸೆ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಕೆಯ ಯು.ಎನ್‌.ಪ್ರವಾಸ 2004ರಲ್ಲಿ ಜೋಲೀರವರು [[ಏರಿಜೋನಾ]]ಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮೂರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಆಶ್ರಯತಾಣ ನಡೆಸುವವರನ್ನು ಮತ್ತು [[ಪೊಯೆನಾಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸಂಗಡಿಗರಿಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿಯೇ ಇರುವಂತಹ ಕೇಂದ್ರ,ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ ಕೀ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ ಅನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು 2004ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಚಾಡ್‌]]ಗೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೋದರು,ಪಶ್ಚಿಮ ಸೂಡಾನ್‌ನ [[ದರ್ಫರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪಲಾಯನಗೈದವರು ಹೋರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತಹ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿರುವ ಶಿಬಿರಗಳು ಮತ್ತು ಗಡಿಪ್ರದೇಶದ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಪಾತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದರು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ವೆಸ್ಟ್‌ ದರ್ಫರ್‌ಗೆ ಹೋದರು, 2004ರಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ,ಜೋಲೀರವರು ಧೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಫ್ಘಾನ್‌ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ಲೆಬನಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ತಂಗಿದ್ದರು, ಆಕೆ ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಛೇರಿಯಿಂದ [[ಬೈರಟ್‌]]ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು, ಅಂತೆಯೇ ಲೆಬೆನೆಸೆ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಯುವ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸ್‌ರ್‌ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು.<ref>ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌. [http://www.unhcr.org/news/NEWS/41d2b32f4.html ಜೋಲೀರವರು ಸಂತೋಷ ಕೂಟವನ್ನು ಲೆಬನಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಜೊತೆಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು], UNHCR.org. 26 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2004 ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22, 2008.</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಜೋಲೀರವರು ಆಫ್ಘಾನಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಪರ್ವೇಜ್‌ ಮುಷರಫ್‌]] ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಶೌಕಟ್‌ ಅಜೀಜ್‌]] ಅವರನ್ನು ಸಹ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು; ಅವರು [[2005ರ ಕಾಶ್ಮೀರ ಭೂಕಂಪ]]ದಿಂದಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ಗೀವಿಂಗ್‌ ದಿನದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಯ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಾಡ್‌ಪಿಟ್‌‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದರು. 2006ರಲ್ಲಿ, ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಪಿಟ್‌ರವರು [[ಹೈಟಿ]]ಗೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಯೆಲೆಹೈಟಿಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಶಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೈಟಿಯಾದವರಾದ ಹಿಪ್‌ ಹಾಪ್‌ ಸಂಗೀತಜ್ಞ [[ವೈಕ್ಲೆಫ್‌ ಜೀನ್‌]] ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ''ಎ ಮೈಟಿ ಹಾರ್ಟ್‌'' ಚಿತ್ರಿಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀರವರು [[ನವದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ಘಾನ್‌ ಮತ್ತು [[ಬರ್ಮೆಸೆ]] ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆ [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಜೊಸೆಯ ಕೊಸ್ಟಾ ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನಿರಾಶ್ರಿತರೊಂದಿಗೆ 2006ರ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ದಿನವನ್ನು ಕಳೆದಳು, ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. 2007 ರಲ್ಲಿ, ಜೋಲೀರವರು [[ದರ್ಫರ್‌]]ನಿಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಎರಡು-ದಿನದ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಚಾಡ್‌]]ಗೆ ಮರಳಿದರು; ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಫಿಟ್‌ ತರುವಾಯ ಚಾಡ್‌ ಮತ್ತು ದರ್ಫರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಪರಿಹಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ $1 ಮಿಲಿಯನ್‌ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌. [http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/UNHCR/dc35790f8bdb81d4b2df69046a0af36b.htm ದರ್ಫರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಜೋಲೀ-ಪಿಟ್‌ ಪೌಂಡೇಷನ್‌‍ ಯುಎಸ್‌ $1ಮಿಲಿಯನ್‌ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080614214107/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/UNHCR/dc35790f8bdb81d4b2df69046a0af36b.htm |date=2008-06-14 }} ರಾಯಟರ್ಸ್‌ ಅಲರ್ಟ್‌ನೆಟ್‌‍.ಮೇ 10,2007. ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಜೋಲೀರವರು [[ಸೈರಿಯಾ]]ಗೆ ಪ್ರಥಮ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಾರಿ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಹೋದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಹುದೇಶೀಯ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್‌.ಸೇನೆಗಳಂತೆಯೇ ಇರುವ ಇರಾಕಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref>ಸಿಎನ್‌‍ಎನ್‌. [http://edition.cnn.com/2008/WORLD/meast/02/07/iraq.jolie/?iref=mpstoryview ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ‌: 2ಎಮ್‌ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಸಹಾಯದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ], CNN.com. ಫೆಬ್ರವರಿ 29, 2008 ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 3, 2008.</ref> [[ಚಿತ್ರ:2005 06 15 rice-jolie 600.jpg|left|thumb|upright|ಜೂನ್‌ 2005 ರ ವಿಶ್ವ ನಿರಾಶ್ರಿತ ದಿನದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಕಾಂಡೋಲಿಜಾ ರೈಸ್‌ ಇದ್ದರು.]] ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಜೋಲೀ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೇಲಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಳು. ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ಜರುಗುವ [[ವರ್ಡ್‌ ರೇಫ್ಯೂಜೀ ಡೇ]]ಗೆ ಯಾವಾಗಲು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಮತ್ತು 2005 ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿ [[ಡೆವಾಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ವರ್ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಪೊರಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಯು.ಎಸ್.ನ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಯುಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಜೋಲೀ ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎಂದರೆ ಅವಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು 2003ರಿಂದ 20 ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದಳೋ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ.<ref name="Bad Girl Interrupted"/> ಅವಳು ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾಳೆ: "ನಾನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ಗೆ ಹೋಗದಿರುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ." 2005ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ''ನಿರಾಶ್ರಿತ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಬಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ'' ವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೆಲೆಗಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿ ನೆರವು ನೀಡುವುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಜೋಲೀ ತಾನೇ ಮೊದಲ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೆಂದು 500,000 ಡಾಲರ್ ನೀಡಿದರು.<ref>ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌. [http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/news/opendoc.htm?tbl=NEWS&amp;id=422f33944 ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀರವರು ಸಂಗಡಿಗರಿಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು]. UNHCR.org. ಮಾರ್ಚ್‌ 9, 2005. ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ತೃತೀಯ ಜಾಗತ್ತಿನ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಬಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಜೋಲೀ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹಣವನ್ನು ಸಾಂದಯ ಮಾಡಿದಳು.<ref name="Bad Girl Interrupted"/> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಜೋಲೀ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಳು. [[ಎಂಟಿವಿ]]ಗಾಗಿ ಅವಳು ''ದಿ ಡೈರಿ ಆಫ್ ಏಂಜಲಿನಾ ಜೋಲೀ ಅಂಡ್ ಡಾ. ಜೆಫ್‌ರಿ ಸಾಚ್ಸ್ ಇನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ'' ಎಂಬುದನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದಳು, ಅವಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞ [[ಡಾ.ಜೆಫ್‌ರಿ ಸಾಚ್ಸ್]] ಪಶ್ಚಿಮ ಕೀನ್ಯಾದ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು. 2006ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್]] ಮತ್ತು [[ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್ ವಿಥೌಟ್ ಬಾರ್ಡರ್‌ಸ್]] ಗಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಎರಡು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಲಾ 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ದತ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜೋಲೀ/ಪಿಟ್ ಪೌಂಡೆಷನ್‌ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿ ಜೋಲೀ ಘೋಷಿಸಿದಳು.<ref>{0/ಗ್ರೀನ್‌,ಮ್ಯಾರಿ. [http://www.people.com/people/article/0,26334,1537302,00.html ಬ್ರಾಡ್‌&amp; ಏಂಜಲೀನಾ ಅವರು ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070307112930/http://www.people.com/people/article/0%2C26334%2C1537302%2C00.html |date=2007-03-07 }}. ಪೀಪಲ್‌ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 29, 2006 ‌ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ''ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಫ್ ಕಾನ್‌ಪ್ಲಿಕ್ಟ್‌'' ಗೆ ಉಪಸಭಾಪತಿಯಾದಳು, [[ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಇಂಟೈಟಿವ್‌]]ಗೆ ಹಣಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಳು, ಯುದ್ಧದಿಂದ ತೊಂದರೆ ಗೊಳಾಗಾದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.educationpartnership.org/about-founders ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081123052444/http://educationpartnership.org/about-founders |date=2008-11-23 }}. ಹೋರಾಡುವ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ತನ್ನ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯ ಕೆಲಸದಿಂದ ಜೋಲೀ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಳು. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಕರಸ್‌ಫಾಂಡೆಟೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] ಹೂಸದಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದ [[ಸಿಟಿಜನ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ 2003ರಲ್ಲಿ ಬಾಜನಳಾದಳು. [[ಯುಎನ್‌ಎ-ಯುಎಸ್‌ಎ]]ಯಿಂದ ''ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೆರಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' ಯನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದಳು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4333544.stm ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿ ಜೋಲೀರವರು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು]. ಬಿಬಿಸಿ ವಾರ್ತೆಗಳು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 12, 2008 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> [[ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]]ದ ದೊರೆ [[ನಾರಡಾಮ್ ಸಿಹಾಮೊನಿ]] ಅವಳ ಪೋಷಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ ನಾಗರೀಕತ್ವವನ್ನು ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಅವಳನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2005ರಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಿದನು. [[ಬ್ಯಾಟಮ್‌ಬ್ಯಾಂಗ್]] ನ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು 5 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಕೊಡುವುದಾಗಿ ವಾಗ್ದಾನ ನೀಡಿದಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಳು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4144518.stm ಜೋಲೀರವರು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ ನಾಗರೀಕತನವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟರು]. ಬಿಬಿಸಿ ವಾರ್ತೆಗಳು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 12, 2005. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಜೋಲೀ 2007ರಲ್ಲಿ [[ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್ ರಿಲೇಷನ್ಸ್‌]]ನ ಸದಸ್ಯಳಾದಳು.<ref>ಗ್ರೀನ್‌, ಮ್ಯಾರಿ. [http://www.people.com/people/article/0,,20041839,00.html?xid=rss-topheadlines ಜೋಲೀರವರು ವಿದೇಶಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು]. ಪೀಪಲ್‌ ಜೂನ್‍ 18, 2007 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೇಸ್ಕ್ಯೂ ಕಮಿಟಿ]]ಯಿಂದ [[ಫ್ರೀಡಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದಳು.<ref>ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌. [http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/news/opendoc.htm?tbl=NEWS&amp;id=473055832 ಹೈ ಕಮಿಷನರ್‌ ಮತ್ತು ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀರವರು ಐಆರ್‌ಸಿ ಫ್ರೀಡಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು ]. UNHCR.org. ನವೆಂಬರ್‌ 10, 2007 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> == ಸಂಬಂಧಗಳು == ಜೋಲೀ ''[[ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್‌]]'' (1995)ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ್ದ [[ಜಾನಿ ಲೀ ಮಿಲ್ಲರ್]] ಎಂಬ ನಟನನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌28, 1996ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದಳು. ತನ್ನ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ರಬ್ಬರ ಪ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ತನ್ನ ರಕ್ತದಿಂದ ಮದುಮಗನ ಹೆಸರು ಬರೆದಿದ್ದ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಅಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು.<ref>* ಬಾಂಡನ್‌, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರ. [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C07E7DF1230F936A1575BC0A960958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=all ಇಬ್ಬಗೆಯಲ್ಲಿ,ತಾಯಿ ಅಥವಾ ತಂದೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದರು]. ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್. ಆಗಸ್ಟ್‌ 25, 1996. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25, 2009.</ref> ಮದುವೆಯಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲರ್ ದೂರವಾದರು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 1999 ರಂದು ವಿಚ್ಚೇದನವನ್ನೂ ಪಡೆದರು ಅವರ, ನನ್ನ ನಡುವಿನ ಭಾಂದವ್ಯ ಉತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು. " ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳು ಬಯಸುವಂತಹ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪತಿಯಾಗಬಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣ ಅವನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇನೆ, ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಸಹ ಹದಿಹರೆಯದವರು." ಎಂದು ಜೋಲೀ ತದನಂತರ ವಿವರಿಸಿದಳು.<ref name="Angelina Jolie interviews featuring Jonny Lee Miller"/> ''[[ಪುಶಿಂಗ್ ಟಿನ್]]'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಟನಾದ [[ಬಿಲ್ಲಿ ಬಾಯ್ ಥಾರ್ನ್‌ಟನ್]] ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಳು ಮತ್ತು ಮೇ 5, 2000 ರಂದು ಆತನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಳು. ಅವರು ಸತತವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿ ಕಾಮೋದ್ರೇಕ ಮತ್ತು ಅಂಗಸನ್ನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಅವರಿಬ್ಬರ ಬಾಂಧವ್ಯವು ಮನರಂಜನೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="News for Angelina Jolie">ವಿಇಎನ್‌ಎನ್‌. [http://www.imdb.com/name/nm0001401/news ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀಗಾಗಿ ಸುದ್ದಿ]. IMDb.com. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಥಾರ್ನ್‌ಟನ್ ಮೇ 27, 2003ರಂದು ವಿಚ್ಚೇದನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಈ ರೀತಿಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಜೋಲೀ, " ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ (ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು) ನಾವು ಬದಲಾಗಿದ್ದೆವು, ಇದು ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಒಂದು ದಿನ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಸಮಾನವಾದುದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದಾಗಬಹುದು ಎನಿಸಿತು ನನಗೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ದುಃಖಕರವಾದದ್ದು ಆದರೂ... ನೀವೂ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆವಿಗೂ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಯದೆ ಹೋದಾಗ ಈ ರೀತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.<ref name="Learning To Fly">ವ್ಯಾನ್‌ ಮೆಟರ್‌, ಜೊನಾಥನ್‌. [https://web.archive.org/web/20071221225830/http://www.style.com/vogue/feature/022304/page2.html Learning To Fly]. ''ಚಾಲ್ತಿ''. ಮಾರ್ಚ್‌ 1983. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Jolie-pitt2.png|thumb|left|upright|2007ರ ಡುವೈಯಲೆ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಬ್ರಡ್‌ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.]] ಜೋಲೀ ಹಲವು ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ''[[ಫಾಕ್ಸ್‌ಪೈಯರ್]]'' (1996) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ್ದ [[ಜೆನ್ನಿ ಷಿಮಿಜು]] ಜೊತೆ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ [[ದ್ವಿಲಿಂಗ]] ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಳು, " ನಾನು ನನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿರದಿದ್ದರೆ ಜೆನ್ನಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ."<ref>'ದಿಸ್‌ ದ ಸೀಸನ್‌ ಟು ಬಿ ಜೋಲೀ. ''ಗರ್ಲ್‌ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಮ್ಯಗ್‌ಜೀನ್‌''. ಡಿಸೆಂಬರ್ 18</ref> ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಜೋಲೀಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ " ಹೌದು. ಅಕಸ್ಮಾತ್ ನಾಳೆ ನಾನು ಒಂದು ಹೆಂಗಸಿನ ಪ್ರೀತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ, ಅವಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಹುದು ಮತ್ತು ಮುತ್ತು ಕೊಡಬಹುದಲ್ಲವೇ? ನಾನೂ ಅವಳ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೆ? ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹೌದು!" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.<ref name="Angelina, saint vs. sinner">ಕೆನ್ಸರ್‌, ಜುಲಿಯಾನ್‌ &amp; ಮೆಗ್ನಾ ಮಿಕಾಲೆ. [https://web.archive.org/web/20060207100110/http://www.nydailynews.com/front/story/387860p-329048c.html Angelina, saint vs. sinner] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಡೈಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಫೆಬ್ರುವರಿ 2, 2006. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> 2005ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಾಡ್ ಪಿಟ್]] ಮತ್ತು [[ಜೆನಿಫರ್ ಎನಿಸ್ಟನ್]] ವಿಚ್ಚೇದನ ಪಡೆಯಲು ಜೋಲೀ ಕಾರಣಳು ಎಂಬ ಗುಲ್ಲು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು. ಅವಳು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ''[[ಮಿಸ್ಟರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮಿಸಸ್ ಸ್ಮಿತ್]]'' (2005) ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಜೋಲೀ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಕೆಲವು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ ಅಷ್ಟೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು.<ref>ಹ್ಯಾರಿಸ್‌, ಮಾರ್ಕ್‌. [https://www.nytimes.com/2008/10/19/movies/19harr.html?_r=2&amp;pagewanted=all ದಿ ಮಾಮ್‌ ಟ್ರಾಕ್‌]. ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 12, 2008 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಜೋಲೀ " ನನ್ನ ತಂದೆ, ನನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದನ್ನು ನಾನು ಕ್ಷಮಿಸಿ ಬಿಡುವಂತಹ ಸಾಧಾರಣ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಮದುವೆಯಾದ ಪುರುಷನನ್ನು ನಾನು ಮೋಹಿಸಿದರೆ ಮರುದಿನ ನನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನಾನೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡುವಂತಹವನ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ನಾನು ಒಳ ಪಡುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಳು.<ref name="Angelina, saint vs. sinner"/> ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಎಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಈ ಅಪವಾದ 2005ರ ಕೊನೆಯ ತನಕ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಎನಿಸ್ಟನ್ ವಿಚ್ಚೇದನ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಜಿಸಲ್ಲಿಸಿದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಪಿಟ್, ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಅವಳ ಮಗ ಮ್ಯಾಡೋಕ್ಸ್ ಕೀನ್ಯಾದ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾಪರಜ್ಜಿ]] ಪೋಟೋಗಳು ತೋರಿಸಿದವು. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಮನರಂಜನಾ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಜೋಡಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದಂತೆ "[[ಬ್ರಾಂಜೆಲಿನಾ]]" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಕರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ತಾನು ಬ್ರ್ಯಾಡ್‌ ಪಿಟ್‌ನ ಮಗುವಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗುತ್ತಿರುವೆ ಮತ್ತು ತಾನು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿ, 2006ರ ಜನವರಿ 11ರಂದು, ಪೀಪಲ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದಳು. ಈ ಮೂಲಕ ಇವರಿಬ್ಬರ ಸಂಬಂಧವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಖಚಿತವಾಯಿತು.[365] == ಮಕ್ಕಳು == <div style="margin:0 0 1.5em 1em;background:#f9f9f9;float:right;width:250px;font-size:95%" class="NavFrame"><div class="NavHead" style="background:#B0C4DE;font-size:90%"> ಜೋಲೀಯ ಮಕ್ಕಳು</div> <div class="NavContent" style="font-size:normal;text-align:left"> * ಮ್ಯಾಡಾಕ್ಸ್‌ ಚಿವಾನ್‌ ಜೋಲೀ-ಪಿಟ್‌ [373]<br />{{small|(born August 5, 2001 in [[Cambodia]]; adopted March 10, 2002)}} * ಪ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಥೀನ್‌ ಜೋಲೀ-ಪಿಟ್‌ [374]<br />{{small|(born November 29, 2003 in [[Vietnam]]; adopted March 15, 2007)}} * ಜಹಾರಾ ಮಾರ್ಲೇ ಜೋಲೀ-ಪಿಟ್‌ [375]<br />{{small|(born January 8, 2005 in [[Ethiopia]]; adopted July 6, 2005)}} * ಷಿಲೋ ನೌವೆಲ್‌ ಜೋಲೀ-ಪಿಟ್‌ [376]<br />{{small|(born May 27, 2006 in [[Swakopmund]], [[Namibia]])}} * ನಾಕ್ಸ್ ಲೆಯಾನ್‌ ಜೋಲೀ-ಪಿಟ್‌ [377]<br />{{small|(born July 12, 2008 in [[Nice]], France)}} * ವಿವಿಯೆನ್‌ ಮಾರ್ಷೆಲಿನ್‌ ಜೋಲೀ-ಪಿಟ್‌ [378]<br />{{small|(born July 12, 2008 in Nice, France)}} </div></div> ಮಾರ್ಚ್ 10,2002 ರಂದು ಜೋಲೀ ಏಳು ತಿಂಗಳಿನ ಮೆಡಾಕ್ಸ್ ಚಿವಾನ್ ನನ್ನು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಗುವಾಗಿ ದತ್ತು ಪಡೆದುಕೊಂಡಳು.<ref name="Angelina Jolie's Name Interrupted"/> ಅವನು ಆಗಸ್ಟ್ 5, 2001 ರಂದು [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ರ್ಯಾತ್ ವಿಬಲ್ ಎಂಬುದು ಅವನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿಗೆ ಅವನು [[ಬಟ್ಟಂಬಾಂಗ್]] ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನಾಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಜೋಲೀ ''[[Lara Croft: Tomb Raider|ಟಾಂಬ್ ರೈಡರ್]]'' ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2001ರಲ್ಲಿ [[ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್]] ಕಾರ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಕಾಂಬೋಡಿಯಕ್ಕೆ ಬೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಳು. ಇದಾದ ನಂತರ ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ಎರಡನೆ ಗಂಡನಾದ [[ಬಿಲ್ಲಿ ಬಾಬ್ ಥಾರ್ನ್‌ಟನ್‌]]ನಿಂದ ವಿಚ್ಚೇದನ ಪಡೆದ ನಂತರ ಜೋಲೀ ಮೆಡ್ಡಾಕ್ಸ್‌ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಜೋಲೀಯ ಇತರೆ ಮಕ್ಕಳಂತೆಯೇ ಮೆಡ್ಡಾಕ್ಸ್‌ನೂ ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳ ತೊಡಗಿದ.[101] ಜೋಲೀ [[ಈಥೋಪಿಯ]]ದ ಮಾರ್‌ಲೀ ಎಂಬ ಆರು ತಿಂಗಳಿನ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಜೂನ್6, 2005ರಂದು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಜಾರಾಹ್ ಜನವರಿ 8, 2005 ರಂದು ಜನಿಸಿದಳು. ಅವಳ ತಾಯಿ ಅವಳಿಗೆ ಯೆಮ್‌ಸ್ರಾಚ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದಳು.<ref name="pflanz1120">ಫ್ಲಾಂಜ್‌,ಮಿಕೆ. [http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1569961/Angelina-Jolie%27s-adopted-baby-%27result-of-rape%27.html ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ’ಸ್‌ ಅಡಾಪ್ಟೆಡ್‌ ಬೇಬಿ ’ರಿಸಲ್ಟ್‌ ಆಪ್‌ ರೇಪ್‌’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210131117/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1569961/Angelina-Jolie%27s-adopted-baby-%27result-of-rape%27.html |date=2009-02-10 }}. ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌. ನವೆಂಬರ್‌ 10, 2007 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ನಂತರ ಅನಾಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಟೀನಾ ಆ‍ಯ್ಡಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಬೆಲ್‌, ಜಾನ್‌. [https://web.archive.org/web/20070329045625/https://movies.yahoo.com/mv/news/st/20050714/112135320003.html Angelina's Baby Zahara: Her touching family story]. ಯಾಹೂ ಮೂವೀಸ್‌. ಜುಲೈ 14, 2005. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> [[ಆ‍ಯ್‌ಡ್ಡಿಸ್ ಅಬಾಬಾ]] ದ ವೈಡ್ ಹಾರಿಜಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಎಂಬ ಅನಾಥಾಶ್ರಮದಿಂದ ಜೋಲೀ ಅವಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದಳು. ಜಾಹಾರಾಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದ ಕಾರಣ ಅವಳನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ (ತಕ್ಷಣ) ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. 2007ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜಹಾರಾಳಿಗೆ ಜನ್ಮನೀಡಿದತಾಯಿ ಮೆಂಟೆವೇಬ್ ಡ್ಯಾವಿಟ್ ಇನ್ನು ಬದುಕಿದ್ದು, ತನ್ನ ಮಗಳು ಮತ್ತೆ ತನಗೆ ಬೇಕು ಎಂದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಅವಳ ತಾಯಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಆ ವರದಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿದಳು. ಅವಳ ಪ್ರಕಾರ ಜಹಾರಾಳನ್ನು ಜೋಲೀ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು "ಅವಳ ಅದೃಷ್ಟ" ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.[104] [[ಬ್ರಾಡ್ ಪಿಟ್‌]]ರವರು ಜೋಲೀ ಮಗುವನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆಯುವಾಗ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಜೊತೆಗಿದ್ದರು;<ref name="News for Angelina Jolie"/> ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ತಾನು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಜಾಹಾರಳನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದೆವು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು.<ref>[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0606/20/acd.01.html ಅಂಡರ್‌ಸನ್‌ ಕೂಪರ್‌ 360 - ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ: ಆಕೆಯ ಉದಿಷ್ಟಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಯ್ತನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150220020250/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0606/20/acd.01.html |date=2015-02-20 }}. CNN.com. ಜೂನ್‌20, 2006. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಜೋಲೀ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆಯುವುದರ ಬಗ್ಗೆ, ಪಿಟ್ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ನ್ಯಾಯಧೀಶರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಅಹವಾಲನ್ನು ಜನವರಿ 19, 2006ರಂದು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿ ಊರ್ಜಿತ ಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮನೆಹೆಸರು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ "ಜೋಲೀ-ಪಿಟ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/10927183/ ಜೋಲೀಯ ಮಕ್ಕಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಹೇಳಿದರು]. ಅಸೋಸಿಯೆಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಜನವರಿ 19, 2006. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಜೋಲೀ [[ನಮೀಬಿಯಾದ]] [[ಸ್ವ್ಯಾಕೋಪ್‌ಮಂಡ್]]ನಗರದಲ್ಲಿ ಶಿಲೋಹ್ ನೌವೆಲ್ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು. ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿದಂತೆ [[ಸಿಜೆರಿಯನ್]] ಮೂಲಕ ಮೇ27, 2006ರಂದು ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮವನ್ನಿತ್ತಳು. ಆಗತಾನೆ ಜನಿಸಿದ ತನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ ನಮೀಬಿಯಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿ ಕೊಂಡ,[108] ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ತನ್ನ ಮಗಳ ಪೋಟೊವನ್ನು ಪಾಪರಝ್ಝಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅದನ್ನು [[ಗೆಟ್ಟಿ ಇಮೇಜಸ್‌]]ಗೆ ತಾನೇ ಅವಳ ಮೊದಲ ಪೋಟೊಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದಳು. ''ಪೀಪಲ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಾದ ''[[ಹಾಲೋ]]'' ಗಿಂತ, ಮಗುವಿನ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪೋಟೊ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ತನ್ನ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ 4.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪೋಟೊವನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಅಂದಾಜು 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟು ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು.<ref>[http://www.thetimes.co.za/PrintEdition/News/Article.aspx?id=780852 ಜೋಲೀರವರ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳು ಹೊಸದಾಖಲೆ ಮಾಡಿವೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090722124712/http://www.thetimes.co.za/PrintEdition/News/Article.aspx?id=780852 |date=2009-07-22 }}. ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಜೂನ್‌ 8, 2008 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ಬಂದ ಲಾಭವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗದಿರುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಮೇಡಮ್ ಟುಸ್ಯಾಡ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಶಿಲೋಹ್‌ಳ ಪ್ರತಿರೂಪದಂತಿರುವ [[ಮೇಣದಗೊಂಬೆ]]ಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಇಡಲಾಯಿತು; ಮೇಡಮ್ ಟುಸ್ಯಾಡ್ಸ್‌ನವರು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಮೇಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರುಮಾಡಿದ ಶಿಶುವಿನ ಮೇಣದಗೊಂಬೆ.<ref>[http://www.usatoday.com/life/people/2006-07-27-shiloh_x.htm ಎನ್‌ವೈಸಿ ವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮುಸಿಯಂ ಜೋಲೀ-ಪಿಟ್‌ ಮಗುವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ ]. ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೆ ಜುಲೈ 27, 2006. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 15, 2007ರಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ [[ವಿಯೆಟ್‌ನಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 29, 2003ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಥೈನ್ ಎಂಬ ಮಗುವನ್ನು ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು.<ref>ಕೆನ್‌ ಲೀ. [http://www.people.com/people/article/0,,20040831,00.html ಎಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀರವರ ಮಗ ಕಾನೂನುಬದ್ದವಾಗಿ ಪಾಕ್ಸ್ ಥೈನ್‌ ಜೋಲೀ-ಪಿಟ್‌ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು] ''ಪೀಪಲ್‌''. ಮೇ 31, 2007. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ದಾವಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮತಾಳಿ ಹೆತ್ತವರಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ಫ್ಹಾಮ್ ಖ್ವಾಂಗ್ ಸ್ಯಾಂಗ್ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಮೊದಲು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Jolie sorry to throw media spotlight on adopted boy">{0/ಎ ಎಫ್‌ಪಿ. {1}ಜೋಲೀ ಸಾರಿ ಟು ಥ್ರೊ ಮೀಡಿಯಾ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೈಟ್‌ ಆನ್‌ ಅಡಾಪ್ಟೆಡ್‌ ಬಾಯ್‌. [[ನೈನ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌]]. ಮಾರ್ಚ್‌ 17, 2007 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> [[ಹೋ ಚಿ ಮಿನ್]] ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಟಾಮ್ ಬಿನ್ಹ್ ಅನಾಥಾಶ್ರಮದಿಂದ ಜೋಲೀ ಅವನನ್ನು ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಳು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6452741.stm ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಬಾಲಕನನ್ನು ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀರವರು ದತ್ತುತೆಗೆದುಕೊಂಡರು]. ಬಿಬಿಸಿ ವಾರ್ತೆಗಳು. ಮಾರ್ಚ್‌ 15, 2007 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ಅವನ ತಾಯಿ ಸಾಯುವ ಮೊದಲು ಅವನಿಗೆ ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಳು ಎಂದು ಜೋಲೀ ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿದಳು.<ref>ಮಾರ್ಮನ್‌, ಪೆಟೆ. [http://www.people.com/people/article/0,,20042763,00.html ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ: ಬ್ರಾಡ್‌ ಮತ್ತು ನಾನು 14 ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದ್ದೇವೆ.]. ಪೀಪಲ್‌ ಜೂನ್‍ 15, 2007 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಜೋಲೀಗೆ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತದೆಯಂತೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. [[2008ರ ಕೇನ್ಸ್ ಫಿಲಂ ಪೆಸ್‌ಟಿವಲ್]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಜೋಲೀ ಖಾತ್ರಿ ಪಡಿಸಿದಳು, ಆಕೆ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು. ನಾಕ್ಸ್ ಲಿಯಾನ್ ಎಂಬ ಗಂಡು ಮಗುವಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಯೆನ್ ಮಾರ್ಚೆಲೈನ್ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗೆ ಪ್ರಾನ್ಸ್‌ನ [[ನೈಸ್‌]] ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಲೆನ್‌ವಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು. ಜುಲೈ 12, 2008ರಲ್ಲಿ ಸಿಜೆರಿಯನ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊರ ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.<ref>ಎಪಿ. [http://www.msnbc.msn.com/id/25657370/ ಒಂದು ಹುಡುಗ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹುಡುಗಿ ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಪಿಟ್‌ ಅವರಿಗಿದ್ದಾರೆ]. MSNBC.com. ಜುಲೈ 13, 2008. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ನಾಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ವಿವಿಯೆನ್‌ರ ಮೊದಲ ಪೋಟೊಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪೀಪಲ್‌ ಮತ್ತು ಹೆಲೋ! ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಮಾರಲಾಯಿತು. ಮಾರಾಟವಾದ ಮೊತ್ತ $14 ದಶಲಕ್ಷ - ಇದುವೆರಗೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಖ್ಯಾತರ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು.[405][407] ಹಣವು ಜೋಲೀ-ಪಿಟ್‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ (ದಾನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಹೋಯಿತು.[408][410] == ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:Angelina jolie lugar.jpg|thumb|upright|2005ರಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಡಿ.ಸಿ.ಯ ಎ ಪೋಟೋ ಒಪಿ ಯಲ್ಲಿ ಜೋಲೀ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.]] ಜೋಲೀರವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಆಕೆಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ತಂದೆ [[ಜಾನ್‌ ವೈಯಟ್‌]] ಜೊತೆಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಏಳನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವಳು ''[[ಲುಕಿನ್‌ ಟು ಗೆಟ್‌ ಔಟ್‌]] '' ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದಳು,ಆ ಚಿತ್ರವು ಆಕೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ತಂದೆಯಿಂದ ಸಹ-ರಚನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು 1988 ಮತ್ತು 1988ರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಆತನೊಂದಿಗೆ ವಯಸ್ಕಳಾಗಿ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಆವಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ಗೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದಳು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವಳು ತನ್ನ ನಟನಾವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಜೋಲೀ ನಟಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ವೇದಿಕೆ ನಾಮ "ವೈಯಟ್‌"ಅನ್ನು ಬಳಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು, ಏಕೆಂದರೆ ನಟಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಶಿಸಿದ್ದಳು.<ref name="News for Angelina Jolie"/> ಜೋಲೀ ವಿವಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವತ್ತು ಗಾಬರಿಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆಕೆ ವೃತ್ತಿಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಹದಿಹರೆಯ "ಒರಟು ಹುಡುಗಿ"ಎಂಬ ಚಿತ್ರಣ ಆಕೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿತ್ತು. [[2000 ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಭಾಷಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ,"ನಾನು ಈಗ ನನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಜೋಲೀ ಘೋಷಸಿದರು, ಆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆತನೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯ ಅಕ್ಕರೆಯ ವರ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿದ್ದರು,ಆಕೆಯ ಸಹೋದರ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಹವೆನ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ನಿಷಿದ್ದ ಸಂಭೋಗ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಬರೆದದ್ದರಿಂದ ಕಿಡಿಕಾರಿದರು, ಅವರು ಬಲವಾದಂತಹ ಆ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಜೋಲೀ ಹಾಗೂ ಹೆವೆನ್‌ ನಂತರ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು ಅದೇನೆಂದರೆ, ಅವರ ಪೋಷಕರ ವಿಚ್ಛೇಧನವಾದ ನಂತರ ಅವರು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅವಲಂಭಿಸಿದ್ದರು.<ref name="News for Angelina Jolie"/> ಜೋಲೀರವರು ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಚಾರಕ ಅಥವಾ ಗೂಢಚಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>ಬಾರ್ನೆಸ್‌, ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌. [https://www.nytimes.com/2008/11/21/business/media/21angelina.html ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀರವರ ಚಿತ್ರ ಸೂಕ್ಶ್ಮವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ]. ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್. ನವೆಂಬರ್‌ 2, 2008 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ನವೆಂಬರ್‌24, 2008.</ref> ಅವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯೊಂದರ ಪ್ರಿಯಮಿತ್ರರಾದರು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವಂತೆಯೇ ತಾವಾಗಿಯೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು,ಮುಕ್ತವಾಗಿ [[ಬಿಡಿಎಸ್‌ಎಮ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಆಕೆಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಪ್ರೀತಿ ಜೀವನ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು <ref name="Wild at heart"/> ಮತ್ತು "ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ಅಭಿಮಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಚ್ಚಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="Angelina, saint vs. sinner"/> ಜೋಲೀರವರ ತುಟಿಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮಾಧ್ಯಮಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದುದು ಆಕೆಯ ಹೆಚ್ಚು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾದ ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಂತಿವರ್ಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಮಧ್ಯೆ,"ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ಬಂಗಾರದ ಗುಣಮಟ್ಟದವಳು" ಎಂದು ಅವರು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಎಎಪಿ.[http://www.smh.com.au/news/beauty/jolie-good/2007/04/12/1175971251818.html ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ಜೋಲೀಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ.] ''ದಿ ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ''. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 12, 2007 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಆಕೆ [[ಬಿಲ್ಲಿ ಬಾಬ್‌ ಥಾರ್ಮನ್ಟನ್‌]]ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾನವತಾವಾದದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕಿಯಾದುದ್ದರಲ್ಲಿನ ಆಕೆಯ ನಂತರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳಾಗಿಯೂ ಸಹ ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಅವರು [[ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌ನ ಹಿತಚಿಂತನಾ ರಾಯಭಾರಿ]]ಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮಾನವತಾವಾದೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತನ್ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಜೋಲೀರವರು 2004 ರಿಂದ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯವಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಖಾಸಗಿ ಪೈಲಟ್‌ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ([[ಕಂತಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿ]]ಸುವಂತೆ) ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಸಿರಾಸ್‌ [[ಎಸ್‌ಆರ್‌22]] ವಿಮಾನದ ಮಾಲೀಕರಾದರು.<ref>ನಾರ್ಮನ್‌, ಪೆಟೆ. [http://www.people.com/people/article/0,,20039712,00.html ಎಂಜಲೀನಾ ಟಾಕಿಂಗ್‌ ಎ ಈಯ್‌ ಆಫ್‌ ವರ್ಕ್‌]. ಪೀಪಲ್‌ ಮೇ 22, 2007. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ಜೋಲೀರವರು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಿಯಳು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬರೆದರು, ಆದರೆ ಆಕೆ ತನ್ನ ಮಗ ಮ್ಯಾಡಾಕ್ಸ್‌ಗೆ [[ಬುದ್ಧವಾದ]] ಬೋಧಿಸುತ್ತಿರುವುದೇಕೆಂದರೆ, ಅದು ಅವನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವೆಂದು ತಾನು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಆಕೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆಗೆ ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಜೋಲೀ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿಲ್ಲ. ದೇವರಿದ್ದಾನೆಯೇ ಎಂದು 2000ದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಕೆ "ಅದರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇರುವ ಜನರಿಗಾಗಿ, ನಾನು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ. ನನಗೆ ದೇವರಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>ಥಾಮ್ಸನ್‌, ಸ್ಟೀಫನ್‌. [http://www.avclub.com/content/node/24504 ದೇವರಲ್ಲಿದ್ದಾನೆಯೇ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070305184837/http://www.avclub.com/content/node/24504 |date=2007-03-05 }}. ''ದ ಎ.ವಿ. ಕ್ಲಬ್‌''. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 6, 2000. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> [[ಚಿತ್ರ:AngelinaJolieBradPittAAFeb09.jpg|thumb|left|2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ 81ನೆಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಏಂಜೆಲಿನಾ ಜೋಲೀ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಡ್‌ ಪಿಟ್‌]] 2005ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಾಡ್‌ ಪಿಟ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯ ಸಂಬಂಧವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ವರದಿಯಾಗಿರುವಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ಜೋಲೀ 2006ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಾನು ಗರ್ಭಿಣಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದಳು, ನಿದರ್ಶನಗಳಿಲ್ಲದ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚೋದನಾಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದವು,"ಬುದ್ದಿಭ್ರಮಣೆಯ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು [[ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌]] ಅವರ ಕಥೆಯಾದ "ದ ಬ್ರಾಂಜೆಲಿನಾ ಫಿವರ್‌"ನಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದೆ.<ref name="The Brangelina fever">[http://www.theage.com.au/articles/2006/02/06/1139074140202.html ದ ಬ್ರಾಂಗೆಲಿಯನ್‌ ಫೇವರ್‌]. ರಾಯಟರ್ಸ್ ಫೆಬ್ರುವರಿ 6, 1973 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ಮಾಧ್ಯಮ ಗಮನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಆ ಜೋಡಿಗಳು ಶಿಲೋಹ್‌ನ ಜನನಕ್ಕಾಗಿ [[ನಮಿಬಿಯಾ]]ಗೆ ಹೋದರು,"ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ದೆಶೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಗುವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು" ಎಂಬಂತೆ ಅದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್‌, ಟೆರ್ರಿ. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/25/AR2006052501187.html ನಮಿಬಿಯಾ ಶೈಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಪಿಟ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಜೋಲೀ]. ಅಸೋಸಿಯೆಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮೇ 25, 2006 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಜೋಲೀರವರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಕದ ಸುದ್ದಿಯಾಯಿತು. ಎರಡು ವಾರದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಕೆ [[ನೈಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಪಕ್ಕದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದರು, ವರದಿಗಾರರು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರರು ಹೆರಿಗೆಯಾದುದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲು ವಾಯುವಿಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರಂತೆ ಹೊರಗಡೆ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>ಗ್ರು‍ಬರ್‌‌, ಬೆನ್‌. [http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSL1322562520080715 ಜೋಲೀ ಟ್ವಿನ್ಸ್‌ ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಅಡ್ಮಿಟ್ಸ್‌ ಟು ಫ್ರೀ-ಬರ್ತ್‌ ಪ್ರೆಸರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126223354/http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSL1322562520080715 |date=2010-01-26 }}. ರಾಯಟರ್ಸ್ ಜುಲೈ 15, 2008. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಇವತ್ತು ಜೋಲೀರವರು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕ್ಯೂ ಸ್ಕೋರ್‌]] ಅವರ ಪ್ರಕಾರ 2000ದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಆಸ್ಕರ್‌ ಗಳಿಸಿದ ತರುವಾಯ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 31% ಜನ ಜೋಲೀರವರು ತಮಗೆ ಆಪ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ, 2006 ರಿಂದ ಆಕೆ 81% ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಆಪ್ತರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Bad Girl Interrupted"/> 2006ರ [[ಎಸಿನೈಲ್ಸೆನ್‌]]ನ ಜಾಗತಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನೆಯು 42 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಋಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಜೋಲೀರವರು ಬ್ರಾಡ್‌ಪಿಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದರು.<ref>ACNielsen. [http://www.afaqs.com/news/company_news/Corporate/9263.html ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ,ಬ್ರಾಡ್‌ ಟಾಪ್‌ ದಿ ಚಾರ್ಟ್ಸ್‌, ಆ‍ಯ್‌ಸ್‌ ಫೇವರಿಟ್‌ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಎನ್ಡೋಸರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090722062354/http://www.afaqs.com/news/company_news/Corporate/9263.html |date=2009-07-22 }}. ''ಏಜೆನ್ಸಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌''. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಜೋಲೀರವರು [[ಟೈಮ್‌ 100]] ನ ನಡುವೆ, 2006 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿರುವ 100 ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವಿ ಜನರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಳು.<ref>ಬ್ರೌನ್‌, ಮಲ್ಲೋಕ್‌. [http://www.time.com/time/2006/time100/ ದಿ ಟೈಮ್‌ 100 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060502231929/http://www.time.com/time/2006/time100/ |date=2006-05-02 }}. ಟೈಮ್. ಏಪ್ರಿಲ್ 30,2006. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref><ref>ಕ್ಲೋನಿ, ಜಾರ್ಜ್‌. [http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733756,00.html ದ ಟೈಮ್‌ 100] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513000938/http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733756,00.html |date=2009-05-13 }}. ಟೈಮ್. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ಆಕೆಯನ್ನು ''[[ಪೀಪಲ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯ "100 ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರಿಯರು" ಎಂಬ 2006ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರ ಮಹಿಳೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref name="Most Beautiful">[http://www.people.com/people/article/0,,20034523_1187416,00.html 2006'ರ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ನಟಿ: ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006073340/http://www.people.com/people/article/0%2C%2C20034523_1187416%2C00.html |date=2014-10-06 }}. ಪೀಪಲ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್26,2006. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಮತ್ತು ಆಕೆ 2007ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ [[ಚಾನೆಲ್‌ 4]]ನ ಕಿರುತೆರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''ದಿ ೧೦೦ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್‌ ಸೆಕ್ಸ್‌ ಸಿಂಬಲ್ಸ್‌‌'' ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ್ ಅತ್ಯಂತ ಸೆಕ್ಸ್‌ ಸಿಂಬಲ್‌ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Jolie named sexiest person ever">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6390647.stm ಜೋಲೀ ನೇಮ್ಡ್‌ ’ಸೇಕ್ಸಿಯೆಸ್ಟ್‌ ಪರ್ಸನ್‌ ಎವರ್‌’]. ಬಿಬಿಸಿ ವಾರ್ತೆಗಳು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 24, 2007. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> '' [[ದ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ರಿಪೊರ್ಟರ್‌]]'' ಜೋಲೀರವರು 2008ರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ, ಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ $15 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸಂಪಾದಿಸುವ ನಟಿ ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.<ref name="ದ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿy 100">[http://www.forbes.com/lists/2008/53/celebrities08_Angelina-Jolie_T5SH.html ದ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿy 100]. ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ಜೂನ್‌ 11, 2008 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಅವರು 2009ರಲ್ಲಿ [[ಪೊರ್ಬ್ಸ್‌]] ವಾರ್ಷಿಕ [[ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ 100]]ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು;<ref>[http://www.forbes.com/2009/06/03/forbes-100-celebrity-09-jolie-oprah-madonna-intro.html ವಿಶ್ವದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]. ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ಜೂನ್‌ 3, 2009 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಜೂನ್‌ 8, 2009.</ref> ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಅವರು 2007ರಲ್ಲಿ <ref>[http://www.forbes.com/2007/06/14/best-paid-celebrities-07celebrities_cz_lg_0614celeb_land.html ದ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ 100]. ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ಜೂನ್‍ 14, 2007 ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ನಂ.14ನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ನಂ.3ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="ದ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿy 100"/> == ಹಚ್ಚೆ ಚಿತ್ರಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Jolietattoo.png|thumb|೨೦೦೭ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಹುತೇಕ ಟ್ಯಾಟೂಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಲೀ ಕಾಣಿಸಿದ್ದಳು.]] ಜೋಲೀರವರು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಹಚ್ಚೆ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೆಳೆದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಂದ ವಿಮರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ನಗ್ನವಾಗಿ ನಟಿಸುವುದನ್ನು ನಾನು ವಿರೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರೇಮ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗ್ನವಾಗಿ ನಟಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ದೊಡ್ಡಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಸಿದರು ಎಂದು ಜೋಲೀ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಳು.<ref>ಕಿರ್ಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಬ್ರುಸಿ. [http://jam.canoe.ca/Movies/Artists/J/Jolie_Angelina/2003/10/19/759420.html ದಿ ನ್ಯೂ ಏಂಜೆಲಿನಾ ಜೋಲೀ]. ಜಾಮ್‌! ಶೋಬಿಜ್‌. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 19, 200‍3. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ತನ್ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಹಳಷ್ಟು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವಾಗ ಹಚ್ಚೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ಅದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಾದನ(ಮೇಕಪ್) ಮಾಡಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೋಲೀ ಮೈ ಮೇಲೆ ಹದಿಮೂರು ಹಚ್ಚೆ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. [[ಟೆನ್ನೆಸೀ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಎಂಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಾಟಕಕರನ ಅರಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ "العزيمة"(ಮಾನಸಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ) ಎಂಬ ಪದಪುಂಜದಿಂದ " ಎ ಪ್ರೇಯರ್ ಫಾರ್ ದ ವೈಲ್ಡ್ ಅಟ್ ಹಾರ್ಟ್, ಕೆಪ್ಟ್ ಇನ್ ಕೇಜಸ್ " ಎನ್ನುವ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ತಾನು ಸಹ ಹಚ್ಚೆ ಚಿತ್ರವನ್ನಾಗಿಸಿ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಲ್ಯಾಟಿನಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಾಣ್ನುಡಿಯಾದ " ''quod me nutrit me destruit'' " ( ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ನನ್ನನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ) <ref>ಥಾಮಸ್‌,ಕರೆನ್‌. [http://www.usatoday.com/life/2003-07-17-jolie-side_x.htm ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ, ಟ್ಯಾಟೂ ಡೈಯರಿಸ್ಟ್‌]. ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೆ July 7, 2003. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್8, 2008.</ref> ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗ ಮೆಡ್ಡಕ್ಸ್‌ನಿಗಾಗಿ [[ಕಾಮೀರ್]] ರಚಿಸಿರುವ [[ಯಂತ್ರ]]ವೊಂದರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಹಚ್ಚೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2972855.stm ಜೋಲೀ ಆ‍ಯ್‌ಡ್ಸ್‌ ಥೈ ಟ್ಯಾಟೂ]. ಬಿಬಿಸಿ ವಾರ್ತೆಗಳು. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 24, 2003. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008.</ref> ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನಗಳ ಆರು ಭಾಗದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಹಚ್ಚೆಚಿತ್ರವನ್ನು ತನ್ನ ಎಡ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref>[http://www.smh.com.au/news/web/angelinas-new-geotattoos/2008/10/07/1223145273346.html ಏಂಜಲೀನಾ ತನ್ನ ಹೊಸ ಜಿಯೊ-ಟ್ಯಾಟೂಸ್‌ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದಳು]. ''ದ ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌''. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 7, 2008 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22,2008ರಂದು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಗಂಡನಾದ [[ಬಿಲ್ಲಿ ಬಾಬ್ ಥಾರ್ನ್‌‍ಟಾನ್‌]]ನ ಹೆಸರಿನ "ಬಿಲ್ಲಿ ಬಾಬ್" ಹಚ್ಚೆ ಚಿತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಚ್ಚೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಸಿಹಾಕಿದಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಚೈನೀಸ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ಫಾರ್ ಡೆಥ್ ಮತ್ತು ವಿಂಡೊ ಹಚ್ಚೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಸಿ ಹಾಕಿದಳು. ಕಾರಣವೆನೆಂದರೆ ವಿಂಡೊನ ಮೂಲಕ ಆಚೆ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ನೋಡುತ್ತಾ ನಿಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಅವಳು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.<ref name="Inside the Actors Studio"/> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {|class="wikitable sortable " style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="ಕೇಂದ್ರ" ! style="background:#B0C4DE;" | ವರ್ಷ ! style="background:#B0C4DE;" | ಚಲನಚಿತ್ರ ! style="background:#B0C4DE;" | ಪಾತ್ರ ! style="background:#B0C4DE;" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 1982 | ''[[ಲೂಕಿನ್ ಟೂ ಗೆಟ್ ಔಟ್]]'' | ತೊಶ್ | |- |rowspan="3"| 1993 | "ಏಂಜೆಲಾ &amp; ವ್ರಿಲ್" | ಏಂಜೆಲಾ | ಎರಡು ನಿಮಿಷದ ಶಾರ್ಟ್ ಫಿಲಂ |- | "ಎಲಿಸಿ &amp; ವ್ರಿಲ್" | ಎಲಿಸಿ | ಎರಡು ನಿಮಿಷದ ಶಾರ್ಟ್ ಫಿಲಂ |- | ''[[ಸೈಬ್ರಾಗ್ 2]]'' | ಕಾಸೆಲ್ಲಾ "ಕ್ಯಾಶ್" ರೀಸಿ | |- |rowspan="2"|1995 | ''[[ವಿಥೌಟ್ ಎವ್ಹಿಡೆನ್ಸ್]]'' | ಜೋಡೀ ಸ್ವೇರಿಂಗನ್ | |- | ''[[ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್]]'' | ಕೆಟ್ "ಆಸಿಡ್ ಬರ್ನ್" ಲಿಬ್ಬಿ | |- |rowspan="3"|1996 | ''[[ಮೋಜೆವ್ ಮೂನ್]]'' | ಎಲಿನಾರ್ "ಎಲಿಐ" ರಿಗ್‌ಬಿ | |- | ''[[ಲವ್ ಇಸ್ ಆಲ್ ದೇರ್ ಇಸ್]]'' | ಗಿನ ಮಲಚಿಚಿ | |- | ''[[ಫಾಕ್ಸ್ ಫಯರ್]]'' | ಮಾರ್ಗರೇಟ್ "ಲೇಗ್ಸ್" ಸಡೋವೌಸ್ಕಿ | |- |rowspan="3"| 1997 | ''[[ಟ್ರೂ ವುಮನ್]]'' (ಟಿವಿ) | ಜಾರ್ಜಿಯಾ ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಲವ್ಶೆ ವೂಡ್ಸ್ | |- | ''[[ಜಾರ್ಜ್ ವೆಲ್ಲೆಸಿ (]]'' ಟಿವಿ) | [[ಕ್ರೊನಿಲಿಯ ವೆಲ್ಲೆಸಿ]] | [[ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕನಟಿ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಸರಣಿ/ಸಣ್ಣಸರಣಿ/ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾ]]<br /> [[ಸಣ್ಣ ಸರಣಿ ಅಥವಾ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕನಟಿ ಎಂದು ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ]] ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ |- | ''[[ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಗಾಡ್]]'' | ಕ್ಲೈರ್ | |- | rowspan="4"| 1998 | ''[[ಜಿಯಾ]] '' (ಟಿವಿ) | [[ಜಿಯಾ ಮ್ಯಾರಿ ಕಾರಂಗಿ]] | [[ಟಿವಿಗಾಗಿ ತಯಾರಾದ ಮಿನಿ-ಸಿರೀಸ್ ಅಥವಾ ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್‌ನ ಉತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದಳು<br />[[ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾ ಅಥವಾ ಮಿನಿಸಿರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ್ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ನಟರಿಗೆ ಕೊಡುವ ಗಿಲ್ಡ್ ಉತ್ತಮನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ಬಾಜನಳಾದಳು<br /> [[ಮಿನಿಸಿರೀಸ್ ಅಥವಾ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಮ್ಮಿ ಉತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ]] ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ |- | ''[[ಹೆಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್]]'' | ಗ್ಲೊರಿಯ ಮಿಕ್‌ನಿಯರೆ | | |- | ''[[ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಬೈ ಹಾರ್ಟ್]]'' | ಜೊನ್ | [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ರಿವ್ಹ್ಯೂ‌ನಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು]] |- | ''[[ಪುಶಿಂಗ್ ಟಿನ್]]'' | ಮೇರಿ ಬೆಲ್ | |- | rowspan="2"| 1999 | ''[[ದಿ ಬೋನ್ ಕಲೆಕ್ಟರ್]]'' | ಎಮಿಲಿಯ ಡೊನಘಿ | | |- | ''[[ಗರ್ಲ್,ಇಂಟರ್‌ರೇಪ್ಯೂಟೆಡ್]]'' | ಲೀಸಾ ರೌವ್ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್‌<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ – ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್]]<br />[[ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಸ್ಕ್ರಿನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್]]<br />[[ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕನಟಿಗಾಗಿ ಚಿಕಾಗೋ ಫಿಲಂ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗೆ]] ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ |- | 2000 | ''[[ಗಾನ್ ಇನ್ ಸಿಕ್ಸ್‌ಟಿ ಸೆಕೆಂಡ್ಸ್]]'' | ಸಾರ "ಸ್ವೇ" ವೆಲ್ಯಾಂಡ್ | |- | rowspan="2"| 2001 | ''[[Lara Croft: Tomb Raider]]'' |ಲಾರಾ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ |[[ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಮೂವ್ಹೀ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಫೀಮೇಲ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್‌]]ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೆಶನ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಮೂವ್ಹೀ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಪೈಟ್]] |- | ''[[ಒರಿಜಿನಲ್ ಸಿನ್]]'' | ಜೂಲಿಯ ರುಸೆಲ್ಲಾ | |- | 2002 | ''[[ಲೈಫ್ ಆರ್ ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್ ಲೈಕ್ ಇಟ್]]'' | ಲ್ಯಾನೀ ಕೆರ್ರಿಗನ್ | |- | rowspan="2"| 2003 | ''[[Lara Croft Tomb Raider: The Cradle of Life]]'' |ಲಾರಾ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ | |- | ''[[ಬಿಯಾಂಡ್ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್]]'' | ಸರಹ್ ಜೊರ್ಡನ್ | |- | rowspan="5"| 2004 | ''[[ಟೆಕಿಂಗ್ ಲೈವ್ಸ್]]'' | ಇಲಿಯಾನ ಸ್ಕಾಟ್ | |- | ''[[ಶಾರ್ಕ್ ಟೆಲ್]]'' | ಲೋಲಾ |ಧ್ವನಿ |- | ''[[ಸ್ಕೈ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದಿ ವರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟುಮಾರೊ]]'' | ಫ್ರಾನ್‌ಸಿಸ "ಫ್ರಾಂಕಿ" ಕುಕ್ | [[ಪೀಪಲ್’ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಫೆವ್‌ರೇಟ್ ಫೀಮೇಲ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಸ್ಟಾರ್]] |- | ''[[ದಿ ಫಿವರ್]]'' (ಟಿವಿ) | ರೆವ್ಹೂಲ್ಯೂಶ್‌ನರಿ(ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ) |ಕಿರುಪಾತ್ರ |- | ''[[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]]'' | [[ಒಲಂಪಿಯಾಸ್]] | |- | 2005 | ಮಿಸ್ಟರ್ ಅಂಡ್‌ ಮಿಸಸ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ | ಜೆನ್ ಸ್ಮಿತ್ |ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೆಣಸಾಟ)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಮೂವ್ಹೀ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಕಿಸ್]]<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಫೇವ್‌ರೇಟ್ ಫೀಮೇಲ್ ಮೂವ್ಹೀ ಸ್ಟಾರ್]]<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ- [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಫೇವ್‌ರೇಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಸ್ಟಾರ್]]<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ- [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಪೇವ್‌ರೇಟ್ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮ್ಯಾಚ್-ಅಪ್]] ([[ಬ್ರಾಡ್ ಪಿಟ್]] ಜೊತೆಗೆ) |- (2006) | ''[[ದಿ ಗುಡ್ ಶೆಫರ್ಡ್]]'' | ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ರುಸೆಲ್ಲಾ | |- | rowspan="2"| 2007 |ಎ ಮೈಟಿ ಹಾರ್ಟ್‌ | [[ಮರೀಯನ್ ಪರ್ಲ್]] |ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಶಿಕಾಗೊ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ ಫಾರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ – ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಡ್ರಾಮಾ<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಸ್ಪಿರಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಲೀಡ್ ಪೀಮೇಲ್]]<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಲಂಡನ್ ಫಿಲಂ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಸರ್ಕಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಆನ್‌ಲೈನ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್ - ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್]] |- | ''[[ಬೀವೂಲ್ಫ್]] '' | [[ಗ್ರೇನ್‌ಡೆಲ್ಸ್ ಮದರ್]] |ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - [[ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ವಿಲನ್]] |- |rowspan="3"| 2008 | ''[[ಕುಂಗ್ ಫೂ ಪಾಂಡ]]'' | ಮಾಸ್ಟರ್ ಟೈಗ್ರೀಸ್ | ಧ್ವನಿ |- |ವಾಂಟೆಡ್‌ | ಫಾಕ್ಸ್ | ಪೀಪಲ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ - [[ಪೇವ್‌ರೇಟ್ ಪೀಮೇಲ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಸ್ಟಾರ್]]<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಪೇವ್‌ರೇಟ್ ಪೀಮೇಲ್ ಮೂವ್ಹೀ ಸ್ಟಾರ್]]<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - [[ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಮೂವ್ಹೀ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಪೀಮೇಲ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮನ್ಸ್]]<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - [[ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಮೂವ್ಹೀ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಕಿಸ್]]<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - [[ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಮೂವ್ಹೀ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ WTF ಮೂವ್ಹ್‌ಮೆಂಟ್]] |- | ''[[ಚೇಂಜ್‌ಲಿಂಗ್]]'' | [[ಕ್ರಿಸ್ಟೈನ್ ಕೊಲಿನ್ಸ್]] |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಸರ್ಟನ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — BAFTA ಅವಾರ್ಡ್‌ (ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಶಿಕಾಗೊ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ ಫಾರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ – ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಡ್ರಾಮಾ<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - [[ಲಂಡನ್ ಫಿಲಂ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಸರ್ಕಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್]]<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - [[ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌‍ಕ್ಟ್ರೆಸ್- ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್]] |- | 2010 | ''[[ಸಾಲ್ಟ್]]'' | Evelyn ಸಾಲ್ಟ್ | ನಿರ್ಮಾಣ-ನಂತರದ ಹಂತ |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == {|class="wikitable sortable " style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! style="background:#B0C4DE;" | ವರ್ಷ ! style="background:#B0C4DE;" | ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! style="background:#B0C4DE;" | ವಿಭಾಗ ! style="background:#B0C4DE;" | ಚಲನಚಿತ್ರ ! style="background:#B0C4DE;" | ಫಲಿತಾಂಶ |- | rowspan="4" | 1998 || [[ಎಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್]] || [[ಔಟ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್ ಸಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಎ ಮಿನಿಸಿರೀಸ್ ಆರ್ ಎ ಮೂವೀ]] || ರಾಸ್ಪ್ಯಾನ್="2" | ''[[ಜಾರ್ಜ್ ವಿಲ್ಲೆಸಿ]]'' || {{award-nom}} ಮಿನಿಸಿರೀಸ್ ಅಥಾವ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ |- | [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಅವಾರ್ಡ್]] || [[ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕನಟಿ - ಸಿರೀಸ್/ಮಿನಿಸಿರೀಸ್/ಟಿವಿಮೂವ್ಹೀಸ್]] || {{award-won}} |- | [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ರಿವ್ಹ್ಯೂ ಅವಾರ್ಡ್]] || ನಟಿಯರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ || ''[[ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಬೈ ಹಾರ್ಟ್]] '' || {{award-won}} |- | ಎಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ || [[ಮಿನಿಸಿರೀಸ್ ಅಥವಾ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ]] || rowspan="3" | ''[[ಜಿಯಾ]]'' ||{{award-nom}} |- | rowspan="2" | 1999 || ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಅವಾರ್ಡ್ || [[ಮಿನಿಸಿರೀಸ್ ಅಥವಾ ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್‌ರವರು ಟಿವಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತಮನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] || {{award-won}} |- | [[ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್]] || [[ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾ ಅಥವಾ ಮಿನಿಸಿರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮನಟನೆಗಾಗಿ]] || {{award-won}} |- | rowspan="3" | 2000 || ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಅವಾರ್ಡ್ || [[ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕನಟಿ - ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್]] || rowspan="3" |'' [[ಗರ್ಲ್, ಇಂಟರ್‌ರೇಪ್ಯೂಟೆಡ್]]'' ||{{award-won}} |- | ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ || [[ಪೋಷಕಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ]] || {{award-won}} |- | [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್]] || [[ಒಬ್ಬ ನಟಿ ಪೋಷಕಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ]] || {{award-won}} |- | rowspan="1" | 2004 || [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್]] || ಮೆಚ್ಚಿನ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ನಟಿಯಾಗಿ || rowspan="1" | ''[[ಸ್ಕೈ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ವರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟುಮಾರೋ]]'' || {{award-won}} |- | rowspan="2" | 2008 || ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಅವಾರ್ಡ್ || [[ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್‌ರವರ ಡ್ರಾಮಾದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತಮನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] || rowspan="2" | ''[[ಎ ಮೈಟ್ ಹಾರ್ಟ್]]'' || {{award-nom}} |- | ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ || [[ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ]] || {{award-nom}} |- | rowspan="4" | 2009 || ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಅವಾರ್ಡ್ || [[ನಟಿಯೊಬ್ಬಳು ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್- ಡ್ರಾಮಾದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ]] || rowspan="4" | ''[[ಚೇಂಜ್‌ಲಿಂಗ್]]'' || {{award-nom}} |- | ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ || [[ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟಿಯೊಬ್ಬಳು ತೋರಿದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ]] || {{award-nom}} |- | [[BAFTA ಅವಾರ್ಡ್]] || [[ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಉತ್ತಮ ನಟನೆ]] || {{award-nom}} |- | ಅಕಾಡಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ || [[ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟಿಯೊಬ್ಬಳು ತೋರಿದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ]] || {{award-nom}} |- |align="center" colspan=5| {{small|(Source: [http://www.imdb.com/name/nm0001401/awards IMDb.com])}} |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{reflist|colwidth=30em}} === ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ === * McFay, Edgar. ''ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ:ಏಂಜೆಲ್‌ ಇನ್‌ ಡಿಸ್‌ಗೈಸ್‌''. ಐಕಾನ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2005. ISBN 1-894864-25-5 * ಜೋಲೀ, ಏಂಜಲೀನಾ. ''[[ನೋಟ್ಸ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಮೈ ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್‌]]''. ಪಾಕೆಟ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, 2003. ISBN 0-7434-7023-0. * Wills, Dominic. [http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/angelina_jolie_biog.html ಏಂಜೆಲೀನಾ ಜೋಲೀ ಬಯಾಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228194045/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/angelina_jolie_biog.html |date=2009-02-28 }}. Tiscali.co.uk. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌‍ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌8, 2008. * ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌.[http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/help/opendoc.pdf?tbl=HELP&amp;id=439d41052 ಏಂಜೆಲೀನಾ ಜೋಲೀ ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌ ಗುಡ್‌ವಿಲ್‌ ಅಂಬಾಸಿಡರ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಶೀಟ್‌] UNHCR.org. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌‍ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 8, 2008. * ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್‌. [http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/help/opendoc.htm?tbl=HELP&amp;id=4399624c2 ಕ್ಷೇತ್ರ ಉದ್ದಿಷ್ಟಕಾರ್ಯಗಳು]. UNHCR.org. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌‍ September 8, 2008. * ಬ್ಯಾನ್ಡನ್‌,ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರ. [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C07E7DF1230F936A1575BC0A960958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=all ಫಾಲೊವಿಂಗ್‌,ಆಮ್ಬಿವ್ಯಾಲೆಂಟ್ಲೀ,ಇನ್‌ ಮಾಮ್‌ ಆರ್‌ ಡ್ಯಾಡ್ಸ್‌ ಫುಟ್‌ಸ್ಟೆಪ್ಸ್‌.]. ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್. ಆಗಸ್ಟ್‌ 25, 1996. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌‍ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25, 2009. * ರೊಚ್ಲಿನ್‌,ಮಾರ್ಗಿ. [https://www.nytimes.com/2001/06/17/arts/17ROCH.html?ex=1232254800&amp;en=000201710cccb8e3&amp;ei=5070 ಏಂಜೆಲೀನಾ ಜೋಲೀ:ಫಾರ್‌ ಎ ಫೈಟಿಂಗ್‌ ಮೆಷಿನ್‌, ಎ ’ಬ್ಯಾಡ್‌ ಗರ್ಲ್‌’ ಇಮೇಜ್‌ ಈಸ್‌ ಗುಡ್‌]. ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್. ಜೂನ್‌ 17, 2001. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌‍ ಜನವರಿ 16, 2009. * ಹೀತ್‌,ಕ್ರೈಸ್‌. [http://www.rollingstone.com/news/story/5938014/blood_sugar_sex_magic ಬ್ಲಡ್‌,ಶುಗರ್‌,ಸೆಕ್ಸ್‌,ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌‍] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423015714/http://www.rollingstone.com/news/story/5938014/blood_sugar_sex_magic |date=2009-04-23 }}. ರೊಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌ ಜುಲೈ 2007 ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌‍ ಸೆಪ್ಟೆಂಬ‍ರ್‌ 8, 2008. * Van Meter, Jonathan. [https://web.archive.org/web/20071209202602/http://www.style.com/vogue/feature/032602/page2.html Body Beautiful]. ''ವೊಗ್ಯು''. ಏಪ್ರಿಲ್ 16 ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌‍ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 8, 2008. * Van Meter, Jonathan. [https://web.archive.org/web/20071221225830/http://www.style.com/vogue/feature/022304/page2.html Learning to Fly]. ''ವೊಗ್ಯು''. ಮಾರ್ಚ್‌ 1983. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌‍ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌8, 2008. * Schruers, Fred. ಏಂಜೆಲಿನಾ ಜೋಲೀ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌‍ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‍ ‌ 8, 2008. * ಸೆಸ್ಸಮ್ಸ್‌,ಕೇವಿನ್‌. [https://web.archive.org/web/20070503044807/http://fansites.hollywood.com/~ajolie/int34.html ವೈಲ್ಡ್‌ ಅಟ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌]. ''ಅಲ್ಲುರ್‌‍''. ನವೆಂಬರ್, 2004. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2008. * ಸ್ವಿಬೆಲ್‌,ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ. [http://www.forbes.com/forbes/2006/0703/118_print.html ಬ್ಯಾಡ್‌ ಗರ್ಲ್‌ ಇಂಟರ್ಪ್‌ಟೆಡ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090912170926/http://www.forbes.com/forbes/2006/0703/118_print.html |date=2009-09-12 }}. ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ಜೂನ್‌ 12, 2006. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 8, 2008. * ವಾನ್‌ ಮೆಟರ್‌,ಜೊನಾಥನ್‌. [https://web.archive.org/web/20071209202628/http://www.style.com/vogue/feature/121206/page2.html The Bold and the Beautiful]. ''ವೊಗ್ಯು''. ಜನವರಿ 2007 ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌8, 2008. * ಪಾಲ್ಮರ್‌,ಮಾರ್ಟಿನ್‌. [http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article2378287.ece ಏಂಜಲೀನಾ ಅಲ್‌ಮೈಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616111808/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article2378287.ece |date=2011-06-16 }}. ದಿ ಟೈಮ್ಸ್. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 24, 2007 ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 8, 2008. * ಹ್ಯಾರಿಸ್‌, ಮಾರ್ಕ್‌. [https://www.nytimes.com/2008/10/19/movies/19harr.html?partner=rssnyt ದಿ ಮಮ್ಮಿ ಟ್ರಾಕ್‌]. ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 15, 2008 ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಜನವರಿ 16, 2009. * ಬ್ಯಾನರ್ಸ್‌, ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌. [https://www.nytimes.com/2008/11/21/business/media/21angelina.html ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ’ಸ್‌ ಕೇರ್‌ಫುಲಿ ಆರ್ಚೆಸ್ಟೆಡ್‌ ಇಮೇಜ್‌]. ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್. ನವೆಂಬರ್‌ 2, 2008 ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ನವೆಂಬರ್‌24, 2008. == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿ == {{Commons|Angelina Jolie}} * {{imdb|0001401}} * {{ymovies name|1800019275}} * {{Amg name|36009|Angelina Jolie}} * {{people.com}} * [http://www.unhcr.org/pages/49c3646c56.html ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್ಎಸ್‌ಸಿಆರ್‌ ಗುಡ್‌ವಿಲ್‌ ಆಂಬಾಸಿಡರ್‌ ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ], ಅಫಿಷಿಯಲ್‌ ಹೋಮ್‌ ಫೇಜ್‌ ಅಟ್‌ UNHCR.org * [http://www.unhcr.org/439d4ee52.html ಏಂಜಲೀನಾ ಜೋಲೀ’ಸ್‌ ರೆಪ್ಯುಜಿ ಜರ್ನಲ್ಸ್‌,] ಜೋಲೀ’ಸ್‌ ಜರ್ನಲ್ಸ್‌‌‍(2002–2005) at UNHCR.org * [http://www.ushmm.org/museum/exhibit/online/congojournal/ ಜರ್ನಿ ಥ್ರೊ ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಕಾಂಗೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070810020220/http://www.ushmm.org/museum/exhibit/online/congojournal/ |date=2007-08-10 }}, ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಜರ್ನಲ್‌, ಜೋಲೀಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ {{Persondata |NAME=Jolie, Angelina |ALTERNATIVE NAMES=Voight, Angelina Jolie (birth name) |SHORT DESCRIPTION=film actress |DATE OF BIRTH=June 4, 1975 |PLACE OF BIRTH={{city-state|Los Angeles|California}}, U.S. |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Jolie, Angelina}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೭೫ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಮಹಿಳಾ ಮಾಡೆಲ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಧ್ವನಿ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] f15wnoe6i19j1ojjqhpwqf0u9nvf5c8 0 21939 1375335 1372465 2026-06-18T23:28:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375335 wikitext text/x-wiki [[File:వ్యవసాయం 1578472643291.jpg|thumb]] [[File:Chvojnica hills near Unin.jpg|260px|thumb|ಜ಼ಾಹೋರಿ (ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ) ದಲ್ಲಿ ಗದ್ದೆಗಳು - ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಮಧ್ಯ ಐರೋಪ್ಯ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶ.]] [[File:Sheep and cow in South Africa.jpg|thumb|260px|[[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮೇಯಿಸಲಾದ ಪಳಗಿಸಿದ [[ಕುರಿ]] ಮತ್ತು ಹಸು.]] [[File:ClaySumerianSickle.jpg|thumb|right|ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಒಂದು ಸುಮೇರಿಯನ್ ಕೊಯ್ಲಿನ ಕುಡುಗೋಲು (ಸು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3000).]] [[File:Trilla del trigo en el Antiguo Egipto.jpg|thumb|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯದ ಒಕ್ಕುವಿಕೆ]] [[File:Crescenzi calendar.jpg|thumb|ಪಿಯೆಟ್ರೊ ಡ ಕ್ರೆಸೆಂಜ಼ಿಯ ಒಂದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಿಂದ ಕೃಷಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] [[File:Ford Tractor with ROPS bar fitted.JPG|right|thumb|ಫ಼ೋರ್ಡ್‌ಸನ್ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮೇಲೆ ರೋಲೋವರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಬಾರ್]] [[File:Rice terraces.png|thumb|ಇಫ಼ುಗಾಒ, ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬನಾಯೂ ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲು ಜಗಲಿಗಳು]] [[File:Kerbau Jawa.jpg|thumb|right|ಎಮ್ಮೆಗಳಿಂದ ಬತ್ತದ ಉಳುಮೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]] [[File:Mt Uluguru and Sisal plantations.jpg|thumb|300px|ಹೊಲದುದ್ದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ರಸ್ತೆಗಳು ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.]] [[File:Land Ploughing with Cows in Rural Bangladesh.jpg|thumb|ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿ ಉಳುಮೆ]] '''ಕೃಷಿ''' ('''ವ್ಯವಸಾಯ''') ಎಂಬುದು ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಕಲೆಯ ಮೂಲಕ [[ಆಹಾರ]] ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಅಂದರೆ ಆಹಾರ, ನಾರು, ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ, ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವನವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ವರ್ಧಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಸಾಗುವಳಿ. ವ್ಯವಸಾಯವು [[ಮಾನವ]]ನ ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯು [[ಮಾನವ]] [[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪಳಗಿಸಿದ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಸ್ಯ|ಸಸ್ಯಗಳ]] (ಅಂದರೆ, [[ಬೆಳೆ|ಬೆಳೆಗಳ]]) ಸಂಗೋಪನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಹಾರದ ಮಿಗುತಾಯಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಭರಿತವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕೃತವಾದ [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜಗಳ]] ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವ್ಯವಸಾಯವು ಪಶುಪಾಲನೆ, ಕೋಳಿಸಾಕಣೆ, [[ರೇಷ್ಮೆ]] ಕೃಷಿ ಮತ್ತು [[ಜೇನುಸಾಕಣೆ|ಜೇನುಸಾಕಣೆಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೆಸರು. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಶಲಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಬಹಳವಾಗಿ ಭಿನ್ನ ಹವಾಮಾನಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಎಲ್ಲ ಕೃಷಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಗ್ಗಿಸಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೋ ರೂಪದ ನೀರಾವರಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ, ಶುಷ್ಕಭೂಮಿ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಭೂರಹಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಪ್ರಪಂಚದ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಜಲಮುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊoದಿದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಏಕಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಯು ಆಧುನಿಕ ಬೇಸಾಯದ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಶಾಶ್ವತಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಬಲ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ==ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ== *[[ನೀರು|ನೀರಿನ]]-[[ಕಾಲುವೆ|ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ನೀರಾವರಿ|ನೀರಾವರಿಯ]] ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಸಸ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು, ಸುಖವಾಗಿ ಇಡಬಹುದು. [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ವಿಸ್ತರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಬೆಳೆಗಳ [[ಸಾಗುವಳಿ]] ಮತ್ತು ಸೀಮೆಯ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ [[ಜಾನುವಾರು|ಜಾನುವಾರಿನ]] ಮಂದೆಗಳನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಕೃಷಿಯ ಬುನಾದಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. *ಕೃಷಿಯ ಹಲವಾರು ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಳಜಿಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಬಂದಿತ್ತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶಾಶ್ವತಕೃಷಿ ಅಥವಾ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ) ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ಬೇಸಾಯದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ) ನಡುವೆ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. *ಆಧುನಿಕ ಬೆಳೆ ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಸ್ಯದ ತಳಿ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ, [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಹಾಗೂ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ]] ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸಾಗುವಳಿಯಿಂದ ಬರುವ ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಜೊತೆಗೇ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಾನವನ [[ಆರೋಗ್ಯ|ಆರೋಗ್ಯದ]] ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ.<ref>http://www.epa.gov/opp00001/health/human.htm</ref> * ಸಾಂದ್ರ [[ಹಂದಿ]] ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಂಥ (ಮತ್ತು [[ಕೋಳಿ]] ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಇದೇ ಥರದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು) ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯಲ್ಲಿನ ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಮಾಂಸ]]ದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆಯಾದರೂ, ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕಾ]] ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ಪ್ರತಿಜೀವಿಕಗಳು]] (ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ಸ್), ಬೆಳವಣಿಗೆ [[ಹಾರ್ಮೋನ್|ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು]], ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತೂ ಕಳವಳ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.organicconsumers.org/toxic/hormone042302.cfm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090724053931/http://www.organicconsumers.org/toxic/hormone042302.cfm |url-status=dead }}</ref> *ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು: [[ಆಹಾರ]]ಗಳು, [[ನಾರು]] ಪದಾರ್ಥಗಳು, [[ಇಂಧನ]]ಗಳು, ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು. 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ]]ಗಳು, ಜೈವಿಕ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳು, ಜೈವಿಕ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು]],<ref>{{cite news |url=http://www.marketwatch.com/story/bioengineers-aim-to-cash-in-on-plants-that-make-green-plastics |title=Plastics that are green in more ways than one|last=Brickates Kennedy |first=Val |date=October 16, 2007|work=MarketWatch|publisher=The Wall Street Journal|location=New York}}</ref> ಮತ್ತು [[ಔಷಧ]] ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bio.org/healthcare/pmp/factsheet5.asp |title=Growing Plants for Pharmaceutical Production vs. for Food and Feed Crops |work=bio.org |publisher=Biotechnology Industry Organization |accessdate=October 2, 2009 |location=Washington DC |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225105326/http://www.bio.org/healthcare/pmp/factsheet5.asp |url-status=dead }}</ref> *ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕದಳ [[ಧಾನ್ಯ|ಧಾನ್ಯಗಳು]], [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳು]], [[ಹಣ್ಣು]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಮಾಂಸ]] ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ [[ಹತ್ತಿ]], [[ಉಣ್ಣೆ]], [[ಸೆಣಬು]], [[ರೇಷ್ಮೆ]] ಮತ್ತು [[ಅಗಸೆನಾರು]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ (ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು - ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ) [[ಮರ|ಮರದ]] ದಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತು [[ಬಿದಿರು]] ಸೇರಿವೆ. ಉತ್ತೇಜಕಗಳಲ್ಲಿ [[ತಂಬಾಕು]], ಮದ್ಯಸಾರ, [[ಅಫೀಮು]], [[ಕೊಕೇನ್|ಕೊಕೇನು]], ಮತ್ತು ಘಂಟಾಪುಷ್ಪಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. *[[ರಾಳ]]ಗಳಂತಹ ಇತರ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ‌ಎಥನಾಲ್, ಜೈವಿಕ ಡೀಸೆಲ್, ಮತ್ತು ಜೀವರಾಶಿಯಿಂದ ಪಡೆದ [[ಮೀಥೇನ್]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಕತ್ತರಿಸಿದ [[ಹೂವು|ಹೂವುಗಳು]], ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನದ ಗಿಡಗಳು, ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮೀನು ಮತ್ತು [[ಪಕ್ಷಿ|ಪಕ್ಷಿಗಳು]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಕೆಲವೊಂದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. *2007ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನ ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 2003ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತಾದ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 2008ರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು– ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಬಹುತೇಕ ಜನರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವು ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಸೇವೆಗಳ ವಲಯವು ಕೃಷಿಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ilo./ |title=Key Indicators of the Labour Market Programme |date=September 7, 2009 |publisher=International Labour Organization |access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2015 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403103410/http://www.ilo/ |url-status=dead }}</ref> *ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನವು ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉತ್ಪನ್ನದ (ಎಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಮೊತ್ತ) ಶೇಕಡ ಐದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೃಷಿ ಎಂಬ ಪದದ ಆಂಗ್ಲರೂಪ ''ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್''. ಇದು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆಯ]] ''ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ'' ಎಂಬ ಪದದ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ರೂಪಾಂತರ. ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ ಎಂಬ ಪದವು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು ಹೀಗೆ: ''ಅಗರ್'' ಎಂದರೆ "ಒಂದು ಹೊಲ"<ref>[http://catholic.archives.nd.edu/cgi-bin/lookup.pl?stem=ager&ending= Latin Word Lookup<!-- Bot generated title -->]</ref> ಮತ್ತು ''ಕಲ್ಚುರ'' ಎಂದರೆ "ಸಾಗುವಳಿ". ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಉಳುವಿಕೆ ಎಂದರ್ಥ.<ref>[http://catholic.archives.nd.edu/cgi-bin/lookup.pl?stem=cultura&ending= Latin Word Lookup<!-- Bot generated title -->]</ref> ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪದದ ಅಕ್ಷರಶಃ ಓದುವಿಕೆಯು "ಹೊಲವೊಂದರ/ಹೊಲಗಳ ಉಳುವಿಕೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. == ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ == ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಆಗುವವರೆಗೂ, ಮಾನವ ಸಮುದಾಯದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ಕೃಷಿಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ/ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ರೈತರು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸೇವನೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಕೃಷಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಕೌಶಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಕೌಶಲಗಳ ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ರೂಪಾಂತರವು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ವಿಧಾನವು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ.[[ಚಿತ್ರ:Clark's Sector Model.png|thumb|left|ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜನರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.]] ಗಣಿಯಿಂದ ತೆಗೆದ ರಾಕ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್, [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ|ಯಂತ್ರಗಳ]] ಬಳಕೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ [[ಸಾರಜನಕ]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು, 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಕಾಳುಗಳ ಸರಬರಾಜಿನಿಂದಾಗಿ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆಯು ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಗೋಧಿ]], ಮತ್ತು ಕಾಳಿನ ([[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]]) ಥರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾಳುಗಳ ಉನ್ನತ-ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು (ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಸಾರಜನಕವೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯು ರಫ್ತುಮಾಡಿತು. ದಿನೇ ದಿನೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ತನ್ನಲ್ಲಿನ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಗೆ]] ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ, ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ಮಿಗುತಾಯದ ಆಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು [[ಥಾಮಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾಲ್ಥಸ್|ಥಾಮಸ್‌ ಮಾಲ್ಥಸ್]] ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು.<ref name="BumperCrop">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2005/12/08/business/worldbusiness/08farmers.html |newspaper =The New York Times|title=Sometimes a Bumper Crop Is Too Much of a Good Thing |last=Barrionuevo |first=Alexei |coauthors=Bradsher, Keith |date=December 8, 2005 }}</ref> ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ. ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಿ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜೀವಿಕಗಳು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು, ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಜೀವಿಗಳು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇವು ಅನೇಕ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಜಲಕುಹರಗಳ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ನೆಲ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೃಷಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಆಹಾರಗಳು, ನಾರು, ಇಂಧನಗಳು, ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಎಂದು ಗುಂಪು ಮಾಡಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು (ಧಾನ್ಯಗಳು), ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ತೈಲಗಳು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ, ಉಣ್ಣೆ, ಸೆಣಬು, ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಅಗಸೆನಾರು ಸೇರಿವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತು ಬಿದಿರು ಸೇರಿವೆ. ಸಸ್ಯಗಳು ಇತರ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾ. ರಾಳಗಳು, ವರ್ಣಗಳು, ಔಷಧಗಳು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹೂವುಗಳು ಹಾಗೂ ನರ್ಸರಿ ಸಸಿಗಳಂತಹ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ಸೇವಾ ವಲಯದ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಇದ್ದು ವಿಶ್ವದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊoದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.[[ಚಿತ್ರ:2005gdpAgricultural.PNG|thumb|left|2005ರಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ.]] ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅನೇಕ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರಗಳು]] ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಾಯಧನ ಒದಗಿಸಿವೆ. ಈ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಸಹಾಯಧನಗಳು [[ಗೋಧಿ]], ಕಾಳು ([[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]]), [[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಸೋಯಾ ಅವರೆ]], ಮತ್ತು [[ಹಾಲು]] ಈ ಥರದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಸಹಾಯಧನಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾವಾದಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದವುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪರಿಸರೀಯವಾಗಿ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವಂಥವು ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news |last=Schneider |first=Keith |date=September 8, 1989 |url=https://www.nytimes.com/1989/09/08/us/science-academy-recommends-resumption-of-natural-farming.html |title=Science Academy Recommends Resumption of Natural Farming |newspaper=The New York Times}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿದ [[ಉತ್ಪಾದಕತೆ]], ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ, ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ, ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ, [[ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ]], ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಹಾಯಧನ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಮಣ್ಣು|ಮಣ್ಣಿನ]] ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಫಲವತ್ತತೆಯು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸರ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಹೋವರ್ಡ್‌ರಂತಹ [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]]ದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು 1900ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದರು. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಜಡಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದಿತಾದರೂ, 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರೀಯ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ, ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು, ಬಳಕೆದಾರರು, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನೀತಿ ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಗಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಕೃಷಿಯ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದೇಟು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಲಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ<ref>The World Bank (1995), [http://www.worldbank.org/fandd/english/0996/articles/0100996.htm Overcoming Agricultural Water Pollution in the European Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016154938/http://www.worldbank.org/fandd/english/0996/articles/0100996.htm |date=2008-10-16 }}.</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಆಂದೋಲನ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಆಂದೋಲನದ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]. ಇದು 1991ರಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾವಯವ ಆಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು (ಕಾಮನ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಪಾಲಿಸಿ) (CAP) 2005ರಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಪದಾರ್ಥ-ಸಂಬಂಧಿತ ಬೇಸಾಯ ಸಹಾಯಧನಗಳನ್ನು<ref>European Commission (2003), [http://ec.europa.eu/agriculture/capreform/index_en.htm CAP Reform].</ref> ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಈ ನೀತಿಗೆ ಜೋಡಣೆ ಕಳಚುವಿಕೆ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]]ದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಂಯೋಜಿತ [[ಕಳೆ]] ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆಯಂಥ ಪರ್ಯಾಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರವು ಸೇರಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Traditional_ploughing_-_Karnataka.jpg|alt=|thumb|ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಉಳುಮೆ ಮಾಡಲು ಜಾನುವಾರು ಬಳಕೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನವಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಲಾ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ರೈತ ಆದಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿವೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Rice_fields_water_tank_in_punjab.jpg|alt=|thumb|250x250px|ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ದೇಶದ ರೊಟ್ಟಿ ಬುಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.]] 2007ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸಾಕುಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೈನು ಹಸುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಶುಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಲು ಬಳಸುವ ಧಾನ್ಯದ ಬೆಲೆಯು ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗೋಧಿ, ಸೋಯಾಬೀನ್, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಬೆಲೆಗಳು ವರ್ಷಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 58%, 32% ಮತ್ತು 11%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾದವು.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/09/06/business/06tyson.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/Subjects/W/Wheat |title=At Tyson and Kraft, Grain Costs Limit Profit |date=September 6, 2007 |agency=Bloomberg |newspaper =The New York Times}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.financialpost.com/story.html?id=213343 |title=Forget oil, the new global crisis is food |last=McMullen |first=Alia |date=January 7, 2008 |newspaper=Financial Post |location=Toronto |access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 13, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113230742/http://www.financialpost.com/story.html?id=213343 |url-status=dead }}</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂಗೆಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿವೆ.<ref name="guardian.co.uk2">Watts, Jonathan (December 4, 2007). [http://www.guardian.co.uk/world/2007/dec/04/china.business "Riots and hunger feared as demand for grain sends food costs soaring"], ''The Guardian'' (London).</ref><ref name="timesonline.co.uk2">Mortished, Carl (March 7, 2008).[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article3500975.ece "Already we have riots, hoarding, panic: the sign of things to come?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814134028/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article3500975.ece |date=2011-08-14 }}, ''The Times'' (London).</ref><ref name="ReferenceA2">Borger, Julian (February 26, 2008). [http://www.guardian.co.uk/environment/2008/feb/26/food.unitednations "Feed the world? We are fighting a losing battle, UN admits"], ''The Guardian'' (London).</ref> Ug99 ಕುಲದಿಂದ [[ಗೋಧಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ [[ಕಾಂಡ]] [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ|ಶಿಲೀಂಧ್ರದ]] [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವು]] ಈಗ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ]] ಹರಡುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೆ, [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾವನ್ನೂ]] ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದು ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>McKie, Robin; Rice, Xan (April 22, 2007). [http://www.guardian.co.uk/science/2007/apr/22/food.foodanddrink "Millions face famine as crop disease rages"], ''The Observer' (London).''</ref><ref name="NewSci">{{cite journal |url=http://environment.newscientist.com/channel/earth/mg19425983.700-billions-at-risk-from-wheat-superblight.html |journal=New Scientist |location=London |title=Billions at risk from wheat super-blight |date=April 3, 2007 |last=Mackenzie |first=Debora |accessdate=<!---April 19, 2007---> |issue=2598 |pages=6–7 |archive-date=ಮೇ 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070509024241/http://environment.newscientist.com/channel/earth/mg19425983.700-billions-at-risk-from-wheat-superblight.html |url-status=dead }}</ref><ref>Leonard, K.J. ''[http://www.ars.usda.gov/Main/docs.htm?docid=10755 Black stem rust biology and threat to wheat growers]'', USDA ARS</ref> ವಿಶ್ವದ ಸರಿಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದಿದೆ.<ref>Sample, Ian (August 31, 2007). [http://www.guardian.co.uk/environment/2007/aug/31/climatechange.food "Global food crisis looms as climate change and population growth strip fertile land"], ''The Guardian'' (London).</ref> ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿತಗೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಶಿಥಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಸದ್ಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಮುಂದುವರಿದಲ್ಲಿ, 2025ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ 25%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸದರಿ ಖಂಡವು ಆಹಾರ ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ UNUನ [[ಘಾನಾ]]-ಮೂಲದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://news.mongabay.com/2006/1214-unu.html "Africa may be able to feed only 25% of its population by 2025"], ''mongabay.com'', December 14, 2006.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:ClaySumerianSickle.jpg|thumb|right|ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಸುಮೇರಿಯಾದ ಕಟಾವುಗಾರನೊಬ್ಬನ ಕುಡುಗೋಲು (ಸುಮಾರು 3000 BCಗೆ ಸೇರಿದ್ದು).]]ಸರಿಸುಮಾರು 10,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ<ref>{{cite news |last=Hamilton |first=Richard |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=agricultures-sustainable-future |title=Agriculture's Sustainable Future: Breeding Better Crops |newspaper=Scientific American |date=June 2009 |location = New York |accessdate=<!---August 7, 2009--->}}</ref> ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಆವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದ್ಯಂತ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಳು ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ನೀರಾವರಿ]], ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳಂಥ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದರೂ, ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅತೀವವಾದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಸಮಾಜಾರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಕೃಷಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನೇ ವಹಿಸಿದೆ. ಬೇಟೆಗಾರ-ಸಂಗ್ರಹಕಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ [[ಸಂಪತ್ತು]]-ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ತಜ್ಞತೆಗಳು, ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಸವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬೃಹತ್-[[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಮಾರಕ|ಸ್ಮಾರಕಗಳ]] ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಳಂಥ [[ಕಲೆ|ಕಲೆಗಳು]], ಕ್ರೋಡೀಕೃತ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಇಂಥ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ತಮ್ಮದೇ ಕುಟುಂಬದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಮಿಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲಷ್ಟು [[ರೈತ|ರೈತರು]] ಸಮರ್ಥರಾದಾಗ, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಇತರರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕೃಷಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿಯೇ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದವು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹಾಗೂ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಪ್ರಾಚೀನ ಮೂಲಗಳು === [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]], ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಫಲವತ್ತಾದ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಸಸ್ಯಗಳ ಯೋಜಿತ ಬಿತ್ತುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಫಸಲು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಚೀನಾ]], ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಹೆಲ್, ನ್ಯೂ ಗಿನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕಗಳು|ಅಮೆರಿಕಗಳ]] ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕಂಡುಬಂತು. ಕೃಷಿಯ [[ನವಶಿಲಾಯುಗ|ನವಶಿಲಾಯುಗದ]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬೆಳೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಎಂಟು ಬೆಳೆಗಳು ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ: ಮೊದಲು ಎಮರ್ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಐನ್‌ಕಾರ್ನ್‌ ಗೋಧಿ, ನಂತರ ಸಿಪ್ಪೆಸುಲಿದ ಜವೆಗಿಡ ([[ಬಾರ್ಲಿ]]), [[ಬಟಾಣಿ|ಬಟಾಣಿಗಳು]], [[ಮಸೂರ ಅವರೆ]], ಕಹಿ ವೆಚ್‌, [[ಕಡಲೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಗಸೆ]]. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸಣ್ಣ-ಮಟ್ಟದ ಕೃಷಿಯು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000 ದಿಂದ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡವು]] ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಜವೆಯ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು [[ಬಲೂಚಿಸ್ಥಾನ್|ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್‌]]ನ ಮೆಹ್ರ್‌ಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ [[ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ]] [[ಉತ್ಖನನ|ಉತ್ಖನನವು]] ದೃಢೀಕರಿಸಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6000 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮಧ್ಯಮ-ಮಟ್ಟದ ಬೇಸಾಯವು [[ನೈಲ್|ನೈಲ್‌]] [[ನದಿ|ನದಿಯ]] ದಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿತು. ಸರಿ ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪೌರಸ್ತ್ಯ (ದೂರಪ್ರಾಚ್ಯ) ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಗೋಧಿ]]ಯ ಬದಲಿಗೆ [[ಅಕ್ಕಿ]]ಯು ಪ್ರಧಾನ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. [[ಉದ್ದು]], [[ಸೋಯಾ ಅವರೆ]] ಮತ್ತು ಅಝುಕಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಕೆಸವು]] ಮತ್ತು [[ಹುರುಳಿ|ಹುರುಳಿಗಳ‌]] ತಳಿಗಳನ್ನು ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ]] ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟಗಳ]] ಈ ಹೊಸ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಲು, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ನದಿಗಳು, [[ಸರೋವರ|ಸರೋವರಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಡಲ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸುಸಂಘಟಿತವಾದ ಬಲೆ-[[ಮೀನುಗಾರಿಕೆ|ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು]] ಅತೀವ ಪ್ರಮಾಣದ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೊಟೀನುಗಳನ್ನು]] ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಈ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳು ಮಾನವ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಕರ್ಷವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಈ ಉತ್ಕರ್ಷವು ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನೂ ಮೊಟುಕುಗೊಳಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5000 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸುಮೇರು ದೇಶದ ಜನರು ಸಾರಭೂತ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಜಮೀನಿನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಂದ್ರ ಸಾಗುವಳಿ, ಏಕ-ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ, ಸುಸಂಘಟಿತ [[ನೀರಾವರಿ]], ಮತ್ತು ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ ಕೂಲಿ-ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪಡೆಯ ಬಳಸುವಿಕೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕೌಶಲಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಈಗ ಷತ್ ಅಲ್-ಅರಬ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು|ಜಲಮಾರ್ಗದ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಅದರ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ನದೀಮುಖಜಭೂಮಿಯಿಂದ [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್|ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್‌]] ನದಿಗಳ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದವರೆಗೆ ಈ ಪರಿಪಾಠ ಕಂಡುಬಂತು. ಕಾಡೆತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಡುಕುರಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ದನ]] ಮತ್ತು [[ಕುರಿ|ಕುರಿಗಳಂತೆ]] ಸಾಕುವ ಪರಿಪಾಠವು ಆಹಾರ/ನಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೊರೆಹೊರುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆಂದು ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿತು. ಕೃಷಿಕನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಕುರಿ ಕಾಯುವವ, ವಲಸೆ ಹೋಗದ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮಾಜಗಳ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಸರಬರಾಜುಗಾರನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ. ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, [[ಮರಗೆಣಸು]], ಮತ್ತು ಕೂವೆಗಿಡ ([[ಆರೋರೂಟ್]]) ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5200 ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.ucalgary.ca/news/feb2007/early-farming/ "Farming older than thought"], University of Calgary, February 19, 2007.</ref> [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]], [[ಟೊಮೇಟೊ|ಟೊಮ್ಯಾಟೊ]], [[ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಕಂ (ದೊಡ್ಡ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ)|ಮೆಣಸು]], [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ|ಕುಂಬಳ]], [[ಹುರುಳಿ]]ಯ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬೇಧಗಳು, [[ತಂಬಾಕು]], ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ]] [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡೀಸ್‌ ಪರ್ವತದ]] ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಸ್ತೃತ ಮೆಟ್ಟಿಲುಪಾತಿ ಪ್ರದೇಶವು ಇದ್ದುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸುಮೇರಿಯನ್ನರ ಪಥನಿರ್ಮಾಣದ ಕೌಶಲಗಳ ಮೇಲೆ ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರಾದರೂ, ಮೂಲಭೂತವಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದರು. ದಕ್ಷಿಣದ ಗ್ರೀಕರು ಅತಿ ದುರ್ಬಲವಾದ ಅಥವಾ ಫಲವತ್ತತೆಯಿಲ್ಲದ ಮಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಣಗಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಸಮಾಜವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ದೇಶದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುವ ಕಡೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Pieter Bruegel the Elder- The Corn Harvest (August).JPG|thumb|ಕಟಾವುಗಾರರು. ಪೀಟರ್ ಬ್ರೂಗೆಲ್1565.]] === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ]], ನಿಕಟಪ್ರಾಚ್ಯ, ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌ನ]] ಕೃಷಿಕರು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ದ್ರವಚಾಲಿತ (ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್) ಮತ್ತು ದ್ರವಸ್ಥಿತಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ (ಹೈಡ್ರೋಸ್ಟಾಟಿಕ್) ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ನೋರಿಯಾಸ್‌ಗಳು, ನೀರೆತ್ತುವ ಯಂತ್ರಗಳಂಥ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, [[ಕಟ್ಟೆ|ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಜಲಾಶಯ|ಜಲಾಶಯಗಳು]] ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯ ಒಂದು ಮೂರು-ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮೋಲ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ [[ನೇಗಿಲು]] ಇವುಗಳ ನೂತನ ಸೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದವು. === ಆಧುನಿಕ ಯುಗ === [[ಚಿತ್ರ:Agriculture (Plowing) CNE-v1-p58-H.jpg|thumb|1921ರ ವಿಶ್ವಕೋಶವೊಂದರಿಂದ ಪಡೆದ ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವು ಕುದುರೆ ಮೇವಿನ ಸೊಪ್ಪಿನ (ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾ) ಹೊಲವೊಂದನ್ನು ಉಳುತ್ತಿರುವ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಒಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:Precision Farming in Minnesota - Natural Colour.jpg|thumb|ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೋಟದ ಉಪಗ್ರಹ ಬಿಂಬ.]] [[ಚಿತ್ರ:Precision Farming in Minnesota - False Colour.jpg|thumb|ತೋಟದ ಅತಿಗೆಂಪು (ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್‌) ಬಿಂಬ. ಪಳಗಿಲ್ಲದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಈ ಬಿಂಬವು ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಲಸುಮೇಲೋಗರದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೃಷಿಕರು ಈಗ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಪಳಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಮಿಗಳು ಎಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳು, ಬೆಳೆಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕೆಂಪು ಛಾಯೆಗಳು, ಪ್ರವಾಹ ಎಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ, ಮತ್ತು ಬೇಡದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ-ಮುಕ್ತ ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿ ಬಂದು ಜಮಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೋ ಅದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಂದುಬಣ್ಣ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೃಷಿಕರು ನೋಡುವಷ್ಟು ಪಳಗಿದ್ದಾರೆ.]]1492ರ ನಂತರ, ಈ ಮುಂಚೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದ ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರು ತಳಿಗಳ ಜಾಗತಿಕ ವಿನಿಮಯವೊಂದು ಕಂಡುಬಂತು. ಈ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳ ಪೈಕಿ ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]], [[ಮರಗೆಣಸು]], ಕೋಕೋ ಮತ್ತು [[ತಂಬಾಕು]] ಮೊದಲಾದವು ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹಳೆಯದಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಬೇಧಗಳ [[ಗೋಧಿ]], [[ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ|ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]], [[ಕಾಫಿ]], ಮತ್ತು [[ಕಬ್ಬು]] ಮೊದಲಾದವು ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹೊಸದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹೊಸದಕ್ಕೆ ರಫ್ತಾದ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕುದುರೆ]] ಮತ್ತು [[ನಾಯಿ]] (ಕೊಲಂಬಸ್‌-ಪೂರ್ವ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಲೇ ಇತ್ತಾದರೂ, ಕೃಷಿಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ತಳಿಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವು ಇರಲಿಲ್ಲ) ಸೇರಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲವಾದರೂ, ಕುದುರೆ ([[ಕತ್ತೆ|ಕತ್ತೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ತಳಿಯ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಮತ್ತು ನಾಯಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧ-ಗೋಳದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪಾತ್ರಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತುಂಬಿದವು. [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಯು ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.history-magazine.com/potato.html "The Impact of the Potato"], ''History Magazine''.</ref> 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗಿನಿಂದ,<ref>[http://researchnews.osu.edu/archive/suprtubr.htm Super-Sized Cassava Plants May Help Fight Hunger In Africa]. The Ohio State University</ref> ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮತ್ತು [[ಮರಗೆಣಸು]] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿ, [[ಖಂಡ|ಖಂಡದ]] ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.scitizen.com/stories/Biotechnology/2007/08/Maize-Streak-Virus-Resistant-Transgenic-Maize-an-African-solution-to-an-African-Problem/ "Maize Streak Virus-Resistant Transgenic Maize: an African solution to an African Problem"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020143157/http://www.scitizen.com/stories/Biotechnology/2007/08/Maize-Streak-Virus-Resistant-Transgenic-Maize-an-African-solution-to-an-African-Problem/ |date=2011-10-20 }}, ''scitizen.com'', August 7, 2007.</ref> 1800ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳು, ಸಲಕರಣೆಗಳು, [[ಬೀಜ|ಬೀಜದ]] ದಾಸ್ತಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸಲಾದ ಗಿಡಗಳ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿತೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿ ಜಮೀನಿನ ತಲಾ ಇಳುವರಿಯು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. 19ನೇ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ನ ಬಳಕೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಬೇಸಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]], [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮೆರೆಯಲು ಅವಕಾಶವಾದಂತಾಯಿತು, ಮತ್ತು ತಲಾ ಜಮೀನಿಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ವಿಧಾನವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಹಿಂದಿದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ದಾಟಿಬರಲು ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಳಕೆ, ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ, ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಅನುದಾನಗಳು- ಇವು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿಯ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂಬಡಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಆಂದೋಲನ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಾದ ಅಕ್ಕಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಮೊದಲಾದವು ಮಾನವನ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜಿಗೆ 60%ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Matson1997" /> 1700 ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕದ ನಡುವೆ, "ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಸಾಗುವಳಿಗೊಳಗಾದ ಜಮೀನಿನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 466%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಗಳು ಗಮನಸೆಳೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಆಯ್ದ-ತಳಿಯ ಉನ್ನತ ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳು, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ನೀರಾವರಿ, ಮತ್ತು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳೇ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.<ref name="Matson1997">{{cite journal |author=Tilman D, Cassman KG, Matson PA, Naylor R, Polasky S |title=Agricultural sustainability and intensive production practices |journal=Nature |volume=418 |issue=6898 |pages=671–7 |year=2002 |month=August |pmid=12167873 |doi=10.1038/nature01014 |url=}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀರಾವರಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಕೊಲರಾಡೋದಲ್ಲಿನ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಇಳುವರಿಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಅಂದರೆ, 1940ರಿಂದ 1997ರವರೆಗೆ ಇಳುವರಿಯು 400ರಿಂದ 500%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref name="Matson1997" /> ಆದರೂ, ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಳವಳಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪರಿಸರದ ಮೇಲಾಗುವ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತೂ ಕಳವಳಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಆಹಾರದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಕಳವಳದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ನಲೇಬೇಕು. ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಗಳು [[ಕೀಟ|ಕೀಟಗಳ]] ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಹಾಗೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ" ಸಂಯೋಜಿತ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆಯು (ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಪೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌-IPM), ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಬೀರಿಲ್ಲ. ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು IPM ಎಂಬುದು ಜ್ಞಾನ-ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು.<ref name="Matson1997" /> ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅಕ್ಕಿಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು "ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ"ಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆಯಾದರೂ, ಕಳೆದ 15–20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.<ref name="Matson1997" /> ತಳೀಯ "ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ"ವು ಗೋಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಅಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 1966ರಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು "35 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ".<ref name="Matson1997" /> ಕಳೆನಾಶಕ-ನಿರೋಧಕ ಕಳೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಶಕಗಳು ಆಗಬಹುದು ಹಾಗೂ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಗೆ ಕೀಟಗಳು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುವಂತಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದೊಳಗಿನ ಅವಧಿಯು ಸಾಕಾಗಬಹುದು.<ref name="Matson1997" /> ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯ ಪರಿಪಾಠವು ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Matson1997" /> ಕಳೆದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗಿನ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳು, ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಎನ್. ಮೇಯೆರ್ ಎಂಬುವವ ಹಣ್ಣು- ಮತ್ತು ಕಾಯಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ 1916ರಿಂದ 1918ರವರೆಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ನ]] ಯಾತ್ರೆಯು ಇಂಥ ಎರಡು ಆರಂಭಿಕ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>USDA NAL Special Collections. [http://naldr.nal.usda.gov/NALWeb/Agricola_Link.asp?Accession=CAT10662165 South China explorations: typescript, July 25, 1916-September 21, 1918]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಹಾಗೂ [[ಕೊರಿಯ|ಕೊರಿಯಾ]] ದೇಶಗಳಿಗೆ 1929ರಿಂದ 1931ರವರೆಗೆ ಡಾರ್ಸೆಟ್-ಮೋರ್ಸ್ ಕೈಗೊಂಡ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯವು ಕೂಡಾ ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಸೋಯಾ-ಅವರೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಸೋಯಾ-ಅವರೆಯ ಜನನ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಆತ ಈ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ.<ref>USDA NAL Special Collections. [http://riley.nal.usda.gov/nal_display/index.php?info_center=8&tax_level=4&tax_subject=158&topic_id=1982&level3_id=6419&level4_id=10866&level5_id=0&placement_default=0&test Dorsett-Morse Oriental Agricultural Exploration Expedition Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222235057/http://riley.nal.usda.gov/nal_display/index.php?info_center=8&tax_level=4&tax_subject=158&topic_id=1982&level3_id=6419&level4_id=10866&level5_id=0&placement_default=0&test |date=2011-12-22 }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ವಿಶ್ವದ ಪಾಲಿನ ಸರಿಸುಮಾರು ಆರನೇ-ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ EU, ಭಾರತ ಮತ್ತು USA ಇದ್ದವು ಎಂದು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ]]ಯು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಸಮಗ್ರ ಅಂಶದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯು 1948ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಸರಿಸುಮಾರು 2.6 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನಾಶೀಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>USDA ERS. [http://www.ers.usda.gov/data/agproductivity/ Agricultural Productivity in the United States] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130201021133/http://www.ers.usda.gov/Data/AgProductivity/ |date=2013-02-01 }}</ref> US, [[ಕೆನಡಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]], ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ ಮತ್ತು [[ಥೈಲೆಂಡ್]] - ಈ ಆರು ದೇಶಗಳು ಧಾನ್ಯದ ರಫ್ತುಗಳ 90%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.i-sis.org.uk/TFBE.php The Food Bubble Economy]. ''The Institute of Science in Society.''</ref> [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ]], [[ಇರಾನ್]], ಈಜಿಪ್ಟ್, ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]],<ref>[http://www.greatlakesdirectory.org/zarticles/080902_water_shortages.htm "Global Water Shortages May Lead to Food Shortages-Aquifer Depletion"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100418110647/http://www.greatlakesdirectory.org/zarticles/080902_water_shortages.htm |date=2010-04-18 }}, Lester R. Brown</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಧ್ಯಮ-ಗಾತ್ರದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಧಾನ್ಯ]]ದ ಆಮದುಗಳೆಡೆಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಲ ಕೊರತೆಗಳು, ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಂಥ ಬೃಹತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref>[http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HG21Df01.html "India grows a grain crisis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180221083541/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HG21Df01.html |date=2018-02-21 }}, ''Asia Times'' (Hong Kong). July 21, 2006.</ref> == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನಗಳು == * ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿವೆ. ವ್ಯವಸಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಭೂಬಳಕೆ, ಬೆಳೆಸುವ ಬೆಳೆಗಳು, ತಳಿ, ಇಳುವರಿ, ಬಳಸುವ [[ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು]] ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ಭೂಸ್ವರೂಪ, [[ವಾಯುಗುಣ]], ಮಳೆ ಹಂಚಿಕೆ, ಮಣ್ಣಿನ ವಿಧಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಮುಂತಾದವು. === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನಗಳು === # ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದ ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ # ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯ # ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ # ತೋಟಗಾರಿಕೆ ==== ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ: ==== * ಜನರು ತಮ್ಮ ಗೃಹ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ 'ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ, [[ಒರಿಸ್ಸಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ]] ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂ ಹಿಡುವಳಿ, ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ, ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನ ಮುಂತಾದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ [[ಚಿತ್ರ:An_example_of_slash_and_burn_agriculture_practice_Thailand.jpg|thumb|ಸ್ಲ್ಯಾಷ್ ಮತ್ತು ಬರ್ನ್-ಬಲವಾಗಿ ಅಗಿ ಮತ್ತು ಸುಡು; ವರ್ಗಾವಣೆ ಕೃಷಿ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ==== ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೇಸಾಯ: ==== * ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದರೆ ಅರಣ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದು, ಅಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬೇಸಾಯದ ನಂತರ ಭೂಮಿ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಬೇಸಾಯಗಾರರು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವರು. ಈ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಉಂಟಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಬೇಸಾಯವನ್ನು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] 'ಕುಮರಿ', [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ]] 'ಜೂಮ್', [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದಲ್ಲಿ]] 'ಪೊನಂ' ಮತ್ತು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] 'ಪೋಡು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ==== ಸ್ಥಿರ ಬೇಸಾಯ ==== * ಸ್ಥಿರ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನ, ಬಳಸುವ ಬೀಜ ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ರೈತರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದರು. ಈಗ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ==== ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯ ==== [[ಚಿತ್ರ:Sunflower_farm,_Agriculture_in_India,_January_2013.jpg|left|thumb|ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಫಾರ್ಮ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ಜನವರಿ 2013]] * ವ್ಯಾಪಾರದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಕಣೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯವೆಂದು ಕರೆಯುವರು.ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯು ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದು. ಈ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಭೂಸ್ವರೂಪ, ಮಣ್ಣು, ನೀರು, ವಾಯುಗುಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ, ರಸಗೊಬ್ಬರ, ಸುಧಾರಿತ ಬೀಜ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬಳಸುವರು. ಹತ್ತಿ, ಎಣ್ಣೆ ಕಾಳುಗಳು, ತಂಬಾಕು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ. ==== ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ ==== [[ಚಿತ್ರ:Betel_nut_palms_in_Ponda,_Goa.jpeg|left|thumb|284x284px|ಪೊಂಡಾದಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆಮರ ಮತ್ತು ತಾಳೆ (ಪಾಮ್)]] [[ಚಿತ್ರ:Intercropping_coconut_n_Tagetes_erecta.jpg|thumb|[[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] ಮತ್ತು ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಎರೆಕ್ಟಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್]] [[ಚಿತ್ರ:Vegetable_garden_at_Ham_House_Estate_-_geograph.org.uk_-_4530.jpg|thumb|[[ಲಂಡನ್]] ನಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ವೆಜಿಟಬಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]] * ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳ ಬೇಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಪಾಲನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ, ಜೇನು ಸಾಕಣೆ, ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಮುಂತಾದವು ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ೧. ಈ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುವುದು ೨. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುವುದು. ೩. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಅಗತ್ಯ. ==== ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೇಸಾಯ: ==== * ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೇಸಾಯವು ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಕಾಫಿ]], [[ಚಹಾ]], [[ರಬ್ಬರು|ರಬ್ಬರ್]] ಹಾಗೂ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, [[ತೆಂಗು]], [[ಅಡಿಕೆ]], ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ಮುಂತಾದವು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆಗಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], ಕರ್ನಾಟಕ, [[ತಮಿಳುನಾಡು]], ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಗಳಿಕೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.shareyouressays.com/essays/9-main-types-of-farming-systems-practices-in-india-essay/1206829 Main Types of Farming Systems Practices in India – EssayArticle ; shared by ಪ್ರಗತಿಘೋಷ್]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.idc-online.com/technical_references/pdfs/civil_engineering/Types_of_Farming.pdf types of farming - IDC Technologies]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bezerros_de_IATF.jpg|center|thumb|720x720px|ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳ ಬೇಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಪಾಲನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆಯು ಸಹ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ]] === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === * ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಎಂ. ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಆಹಾರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ 2013 ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿ ಅವರಿಗೆ 'ಭಾರತದ 25 ಜೀವಂತ ದಂತಕಥೆ' ( 25 living legend of India) ಎಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತು. * ಭಾರತೀಯ ನೀರಾವರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ನದಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಾಲುವೆಗಳ ಜಾಲ, [[ಅಂತರ್ಜಲ]] [[ಬಾವಿ]] ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇತರ [[ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು]] ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 160 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 39 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅನ್ನು ಅಂತರ್ಜಲ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 22 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಬಹುದು. 2010 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 35% ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2/3 ನೇ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯು [[ಮಳೆಗಾಲ|ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು]] ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, [[ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ [[ಕುಡಿಯುವ ನೀರು|ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು]] ಒದಗಿಸಲು, [[ಪ್ರವಾಹ|ಪ್ರವಾಹವನ್ನು]] ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗೆ ಬರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಚಿತ [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಹಾಗೂ ಭತ್ತದಂತಹ ನೀರಿನ ತೀವ್ರ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ನೀಡಿಕೆ, ಅಂತರ್ಜಲ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದೆ. ಇದು ಅಂತರ್ಜಲ ಕ್ಷೀಣತೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ 60% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀರನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು [[ಸಕ್ಕರೆ|ಸಕ್ಕರೆಯ]] ಉತ್ಪಾದನೆ ಕೃಷಿಗಳು ಸೇವಿಸುವುದು, ಎಂದು 2019 ರಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ವರದಿಯೊಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಬೆಳೆಗಳು 24% ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. === ಉತ್ಪಾದನೆ === * 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತವು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಪಾಲು ಸರಾಸರಿ ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16% ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಗಳಿಕೆಯ 10% ನಷ್ಟಿದೆ. ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಪ್ರದೇಶ 159.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (394.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ) ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟು ನೀರಾವರಿ ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶ 82.6 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (215.6 ದಶಲಕ್ಷ ಎಕರೆ) ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು, ಹತ್ತಿ, [[ಕಡಲೇಕಾಯಿ]], ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಬೆಳೆಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಅಗ್ರ ಮೂರು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ, 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತವು [[ಎಮ್ಮೆ]] ಮತ್ತು ದನಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಹಾಲು]] ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೋಳಿ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. "FAO-STAT: ಉತ್ಪಾದನೆ-ಬೆಳೆಗಳು, 2010 ಡೇಟಾ". ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ. 2011. 14 ಜನವರಿ 2013 ರಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ-<ref>"FAO-STAT: ಉತ್ಪಾದನೆ-ಬೆಳೆಗಳು, 2010 ಡೇಟಾ". ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ. 2011. 14 ಜನವರಿ 2013 ರಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>ಆಡಮ್ ಕಾಗ್ಲಿಯಾರಿನಿ ಮತ್ತು ಆಂಥೋನಿ ರಶ್ (ಜೂನ್ 2011). "ಬುಲೆಟಿನ್: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ" (ಪಿಡಿಎಫ್). ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ. ಪುಟಗಳು 15-22.</ref> === ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು === 2010ರ FAO ವಿಶ್ವ ಕೃಷಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಅನೇಕ ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಾಲು, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಆಯ್ದ ತಾಜಾ ಮಾಂಸ, ಸೆಣಬಿನಂತಹ ಆಯ್ದ ನಾರು ಬೆಳೆಗಳು, ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹರಳು ಬೀಜದಂತಹ ಹಲವು ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರಗಳಾದ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಹಲವಾರು ಒಣಹಣ್ಣುಗಳು, ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಜವಳಿ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಗಳು, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಬೆಳೆಸಿದ ಮೀನು, ಮೊಟ್ಟೆ, ತೆಂಗು, ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತರಕಾರಿಗಳ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೆಯ ಅಥವಾ ಮೂರನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. 2010 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿಯಂತಹ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, 80% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಶ್ವದ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಭಾರತವು ಜಾನುವಾರು ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಮಾಂಸದ ವಿಶ್ವದ ಐದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು 2011 ರಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2008 ರ ಒಂದು ವರದಿಯು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು.<ref name="nytagriculture">{{cite news |last=Sengupta |first=Somini |date=22 June 2008 |title=The Food Chain in Fertile India, Growth Outstrips Agriculture |url=http://www.nytimes.com/2008/06/22/business/22indiafood.html?_r=1 |accessdate=23 April 2010 |publisher=New York Times}}</ref> ಅದು ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳು ಹಾಳಾಗುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ, ತನ್ನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹೊಲದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಹಾಗೂ ಚೀನಾದಂತಹ ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒದಗಿಸಬಹುದು, ಜೊತೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ರಫ್ತುಗಳಿಗೆ ಅದು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವಾದಿಸಿವೆ.<ref name="fao1a">{{cite web |year=2009 |title=Rapid growth of select Asian economies |url=http://www.fao.org/docrep/009/ag087e/AG087E05.htm |publisher=Food and Agriculture Organisation of the United Nations}}</ref><ref name="wboverview2">{{cite web |year=2011 |title=India Country Overview 2011 |url=http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:20195738~menuPK:295591~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html |publisher=World Bank}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವಿನೊಂದಿಗೆ, ಜೂನ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯು 85.9 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗೋಧಿಯ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 6.4% ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ 95.3 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‍‍ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 7% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.<ref name="bloomberg1">{{cite web |date=8 September 2011 |title=India Allows Wheat Exports for the First Time in Four Years |url=http://www.bloomberg.com/news/2011-09-08/india-allows-wheat-exports-for-the-first-time-in-four-years-1-.html |publisher=Bloomberg}}</ref> ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ 2011 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರೈತರು ಸುಮಾರು 71 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಗೋಧಿ ಮತ್ತು 80 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ತಲಾವಾರು ಅಕ್ಕಿ ಪೂರೈಕೆಯು ಈಗ ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ತಲಾವಾರು ಅಕ್ಕಿ ಸೇವನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>{{cite web |year=2006 |title=Fish and Rice in the Japanese Diet |url=http://www.japanreview.net/essays_fish_and_rice.htm |publisher=Japan Review |access-date=2024-11-19 |archive-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406190801/http://www.japanreview.net/essays_fish_and_rice.htm |url-status=dead }}</ref> 2011 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಆಫ್ರಿಕಾ, ನೇಪಾಳ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 2 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು 2.1 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿತು. ಜಲಚರಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. 1990 ಮತ್ತು 2010 ರ ನಡುವೆ, ಭಾರತದ ಹಿಡಿದ ಮೀನಿನ ಪ್ರಮಾಣ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಜಲಚರಕೃಷಿಯ ಕೊಯ್ಲು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಆಯಿತು. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಕಡಲು ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಹಿಡಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ, ಮತ್ತು ಜಲಚರಕೃಷಿ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆಸಿದ ಮೀನುಗಳ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ 600,000 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಮೀನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |year=2010 |title=The state of world fisheries and acquaculture, 2010 |url=http://www.fao.org/docrep/013/i1820e/i1820e.pdf |publisher=FAO of the United Nations}}</ref><ref>{{cite web |year=2008 |title=Export of marine products from India (see statistics section) |url=http://www.cift.res.in/innercontent.php?contentid=MTgw |publisher=Central Institute of Fisheries Technology, India |access-date=2024-11-19 |archive-date=2013-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130701054320/http://www.cift.res.in/innercontent.php?contentid=MTgw |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |year=2011 |title=Fishery and Aquaculture Country Profiles: India |url=http://www.fao.org/fishery/countrysector/FI-CP_IN/3/en |publisher=Food and Africulture Organisation of the United Nations}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 60 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಸರಾಸರಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಲಾಭಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಸುಧಾರಣೆಯಿಂದ, ಲಾಭಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂದಿವೆ.<ref name="rbi1">{{cite web |year=2011 |title=Handbook of Statistics on Indian Economy |url=http://www.rbi.org.in/scripts/AnnualPublications.aspx?head=Handbook%20of%20Statistics%20on%20Indian%20Economy |publisher=Reserve Bank of India: India's Central Bank}}</ref> ಈ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಧನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಲಾಭಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಗಳು ಈಗಲೂ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ, ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಗಳಿಗಿಂತ ಕೇವಲ 30% ರಿಂದ 60% ವರೆಗೆ ಇವೆ.<ref name="OSU2009">{{cite web |title=World Wheat, Corn and Rice |url=http://nue.okstate.edu/crop_information/world_wheat_production.htm |publisher=Oklahoma State University, FAOSTAT |access-date=2024-11-19 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610121002/http://www.nue.okstate.edu/Crop_Information/World_Wheat_Production.htm |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಳಪೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಟಾವಿನ ನಂತರದ ನಷ್ಟಗಳು ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ನಷ್ಟಗಳು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.<ref name="Econ312">{{cite news |date=3 December 2011 |title=Indian retail: The supermarket's last frontier |url=http://www.economist.com/node/21541017 |publisher=The Economist}}</ref><ref>{{cite web |author=Sinha, R.K. |year=2010 |title=Emerging Trends, Challenges and Opportunities presentation, on publications page, see slides 7 through 21 |url=http://www.nsai.co.in/Publication/exec/frmAllPublication.aspx?cID=Presentations |publisher=National Seed Association of India |access-date=2024-11-19 |archive-date=2011-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111115152923/http://nsai.co.in/Publication/exec/frmAllPublication.aspx?cID=Presentations |url-status=dead }}</ref> == ಬೆಳೆ ಮಹತ್ವ == ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು; ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಇರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ನೆಲೆ ಹಾಗೂ [[ಹವಾಮಾನ]]; ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ; ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳು; ಕೃಷಿಕನ ಜೀವನಕ್ರಮ ಹಾಗೂ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಇವೆಲ್ಲದನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref name="FAO FS2">U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. [http://www.fao.org/farmingsystems/description_en.htm "Analysis of farming systems"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130806063804/http://www.fao.org/farmingsystems/description_en.htm |date=2013-08-06 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref><ref name="PCP APS2">Acquaah, G. 2002. Agricultural Production Systems. pp. 283-317 in "Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology". Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ರೂಪಾಂತರಿಸುವ ಸಾಗುವಳಿ ಅಥವಾ ಕಡಿದು ಸುಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಏಕಫಸಲಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬೆಳೆಗಳ ಸಾಗುವಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಸದರಿ ಜಮೀನನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಹಾಗೇ ಬಿಟ್ಟು, ಅರಣ್ಯವು ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕೃಷಿಕನು ಹೊಸತೊಂದು ಜಮೀನಿಗೆ ತೆರಳಿ, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ (10-20) ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬೆಳೆದರೆ, ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಬಿಡುವ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು (ರಸಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಗೊಬ್ಬರ) ಪೂರೈಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಕೆಲವೊಂದು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಕನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಗುವಳಿಯು ಗಾಢತೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಬಿಡುವ ಅವಧಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಒಂದು ತಳಿಯನ್ನು ಬೃಹತ್ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಾಗ, ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವು ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ]]ಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಷಕಾಂಶದ ಬಳಕೆಯು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಹುವಿಧದ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಒಂದಾದ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಇತರ ವಿಧಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವಕ್ಕೆ ಬಹುಬೆಳೆಯ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ.<ref name="CS2">Chrispeels, M.J.; Sadava, D.E. 1994. "Farming Systems: Development, Productivity, and Sustainability". pp. 25-57 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref> ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪ-ಉಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು [[ಬಂಜರು ಭೂಮಿ|ಬಂಜರು]] ಅಥವಾ ನಿರ್ಜಲ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಯ ಕಾಲಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು [[ಮಳೆ|ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ]] ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಬಹುವಿಧದ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮಳೆಯು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡದಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ [[ನೀರಾವರಿ]]ಯ ಅಗತ್ಯ ಬಾರದಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ([[ಕಾಫಿ]], [[ಚಾಕೋಲೆಟ್|ಚಾಕೊಲೇಟ್]]) ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಂಥ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ಅಥವಾ ಮರಗಳಿಲ್ಲದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಗಿದ್ದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಕಶೀಲವಾಗಿರುವ ಏಕಫಸಲಿನ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆಯು ಪ್ರಬಲವಾದ ಬೇಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ತೀವ್ರತೆ, ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು (ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು), ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆಯ (ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು ಮತ್ತು GMOಗಳು) ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಅಥವಾ ಊರ್ಜಿತವಾಗಬಲ್ಲದರ ಕಡೆಗಿನ ಒಲವೂ ಸಹ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಸಮಾಜಾರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದರೊಳಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="USDA sust2">Gold, M.V. 1999. USDA National Agriculture Library. Beltsville, MD. [http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/terms/srb9902.shtml "Sustainable Agriculture: Definitions and Terms"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091202031228/http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/terms/srb9902.shtml |date=2009-12-02 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref><ref name="ATTRA2">Earles, R.; Williams, P. 2005. ATTRA National Sustainable Agriculture Information Service. Fayetville, AR. [http://attra.ncat.org/attra-pub/sustagintro.html "Sustainable Agriculture:An Introduction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526063958/http://attra.ncat.org/attra-pub/sustagintro.html |date=2011-05-26 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಥವಾ ರೂಢಿಗತ ಕೃಷಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ, [[ನಗರ]] ಪ್ರದೇಶದ ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಬೆಂಬಲಿತ ಕೃಷಿ, ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೃಷಿ, ಸಂಯೋಜಿತ ಬೇಸಾಯ, ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂಥ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. === ಬೆಳೆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು === ಬೆಳೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹುಸಿಧಾನ್ಯಗಳು, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು (ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು), ಮೇವು, ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬೆಳೆಯುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ]] [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆ|ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಅಂದಾಜಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೆಳೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. (October 11, 2007.) <div class="center"> {| class="wikitable sortable " style="float:left" |- ! colspan="2"|ಬೆಳೆಯ ವಿಧಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು <br />(ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳು) 2004ರ ದತ್ತಾಂಶ |- | ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು | style="text-align:right"| 2,263 |- | [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಬಿಡುವ ನೆಲ[[ಬಳ್ಳಿ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 866 |- | [[ಕಂದಮೂಲ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಗೆಡ್ಡೆ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 715 |- | [[ಹಾಲು]] | style="text-align:right"| 619 |- | [[ಹಣ್ಣು]] | style="text-align:right"| 503 |- | [[ಮಾಂಸ]] | style="text-align:right"| 259 |- | [[ಎಣ್ಣೆ]] ಬೆಳೆಗಳು | style="text-align:right"| 133 |- | [[ಮೀನು]] (2001ರ ಅಂದಾಜು) | style="text-align:right"| 130 |- | [[ಅಂಡ|ಮೊಟ್ಟೆಗಳು]] | style="text-align:right"| 63 |- | ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು | style="text-align:right"| 60 |- | ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ನಾರು ಅಥವಾ ನೂಲುಪದಾರ್ಥ | style="text-align:right"| 30 |- | colspan="2"|''ಮೂಲ: '' <br />''ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO)''<ref name="FAO">{{cite web |url=http://faostat.fao.org/ |title=Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAOSTAT) |accessdate= October 11, 2007 |work= }}</ref> |} {| class="wikitable sortable " |- ! colspan="2"|ಏಕ ಬೆಳೆಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು <br />(ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳು) 2004ದ ದತ್ತಾಂಶ |- | [[ಕಬ್ಬು]] | style="text-align:right"| 1,324 |- | [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]] | style="text-align:right"| 721 |- | [[ಗೋಧಿ]] | style="text-align:right"| 627 |- | [[ಅಕ್ಕಿ]] | style="text-align:right"| 605 |- | [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 328 |- | ಸಿಹಿ ಬೀಟ್‌ಗೆಡ್ಡೆ | style="text-align:right"| 249 |- | ಸೊಯಾಬೀನ್‌ | style="text-align:right"| 204 |- | [[ತಾಳೆಮರ|ತಾಳೆಮರದ]] ಹಣ್ಣು | style="text-align:right"| 162 |- | ಜವೆ | style="text-align:right"| 154 |- | ಟೊಮ್ಯಾಟೊ | style="text-align:right"| 120 |- | colspan="2"|''ಮೂಲ: '' <br />''ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO)''<ref name="FAO" /> |} {{-}} </div> == ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Kerbau Jawa.jpg|thumb|left|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಉಳುತ್ತಿರುವುದು.]] ಹೊಲಗಳನ್ನು [[ಸಾಗುವಳಿ]] ಮಾಡಲು, ಬೆಳೆಗಳನ್ನು [[ಕಟಾವು]] ಮಾಡಲು, ಕೂಗಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಸಲು, ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುವಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳು, [[ಹೇಸರಗತ್ತೆ]]ಗಳು, [[ಎತ್ತು]]ಗಳು, [[ಒಂಟೆ]]ಗಳು, ಲಾಮಗಳು, [[ಅಲ್ಪಾಕ]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ನಾಯಿ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ [[ಹಾಲು]], ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ಅಥವಾ [[ಉಣ್ಣೆ]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು) ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವುಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಒಡನಾಟದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಆ ಜಾತಿಗಳ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಹಾಗೂ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವುದೂ ಸಹ ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಮೇವಿನ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] - ಆಧರಿತ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ, ಮತ್ತು ಭೂರಹಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ [[ಜಾನುವಾರು]] ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು.<ref name="FAO lps2">Sere, C.; Steinfeld, H.; Groeneweld, J. 1995. [http://www.fao.org/WAIRDOCS/LEAD/X6101E/x6101e00.htm#Contents "Description of Systems in World Livestock Systems - Current status issues and trends"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026004040/http://www.fao.org/WAIRDOCS/LEAD/X6101E/X6101E00.HTM#Contents |date=2012-10-26 }}. U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಉಣಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇರುವ ಕುರುಚಲು ಗಿಡದ ಜಮೀನು, ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಗೋಮಾಳಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸಸ್ಯಸಾಮಗ್ರಿಯ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಧರಿತ ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಒಳಸೇರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಬಹುದಾದರೂ, ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಮೂಲವಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರವು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹವಾಮಾನ ಆಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು, 30-40 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆದಾರರು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಒಣ[[ಹುಲ್ಲು]] ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯದ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಏಕಜಠರೀಯ (ಒಂದು [[ಉದರ|ಹೊಟ್ಟೆಯ]]; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳು) ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆಹಾರ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ರಸಗೊಬ್ಬರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಜಮೀನಿನ ಸರಿಸುಮಾರು 68%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು, ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಖಾಯಂ ಗೋಮಾಳಗಳಾಗಿವೆ.<ref>FAO Database, 2003</ref> ಜಮೀನು-ರಹಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಜಮೀನಿನ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಮೇವಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, OECD ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. U.S.ನಲ್ಲಿ, ಬೆಳೆಯಲಾದ ಧಾನ್ಯದ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಮೇವುದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗೋಮಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯು ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದರಿಂದ, ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. == ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Mt Uluguru and Sisal plantations.jpg|thumb|300px|ತೋಟಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ರಸ್ತೆಯು, ಉತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ತೋಟಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣದ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.]]'''ಉಳುವಿಕೆ''' ಎಂಬುದು, ಗಿಡ ನೆಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ (ಅಥವಾ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವುದಕ್ಕಾಗಿ) ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ, ಅಥವಾ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಅದನ್ನು ಉಳುವ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ನೇಗಿಲು ಹೊಡೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಇರುವ ಒಂದು ಹೆಸರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉಳುವಿಕೆ-ರಹಿತ ಸ್ವರೂಪದವರೆಗೆ ಉಳುವಿಕೆಯ ತೀವ್ರತೆ ಅಥವಾ ಗಾಢತೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸಿ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಲವಲವಿಕೆ-ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿ ಇದು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಸವಕಳಿಗೆ ಬೇಗನೇ ಈಡಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ, CO₂ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವಿನ ವಿಘಟನೆ ಅಥವಾ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ [[ಸಾವಯವ|ಜೀವಿಗಳ]] ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="Soil2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. Elements of the Nature and Properties of Soils. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref><ref name="PCP Tillage2">Acquaah, G. 2002. "Land Preparation and Farm Energy" pp.318-338 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> '''ಪಿಡುಗು ನಿಯಂತ್ರಣ'''ವು [[ಕಳೆ]]ಗಳು, ಕೀಟಗಳು/[[ಜೇಡ]] ಕುಲದ ಕೀಟಗಳು, ಮತ್ತು [[ರೋಗ]]ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ (ಕೀಟನಾಶಕಗಳು), ಜೈವಿಕ (ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ), ಯಾಂತ್ರಿಕ (ಉಳುವಿಕೆ), ಮತ್ತು ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ, ಆರಿಸುವಿಕೆ, ಕಾಪು ಬೆಳೆಗಳು, ಅಂತರ-ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ, ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡುವಿಕೆ, ದೂರವಾಗಿರುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಇಡಲು ಸಂಯೋಜಿತ ಪಿಡುಗು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಪಿಡುಗಿನ ಅಥವಾ ಕೀಟದ ಬಾಧೆ ಹೆಚ್ಚಿದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="PCP Pest2">Acquaah, G. 2002. "Pesticide Use in U.S. Crop Production" pp.240-282 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಬೆಳೆ ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಪೋಷಕಾಂಶ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಮೂಲ, ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನ- ಇವೆರಡೂ '''ಪೋಷಕಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆ'''ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪೋಷಕಾಂಶ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಜೈವಿಕ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಗೊಬ್ಬರ, ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರ, ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ|ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ]] ಪಡೆದ [[ಖನಿಜ|ಖನಿಜಗಳು]] ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ.<ref name="PCP Soil2">Acquaah, G. 2002. "Soil and Land" pp.165-210 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ ಅಥವಾ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದಿರುವ ಅವಧಿಯಂಥ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕವೂ ಬೆಳೆ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.<ref name="CS nutrient2">Chrispeels, M.J.; Sadava, D.E. 1994. "Nutrition from the Soil" pp.187-218 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref><ref name="Soil nutrient2">Brady, N.C.; Weil, R.R. 2002. "Practical Nutrient Management" pp.472-515 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ನಿರ್ವಹಿತ ಸಾಂದ್ರ ಆವರ್ತನ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ, ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಬೆಳೆಯ ಜಮೀನು ಅಥವಾ ಗೋಮಾಳಗಳ ಮೇಲೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಶುಷ್ಕ ಅಥವಾ ದ್ರವರೂಪದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಎರಚುವ ಮೂಲಕ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀಳದಿರುವ ಅಥವಾ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ '''ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ'''ಯ ಅಗತ್ಯವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು [[ನೀರಾವರಿ]] ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು U.S.ನಲ್ಲಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಬಯಲು|ಬಯಲುಗಳಂಥ]] ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಕೃಷಿಕರು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದಿರುವ ವರ್ಷವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಈ ತೇವಾಂಶವು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="PCP Water2">Acquaah, G. 2002. "Plants and Soil Water" pp.211-239 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ [[ಸಿಹಿ ನೀರು|ಸಿಹಿನೀರಿನ]] ಬಳಕೆಯ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Pimentel water2">Pimentel, D.; Berger, D.; Filberto, D.; Newton, M.; et al. 2004. "Water Resources: Agricultural and Environmental Issues". ''Bioscience'' 54:909-918.</ref> == ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಹಂಚಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ == ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಹಂಚಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಹಾರ ವೆಚ್ಚಗಳು ಏರಿದ್ದರೆ, ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿವೆ. 1960ರಿಂದ 1980ರವರೆಗೆ ಕೃಷಿಯ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು 30%ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದರೆ, 1998ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 22.2%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿದ್ದು, 1995ರಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ-ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮೌಲ್ಯದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೊದಲ 20 ಆಹಾರ ತಯಾರಕರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, 1954ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದುದಕ್ಕಿಂತ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರವು ತಯಾರಾದಂತಾಗಿದೆ. 1992ರಲ್ಲಿ 32%ನಷ್ಟಿದ್ದ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, 2000ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೊದಲ ಆರು US ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಸಮೂಹಗಳು ದಾಖಲಿಸಿದ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣವು 50%ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮವು ಪ್ರಾಯಶಃ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾದ ದಕ್ಷತೆಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಉತ್ಪಾದಕರು (ಕೃಷಿಕರು) ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಿಗುತಾಯವನ್ನು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Sexton2000">{{cite journal | author = Sexton,R.J.| year = 2000 | title = Industrialization and Consolidation in the US Food Sector: Implications for Competition and Welfare | journal = American Journal of Agricultural Economics | volume = 82 | issue = 5 | pages = 1087–1104 | doi = 10.1111/0002-9092.00106}}</ref> == ಬೆಳೆ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Ueberladewagen_(jha).jpg|thumb|ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆ ಸಾಧನದ ತೊಟ್ಟಿ.]] ನಾಗರಿಕತೆಯು ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಬೆಳೆ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾನವಕುಲವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುವ ಬೆಳೆಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅಭ್ಯಾಸವು ಸಸ್ಯವೊಂದರ ತಳೀಯ ಅಥವಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಅಥವಾ ಬೀಜಗಳು, [[ಬರ]]-ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಅಥವಾ ಪಿಡುಗಿಗೆ ಒಡ್ಡುವ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಸ್ಯದ ತಳೀಯ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯದ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ|ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಿ]] [[ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡೆಲ್|ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡೆಲ್‌ನ]] ಕೆಲಸದ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಿದವು ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಪ್ರಭಾವಿ ಮತ್ತು ಗೌಣ ಆನುವಂಶಿಕ [[ವಂಶವಾಹಿ|ಜೀನು]] ಜೋಡಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಆತನ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆಯು [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯತೆ]] ಅಥವಾ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೌಶಲಗಳಿಗೆ ಅತೀವವಾದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಅದು ನೀಡಿತು. ಬಯಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಸ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ, ಸ್ವಕೀಯ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ, ಮತ್ತು ಜೀವಿಯನ್ನು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಮಾಡುವ ಆಣ್ವಿಕ ಕೌಶಲಗಳಂಥ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.cls.casa.colostate.edu/TransgenicCrops/history.html History of Plant Breeding] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121061931/http://cls.casa.colostate.edu/TransgenicCrops/history.html |date=2013-01-21 }}. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಪಳಗಿಸುವಿಕೆಯು ಇಳುವರಿ, ಸುಧಾರಿತ ರೋಗ ನಿರೋಧಕತೆ ಮತ್ತು ಬರ-ಸಹಿಷ್ಣುತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, [[ಕಟಾವು]] ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಬೆಳೆ-ಸಸ್ಯಗಳ ರುಚಿ ಹಾಗೂ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬೆಳೆ-ಸಸ್ಯಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅತೀವವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿವೆ. [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] 1920 ಮತ್ತು 1930ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಸಸ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಗೋಮಾಳಗಳು (ಹುಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರೆಲೆ ಗಿಡ) ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡವು. 1950ರ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಮತ್ತು [[ನೇರಳಾತೀತ]] ಚೋದಿತ ವಿಕೃತಿಜನನದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು (ಅಂದರೆ, ಮೊದಲ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್), ಗೋಧಿ, ಕಾಳು (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಮತ್ತು ಜವೆಯಂಥ (ಬಾರ್ಲಿ) ಧಾನ್ಯಗಳ ಆಧುನಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು.<ref>{{cite journal | last = Stadler| first = L. J. | authorlink = Lewis Stadler | coauthors = Sprague, G.F. | title = Genetic Effects of Ultra-Violet Radiation in Maize. I. Unfiltered Radiation | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 22 | issue = 10 | pages = 572–578 | publisher = US Department of Agriculture and Missouri Agricultural Experiment Station | date= October 15, 1936 | url = http://www.pnas.org/cgi/reprint/22/10/579.pdf |format=PDF| doi = 10.1073/pnas.22.10.572 |accessdate = October 11, 2007 }}</ref><ref>{{cite book | last = Berg | first = Paul | coauthors =Singer, Maxine | title = George Beadle: An Uncommon Farmer. The Emergence of Genetics in the 20th century | publisher = Cold Springs Harbor Laboratory Press | date= August 15, 2003 | isbn = 0-87969-688-5 }}</ref> "ಉನ್ನತ-ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು" ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಕರೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, USAಯಲ್ಲಿ 1900ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 2.5 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 40 ಬುಷಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಳಗಗಳಷ್ಟು) ಪ್ರಮಾಣವಿದ್ದ ಕಾಳಿನ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಸರಾಸರಿ ಇಳುವರಿಯು, 2001ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 9.4 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 150 ಬುಷಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಳಗಗಳಷ್ಟು) ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸರಾಸರಿ ಗೋಧಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲೂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ, 1900ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 1 ಟನ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಇಳುವರಿಯು 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 2.5 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ]] ಸರಾಸರಿ ಗೋಧಿ ಇಳುವರಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 2 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ತಲಾ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಇಳುವರಿಯು 1 ಟನ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನೀರಾವರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಗೋಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ತಲಾ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಇಳುವರಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು 3.5 ರಿಂದ 4 ಟನ್ನುಗಳವರೆಗೆ ಏರಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಂಥ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಗೋಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ಇಳುವರಿಯು ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 8 ಟನ್ನುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ. ಹವಾಮಾನ, ತಳೀಯ ಸ್ವಭಾವಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರ ಬೇಸಾಯ ಕೌಶಲಗಳ (ಕೆಡವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಳಕೆ) ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | last = Ruttan | first = Vernon W. | title = Biotechnology and Agriculture: A Skeptical Perspective | journal = AgBioForum | volume = 2 | issue = 1 | pages = 54–60 | month = December | year = 1999 | url = http://www.mindfully.org/GE/Skeptical-Perspective-VW-Ruttan.htm | accessdate = October 11, 2007 | format = {{Dead link|date=April 2009}} – ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=author%3ARuttan+intitle%3ABiotechnology+and+Agriculture%3A+A+Skeptical+Perspective&as_publication=AgBioForum&as_ylo=1999&as_yhi=1999&btnG=Search Scholar search]} | archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071024010348/http://www.mindfully.org/GE/Skeptical-Perspective-VW-Ruttan.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal | last = Cassman | first = K. | title = Ecological intensification of cereal production systems: The Challenge of increasing crop yield potential and precision agriculture | journal = Proceedings of a National Academy of Sciences Colloquium, Irvine, California | publisher = University of Nebraska | date = December 5, 1998 | url = http://www.lsc.psu.edu/nas/Speakers/Cassman%20manuscript.html | accessdate = October 11, 2007 | archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071024001804/http://www.lsc.psu.edu/nas/Speakers/Cassman%20manuscript.html | url-status = dead }}</ref><ref>Conversion note: 1 bushel of wheat = 60 pounds (lb) ≈ 27.215 kg. 1 bushel of maize = 56 pounds ≈ 25.401 kg</ref> === ತಳೀಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ === ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾದ ಜೀವಿಗಳು (ಜೆನೆಟಿಕಲಿ ಮಾಡಿಫೈಡ್ ಆರ್ಗನಿಸಮ್ಸ್ - GMO) ಎಂದರೆ ಮರು-ಸಂಯೋಜಿತ [[ಡಿಎನ್ಎ -(DNA)|ಡಿಎನ್ಎ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌಶಲಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಳಿ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಜೀವಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ. ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ, ಬಯಸಿದ ಮೂಲಾಂಕುರದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಳಿಗಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಟೊಮ್ಯಾಟೊ-ಕಟಾವು ಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಟೊಮ್ಯಾಟೋಗಳು ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ತಳಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇತರ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು GMO ಬೆಳೆಗಳು === ರೌಂಡಪ್‌-ಸಿದ್ಧ ಬೀಜವು ತನ್ನ ಜೀನೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಸೇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯನಾಶಕ ನಿರೋಧಕ ಜೀನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ರೌಂಡಪ್‌ ಎಂಬುದು ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ಆಧರಿತ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದರ ವಾಣಿಜ್ಯನಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಕಳೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಳಸಲಾಗುವ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ, ಆಯ್ದು ತೆಗೆದದ್ದಲ್ಲದ ಒಂದು ಸಸ್ಯನಾಶಕವಾಗಿದೆ. ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಕಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಲು, ಗ್ಲೈಫೋಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಸಿಂಪಡಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದಾದ ಬೆಳೆಯೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ರೌಂಡಪ್-ಸಿದ್ಧ ಬೀಜಗಳು ಕೃಷಿಕನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಬೆಳೆಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿಕರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇಂದು, USನಲ್ಲಿನ ಸೋಯಾ ಅವರೆಯ ಒಟ್ಟು ಎಕರೆಗಳ ಪೈಕಿ 92%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ತಳೀಯವಾಗಿ-ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.ers.usda.gov/Data/BiotechCrops/adoption.htm Adoption of Genetically Engineered Crops in the US: Extent of Adoption] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610043433/http://www.ers.usda.gov/data/biotechcrops/adoption.htm |date=2012-06-10 }}. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಬೆಳೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ಆಧರಿತ ಸಸ್ಯನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಣೆಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ನಿರೋಧಕ ಕಳೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇತರ ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳೆಡೆಗೆ ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.<ref name="Farmers Guide to GMOs2">[http://www.rafiusa.org/pubs/Farmers_Guide_to_GMOs.pdf Farmers Guide to GMOs]. Retrieved December 8, 2008.</ref><ref>[http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/feb2008/db20080212_435043.htm Report Raises Alarm over 'Super-weeds']. Retrieved December 9, 2008.</ref> ಗ್ಲೈಪೋಸೇಟ್‌ನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೆಲವೊಂದು ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಬ್ಬಿಣ|ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದ]] ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವೊಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಳವಳಪಡುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>Ozturk, et al., "Glyphosate inhibition of ferric reductase activity in iron deficient sunflower roots", ''New Phtologist'', 177:899-906, 2008.</ref> === ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ GMO ಬೆಳೆಗಳು === ಬೆಳೆಗಾರರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಇತರ GMO ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂನಿಂದ]] ಪಡೆದ, ''ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್‌ ಥರಿಂಜಿಯೆನ್ಸಿಸ್‌'' (Bt) ಎಂಬ ಜೀನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಕೀಟಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗಳು ಸಸ್ಯವನ್ನು ಕೀಟಗಳಿಂದಾಗುವ ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ, ಅಂಥಾ ಒಂದು ಬೆಳೆಯೆಂದರೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌. ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಳೆಯೆಂದರೆ ಹತ್ತಿ. ಇದು USನ ಹತ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಎಕರೆಗಳ ಪೈಕಿ 63%ನಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.ers.usda.gov/Data/BiotechCrops/adoption.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610043433/http://www.ers.usda.gov/data/biotechcrops/adoption.htm|date=2012-06-10}}|Genetically Engineered Crops in the US: Extent of Adoption]. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಇದೇ ಥರದ ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಪಿಡುಗು-ನಿರೋಧಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ, ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಅಥವಾ ಕೃಷಿಮಾಡಿಲ್ಲದ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರೀಕರಣ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಪಿಡುಗುಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಳೆ-ಕೀಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕವಾಗುವ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನ ಜಾತಿಗಳು ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರೀಕರಣ ಮಾಡಿದ ಫಲವಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ತಳಿಗಳು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>Kimbrell, A. ''Faltal Harvest: The Tragedy of Industrial Agriculture,'' Island Press, Washington, 2002.</ref> === GMOಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು === ತಳಿ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಜೀವಾಂತರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅವು [[ನೀರಾವರಿ]], ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳಿಗೆ [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಇಂಧನ|ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದಿಂದ]] ಪಡೆಯಲಾದ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಳಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಅಗತ್ಯ ಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಂಜರು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆಯೋ ಮತ್ತು ಯಾವುವು ನಿರಂತರವಾದ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು, ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿವೆಯೋ, ಅಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅಭಿವದ್ಧಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಸ್ಯಗಳ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯವು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆಹಾರದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು GMO ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೇ ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು GMOಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದು, ಗೊಡ್ಡು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಒಂದು ತಳಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳಂಥ (ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸೀಡ್ಸ್)<ref>{{cite journal |url=http://www.ecologyandsociety.org/vol4/iss1/art2/#GeneticModificationAndTheSustainabilityOfTheFoodSystem |author=Conway, G. |year=2000 |volume=4(1): 2 |title=Genetically modified crops: risks and promise |publisher=Conservation Ecology }}</ref><ref>{{cite journal |publisher=Journal of Economic Integration |volume=19 |issue=2 |month=June |year=2004 |author=. R. Pillarisetti and Kylie Radel |title=Economic and Environmental Issues in International Trade and Production of Genetically Modified Foods and Crops and the WTO |url=http://sejong.metapress.com/app/home/contribution.asp?referrer=parent&backto=issue,6,10;journal,15,43;linkingpublicationresults,1:109474,1 |pages=332–352 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಅವರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಲವಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿರೋಧ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>[http://www.twnside.org.sg/title/twr118a.htm UN biodiversity meet fails to address key outstanding issues], Third World Network. Retrieved December 9, 2008.</ref> ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೀಜದ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ [[ಕಂಪನಿ/ಸಂಘ (ಕಾನೂನು )|ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ]] ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ([[ಸ್ವಾಮ್ಯಪ್ರಮಾಣ|ಪೇಟೆಂಟ್‌]]) ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ತಾವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಬೀಜಗಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನದ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಹತ್ತು ಬೀಜ ಕಂಪನಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಬೀಜ ಮಾರಾಟಗಳ ಮೂರನೇ ಎರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.etcgroup.org/en/materials/publications.html?pub_id=706 Who Owns Nature?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327004345/http://www.etcgroup.org/en/materials/publications.html?pub_id=706 |date=2009-03-27 }}. Retrieved December 9, 2008.</ref> ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಲಾಭಗಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ<ref name="Shiva, Vandana 19972">Shiva, Vandana. ''Biopiracy'', South End Press, Cambridge, MA, 1997.</ref> ಜೀವಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದು ಹಾಗೂ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜೈವಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌರ್ಯ (ಬಯೋಪೈರಸಿ) ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು [[ವಂದನಾ ಶಿವ]] ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಕರನ್ನು ಮುಂಬರುವ ಬೀಜನೆಡುವಿಕೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಬೀಜವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ರೈತರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹೊಸ ಬೀಜವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಬೀಜವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಕೃಷಿಕರ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೃಷಿಕರು ಬೀಜವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುವ ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹೊಸ ಬೀಜವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಂತೆ GMO ಬೀಜಗಳು ಅವರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳಿಯವಾಗಿ ಅನುಗೊಳಿಸಲಾದ ಬೀಜಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸದ್ಯದ ಸಂಕರೀಕೃತ ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ GMOಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಸಂಭವವಿದೆ. ಭೂ ತಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಬೆಳೆಯ ಪರಿಸರೀಯ-ವಿಧಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೀಜಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನಗಳು, ಮಣ್ಣುಗಳು, ಇತರ ಪರಿಸರೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು, ಹೊಲದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಗುವಳಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಸೇರಿದ ಜನಾಂಗೀಯ ಒಲವು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೀಜಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref>Nabhan, Gary Paul. ''Enduring Seeds,'' The University of Arizona Press, Tucson, 1989.</ref> GMOಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಕರೀಕೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೀಜವನ್ನು ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂ ತಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವಾಗುವ ಅಪಾಯವು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭೂ ತಳಿಗಳ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗಳ ಜನಾಂಗೀಯ ಪರಂಪರೆ ಅಥವಾ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ GMOಗಳು ಅಪಾಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ಬೀಜವು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಜೀವಾಂತರ ಸತ್ವ ಅಥವಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ತನ್ನೊಡಲಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿತೆಂದರೆ, ಸದರಿ ಜೀವಾಂತರ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೀಜ ಕಂಪನಿಯ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಅದು ಒಳಪಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Shiva, Vanadana. ''Stolen Harvest: The Hijacking of the Global Food Supply'' South End Press, Cambrdge, MA, 2000, pp. 90-93.</ref> GMOಗಳು ವನ್ಯ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿ ಅಥವಾ ಜಾತಿಗಳ ತಳಿ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಖಾಯಮ್ಮಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಳವಳವೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಜೀವಾಂತರ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ವನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಳೆ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ GMO ಜೀನ್‌ನ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಕಳವಳಕಾರಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜೀವಾಂತರವಾಗದ ಬೆಳೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೂ ಅದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ GMO ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರೇಪ್ ಬೀಜದಂತೆ ಅವುಗಳ ಬೀಜಕ್ಕಾಗಿ ಕಟಾವು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಬೀಜದ ಒಳ-ಸೋರಿಕೆಯು ಸರದಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆ ತೆಗೆಯುವ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಬೀಜದ-ಸೋರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>Chandler, S.; Dunwell, J.M.. "Gene flow, risk assessment and the environmental release of transgenic plants", ''Critical Reviews in Plant Science'', Vol. 27, pp.25-49, 2008.</ref> == ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗುರುತುಚೀಟಿ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆ == ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯ ಚರ್ಚಾವಿಷಯಗಳು ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಗುರುತುಚೀಟಿ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾಳಜಿಗಳೊಂದಿಗೂ ಒಮ್ಮತ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೈವಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಾವಳಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದವು GMOಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಲ್ಲಾ GMO ಆಹಾರಗಳಿಗೂ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಲಗತ್ತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು EU ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, GMO ಆಹಾರಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕ ಗುರುತು ಚೀಟಿಯ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆಯು USನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. GMO ಆಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿರುವ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈಗಲೂ ಇರುವುದರಿಂದ, ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತಾವೇನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ GMO ಉತ್ಪನ್ನಗಳೂ ಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬರಬೇಕು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಬಯಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕೆಲವರ ಅನಿಸಿಕೆ.<ref>Shiva, Vandana. ''Earth Democracy: Justice, Sustainability, and Peace,'' South End Press, Cambridge, MA, 2005.</ref> == ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ == ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಹರಿದುಹೋಗುವುದು, ಅಧಿಕವಾದ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ತರಹೇವಾರಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿಯು [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜದ]] ಮೇಲೆ ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತದೆ. UKಯಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯ 2000ರ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯೊಂದು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಇದರ ಅನುಸಾರ 1996ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾದ ಒಟ್ಟು ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳು £2,343 ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು, ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ £208 ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Pretty2000">{{cite journal | last1 = Pretty et al. | year = 2000 | title = An assessment of the total external costs of UK agriculture | journal = Agricultural Systems | volume = 65 | issue = 2 | pages = 113–136 | doi = 10.1016/S0308-521X(00)00031-7 | url = http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf | access-date = 2009-12-12 | archive-date = 2009-04-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090419062215/http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf | url-status = dead }}</ref> USAಯಲ್ಲಿನ ಈ ವೆಚ್ಚಗಳ 2005ರ ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಸುಮಾರು 5ರಿಂದ 16 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 30 ರಿಂದ 96 $ನಷ್ಟು) ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯ ಜಮೀನು ವಿಧಿಸಿದರೆ, ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು 714 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="Tegtmeier2005">{{cite journal | last1 = Tegtmeier | first1 = E.M. | last2 = Duffy | first2 = M. | year = 2005 | title = External Costs of Agricultural Production in the United States | journal = The Earthscan Reader in Sustainable Agriculture | url = http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | access-date = 2009-12-12 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205134016/http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | url-status = dead }}</ref> ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ತಂತಮ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಹಾಯಧನಗಳ ಕುರಿತು ನಮೂದಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಮಾಜದೆಡೆಗೆ ಕೃಷಿಯು ಹೇರುವ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಸಹಾಯಧನಗಳೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. 2000ದ ಅವಲೋಕನವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ವಿಷಕಾರಿತ್ವಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಊಹನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತಾದ 1992ರ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ 2004ರ ಅವಲೋಕನವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. === ಜಾನುವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಓರ್ವ ಹಿರಿಯ UN ಅಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ UN ವರದಿಯೊಂದರ ಸಹ-ಲೇಖಕನಾದ ಹೆನ್ನಿಂಗ್ ಸ್ಟೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌, "ಇಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಪರಿಸರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ ಜಾನುವಾರುಗಳೂ ಒಂದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.fao.org/newsroom/en/news/2006/1000448/index.html |title=Livestock a major threat to environment |publisher=UN Food and Agriculture Organization |date=November 29, 2006 |accessdate=<!---August 7, 2009---> |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 28, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328062709/http://www.fao.org/newsroom/en/news/2006/1000448/index.html |url-status=dead }}</ref> ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮಿಯ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು, ಅಥವಾ ಈ [[ಗ್ರಹ|ಗ್ರಹದ]] ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈನ 30%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="LEAD2">Steinfeld, H.; Gerber, P.; Wassenaar, T.; Castel, V.; Rosales, M.; de Haan, C. 2006. U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. [http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf "Livestock's Long Shadow - Environmental issues and options."]. Retrieved December 5, 2008.</ref> ಇದು [[ಹಸಿರುಮನೆ]] [[ಅನಿಲ|ಅನಿಲಗಳ]] ಬೃಹತ್ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, CO₂ನ ಸಮಾನ ಪರಿಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾದ ವಿಶ್ವದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ 18%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹೋಲಿಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 13.5%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ CO₂ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. ಇದು 65%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾನವ-ಸಂಬಂಧಿತ ನೈಟ್ರಸ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು (ಇದು CO_2,ನ 296 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ) ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ-ಚೋದಿತ ಮೀಥೇನ್‌ (ಇದು CO₂ಗಿಂತ 23 ಪಟ್ಟು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಪೈಕಿ 37%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಆಮ್ಲ ಮಳೆ]] ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಆಮ್ಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ [[ಅಮೊನಿಯ|ಅಮೋನಿಯಾದ]] ಪೈಕಿ 64%ನಷ್ಟು ಭಾಗದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರು ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಅರಣ್ಯನಾಶವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅಮೆಝಾನ್‌ನ ಜಲಾನಯನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಈಗ ಗೋಮಾಳಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುಸಿಯುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತಗಳನ್ನೂ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿವೆ. === ಜಮೀನಿನ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಇಳಿಮುಖವಾಗುವಿಕೆ === ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಜಮೀನಿನ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಮಾನವರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಅತಿ ಸಾರಭೂತವಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವು ನಷ್ಟವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾನವರಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಜಮೀನಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜುಗಳು 39–50%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="Vitousek2">Vitousek, P.M.; Mooney, H.A.; Lubchenco, J.; Melillo, J.M. 1997. "Human Domination of Earth's Ecosystems". ''Science'' 277:494-499.</ref> ಭೂ ಗುಣಮಟ್ಟ ಇಳಿಮುಖವಾಗುವಿಕೆಯು, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕುಸಿತವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆ ಜಮೀನಿನ ಅತಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಜಮೀನಿನ 24%ನಷ್ಟು ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಇದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="FAO GLADA2">Bai, Z.G., D.L. Dent, L. Olsson, and M.E. Schaepman. 2008. Global assessment of land degradation and improvement 1:identification by remote sensing. Report 2008/01, FAO/ISRIC - Rome/Wageningen. Retrieved on December 5, 2008 from [http://www.fao.org/newsroom/en/news/2008/1000874/index.html "Land degradation on the rise"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212133207/http://www.fao.org/newsroom/en/news/2008/1000874/index.html |date=2009-02-12 }}</ref> ಜಮೀನು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ UN-FAO ವರದಿಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು, ಶಿಥಿಲಗೊಂಡ ಜಮೀನನ್ನೇ 1.5 ಶತಕೋಟಿ ಜನರು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಶಿಥಿಲೀಕರಣವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರಬಹುದು: [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]], ಮರುಭೂಮೀಕರಣ, [[ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ]], ಖನಿಜ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ, ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿತ (ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಲವಣಗೂಡಿಕೆ). === ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆ === ನೀರಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, [[ಪಾಚಿ]] ಅರಳಿ [[ಆಮ್ಲಜನಕ|ಆಮ್ಲಜನಕದ]] ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವು, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ನಷ್ಟವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಸದರಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನರ್ಹವಾಗುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆ ಜಮೀನಿಗೆ ಮಿತಿಮೀರಿದ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಹಾಗೂ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಉಣಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆಯ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶದ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಸಾರಜನಕ]] ಮತ್ತು [[ರಂಜಕ]]) ಹರಿದು ಹೋಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಸರುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಾಗಿದ್ದು ನೀರಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Eutr2">Carpenter, S.R., N.F. Caraco, D.L. Correll, R.W. Howarth, A.N. Sharpley, and V.H. Smith. 1998. "Nonpoint Pollution of Surface Waters with Phosphorus and Nitrogen". ''Ecological Applications'' 8:559-568.</ref> === ಕೀಟನಾಶಕಗಳು === 1950ರಿಂದಲೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕೀಟನಾಶಕದ ಬಳಕೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮಾಣವು 2.5 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಿಡುಗುಗಳ ಅಥವಾ ಕೀಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗುವ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.<ref name="Pimentel pesticide2">Pimentel, D. T.W. Culliney, and T. Bashore. 1996. [http://ipmworld.umn.edu/chapters/pimentel.htm "Public health risks associated with pesticides and natural toxins in foods in Radcliffe's IPM World Textbook"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19990218073023/http://ipmworld.umn.edu/chapters/pimentel.htm |date=1999-02-18 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref> 1992ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 3 ದಶಲಕ್ಷ ಕೀಟನಾಶಕ ವಿಷವೇರಿಕೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ 220,000 ಸಾವುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref name="WHO2">WHO. 1992. Our planet, our health: Report of the WHU commission on health and environment. Geneva: World Health Organization.</ref> ಪಿಡುಗು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಕೀಟನಾಶಕ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ 'ಕೀಟನಾಶಕ ತುಳಿತಯಂತ್ರ' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಹೊಸ ಕೀಟನಾಶಕವೊಂದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಳೆ ನಿರೋಧಕತೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="CS Pest2">Chrispeels, M.J. and D.E. Sadava. 1994. "Strategies for Pest Control" pp.355-383 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref> 'ಪರಿಸರವನ್ನು ಉಳಿಸಲು' ಮತ್ತು ಬರಗಾಲವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂದ್ರ ಉನ್ನತ ಇಳುವರಿಯ ಬೇಸಾಯದ ಬಳಕೆಯೇ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವಾದವೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫುಡ್ ಇಷ್ಯೂಸ್‌ನ (ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕೇಂದ್ರದ) ಜಾಲತಾಣದ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ’ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.<ref name="DAvery2">Avery, D.T. 2000. ''Saving the Planet with Pesticides and Plastic: The Environmental Triumph of High-Yield Farming''. Hudson Institute, Indianapolis, IN.</ref><ref>Center for Global Food Issues. Churchville, VA. [http://www.cgfi.org/ "Center for Global Food Issues."]. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಿಸರದ ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಗತ್ಯದ ನಡುವಿನ ರಾಜಿ-ವಿನಿಮಯವು ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ,<ref name="WH2">Lappe, F.M., J. Collins, and P. Rosset. 1998. "Myth 4: Food vs. Our Environment" pp. 42-57 in ''World Hunger, Twelve Myths'', Grove Press, New York.</ref> ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯಂಥ ಫಸಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಸುಮ್ಮನೇ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. === ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ === [[ತಾಪಮಾನ]], ಮಳೆಬೀಳುವುದು (ಬೀಳುವ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ), [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|CO₂]], ಸೌರ ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ಈ ಅಂಶಗಳ ಪರಸ್ಪರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯು ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>Fraser, E.: [http://www.vulnerablefoodsystems.com/ “Crop yield and climate change”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023023431/http://vulnerablefoodsystems.com/ |date=2016-10-23 }}, Retrieved on September 14, 2009.</ref> [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ]]ವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಇಲ್ಲವೇ ಹದಗೆಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮಣ್ಣು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವು ಕೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ CO₂ದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಂಥ ತೇವವಾದ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವು ಕೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಮೀಥೇನ್]] ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Soils OM2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. "Soil Organic Matter" pp.353-385 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತೇವವಾದ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕ ರಹಿತ ಮಣ್ಣುಗಳು ಸಹ ಅಪನೈಟ್ರೀಕರಣದ (ನೈಟ್ರೇಟುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ನೈಟ್ರೈಟುಗಳನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದು) ಮೂಲಕ [[ಸಾರಜನಕ]]ವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾದ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Soils N2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. "Nitrogen and Sulfur Economy of Soils" pp.386-421 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು, ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ CO₂ನ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಳಸಬಹುದು. == ಆಧುನಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ವಿರೂಪಣೆಗಳು == ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚದ ಕೃಷಿಕರು ಅತಿ ಭಿನ್ನಭಿನ್ನವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. USನ ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿಕನೋರ್ವ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ಗಿಡಗಳಿಗೆ (2003ರಲ್ಲಿ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಹಾಯಧನಗಳಲ್ಲಿ 230 US$ನಷ್ಟು<ref name="BBC2">{{cite news |last=Baxter |first=Joan |date=May 19, 2003 |title=Cotton subsidies squeeze Mali |work=BBC News Online |location=London |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3027079.stm}}</ref> ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು, ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ [[ಮಾಲಿ]] ಮತ್ತು ಮೂರನೇ-ವಿಶ್ವದ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಕರು ಏನನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸದೆಯೇ ಕೃಷಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಬೆಳೆಗಳು ಕುಸಿದಾಗ, ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಪಡೆದ US ಕೃಷಿಕನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಹತ್ತಿಯ ಬೆಲೆಗಳ ಹಿಂಪುಟಿತ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ಸಹವರ್ತಿ ಕೃಷಿಕರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಬಹುದು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ]] ಒಬ್ಬ ಜಾನುವಾರು ಕೃಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಒಂದು ಕರುವಿಗೆ 1300 US$ನಷ್ಟು ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ (ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯಧನದ) ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಬಹುದು.<ref name="beefsite">{{cite web |publisher = megaagro.com.uy |url = http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada/faena |accessdate = February 18, 2009 |title = socio en su producción |language = Spanish |archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120425230600/http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada%2Ffaena |url-status = dead }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಮೆರ್ಕೊಸರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಓರ್ವ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪಾಲಕ 120–200 US$ನಷ್ಟು ಕರುವಿನ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ (ಎರಡೂ 2008ರ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು).<ref name="megaagro">{{cite web| title = mercado de faena| language = Spanish| publisher = megaagro.com.uy| accessdate = February 18, 2009| url = http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada/faena| archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120425230600/http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada%2Ffaena| url-status = dead}}</ref> ಮೊದಲಿನ ನಿದರ್ಶನದ ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಜಮೀನಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಾಯಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪರಿಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಸಹಾಯಧನಗಳ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಎರಡನೆಯ ನಿದರ್ಶನವು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ. ಚೀನಾದ ಜನತಾಂತ್ರಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಉತ್ಪಾದಕತಾ ಆಸ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಷ್ಟಿರಬಹುದು.<ref name="Kansas">{{cite web| title= China: Feeding a Huge Population| publisher= Kansas-Asia (ONG)| url= http://www.asiakan.org/china/china_ag_intro.shtml| quote= average farming household in China now cultivates about one hectare| accessdate= February 18, 2009| archive-date= ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2003| archive-url= https://web.archive.org/web/20031219222154/http://www.asiakan.org/china/china_ag_intro.shtml| url-status= dead}}</ref> ಇಂಥ ಖರೀದಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಝಿಲ್]], [[ಪರಾಗ್ವೆ]] ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಾವಿರಾರು ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಷ್ಟು ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಕಚ್ಚಾ ಜಮೀನನ್ನು, ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು US$ಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Paraguay">{{cite web | title= Paraguay farmland real estate| publisher= Peer Voss| url = http://www.ventacamposparaguay.com/farmland.htm |accessdate = February 18, 2009}}</ref><ref>{{cite web| title = Cada vez más Uruguayos compran campos Guaranés (..no hay tierras en el mundo que se compren a los precious de Paraguay...)| language = Spanish| publisher = Consejo de Educacion Secundaria de Uruguay| date = June 26, 2008| url = http://www.ces.edu.uy/Relaciones_Publicas/BoletinPrensa/2007-08/20070824.pdf| access-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009| archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225075115/http://www.ces.edu.uy/Relaciones_Publicas/BoletinPrensa/2007-08/20070824.pdf| url-status = dead}}</ref><ref name="Brazil">{{cite web| title= Brazil frontier farmland| publisher= AgBrazil| url= http://agbrazil.com/frontier_land_for_sale.htm| accessdate= February 18, 2009| archive-date= ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090227003156/http://agbrazil.com/frontier_land_for_sale.htm| url-status= dead}}</ref> == ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ == 1940ರ ದಶಕಗಳಿಂದ, ಕೃಷಿಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪೆಟ್ರೋ-ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ (ಇದನ್ನೇ [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕೃಷಿಯ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 1950 ಮತ್ತು 1984ರ ನಡುವೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 250%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/6496585.stm The limits of a Green Revolution?]</ref><ref>[http://www.energybulletin.net/19525.html The Real Green Revolution]</ref> ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ [[ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಇದು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಧುನಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೆಳೆಯಲಾದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ವಿತರಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿ [[ಶಕ್ತಿ]] ಘಟಕಾಂಶವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿತರಿಸಲು ಹತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಘಟಕಾಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಗತ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Pimentel1994">{{cite web |url=http://www.dieoff.com/page40.htm |title=Food, Land, Population and the U.S. Economy, Executive Summary |author=Pimentel, David; Giampietro, Mario |date=November 21, 1994 |publisher=[[Carrying Capacity Network]] |accessdate=July 8, 2008 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416073610/http://www.dieoff.com/page40.htm |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವನ್ನು [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್]]-ಆಧರಿತ ಕೃಷಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |url=http://www.geocities.com/new_economics/malthusianism/capacity.pdf |author=Abernethy, Virginia Deane |format=PDF |journal=Ethics in science and environmental politics |date=January 23, 2001 |volume=9 |issue=18 |title=Carrying capacity: the tradition and policy implications of limits |archiveurl=https://www.webcitation.org/5kmDOMqCh?url=http://www.geocities.com/new_economics/malthusianism/capacity.pdf |archivedate=2009-10-25 |deadurl=yes |access-date=2009-12-12 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಶಕ್ತಿ ಪೂರಣದ ಬೃಹತ್‌ ಪಾಲು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಟ್ರೋ-ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ದಿನೇ ದಿನೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ತೈಲದ ಸರಬರಾಜಿನಿಂದಾಗಿ (ಇದರ ನಾಟಕೀಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಎಂದು ಹೆಸರು<ref name="deffeyes012007">{{cite web |url=http://www.princeton.edu/hubbert/current-events.html |title=Current Events - Join us as we watch the crisis unfolding |date=January 19, 2007 |publisher=[[Princeton University|Princeton University: Beyond Oil]] |author=Deffeyes, Kenneth S. |access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409045228/https://www.princeton.edu/hubbert/current-events.html |url-status=dead }}</ref><ref name="mcgreal102007">{{cite web |url=http://raisethehammer.org/article/643/ |title=Yes, We're in Peak Oil Today |publisher=Raise the Hammer |date=October 22, 2007 |author=McGreal, Ryan}}</ref><ref name="ewg1007">{{cite web |url=http://www.energywatchgroup.org/fileadmin/global/pdf/EWG_Oilreport_10-2007.pdf |format=PDF |title=Crude Oil: The Supply Outlook |publisher=Energy Watch Group |date=2007-10 |author=Zittel, Dr. Werner; Schindler, Jorg |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090731201045/http://www.energywatchgroup.org/fileadmin/global/pdf/EWG_Oilreport_10-2007.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="cohen102007">{{cite web |url=http://www.aspo-usa.com/index.php?option=com_content&task=view&id=243&Itemid=91 |title=The Perfect Storm |author=Cohen, Dave |publisher=ASPO-USA |date=October 31, 2007 }}</ref>)<ref name="koppelaar092006">{{cite web |url=http://peakoil.nl/wp-content/uploads/2006/09/asponl_2005_report.pdf |format=PDF |title=World Production and Peaking Outlook |publisher=Stichting Peakoil Nederland |author=Rembrandt H.E.M. Koppelaar |date=September 2006 |access-date=2009-12-12 |archive-date=2016-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528140010/http://peakoil.nl/wp-content/uploads/2006/09/asponl_2005_report.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಾನಿಯಾಗಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.<ref>a list of over 20 published articles and books supporting this thesis can be found here [http://dieoff.org/] in the section: "Food, Land, Water, and Population")</ref> ಆಧುನಿಕ ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಕೃಷಿಯು ಎರಡು ಮೂಲಭೂತ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: 1) ಬೀಜದಿಂದ ಕಟಾವಿನವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ—ಸಾಗುವಳಿ ಮತ್ತು 2) ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಳಕೆದಾರನ [[ಶೀತಕಯಂತ್ರ|ಶೀತಕಯಂತ್ರದವರೆಗೆ]] (ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್‌) ತಲುಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ—ಸಾಗಣೆ. ಸಾಗುವಳಿಗಾಗಿ ಕೃಷಿಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳು, ಕುಯ್ಲೊಕ್ಕು ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ [[ಇಂಧನ|ಇಂಧನವನ್ನು]] ಪೂರೈಸಲು ಪ್ರತಿ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 400 ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳಷ್ಟು ತೈಲ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 17ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>David Pimentel, Marcia Pimentel, and Marianne Karpenstein-Machan, "Energy use in Agriculture: An Overview," dspace.library.cornell.edu/bitstream/1813/118/3/Energy. PDF.</ref> ಕೃಷಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತೈಲ ಮತ್ತು [[ನಿಸರ್ಗಾನಿಲ|ನಿಸರ್ಗಾನಿಲಗಳು]] ನಿರ್ಮಾಣ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆಹಾರವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು-ಪೌಂಡ್‌ ಚೀಲದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಹಾರದ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅರ್ಧ-ಗ್ಯಾಲನ್ನಿನಷ್ಟು ಗ್ಯಾಸೋಲೀನ್‌ಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಇಂಧನವು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Manning, Richard. "The Oil We Eat: Following the Food Chain Back to Iraq," ''Harper's Magazine'', February 2004.</ref> ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಆ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅದು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಬಹುತೇಕ ತೈಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಬರುವ [[ಕೀವಿಹಣ್ಣು|ಕಿವಿಹಣ್ಣು]], ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದಿಂದ ಬರುವ [[ಶತಾವರಿ]], [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲದಿಂದ]] ಬರುವ [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]] ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಕಲಿ]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ]] ಬರುವ ಸಾವಯವ [[ಲೆಟಿಸ್|ಲೆಟಿಸ್‌]] ಸೊಪ್ಪು—ಇವೇ ಮೊದಲಾದ, ಬಳಕೆದಾರರ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದುಕೂರುವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕೇವಲ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಸೇರಲು ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 1,500 ಮೈಲುಗಳ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Kingsolver, Barbara. ''Animal, Vegetable, Miracle: A Year of Food Life'', New York: HarperCollins, 2007.</ref><ref>Pollan, Michael. ''The Omnivore's Dilemma'', New York: Penguin Books, 2007.</ref><ref name="pirog2">Pirog, Rich; Van Pelt, Timothy; Enshayan, Kamyar; Cook, Ellen. "Food, Fuel, and Freeways: An Iowa perspective on how far food travels, fuel usage, and greenhouse gas emissions," Leopold Center for Sustainable Agriculture, Iowa State University, June 2001.</ref> ತೈಲದ ಕೊರತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ತಡೆಯುಂಟಾಗಬಹುದು. ಈ ಬಗೆಯ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ತಾನು ಈಡಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಬಳಕೆದಾರನಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಹಲವು ಪ್ರೇರಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಾವಯವ-ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಇಳುವರಿಯಷ್ಟೇ ಉನ್ನತ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳುವರಿಯನ್ನು (ಆದರೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ-ಇಂಧನ-ಸಾಂದ್ರ ಕೃತಕ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡದೆ) ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಯ ಕೌಶಲಗಳ ಬಳಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಮಾಡುವ ಮಣ್ಣಿನ ಸುಧಾರಣೆಯು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ-ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="Realities of organic farming2">{{Cite web |url=http://www.biotech-info.net/Alex_Avery.html |title=Realities of organic farming<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-12-12 |archive-date=2010-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052038/http://biotech-info.net/Alex_Avery.html |url-status=dead }}</ref><ref name="extension.agron.iastate.edu2">http://extension.agron.iastate.edu/organicag/researchreports/nk01ltar.pdf</ref><ref name="berkeley12">{{Cite web |url=http://www.cnr.berkeley.edu/~christos/articles/cv_organic_farming.html |title=Organic Farming can Feed The World!<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-12-12 |archive-date=2006-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060127013201/http://www.cnr.berkeley.edu/~christos/articles/cv_organic_farming.html |url-status=dead }}</ref><ref name="terradaily12">[http://www.terradaily.com/news/farm-05c.html Organic Farms Use Less Energy And Water<!-- Bot generated title -->]</ref> U.S. ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜಿನ ತೈಲದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಯುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆಯು, ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಉಪಭೋಗದ ಆಂದೋಲನವೊಂದರ ಸೃಷ್ಟಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದು ಸಾಗಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮಿಸಿರುವ "ಆಹಾರದ ಮೈಲುಗಳನ್ನು" ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಈ ಆಂದೋಲನವು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದ ಲಿಯೋಪಾರ್ಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೇನಬಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಹಾರದ ಮೈಲೊಂದನ್ನು, "...ಆಹಾರವೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆದ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ, ಗ್ರಾಹಕರು ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಖರೀದಿಗೆ ಒಳಪಡುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ಪಯಣಿಸುವ ದೂರ" ಎಂಬುದಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ-ಬೆಳೆಯಲಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ-ಅಂತರದ ಆಹಾರದ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರವು ತನ್ನ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸರಾಸರಿ 44.6 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ-ಬೆಳೆದ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಗೊಂಡ ಆಹಾರವು 1,546 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಲಿಯೋಪಾರ್ಡ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಹಾರದ ಮೈಲುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಿಯ ಆಹಾರ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮನ್ನು "ಲೋಕವೋರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಸ್ಥಳೀಯ-ಆಧರಿತ ಆಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಅಥವಾ ಲಾಭವನ್ನು ಅವರು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಸಾವಯವ ಆಹಾರವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲದಿರಲಿ, ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅದು ಬಂದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಬಂದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ]] ಸಾಗಿಸಲಾಗುವ, ಸಾವಯವ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಲೆಟಿಸ್ ಸೊಪ್ಪು ಈಗಲೂ ಒಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗದ ಆಹಾರ ಮೂಲ ಎಂದು ಲೋಕವೋರ್ಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇವರ ವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. "ಲೋಕವೋರ್" ಆಂದೋಲನದ ಜೊತೆಗೆ ತೈಲ-ಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಕಾಳಜಿಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಗೃಹ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ [[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ]] ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಸ್ಥಿತಿಯ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರೇತರ-ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾಳಿನಂತಹ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲೂ ಸಹ ಕೃಷಿಕರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೋಧಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ 60%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದು, "ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಮಳಗಳಿಗೆ" ಇದೊಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಮುನ್ಸೂಚಕವಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನದ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾದರೆ, ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಹಾರದ ನೆರವನ್ನು ಕಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೈ ದಾನಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಈ ಎರಡು ಅಂಶಗಳಾಗಲೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಸರಣಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಸ್ಥಿತಿಯ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರೇತರ-ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾಳಿನಂತಹ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಕರು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಈಗಾಗಲೇ ಆಹಾರದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದೆ.<ref name="un warning2">[http://www.finfacts.com/irelandbusinessnews/publish/article_1011078.shtml Record rise in wheat price prompts UN official to warn that surge in food prices may trigger social unrest in developing countries]</ref> ಎಥನಾಲ್ ಇಂಧನದ ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಆಹಾರ vs ಇಂಧನ ಎಂಬ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಹಾರದ ನೆರವನ್ನು ಕಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಕೊಡುಗೈ ದಾನಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವು ಈಗಾಗಲೇ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೋಧಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ 60%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವು "ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಮಳಗಳನ್ನು" ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು UNನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bradsher012008">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/01/19/business/worldbusiness/19palmoil.html?em&ex=1200978000&en=0428f9e64240cc22&ei=5087%0A |title=A New, Global Oil Quandary: Costly Fuel Means Costly Calories |author=Bradsher, Keith |date=January 19, 2008 |newspaper=The New York Times }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಆಹಾರೇತರ [[ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ]] ಬೆಳೆಗಳನ್ನು<ref>Smith, Kate; Edwards, Rob (March 8, 2008).[http://www.sundayherald.com/news/heraldnews/display.var.2104849.0.2008_the_year_of_global_food_crisis.php "2008: The year of global food crisis"], ''The Herald'' (Glasgow).</ref> ಬೆಳೆಯಲು ರೈತರಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನಗಳು ಇತರ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು (ಅಂದರೆ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮುಂಚಿದ್ದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳ ಮಿತಿಮೀರಿದ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಾಗಾಣಿಕಾ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ, [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]], ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಂಥ<ref>[http://www.csmonitor.com/2008/0118/p08s01-comv.html "The global grain bubble"], ''The Christian Science Monitor'' (Boston), January 18, 2008.</ref> ಅಂಶಗಳು) ಏಷ್ಯಾ, [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ]], ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗಳಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ [[ಆಹಾರ]]ದ ಬೆಲೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/7284196.stm "The cost of food: Facts and figures"], ''BBC News Online'' (London), October 16, 2008.</ref><ref>Walt, Vivienne (February 27, 2008).[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1717572,00.html "The World's Growing Food-Price Crisis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111129211855/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1717572,00.html |date=2011-11-29 }}, ''Time'' (New York).</ref> 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, 37 ದೇಶಗಳು ಆಹಾರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವು, ಮತ್ತು 20 ದೇಶಗಳು ಒಂದು ಥರದ ಆಹಾರ-ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೇರಿದವು. ಇಂಥಾ ಕೆಲವು ಕೊರತೆಗಳು ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಿ ದೊಂಬಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ನೂಕುನುಗ್ಗಲುಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾದವು. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸರಬರಾಜುಗಳು ಮಾಡಲಿರುವ ಪರಿಣಾಮ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೃಷಿಗೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದ ಪೂರಣ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ರಸಗೊಬ್ಬರ-ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ [[ಜಲಜನಕ|ಜಲಜನಕದ]] ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.fertilizer.org/ifa/statistics/indicators/ind_reserves.asp Raw Material Reserves - International Fertilizer Industry Association]</ref> ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅತಿ ಅಗ್ಗವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಜಲಜನಕದ ಮೂಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Integrated Crop Management-[[Iowa State University]] January 29, 2001 [http://www.ipm.iastate.edu/ipm/icm/2001/1-29-2001/natgasfert.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170725101213/http://www.ipm.iastate.edu/ipm/icm/2001/1-29-2001/natgasfert.html|date=2017-07-25}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071126035318/http://www.physicstoday.org/vol-57/iss-12/p39.html "The Hydrogen Economy"], ''Physics Today'', December 2004.</ref> ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವನ್ನು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ, ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಅಂದರೆ [[ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಸಿಸ್)|ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯಂತಹ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೇಬರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕದ ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವು ಒಂದೋ ಅತೀವವಾಗಿ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಅಲಭ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಇದು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಾಟಕೀಯ ಹೆಚ್ಚಳಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ==== ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕೊರತೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ==== ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ತೈಲದ ಕೊರತೆಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರಳುವುದು. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲದ ಕುರಿತಾದ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಸಮಕಾಲೀನ ರೂಢಿಗಳು ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತ ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ-ಆಧಾರಿತ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳು, ಅಥವಾ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಇಳುವರಿಗಳಷ್ಟೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೂ ದೊರೆಯತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಾವಯವ-ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದಷ್ಟು ಕೃಷಿಕರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ, ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವು ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾರ್ಮಿಕ]]-ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಅದು ಬಯಸಬಹುದು.<ref>Strochlic, R.; Sierra, L. (2007). [http://www.cirsinc.org/Documents/Pub0207.1.PDF Conventional, Mixed, and "Deregistered" Organic Farmers: Entry Barriers and Reasons for Exiting Organic Production in California] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509163805/http://www.cirsinc.org/Documents/Pub0207.1.PDF |date=2008-05-09 }}. California Institute for Rural Studies.</ref> ಎಂದಿನ ಆಹಾರ vs ಇಂಧನ ಚರ್ಚೆಯ ಬದಲಿಗೆ, ಜೈವಿಕ ಇದ್ದಿಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಇಂಧನದೊಡಗೂಡಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳು ಇಂಧನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು|ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ]] ರಸಗೊಬ್ಬರ, ಕೆಲವೊಂದು ಇಂಧನ ''ಮತ್ತು'' ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ''ತ್ಯಾಜ್ಯ''ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇಂಧನದೊಡಗೂಡಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿವೇಶನದ ಮೇಲೆಯೇ ಬಳಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಾವಯವ-ಕೃಷಿ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಇಂಧನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅದು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.rsnz.org/topics/energy/ccmgmt.php#2 "Carbon cycle management with increased photo-synthesis and long-term sinks" (2007) Royal Society of New Zealand]</ref><ref>Greene, Nathanael (December 2004). [http://www.bio.org/ind/GrowingEnergy.pdf How biofuels can help end America's energy dependence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205034108/http://www.bio.org/ind/GrowingEnergy.pdf |date=2010-12-05 }}.</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗಿಂತ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದಿಂದ ದೊರೆತ ಪೂರಣಗಳ ಅಗತ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಕೆಲವೊಂದು ಜೀವಾಂತರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |publisher=The Electronic Journal of Environmental, Agricultural and Food Chemistry |volume=7 |month=June |year=2008 |author=Srinivas et al. |title=Reviewing The Methodologies For Sustainable Living |url=http://ejeafche.uvigo.es/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=363 |pages=2993–3014 |access-date=2009-12-12 |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512160542/http://ejeafche.uvigo.es/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=363 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳಂಥ<ref>{{cite journal |url=http://www.ecologyandsociety.org/vol4/iss1/art2/#GeneticModificationAndTheSustainabilityOfTheFoodSystem |author=Conway, G. |year=2000 |title=Genetically modified crops: risks and promise |publisher=Conservation Ecology |volume=4(1): 2 }}</ref><ref>{{cite journal |publisher = Journal of Economic Integration |volume = 19, Number 2 |month = June |year = 2004 |author = Pillarisetti, R.; Radel, Kylie |title = Economic and Environmental Issues in International Trade and Production of Genetically Modified Foods and Crops and the WTO |url = http://sejong.metapress.com/app/home/contribution.asp?referrer=parent&backto=issue,6,10;journal,15,43;linkingpublicationresults,1:109474,1 |pages = 332–352 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲದ GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾಳಜಿ ಇರುವ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 2008ರ ಜನವರಿಯ ವರದಿಯೊಂದು GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ: "GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪರಿಸರೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಇವು ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡಿವೆ."<ref>{{cite web |url=http://www.foeeurope.org/GMOs/Who_Benefits/Ex_Summary_Feb08.pdf |publisher=Friends of the Earth International |month=January |year=2008 |title=Who Benefits from GM Crops? |author=Lopez Villar, Juan; Freese, Bill |format=PDF |access-date=2009-12-12 |archive-date=2010-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101215192811/http://foeeurope.org/GMOs/Who_Benefits/Ex_Summary_Feb08.pdf |url-status=dead }}</ref> GMO ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಮೊನ್ಸಾಂಟೊ ಕಂಪನಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಪ್ರಚಾರಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬಹು-ವರ್ಷೀಯ ಪ್ರಯತ್ನವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದೇ ಹೋಯಿತು. ಆದರೂ, ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕೌಶಲಗಳು ಅದೇ ಬೆಳೆಯ ಅತಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಪ್ರಬೇಧವನ್ನು ನೀಡಿದವು.<ref>{{cite journal |url=http://www.newscientist.com/article/mg18124330.700-monsanto-failure.html |publisher=[[New Scientist]] | location = London |date=February 7, 2004 |title=Monsanto failure |accessdate=<!---April 18, 2008---> |volume= 181 No. 2433 }}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಅಥವಾ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕೃಷಿಕರ ಜೈವಿಕ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮದ ವತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಜೀವಾಂತರವಲ್ಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾದ ವಲಯಗಳೆಂಬಂತೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯು ಗುರುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ, GMO ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯಾವ ರೀತಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.grain.org/briefings_files/africa-gmo-2002-en.pdf |publisher=Genetic Resources Action International (GRAIN) |month=August |year=2002 |title=Genetically Modified Crops in Africa: Implications for Small Farmers |author=Kuyek, Devlin |format=PDF |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325045343/http://www.grain.org/briefings_files/africa-gmo-2002-en.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಜೀವಾಂತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಇರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಅಗತ್ಯ ಭಾಗದಂತೆಯೇ ನೋಡುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7428789.stm |work =BBC News Online | location = London |date=May 30, 2008 |title=Genetically Modified Crops in Africa: Implications for Small Farmers |author= Cooke, Jeremy |accessdate=<!---June 6, 2008---> }}</ref> == ಕಾರ್ಯನೀತಿ == ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: * ಸಂರಕ್ಷಣೆ * ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ * ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ * ಆಹಾರ ಗುಣಮಟ್ಟ: ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜು ಸಮಂಜಸವಾದ ಮತ್ತು ತಿಳಿದಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದು. * ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ: ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು [[ಮಾಲಿನ್ಯ|ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ]] ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ: ಜನ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * [[ಬಡತನ]]ವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == * [[ಕೃಷಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]] * [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{reflist|2}} === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === [[ಚಿತ್ರ:Coffee Plantation.jpg|thumb|300px|right|ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ನ ಮಿನಾಸ್ ಗೆರಾಯ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ, ಸಾಓ ಜೋಓ ಡೊ ಮನ್‌ಹುವಾಕು ನಗರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಫಿ ತೋಟ.]]{{Refbegin}} * Alvarez, Robert A. (2007). [http://caliber.ucpress.net/doi/pdf/10.1525/gfc.2007.7.3.28 "The March of Empire: Mangos, Avocados, and the Politics of Transfer"]. ''Gastronomica'', Vol. 7, No. 3, 28-33. Retrieved on November 12, 2008. * Bolens, L. (1997). "Agriculture" in Selin, Helaine (ed.), ''Encyclopedia of the history of Science, technology, and Medicine in Non Western Cultures''. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht/Boston/London, pp.&nbsp;20–22. * Collinson, M. (ed.) ''A History of Farming Systems Research''. CABI Publishing, 2000. ISBN 0-85199-405-9 * Crosby, Alfred W.: ''The Columbian Exchange: Biological and Cultural Consequences of 1492''. Praeger Publishers, 2003 (30th Anniversary Edition). ISBN 0-275-98073-1 * Davis, Donald R.; Riordan, Hugh D. (2004). "Changes in USDA Food Composition Data for 43 Garden Crops, 1950 to 1999". ''Journal of the American College of Nutrition'', Vol. 23, No. 6, 669-682. * Friedland, William H.; Barton, Amy (1975). "Destalking the Wily Tomato: A Case Study of Social Consequences in California Agricultural Research". Univ. California at Sta. Cruz, Research Monograph 15. * Mazoyer, Marcel; Roudart, Laurence (2006). ''A history of world agriculture : from the Neolithic Age to the current crisis''. Monthly Review Press, New York. ISBN 1-583-67121-8 * Saltini A. ''Storia delle scienze agrarie'', 4 vols, Bologna 1984-89, ISBN 88-206-2412-5, ISBN 88-206-2413-3, ISBN 88-206-2414-1, ISBN 88-206-2414-1 * Watson, A.M. (1974). "The Arab agricultural revolution and its diffusion", in ''The Journal of Economic History'', 34. * Watson, A.M. (1983). ''Agricultural Innovation in the Early Islamic World'', Cambridge University Press. * Wells, Spencer (2003). ''The Journey of Man: A Genetic Odyssey''. Princeton University Press. ISBN 0-691-11532-X * Wickens, G.M. (1976). "What the West borrowed from the Middle East", in Savory, R.M. (ed.) ''Introduction to Islamic Civilization''. Cambridge University Press. {{Refend}} === ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು === * [http://www.nationalaglawcenter.org/ ದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಲಾ ಸೆಂಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070820175006/http://www.nationalaglawcenter.org/ |date=2007-08-20 }} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/agritop.htm ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326172429/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/agritop.htm |date=2009-03-26 }} ''UCB ಲೈಬ್ರರೀಸ್ ಗೌಪಬ್ಸ್'' ನಿಂದ * [http://www.worldbank.org/rural ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ರೂರಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119000038/http://www.worldbank.org/rural |date=2008-11-19 }} ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ * [http://www.nal.usda.gov/speccoll/collectionsguide/collection.php?subject=Plant_Exploration ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ ಟು ಮ್ಯಾನುಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ * [http://www.ifap.org/ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಡರೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ಸ್‌] (IFAP) * [http://www.cdc.gov/niosh/topics/agriculture NIOSH ಕೃಷಿ ಪುಟ] - ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಾನೂನುಗಳು, ಸಲಹೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು * [http://agriculture.house.gov/info/glossary.html ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ U.S. ಸದನ ಸಮಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420221332/http://agriculture.house.gov/info/glossary.html |date=2012-04-20 }} - ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪದಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪದಕೋಶ * [http://www.ukagriculture.com/ UKAgriculture.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111084257/http://www.ukagriculture.com/ |date=2007-11-11 }} - ಕೃಷಿ, ಪ್ರಾಂತ್ಯವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದೆ ತರುತ್ತದೆ * [http://www.agriculturalproductsindia.com/ Agricultural Products] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103090938/http://agriculturalproductsindia.com/ |date=2010-01-03 }} - ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ * [http://eisenhower.archives.gov/Research/Subject_Guides/PDFs/Agriculture.pdf ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816201938/http://eisenhower.archives.gov/Research/Subject_Guides/PDFs/Agriculture.pdf |date=2011-08-16 }} * [http://dictionary.babylon.com/science/agriculture ಕೃಷಿ ಪದಕೋಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055433/http://dictionary.babylon.com/science/agriculture/ |date=2012-04-21 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ]] 275brzm3o7h23u14ar2pfy410g1le1q 0 21967 1375385 1345135 2026-06-19T07:34:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375385 wikitext text/x-wiki {{two other uses| Gurgaon city| Gurgaon district|Gurgaon_district| Other uses}} {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = Gurgaon |other_name = गुड़गांव |type = ನಗರ |state_name =ಹರ್ಯಾಣ |nickname = ಮಿಲ್ಲೇನಿಯಮ್ ನಗರ |metro = ದೆಹಲಿ |latd = 28.47 |longd = 77.03 |altitude = 220 |district = ಗುರಗಾಂವ್ |population_as_of = ೨೦೦೧ |population_total = ೨೨೮೮೨೦ |parliament_const = ಗುರಗಾಂವ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ |assembly_const = ಗುರಗಾಂವ್ / Badshahpur Teekli Village |taluk = ಗುರಗಾಂವ್ |planning_agency = ಹರ್ಯಾಣ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ |civic_agency = ಗುರಗಾಂವ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ |area_telephone = ೯೧ -(೦)೧೨೪ |postal_code = ೧೨೨೦೦೧ ನಿಂದ ೧೨೨೦೧೭ |vehicle_code_range = HR 26 (Personal), HR 55 (Commercial) |footnotes = |skyline = Gurgaonnh8girish.jpg |skyline_caption =DLF City, Gurgaon |website = http://gurgaon.nic.in/ }} [[ಭಾರತ]]ದ [[ರಾಜ್ಯ]] [[ಹರಿಯಾಣ]]ದಲ್ಲಿರುವ '''ಗುರಗಾಂವ್''' {{audio|Gurgaon.ogg|ಗುಡ್ಗಾಂವ್|}}{{Lang-hi|गुड़गांव}} 6ನೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ [[ನಗರ]]ವಾಗಿದೆ. ಗುರಗಾಂವ್ [[ಹರಿಯಾಣ]]ದ [[ಕೈಗಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಆರ್ಥಿಕ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ [[ಹಿಂದು ಪುರಾಣ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಗುರಗಾಂವ್ [[ದೆಹಲಿಯ]] ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ [[ಉಪನಗರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು,[[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಗರವು ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7968138.stm ಗುರಗಾಂವ್ 2009 ಕುರಿತ BBC ಸುದ್ದಿ ವರದಿ]</ref> 1997ರಲ್ಲಿ [[GE]] ಕಂಪೆನಿ ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಲ್‌ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಇತರ [[ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] ತಮ್ಮ [[ಕಾಲ್‌ಸೆಂಟರ್‌]]ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಗುರಗಾಂವ್‌ನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಗುರಗಾಂವ್‌‌ನ್ನು ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರಪಂರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.<ref name="businesstoday.intoday.in">http://businesstoday.intoday.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=11654&amp;issueid=62&amp;sectionid=22</ref> ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪೆನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ [[ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ]]ಗಳನ್ನು [[ಮುಂಬಯಿ]] ಅಥವಾ [[ದೆಹಲಿ]]ಯ ಬದಲು ಗುರಗಾಂವ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.rediff.com/cms/print.jsp?docpath=%2Fmoney%2F2006%2Fapr%2F08forbes.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-09-05 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005022656/http://www.rediff.com/cms/print.jsp?docpath=%2Fmoney%2F2006%2Fapr%2F08forbes.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಬಿಸಿನೆಸ್ ಟುಡೆ]] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂದು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಗುರಗಾಂವ್‌ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರ ಮತ್ತು ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ.<ref>[http://businesstoday.intoday.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=11655&amp;issueid=19&amp;sectionid=22 ಬಿಸಿನೆಸ್ ಟುಡೆ-ಗುರಗಾಂವ್ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ವಾಸಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ನಗರ]</ref> ಗುರಗಾಂವ್‌‌ನಲ್ಲಿ ತಲಾದಾಯ 122,212 INR ಆಗಿದ್ದು,[[ಚಂಡೀಗಢ]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ]] ಬಳಿಕ ಭಾರತದಲ್ಲೇ 3ನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಲಾದಾಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://businesstoday.intoday.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=11655&amp;issueid=19&amp;sectionid=22 ವಾಸಿಸಲು,ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಆಟವಾಡಲು ಉತ್ತಮ ನಗರಗಳು ಕುರಿತ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಟುಡೆ ಲೇಖನ]</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಹಿಂದು ಪುರಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಹೆಸರಿನ ಮ‌ೂಲದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಭಾರತದ ಮಹಾಗ್ರಂಥ ''[[ಮಹಾಭಾರತ]]'' ದಲ್ಲಿ [[ಪಾಂಡವರು]] ಮತ್ತು [[ಕೌರವರ]] ಗುರು [[ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯ]] ಅವರ ಪೂರ್ವಿಕರ ಗ್ರಾಮ ಗುರಗಾಂವ್ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದಲ್ಲಿ ''ಗುರು'' ವೆಂದರೆ ಬೋಧಕನೆಂಬ ಅರ್ಥವಿದ್ದು,ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯ ಅವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ''ಗ್ರಾಮ್'' ಎಂದರೆ ಹಳ್ಳಿಯೆಂದರ್ಥ. ಹಿಂದು ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಋಷಿ ಭಾರದ್ವಾಜರ ಪುತ್ರರಾದ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಕೌರವರು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದಾನ ನೀಡಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ''ಗುರು-ಗ್ರಾಮ್'' ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಯಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ''ಗ್ರಾಮ್'' ಬದಲಿಗೆ [[ಪ್ರಾಕೃತ]]ದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮವೆಂದು ಅರ್ಥಹೊಂದಿರುವ ಆಡುಮಾತಿನ ''ಗಾಂವ್'' ಪದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು, ''ಗುರಗಾಂವ್'' ಹೆಸರು ಹೊಮ್ಮಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == {{Original research|section|date=August 2009}} [[File:United Provinces 1903.gif|thumb|left|1903ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರಗಾಂವ್‌.]] ಗುರಗಾಂವ್ ದೆಹಲಿಯ ವಾರಸುದಾರಿಕೆ ಅರಸರು ಮತ್ತು [[ಯದುವಂಶಿ]], [[ರಜಪೂತರು]], ತುಘಲಕ್‌ಗಳು, ಕಂಝಾಡೆ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು [[ಮೊಘಲರು]] ಮತ್ತು ಅವರಿಂದ ನೇಮಕವಾದ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಗುರಗಾಂವ್ ಮೇಲೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_409.gif |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-21 |archive-date=2021-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612113526/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_409.gif |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಸಕ್ತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ [[ಯಾದವ]]ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕೃತಗೊಂಡ ಗುರಗಾಂವ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು [[ತೆಹ್ಸೀಲ್]] ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಳಿಕ ಗುರಗಾಂವ್‌ನ ಇಂದಿನ ಪ್ರತಿ ಭಾಗ [[ಹರಿಯಾಣ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, 1966ರಲ್ಲಿ [[ಪಂಜಾಬ್]] ಪುನರ್‌ಸಂಘಟನೆವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯ ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]]ವಾಗಿ ವಿಭಾಗಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಹರ್ಯಾಣ ರಚನೆಯಾಯಿತು.ಗುರಗಾಂವ್‌ ಸಣ್ಣ ಕೃಷಿ ಗ್ರಾಮವಾಗಿ ಉಳಿದು, ನೆರೆಯ ದೆಹಲಿಯು ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ದೆಹಲಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಏಳಿಗೆಯಿಂದ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ಬಿಹಾರ]] ಮುಂತಾದ ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದರಿಂದ ದೆಹಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://nhrc.nic.in/labourcases.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-17 |archive-date=2010-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100331132338/http://nhrc.nic.in/labourcases.htm |url-status=dead }}</ref> 1990ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮತ್ತು ಜನನಿಬಿಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿ [[ಉಪನಗರ]]ವೊಂದರ ಅಗತ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂತು. ವಿಸ್ತೃತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಗೆ ಸಮೀಪವೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಉಪನಗರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಗುರಗಾಂವ್ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂತು. ಹರಿಯಾಣದ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಗುರಗಾಂವ್ ರೈತರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಮೀನನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಸತಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿತು.1990ರಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರ ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="businesstoday.intoday.in"/> [[ದೆಹಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದ ಅತೀ ಸಾಮಿಪ್ಯತೆ ಕೂಡ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಗುರಗಾಂವ್‌ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.<ref name="businesstoday.intoday.in"/> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾದ ಖಾಸಗಿ [[ದೆಹಲಿ-ಗುರಗಾಂವ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಯು ಗುರಗಾಂವ್‌ ಜೊತೆ [[ದೆಹಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಉತ್ಸುಕವಾಗಿವೆ.<ref name="businesstoday.intoday.in"/> == ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ವಿವರ == [[File:Sarus Crane (Grus antigone) at Sultanpur I Picture 151.jpg|thumb|ಸುಲ್ತಾನ್‌ಪುರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್]] ಇದು ಗುರಗಾಂವ್ ಇರುವ ಸ್ಥಳ {{Coord|28.47|N|77.03|E|}}.<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/10/Gurgaon.html ಫಾಲಿಂಗ್ ರೇನ್ ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್, ಇಂಕ್-ಗುರಗಾಂವ್]</ref> ಇದು ಸರಾಸರಿ 220 ಮೀಟರ್(721 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.[[ಗುರಗಾಂವ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯು [[ಪಟೌಡಿ]], [[ಸೊಹ್ನಾ]], ಗುರಗಾಂವ್ ಮತ್ತು [[ಫರೂಕ್‌ನಗರ]]ವೆಂಬ ನಾಲ್ಕು ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು,1979ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಹರಿಯಾಣದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ರೋಹ್ಟಕ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಇದು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. [[ಫರೀದಾಬಾದ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಇದರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗಡಿಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ರೆವಾರಿ]] ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] ರಾಜ್ಯವಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಗುರಗಾಂವ್ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಹರಿಯಾಣ ಇದರ ಮ‌ೂರು ಕಡೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದು, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಯಮುನಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಇದರ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ 13 ಮೈಲಿಗಳಾಗಿದ್ದು, 17 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 213ರಿಂದ 305 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರಲ್ಲಿದಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.webindia123.com/territories/Delhi/land/land.htm ದೆಹಲಿ-ಭೂಮಿ-ಬೌಗೋಳಿಕ, ರಾಜಧಾನಿ,ಪ್ರದೇಶ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಸಾಕ್ಷರತೆ ಇತರೆ]</ref> ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಿಂದ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ 15.32 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಸುಲ್ತಾನ್‌ಪುರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವು [[ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್]], [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀಫೌಲ್]], [[ಯುರೇಶಿಯನ್ ವಿಜೆನ್]] ಮುಂತಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಕ್ಷಿತ ಧಾಮವಾಗಿದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯೆ == {{As of|2001}}ಭಾರತದ [[ಜನಗಣತಿ]]<ref>{{GR|India}}</ref> ಯಲ್ಲಿ ಗುರಗಾಂವ್ 228,820 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 54% ಪುರುಷರೂ ಮತ್ತು 46% ಮಹಿಳೆಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಗುರಗಾಂವ್‌ 77% ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯಾದ 59.5% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ 81% ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ 73% ರಷ್ಟಿದೆ. ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 13%ರಷ್ಟು 6 ವರ್ಷ ವಯೋಮಿತಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು. == ಜನಾಂಗೀಯತೆ == ಗುರಗಾಂವ್ ಮ‌ೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯದ ಜನವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ 49% ನಿವಾಸಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯವಾದ [[ಯಾದವ]] ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಉಳಿದ 40% ರಷ್ಟು ಜನರು [[ಗುಜ್ಜಾರ್‌]]ಗಳು, [[ಜಾಟರು]], [[ಸೈನಿ]] ಮತ್ತು [[ರಜಪೂತ]]ರಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲೂ ಸಣ್ಣ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ದಲಿತ]] ಜನಾಂಗದವರಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶ ವಿಭಜನೆಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿತ್ತು; ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ 1857ರಲ್ಲಿ ರಕ್ತಮಯ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ]]ದ ಬಳಿಕ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು [[ವಾಯವ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ಗಳಿಂದ (ಈಗ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ)ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿದ್ದರು. ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ಬಳಿಕ ಈ ಮಂದಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು (ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಪಟೌಡಿ ಮತ್ತು ಫಿರೋಜ್‌ಪುರ್ ಜಿರ್ಕಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು); 1947ರಲ್ಲಿ ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಸಾವಿರಾರು ಪಂಜಾಬಿಗಳು (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಂಜಾಬಿನ ಹಿಂದು ವಲಸೆಗಾರರು)ಇಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿದರು, ಆದರೆ ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಜನರು ಬಂದು ತಳವೂರಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/Bangladeshis_will_outnumber_Marathis_in_Mumbai_warns_BJP_leader/rssarticleshow/3549836.cms</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thaindian.com/newsportal/politics/with-gurgaons-rich-shying-away-from-poll-parties-woo-rural-voters_100184453.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-17 |archive-date=2009-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091220234745/http://www.thaindian.com/newsportal/politics/with-gurgaons-rich-shying-away-from-poll-parties-woo-rural-voters_100184453.html |url-status=dead }}</ref> == ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == ಹರಿಯಾಣ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆಯಾದ [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಐದು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಮನೆ [[ಲೋಕಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ 10 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]], [[ಬಹುಜನ್ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷ]], [[ಹರಿಯಾಣ ಜನಹಿತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]], [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾಪಕ್ಷ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೋಕದಳ]] ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿವೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಭೂಪಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಹೂಡಾ]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣ ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಈಚೆಗೆ ಗುರಗಾಂವ್‌ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ [[ರಾವ್ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸಿಂಗ್]] ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{See|List of companies in Gurgaon}} [[File:DLF Gateway Tower.png|thumb|left|ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಚೇರಿ ಸಂಕೀರ್ಣ.ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ IT ಸೇವೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ]] [[File:Cyber_Green_Building,_Gurgaon,_Haryana,_India_-_20070613.jpg|thumb|right|DLF ನಗರ ಹಂತ III, ಸೈಬರ್ ಗ್ರೀನ್ಸ್]] ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಕೂಲಕರ ತೆರಿಗೆ ನೀತಿ, ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]] ಒತ್ತಡ ಹಾಕಿದ ಬಳಿಕ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದ ನಂತರ ಹರಿಯಾಣ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ನಗರದ ಮ‌ೂಲಸೌಲಭ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು [[ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ]] ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ನಗರದ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಗುರಗಾಂವ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ [[ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಗರೋತ್ತರ]] ವ್ಯವಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ]], [[ವಾಹನೋದ್ಯಮ]], [[ಚಿಲ್ಲರೆ ಉದ್ಯಮ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂದಾಯವಾಗುವ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ 50%ರಷ್ಟು ಗುರಗಾಂವ್‌ನಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ, ಇದೇ ಸಾಲಲ್ಲಿ [[ಫರೀದಾಬಾದ್]] ಕೂಡ ಇದೆ.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2005/20051228/delhi.htm ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ 50%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು IT ಫರೀದಾಬಾದ್, ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿದೆ-ಚಂದೀಗಢ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕಂಪೆನಿಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಈಗ [[ಐಟಿ]]ಯೇತರ ಸೇವೆಗಳತ್ತ ವಾಲಿಕೊಂಡಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2008}} GE ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಮ‌ೂಲದ ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸೇವೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳಾಗಿ GE ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವೆಗಳು(GECIS) 1997ರಲ್ಲಿ ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಉದ್ಯಮ ಚಿಗುರೊಡೆಯಿತು.{{Citation needed|date=July 2008}} 2005ರಲ್ಲಿ GECIS [[ಜೆನ್‌ಪ್ಯಾಕ್ಟ್]] ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ರೂಪು ತಳೆದು, ಈಗ ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇತರೆ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಗುರಗಾಂವ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾರು ತಯಾರಿಕೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಕಾರು ಕಂಪೆನಿಯಾದ [[ಮಾರುತಿ ಸುಜುಕಿ]] ಮತ್ತು [[BMW]], ಅಲ್ಲದೆ ಮೋಟರ್ ಸೈಕಲ್ ಕಂಪೆನಿ [[ಹೀರೋ ಹೋಂಡಾ]] ಕೂಡ ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ‌ೂಲ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ]] ಗುರಗಾಂವ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, ಅತೀ ದೊಡ್ಡ [[ಭಾರತದ ಮಳಿಗೆ ]](ಮಾಲ್‌) ಸೇರಿದಂತೆ 43 ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಗುರಗಾಂವ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದ ನಗರವೊಂದರಲ್ಲಿ 3ನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಅದು ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>[http://businesstoday.intoday.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=11654&amp;sectionid=22&amp;secid=0&amp;Itemid=1&amp;issueid=19 ಗುರಗಾಂವ್ ಕುರಿತು ಬಿಸಿನೆಸ್ ಟುಡೆ ಲೇಖನ]</ref> == ನಗರೀಕರಣ == ದೆಹಲಿಯ ನೈರುತ್ಯಕ್ಕೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕೃಷಿಯಾಧಾರಿತ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದ ಗುರಗಾಂವ್, ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ವಹಿವಾಟು ಸಂಸ್ಥೆ [[DLF ಸಮ‌ೂಹ]] ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ{{Citation needed|date=February 2009}} ಒಡೆತನದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, [[ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಘಗಳ]] ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದ ಬಳಿಕ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಏರುಮುಖ ಕಂಡು ಬಂತು.ಹಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಗುರಗಾಂವ್ ನಗರವು ಬಹುತೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗುರಗಾಂವ್‌ನ ಪ್ರಸಕ್ತ ನಗರವು ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮ‌ೂಲನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು, ನೆರೆಹೊರೆಯ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆ ಹೊಂದಿದೆ. == ಸಾರಿಗೆ == [[File:Delhi-Gurgaon Expressway.jpg|thumb|left|ಗುರಗಾಂವ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ನಡುವೆ 8 ಲೇನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿ]] [[File:Delhi Gurgaon Toll Gate.jpg|thumb|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 8ರಲ್ಲಿರುವ 32 ಲೇನ್ ಟಾಲ್ ಗೇಟ್ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮ‌ೂರನೇ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.]] === ವೈಮಾನಿಕ === [[ದೆಹಲಿ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 10 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. === ರಸ್ತೆ === ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಗುರಗಾಂವ್ ನಡುವೆ 8 ಲೇನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯಿದ್ದು, NH‌8ಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. (ದೆಹಲಿ-ಜೈಪುರ್-ಮುಂಬಯಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ). [[ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಯು ದೆಹಲಿಯ [[ದೌಲಾಕಾನ್‌]]ವರೆಗೆ 28 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಗುರಗಾಂವ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಸ್‌ಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು [[ಜೈಪುರ]]ದವರೆಗೆ (225.6 ಕಿಮೀ)ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜೂನ್ 2011ರ ವೇಳೆಗೆ ಕಾಮಗಾರಿ ಮುಗಿಯಲಿದೆ.<ref>http://economictimes.indiatimes.com/ET-Realty/Emerging-residential-destinations-to-get-high-speed-road-corridors/articleshow/4917330.cms</ref><ref>http://www.projectsmonitor.com/detailnews.asp?newsid=17329</ref> === ರೈಲು === ಮ‌ೂಲ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗುರಗಾಂವ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ [[ರೆವಾರಿ]]ಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]]ಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. == ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆ == [[File:CNG propelled radio taxi.jpg|thumb|ರೇಡಿಯೊ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ]] [[File:Metro delhi preview.jpg|thumb|ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಬರಲಿದೆ ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೊ]] === ಬಸ್‌ಗಳು === ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಬಸ್ ಡಿಪೊ ದೆಹಲಿ, ಜೈಪುರ, ಆಳ್ವಾರ್ ಮತ್ತು ಚಂಡೀಗಢ ಸೇರಿದಂತೆ ನೆರೆಯ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. [[ರೋಹ್ಟಕ್]], [[ಜಮ್ಮು]],[[ಫರೀದಾಬಾದ್]], ಧಾರುರಾ ಮತ್ತಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಬಸ್ ಸಾರಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಗುರಗಾಂವ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ರೋಡ್‌ವೇಸ್ ಹಲವಾರು [[ಅಶೋಕ್ ಲೇಲ್ಯಾಂಡ್]]‌ನ [[ಲೋ ಫ್ಲೋರ್ ಬಸ್‌]]ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರ ಬಸ್ ಸಂಚಾರದ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು, ಆ ಮಾರ್ಗಗಳು MG ರಸ್ತೆಯನ್ನು DLF ನಗರ ಮತ್ತು ಯ‌ೂನಿಟೆಕ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪಾರ್ಕ್ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gurgaonscoop.com/story/2008/8/6/225124/0853 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-17 |archive-date=2009-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090919050834/http://www.gurgaonscoop.com/story/2008/8/6/225124/0853 |url-status=dead }}</ref>. [[ದೆಹಲಿ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ]]ವು ದೆಹಲಿ-ಗುರಗಾಂವ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/Delhi/10_new_buses_hit_roads_in_Gurgaon/articleshow/3339665.cms ]</ref> === ಮೆಟ್ರೊ === {{Main|Gurgaon Metro}} ಗುರಗಾಂವ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೆಟ್ರೊ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಾಗಿವೆ. [[ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೊ]]ನ [[ಯೆಲ್ಲೊ ಲೈನ್]] ಗುರಗಾಂವ್‌ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, MG ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು 2010ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="htmap">https://archive.is/20130629110621/epaper.hindustantimes.com/Web/Article/2009/02/04/002/04_02_2009_002_005.jpg</ref> ಇದರ ಜತೆಗೆ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ, [[DLF]] ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಹೊಂದಿದ [[ಗುರಗಾಂವ್ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ]]ವು ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೊನ ಸಿಕಂದರ್ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು 6 ಕಿಮೀ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ 6 ನಿಲ್ದಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ [[NH-8]]ಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref name="ht">"[http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=4648b3eb-b154-4958-914c-2749bbe82319 ಗುರಗಾಂವ್‌ನ ಸ್ವಂತ ಮೆಟ್ರೊ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್]], ಜುಲೈ 15, 2009 [https://web.archive.org/web/20130223064257/http://img521.imageshack.us/img521/6357/metro2.jpg]</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See|List of schools in Gurgaon}} ದೆಹಲಿಯ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ಮಂಡಳಿ, NCT ಸರಕಾರ, ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.[[ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆ]]; ITM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಸಂಸ್ಥೆ;[[ಗುರಗಾಂವ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಸಂಸ್ಥೆ]]; IlMS(ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜು ಎಂದು ಮುಂಚೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ); IIlM ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, JK ಬಿಸಿನೆಸ್ ಶಾಲೆ(ಸೋಹ್ನಾ ರಸ್ತೆ)ಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ, ಸೆಕೆಂಡರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. ಡೆಲ್ಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಮದರ್ಸ್ ಪ್ರೈಡ್ ಅಂತಹ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. == ಗುರಗಾಂವ್‌ ಜನಜೀವನ == [[File:Hilton Trident Gurgaon.jpg|thumb|ಟ್ರೈಡೆಂಟ್ ಹೊಟೇಲ್ ಗುರಗಾಂವ್‌]] {{See also|Shopping in Delhi#Gurgaon}} === ಶಾಪಿಂಗ್ === ಗುರಗಾಂವ್ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅತೀ ದೊಡ್ಡ [[ಮಾಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] ಸೇರಿದಂತೆ 40 ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಇದು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಹನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಪ್ರತಿವಾರ ಒಂದು ದಿನ ಎಲ್ಲ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನೊಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮಂಗಳವಾರ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ == * [[ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸೇವೆ]]ಗೆ ಸೇರಿದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಜಿಲ್ಲಾ ವರಿಷ್ಠ]] [[ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹರಿಯಾಣ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತಿತರ ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ. * ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ,[[ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ]]ಗೆ ಸೇರಿದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಪೊಲೀಸ್ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳ ಪಾಲನೆಯ ಹೊಣೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಹರಿಯಾಣ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಹರಿಯಾಣ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೂನ್ 2007ರಿಂದೀಚೆಗೆ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗ IPS ಕೇಡರ್‌ನ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಮ‌ೂವರು ಸಹಾಯಕ ಆಯುಕ್ತರು(ACP)ಇದ್ದಾರೆ. * [[ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆ]]ಗೆ ಸೇರಿದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಅರಣ್ಯಗಳ ಉಪಸಂರಕ್ಷಕರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಗಳು, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅವರಿಗೆ ಹರಿಯಾಣ ಅರಣ್ಯಸೇವೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತಿತರ [[ಹರಿಯಾಣ]] ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹರ್ಯಾಣ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ. * PWD], ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೃಷಿ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಇತರೆ, ಮುಂತಾದ ಪ್ರತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು/ಅಧಿಕಾರಿ ವಲಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಗುರಗಾಂವ್‌ ಸ್ವತಃ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ(ನಗರವು ಗುರಗಾಂವ್ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗುರಗಾಂವ್ ಮತ್ತು ಬಾದ್‌ಶಾಹಪುರ್ ವಿಧಾನಸಭೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ). ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಭಾರತೀಯ ಪೌರರು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Gurgaonvoterlist">{{cite web| url = http://www.gurgaon.co.in/voter.php| title = Gurgaon Voter List| accessdate = 2009-06-23| archive-date = 2009-08-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20090816201124/http://www.gurgaon.co.in/voter.php| url-status = dead}}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಾಮೀಪ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಗುರಗಾಂವ್ ಸಮೀಪದ [[ದೆಹಲಿ]] ಜತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಹೊರದಾರಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. == ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ == ಗುರಗಾಂವ್‌ ಎರಡು 18 ಹೋಲ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, [[DLF ಗಾಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌]]ನಲ್ಲಿ 2008ನೇ [[ಜಾನಿ ವಾಕರ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್]] ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರಲ್ಲಿ [[DLF ಲಿಮಿಟೆಡ್]] ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ವಿರಾಮ ಉದ್ಯಾನದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ 1750 ಕೋಟಿ INR ($361.6m) ಮೌಲ್ಯದ 350 ಎಕರೆ(141.64 ಹೆಕ್ಟೇರ್)ನಿವೇಶನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>http://www.business-standard.com/india/news/dlf-bags-gurgaon-land-for-rs-1750-cr/367664/</ref> DLF 7 ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ 1700 ಕೋಟಿ INR ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಲಿದೆ.<ref>http://www.business-standard.com/india/news/dlf-bankingland/367798/</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == {{Wikisource1911Enc}} * [[2010 ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ]] * [[ಕುಂಡ್ಲಿ-ಮನೇಸರ್-ಪಲ್ವಾಲ್ ಹೆದ್ದಾರಿ]] * [[ಮನೇಸರ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == {{commonscat}} * [http://gurgaon.nic.in/ ಗುರಗಾಂವ್‌ ಆಡಳಿತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602231540/http://gurgaon.nic.in/ |date=2008-06-02 }} * {{wikivoyage|Gurgaon}} * [http://www.vpro.nl/programma/tegenlicht/afleveringen/42104700/media/42546635/ VPROನ ಬ್ಯಾಕ್‌ಲೈಟ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ : ನಾನು ಗುರಗಾಂವ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007234847/http://www.vpro.nl/programma/tegenlicht/afleveringen/42104700/media/42546635/ |date=2009-10-07 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹರಿಯಾಣ]] [[ವರ್ಗ:ದೆಹಲಿಯ ನೆರೆಹೊರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗುರಗಾಂವ್]] 621pf7q45bfwcygr0rvocwyy5fak8v6 0 21970 1375325 1373683 2026-06-18T20:40:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375325 wikitext text/x-wiki '''ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷ''' ವೆಂದೇ ಹೆಸರಾದ '''ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ'''ವು [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದ್ದು, [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ (LOC) ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 1999ರ ಮೇ ಮತ್ತು ಜುಲೈ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು '''ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್''' ಎಂದೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂಕೇತನಾಮವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಅರೆಸೇನಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಖಾಲಿಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿತು, ಇದನ್ನು '''ಆಪರೇಷನ್ ಸಫೇದ್ ಸಾಗರ್''' (ಬಿಳಿ ಸಾಗರ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. {{Infobox military conflict | conflict = ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ | partof = ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಘರ್ಷ | campaign = | image = Kargil.png | caption = ಕಾಶ್ಮೀರದ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸ್ಥಳ | date = 3 ಮೇ 1999 – 26 ಜುಲೈ 1999 | place = ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]] ಈಗ ([[ಲಡಾಖ್]]), [[ಭಾರತ]] | cause = ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ ದಾಟಿ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. | territory = ''Status quo ante bellum''<br>(ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲು ಇದ್ದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ) | result = {{flagicon|India|24px}} [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಗೆಲುವು | combatant1 = {{flag|India}} | combatant2 = {{flag|Pakistan}} | commander1 = {{flagicon|India|24px}} ಕೆ. ಆರ್.ನಾರಾಯಣ್<br/>(ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ)<br/>{{flagicon|India|24px}} ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ<br/>(ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ)<br/>{{flagicon image|Flag COAS.svg|size=24px}} ಜನರಲ್ ವೇದ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮಲಿಕ್<br/>(ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ)<br/>{{flagicon image|Flag of Indian Vice Chief of Army Staff.svg|size=24px}} ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ್<br/>(ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಉಪ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ)<br/>{{flagicon image|Flag of the Chief of Air Staff of the Indian Air Force.svg|size=24px}} ಏರ್ ಚೀಫ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಅನಿಲ್ ಯಶ್ವಂತ್ ಟಿಪ್ನಿಸ್<br/>(ವಾಯು ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) | commander2 = {{flagicon image|Flag of the President of Pakistan.svg|size=24px}} ಮುಹಮ್ಮದ್ ರಫೀಕ್ ತರಾರ್<br/>(ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ)<br/>{{flagicon image|Flag of the Prime Minister of Pakistan.svg|size=24px}} ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್<br/>(ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ)<br/>{{flagicon image|Flag of the Chief of the Army Staff (Pakistan).svg|size=24px}} ಜನರಲ್ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್<br/>(ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ)<br/>{{flagicon image|Flag of the Pakistani Army.svg|size=24px}} ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಆಜೀಜ್ ಖಾನ್<br/>(ಜನರಲ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) | strength1 = 30,000 | strength2 = 5,000 | casualties1 = '''ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು:''' * 527 ಕೊಂದರು<ref name=pib>{{cite web|last=Chakraborty|first=A.&nbsp;K.|date=21 July 2000|title=Kargil War Brings into Sharp Focus India's Commitment to Peace|url=https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/FEATURE/2000-FEATURES%20SERVICE%20JAN%20DEC/PDF/FEA-2000-07-21_201.pdf|publisher=[[Press Information Bureau]], Government of India|access-date=26 July 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220726061145/https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/FEATURE/2000-FEATURES%20SERVICE%20JAN%20DEC/PDF/FEA-2000-07-21_201.pdf|archive-date=26 July 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=http://164.100.24.208/lsq/quest.asp?qref=51302|title=Breakdown of casualties into Officers, JCOs, and Other Ranks|work=[[Parliament of India]] Website|publisher=|access-date=20 May 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081202045832/http://164.100.24.208/lsq/quest.asp?qref=51302|archive-date=2 December 2008|df=dmy-all}}</ref><ref name="rollofhonor">{{cite web|url=http://www.indianarmy.nic.in/martyrs/home.jsp?operation=28&hidrecord=10&FormBugs_Page=1#Form|title=Complete Roll of Honour of Indian Army's Killed in Action during Op Vijay|work=Indian Army|publisher=|access-date=20 May 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071222013826/http://www.indianarmy.nic.in/martyrs/home.jsp?operation=28&hidrecord=10&FormBugs_Page=1#Form |archive-date = 22 December 2007}}</ref> * 1,363 ಗಾಯಾಳುಗಳು<ref>{{cite web| url=http://164.100.24.219/rsq/quest.asp?qref=3798|title=Official statement giving breakdown of wounded personnel|work=Parliament of India Website|publisher=| access-date=20 May 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080216231524/http://164.100.24.219/rsq/quest.asp?qref=3798 |archive-date = 16 February 2008}}</ref> * 1 ಯುದ್ಧ ಖೈದಿ * 1 ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು * 1 ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್ ಪತನಗೊಂಡಿತು * 1 ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು '''ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ:''' * 1,600 (ಮುಷರಫ್ ರಂತೆ)<ref>{{cite news|title=Musharraf claims Kargil was a big success militarily for Pakistan|url=http://www.greaterkashmir.com/news/2013/Feb/1/musharraf-claims-kargil-was-a-big-success-militarily-for-pak-46.asp|date=1 February 2013|access-date=6 April 2013|newspaper=Greater Kashmir|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130529140050/http://greaterkashmir.com/news/2013/Feb/1/musharraf-claims-kargil-was-a-big-success-militarily-for-pak-46.asp|archive-date=29 May 2013|df=dmy-all}}</ref> | casualties2 = '''ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು:''' *400–4000 ಕೊಂದರು<ref name="bbcfigures">{{cite web |last1=Khan |first1=M. Ilyas |title=Kargil: The forgotten victims of the world's highest war |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-49101016 |website=BBC |access-date=22 March 2021 |date=26 July 2019 |archive-date=17 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217224208/https://www.bbc.com/news/world-asia-49101016 |url-status=live }}</ref> *700 ಕೊಂದರು (ಯು.ಎಸ್ ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಅಂದಾಜು)<ref name="700killed">{{cite news |title=Kargil probe body had sought Musharraf's court martial |url=https://www.thenews.com.pk/archive/print/410307-kargil-probe-body-had-sought-musharraf%E2%80%99s-court-martial |publisher=The News |agency=AFP |access-date=22 March 2021 |date=13 January 2013 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227103550/https://www.thenews.com.pk/archive/print/410307-kargil-probe-body-had-sought-musharraf%E2%80%99s-court-martial |url-status=dead}}</ref> '''ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು:''' * 2,700–4,000 ಕೊಂದರು (ಷರೀಫ್ ರಂತೆ)<ref name="Tavares2006">{{cite book |last1=Tavares |first1=Rodrigo |title=Understanding Regional Peace and Security |date=2006 |publisher=Göteborg University |isbn=978-9187380679 |page=297 |quote=the US State Department quoted the Pakistani military casualties at 700, but according to the then PM Nawaz Sharif (quoted in Gulf News, February 2002), the entire Northern Light Infantry of Pakistan was wiped out during the conflict claiming 2,700 lives.}}</ref><ref name="Hindu Sharif">{{cite news|title=Over 4,000 soldiers killed in Kargil: Sharif|url=http://hindu.com/thehindu/2003/08/17/stories/2003081702900800.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20031003114303/http://www.hindu.com/thehindu/2003/08/17/stories/2003081702900800.htm|url-status=dead|archive-date=3 October 2003|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=17 January 2013}}</ref> * 453 ಕೊಂದರು (ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೇನೆಯಂತೆ)<ref>{{cite news|title=Pak quietly names 453 men killed in Kargil war|url=http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-pak-quietly-names-453-men-killed-in-kargil-war/20101118.htm|access-date=6 April 2013|date=18 November 2010|archive-date=27 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627173200/http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-pak-quietly-names-453-men-killed-in-kargil-war/20101118.htm|url-status=live}}</ref><ref name="NDTV Shuhada's Corner">{{cite web| url=http://www.ndtv.com/article/world/pakistan-army-admits-to-kargil-martyrs-67190| title=Pakistan Army admits to Kargil martyrs| work=[[NDTV]]| publisher=| access-date=19 November 2010| archive-date=21 November 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20101121130055/http://www.ndtv.com/article/world/pakistan-army-admits-to-kargil-martyrs-67190| url-status=live}}</ref> * 3,000 ಕೊಂದರು(ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಂತೆ)<ref name="700killed"/> * 357 ಕೊಂದರು ಮತ್ತು 665+ ಗಾಯಾಳುಗಳು(ಮುಷರಫ್ ರಂತೆ)<ref name="indianexpress.com">{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/news/musharraf-now-has-paks-kargil-toll-357/14208/ |title=Musharraf now has Pak's Kargil toll: 357 |last1= |first1= |last2= |first2= |date=7 October 2006 |work= |newspaper=Indian Express |access-date=2 February 2013 |archive-date=18 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121218014539/http://www.indianexpress.com/news/musharraf-now-has-paks-kargil-toll-357/14208/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-157244-Kargil-probe-body-had-sought-Musharraf%E2%80%99s-court-martial |title=Kargil probe body had sought Musharraf's court martial |last1= |first1= |last2= |first2= |publisher=thenews.com |access-date=2 February 2013 |archive-date=31 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130131152806/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-157244-Kargil-probe-body-had-sought-Musharraf%e2%80%99s-court-martial |url-status=dead }}</ref> * 8 ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳು<ref>{{cite news| url=http://www.tribuneindia.com/1999/99aug15/nation.htm#9| title=Tribune Report on Pakistani POWs| newspaper=The Tribune| access-date=20 May 2009| archive-date=18 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120118031055/http://www.tribuneindia.com/1999/99aug15/nation.htm#9| url-status=live}}</ref> '''ಭಾರತ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ:''' * 737–1,200 ಕೊಂದರು (ಭಾರತೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 249 ಮೃತದೇಹಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ)<ref name="700killed"/><ref>{{cite book |last1=Malik |first1=V. P. |title=Kargil from Surprise to Victory |date=2006 |publisher=HarperCollins |isbn=9788172236359 |page=342 |quote=According to our intelligence estimates, their Army suffered over 737 casualties, primarily due to our artillery fire.}}</ref><ref>{{cite news |last1=Pubby |first1=Manu |title=Kargil: Pak suffered most casualties at Batalik |url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/kargil-pak-suffered-most-casualties-at-batalik/lite/ |access-date=27 June 2018 |work=The Indian Express |date=19 November 2010 |quote=Indian records say a total of 249 bodies of Pakistani soldiers were recovered during the battle but estimates of total enemy casualties is put around 1000–1200.|archive-date=27 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627180505/https://indianexpress.com/article/news-archive/web/kargil-pak-suffered-most-casualties-at-batalik/lite/|url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kanwal|first1=Gurmeet |title=Pakistan's Strategic Blunder at Kargil|journal=CLAWS Journal |date=2009 |page=72 |url=http://www.claws.in/images/journals_doc/1400824835Gurmeet%20Kanwal%20CJ%20SSummer%202009.pdf |access-date=27 June 2018 |quote=The army recovered 249 dead bodies of Pakistani regular soldiers from the area of operations in Kargil; 244 dead bodies were buried as per military norms with religious rites; five bodies were accepted by Pakistan and taken back |archive-date=18 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818124051/https://www.claws.in/images/journals_doc/1400824835Gurmeet%20Kanwal%20CJ%20SSummer%202009.pdf |url-status=dead }}</ref> * 1000+ ಗಾಯಾಳುಗಳು<ref>{{cite news |title=How artillery changed the tide of the Kargil war |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/how-artillery-changed-the-tide-of-the-kargil-war/articleshow/48216559.cms |access-date=27 June 2018 |work=The Economic Times |date=25 July 2017 |archive-date=27 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627202012/https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/how-artillery-changed-the-tide-of-the-kargil-war/articleshow/48216559.cms |url-status=live}}</ref> | campaignbox = {{Campaignbox Kargil War}} {{Campaignbox Indo-Pakistani Wars}} }} ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ''de facto'' (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ) ಗಡಿ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತದ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಿ [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ|ಉಗ್ರಗಾಮಿ]]ಗಳು ನುಸುಳಿದ್ದೇ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.<ref name="Globalsecurity">{{cite web| url=http://www.globalsecurity.org/military/world/war/kargil-99.htm|title=1999 Kargil Conflict|work=[[GlobalSecurity.org]]|publisher=| accessdate=2009-05-20}}</ref> ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕದನಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗೂಬೆ ಕೂರಿಸಿತು, ಆದರೆ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಸಾವು ನೋವುಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಬಳಿಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ಜನರಲ್ ಅಶ್ರಫ್ ರಷೀದ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಅರೆಸೇನೆ ಪಡೆಗಳು ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ರುಜುವಾತು ಮಾಡಿತು.<ref>ನವಾಜ್,ಶೂಜಾ, ''ಕ್ರಾಸ್ಡ್ ಸ್ವೋರ್ಡ್ಸ್: ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ, ಅಂಡ್ ದಿ ವಾರ್ಸ್ ವಿತಿನ್,'', p. 420 (2007)</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/09/10/stories/2007091059781400.htm|title=Sharif admits he let down Vajpayee on Kargil conflict|date=2007-09-10|accessdate=2007-10-06|archive-date=2007-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070916211110/http://www.hindu.com/2007/09/10/stories/2007091059781400.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/as-spell-binding-as-the-guns-of-navarone/475330/|title=Pak commander blows the lid on Islamabad's Kargil plot|date=June 12, 2009|accessdate=2009-06-13}}</ref><ref>{{cite book | author=[[Tom Clancy]], Gen. Tony Zinni (Retd) and Tony Koltz | title=Battle Ready | publisher=Grosset & Dunlap | year=2004 | isbn=0-399-15176-1}}</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು LoCಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಿಕ [[ಭಾರತದ ಸೇನೆ]]ಯು [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಪಡೆ]]ಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು LOCಯ ಭಾರತದ ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ------------------------------------ ಈ ಯುದ್ಧ ನಡೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದ ಕವಿ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರು ಒಂದು ಕವನ ಸಂಕಲನ" ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್" ಹೊರ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ಕೆಲವು ಕವನಗಳನ್ನು ಬಸವರಾಜಸ್ವಾಮಿ ಮೇಲುಪ್ಪರಗಿಮಠ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಆಟೇಲ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ವಯಕ್ತಿತ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ್ದು ಮಾನ್ಯ ಕವಿ ಅಟೇಲ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರು ಅದನ್ನು ಓದಿ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರಿಗೆ ಪುನಃ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಅಭಿನಂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಹೃದಯ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಇಂಡಿ, ಬಿಜಾಪುರ ಕರ್ನಾಟಕ ಅವರಿಗೆ- 'ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್','... ನಾನಲ್ಲ' ಕವನಗಳ ಓದಿದೆ. ನೀವು ಅದನ್ನು ಬರೆಯಲು ಯೋಚಿಸಬೆಕಿತ್ತು; ನೀರಿನ ತೇರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ದಾಡುವ ಹಡಗನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ದಡ ಮುಟ್ಟಿಸಗಬೇಕಾಗಿದೆ.ಭಯ,ಸಂಶಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. 'ನಿರಾಕಾರ ಸೆ ಆಕಾರ ಹುವೇ' ಧನ್ಯವಾದಗಳು *** ಡಿಸೆಂಬರ್-೧೨-೧೯೯೯.ಎ.ಬಿ.ವಾಜಪೆಯಿ ------------------------------------ ಮೂಲ: ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ------------------------------------ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಚ್ಛಾದಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾದಾಟ ಮಾಡಿದಕ್ಕೆ ಈ ಯುದ್ಧ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಉಭಯ ಕಡೆಗಳೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸೈನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. 1969ರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ]]-[[ಸೋವಿಯತ್]] ಗಡಿ ಸಂಘರ್ಷದ ನಂತರ, ಯಾವುದೇ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ನೇರ ಭೂ-ಯುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 1974 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು; ಅದೇ ಸಮಯದಿಂದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು 1998 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಅದೂ ಕೂಡ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯ ಕೇವಲ ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ.{{Citation needed|date=August 2009}} == ಸ್ಥಳ == [[ಚಿತ್ರ:Kargil.map.gif|thumb|right|190px|ಸಂಘರ್ಷದ ಸ್ಥಳ]] 1947ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]]ಗೆ ಮೊದಲು ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ಉನ್ನತ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭಾಷಿಕ, ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿರಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶ [[ಕಾರ್ಗಿಲ್]],[[ಲಡಕ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಬಾಲ್ಟಿಸ್ತಾನ್]] ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ]] [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ]] [[ಲಡಕ್]] ಉಪ ವಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆ ಭಾರತದ ಬದಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜತೆಗೆ, ಬಾಲ್ಟಿಸ್ತಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು [[ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ]](LOC)ಯು ಇಬ್ಭಾಗಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ರಥಮ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕದನ]] (1947–48) ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Dawn">{{cite web| url=http://www.dawn.com/2006/10/21/ed.htm#4|first=Javed |last=Hussain|title=Kargil: what might have happened|work=Dawn|date=2006-10-21|publisher=| accessdate=2009-05-20}}</ref> [[1971ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೋಲನುಭವಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಗಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆಸದಿರುವ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಸಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು.<ref>{{cite book | first=Pervaiz Iqbal |last=Cheema | title=The Armed Forces of Pakistan | publisher=Allen & Unwin | year=2003 |isbn=1865081191}} Pg 4</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಟ್ಟಣವು [[ಶ್ರೀನಗರ]]ದಿಂದ 205 ಕಿ.ಮೀ(120 ಮೈಲುಗಳು)ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು,<ref>[http://kargil.nic.in/profile/profile.htm ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090518031923/http://kargil.nic.in/profile/profile.htm |date=2009-05-18 }} ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ</ref> LOCಯಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್ [[ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ]] ಹವಾಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂಪು ಹವೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಕಡುಶೀತ ವಾತಾವರಣ, ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಸುದೀರ್ಘ,ಮೈಕೊರೆಯುವ ವಾತಾವರಣವಿದ್ದು, ಉಷ್ಣಾಂಶ ಆಗಾಗ್ಗೆ −48&nbsp;°C (−54&nbsp;°F)ಗೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| url=http://kargil.nic.in/profile/profile.htm| title=Climate & Soil conditions| work=Official website of Kargil District| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2009-05-18| archive-url=https://web.archive.org/web/20090518031923/http://kargil.nic.in/profile/profile.htm| url-status=dead}}</ref> ಶ್ರೀನಗರದಿಂದ [[ಲೆಹ್‌]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಭಾರತೀಯ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ]] [[NH 1D]] ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮ‌ೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಬಳಿಕ ಹೋರಾಟ ಕಂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶ 160 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ [[ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಶ್ರೀನಗರ ಮತ್ತು ಲೆಹ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಏಕೈಕ ರಸ್ತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Globalsecurity"/> ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಮೇಲಿನ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದ್ರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 5000 ಮೀಟರ್(16,000 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ಶಿಬಿರಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಶಿಬಿರಗಳು 5485 ಮೀಟರ್‌(18,000 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲೂ ಇವೆ.<ref name="Summary">{{cite web| url=http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf| format=PDF| title=War in Kargil - The CCC's summary on the war| work=| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2004-02-21| archive-url=https://web.archive.org/web/20040221091712/http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf| url-status=dead}}</ref> ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜಧಾನಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಮುಷ್ಕೊ [[ಕಣಿವೆ]] ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕಿರುವ [[ದ್ರಾಸ್|ಡ್ರಾಸ್]] ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕಿರುವ ಬಟಾಲಿಕ್ ವಲಯ ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಂಘರ್ಷದ ವೇಳೆ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದುದು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮೇಲೆ ಗುರಿಯಿರಿಸಲು ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ನಿಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ವಶ]]ಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://acdis.illinois.edu/publications/207/publication-LimitedWarwithPakistanWillItSecureIndiasInterests.html|title=Limited War with Pakistan: Will It Secure India’s Interests?|work=ACDIS Occasional Paper|publisher=Program in Arms Control, Disarmament, and International Security (ACDIS), University of Illinois|first=Suba|last=Chandran|year=2004|accessdate=2009-05-20|archive-date=2010-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705081726/http://acdis.illinois.edu/publications/207/publication-LimitedWarwithPakistanWillItSecureIndiasInterests.html|url-status=dead}}</ref> ಶಿಖರದ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ನೆಲೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಂತವರಿಗೆ ಕೋಟೆಗೆ ಸಮನಾದ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಈ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಪರ್ವತ ಕಾಳಗ]]ದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಂತವರನ್ನು ಕದಲಿಸಲು ರಕ್ಷಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ದಾಳಿಕೋರರ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.rand.org/pubs/monograph_reports/MR638/ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಪಡೆಗಳು vs ರಕ್ಷಿಸುವ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಅಂಗೀಕಾರ್ಹ 3:1 ಅನುಪಾತ] ದ ವಿರುದ್ಧ ಪರ್ವತಾಚ್ಛಾದಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನುಪಾತ 6:1 ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆ [http://www.india-today.com/itoday/19990726/cover3.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206183309/http://www.india-today.com/itoday/19990726/cover3.html|date=2008-12-06}}</ref> ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಜಾಗ ಮತ್ತು ಮೈಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಅಕೋಸ್ಟಾ, ಮಾರ್ಕಸ್ P., CPT, U.S. ಆರ್ಮಿ, ಹೈ ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ವಾರ್‌‌ಫೇರ್- ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ &amp; ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್, ಜೂನ್ 2003. [http://www.nps.edu/academics/sigs/nsa/publicationsandresearch/studenttheses/theses/Acosta03.pdf ಪರ್ಯಾಯ ಕೊಂಡಿ]</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರದೇಶ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶ [[ಸ್ಕಾರ್ಡು]] ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಕೇವಲ 173 ಕಿಮೀ(108 ಮೈಲು)ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯೋಧರಿಗೆ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == [[ಚಿತ್ರ:Kargil_town,_India_panorama.jpg|thumb|ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಟ್ಟಣ]] 1971ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ]] ಬಳಿಕ, ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸುತ್ತಲಿನ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ [[ಸಿಯಾಚಿನ್ ನೀರ್ಗಲ್ಲು]] ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಸಿಯೇ ಇದ್ದವು, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ 1980ರಲ್ಲಿ ಸೇನೆ [[ಚಕಮಕಿಗಳ]] ನಡೆಯಿತು, ಆದರೆ ನೆರೆಯ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೇನೆ ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಇಷ್ಟು ಸುದೀರ್ಘ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web| url=http://outside.away.com/outside/features/200302/200302_siachen_7.html| title=The Coldest War| work=Outside Magazine| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2009-04-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20090402185925/http://outside.away.com/outside/features/200302/200302_siachen_7.html| url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ 1990ರಲ್ಲಿ, ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರತ್ಯೇಕತವಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆ]]ಗಳಿಂದ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ [[ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷ]] ಹೆಚ್ಚುವ ಜೊತೆಗೆ 1998ರಲ್ಲಿ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ]] ನಡೆಸಿದ್ದು ಯುದ್ಧದ ವಾತಾವರಣ ಸ್ಫೋಟಿಸಲು ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಉದ್ವಿಗ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಶಮನದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ 1999ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ [[ಲಾಹೋರ್ ಘೋಷಣೆ]]ಗೆ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿ, [[ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಘರ್ಷ]]ಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಮತ್ತು [[ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ]] ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದವು. 1998-1999ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಶಕ್ತಿಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಅರೆಸೇನೆ ಪಡೆ]]ಗಳಿಗೆ ಗೋಪ್ಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ, ಕೆಲವರನ್ನು [[ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್]] ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ LOC ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನುಸುಳಿಸಿತು. ಈ ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ "ಆಪರೇಷನ್ ಬದ್ರ್" ಎಂಬ [[ಸಂಕೇತ ನಾಮ]]ವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="VP Malik">[https://web.archive.org/web/20121020171841/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_26-7-2002_pg4_12 ಕಾರ್ಗಿಲ್: ವೇರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮೆಟ್ ಡಿಪ್ಲೋಮಸಿ]-ವಿಜಯ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕುರಿತು ಆಗಿನ ಭಾರತದ [[ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]] ವಿ.ಪಿ.ಮಲಿಕ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು. ''[[ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ; [http://www.stanford.edu/group/sjir/3.1.06_kapur-narang.html ದಿ ಫೇಟ್ ಆಫ್ ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಬೈ ವಿಕಾಸ್ ಕಪೂರ್ ಅಂಡ್ ವಿಪಿನ್ ನಾರಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118203713/http://www.stanford.edu/group/sjir/3.1.06_kapur-narang.html |date=2012-01-18 }} ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ಟಾನ್‌ಪೋರ್ಡ್ ಜರ್ನಲ್;[http://www.ipcs.org/ipcs/displayReview.jsp?kValue=102 ಬುಕ್ ರಿವ್ಯೂವ್ ಆಫ್ "ದಿ ಇಂಡಿಯಾನ್ ಆರ್ಮಿ:ಎ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಬೈ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಐಯಾನ್ ಕಾರ್ಡೊಜೊ"]-IPCS ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಕ್ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದು,[[ಸಿಯಾಚಿನ್ ನೀರ್ಗಲ್ಲು]] ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಭಾರತದ ಪಡೆಗಳು ಕಾಲುಕೀಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದ ಬಗೆಹರಿಸುವ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಉದ್ವಿಗ್ನಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆದು, ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದದ ಶೀಘ್ರ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಂಬಿತ್ತು. [[ಭಾರತದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ಮುನ್ನಡಿಯಿಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ದಶಕದ ಕಾಲದ [[ಬಂಡಾಯ]]ಕ್ಕೆ ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ತುಂಬುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದ್ದಿರಲೂಬಹುದು. 1984ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ [[ಮೇಘದೂತ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]] ನಡೆಸಿ ಸಿಯಾಚಿನ್ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಭಾಗ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೈಗೊಂಡ ಉದ್ದೇಶವಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book | author=Robert G. Wirsing | title=Kashmir in the Shadow of War: regional rivalries in a nuclear age | publisher=M.E. Sharpe | year=2003 |isbn=0-7656-1090-6}} Pg 38</ref> [[ಜನರಲ್|ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]] ವೇದ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಪರಿಣತರ ಪ್ರಕಾರ,<ref>{{cite book |title=Operation Badr:Mussharef's contribution to Pakistan's thousand years war against India |last= Ludra |first=Kuldip S. |authorlink= |coauthors= |year=2001 |publisher=Institute for Strategic Research and Analysis [[Chandigarh]] |location= |page= |pages=}}</ref><ref>ಲೋ ಇನ್ಟೆನ್‌ಸಿಟಿ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾಾ ಬೈ ವಿವೇಕ್ ಛಾಡಾ,ಯುನೈಟೆಡ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆ SAGE, 2005, ISBN 0-7619-3325-5</ref> ಸೈನ್ಯ ಸರಬರಾಜು ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. 1980ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, [[ಜಿಯಾ ಉಲ್ ಹಕ್]] ಮತ್ತು [[ಬೇನಜೀರ್ ಭುಟ್ಟೊ]] ಮುಂತಾದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರದೇಶದೊಳಕ್ಕೆ ನುಸುಳಿಸುವ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸೇನೆಯು ಮಂಡಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಕ್ರಾಸ್ಡ್ ಸ್ವೋರ್ಡ್ಸ್: ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ, ಅಂಡ್ ದಿ ವಾರ್ಸ್ ವಿತಿನ್ ಬೈ ಶೂಜಾ ನವಾಜ್ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120407205521/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_2-7-2003_pg7_19 ಮುಷರಫ್ ಅಡ್ವೈಸಡ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್, ಸೇಸ್ ಬೆನಜೀರ್],'ತಾವು PM ಆಗಿದ್ದಾಗ ಮುಷರಫ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯೋಜಿಸಿದರು: ಭುಟ್ಟೊ- [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]]ಗೆ ನವೆಂಬರ್ 30,2001ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಮುಂಚಿನ ಸಂದರ್ಶನ.</ref><ref name="Hassan Abbas">{{cite book | author=Hassan Abbas | title=Pakistan's Drift Into Extremism: Allah, the Army, and America's War on Terror | publisher=M.E. Sharpe | year=2004|isbn=0-7656-1497-9}}</ref> ಅಕ್ಚೋಬರ್ 1998ರಲ್ಲಿ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ [[:ವರ್ಗ:Chiefs of Army Staff, Pakistan|ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]]ರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ದಾಳಿಯ ನೀಲಿ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪುನಃ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಂಬೋಣ.<ref name="VP Malik"/><ref>{{cite book |title=Dangerous Deterrent |last= Kapur |first=S. Paul |authorlink= |coauthors= |year=2007 |publisher=Stanford University Press |location= |isbn=0804755507 |page=118}}</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಿತೂರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದೇ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹಯೋಗಿ [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] ಅವರಿಂದ ತುರ್ತು ಫೋನ್ ಕರೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗಲೇ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು ಎಂದು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ನವಾಜ್ ಶರೀಫ್]] ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1581473.cms|title=Nawaz blames Musharraf for Kargil|work=The Times of India|publisher=|date=2006-05-28 |accessdate=2009-05-20}}</ref> ಮುಷರಫ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಮ‌ೂವರು [[ಆಪ್ತರು]] ಈ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದರೆಂದು ಷರೀಫ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="sharifunaware">{{cite news |url = http://www.dawn.com/2006/05/29/nat1.htm |title = I learnt about Kargil from Vajpayee, says Nawaz |work = |publisher = Dawn|date =2006-05-29|accessdate = 2006-05-29 }}</ref> ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೆಲವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಲೇಖಕರು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮುಷರಫ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು [[ಜನರಲ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Hassan Abbas"/><ref name="Qadir">{{cite web|url=http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/JA00199.pdf|title=An Analysis of the Kargil Conflict 1999|year=April 2002|last=Qadir|first=Shaukat|work=RUSI Journal|publisher=|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327120655/http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/JA00199.pdf|url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರು [[ಫೆಬ್ರವರಿ 20]]ರಂದು [[ಲಾಹೋರ್‌]]‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ 15 ದಿನಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕುರಿತು ಷರೀಫ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮುಷರಫ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=71008|title=Kargil planned before Vajpayee's visit: Musharraf|work=Indian Express|publisher=|date=2006-07-13|accessdate=2009-05-20|archive-date=2013-01-02|archive-url=https://archive.today/20130102134734/http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=71008|url-status=dead}}</ref> == ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಗತಿ == ===ಸಂಘರ್ಷದ ಘಟನೆಗಳು=== {| class="wikitable" |- ! style="width:10%;"| '''ದಿನಾಂಕ (1999)''' ! style="width:90%; text-align:center;"| '''ಘಟನೆ'''<ref>{{cite web |url=http://www.tribuneindia.com/2011/20110726/edit.htm#6 |title=The Tribune, Chandigarh, India – Opinions |publisher=Tribuneindia.com |access-date=15 June 2012 |archive-date=8 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308123358/http://www.tribuneindia.com/2011/20110726/edit.htm#6 |url-status=live }}</ref><ref>V.&nbsp;P. Malik, "Kargil War: Need to learn strategic lessons", ''India Tribune'', 26 July 2011.</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/387702.stm |title=Kargil conflict timeline |publisher=BBC News |date=13 July 1999 |access-date=15 June 2012 |archive-date=29 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129170557/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/387702.stm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Factfile |newspaper=The Tribune (Chandigarh) |url=http://www.tribuneindia.com/2011/20110726/edit.htm#6 |date=26 July 2011 |access-date=26 July 2011 |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205233521/http://www.tribuneindia.com/2011/20110726/edit.htm#6 |url-status=live }}</ref> |- | 3 ಮೇ || ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಶೆಫ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. |- | 5 ಮೇ || ಹಿಂದಿನ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ]] ಗಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ; 5 ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. |- | 9 ಮೇ || ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆ ಭಾರೀ ಶೆಲ್ ದಾಳಿ, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಡಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು. |- | 10 ಮೇ || ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬಹು ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆಗಳನ್ನು ದ್ರಾಸ್, ಕಕ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮುಷ್ಕೋಹ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. |- | ಮೇ-ಮಧ್ಯೆ || ಭಾರತವು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ. |- | 26 ಮೇ || ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (IAF) ಶಂಕಿತ ನುಸುಳುಕೋರರ ಸ್ಥಾನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಾಯುದಾಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. |- | 27 ಮೇ || ಒಂದು IAF MiG-21 ಮತ್ತು ಒಂದು MiG-27 ವಿಮಾನವನ್ನು ಅಂಜ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯ ವಿಮಾನ-ವಿರೋಧಿ ವಾರ್ಫರ್‌ನ ವಾಯು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು;<ref>{{Cite web|title=SA-7 GRAIL|url=http://www.fas.org/man/dod-101/sys/missile/row/sa-7.htm|date=1999-03-21|publisher=[[Federation of American Scientists|FAS]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090203110123/http://www.fas.org/man/dod-101/sys/missile/row/sa-7.htm|archive-date=3 February 2009|access-date=2009-02-09}}</ref> ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕಂಬಂಪತಿ ನಚಿಕೇತ (ಮಿಗ್-27 ಪೈಲಟ್) ಅನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಗಸ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಯುದ್ಧದ ಕೈದಿ (POW) ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ (3 ಜೂನ್ 1999 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು). |- | 28 ಮೇ || ಒಂದು IAF Mi-17 ಅನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದವು; ನಾಲ್ಕು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. |- | 1 ಜೂನ್ || ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 1 ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ ನಲ್ಲಿ ಶೆಲ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. |- | 5 ಜೂನ್ || ಭಾರತವು ಮೂವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಅದು ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. |- | 6 ಜೂನ್ || ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ದೊಡ್ಡ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. |- | 9 ಜೂನ್ || ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ಬಟಾಲಿಕ್ ಸೆಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. |- | 11 ಜೂನ್ || ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಜನರಲ್ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ (ಚೀನಾ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಚೀಫ್ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಸ್ಟಾಫ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ನಡುವಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. |- | 13 ಜೂನ್ || ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮಿಲಿಷಿಯಾಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ಟೋಲೋಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಿದವು. |- | 15 ಜೂನ್ ||ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನಿ, ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನಿಯಮಿತ ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಎಳೆಯಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. |- | 29 ಜೂನ್ || ಅವರ ಸರ್ಕಾರದ ಒತ್ತಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತದ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತದೆ. |- | 4 ಜುಲೈ || ಮೂರು ಭಾರತೀಯ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗಳು (ಸಿಖ್, ಗ್ರೆನೇಡಿಯರ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾಗಾ) ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ''ನಾರ್ದರ್ನ್ ಲೈಟ್ ಇನ್‌ಫಾಂಟ್ರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌''ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. |- | 5 ಜುಲೈ || ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಭೆಯ ನಂತರ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಅವರು ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ತರುವಾಯ ದ್ರಾಸ್ ಅನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. |- | 7 ಜುಲೈ || ಭಾರತೀಯ ಪಡೆ ಪಾಯಿಂಟ್ 4875 ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ [[ವಿಕ್ರಮ್ ಬತ್ರಾ]] ವೀರ ಮರಣ ಮಡಿದರು. |- | 11 ಜುಲೈ || ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಬಟಾಲಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪ್ರಮುಖ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. |- | 14 ಜುಲೈ ||ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] ಆಪರೇಷನ್ ''ವಿಜಯ್'' ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. |- | 26 ಜುಲೈ || ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅನಿಯಮಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. |} ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಿದ್ದವು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಭಾರತ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನುಸುಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಫಿರಂಗಿ ದಾಳಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ NH1 ತರಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಭಾರತ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತು. ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧ ನಡೆದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಫಲಶ್ರುತಿ ಕಂಡಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯಾಚೆಗೆ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. === ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಕ್ರಮಣ === [[ಚಿತ್ರ:Kargil.map.buildup.gif|thumb|right|250px|ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಸೇನೆ ಸ್ಥಾಪನೆ]] ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ,[[LOC]]ಯ ಆಯಾ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಮುಂಚೂಣಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗಬಹುದಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗಸ್ತನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಚಳಿಯ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಬಳಿಕ, ಮುಂಚೂಣಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪಹರೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1999ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆ]]ಯು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರದೇಶದ LOCಯ ತನ್ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಮರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ LOCಯ ಭಾರತದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿಬಿರಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಕೂಡ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,991457,00.html|title=How I Started A War|date=1999-07-12|work=[[Time (magazine)|Time]]|publisher=|accessdate=2009-05-20|archive-date=2012-09-14|archive-url=https://archive.today/20120914151255/http://www.time.com/time/printout/0,8816,991457,00.html|url-status=dead}}</ref> ಉನ್ನತ [[ವಿಶೇಷ ಸೇವೆ ಗುಂಪಿನ]] ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಲೈಟ್ ಇನ್‌ಫೇಂಟ್ರಿ]]ದ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಏಳು [[ತುಕಡಿ]]ಗಳು<ref>{{cite web |title=The Northern Light Infantry in the Kargil Operations |url=http://orbat.com/site/history/historical/pakistan/nli_kargil1999.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628181523/http://orbat.com/site/history/historical/pakistan/nli_kargil1999.html |archive-date=2009-06-28 |accessdate=2009-05-20 |work= |publisher=}} ಬೈ ರವಿ ರಿಕ್ಯೆ 1999 ಆಗಸ್ಟ್ 25, 2002 - [[ORBAT]]</ref><ref name="Memoirs">{{cite book|author=[[Pervez Musharraf]] | title=[[In the Line of Fire: A Memoir]] | publisher=Free Press | year=2006 | isbn=0-7432-8344-9}}</ref>(ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯ ಖಾಯಂ ಭಾಗವಾಗಿರದ ಅರೆಸೇನೆ ಪಡೆ)ಭಾರತದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ಕೆಲವು ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದ [[ಬಂಡುಕೋರರು]] ಮತ್ತು [[ಅಫ್ಘಾನ್]] [[ಬಾಡಿಗೆ ಹಂತಕ]]ರ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು.<ref name="Militant">ಮುಷರಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ''ದಿ ನ್ಯೂಸ್‌'' ಗೆ ಜುಲೈ 6, 1999ರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಸುಮಾರು 2000 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ ಭಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಅಂದಾಜನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ [[ಏಷ್ಯಾ ಟೈಮ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ [http://www.atimes.com/ind-pak/AG08Df01.html ಆನ್‌ಲೈನ್ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811111704/http://atimes.com/ind-pak/AG08Df01.html|date=2010-08-11}}. ಭಾರತದ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್(ನಿವೃತ್ತ) ಕೂಡ NLI [[ಪದಾತಿದಳ]] ಪಡೆಯಲ್ಲದೇ [http://www.rediff.com/news/1999/jul/15ashok.htm ಬಂಡುಕೋರರ ಸಂಖ್ಯೆ 2000] ವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.</ref> ಕೆಳ [[ಮುಷೋಖ್]] ಕಣಿವೆಯ ಶಿಖರಗಳು, ಡ್ರಾಸ್‌‍ನ ಮಾರ್ಪೋ ಲಾ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, [[ಕಾರ್ಗಿಲ್]] ಬಳಿಯ ಕಕ್ಸಾರ್‌, [[ಸಿಂಧು ನದಿ]]ಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಬಟಾಲಿಕ್ ವಲಯ, LOC ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಿರಗುವ ಚೋರ್‌ಬಾಟ್ಲಾ ವಲಯದ ಶಿಖರಗಳು, ಮತ್ತು [[ಸಿಯಾಚಿನ್]] ಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಟರ್ಟೊಕ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೇನೆಯ ಅತಿಕ್ರಮಣ ನಡೆಯಿತು. === ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸೇನೆ ಸಜ್ಜು === ಈ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ತನ್ನ ಗಸ್ತುಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಭಾರೀ ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರಿಗೆ [[ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಿತು]]. ಆದರೆ ಬಟಾಲಿಕ್ ವಲಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕುರುಬನೊಬ್ಬ ನೀಡಿದ ಸುಳಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಮೇ ಎರಡನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸೌರಬ್ ಕಾಲಿಯ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತದ ಗಸ್ತು ಪಡೆ [[ಹೊಂಚು]] ಹಾಕಿದ ಬಳಿಕ<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2009/07/06/stories/2009070655650700.htm |title=ಸೌರಬ್ ಕೈಲಾ ಹೆತ್ತವರು ಯುದ್ಧಾಪರಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಸೆಳೆಯಲು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಏಕಾಂಗಿ ಹೋರಾಟ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2009-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090713030728/http://www.hindu.com/2009/07/06/stories/2009070655650700.htm |url-status=dead }}</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಡೆಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅತಿಕ್ರಮಣದ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ತುಸು ಮಾಹಿತಿ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು, ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು ಜಿಹಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ LOCಯ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು ಯೋಜಿಸಿದ ಭಿನ್ನ ತಂತ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟು ದಾಳಿಯ ಯೋಜನೆ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಮನದಟ್ಟಾಯಿತು. ಈ ನುಸುಳುವಿಕೆಯಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಒಟ್ಟುಪ್ರದೇಶ 130&nbsp;km² - 200&nbsp;km² ನಡುವೆಯಿದೆಯೆಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.<ref name="Qadir"/><ref>[http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf ವಾರ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040221091712/http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf|date=2004-02-21}} [[PDF]] [http://www.tni.org/archives/bidwai/danger.htm ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ವಿತ್ ಫೈರ್ ಬೈ ಪ್ರಫುಲ್ ಬಿದ್ವಾಯಿ]- [[ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]], 7 ಜೂನ್, 1999</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದ 500 ಚದರ ಮೈಲು (1,300&nbsp;km²)ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮುಷರಫ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Memoirs"/> [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] 2,00,000 ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ [[ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್]] ಮ‌ೂಲಕ ಸೂಕ್ತ ಉತ್ತರ ನೀಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿ [[ಡಿವಿಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಪ್ಸ್]] ಪಡೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. [[ರೆಜಿಮೆಂಟ್]] ಅಥವಾ [[ಪದಾತಿದಳದ]] ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಬಹುತೇಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ವಸ್ತುಶಃ 20,000 ಮಂದಿ ಸೈನಿಕರಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಎರಡು [[ವಿಭಾಗಗಳು]],<ref>{{cite web| url=http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE4-6/malik.html| last=Gen VP Malik| title=Lessons from Kargil| work=| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2009-04-08| archive-url=https://web.archive.org/web/20090408082728/http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE4-6/malik.html| url-status=dead}}</ref> ಇದರೊಂದಿಗೆ [[ಭಾರತದ ಅರೆಸೇನೆ ಪಡೆ]]ಯ ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾರ್ಗಿಲ್-ಡ್ರಾಸ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ [[ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 30,000ಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದವರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 5,000ವೆಂದು ಯುದ್ಧ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Globalsecurity"/><ref name="Qadir"/><ref name="Militant"/> ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫಿರಂಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆಕ್ರಮಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದ ಪಡೆಗಳು ಕೂಡ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಭಾರತದ ಭೂಸೇನೆಯ ಜಮಾವಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ]] [[ಆಪರೇಷನ್ ಸೇಫ್ಡ್ ಸಾಗರ್]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿತು, ಆದರೆ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರತ್ವ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಾಂಬ್ ಲೋಡ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸೀಮಿತಗೊಂಡವು, ಅಲ್ಲದೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ [[ವಾಯುನೆಲೆ]]ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿತು. {{Interwikineeded}} [[:ವರ್ಗ:Ports and harbours of Pakistan|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ]](ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕರಾಚಿ ಬಂದರಿಗೆ]]) ತಡೆ ವಿಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಮ‌ೂಲಕ<ref>{{cite web|url=http://www.carnegieendowment.org/files/CP65.Grare.FINAL.pdf|title=The Resurgence of Baluch nationalism|first=Frédéric|last=Grare|work=|format=PDF|publisher=[[Carnegie Endowment for International Peace]]|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090420061901/https://www.carnegieendowment.org/files/CP65.Grare.FINAL.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸರಬರಾಜು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ [[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ]] ಕೂಡ ಸ್ವತಃ ಯುದ್ಧ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.defencejournal.com/2001/apr/seaspark.htm|title=Exercise Seaspark—2001|first=Cdr. (Retd) Muhammad Azam Khan|work=Defence Journal|publisher=|year=April 2001|accessdate=2009-05-20|archive-date=2012-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20121216075557/http://www.defencejournal.com/2001/apr/seaspark.htm|url-status=dead}}</ref> ಬಳಿಕ, ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪದ ಯುದ್ಧ ಭುಗಿಲೆದ್ದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 6 ದಿನಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಇಂಧನ ದಾಸ್ತಾನು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆಯೆಂದು ಆಗಿನ [[ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್]] ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Globalsecurity"/> === ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ದಾಳಿ === ಕಾಶ್ಮೀರದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಅತೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ; ಲೆಹ್‌ನಿಂದ ಶ್ರೀನಗರದವರೆಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 1D ಮುಂತಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಪಥಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ಕಡಿದಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಸೇನಾಪಡೆಯ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದ್ದರಿಂದ NH1 Dಯನ್ನು(ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ವಾಸ್ತವ ವ್ಯಾಪ್ತಿ) ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾರತದ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ವೀಕ್ಷಣಾ ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ NH 1D ಮೇಲೆ [[ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ]] ನಡೆಸಿ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾವುನೋವು ಉಂಟು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದಾದ ಮಾರ್ಗವಿತ್ತು.<ref name="NLI">{{cite web|url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_5-5-2003_pg7_14|title=Indian general praises Pakistani valour at Kargil|work=Daily Times, Pakistan|date=2003-05-05|publisher=|accessdate=2009-05-20|archiveurl=https://archive.today/20121209121858/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_5-5-2003_pg7_14|archivedate=2012-12-09|url-status=live}}</ref> ಭಾರತದ ಸೇನೆಗೆ ಸೈನ್ಯ ಜಮಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜಿಗೆ ಹೆದ್ದಾರಿಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾದ್ದರಿಂದ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆ ತಲೆದೋರಿತು.<ref>ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಇನ್ ದಿ ಶಾಡೊ ಆಫ್ ವಾರ್ ಬೈ ರಾಬರ್ಟ್ ವಿರ್‌ಸಿಂಗ್ ಪಬ್ಲಿಷ್ಡ್ ಬೈ M.E.ಶಾರ್ಪ್‌, 2003 ISBN 0-7656-1090-6 pp36</ref> [[ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗ]]ದ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಶೆಲ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಲೆಹ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುವ ಆತಂಕವಿತ್ತು, ಆದರೂ [[ಹಿಮಾಚಲಪ್ರದೇಶ]]ದ ಮ‌ೂಲಕ ಲೆಹ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ(ಉದ್ದದ)ರಸ್ತೆಯೊಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು [[ಸಣ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೆನೇಡ್ ಲಾಂಚರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಲ್ಲದೆ, [[ಮೋರ್ಟಾರ್‌ಗಳು]], [[ಫಿರಂಗಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಮಾನ ನಿಗ್ರಹ ಬಂದೂಕು]]ಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ [[ನೆಲಬಾಂಬ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೂತಿಡಲಾಗಿತ್ತು,[[ICBL]] ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಭಾರತ 8,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನಿಗ್ರಹ ನೆಲಬಾಂಬ್‌]]ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.<ref>[http://www.icbl.org/lm/2000/india ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಮಾನಿಟರ್ - ಇಂಡಿಯಾ]</ref> ಅಮೆರಿಕ ಪೂರೈಸಿದ <ref name="indiaenews.com">[http://indiaenews.com/2006-07/15112-indian-army-gets-hostile-weapon-locating-capability.htm ಇಂಡಿಯಾನ್ ಆರ್ಮಿ ಗೆಟ್ಸ್ ಹಾಸ್ಟೈಲ್ ವೆಪನ್ ಲೊಕೇಟಿಂಗ್ ಕೆಪೇಬಿಲಿಟಿ]{{Dead link|url=http://indiaenews.com/2006-07/15112-indian-army-gets-hostile-weapon-locating-capability.htm|date=October 2008|date=June 2009}}</ref> ಮಾನವರಹಿತ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು <ref name="indiaenews.com"/> AN/TPQ-36 ಫೈರ್‌ಫೈಂಡರ್ ರೆಡಾರ್‌ ಮ‌ೂಲಕ ಭಾರತದ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ [[ಕಣ್ಗಾವಲು]] ನಡೆಸಿತ್ತು.<ref name="indiaenews.com"/> NH 1Dಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದಾದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ದಾಳಿಗಳ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಚಾಚಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅತೀ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಶಿಬಿರಗಳು ಹೆದ್ದಾರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅತಿಕ್ರಮಿತ ಶಿಬಿರಗಳ ಮರುವಶ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಭದ್ರತೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಯುದ್ಧದುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ಮಾರ್ಗದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮುಂಚೂಣಿ ಶಿಬಿರಗಳ ಮರುವಶ ''ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಉದ್ದೇಶ'' ಗಳಾಗಿದ್ದವು. NH 1Dಗೆ ಅತೀ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮರುವಶ ಭಾರತದ ಸೇನಾಪಡೆಯ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಶ್ರೀನಗರ-ಲೆಹ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ ಮತ್ತು ಡ್ರಾಸ್‌ನ ಟೋಲೊಲಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಗುರಿಯಿರಿಸಿದವು.<ref>ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಆರ್ಮ್ಡ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ 21 ಸೆಂಚುರಿ, ಅಡೆಕಿಯೆ ಅಡೆಬಾಜೊ ಅವರಿಂದ, ಚಂದ್ರಲೇಖ ಶ್ರೀರಾಮ್, ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್ pp192,193 ಪ್ರಕಟಣೆ.</ref> ಇದರ ಹಿಂದೆಯೇ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಿಯಾಚಿನ್ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಬಟಾಲಿಕ್-ಟರ್ಟೊಕ್ ಉಪ-ವಲಯ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಗುರಿಯಾದವು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಪಾಯಿಂಟ್ 4590 ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ 5353 ಮುಖ್ಯ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಪರ್ವತಗಳಾಗಿತ್ತು. NH 1Dಯನ್ನು ಅತೀ ಸಮೀಪದಿಂದ ನೋಡಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಪಾಯಿಂಟ್ 4590. ಪಾಯಿಂಟ್ 5353 ಡ್ರಾಸ್ ವಲಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ NH 1D ಸರಾಗ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|first=Praveen|last=Swami|url=http://www.hindu.com/2004/06/30/stories/2004063006391100.htm|title=Commander ordered capture of Point 5353 in Kargil war|work=The Hindu|publisher=|date=2004-06-30|accessdate=2009-05-20|archive-date=2004-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20040907144723/http://www.hindu.com/2004/06/30/stories/2004063006391100.htm|url-status=dead}}</ref> ಜೂನ್ 14ರಂದು ಪಾಯಿಂಟ್ 4590ನ್ನು ಭಾರತದ ಪಡೆಗಳು ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹವೆನಿಸಿದರೂ,<ref>ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ, ಪ್ರದೀಪ್ ಬರುವಾ ಅವರಿಂದ, U ಆಫ್ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ಪ್ರೆಸ್, ಪುಟ 261.</ref> ಯುದ್ಧದ ವೇಳೆ ನಡೆದ ಏಕೈಕ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಯಿಂಟ್ 4590ರಲ್ಲೇ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಾವುನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದು ಅಷ್ಟೇ ಸತ್ಯ. ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಸಮೀಪದ ಬಹುತೇಕ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಜೂನ್ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಡ್ರಾಸ್ ಬಳಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಯುದ್ಧ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ತನಕ ವ್ಯಾಪಕ ಶೆಲ್ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು. [[File:Sheeju mig21.JPG|thumb| ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ IAF MiG-21 ಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.]] NH 1D ನೋಡಬಹುದಾದ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಭಾರತ ಹಿಡಿತ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಭಾರತದ ಸೇನೆಯು ಆಕ್ರಮಿತ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ಆಚೆಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ದೂಡಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇತರ ಪ್ರಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ, [[ಟೋಲೊಲಿಂಗ್ ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರದ ಹೋರಾಟ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ವಾಲಿತು. ಟೊಲೊಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪರ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿದರು. ಯುದ್ಧಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈವಶವಾದ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್(ಪಾಯಿಂಟ್ 5140) ಸೇರಿದಂತೆ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರ ಕೆಲವು ಶಿಬಿರಗಳು ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡಿದವು. ಟೈಗರ್‌ಹಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಡೆಗಳು ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಂಡವು, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪಡೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾವುನೋವು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್‌ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಹಾರದಲ್ಲಿ 10 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ ಭಾರತದ ಕೈವಶವಾಯಿತು, ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಕೂಡ ತನ್ನ ಐವರು ಯೋಧರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದುವರೆಗೂ ಕೇಳಿರದ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪಾಯಿಂಟ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭೀಕರ [[ಕೈಮಿಸಲಾಯಿಸಿದ]] ಘಟನೆಗಳೂ ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪೂರ್ಣಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ [[ಕಾಣುವಂತಿದ್ದ]] ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿನ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಸುಮಾರು 250 ಫಿರಂಗಿ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಇಂತಹ [[ಭೂಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವ [[ಬೋಫೋರ್ಸ್]] ಫೀಲ್ಡ್ [[ಹೋವಿಟ್ಜರ್]] ಬಂದೂಕು([[ಬೋಫೋರ್ಸ್ ಹಗರಣ]]ದ ಮ‌ೂಲಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಖ್ಯಾತ)ಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಸೈನಿಕರು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಈ ಬಂದೂಕುಗಳು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದವು. ಆದರೆ ಭೋಫೋರ್ಸ್ ಬಂದೂಕುಗಳ ನಿಯೋಜನೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಆಳ ಪ್ರದೇಶದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಯಶಸ್ಸು ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿತು. ಈ ರೀತಿಯ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿ]]ಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ದಾಳಿ ವಿಮಾನ]] [[MiG-27]]ಅನ್ನು [[ಎಂಜಿನ್ ವೈಫಲ್ಯ]]ದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ IAF ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, [[MiG-21]] [[ಯುದ್ಧ]] ವಿಮಾನವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಉರುಳಿಸಿತು; ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶದೊಳಕ್ಕೆ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದ ಎರಡೂ ಜೆಟ್‌ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂದು [[Mi-8]][[ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌]]ನ್ನು [[ಸ್ಟಿಂಗರ್]] [[SAM]]ಗಳಿಂದ ಉರುಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, MiG-27 ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷದಿಂದ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಯಿತು ಎಂದು ನಿವೃತ್ತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದಾಳಿಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಡೆಗಳ ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ ನೆಲೆಗಳ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ [[ಲೇಸರ್ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಬಾಂಬ್‌]]ಗಳನ್ನು IAF ಬಳಸಿತು.<ref name="Globalsecurity"/> ಮೇ 27, 1999ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ನಚಿಕೇತ ಅವರಿದ್ದ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಳಿಕ ಅವರು ವಿಮಾನದಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪಾರಾದರು, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಪತ್ತೆಗೆ ದಾರಿ ಬಿಟ್ಟು ತೆರಳಿದ ಸ್ಕ್ವಾ. ಲೀ.[[ಅಜಯ್ ಅಹುಜಾ]] ಅವರನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಹಾರಿಸುವ ಸ್ಟಿಂಜರ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲಾಯಿತು. ದಾಳಿಗೀಡಾದ ವಿಮಾನದಿಂದ ಅವರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪಾರಾದರೂ, ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದ ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಗುಂಡುಗಳ ಗಾಯಗಳಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದವರೇ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.<ref name="Globalsecurity"/> ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನಿಲುಕದಂತಿದ್ದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನಿಕರ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಫಿರಂಗಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ವೈಮಾನಿಕ ಬಲದಿಂದ ನಾಶಪಡಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಮಾತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 18,000 ಅಡಿ(5,500 ಮೀ.)ಯಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಕಡಿದಾದ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಏರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದಾರಿ ಸುಗಮ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸೇನೆಯು ನೇರ ನೆಲದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಭಾರೀ ಸಾವುನೋವಿಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಹಗಲು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾಕಾರಿಯಾದ್ದರಿಂದ, ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲಿನ ಮರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸೇನೆ ಮುನ್ನಡೆದರೂ ಹಿಮದ ಕೊರೆತಕ್ಕೆ ಮೈಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿನ [[ಶೀತಲ ಹವೆ]]ಯಿಂದಾಗಿ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಆಗಾಗ್ಗೆ −11&nbsp;°C ಯಿಂದ −15&nbsp;°C (12&nbsp;°F ಯಿಂದ 5&nbsp;°F) ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿತ್ತು. [[ಸೇನಾ ತಂತ್ರಗಳ]] ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿ ಪಡೆಗಳ ಸರಬರಾಜು ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ [[ತಡೆ]]ಯೊಡ್ಡಿ ವಸ್ತುಶಃ [[ಮುತ್ತಿಗೆ]]ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದುಬಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ [[ಮುಂಚೂಣಿ ಪ್ರಹಾರ]]ಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ತಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳು LoCಯನ್ನು ದಾಟುವುದಲ್ಲದೇ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ [[ಯುದ್ಧದ ಕಾಲಾವಧಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿಗದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಈ ವ್ಯೂಹ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತ ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಂಘರ್ಷದ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ, ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಅನೇಕ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಪಡೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು.<ref>{{cite web| url=http://www.lrb.co.uk/v23/n08/ali_01_.html| title=Bitter Chill of Winter| work=[[Tariq Ali]], [[London Review of Books]]| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2009-10-01| archive-url=https://web.archive.org/web/20091001175541/http://www.lrb.co.uk/v23/n08/ali_01_.html| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book | author=Colonel Ravi Nanda | title=Kargil : A Wake Up Call | publisher=Vedams Books | year=1999 | isbn=81-7095-074-0}} [https://www.vedamsbooks.com/no14953.htm ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಮ್ಮರಿ ಆಫ್ ದಿ ಬುಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928055430/https://www.vedamsbooks.com/no14953.htm |date=2007-09-28 }}</ref> ಅಧಿಕೃತ ಎಣಿಕೆಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂದಾಜು ಶೇ.75-ಶೇ.80 ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತೆ ಭಾರತದ ಸ್ವಾಧೀನವಾದವು.<ref name="VP Malik"/> === ವಾಪಸಾತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಯುದ್ಧಗಳು === ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಘರ್ಷದ ಶಮನಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕದ ನೆರವು ಪಡೆಯಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಶತ್ರುತ್ವದಿಂದ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಕ ಯುದ್ಧ ಉಲ್ಬಣಿಸಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ಮುಂಚೂಣಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದಾಗಿ ಆಗಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಸಹಾಯಕರು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹೀಗಿದ್ದೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ಭಾರತದ ಬದಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳದ ಹೊರತು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/1989886.stm ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ 'ಪ್ರಿಪೇರ್ಡ್ ನ್ಯೂಕ್ಸಿಯರ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್']</ref> ಜುಲೈ 4ರಂದು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಧಾನಿ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಒಪ್ಪಿದ್ದರಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಹೋರಾಟ ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು LOCಯ ಭಾರತದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ ಉಳಿದಿದ್ದವು. ಇದರ ಜತೆಗೆ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಜೆಹಾದಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌]]([[ಉಗ್ರಗಾಮಿ]] ಸಂಘಟನೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ) ಸೇನೆಯನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿ, ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/386537.stm|title=Pakistan and the Kashmir militants|work=BBC News|publisher=| accessdate=2009-05-20}}</ref> [[File:Kargil war.jpg|thumb|ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು]] [[File:BSF Role in Kargil War-3.jpg|thumb|BSF ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]]]] ಜುಲೈ ಕೊನೆಯ ವಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸೇನೆ ಅಂತಿಮ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಡ್ರಾಸ್ ಉಪವಲಯವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ತೆರವು ಮಾಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಜುಲೈ 26ರಂದು ಹೋರಾಟ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿರುದ್ಧ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ಆ ದಿನವನ್ನು ''ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿಜಯ್ ದಿವಸ್'' (ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ದಿನ) ಎಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಜುಲೈ 1972ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಸಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನ್ವಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರತ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿತು. == ವಿಶ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ == [[ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ]]ಯನ್ನು ದಾಟಲು ತನ್ನ ಅರೆಸೇನೆ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಉಗ್ರಗಾಮಿ]]ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಟು ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite book | author=Hassan Abbas|title=Pakistan's Drift Into Extremism: Allah, The Army, And America's War On Terror|publisher=M.E. Sharpe|year=2004|isbn=0-7656-1497-9}} ಪುಟ 173; [http://www.ipcs.org/whatsNewArticle11.jsp?action=showView&amp;kValue=1647&amp;status=article&amp;mod=b ರಿವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್: ವಾಸ್ ಇಟ್ ಎ ಫೈಲ್ಯೂರ್ ಫಾರ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಸೇನೆ?, IPCS]</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರಿ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ]]ರ ಕದನಕ್ಕೆ ತಳಕು ಹಾಕಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ [[ತೋರಿಕೆಯ ನಿರಾಕರಣೆ]] ಮಾಡಿದ್ದು ಕೊನೆಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ಸು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="dawn">{{cite web| url=http://www.dawn.com/weekly/cowas/990711.htm|title=Lesson learnt?|work=[[dawn]]|date=2006-07-24|publisher=| accessdate=2009-08-02}}</ref> ಮೈಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಪಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಯುದ್ಧ ನಡೆದಿದ್ದು, ಕಳಪೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ನೆಲವನ್ನು ಕಬಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಲೀ, ಅನುಕೂಲವಾಗಲೀ ಎರಡೂ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಹಿರಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯು ಈ ಅತಿಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಸೈನಿಕರಿಗೆ [[ನಿಶಾನ್-ಎ-ಹೈದರ್]](ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸೇನಾ ಗೌರವ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತ್ತು. ಇನ್ನೂ 90 ಸೈನಿಕರಿಗೆ [[ಮರಣೋತ್ತರ]]ವಾಗಿ [[wikt:gallantry|ಶೌರ್ಯ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿದ್ಯಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದೃಢವಾಯಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಜನರಲ್ ನಡುವಿನ [[ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ]] ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಭಾರತ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ "ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಕುತ್ತಿಗೆಗಳ ಹಿಂಭಾಗದ ಚರ್ಮ ನಮ್ಮ ಕೈಗಳಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು"<ref>{{cite web|url=http://www.india-today.com/kargil/audio.html|title=Transcripts of conversations between Lt Gen Mohammad Aziz, Chief of General Staff and Musharraf|work=India Today|publisher=|accessdate=2009-05-20|archive-date=2008-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080701220255/http://www.india-today.com/kargil/audio.html|url-status=dead}}</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಜನಲರ್ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಇದನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಟ್ಟುಕತೆ"ಯೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ. ಇದರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹಲವಾರು ವೈರುಧ್ಯದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. LOC ಸ್ವತಃ ವಿವಾದಿತ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.atimes.com/ind-pak/AG07Df01.html |title=U.S. ಬ್ರೋಕರ್ಸ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪೀಸ್ ಬಟ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್ ರಿಮೇನ್ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2012-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120618043755/http://atimes.com/ind-pak/AG07Df01.html |url-status=dead }}</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ವಿಶಾಲ ಕಾಶ್ಮೀರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ತಳಕು ಹಾಕಿ [[ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಘರ್ಷ]]ದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅಂತಹ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಲುವಿಗೆ ವಿಶ್ವವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಮಂದಿಯ ಬೆಂಬಲ ಮಾತ್ರ ದೊರಕಿತು.<ref name="ASEAN">{{cite web| url=http://www.tribuneindia.com/1999/99jul25/world.htm#6|title=ASEAN backs India's stand|work=[[The Tribune]]|date=2006-07-24|publisher=| accessdate=2009-05-20}}</ref> ಭಾರತದ ಪ್ರತಿದಾಳಿಗಳ ರಭಸ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಅಮೆರಿಕದ ಬೆಂಬಲ ಗಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು [[ಜುಲೈ 4]]ರಂದು ವಿಮಾನವೇರಿದರು. ಆದರೆ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ಷರೀಫ್ ಅವರನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರಲು ಅವರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನೆಲದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆಯಿತ್ತರು. ''ಷರೀಫ್ ಕ್ರಮಗಳು ಗೊಂದಲಮಯ'' ವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಕ್ಲಿಂಟನ್ [[ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗುರಿಯಿಂದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ''ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಮ‌ೂಲಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡಿದೆ'' ಎಂದು ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | author=Bill Clinton | title=[[My Life (Bill Clinton autobiography)|My Life]] | publisher=[[Random House]] | year=2004|isbn=0-375-41457-6}}, ಪುಟ 865</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ಸಂಘರ್ಷ ಉಲ್ಬಣಿಸಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವಾಗದಂತೆ LoCಯನ್ನು ದಾಟದಿರುವ ಭಾರತದ ಸಂಯಮವನ್ನು ಅವರು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/399897.stm ಡೈಲಾಗ್ ಕಾಲ್ ಅಮಿಡ್ ಫ್ರೆಷ್ ಫೈಟಿಂಗ್-] - [[BBC ನ್ಯೂಸ್]] </ref> [[ಜಿ8]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕೂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು ಮತ್ತು [[ಕೊಲೊಗ್ನೆ]] ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ LOC ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದವು. [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ LOC ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9907/02/kashmir.pakistan/| title=India encircles rebels on Kashmir mountaintop| work=[[CNN]]| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2008-06-14| archive-url=https://web.archive.org/web/20080614150423/http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9907/02/kashmir.pakistan/| url-status=dead}}CNN</ref> LoCಯ ಸಂಘರ್ಷ ಪೂರ್ವನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಪಡೆಗಳನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕರೆಸಿಕೊಂಡು, ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸುದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರ [[ಚೀನಾ]] ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. LOCಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸದಿರುವ ಭಾರತದ ನಿಲುವನ್ನು [[ಏಸಿಯಾನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೇದಿಕೆ]] ಮುಂತಾದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡ ಎದುರಿಸಿದ ಷರೀಫ್, ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಉಳಿದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದರು. ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಮತ್ತು ಷರೀಫ್ ಹೊರಡಿಸಿದ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆ ಆರಂಭವೇ ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯೆಂಬ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9907/05/kashmir.02/| title=Text of joint Clinton-Sharif statement| work=CNN| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2008-05-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20080516134001/http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9907/05/kashmir.02/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.acronym.org.uk/dd/dd39/39kash.htm| title=Disarmament Diplomacy - Complete texts of Indian and Pakistani statements following Pakistan's decision to withdraw its troops in Kargil| work=| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2008-12-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20081205044657/http://www.acronym.org.uk/dd/dd39/39kash.htm| url-status=dead}}</ref> == ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == ===ಭಾರತ=== [[file:Operation Vijay Medal.png|thumb|ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್ ಪದಕ - ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಭಾರತದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು]] ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಶೌರ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಯೋಧರು ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://indianarmy.nic.in/PVC/pvc.html |title=ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ ವಿಜೇತರು |access-date=2009-12-17 |archive-date=2013-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130815195436/http://indianarmy.nic.in/PVC/pvc.html |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | ಪದಕ ! scope="col" | ಶ್ರೇಣಿ ! scope="col" | ಹೆಸರು ! scope="col" | ಘಟಕ ! scope="col" | ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- | [[ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ]]|| ಗ್ರೇನೆಡಿಯರ್||ಯೋಗೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್|| 18 ಗ್ರೇನೆಡಿಯರ್ಸ್||<ref>{{cite web |title=YOGENDER SINGH YADAV {{!}} Gallantry Awards |url=https://gallantryawards.gov.in/Awardee/yogender-singh-yadav |website=gallantryawards.gov.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=11 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811064623/https://www.gallantryawards.gov.in/Awardee/yogender-singh-yadav |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Param Vir Chakra (PVC), Awardee: Grenadier Yogendra Singh Yadav, PVC @ TWDI |url=http://twdi.in/node/1078 |website=twdi.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=30 March 2020 |archive url=https://web.archive.org/web/20200330024915/http://twdi.in/node/1078 |url-status=live }}</ref> |- |[[ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ]]||ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್||[[ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಪಾಂಡೆ]]||1/11 ಗೋರ್ಖ ರೈಫೈಲ್ಸ್||<ref>{{cite web |title=MANOJ KUMAR PANDEY {{!}} Gallantry Awards |url=https://gallantryawards.gov.in/Awardee/manoj-kumar-pandey |website=gallantryawards.gov.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=12 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200812205011/https://www.gallantryawards.gov.in/Awardee/manoj-kumar-pandey |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Param Vir Chakra (PVC), Awardee: Lt Manoj Kumar Pandey, PVC @ TWDI |url=http://twdi.in/node/1067 |website=twdi.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307235409/http://twdi.in/node/1067 |url-status=live }}</ref> |- |[[ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ]]|| ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ || [[ವಿಕ್ರಮ್ ಬತ್ರಾ]]||13 JAK ರೈಫೈಲ್ಸ್||<ref>{{cite web |title=VIKRAM BATRA {{!}} Gallantry Awards |url=https://gallantryawards.gov.in/Awardee/vikram-batra |website=gallantryawards.gov.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=12 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200812204913/https://www.gallantryawards.gov.in/Awardee/vikram-batra |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Param Vir Chakra (PVC), Awardee: Capt Vikram Batra, PVC @ TWDI |url=http://twdi.in/node/1059 |website=twdi.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=8 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308082043/http://twdi.in/node/1059 |url-status=live }}</ref> |- |} * 18 ಗ್ರೇನೇಡಿಯರ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಗ್ರೆನೇಡಿಯರ್ [[ಯೋಗೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್]] [[ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ]]ವನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹತರಾಗಿದ್ದು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಯೋಧರಾಗಿದ್ದು, ಯೋಗೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. * ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ [[ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಪಾಂಡೆ]], ಗೋರ್ಖಾ ರೈಫಲ್ಸ್, [[ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ]] ಮರಣೋತ್ತರ. * ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ [[ವಿಕ್ರಮ್ ಬಾತ್ರಾ]], 13 JAK ರೈಫಲ್ಸ್ [[ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ]] ಮರಣೋತ್ತರ. * ರೈಫಲ್‌ಮನ್ [[ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್]], 13 JAK ರೈಫಲ್ಸ್, [[ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ]]. ಇಬ್ಬರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ನಿಷಾನ್-ಎ-ಹೈದರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.shaheedfoundation.org/NishaneHaider.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-17 |archive-date=2014-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812211253/http://www.shaheedfoundation.org/nishanehaider.asp |url-status=dead }}</ref> *ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ [[ಕರ್ನಲ್ ಶೇರ್ ಖಾನ್]] ನಿಷಾನ್-ಎ-ಹೈದರ್, ಮರಣೋತ್ತರ. * ಹವಾಲ್ದಾರ್ [[ಲಾಲಕ್ ಜಾನ್]], ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಲೈಂಟ್ ಇನ್‌ಫೇಂಟ್ರಿ, ನಿಷಾನ್-ಎ-ಹೈದರ್, ಮರಣೋತ್ತರ. == ಮಾಧ್ಯಮದ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇಲೆ [[ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ]]ದ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಕುರಿತಂತೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಬಂದ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸುದ್ದಿ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು <ref>ಇಂಡಿಯಾಾಸ್ ನ್ಯೂಕ್ಸಿಯರ್ ಬಾಂಬ್ ಬೈ ಜಾರ್ಜ್ ಪರ್ಕೋವಿಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್, 2002 ISBN 0-520-23210-0, ಪುಟ 473</ref> ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[ಜಾಲತಾಣ]]ಗಳು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಿದವು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷವು [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ "ಜೀವಂತ" ಯುದ್ಧವೆನಿಸಿತು.<ref>{{cite web| url=http://www.ciaonet.org/olj/sa/sa_00saa01.html| first=A.K.| last=Sachdev| title=Media Related Lessons From Kargil - Strategic Analysis: January 2000 (Vol. XXIII No. 10)| work=| publisher=| accessdate=2009-05-20}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅದಕ್ಕೆ [[ಮಾಧ್ಯಮ]]ಗಳು ಕೂಡ ವಿಸ್ತ್ರತ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಜನರಲ್ಲಿ [[ದೇಶಭಕ್ತಿ]]ಯ ಭಾವನೆಗಳು ಉದ್ದೀಪನಗೊಂಡವು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ [[ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಚಾರ]] ಯುದ್ಧವಾಗಿ ತಿರುಗಿತು, ಆಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈರುಧ್ಯದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ [[ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯ]]ದ ಚಾನೆಲ್ [[PTV]] ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ,<ref>{{cite web |title=Centre bans PTV |url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990603/ige03090.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202051334/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990603/ige03090.html |archive-date=2008-12-02 |accessdate=2009-05-20 |work= |publisher=}}[[ಇಂಡಿಯಾನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] ಜೂನ್ 3, 1999</ref> ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ [[ಸುದ್ದಿ ನಿರ್ಬಂಧ]] ವಿಧಿಸಿತು, ಮತ್ತು ''[[ಡಾನ್]]'' ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯ [[ಆನ್‌ಲೈನ್]] ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು.<ref>[http://www.lib.virginia.edu/area-studies/SouthAsia/SAserials/Dawn/1999/17jul99.html#delh ಡೆಲ್ಲಿ ಲಿಫ್ಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾನ್ ಆನ್ ಡಾನ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್, PTV ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202074127/http://www.lib.virginia.edu/area-studies/SouthAsia/SAserials/Dawn/1999/17jul99.html#delh |date=2008-12-02 }} ಡಾನ್ ವೈರ್ ಸರ್ವಿಸ್ 17 ಜುಲೈ 1999</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಹರಣವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮಾಧ್ಯಮ ಟೀಕಿಸಿತು, ಆದರೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ]]ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ನಿಲುವು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ನಿಲುವಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲ ಗಳಿಸುವ ಯತ್ನವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ''[[ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಿಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು]]'' ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ವಿದೇಶಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಜಾಹೀರಾತು]]'' ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷ ಕುರಿತ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>[http://www.hinduonnet.com/fline/fl1619/16191300.htm ಎ ಡಿಫರೆಂಟ್ ವ್ಯೂ ಆಫ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಬೈ ರಷೀದಾ ಭಗತ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202110814/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1619/16191300.htm|date=2008-12-02}} ಸಂಪುಟ 16 - ಇಷ್ಯೂ 19, ಸೆ. 11 - 24, 1999 [[ದಿ ಫ್ರಂಟ್‌ಲೈನ್]]</ref> [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ದ]]ವನ್ನು [[CNN]] ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಯುದ್ಧ ವಲಯದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು.(ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರ ಮುಂದುವರಿದಾಗಲೇ ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಡೆಗಳು ಹಾರಿಸಿದ ಶೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲೊಂದು [[ದೂರದರ್ಶನ]] ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಬಡಿದಿತ್ತು).<ref>[http://www.indiantelevision.com/newsletter/070699/dd070699.htm ಪಾಕ್ TV ಬ್ಯಾನ್ ಗೆಟ್ಸ್ ಗುಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್]</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮಾಧ್ಯಮ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವುದು ಮತ್ತು [[ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮ]]ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಪಾರದರ್ಶಕತೆ]]ಯಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಾರ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಜನತೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು [[ಕರಾಚಿ]]ಯ [[ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ]]ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪತ್ರಕರ್ತರೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.rediff.com/news/1999/jul/20media.htm ಪಾಕ್ ಮೀಡಿಯ ಲ್ಯಾಮೆಂಟ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಅಪಾರ್ಚ್ಯುನಿಟಿ] - ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು [[Rediff.com]]</ref> ಭಾರತದ ನಿಲುವಿಗೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳ ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತಿತರ ತಟಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮ‌ೂಲದ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವೇ ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸೇನೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೈಗೊಂಡ ವೇಳೆ [[ಸೇನೆಯ ವರ್ಧಕ]]ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ]] ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತೆಂದು ಭಾರತದ ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.defencejournal.com/2000/aug/role-media-war.htm ದಿ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಮೀಡಿಯ ಇನ್ ವಾರ್-ಸುಲ್ತಾನ್ M ಹಾಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090706045959/http://www.defencejournal.com/2000/aug/role-media-war.htm |date=2009-07-06 }}, [http://pib.nic.in/feature/feyr2000/fjul2000/f210720001.html ಪ್ರೆಸ್ ಇನ್ಫರ್‌ಮೇಷನ್ ಬ್ಯೂರೊ,ಇಂಡಿಯಾ]</ref> ಹೋರಾಟ ತೀವ್ರತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ವಿಶ್ವ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕುರಿತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಯುತ [[ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮನ್ನಣೆ]] ಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಯಿತು. == WMDಗಳು ಮತ್ತು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಅಂಶ == ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಎರಡೂ [[ಸಮೂಹ ವಿನಾಶಕ ಅಸ್ತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ತಾಳಿದರೆ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ತಿರುಗಬಹುದೆಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 1998ರಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ್ದವು.(ಭಾರತ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 1974ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯಾಗಿತ್ತು.) ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅನೇಕ [[ಪಂಡಿತರು]] ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬಳಿಕ ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಅದು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯುವ ಮುನ್ನ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಸೀಮಿತ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ [[ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ]]ದಿಂದ "ಯಾವುದೇ ಅಸ್ತ್ರ" ಬಳಸಲು ಹಿಂಜರಿಯದೆಂದು [[ಮೇ 31]]ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ [[ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ]] [[ಶಮ್ಶೇದ್ ಅಹ್ಮದ್]] ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಳವಳಗಳು ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref>ಕ್ಯೋಟೆಡ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಡೆಸ್ಕ್, “ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಮೆ ಯ್ಯೂಸ್ ಎನಿ ವೆಪನ್,” ದಿ ನ್ಯೂಸ್, ಮೇ 31, 1999.</ref> ಯುದ್ಧ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪ್ರತಿದಾಳಿಯ ಬೆದರಿಕೆಯಿರುವುದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೆನೆಟ್‌]] ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಈ ನಂಬಿಕೆ ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದಾಗ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೆ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವೇ ಅರ್ಥಹೀನವೆನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೆನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.nd.edu/~krocinst/ocpapers/op_18_2.pdf ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವೆಪನ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ] ([[PDF]]) </ref> ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಇಂತಹ ದ್ವಂದ್ವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೆಂದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಯಿತು. [[ಅಮೆರಿಕ]] ಮತ್ತು USSR ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಪರಸ್ಪರ ಖಾತರಿಯ ವಿನಾಶ]]ದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧಾಳುಗಳು ತಂತ್ರೋಪಾಯದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೀಮಿತ ಪರಮಾಣು ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಭಯ 1998ರಲ್ಲಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬಳಿಕ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆ ತನ್ನ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉತ್ಸಾಹಗೊಂದು, ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತೆಂದು ಅನೇಕ ತಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=17967 ಆಪ್ಶನ್ಸ್ ಅವೈಲೆಬಲ್ ಟು ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಟು ಕೌಂಟರ್ ಎ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಇರಾನ್ - ಜಾರ್ಜ್ ಪರ್ಕೊವಿಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080112075840/https://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=17967|date=2008-01-12}}- ಹೌಸ್ ಆರ್ಮ್‌ಡ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಸಮಿತಿ ಎದುರು ಜಾರ್ಜ್ ಪರ್ಕೊವಿಕ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯ,[http://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=17967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080112075840/https://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=17967|date=2008-01-12}} ಫೆಬ್ರವರಿ 1,2006</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಿಡಿತಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಗಡಿಯ ಸಮೀಪ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು U.S.ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಘರ್ಷದ ಸ್ವರೂಪ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು. ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ [[ಯುದ್ಧದ ಬೆದರಿಕೆ ತಂತ್ರ]] ಬಳಸದಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮೀರಿದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದೀತು ಎಂದು ಬೆದರಿಕೆ ಕೂಡ ಹಾಕಿದರು. [[ಶ್ವೇತ ಭವನ]]ದ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರ ಹೇಳಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಚಲನವಲನದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಷರೀಫ್ ನಿಜವಾಗಲೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದಂತೆ ಕಂಡರು ಮತ್ತು ಭಾರತ ಬಹುಶಃ ಇದೇ ರೀತಿ ಯೋಜಿಸಿರಬಹುದೆಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ಭಾರತ ಕೂಡ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತ [[ಖಂಡಾಂತರ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಥವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮೇ 2000ದಲ್ಲಿ ಡಾ.ಸಂಜಯ್ ಬದ್ರಿ-ಮಹಾರಾಜ್ ತಮ್ಮ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ವಾದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪುರಾವೆ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>''ಇಂಡಿಯಾ ಹ್ಯಾಡ್ ಡಿಪ್ಲೋಯ್ಡ್ ಅಗ್ನಿ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್, '', "ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್" ಲೇಖನ 19/6/2000 </ref> ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವ ಸೇನಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿತನ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಷರೀಫ್, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡುವಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಜನರಲ್ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ ತಮಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡದೆಯೇ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಿಡಿತಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದರೆಂದು ಷರೀಫ್ ಬಳಿಕ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ [[ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nation.com.pk/daily/july-2006/6/index16.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071223045736/http://www.nation.com.pk/daily/july-2006/6/index16.php|archivedate=2007-12-23|title=Musharraf moved nuclear weapons in Kargil war|work=The Nation|accessdate=2009-05-27}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ ತಮ್ಮ [[ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತ]]ದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Memoirs"/> [[WMD]]ಯ ಬೆದರಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಜೈವಿಕ ಅಸ್ತ್ರ]]ಗಳು ಕೂಡ ಸೇರಿತ್ತು. ಭಾರತವು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಹೋರಾಟಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ನಪಾಲ್ಮ್]] ಮುಂತಾದ [[ಅಗ್ನಿಸ್ಪೋಟಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು]] ಕೂಡ ಬಳಸಿತೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆರೋಪಿಸಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಗೂ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಇತರ [[ಬಂದೂಕುಗಳ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಅನಿಲ ಮುಖ ಗವಸು]]ಗಳ ರಹಸ್ಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಭಾರತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಭಾರತ ತನ್ನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿತ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆಯೆಂಬ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆರೋಪಗಳು ನಿರಾಧಾರವೆಂದು ಅಮೆರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು [[OPCW]] ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದವು.<ref>[http://www.nti.org/e_research/profiles/India/Chemical/2324_2698.html NTI: ಕಂಟ್ರಿ ಓವರ್‌ವಿವ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820033051/http://nti.org/e_research/profiles/India/Chemical/2324_2698.html|date=2008-08-20}} - [[ನ್ಯೂಕ್ಸಿಯರ್ ತ್ರೀಟ್ ಇನ್ಫಿಯೇಟಿವ್]]</ref> == ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮಗಳು == === ಭಾರತ === [[ಚಿತ್ರ:Vajpayee Victory.jpg|thumb|180px|right|ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಬಳಿಕ ವಿಜಯದ V ಸಂಕೇತ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ PM ಎ.ಬಿ.ವಾಜಪೇಯಿ, ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಕೂಟ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತ್ತು.ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಅವರು ನಿಭಾಯಿಸಿದ ರೀತಿ ಮತಗಳನ್ನು ಸಂಚಯಿಸುವಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.]] ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಫೆ.2000ದವರೆಗೆ, [[ಭಾರತೀಯ ಷೇರುಪೇಟೆ]] 30% ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಜೆಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಚ್ಚಳಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. [[ದೇಶಭಕ್ತಿ]]ಯು ಉಕ್ಕೇರಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>[http://www.time.com/time/asia/magazine/2000/0410/india.kargil.html ದಿ ಸ್ಪಾಯಿಲ್ಸ್ ಆಫ್ ವಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050506130152/http://www.time.com/time/asia/magazine/2000/0410/india.kargil.html |date=2005-05-06 }}, [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/381006.stm ಇಂಡಿಯಾ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್ ಇಟ್ಸ್ 'ಬಾಯ್ಸ್']</ref> [[ಪೈಲಟ್]] [[ಅಜಯ್ ಅಹುಜಾ]] ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಡೆಗಳು ಅವರ ದೇಹವನ್ನು[[ಛಿದ್ರ]]ಗೊಳಿಸಿತ್ತೆಂದು ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಪೈಲಟ್ ಅಜಯ್ ಅಹುಜಾ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮದ ವರದಿಗಳು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು. ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದ ಸೇನೆಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಸತ್ತವರಲ್ಲಿ ನೂತನವಾಗಿ [[ನೇಮಕಗೊಂಡ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ]] ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ದ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ಭಾರತ ಹೊಡೆರುಳಿಸಿದ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಘಟನೆ]]ಯು ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಹೊತ್ತಿಸುವ ಆತಂಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಇತ್ತು. ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಕಡಿದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಸ್ವದೇಶೀ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಭಾರತ ತನ್ನ [[ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್]] ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>[http://www.financialexpress.com/news/Centre-files-second-affidavit-in-Kargil-scam/131793/ ಸೆಂಟರ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಅಫಿಡವಿಟ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸ್ಕ್ಯಾಮ್] [[ದಿ ಫೈನಾನ್ಫಿಯಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2005 </ref> ಸೇನಾ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದವು<ref>{{Cite web |url=http://www.tribuneindia.com/2001/20011212/edit.htm#2 |title=ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಫಿನ್ ಸ್ಕಾಮ್ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2012-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102024451/http://www.tribuneindia.com/2001/20011212/edit.htm#2 |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಊಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನುಸುಳುಕೋರರ ಗುರುತು/ಸಂಖ್ಯೆ ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ [[RAW]] ಮುಂತಾದ [[ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದವು. ಭಾರತದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಂದಾಜು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಲಾಯಿತು.[[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ವಾದ]]ದಿಂದ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಮತ್ತು "ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿ"ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. [[ಆದೇಶ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದೋಷಗಳು, ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ಸೇನಾಪಡೆ ಮತ್ತು ಬೋಫೋರ್ಸ್ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ [[ಒಳವ್ಯಾಸ]]ದ ಕೊಳವೆಯ ಬಂದೂಕುಗಳ ಅಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು.<ref>''ವಾರ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಎರರ್'', [[ಕವರ್ ಸ್ಟೋರಿ]] ಆನ್ [[ಔಟ್‌ಲುಕ್]], ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2005,([http://www.outlookindia.com/full.asp?fodname=20050228&fname=Cover+Story+%28F%29&sid=1 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎಡಿಷನ್])</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು ನಿವೃತ್ತ [[ಏರ್ ಚೀಫ್ ಮಾರ್ಷಲ್]] ಎ.ವೈ.ಟಿಪ್ನಿಸ್ ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಪೂರ್ಣದಾಳಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ವೇದ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ [[ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಗನ್‌ಶಿಪ್]] ನೆರವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಟಿಪ್ನಿಸ್ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2115734.cms ಆರ್ಮಿ ವಾಸ್ ರಿಲಕ್ಟೆಂಟ್ ಟು ಟೆಲ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಎಬೌಟ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್: ಟಿಪ್ನಿಸ್] 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 - [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]</ref> ಸಂಘರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಕೂಡಲೇ, LOCಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇಲಿ ಹಾಕುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಡ್ಡಿಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ತನ್ನ ಈ ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref>[http://www.india-today.com/webexclusive/dispatch/20010421/vinayak.html ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಡ್ಯುಯಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027052910/http://www.india-today.com/webexclusive/dispatch/20010421/vinayak.html|date=2006-10-27}} - [[ಇಂಡಿಯಾಾ ಟುಡೆ]]</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ಹಿಂದೆಯೇ [[ಲೋಕಸಭೆ]]ಗೆ ನಡೆದ [[13ನೇ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[NDA]] ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಹುಮತದ [[ಜನಾದೇಶ]]ವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. [[ಲೋಕಸಭೆ]]ಯ 545 ಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ 303 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಅದು ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಸೀಮಿತ ಬೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಮೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರಿಂದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ರಂಗದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ-ಅಮೆರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು]] ಸುಧಾರಿಸಿದವು.<ref>ಇಂಡಿಯಾ ಚೇಂಜಸ್ ಕೋರ್ಸ್ ಪಾಲ್ ಆರ್.ಡೆಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಅವರಿಂದ, ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, 2001, ISBN 0-275-97308-5, ಪುಟ 117-118</ref> ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿವೇಚನಾಯುಕ್ತವಾಗಿ ಫಿರಂಗಿ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು [[ಮಾನವರಹಿತ ವಿಮಾನಗಳು]],ಲೇಸರ್ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]]ಗಳು ಮುಂತಾದ [[ಸಾಮಗ್ರಿ]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ನೆರವು ನೀಡಿದ [[ಇಸ್ರೇಲ್ ಜತೆಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20121020211637/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_30-7-2002_pg7_37 ನ್ಯೂಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಫ್ರೊಮ್ ''ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್'' (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್)] ಮತ್ತು [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3088780.stm BBC] ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ [[ಇಸ್ರೇಲಿ ಸೇನೆ]] ಬೆಂಬಲದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ</ref> === ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪರಾಮರ್ಶೆ ಸಮಿತಿ === ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] [[ಸರ್ಕಾರ]], ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ ಭಾರತದ ಗುಪ್ತಚರ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ಪರಾಮರ್ಶೆಗಾಗಿ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಸಮಿತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಕ [[ಕೆ.ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಾಜಿ [[ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]]ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆ ಜೊತೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಸಂದರ್ಶಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸಮಿತಿಯ ಅಂತಿಮ ವರದಿ ('ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ವರದಿ'ಯೆಂದು ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ)<ref>{{cite web|url=http://news.indiamart.com/news-analysis/kargil-subrahmanyam--6975.html|title=Kargil : Subrahmanyam Committee’s Report|work=Indian News|publisher=|accessdate=2009-10-20|archive-date=2006-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20061019174555/http://news.indiamart.com/news-analysis/kargil-subrahmanyam--6975.html|url-status=dead}}</ref> ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಗುಪ್ತಚರ]] ಸೇವೆಯ ಪುನರ್ರಚನೆಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/20000320/ied20064.html|title=Kargil report shows the way|work=Indian Express|publisher=|accessdate=2009-10-20}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ವರದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿನ ವೈಫಲ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಯಾರ ಮೇಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೊಣೆ ವಹಿಸದೇ ಜಾರಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ [[ಭಾರತ]]ದ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://books.google.co.in/books?id=XnzRttnqExUC ಪುಟ 56-60 ದೀಕ್ಷಿತ್, JN, " ಇಂಡಿಯಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಇನ್ ವಾರ್ &amp; ಪೀಸ್", ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್, 2002] </ref> ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಶತ್ರು]]ಗಳ ನುಸುಳುವಿಕೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದ ಮತ್ತು ತರುವಾಯದ ನಡುವಳಿಕೆಗಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ]]ಯ [[ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್]] ಸುರೀಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ದೋಷಾರೋಪ ಹೊರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಸಮಿತಿಯು ವಿವಾದದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿತು. ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುರೀಂದರ್ ಸಿಂಗ್‌ ಮೇಲೆ ದೋಷಾರೋಪ ಹೊರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಿಂಗ್ ನುಸುಳುವಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹಿರಿಯ [[ಸೇನೆ]] ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆಂದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/2000/feb/16kargil.htm|title=Army's Kargil inquiry indicts Brig Surinder Singh|work=Rediff|publisher=|accessdate=2009-10-20}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2001/07/01/stories/05011344.htm|title=Scapegoat for the system|work=The Hindu|publisher=|accessdate=2009-10-20|archive-date=2012-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104060144/http://www.hindu.com/2001/07/01/stories/05011344.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1813/18130410.htm|title=The sacking of a Brigadier|work=Frontline|publisher=|accessdate=2009-10-20|archive-date=2001-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20010908024051/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1813/18130410.htm|url-status=dead}}</ref> ಹಿಂದಿನ ವಾಡಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಅಂತಿಮ ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1722/17220240.htm|title=THE KARGIL STORY|work=The Hindu|publisher=|accessdate=2009-10-20|archive-date=2001-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20011220052833/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1722/17220240.htm|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಉಪಭಾಗಗಳು [[ಸರ್ಕಾರ]]ದ [[ವರ್ಗೀಕೃತ ಮಾಹಿತಿ]] ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ವರದಿಯ ಉಪಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]]ದ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ]] [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]], [[ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹ ರಾವ್]] ಮತ್ತು [[ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್]] ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಣೆಗಳಿತ್ತು ಎಂದು [[ಕೆ.ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ]] ಬಳಿಕ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.informaworld.com/smpp/content~content=a791915926~db=all|title=Narasimha Rao and the Bomb|work=informaworld|publisher=|accessdate=2009-10-20}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20041229/edit.htm#6|title=P.V. Narasimha Rao and the Bomb|work=The Tribune|publisher=|accessdate=2009-10-20}}</ref> === ಪಾಕಿಸ್ತಾನ === ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕಾಂಗಿತನ ಎದುರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅದಾಗಲೇ ಚೂರಾಗಿದ್ದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತಷ್ಟು ದುರ್ಬಲವಾಯಿತು.<ref>[http://www.salon.com/news/feature/1999/10/13/reacts/print.html ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ವ್ಯೂಸ್ ಅಂಡ್ ಒಪೀನಿಯನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಎಕಾನಮಿ, ದಿ ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸೇನೆ ಕೂಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091220041521/http://www.salon.com/news/feature/1999/10/13/reacts/print.html |date=2009-12-20 }}, [http://www.acdis.uiuc.edu/Research/S&amp;Ps/2003-04-Wi/S&amp;P-Wi-2003/promise_pakistan.html ದಿ ಪ್ರಾಮಿಸ್ ಆಫ್ ಕಂಟೆಂಪರಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಬೈ ಫೈಸಾಲ್ ಚೀಮಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901143849/http://www.acdis.uiuc.edu/Research/S%26Ps/2003-04-Wi/S%26P-Wi-2003/promise_pakistan.html |date=2006-09-01 }}</ref><ref name="Samina Ahmed">[http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1209/diplomatic_fiasco.html ಸಮೀನ ಅಹ್ಮದ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110804180723/http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1209/diplomatic_fiasco.html|date=2011-08-04}}[http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1209/diplomatic_fiasco.html "ಡಿಪ್ಲೋಮಾಟಿಕ್ ಫಿಯಾಸ್ಕೊ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಫೇಲೂರ್ ಆನ್ ದಿ ಡಿಪ್ಲೋಮಾಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ ನಲ್ಲಿಫೈಸ್ ಇಟ್ಸ್ ಗೇನ್ಸ್ ಆನ್ ಬಾಟಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110804180723/http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1209/diplomatic_fiasco.html|date=2011-08-04}} (ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬೆಲ್ಫರ್ ಸೆಂಟರ್ [[ಕೆನಡಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್]])</ref> [[ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಲೈಟ್ ಇನ್‌ಫೇಂಟ್ರಿ]]ಯ ಅನೇಕ ಘಟಕಗಳು ಭಾರೀ ಸಾವು ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ವಾಪಸಾತಿ ಬಳಿಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳ ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಕುಸಿಯಿತು.<ref name="Summary"/><ref>[http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1002/friend_for_all_seasons.html ಸಮೀನಾ ಅಹ್ಮದ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304114856/http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1002/friend_for_all_seasons.html|date=2016-03-04}} [http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1002/friend_for_all_seasons.html "ಎ ಫ್ರೆಂಡ್ ಫಾರ್ ಆಲ್ ಸೀಸನ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304114856/http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1002/friend_for_all_seasons.html|date=2016-03-04}} (ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬೆಲ್ಫರ್ ಕೇಂದ್ರ, [[ಕೆನಡಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್)]]</ref> ಅನೇಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೃತದೇಹಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರಾಕರಿಸಿತು,<ref>[http://www.indianembassy.org/pic/PR_1999/July_1999/PR_July_15_1999.html "ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್ ಇಶ್ಯೂಡ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಡೆಲ್ಲಿ ರಿಗಾರ್ಡಿಂಗ್ ಬಾಡೀಸ್ ಆಫ್ ಟು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಫೀಸರ್ಸ್"] </ref><ref>[http://www.rediff.com/news/1999/jul/11karg1.htm "ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ರಿಫ್ಯೂಸಸ್ ಟು ಟೇಕ್ ಈವನ್ ಆಫೀಸರ್ಸ್ ಬಾಡೀಸ್"]</ref> ಈ ವಿಷಯದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಭುಗಿಲೆದ್ದವು.<ref>[http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006092505001100.htm&date=2006/09/25/&prd=th& ಮುಷರಫ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಟ್ರೂಥ್ ಎಬೌಟ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110503214522/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006092505001100.htm&date=2006%2F09%2F25%2F&prd=th&|date=2011-05-03}} - [[ದಿ ಹಿಂದು]] 25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006</ref><ref>ಸೆಕಂಡ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಸಿಟಿಜನ್ಸ್ ಎಂ. ಇಲ್ಯಾಸ್ ಖಾನ್ ಅವರಿಂದ, [[ದಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್(ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್)]], ಜುಲೈ 2000. ಲೇಖನದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಕ್ಯಾನಡ್ ಆವೃತ್ತಿ [[PDF]]</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಡೆಯ ಸಾವು ನೋವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ 4,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಷರೀಫ್ ಬಳಿಕ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Hindu Sharif"/> "ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ತಮ್ಮ ಪಡೆಗಳ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಕುಗ್ಗಿಸಿದರೆ ತಮಗೆ ನೋವಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್, ಭಾರತದ ಕಡೆ ಸಾವು ನೋವುಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=34665 |title=ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಮುಷರಫ್ ರಿಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಟು ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ಸ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಕ್ಯಾಶುಯಲ್ಟ್ ಕ್ಲೇಮ್ಸ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2005-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050506125008/http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=34665 |url-status=dead }}</ref> ಯುದ್ಧ ಕುರಿತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, [[ಭಾರತದ ಸೇನೆ]] ವಿರುದ್ಧ ಜಯಸಾಧಿಸುವುದೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು,<ref name="Samina Ahmed"/> ಆದರೆ ಘಟನೆಗಳ ತಿರುವಿನಿಂದ ನಿರಾಶರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Hassan Abbas"/><ref>[http://www.wsws.org/articles/1999/aug1999/pak-a07.shtml ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಅಪೋಸಿಷನ್ ಪ್ರೆಸಸ್ ಫಾರ್ ಷರೀಫ್ಸ್ ರಿಸೈನೇಷ್ ಕೆ.ರತ್ನಾಯಕೆ ಅವರಿಂದ 7 ಆಗಸ್ಟ್ 1999], [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/389884.stm ಕ್ಯಾನ್ ಷರೀಫ್ ಡೆಲಿವರ್?], [http://www.stimson.org/southasia/?SN=SA20041217738 ಮೈಕೇಲ್ ಕ್ರೆಪಾನ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202155136/http://www.stimson.org/southasia/?SN=SA20041217738 |date=2008-12-02 }} "[http://www.stimson.org/southasia/?SN=SA20041217738 ದಿ ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ-ಇನ್‌ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ ಪ್ಯಾರಾಡಕ್ಸ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202155136/http://www.stimson.org/southasia/?SN=SA20041217738 |date=2008-12-02 }}" ಹೆನ್ರಿ L.ಸ್ಟಿಮ್‌ಸನ್ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಬಳಕೆ</ref> ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಇನ್ನುಳಿದ ಹೋರಾಟಗಾರರ [[ವಾಪಸಾತಿ]]ಗೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಷರೀಫ್ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಸೇನೆ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ ಭಾವನೆ ಕೆಲವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಷರೀಫ್ ಅವರಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಜನರಲ್ ಮುಷರಫ್ ಎಂದು ಮಾಜಿ [[CENTCOM]] ಕಮಾಂಡರ್ [[ಆಂಥೋನಿ ಜಿನ್ನಿ]], ಮಾಜಿ PM ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.weeklyvoice.com/site/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1443&amp;Itemid=66 ಮುಷರಫ್ Vs. ಷರೀಫ್: ಹೂ ಇಸ್ ಲೈಯಿಂಗ್?]</ref><ref>{{cite book | author=[[Tom Clancy]], Gen. Tony Zinni (Retd) and [[Tony Koltz]] | title=Battle Ready | publisher=[[Grosset & Dunlap]] | year=2004 | isbn=0-399-15176-1}}</ref> ಷರೀಫ್ ಅವರು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ದಾಳಿಗಳ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ವಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಉಭಯತ್ರರ ನಡುವೆ ಅಹಿತಕರ ವಾತಾವರಣ ಉಂಟಾಯಿತು. [[ಅಕ್ಬೋಬರ್ 12]], 1999ರಂದು ಜನರಲ್ ಮುಷರಫ್ ಅವರು ರಕ್ತರಹಿತ ''[[ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕ್ರಾಂತಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಅವರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ನಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ಬೇನಜಿರ್ ಭುಟ್ಟೊ]] ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು "ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಹಾನ್ ಪ್ರಮಾದ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>[http://farjinews.blogspot.com/2009/07/kargil-was-success-only-for-pervez-only.html ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಾಸ್ ಸಕ್ಸಸ್ ಓನ್ಲಿ ಫಾರ್ ಪರ್ವೇಜ್] </ref> "ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನುಕೂಲದ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು" ಸೇನೆಯ ಅನೇಕ ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು [[ISI]](ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮುಖ್ಯ [[ಗುಪ್ತಚರ ದಳ]])ಕೂಡ ಭಾವಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.ipcs.org/PakMedia05-UAug04.pdf ಸೆಲೆಕ್ಟ್ ಮೀಡಿಯಾ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಉರ್ದು ಮೀಡಿಯ ಇನ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್] ([[PDF]])</ref> "[[ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ದುರಂತಕ್ಕಿಂತ ಈ ಯುದ್ಧವು ದೊಡ್ಡ ಹಾನಿ" ಎಂದು ನಿವೃತ್ತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೇನಾ ಜನರಲ್, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ [[ಆಲಿ ಕುಲಿ ಖಾನ್]] ಕಟುವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kuli">[http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1056536 ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಾಸ್ ಎ ಬಿಗ್ಗರ್ ಡಿಸ್ಯಾಸ್ಟರ್ ದ್ಯಾನ್ 1971] - ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ [[ಆಲಿ ಕುಲಿ ಖಾನ್]] ಅವರ ಸಂದರ್ಶನ</ref> "ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ತಂತ್ರೋಪಾಯದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಲೋಪವಿದ್ದು,ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಸೈನಿಕರ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು" ಎಂದು ವಿಷಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kuli"/><ref>[http://jang.com.pk/thenews/oct2006-weekly/books&amp;people-19-10-2006/index.html ರಿವ್ಯೂವ್ ಆಫ್ ಮುಷರಫ್ ಮೆಮೈರ್ಸ್ ಬೈ ಎಸ್.ಎ. ಹಲೀಮ್ ಜಾಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061124225759/http://jang.com.pk/thenews/oct2006-weekly/books%26people-19-10-2006/index.html |date=2006-11-24 }}, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19,2006</ref> ಇಡೀ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ವಾಪಸಾಗಿದ್ದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು, ಕೊನೇ ಪಕ್ಷ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಂಡನೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂದು ಜರೆಯಿತು.<ref>[http://www.dawn.com/weekly/ayaz/990709.htm ವಿಕ್ಟರಿ ಇನ್ ರಿವರ್ಸ್: ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ಲೈಂಬ್‌ಡೌನ್], [http://www.dawn.com/weekly/ayaz/990723.htm ಫಾರ್ ದಿಸ್ ಸಬ್‌ಮಿಷನ್ ವಾಟ್ ಗೇನ್?] [[ಅಯಾಜ್ ಅಮೀರ್]] ಅವರಿಂದ - [[ಡಾನ್(ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ)]]</ref> ಸಂಘರ್ಷದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರಾದರೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಲಿಲ್ಲ. ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ರಚಿಸಿದ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯು ಜನರಲ್ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ [[ಸೇನೆ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆ]]ಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆಯೆಂದು ವಿವರಿಸಿರುವ [[ಶ್ವೇತ ಪತ್ರ]]ವನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ [[PML(N)]]ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಆದರೆ ಮುಷರಫ್ ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆ ಸಲುವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಆ ವರದಿಯನ್ನು ಕದ್ದರು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ದಾಳಿ ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 11 ತಿಂಗಳು ಮೊದಲೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇನೆ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಕೂಡ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.paktribune.com/news/index.shtml?151668 ಇಲ್ ಕನ್ಸೀವ್ಡ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಬೈ ಮುಷರಫ್ ಲೆಡ್ ಟು ಸೆಕೆಂಡ್ ಮೇಜರ್ ಸೇನೆ ಡಿಫೀಟ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್: PML-N] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061022085431/http://www.paktribune.com/news/index.shtml?151668 |date=2006-10-22 }} ಪಾಕ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್, ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2006</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಷರೀಫ್ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಸೇನೆ ತರಲೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಾಜಿ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಜೂನ್ 2008ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7434427.stm ಕಾಲ್ ಫಾರ್ ಮುಷರಫ್ ಟ್ರೆಸನ್ ಟ್ರಯಲ್ ಬೈ ಎಂ.ಇಲಿಯಾಸ್ ಖಾನ್] [[BBC ನ್ಯೂಸ್‍‌]] ಜೂನ್ 3, 2008</ref>, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿದ್ಯಮಾನದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.app.com.pk/en_/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=40288&amp;Itemid=2 ಲಾಮೇಕರ್ಸ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೋಬ್ ಇಂಟು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಡಿಬ್ಯಾಕಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202121602/http://www.app.com.pk/en_/index.php?option=com_content&task=view&id=40288&Itemid=2 |date=2008-12-02 }} ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಜೂನ್ 3, 2008,</ref><ref>[http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/Politics/04-Jun-2008/MNAs-seek-probe-into-Kargil-debacle MNAS ಸೀಕ್ ಪ್ರೋಬ್ ಇಂಟು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಡಿಬ್ಯಾಕಲ್ ಬೈ ನವೀದ್ ಭಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202111503/http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/Politics/04-Jun-2008/MNAs-seek-probe-into-Kargil-debacle |date=2008-12-02 }} ದಿ ನೇಷನ್</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದ ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆದರೂ ಕೂಡ, ಅದು ನಡೆದುಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಅದರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದ ಬಳಿಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಘಟಿಸಿತ್ತು. LOCಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಕೂಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು. ಭಾರತದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ನೂರಾರು ಸಶಸ್ತ್ರ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ನೀಡಿದ ಆದೇಶವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ US ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/371945.stm ಅನಾಲಿಸಿಸ್:ಶಿಫ್ಟ್ ಇನ್ US ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಸ್ಟಾನ್ಸ್ ?], [[BBC]] 1999-06-17</ref> ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಗೆ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ನಿವೃತ್ತ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಅವರ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಲೈಟ್ ಇನ್‌ಫೇಂಟ್ರಿಯ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ-ದಳವನ್ನು ಖಾಯಂ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="NLI"/> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧವು ಅಚ್ಚರಿಯ ತಂತ್ರೋಪಾಯದೊಂದಿಗೆ ಭದ್ರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ರಾಜಕೀಯ-ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸ ನಡೆದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು ರುಜುವಾತು ಮಾಡಿದವು.<ref>[http://www.dawn.com/weekly/mazdak/20000429.htm ಕಾರ್ಗಿಲ್: ದಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಆಫ್ಟರ್ ಬೈ ಇರ್ಫಾನ್ ಹುಸೇನ್] 29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2000 ಡಾನ್ </ref> [[1965ರ ಯುದ್ಧ]]ದ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಸಿದ ''[[ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]'' ಮುಂತಾದ ಈ ಹಿಂದಿನ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಂತೆಯೇ, ಈ ಬಾರಿಯೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯತೆ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. ಒಂದು U.S.ಗುಪ್ತಚರ ವರದಿಯು; ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ [[ಮಹೋನ್ನತ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ]]ದ ಕೊರತೆ, ಹಿಂದಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ಅವಿವೇಕಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನು ರುಜುವಾತು ಮಾಡಲು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20121022095555/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_19-7-2004_pg3_1 EDITORIAL: ಕಾರ್ಗಿಲ್: ಎ ಬ್ಲೆಸಿಂಗ್ ಇನ್ ಡಿಸ್‌ಗ್ಯೂಸ್?] ಜುಲೈ 19,2004, ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್</ref> == ಸಾವುನೋವುಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Kargil Op Vijay Memorial 1.jpg|180px|thumb|right|ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್ ಸ್ಮಾರಕ]] ಉಭಯ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಭಾರೀ ಸಾವುನೋವುಗಳಾಯಿತು. ಸಾವುನೋವಿನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 357 ಸೈನಿಕರು ಸತ್ತಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಕೆಲವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ 4,000 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು. 665ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದು, 8 ಮಂದಿ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ, 527 ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದು, 1,363 ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಗಾಯ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರು ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಭಾರತಕ್ಕಾದ ನಷ್ಟಗಳಾಗಿವೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಸಾವುನೋವಿನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. [[US ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ಆಸುಪಾಸು 700 ಸೈನಿಕರ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವ, ಆಂಶಿಕ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತು. ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ 4,000+ ಸೈನಿಕರು ಸಾವಪ್ಪಿದ್ದರು. ಅವರ ಪಕ್ಷವಾದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್]] ಯುದ್ಧ ಕುರಿತ ತನ್ನ "ಶ್ವೇತಪತ್ರ"ದಲ್ಲಿ 3,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್‌ಗಳು,ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರು ಸತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.paktribune.com/news/index.shtml?151668 ಇಲ್-ಕನ್ಸೀವ್ಡ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಬೈ ಮುಷರಫ್ ಲೆಡ್ ಟು ಸೆಕೆಂಡ್ ಮೇಜರ್ ಸೇನೆ ಡಿಫೀಟ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ : PML-N] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061022085431/http://www.paktribune.com/news/index.shtml?151668 |date=2006-10-22 }},ಆಗಸ್ಟ್ 6,2006, ಪಾಕ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್</ref> "ಸಾವಿರಾರು" ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು [[ಅನಿಯತ]] ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ [[PPP]]}ಕೂಡ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://ppp.org.pk/articles/article30.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012153208/http://ppp.org.pk/articles/article30.htm |archivedate=2007-10-12 |title=Indo-Pak summit 2001|date=2007-10-12|accessdate=2009-05-27|work=Pakistan Peoples Party}}</ref> ಭಾರತದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 1,042 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ht">[https://web.archive.org/web/20070613013854/http://www.hindustantimes.com/news/181_1805833,0008.htm ಇಂಡಿಯಾನ್ ಆರ್ಮಿ ರಬಿಷನ್ ಮುಷರಫ್ಸ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕ್ಲೇಮ್]{{Dead link|url=http://www.hindustantimes.com/news/181_1805833,0008.htm|date=October 2008|date=June 2009}}</ref> ಮುಷರಫ್‌ರ "ಅಗ್ನಿಪಥ್" ಶಿರೋನಾಮೆಯ ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತದ [[ಹಿಂದಿ]] ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಾವಿನ ಅಂದಾಜು ಎಲ್ಲ ಅಂದಾಜುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, 357 ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 665 ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="Indianexpress"/> ಗಾಯಗೊಂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕುರಿತು ಜನರಲ್ ಮುಷರಫ್ ತಿಳಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪೈಲಟ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು. 8 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿದ್ದು, [[1999]]ರ [[ಆಗಸ್ಟ್ 13]]ರಂದು ಅವರನ್ನು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ವಾಪಸು ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="tribpow"/> == ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ == ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂಘರ್ಷವು ಭಾರತದ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ನಾಟಕೀಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಈ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಕೆಲವು [[ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಆಡಳಿತಾರೂಢ [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರ]] ಪಕ್ಷಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ, ಯುದ್ಧದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ನಡೆದ ಜರುಗಿದ [[ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ತಯಾರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ. * ಯುದ್ಧದ ಅನೇಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ''[[LOC: ಕಾರ್ಗಿಲ್]]'' (2003),[[ಹಿಂದಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0347416/ LOC: ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮೇನ್ ಪೇಜ್ ಆನ್] ದಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್[[IMDb]]. </ref> * ''[[ಲಕ್ಷ್ಯಾ]]'' (2003)ಇನ್ನೊಂದು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಘರ್ಷದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ [[ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ]]ರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.rottentomatoes.com/m/lakshya/?show=all ಎ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಸಮ್ ರಿವ್ಯೂಸ್ ಆನ್ ದಿ ಮ‌ೂವಿ "ಲಕ್ಷ್ಯ" ಎಟ್] [[ರಾಟನ್ ಟೊಮೇಟೊಸ್]]</ref> ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದವು.<ref>[https://web.archive.org/web/20121020211623/http://www.dailytimes.com.pk/print.asp?page=2004%5C06%5C24%5Cstory_24-6-2004_pg3_3 ಬಾಲಿವುಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ —ಇಹಸಾನ್ ಅಸ್ಲಾಂ] ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್</ref> * ಮಹೇಶ್ ಸುಖ್‌ಧರೆ ನಿರ್ದೇಶನದ ಸೈನಿಕನ ಜೀವನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ''ಸೈನಿಕ'' (2002)<ref>[http://www.kannadaaudio.com/Songs/FilmStories/home/Sainika.php]</ref> ಚಿತ್ರದ ಘಟನಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಘಟನೆಯ‌ೂ ಸೇರಿದೆ. ಪಾತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿ[[ಸಿ.ಪಿ.ಯೋಗೀಶ್ವರ್]], [[ಸಾಕ್ಷಿ ಶಿವಾನಂದ್]]ಇದ್ದಾರೆ. * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ ಅಶ್ವಿನಿ ಚೌಧರಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಧೂಪ್'' (2003)<ref>{{imdb title|id=0387164|title=Dhoop}}</ref>[[ಅನುಜ್ ನಾಯರ್]] ಸಾವಿನ ಬಳಿಕ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಅನುಜ್ ನಾಯರ್ ಅವರಿಗೆ [[ಮಹಾ ವೀರ್ ಚಕ್ರ]]ವನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅನುಜ್ ತಂದೆ ಎಸ್.ಕೆ.ನಾಯರ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಓಮ್ ಪುರಿ]] ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಸಹರಾ ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ [[ಮಿಷನ್ ಫಟೇ-ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಹೀರೊಗಳ ನೈಜ ಕಥೆ]]ಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ TV ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಭಾರತದ ಸೇನೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದವು. * ''ಫಿಫ್ಟಿ ಡೇ ವಾರ್‌'' -ಯುದ್ಧ ಕುರಿತ [[ನಾಟಕೀಯ]] ನಿರ್ಮಾಣ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ಹೊರಾಂಗಣದ [[ಸನ್ನಿವೇಶ ನಿರ್ಮಾಣ]]ದ ವೇಳೆ ನೈಜ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. * ''[[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ]]'' (2008)-ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅನುಭವ ಆಧರಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಮಾಜಿ ಮೇಜರ್-ಮೇಜರ್ ರವಿ(ನಿವೃತ್ತ)ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮಲೆಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಸುತ್ತ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೆಣೆದಿರುವ''[[ಟಾಂಗೊ ಚಾರ್ಲೀ]]'' ಮತ್ತಿತರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು<ref>{{imdb title|id=0444913|title=Tango Charlie}}</ref>, [[ಮಲೆಯಾಳಂ]] ಚಿತ್ರ ''[[ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಕಥಾವಸ್ತುವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.<ref>{{imdb title|id=0485922|title=Keerthi Chakra}}</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ [[ಕಾಲಾವಧಿ]]ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ [[1999ರ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮ ಗೋಚರವಾಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಸರಣಿಯಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಬಾವೋದ್ರೇಕಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ== *[https://www.prajavani.net/stories/national/kargil-war-and-pakistan-653022.html ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಥನ; ಪ್ರಜಾವಾಣಿ: ೨೪-೭-೨೦೧೯] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == <div class="references-small"> {{fnb|(I)}}ಸಂಘರ್ಷದ ಹೆಸರುಗಳು: ಸಂಘರ್ಷ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಾಸ್ತವ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ "ಯುದ್ಧ" ಪದ ಬಳಸದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, "ಯುದ್ಧದ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಿತಾದರೂ, ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಾವು "ಯುದ್ಧದ ಸ್ಥಿತಿ"ಯಲ್ಲಿರುವ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದವು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ "ಸಂಘರ್ಷ", ಕಾರ್ಗಿಲ್ "ಘಟನೆ" ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಸೇನೆ ಪ್ರಹಾರ "ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್" ಮುಂತಾದ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಹೀಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ "ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ"ವೆಂದೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರೆಯಿತು. "ಮೂರನೇ ಕಾಶ್ಮೀರ ಯುದ್ಧ" ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂಕೇತನಾಮ "ಆಪರೇಷನ್ ಬದರ್" ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಲ್ಲದ ಹೆಸರುಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. </div> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|3}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} *ದಿ ಕಾಸ್ ಆಂಡ್ ಕನ್ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ದಿ 1999 ಲಿಮಿಟೆಡ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ದಿ CCC ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್. *[[ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್]] GlobalSecurity.org [http://www.globalsecurity.org/military/world/war/kargil-99.htm] *[http://www.rand.org/publications/MR/MR1450/ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಅಂಡರ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಅಂಬ್ರಲ್ಲಾ] RAND ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ [http://www.rand.org/publications/MR/MR1450/] *[http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf ವಾರ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040221091712/http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf |date=2004-02-21 }}(ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಘರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರ PDF ಡೌನ್ಲೋಡ್. *[http://www.jammu-kashmir.com/archives/archives1999/99august05.html ಎಸ್ಸೆ ಆನ್ ದಿ ಔಟ್‌ಕಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090712042543/http://www.jammu-kashmir.com/archives/archives1999/99august05.html |date=2009-07-12 }} * {{cite book | author=[[Stephen P. Cohen]] | title=The Idea of Pakistan | publisher=Brookings Institution Press | year=2004 | isbn=0-8157-1502-1}} * ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಸಮ್ಮರಿ ಆಫ್ ದಿ ರಿಪೋರ್ಟ್, {{cite book | author=Kargil Review Committee | title=From Surprise to Reckoning: The Kargil Review Committee Report | publisher=SAGE Publications | year=2000 | isbn=0-7619-9466-1}} ಆನ್‌ಲೈನ್{{cite book | author=Kargil Review Committee | title=From Surprise to Reckoning: The Kargil Review Committee Report | publisher=SAGE Publications | year=2000 | isbn=0-7619-9466-1}} * [http://acdis.illinois.edu/publications/207/publication-LimitedWarwithPakistanWillItSecureIndiasInterests.html ''ಲಿಮಿಟೆಡ್ ವಾರ್ ವಿತ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್:ವಿಲ್ ಇಟ್ ಸೆಕ್ಯೂರ್ ಇಂಡಿಯಾಾಸ್ ಇಂಟ್‌ರೆಸ್ಟ್ಸ್?'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100705081726/http://acdis.illinois.edu/publications/207/publication-LimitedWarwithPakistanWillItSecureIndiasInterests.html |date=2010-07-05 }} ಸುಭಾ ಚಂದ್ರನ್ ಅವರ ACDIS ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ದಾಖಲೆ, ಶಸ್ತ್ರಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ,ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ (ACDIS) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ,ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ 2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. * [http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/JA00199.pdf ಆನ್ ಎನೆಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ 1999,ಶೌಕತ್ ಖಾದಿರ್,RUSI ಜರ್ನಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327120655/http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/JA00199.pdf |date=2009-03-27 }}, ಏಪ್ರಿಲ್ 2002[[PDF]] * {{cite book |author=V.P. Malik| title= Kargil; From Surprise to Victory|year=2006 | publisher= Harper Collins, New Delhi, India.}} == ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದಿಗೆ == * {{cite book | author=M. K. Akbar | title=Kargil Cross Border Terrorism | publisher=South Asia Books | year=1999 | isbn=81-7099-734-8}} * {{cite book |author=[[Amarinder Singh]]| title=A Ridge Too Far: War in the Kargil Heights 1999| year=2001| publisher=Motibagh Palace, Patiala| id= ASIN: B0006E8KKW}} * {{cite book | author=Jasjit Singh | title=Kargil 1999: Pakistan's Fourth War for Kashmir | publisher=South Asia Books | year=1999 | isbn=81-86019-22-7}} * {{cite book | author=[[J. N. Dixit]] | title=India-Pakistan in War & Peace | publisher=Books Today | year=2002 | isbn=0-415-30472-5}} * {{cite book |author=Muhammad Ayub| title= An Army; Its role and Rule (A History of the Pakistan Army From Independence to Kargil 1947–1999)|publisher= Rosedog Books, Pittsburgh. Pennsylvania, USA.|isbn=0-8059-9594-3}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Spoken Wikipedia|Kargil War.ogg|2006-08-10}} *[http://indianarmy.nic.in/arkargil/welcome.html ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕುರಿತು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಜಾಲತಾಣ] *[http://www.india-today.com/kargil/ ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090403024623/http://www.india-today.com/kargil/ |date=2009-04-03 }}-ಇಂಡಿಯಾಾ ಟುಡೆ [http://www.india-today.com/kargil/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090403024623/http://www.india-today.com/kargil/ |date=2009-04-03 }} *[[ಇಂಪಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಆನ್ ಸಿವಿಲಿಯನ್ಸ್]]-[[BBC]] *[http://yaleglobal.yale.edu/display.article?id=4506 ದಿ ಡೇ ಎ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ವಾಸ್ ಅವರ್ಟಡ್-] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410161359/http://yaleglobal.yale.edu/display.article?id=4506 |date=2009-04-10 }}-[http://yaleglobal.yale.edu/display.article?id=4506 YaleGlobal Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410161359/http://yaleglobal.yale.edu/display.article?id=4506 |date=2009-04-10 }} *[http://www.satribune.antisystemic.org/www.satribune.com/archives/august04/P1_rauf.htm ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಡಿಬ್ಯಾಕಲ್: ಮುಷರಫ್ಸ್ ಟೈಮ್ ಬಾಂಬ್ ವೇಟಿಂಗ್ ಟು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208164106/http://www.satribune.antisystemic.org/www.satribune.com/archives/august04/P1_rauf.htm |date=2008-12-08 }} *[http://www.csis.org/media/csis/pubs/sam12.pdf][[ಬ್ರೀಫ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್]] [[ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕೇಂದ್ರ]]ದಿಂದ [[PDF]] *[[ಕಾರ್ಗಿಲ್-9 ಇಯರ್ಸ್ ಆನ್]]- [[ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್]] *[https://archive.is/20121209074344/www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_25-7-2004_pg3_4 POSTCARD USA: ಕಾರ್ಗಿಲ್, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಎವೆರಿವೇರ್]-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ *[https://web.archive.org/web/20071012085214/http://www.saag.org/papers13/paper1231.html ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಲೆಸೆನ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಇಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಾರ್] *[http://youtube.com/watch?v=X3FJP4i0JM8&amp;mode=related&amp;search= ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ PoWಗಳ ವಿಡಿಯೊ] *[https://www.youtube.com/watch?v=1-rZl-DWcyg ವಿಡಿಯೊ-ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್-ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್] *[https://www.youtube.com/watch?v=E7HkMaGsSRQ ಭಾರತದ ಸೇನೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನಿಕರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಪಾಕ್ ಸೇನೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೊ] {{Military of Pakistan}} {{Military of India}} [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:ವಾಜಪೇಯಿ ಆಡಳಿತ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಘರ್ಷ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:1999ರಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳು]] 0vdqx2de72y71nu9pbqobgl7r4km5xb 0 22032 1375280 1373504 2026-06-18T13:32:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375280 wikitext text/x-wiki {{Infobox Information appliance |name = iPod |image = [[ಚಿತ್ರ:IPod family.png|300px]] |caption = The current iPod line. From left to right: [[iPod Shuffle]], [[iPod Nano]], [[iPod Classic]], [[iPod Touch]].</small> |manufacturer = [[Apple Inc.]] |type = [[Portable Media Player]] (PMP) |service = [[iTunes Store]] (iPod touch only)<br />[[App Store]] (iPod touch only) |unitssold = Over 220,000,000 worldwide<br />as of September 2009 |cpu = [[Samsung]] [[ARM architecture|ARM]] }} '''ಐಪಾಡ್''' ಎಂಬುದು [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನ‌]]ಗಳ ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಆಪಲ್]] ಕಂಪನಿಯು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ{{start date|2001|10|23}}. ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್-ಆಧರಿತ [[ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್]], ಸ್ಪರ್ಶಪರದೆ ಶೈಲಿಯ [[ಐಪಾಡ್ ಟಚ್]], ವಿಡಿಯೊ-ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ [[ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೊ]], ಮತ್ತು ಅಡಕ ಗಾತ್ರದ [[ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಬಗೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. [[ಐಫೋನ್‌]] ಉತ್ಪನ್ನವು ಒಂದು ಐಪಾಡ್‌ನಂತೆಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲುದಾದರೂ, ಇದನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉತ್ಪನ್ನದಂತೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿದ್ದ ಐಪಾಡ್ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: [[ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ]] ಮತ್ತು ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನವಾದ [[ಐಪಾಡ್ ಫೋಟೋ]] (ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯೊಳಗೆ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ). ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮಾದರಿಗಳು ಆಂತರಿಕವಾದ [[ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌]] ಒಂದರಲ್ಲಿ [[ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿದರೆ, ಇತರೆಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ [[ಫ್ಲಾಶ್ ಮೆಮರಿ]]ಯನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ (ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾದ ಮಿನಿ ಮಾದರಿಯು [[ಮೈಕ್ರೋಡ್ರೈವ್]] ಮಿನಿಯೇಚರ‍್ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬಳಸಿತ್ತು). ಇತರ ಅನೇಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಂತೆ, ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಬಾಹ್ಯ [[ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಉಪಕರಣಗಳ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು. ಮಾದರಿಯಿಂದ ಮಾದರಿಗೆ ಇವುಗಳ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆಪಲ್ [[ಮೆಕಿಂಟೋಶ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌]] [[ವಿಂಡೋಸ್]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಗಳ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.apple.com/itunes/download/ | title=iTunes system requirements. Apple iTunes software currently runs on Mac OS X 10.3.9 or OS X 10.4.9 or later and on Microsoft Windows XP (Service Pack 2) or Vista | author=Apple Inc. | accessdate=2008-05-28}}</ref> ಯಾರು ಆಪಲ್‌ನ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಯಾರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೋ, ಅಂಥವರಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಮುಕ್ತಮೂಲಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.simplehelp.net/2007/07/08/10-alternatives-to-itunes-for-managing-your-ipod/ | title=Alternatives to iTunes for managing your iPod | author=Ross McKillop, simplehelp.net | accessdate=2008-05-28}}</ref> ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು, [[ಆಟಗಳು]], ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿ, [[ಇ-ಮೇಲ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ವೆಬ್‌ ಓದುಗುರುತುಗಳು, ಹಾಗೂ ದಿನಚರಿಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ಆಯ್ಕೆಗಳು ವರ್ಗಾಯಿಸಲೂಬಹುದು. [[ಆರ್ಕೋಸ್]] ಕಂಪನಿಯ ಆಯ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಆಪಲ್‌ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾದರಿಯು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಏಕೈಕ ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ. 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 9ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, 220,000,000ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಮಾರಾಟದ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಶ್ರವಣ ಸಾಧನ]] ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | url=https://arstechnica.com/apple/news/2009/09/liveblog-rock-and-roll-apple-ipod-event.ars | title=Liveblog: "Rock and Roll" Apple iPod Event | date=9 September 2009 | publisher=[[Ars Technica]] | accessdate=2009-09-09}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:IPod 5-6 Gen side-by-side.jpg|thumb|ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ 5G (ಬಲಭಾಗ) ಮತ್ತು 6G (ಎಡಭಾಗ) ಸುಧಾರಿತ ಸಂಪುಟದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಯ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಉಪಕರಣಗಳ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅದರ "ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್‌" ವರ್ಗದಿಂದ ಐಪಾಡ್‌ ಸರಣಿಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref name="straight">ಕಾಹ್ನೆ, ಲಿಯಾಂಡರ್‌.[https://www.wired.com/news/columns/cultofmac/0,71956-0.html ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ ಡೋಪ್ ಆನ್‌ ದಿ ಐಪಾಡ್'ಸ್‌ ಬರ್ತ್‌], ''[[ವೈರ‍್ಡ್‌ ನ್ಯೂಸ್]]'', 2006-10-17. 2006-10-30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ಕಾಮ್‌ಕಾರ್ಡರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಆರ್ಗನೈಜರ್‌ಗಳಾಗಲೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ "ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು ಒಡ್ಡೊಡ್ಡಾಗಿರುವ, ಇಲ್ಲವೇ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ" ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವು "ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಹನೀಯವಾಗಿದ್ದವು" ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="straight"/> ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ತನ್ನದೇ ಆದ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯ CEO [[ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌]]ರ ಆದೇಶದಂತೆ, ಆಪಲ್‌ನ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಜಾನ್ ರೂಬಿನ್‌ಸ್ಟೀನ್]], ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಒಟ್ಟುಮಾಡಿದರು. ಯಂತ್ರಾಂಶ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಾದ [[ಟೋನಿ ಫೆಡೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕೇಲ್ ಧುಯೆ]],<ref>"[http://www.designnews.com/article/CA6478178.html 2007 ಎಂಜಿನಿಯರ‍್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ‍್ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಮೈಕೇಲ್ ದುಹೆ’ಸ್‌ ಹಾರ್ಡ್‌‌ವೇರ‍್ ನಾಲೆಜ್‌ ಹೆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಬ್ರೀದ್‌ ಲೈಫ್‌ ಇನ್‌ಟು ಐಪಾಡ್‌, ಟೆಲಿಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012084944/http://www.designnews.com/article/CA6478178.html |date=2007-10-12 }}", ''ಡಿಸೈನ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌'', 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 24.</ref> ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಎಂಜಿನಿಯರ‍್ [[ಜೋನಾಥನ್ ಐವ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="straight"/> ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2001ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 23ರಂದು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೊಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌-ಜೊತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು 5 GBಯಷ್ಟು ಹಾರ್ಡ್‌‌ಡ್ರೈವ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಜಾನ್‌, "1,000 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಕಿಸೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>[http://lowendmac.com/orchard/05/origin-of-the-ipod.html ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಐಪಾಡ್: 2000 ಟು 2004]</ref> ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಂತರಿಕವಾಗಿಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, 2 [[ARM]] ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ [[ಪೋರ್ಟಲ್‌ ಪ್ಲೇಯರ್‌]]ನ ಅನುರೂಪತೆಯ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಿರುಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಪೂರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಫೋರ್ಟಲ್‌ ಪ್ಲೇಯರ‍್ ಕಂಪನಿಯು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ [[ಬ್ಲೂಟೂತ್‌]] ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ IBM-ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯ MP3 ಸಾಧನವೊಂದರ ಕುರಿತು ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತ್ತು.<ref name="straight"/> ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌ನ ನೇರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು [[ಪಿಕ್ಸೊ]] ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="straight"/> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಲಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸಹಜಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಲೇ ಅಥವಾ ನಾಜೂಕುಗೊಳಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. [[ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ, [[ಚಿಕಾಗೋ]] ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಯನ್ನು [[ಎಸ್ಪಿ ಸ್ಯಾನ್ಸ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು [[ಪೋಡಿಯಂ ಸ್ಯಾನ್ಸ್‌]] ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು. ಇದು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಯಾದ [[ಮಿರಿಯಡ್‌]]ನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಕ್ವಾ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್‌ ಬಾರ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ತಿಜೋರಿಯ [[ಸಂಕೀರ್ಣ ಬೀಗ]]ದ ನೆನಪನ್ನು ತರುವ [[ಬ್ರಷ್ಡ್‌ ಮೆಟಲ್‌]]ನಂತಹ ಕೆಲವೊಂದು [[Mac OS X]] ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣದ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ನಂತರ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. 2007ರಲ್ಲಿ, ಆರನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ [[ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್]] ಮತ್ತು ಮೂರನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ [[ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಐಪಾಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು. ಇವುಗಳ ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಯು [[ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ]]ಗೆ ಬದಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು, ಬಹುತೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ತೆರೆಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ವಿಭಜಿಸಿ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೇವೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲೂ, ಸಂಗೀತ ಸಂಪುಟದ ಕಲಾಕೃತಿ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು (ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಮಾದರಿಗೆ ಯಾವುದು ಸೂಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೋ ಆ ರೀತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು) ಈ ಮಾದರಿಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದವು. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿ]]ಯಾದ Burst.comನೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಕಾನೂನು ದಾವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1979ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇದೇ ಥರದ ಉಪಕರಣವೊಂದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಗಮನಹರಿಸಿತು. 1979ರಲ್ಲಿ "ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಗೀತ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ"ಯೊಂದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ [[ಕೇನ್ ಕ್ರಾಮರ‍್]] ಎಂಬಾತ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಅದಕ್ಕೆ IXI ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದ.<ref name="DailyMail">ಬೊಫೆ, ಡೇನಿಯಲ್‌ [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1053152/Apple-admit-Briton-DID-invent-iPod-hes-getting-money.html ಆಪಲ್ ಅಡ್ಮಿಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್ DID ಇನ್ವೆಂಟ್ ಐಪಾಡ್, ಬಟ್‌ ಹಿ ಈಸ್ ಸ್ಟಿಲ್ ನಾಟ್‌ ಗೆಟಿಂಗ್ ಎನಿ ಮನಿ] ''[[ಡೇಲಿ ಮೇಲ್‌]]'', 2008-09-08. 2008-09-08ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ 120,000 [[US$]] ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಆತ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಅದು ಆತನ ಕೈತಪ್ಪಿಹೋಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಕ್ರಾಮರ್‌ ಎಂದಿಗೂ ಲಾಭಗಳಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="DailyMail"/> === ಸರಕುಮುದ್ರೆ === ''ಐಪಾಡ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ವಿನ್ನೀ ಚೀಕೋ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಸ್ವತಂತ್ರ-ವೃತ್ತಿಗ ಜಾಹೀರಾತು ಬರಹಗಾರ ಸೂಚಿಸಿದ. ಹೊಸ ಸಾಧನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲೆಂದು ಆತನನ್ನು (ಇತರರೊಂದಿಗೆ) ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಕರೆದಿತ್ತು. ಮೂಲಮಾದರಿಯೊಂದನ್ನು ಚೀಕೋ ಕಂಡ ನಂತರ, ಅವನಿಗೆ ''[[2001: A Space Odyssey (film)|2001: ಎ ಸ್ಪೇಸ್ ಒಡಿಸ್ಸಿ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರವು ನೆನಪಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಒನ್]] ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಬಿಳಿಯ [[EVA ಪಾಡ್‌]]ಗಳನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗುವ, "ಓಪನ್ ದಿ ಪಾಡ್ ಬೇ ಡೋರ‍್, [[ಹಾಲ್]]!" ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಅವನ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದವು.<ref name="straight"/> ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ಅದು ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂತು. [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ]]ಯ ಜೋಸೆಫ್ ಎನ್. ಗ್ರಾಸ್ಸೊ ಎಂಬಾತ, [[ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೂಡು‌]]ಗಳಿಗಾಗಿ (ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಕಿಯಾಸ್ಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ) 2000ದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ [[U.S. ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಕಚೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ "ಐಪಾಡ್" ಸರಕುಮುದ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ. 1998ರ ಮಾರ್ಚ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಐಪಾಡ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೂಡುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2000ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ, 2001ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. 2003ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ USPTOನಿಂದ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆಪಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಸಂಘಟಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 2005ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಸ್ಸೋ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ.<ref>ಅನುಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ. 78018061, ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ. 2781793, U.S. ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಕಚೇರಿಯ ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳು. ಇನ್‌ಪಬ್‌, LLC, "ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಾಂಶ"ಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು "IPOD" ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು 1999ರ ಜೂನ್‌ 1ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 2000ರ ಮೇ 18ರಂದು, ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು.</ref> == ತಂತ್ರಾಂಶ == ಐಪಾಡ್ ಸರಣಿಯು ಹಲವಾರು [[ಶ್ರವಣ ಕಡತ ಸ್ವರೂಪ]]ಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಬಲ್ಲದು ಅಥವಾ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಸೇರಿವೆ: [[MP3]], [[AAC]]/[[M4A]], [[ಸಂರಕ್ಷಿತ AAC]], [[AIFF]], [[WAV]], [[ಶ್ರವಣಗೋಚರ]] [[ಶ್ರವ್ಯ ಪುಸ್ತಕ]], ಮತ್ತು [[ಆಪಲ್ ಲಾಸ್‌ಲೆಸ್‌]]. [[JPEG]], [[BMP]], [[GIF]], [[TIFF]], ಮತ್ತು [[PNG]] ಬಿಂಬದ ಕಡತ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಐಪಾಡ್ ಫೋಟೋ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಐದನೇ ಮತ್ತು ಆರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ ನ್ಯಾನೋಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ [[MPEG-4]] ([[H.264/MPEG-4 AVC]]) ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಕ್‌ಟೈಮ್]] [[ವಿಡಿಯೋ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು]] ನುಡಿಸಬಲ್ಲವು ಅಥವಾ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು. ವಿಡಿಯೋ ಆಯಾಮಗಳು, ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯ ಕೌಶಲಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ-ವೇಗಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು.<ref>[http://www.apple.com/ipodclassic/specs.html ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಸ್ಪೆಕ್ಸ್‌]</ref> ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಮೂಲತಃ [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS]]ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು; [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]]ಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಎರಡನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.apple.com/itunes/download/ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳು]</ref> ಇತರ ಬಹುತೇಕ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಆಪಲ್, [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌]]ನ [[WMA]] ಶ್ರವ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, [[ಡಿಜಿಟಲ್ ರೈಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ (DRM) ಇರದ WMA ಕಡತಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ [[ವಿಂಡೋಸ್]] ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[MIDI]] ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ "ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌" ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಸದರಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ಶ್ರವ್ಯ ಕಡತಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಸ್ಟಮ್‌ ಫೈರ್‌ವೇರ‍್ನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರಾಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌]]) ಅಳವಡಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಪಿಸದಿದ್ದರೆ, [[ಓಗ್‌ ವೋರ್ಬಿಸ್]] ಮತ್ತು [[FLAC]]ನಂತಹ ಪರ್ಯಾಯ, ಮುಕ್ತ-ಮೂಲದ ಶ್ರವ್ಯ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಅದು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಳವಡಿಸುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತಿಥೇಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದು ಜೊತೆಗೂಡಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಅತಿಥೇಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದು ಪ್ರತಿಬಾರಿ ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಿದಾಗಲೂ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಚಾಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಗ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಗೀತದ ಚಾಲನಾಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಮನ್ವಯಿಸಬಲ್ಲದು. ಹಾಡಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರ ಮೇಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿಯೂ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಮನ್ವಯದ ಆಯ್ಕೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೈಯಿಂದ ಚಾಲಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೇ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಬಳಕೆದಾರನು ಸಂಗೀತದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು, ಚಾಲಿಸಲು, ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ, ಮುಖ್ಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ, ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವು ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಳಕೆದಾರನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. === ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:IPod_wheel.svg|thumb|ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕುರುಹಾದ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಚಕ್ರ]] ಬಣ್ಣದ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಜಾರುವ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ [[ಆಂಟಿ-ಅಲಿಯಾಸ್ಡ್]] ಶೈಲಿಯ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ([[ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌]] ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಐದು ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಚಕ್ರದೊಳಗೆ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಾವೀನ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌]]ಗೆ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿಲ್ಲದ, ಕನಿಷ್ಟಗಾತ್ರದ ಸ್ವರೂಪ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಸೇವಾಪಟ್ಟಿ, ಚಾಲನೆ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬಿಡುವು, ಮುಂದಿನ ಪಥ, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಪಥ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗುಂಡಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಲಿಕ್‌ ಚಕ್ರವನ್ನು ಆವರ್ತನೀಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸುರುಳಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು. [[ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌]] ಮಾದರಿಯು ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಅದರ ಕರ್ಣವಾಣಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತಿಯ ಮೇಲೆ (ಇಯರ್‌ಫೋನ್ ಕೇಬಲ್ ಮೇಲೆ) ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಕವಿದ್ದು, ಧ್ವನಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿಸುವ ಗುಂಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಚಾಲಿಸುವಿಕೆ/ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿರಾಮ, ಮುಂದಿನ ಪಥ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲು ಇರುವ ಒಂದು ಏಕ ಗುಂಡಿ ಆ ನಿಯಂತ್ರಕದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಐಪಾಡ್ ಟಚ್]] ಮಾದರಿಯು ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಿಕ್‌-ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ವಿಶ್ರಾಂತ/ಜಾಗ್ರತ ಸ್ಥಿತಿಯ ಗುಂಡಿ ಮತ್ತು (ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌ನ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಮಾದರಿಯ ಮೇಲೆ) ಧ್ವನಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಹಾಗೂ ತಗ್ಗಿಸುವ ಗುಂಡಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಇದು 3.5" ಅಳತೆಯ ಸ್ಪರ್ಶಪರದೆಯೊಂದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌ಗಾಗಿರುವ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌, [[ಐಫೋನ್‌]]ನ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ವಸ್ತುತಃ ಹೋಲುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಉಪಕರಣಗಳು [[ಐಫೋನ್ OS]]ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. === ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆ === {{Main|iTunes|iTunes Store}} ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯು (2003ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 29ರಂದು ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು) ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಇನ್ನಾವುದೇ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನವು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ [[DRM]]ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸಂಗೀತವಸ್ತುವನ್ನು ಕೇವಲ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಕೇಳಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಐಟ್ಯೂನ್‌ ಮಳಿಗೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಯಿತು<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2004/aug/10itms.html ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಸ್ಟೋರ‍್ ಕೆಟಲಾಗ್ ಟಾಪ್ಸ್‌ ಒನ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಾಂಗ್ಸ್‌], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್‌.]]'', 2004-08-10. 2006-12-28ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮತ್ತು ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಮಾರಾಟವೂ ಇರುವುದರ ಕುರಿತು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು 2005ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 12ರಂದು ಘೋಷಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಗದೊಂದಿಗಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 12ರಂದು ಲಭ್ಯವಾದವು.<ref>ಸ್ಕಾಟ್‌-ಜಾಯ್‌ನ್ಟ್‌‌, ಜೆರೆಮಿ. [http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5339470.stm ಆಪಲ್ ಟಾರ್ಗೆಟ್ಸ್ TV ಅಂಡ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2006-09-12. 2006-09-12ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಖರೀದಿಸಲಾದ ಶ್ರವ್ಯ ಕಡತಗಳು, ಸೇರಿಸಲಾದ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ AAC ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. [[ಫೇರ್‌ಪ್ಲೇ]] DRM ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಐದರವರೆಗಿನ ಅಧಿಕೃತವಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿಯಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಈ ಕಡತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಗೀತ ಕೇಳಿಸಬಲ್ಲವು. ಶ್ರವ್ಯ CDಯ ಮೇಲೆ ಈ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದರಿಂದ, ನಂತರ ಮತ್ತೆ-ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸುವುದರಿಂದ, DRM ರಹಿತ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುಸಿತ]] ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನ್ಯ ಕಂಪನಿಯ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕವೂ DRMನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಪಲ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿನ "ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಪ್ಲಸ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ವರ್ಗವೊಂದರಲ್ಲಿ DRM-ಮುಕ್ತ, ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು [[EMI]] ಕಂಪನಿಯು ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ DRM ಹಾಡಿನ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುವ 1.29 US$, 30¢ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಡುಗಳು ಲಭ್ಯವಾದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಪುಟಗಳು ಅದೇ ಬೆಲೆಗೆ, ಅಂದರೆ 9.99 US$ಗೆ, DRM ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಪುಟಗಳಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದವು. 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 17ರಂದು, ಪ್ರತಿ ಹಾಡಿಗೆ 0.99 US$ ದರದಂತೆ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಪ್ಲಸ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಡುಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತಗ್ಗಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ DRM ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತ ಪಥಗಳ ದರದಲ್ಲೇ ಹಾಡುಗಳು ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು, ಸಂಗೀತದ ಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿಯ 80%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಿಂದ DRMನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2009ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ವೇಳೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಘೋಷಿಸಿತು. [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌]]ನ [[ಸಂರಕ್ಷಿತ WMA]] ಅಥವಾ [[ರಿಯಲ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌]]ನ [[ಹೆಲಿಕ್ಸ್‌]] DRMನಂತಹ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ-DRM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಕೇಳಿಸಲಾರವು. ಇಂಥ ಮಳಿಗೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಟರ್‌]] ಮತ್ತು [[MSN ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] ಸೇರಿವೆ. ಫೇರ್‌ಪ್ಲೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಳಕೆದಾರರು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಬಳಸುವಂತೆ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ಮೂಲಕ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನಗೆ ತಾನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ<ref>ಕನೆಲ್ಲೊಸ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌. [https://web.archive.org/web/20081007151429/http://news.com.com/2100-1025_3-5177914.html ರಿಯಲ್‌'ಸ್‌ ಗ್ಲೇಸರ್‌ ಎಗ್ಸಾರ್ಟ್ಸ್‌ ಆಪಲ್‌ ಟು ಓಪನ್ ಐಪಾಡ್], ''[[CNet ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2004-03-23. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಎಂದು ರಿಯಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಐಪಾಡ್ ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಹಾಡುಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಾಭವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಒರ್ಲೋವ್ಸ್ಕಿ, ‌ಆಂಡ್ರೂ. [http://www.theregister.co.uk/2003/11/07/your_99c_belong/ ಯುವರ‍್ 99c ಬಿಲಾಂಗ್ ಟು ದಿ RIAA – ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌], ''[[ದಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ‍್]]'', 2003-11-07. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> DRMನ್ನು ಬಳಸದ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಬರುವ, [[ಇ-ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] ಅಥವಾ [[ಅಮೀ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನಂತಹ ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಕೇಳಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಯೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದು ಬೇಡ ಎಂದು [[ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಗ್ರೂಪ್]] ಕಂಪನಿಯು 2007ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು 'ಇಚ್ಛಾನುಸಾರದ' ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಗ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಿದೆ.<ref>ಎವಾನ್ಸ್‌, ಜಾನಿ. [http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?newsid=18459 ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಕನ್‌ಫರ್ಮ್ಸ್‌ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್‌ ಛೇಂಜ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916064440/http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?newsid=18459 |date=2009-09-16 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ UK]]'', 2007-07-04. 2007-07-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 5ರಂದು ನಡೆದ "ದಿ ಬೀಟ್ ಗೋಸ್‌ ಆನ್‌..." ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹೊತ್ತ ಸಂಗೀತ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ವೈ-ಫೈ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಐಫೋನ್‌ನಿಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಒಂದು ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌ನ ನೆರವಿನಿಂದಾಗಲೀ ಸಂಗೀತದ ಮಳಿಗೆಗೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಈ ಸೇವೆಯು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬಳಕೆದಾರರ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲ ಉಪಕರಣವೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಹ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಆಟಗಳು ==== {{Main|iPod game|App Store}} ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ [[ವಿಡಿಯೋ ಆಟ]]ಗಳನ್ನು ಆಡಬಹುದು. ''[[ಬ್ರಿಕ್‌]]'' ಆಟವನ್ನು (ಮೂಲತಃ ಈ ಅಟವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದದ್ದು ಆಪಲ್‌ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ [[ಸ್ಟೀವ್ ವೊಝ್ನಿಯಾಕ್]]) ಮೂಲ ಐಪಾಡ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, [[ಈಸ್ಟರ‍್ ಮೊಟ್ಟೆ]] ಮುಚ್ಚಿಡಲಾದ ಲಕ್ಷಣದಂತೆ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ನಂತರದ [[ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌]] ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಇದನ್ನೊಂದು ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದವು. ಐಪಾಡ್‌ನ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ''ಬ್ರಿಕ್‌'' ನ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಆಟಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಪ್ಯಾರಾಶೂಟ್]]'', ''[[ಸಾಲಿಟೇರ‍್]]'', ಮತ್ತು ''ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಕ್ವಿಝ್‌''. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ 7]]ರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಖರೀದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಟಗಳನ್ನು ನೀಡಲು [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆ]]ಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶ 1.2 ಅಥವಾ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ [[ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಅವು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಆಟಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಬೆಜೆವೆಲೆಡ್‌]]'', ''ಕ್ಯುಬಿಸ್‌ 2'', ''[[ಮಹ್ಜಾಂಗ್‌]]'', ''[[ಮಿನಿ]] [[ಗಾಲ್ಫ್‌]]'', ''[[ಪ್ಯಾಕ್-ಮನ್‌]]'', ''[[ಟೆಟ್ರಿಸ್‌]]'', ''[[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಹೋಲ್ಡ್‌ ’ಎಮ್‌]]'', ''[[ವರ್ಟೆಕ್ಸ್‌]]'', ಮತ್ತು ''[[ಝುಮಾ]]''. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಟಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ಆಟಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಐಪಾಡ್‌ಗಾಗಿ ಆಟಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ [[ನ್ಯಾಮ್ಕೋ]], [[ಸ್ಕ್ವೇರ‍್ ಎನಿಕ್ಸ್‌]], [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], [[ಸೇಗಾ]], ಮತ್ತು [[ಹಡ್ಸನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌]]ನಂತಹ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಡಿಯೋ ಆಟದ ಕೈನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕನ್‌ಸೋಲ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಆಪಲ್‌ನ MP3 ಸಾಧನವು ಮಹೋನ್ನತವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿರಿಸಿದೆ.{{POV-statement|date=January 2009}} [[ಗೇಮ್‌ಪ್ರೊ]] ಮತ್ತು [[EGM]]ನಂತಹ ವಿಡಿಯೋ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಅವುಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಹುತೇಕ ಆಟಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆಮಾಡಿವೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gamepro.com/article/features/81588/ipod-games-review-roundup/ |title=ಐಪಾಡ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ ರಿವ್ಯೂ ರೌಂಡಪ್‌ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607151141/http://www.gamepro.com/article/features/81588/ipod-games-review-roundup/ |url-status=dead }}</ref> ಆಟಗಳು [[.ipg]] ಕಡತಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚಲಾಗಿರುವ [[.zip]] ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಅವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಲಿಸಿದಾಗ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಶ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಬಿಂಬದ ಕಡತಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಅವು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದರಿಂದ, [[ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಆಟಗಳ]] ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಐಪಾಡ್-ಉದ್ದೇಶಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಿಟ್‌]] (ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ‍್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಿಟ್‌-SDK) ಒಂದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.bensinclair.com/article/whats-inside-an-ipod-game "ವಾಟ್‌ ಈಸ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಆನ್ ಐಪಾಡ್ ಗೇಮ್‌?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907165721/http://bensinclair.com/article/whats-inside-an-ipod-game |date=2008-09-07 }} bensinclair.com, 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 14.</ref> [[ಐಫೋನ್ SDK]]ಯೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಾದ ಆಪಲ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ ಮೇಲಿನ [[ಐಫೋನ್ OS]]ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿದ್ದು, ಅದು ಕ್ಲಿಕ್‌-ಚಕ್ರ ಆಧರಿತ ಆಟಗಳನ್ನು ಚಾಲಿಸಲಾರದು. === ಕಡತ ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆ === ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ದತ್ತಾಂಶದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ "ಡಿಸ್ಕ್‌ ಮೋಡ್‌"ನಲ್ಲಿ [[ಮಾಸ್‌ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಉಪಕರಣಗಳ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು.<ref>{{Cite web |url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306414 |title=ಐಪಾಡ್ ಟಚ್: ಅಪಿಯರ‍್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಬಟ್‌ ನಾಟ್‌ ಇನ್‌ ಫೈಂಡರ‍್ ಆರ‍್ ವಿಂಡೋಸ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2008-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080418104003/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306414 |url-status=dead }}</ref> ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು [[HFS+]] ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಒಂದು [[ಬೂಟ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌]]ನಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಐಪಾಡ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://lifehacker.com/software/how-to/boot-up-your-mac-from-your-ipod-260157.php |title=ಹೌ ಟು: ಬೂಟ್‌ ಅಪ್ ಯುವರ‍್ ಮ್ಯಾಕ್ ಫ್ರಂ ಯುವರ‍್ ಐಪಾಡ್ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090222011051/http://lifehacker.com/software/how-to/boot-up-your-mac-from-your-ipod-260157.php |url-status=dead }}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಿದರೆ, [[FAT32]] ಸ್ವರೂಪವು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವಿಂಡೋಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ-ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಐಪಾಡ್‌ನ ಉದಯವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು HFS+ ನಿಂದ FAT32ಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಯಿತು. ಆದರೂ ಅದನ್ನು ಎರಡೂ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ (ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ FAT32ಆಗಿರುವ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಮರು-ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೊಸ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು (ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ವಿಂಡೋಸ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅದು FAT32ನೊಂದಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಆಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS Xನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮ್ಯಾಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅದು HFS+ನೊಂದಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://ipod.about.com/od/restoreandreformatipod/a/ipod_format_a.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090108053753/http://ipod.about.com/od/restoreandreformatipod/a/ipod_format_a.htm |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಅನೇಕ MP3 ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಶ್ರವ್ಯ ಅಥವಾ ದೃಶ್ಯ ಕಡತಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ಕಡತ ನಿರ್ವಹಣಾ]] ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗಿನ ಡ್ರೈವ್‌ಗೆ ಕೇವಲ ನಕಲು ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ತಲುಪಲು ಐಪಾಡ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲೆಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಕೆದಾರನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಸದರಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಲು ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡ [[ಹಲವಾರು ಪರ್ಯಾಯ ತೃತೀಯ ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] ಲಭ್ಯವಿವೆಯಾದರೂ, ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯ ಖರೀದಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಕಡತವನ್ನು ಒಂದು ಐಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ 7 ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಲ್ಲವು. ಆದರೆ, ಆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ DRM ಸಂರಕ್ಷಿತ ಮಾಧ್ಯಮವು ಈ ಸಂಗೀತ ಕಡತವನ್ನು ಚಾಲಿಸುವ ಅನುಜ್ಞೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಗೋಚರ ಅಥವಾ ಗುಪ್ತ ಫೋಲ್ಡರಿನಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಮ್ಯಪಡೆದ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಕಡತವೊಂದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಗುಪ್ತ ಕಡತಗಳನ್ನು]] ತೋರಿಸುವಂತೆ ಅನುವು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅತಿಥೇಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (ಹೋಸ್ಟ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ) ಮೇಲಿನ ಗುಪ್ತ ಹುರುಳನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಐಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಕಡತಗಳು ಅಥವಾ ಫೋಲ್ಡರುಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳನ್ನು ನಂತರ ನಾವೇ ಸ್ವತಃ ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಐಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತೃತೀಯ ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳೂ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. == ಯಂತ್ರಾಂಶ == {| class="wikitable sortable " |+ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರ !ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ ಅಥವಾ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರ !ಉತ್ಪನ್ನ(ಗಳು) !ಉಪಸಾಮಗ್ರಿ(ಗಳು) |- | rowspan="4"|ಸೂಕ್ಷ್ಮನಿಯಂತ್ರಕ | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಮೂರನೆಯವರೆಗಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳು | 90 MHzನಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ, [[ARM]] 7TDMI-ನಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ ಎರಡು [[CPUಗಳು]] |- | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಗಳು, ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ, ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮೊದಲ ಪೀಳಿಗೆ | ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು 80 MHzನಷ್ಟು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ, ಚಂಚಲ-ವೇಗದ [[ARM]] 7TDMI CPUಗಳು. |- | ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಎರಡನೇ ಪೀಳಿಗೆ | [[ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌]] ಒಂದರ ಸುತ್ತ ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್]] [[ಸಿಸ್ಟಂ-ಆನ್-ಎ-ಚಿಪ್]].<ref>ಕ್ಯಾಸ್ಸೆಲ್, ಜೋನಾಥನ್. [http://www.isuppli.com/markech/default.asp?id=360 ಆಪಲ್ ಡೆಲಿವರ್ಸ್‌ ಮೋರ‍್ ಫಾರ‍್ ಲೆಸ್ ವಿತ್ ನ್ಯೂ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ], ಐ ಸಪ್ಲೈ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, 2006-09-20. 2006-10-21ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>{{cite web |title=mobile SoC |url=http://www.samsung.com/global/business/semiconductor/products/mobilesoc/Products_MobileSoC.html |publisher=Samsung Group |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |- | ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಮೊದಲನೆ ಪೀಳಿಗೆ | ಸಂಗೀತದ ವಿಸಂಕೇತಿಸುವಿಕೆ (ಡಿಕೋಡಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಶ್ರವಣ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ ಜಾಲವೆರಡನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವ [[ಸಿಗ್ಮಾಟೆಲ್‌]] STMP3550 ಚಿಪ್‌.<ref>ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಮಾರ್ಟಿನ್. [http://www.pcworld.com/article/119799-1/article.html ಹೌ ಮಚ್ ಷುಡ್ ಆನ್ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಕಾಸ್ಟ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303153350/http://www.pcworld.com/article/119799-1/article.html |date=2009-03-03 }}, ''[[PC ವರ್ಲ್ಡ್‌]]'', 2005-02-24. 2006-08-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> |- | rowspan="2"|ಶ್ರವಣ ಚಿಪ್‌ | ಎಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು (ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌, 6G ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮತ್ತು 2G ಟಚ್‌ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) <ref>[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌]] [http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?RSS&amp;NewsID=20818 ವೋಲ್ಫ್‌ಸನ್ ಲೂಸಸ್ ಆಪಲ್ ಐಪಾಡ್ ಬಿಸಿನೆಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610175720/http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?RSS&NewsID=20818 |date=2011-06-10 }}</ref> | [[ವೋಲ್ಫ್‌ಸನ್‌ ಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಶ್ರವಣ ಕೋಡೆಕ್‌ಗಳು]] |- | ಆರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ | [[ಸಿರಸ್ ಲಾಜಿಕ್]] ಶ್ರವಣ ಕೋಡೆಕ್ ಚಿಪ್ |- | rowspan="4"|ಶೇಖರಣಾ ಮಾಧ್ಯಮ | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ | 45.7&nbsp;ಮಿಮೀ (1.8&nbsp;ಇಂಚು) ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು ([[ATA-6]], 4200&nbsp;rpm ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಬಂಧಕಗಳೊಂದಿಗಿರುವುದು) [[ತೋಷಿಬಾ]] ಕಂಪನಿಯ ತಯಾರಿಕೆ |- | ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ | 25.4&nbsp;ಮಿಮೀ (1&nbsp;ಇಂಚು) [[ಮೈಕ್ರೋಡ್ರೈವ್]] [[ಹಿಟಾಚಿ]] ಅಂಡ್ [[ಸೀಗೇಟ್‌]] ಕಂಪನಿಯ ತಯಾರಿಕೆ |- | ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ | [[ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್]], [[ತೋಷಿಬಾ]], ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ಫ್ಲಾಷ್ ಮೆಮರಿ]] |- | ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಮತ್ತು ಟಚ್‌ | [[ಫ್ಲಾಷ್‌ ಮೆಮರಿ]] |- | rowspan="2"|ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ, ಷಫಲ್‌ | ಆಂತರಿಕ [[ಲಿಥಿಯಂ ಪಾಲಿಮರ‍್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು]] |- | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ 3G ನಂತರದ್ದು, ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ, ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ, ಐಪಾಡ್ ಟಚ್, | ಆಂತರಿಕ [[ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು]] |- | rowspan="3"|ಪ್ರದರ್ಶನ | ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ | 2.2-ಇಂಚು (ಓರೆಯಾದ್ದು) [[ಬಣ್ಣದ LCD]] ನೀಲಿ-ಬಿಳಿ [[LED ಬ್ಯಾಕ್‌ಲೈಟ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನದು, [[320x240 ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌]], 204 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ]]<ref>{{cite web |title=iPod nano Technical Specifications |url=http://www.apple.com/ipodnano/specs.html |publisher=Apple Inc. |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |- | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ | 2.5-ಇಂಚು (ಓರೆಯಾದ್ದು) [[ಬಣ್ಣದ LCD]] [[LED ಬ್ಯಾಕ್‌ಲೈಟ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನದು, [[320x240 ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌]], 163 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ]]<ref>{{cite web |title=iPod classic Technical Specifications |url=http://www.apple.com/ipodclassic/specs.html |publisher=Apple Inc. |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |- | ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ | 3.5-ಇಂಚು (ಓರೆಯಾದ್ದು) [[ವಿಶಾಲತೆರೆ]] [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌]], [[480x320 ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌]], 163 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ]]<ref>{{cite web |title=iPod touch Technical Specifications |url=http://www.apple.com/ipodtouch/specs.html |publisher=Apple Inc. |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |} === ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆ === [[ಚಿತ್ರ:Apple iPod Chargers.jpg|thumb|right|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಐಪಾಡ್ ವಾಲ್‌ ಛಾರ್ಜರ್‌ಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಆಪಲ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದದ್ದು.ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ (ಎಡಭಾಗ) ಮತ್ತು USB (ಬಲಭಾಗದ ಮೂರು) ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಸಾಧನಗಳು ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಛಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಲು ಐಪಾಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಚಿಕಣಿ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದವುಗಳು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ.]] ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಅಥವಾ [[ಬ್ಯಾಟರಿ]]ಯನ್ನು ಪುನರ್ಭರ್ತಿ (ರೀಚಾರ್ಜ್‌) ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತೀಥೇಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಮೂಲತಃ ಒಂದು [[ಫೈರ್‌ವೈರ್‌]] ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಪೀಳಿಗೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಪವರ್‌ ಅಡಾಪ್ಟರ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡೂ ಸಹ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಪುನರ್ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ ಅಥವಾ [[USB]] ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆಗಾಗಿ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲು ಒಂದು 30-ಪಿನ್‌ [[ಡಾಕ್ ಸಂಬಂಧಕ]]ವನ್ನು ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಬಹುತೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಥವಾ ಯಂತ್ರಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ ಸಂಪರ್ಕಕುಳಿಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ, ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳನ್ನು) ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೂ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಫೈರ್‌ವೈ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ USB ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಡಗೂಡಿದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದರೂ ಫೈರ್‌ವೈರ‍್ನೊಂದಿಗಿನ ಉತ್ಪನ್ನವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಮೊದಲನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಂದಿನಿಂದ, ದತ್ತಾಂಶದ ವರ್ಗಾವಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು (ಆದರೆ, ಉಪಕರಣವನ್ನು ಮರುಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ನ ಬಳಕೆಗೆ ಈಗಲೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ). ವೆಚ್ಚ ತಗ್ಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪನ್ನದ ಆಕಾರವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಬಂದಂದಿನಿಂದ, ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ ಮರುಭರ್ತೀಕರಣದ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸೇರಿದ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಒಂದು ಏಕ [[3.5&nbsp;ಮಿಮೀ ಜ್ಯಾಕ್‌]]ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜ್ಯಾಕ್‌ ಒಂದು ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ನಂತೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಡಾಕ್‌ಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಪರ್ಕಕುಳಿಯಂತೆಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಪಾಡ್ ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಲೂ ಸಹ ಡಾಕ್ ಸಂಬಂಧಕವು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಈ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಐಪಾಡ್‌ನ ಸಂಗೀತ, ದೃಶ್ಯ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಪುನರ್‌ಚಾಲನಾ (ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್‌) ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಈಗ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ [[ಐಪಾಡ್ ಹೈ-ಫೈ]]ನಂತಹ ಕೆಲವೊಂದು ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು [[ಬೆಲ್ಕಿನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರಿಫಿನ್‌]]ನಂತಹ ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಬಾಹ್ಯೋಪಕರಣಗಳು (ಪೆರಿಫೆರಲ್ಸ್‌) ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಇತರವು ಐಪಾಡ್‌ನದೇ ಪರದೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಡಾಕ್ ಸಂಬಂಧಕವು ಒಂದು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ರಾಯಧನವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.<ref>{{cite news |first= Joel |last= Johnson |authorlink= |coauthors= |title= How the "Apple Tax" Boosts Prices on iPod & iPhone Accessories |url= http://www.popularmechanics.com/technology/industry/4272628.html?page=1 |work= |publisher= [[Popular Mechanics]] |date= 2008-07-10 |accessdate= 2008-09-09 |archive-date= 2008-08-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080817114656/http://www.popularmechanics.com/technology/industry/4272628.html?page=1 |url-status= dead }}</ref> === ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು === ಐಪಾಡ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವುಗಳ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, [[ಐಪಾಡ್ ಹೈ-ಫೈ]] ನಂತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅನೇಕ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯೇ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಶಬ್ದದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಕಗಳು, FM ರೇಡಿಯೋ ಟ್ಯೂನರ್‌ಗಳು, ತಂತಿಸಹಿತ ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು, ಮತ್ತು TV ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಶ್ರವಣ/ದೃಶ್ಯ ಕೇಬಲ್‌ಗಳಂಥ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ನೈಕ್‌+ಐಪಾಡ್]] ಪಾದಮಾಪಕ (ಪಿಡಾಮಿಟರ‍್) ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್ ಕ್ಯಾಮರಾ ಸಂಬಂಧಕದಂಥ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಇತರ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಇತರ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಸ್ಪೀಕರುಗಳು, ನಿಸ್ತಂತು ದೂರನಿಯಂತ್ರಕಗಳು, ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕವಚಗಳು/ತೆಳು ಹೊದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಸ್ತಂತು ಕರ್ಣವಾಣಿಗಳು (ಇಯರ್‌ಫೋನುಗಳು) ಸೇರಿವೆ.<ref>[http://www.etymotic.com/ephp/er88.aspx ಇನ್-ದಿ-ಇಯರ‍್ ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಇಯರ್‌ಫೋನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220103013/http://www.etymotic.com/ephp/er88.aspx |date=2009-02-20 }}. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 0}ಗ್ರಿಫಿನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, [[ಬೆಲ್ಕಿನ್]], [[JBL]], [[ಬೋಸ್‌]], [[ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ‍್ ಕೇಬಲ್]], ಮತ್ತು [[ಸೆಂಡ್‌ಸ್ಟೇಷನ್‌]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಂಪನಿಗಳು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.[[ಚಿತ್ರ:IPod Earbuds.JPG|thumb|ಐಪಾಡ್ ಕರ್ಣವಾಣಿಗಳ (ಇಯರ್‌ಫೋನುಗಳ) ಎರಡು ವಿನ್ಯಾಸಗಳು. ಸದ್ಯದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಐಪಾಡ್ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು<ref>[http://www.ipodyourbmw.com/ ಐಪಾಡ್ ಯುವರ‍್ BMW] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070423230915/http://www.ipodyourbmw.com/ |date=2007-04-23 }}. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ‌[[BMW]] ಕಂಪನಿ, ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ BMW ವಾಹನಗಳ ಚಾಲಕರು ಸ್ಟೀರಿಂಗ್‌-ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ರೇಡಿಯೋ ಹೆಡ್‌-ಯುನಿಟ್‌ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆಂಝ್]],<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/jan/11mercedes.html ಆಪಲ್ &amp; ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆಂಝ್‌ ಅನ್‌ವೇಲ್‌ ಐಪಾಡ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್ ಕಿಟ್‌], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್‌.]]'', 2005-01-11. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ವೋಲ್ವೋ]],<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/jan/11volvo.html ಆಪಲ್ &amp; ವೋಲ್ವೊ ಅನೌನ್ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಕನೆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಫಾರ‍್ ಎಂಟೈರ‍್ 2005 US ಮಾಡೆಲ್ ಲೈನ್], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್‌.]]'', 2005-01-11. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ನಿಸಾನ್‌]], [[ಟಯೋಟಾ]],<ref>http://www.gizmag.com/go/7945/</ref> [[ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ]], [[ಫೆರಾರಿ]],<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/jan/11cars.html ಆಪಲ್ &amp; ಲೀಡಿಂಗ್ ಕಾರ‍್ ಕಂಪನೀಸ್ ಟೀಮ್‌ ಅಪ್‌ ಟು ಡೆಲಿವರ‍್ ಐಪಾಡ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್ ಇನ್ 2005], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್.]]'', 2005-01-11. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ಅಕ್ಯುರಾ]], [[ಆಡಿ]], [[ಹೋಂಡಾ]],<ref>[http://automobiles.honda.com/models/audio_accessories.asp?ModelName=Accord%20Coupe&amp;PHOTO=0 ಹೋಂಡಾ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಲಿಂಕ್ ಫಾರ‍್ ಐಪಾಡ್ಸ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[ಹೋಂಡಾ]]''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ರೆನಾಲ್ಟ್‌]], [[ಇನ್ಫಿನಿಟಿ]]<ref>[http://www.apple.com/ipod/carintegration/#car_browser_infiniti ಆಪಲ್ ಕಾರ‍್ ಇಂಡಿಗ್ರೇಷನ್ ಪೇಜ್‌]</ref> ಮತ್ತು [[ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌]]- ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ವಾಹನ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಇದೇ ಬಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ ಎಂದು 2005ರಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/sep/07ipod_auto.html ಆಪಲ್ ಟೀಮ್ಸ್‌ ಅಪ್ ವಿತ್ ಅಕ್ಯುರ, ಆಡಿ, ಹೋಂಡ &amp; ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಟು ಡೆಲಿವರ‍್ ಸೀಮ್‌ಲೆಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2005-09-07. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ಸಯಾನ್‌]] ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಐಪಾಡ್‌ ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[JVC]], [[ಪಯನೀರ‍್]], [[ಕೆನ್‌ವುಡ್‌]], [[ಆಲ್ಪೈನ್‌]], [[ಸೋನಿ]], ಮತ್ತು [[ಹರ್ಮನ್ ಕಾರ್ಡಾನ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಟೀರಿಯೋ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಸಹ ಐಪಾಡ್‌-ಉದ್ದೇಶದ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್‌ ಸಲ್ಯೂಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಕ ಕಿಟ್‌ಗಳು (ಇವು ಕ್ಯಾಸೆಟ್‌ ಡೆಕ್ ಅಥವಾ ಚೇಂಜರ‍್ ಸಂಪರ್ಕಕುಳಿಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ), ಶ್ರವಣ ಪ್ರದಾನ ಜ್ಯಾಕ್‌ಗಳು (ಆಡಿಯೋ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌ಗಳು) ಸೇರಿವೆ. ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ FM ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದರೂ, [[ಐಟ್ರಿಪ್‌]]ನಂತಹ FM ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ಗಳು ಸದರಿ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅನೇಕ ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಶ್ರವಣ ಪ್ರದಾನ ಜ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾನಕಗಳಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಮಾಡಿವೆ.<ref>[http://www.apple.com/ipod/carintegration.html ಕಾರ‍್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್: ಐಪಾಡ್ ಯುವರ‍್ ಕಾರ‍್], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್.]]''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2007ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌]], [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌]], [[ಡೆಲ್ಟಾ]], ಮತ್ತು [[ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಐಪಾಡ್‌ ಆಸನ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡವು. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು, ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಸನದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಲ್ಲಿನ ಉಚಿತ ಸೇವೆಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2006/nov/14ipod.html ಆಪಲ್ ಟೀಮ್ಸ್‌ ಅಪ್ ವಿತ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್, ಡೆಲ್ಟಾ, ಎಮಿರೇಟ್ಸ್, &amp; ಯುನೈಟೆಡ್ ಟು ಡೆಲಿವರ‍್ ಐಪಾಡ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2006-11-14. 2006-12-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮೂಲತಃ [[KLM]] ಮತ್ತು [[ಏರ‍್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಇಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ತಾವು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಂತರ ಅವು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು.<ref>ಮರ್ಸಾಲ್, ಕೇಟೀ. [http://www.appleinsider.com/article.php?id=2240 ಟು ಆಫ್ ಸಿಕ್ಸ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಸೇ ದೇರ‍್ ಈಸ್ ನೋ ಇಂಕ್‌ ಆನ್ ಐಪಾಡ್ ಡೀಲ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''ಆಪಲ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌'', 2006-11-15. 2006-12-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> === ಶ್ರವಣ ನಿರ್ವಹಣೆ === ಶ್ರವಣ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ, ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಮಂದ್ರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಯು ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು.<ref name="playertest">ಮ್ಯಾಕ್ರೋನ್, ಬಿಲ್‌. [http://home.comcast.net./~machrone/playertest/playertest.htm ಐಪಾಡ್ ಆಡಿಯೋ ಮೆಷರ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121220045904/http://home.comcast.net/~machrone/playertest/playertest.htm |date=2012-12-20 }}, ''[[PC ಮ್ಯಾಗಝೀನ್]]'', 2005. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>ಹೀಜ್‌ಲಿಗರ್ಸ್‌, ಮಾರ್ಕ್‌. [http://members.chello.nl/~m.heijligers/ipod/Performance/measurements.html ಐಪಾಡ್ ಆಡಿಯೋ ಮೆಷರ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225073415/http://members.chello.nl/~m.heijligers/ipod/Performance/measurements.html |date=2009-02-25 }}. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗಾತ್ರದ DC-ಬ್ಲಾಕಿಂಗ್ [[ವಿದ್ಯುತ್‌ ಧಾರಕ]]ಗಳು (ಕಪ್ಯಾಸಿಟರ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಬಳಕೆದಾರ ಶಿರಶ್ರವಣಕಗಳ (ಹೆಡ್‌ಫೋನುಗಳ) ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಡಿಮೆ-[[ಪ್ರತಿರೋಧತ್ವ]]ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು, ಒಂದು [[ಉನ್ನತ-ಹಾಯ್ಕೆಯ ಶೋಧಕ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ-ಆವರ್ತನದ ಮಂದ್ರಸ್ಥಾಯಿಯು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಬಗೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಹೀಜ್‌ಲಿಗರ್ಸ್‌, ಮಾರ್ಕ್‌. [https://web.archive.org/web/20060505034356/http://homepage.mac.com/marc.heijligers/audio/ipod/engineering/engineering.html ಐಪಾಡ್ ಸರ್ಕ್ಯುಟ್ ಡಿಸೈನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್], 2006ರ ಮೇ. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಉನ್ನತ-ಪ್ರತಿರೋಧಕತ್ವದ ಶಿರಶ್ರವಣಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ [[ಶಿರಶ್ರವಣಕ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ]]ದಂಥ (ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಆಂಪ್ಲಿಫಯರ‍್) ಉನ್ನತ ಪ್ರತಿರೋಧಕತ್ವದ (ಸಾಲಿನ ಮಟ್ಟದ) ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಚಾಲಿಸುವಾಗ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಏಕ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಧಾರಕ-ಸಂಯೋಜಿತ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಬದಲಿಗೆ, [[ಜೋಡಿ-ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ‍್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ವೇದಿಕೆ]]ಯನ್ನು <ref name="playertest"/> ಮೊದಲನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎಷ್ಟೇ ಹೊರೆಯಿದ್ದರೂ ಇಳಿಕೆಯಾದ ಮಂದ್ರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. 5ನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ ಬಂದಾದ ನಂತರ, ಶ್ರವಣನಷ್ಟದ ಕುರಿತಾದ ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು, ಬಳಕೆದಾರನೇ-ರೂಪಿಸಬಹುದಾದ ಧ್ವನಿಪ್ರಮಾಣ ಮಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು (ಯೂಸರ‍್-ಕಾನ್ಫಿಗರಬಲ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ಲಿಮಿಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು) ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref name="volumelimit">ಕೊಹೆನ್, ಪೀಟರ‍್. [http://www.macworld.com/article/50101/2006/03/ipodupdate.html ಐಪಾಡ್ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಲಿಮಿಟ್ಸ್ ಐಪಾಡ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100330191622/http://www.macworld.com/article/50101/2006/03/ipodupdate.html |date=2010-03-30 }}, ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2006. 2008-11-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 6ನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಧ್ವನಿಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಗರಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು EU ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ 100&nbsp;dB ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು.<ref name="ipodsfrance">ಫ್ರೀಡ್, ಇಯಾನ್. [http://news.cnet.com/2100-1040-960211.html ಆಪಲ್ ಪುಲ್ಸ್ ಐಪಾಡ್ ಇನ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]. 2008-11-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> == ಮಾದರಿಗಳು == {{Main|List of iPod models}} {{List of iPod models}} {{timeline of iPod models}} == ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ವಿವಾದಗಳು == 2005ರಲ್ಲಿ, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹವರ್ತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ<ref>[http://www.channelregister.co.uk/2005/03/10/apple_ipod_patent_lawsuits/ ಆಪಲ್ ಫೇಸಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಲಾಸ್ಯೂಟ್ಸ್ ಓವರ‍್ ಇಟ್ಸ್ ಐಪಾಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195329/http://www.channelregister.co.uk/2005/03/10/apple_ipod_patent_lawsuits/ |date=2007-09-27 }}, ''ಚಾನೆಲ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ‍್'', 2005-03-10. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೂಡಲಾದ ಎರಡು ಕಾನೂನು ದಾವೆಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಎದುರಿಸಿತು. "ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಜೂಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌" ಒಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು ತನ್ನ [[ಹಕ್ಕುಪತ್ರ‌]]ವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ<ref>[http://www.google.com/patents?vid=USPAT6587403&amp;id=oawMAAAAEBAJ&amp;dq=6,587,403 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್ 6,587,403] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111205181049/http://www.google.com/patents?vid=USPAT6587403&id=oawMAAAAEBAJ&dq=6,587,403 |date=2011-12-05 }} — ‌ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಆಡಿಯೋ ಡಿವೈಸಸ್' "ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಜೂಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌" ಪೇಟೆಂಟ್‌.</ref> ಎಂದು ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಆಡಿಯೋ ಡಿವೈಸಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಹಕ್ಕುಸಾಧಿಸಿದ್ದುದು ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣವಾದರೆ, [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌]]-ಮೂಲದ ಪ್ಯಾಟ್‌-ರೈಟ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು [[IP]] ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಕಂಪನಿಯು ದಾವೆಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿ, ಹೊ ಕ್ಯುಂಗ್ ತ್ಸೆ ಎಂಬ ಸಂಶೋಧಕನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿ ಫೇರ್‌ಪ್ಲೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ<ref>[http://www.google.com/patents?vid=USPAT6665797&amp;id=QrR2AAAAEBAJ&amp;dq=6,665,797 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್ 6,665,797] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111205185736/http://www.google.com/patents?vid=USPAT6665797&id=QrR2AAAAEBAJ&dq=6,665,797 |date=2011-12-05 }} — "ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ‍್ ಎಗೇನ್ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್ ಅನ್‌ಆಥರೈಸ್ಡ್ ಯೂಸ್" (ಕರೆಕ್ಟೆಡ್ ಟು "ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಆಪರೇಟಸ್/ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ‍್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್").</ref> ಎಂದು ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ್ದು ಎರಡನೇ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕರಣವು [[ಸೋನಿ]], ರಿಯಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌, [[ನ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಟರ್‌]], ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ಮ್ಯಾಚ್‌ ಕಂಪನಿಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.appleinsider.com/article.php?id=1235 ಆಪಲ್, ಸೋನಿ ಅಮಾಂಗ್ ದೋಸ್ ನೇಮ್ಡ್‌ ಇನ್ ನ್ಯೂ DRM ಲಾಸ್ಯೂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311185337/http://www.appleinsider.com/article.php?id=1235 |date=2007-03-11 }}, ''ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ‍್'', 2005-08-16. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಐಪಾಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವಂತೆ, "ರೊಟೇಷನಲ್ ಯೂಸರ‍್ ಇನ್‌ಪುಟ್ಸ್‌"ನ<ref>[http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?p=1&amp;u=/netahtml/PTO/search-bool.html&amp;r=1&amp;f=G&amp;l=50&amp;co1=AND&amp;d=PG01&amp;s1=%2260/346,237%22&amp;OS=%2260/346,237%22&amp;RS=%2260/346,237%22 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ 20030095096] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130713033627/http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=%2260%2F346%2C237%22&OS=%2260%2F346%2C237%22&RS=%2260%2F346%2C237%22 |date=2013-07-13 }} [[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್.]]'ಸ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಆನ್ "ರೊಟೇಷನಲ್ ಯೂಸರ‍್ ಇನ್‌ಪುಟ್ಸ್".</ref> ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಹಕ್ಕುಪತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಪೇಟೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಕಚೇರಿ]]ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂರನೇ "ಅಂತಿಮವಲ್ಲದ-ನಿರಾಕರಣ"ವನ್ನು (ನಾನ್‌-ಫೈನಲ್ ರಿಜೆಕ್ಷನ್-NFR) ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿಬಂತು. 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, MP3 ಸಂಗೀತ ಸಾಧನದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಯು, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಗೀತದ ಆಯ್ಕೆಯ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು<ref>[http://www.google.com/patents?vid=USPAT6928433&amp;id=sJoVAAAAEBAJ&amp;dq=6,928,433 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್‌ 6,928,433] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111205183104/http://www.google.com/patents?vid=USPAT6928433&id=sJoVAAAAEBAJ&dq=6,928,433 |date=2011-12-05 }} [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಯ "ಝೆನ್‌" ಪೇಟೆಂಟ್‌.</ref> ತಾನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 9ರಂದು ತನಗೆ ಮಂಜೂರಾಗಿದ್ದ ಈ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಕ್ಕೆ ತಾನು "ಝೆನ್‌ ಪೇಟೆಂಟ್‌" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4198360.stm ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ವಿನ್ಸ್ MP3 ಪ್ಲೇಯರ್‌ ಪೇಟೆಂಟ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2005-08-30. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2006ರ ಮೇ 15ರಂದು, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗಾಗಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಂಪನಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು U.S. ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಆಯೋಗ]]ವನ್ನೂ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.macworld.co.uk/news/index.cfm?NewsID=14646 ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಸ್ಯೂಸ್ ಆಪಲ್ ಓವರ‍್ ಪೇಟೆಂಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916064513/http://www.macworld.co.uk/news/index.cfm?NewsID=14646 |date=2009-09-16 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ UK]]'', 2006-05-16. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 24ರಂದು, ಆಪಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯಹಾಡಲು ಒಂದು ಉದಾರವಾದ ವಿವಾದ-ಪರಿಹಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾವತಿಸಲಾದ ಪರವಾನಗಿಗಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಂಪನಿಗೆ 100 ದಶಲಕ್ಷ US$ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಪರವಾನಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಕಂಪನಿಯು ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಒಪ್ಪಂದದ ಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ''ಮೇಡ್‌ ಫಾರ‍್ ಐಪಾಡ್'' ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸೇರುವ ಮೂಲಕ, ಐಪಾಡ್ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಗ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2006/aug/23settlement.html ಆಪಲ್ &amp; ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಅನೌನ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್‌ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್‌...],, ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> == ಮಾರಾಟಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Ipod sales per quarter.svg|thumb|right|400px|ಐಪಾಡ್‌ನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಮಾರಾಟಗಳು.ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿ.ರಜಾ ಕಾಲವಾದ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ಮೂಲಕವಿರುವ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ Q1 ಆಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.]] {{See also|iPod advertising}} 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ ತಿಂಗಳಿಂದ, ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್-ಆಧರಿತ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 90%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 70%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ಮರ್ಸಾಲ್, ಕೇಟೀ. [http://www.appleinsider.com/article.php?id=1770 ಐಪಾಡ್: ಹೌ ಬಿಗ್ ಕೆನ್ ಇಟ್ ಗೆಟ್‌?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061207173327/http://www.appleinsider.com/article.php?id=1770 |date=2006-12-07 }}, ''[[ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌]]'', 2006-05-24. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2004ರ ಜನವರಿಯಿಂದ 2005ರ ಜನವರಿವರೆಗಿನ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮಾರಾಟದಿಂದಾಗಿ, U.S. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಇದರ ಪಾಲು 31%ನಿಂದ 65%ವರೆಗೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ ಮತ್ತು 2005ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು 74%ನಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಲೂಂಬರ್ಗ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, 2007ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಐಪಾಡ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು 72.7%ನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಲಾಷ್-ಆಧರಿತ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದು ಈ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಯಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌]] (HP) ಕಂಪನಿಯು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು HP-ಬ್ರಾಂಡೆಡ್‌ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಾಗಿ 2004ರ ಜನವರಿ 8ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. [[ವಾಲ್‌-ಮಾರ್ಟ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳ ಪೈಕಿ 5%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ, 2005ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ HP ಕಂಪನಿಯು ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>[http://www.appleinsider.com/articles/05/07/29/hp_to_stop_selling_apples_ipods.html HP ಟು ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಲಿಂಗ್ ಆಪಲ್'ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ಸ್‌], ''[[ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌]]'', 2005-07-29. 2007-08-06ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2007ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಎನ್ನಬಹುದಾದ 7.1 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಇದರ ಪೈಕಿ 48%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದಲೇ ಬಂದಿತ್ತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2007/01/17results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್‌], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2007-01-17. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಒಂದು-ನೂರು ದಶಲಕ್ಷದನೇ ಐಪಾಡ್‌ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅದನ್ನು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ ಎಂದು 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 9ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, 5.2 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಇದರ ಪೈಕಿ 32%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಕೇವಲ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದಲೇ ಬಂದಿತ್ತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2007/04/25results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]''. 2007-04-25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮ್ಯಾಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳಂಥ ಐಪಾಡ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೂ ಐಪಾಡ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಖರೀದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎಂಬುದು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮದ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>ಒರ್ಲೋವ್ಸ್ಕಿ, ‌ಆಂಡ್ರೂ. [http://www.theregister.co.uk/2005/10/11/apple_q4_2005/ ಫಾರ‍್ ಆಪಲ್, ಹ್ಯಾಲೊ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ ಎಕ್ಲಿಪ್ಸಸ್ ಓಸ್‌ಬೋರ್ನ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್‌], ''[[ದಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌]]'', 2005-10-11. 2006-07-13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಾರಾಟದ ಮಟ್ಟವು 110 ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದಾಟಿಹೋಗಿದೆ ಎಂದು 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 5ರಂದು "ದಿ ಬೀಟ್ ಗೋಸ್‌ ಆನ್" ಎಂಬ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 22ರಂದು, 6.22 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ದಾಖಲಿಸಿತು. ಇದರ ಪೈಕಿ 30.69%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಆಪಲ್‌ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೆ, 19.22%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಮತ್ತು 26%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಬಂದಿತ್ತು. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ 2007ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು 24.01 ಶತಕೋಟಿ US$ಗೆ ಏರಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಲಾಭವು 3.5 ಶತಕೋಟಿ US$ಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. 15.4 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ನಗದು ಹಣ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಾಲವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ 2007ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಅಂತ್ಯಹಾಡಿತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2007/10/22results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋಟ್ಸ್‌ ಫೋರ್ತ್‌ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2007-10-22. 2007-10-22ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2008ರ ಜನವರಿ 22ರಂದು, ಇದುವರೆಗಿನ ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆದಾಯ ಹಾಗೂ ಲಾಭಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ದಾಖಲಾರ್ಹ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ದಾಖಲಾರ್ಹ ನಿವ್ವಳ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಲಾಭಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 9.6 ಶತಕೋಟಿ US$ನ್ನು ಹಾಗೂ 1.58 ಶತಕೋಟಿ US$ನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದವು. 2008ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಕ್ಕಾಗಿರುವ ಆಪಲ್‌ನ ಆದಾಯದ 42%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಬಂದಿತು. ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿ, ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ 21%ನಷ್ಟು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ 16%ನಷ್ಟು ಭಾಗ ಬಂದವು.<ref>ಆಪಲ್ ಇಂಕ್. (2008ರ ಜನವರಿ 22). [http://www.apple.com/pr/library/2008/01/22results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್‌]. ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ. 2008-1-23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2008ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ 4ನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ 14.21%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 21ರಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌ (2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 27). [http://www.appleinsider.com/articles/08/10/27/ipods_accounted_for_just_14_2_of_apples_sales_in_q4_2008.html ] 2008-10-27ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು</ref>. 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 9ರಂದು ಜರುಗಿದ ಆಪಲ್‌ನ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಷಯ-ಮಂಡನಾತ್ಮಕ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ ಫಿಲ್ ಷಿಲ್ಲರ‍್, ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಚಿತ ಮಾರಾಟಗಳು 220 ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref>ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್ ಆಪಲ್. (2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9). [http://news.worldofapple.com/category/world-of-apple-events/ ಲೈವ್ ಕವರೇಜ್ ಫ್ರಂ ಆಪಲ್’ಸ್‌ “ಇಟ್ಸ್ ಓನ್ಲಿ ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಲ್” ಇವೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227124346/http://news.worldofapple.com/category/world-of-apple-events/ |date=2007-12-27 }}. ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ. 2009-9-9ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು</ref> == ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಭಾವ == ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯಿಂದ<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4605881.stm ಐಪಾಡ್ ಅಂಡ್ ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಲೀಡ್ ಟು ಪ್ರೈಜಸ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2005-06-03. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಅತಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಶ್ರವಣ ಉತ್ಪನ್ನ<ref name="pcworld25">{{cite web| coauthors = PC World Editors| title = The 25 Most Innovative Products of the Year| publisher = [[PC World (magazine)|PC World]]| date = 2007-08-03| url = http://www.pcworld.com/article/id,123942-page,2/article.html| accessdate = 2007-02-17| archive-date = 2007-01-29| archive-url = https://web.archive.org/web/20070129142217/http://www.pcworld.com/article/id%2C123942-page%2C2/article.html| url-status = dead}}</ref> ಎಂಬುದರವರೆಗೆ, ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು 2006ರ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಉತ್ಪನ್ನ<ref>[http://www.macnn.com/articles/06/05/31/top.100.products.announced/ ಆಪಲ್ ವಿನ್ಸ್ 5 'ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾಸ್' ಅವಾರ್ಡ್ಸ್], ''ಮ್ಯಾಕ್NN''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಎಂಬುದರವರೆಗಿನ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ತಮ್ಮ ಬಾಹ್ಯನೋಟಗಳು, ಚೊಕ್ಕ ವಿನ್ಯಾಸ, ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸರಾಗತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಹೊಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಆಗಾಗ ಆಶಾದಾಯಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯು "ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಶ್ರವಣ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದೆ" ಎಂದು [[PC ವರ್ಲ್ಡ್‌]] ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="pcworld25"/> ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿ ಹಾಗೂ AAC ಶ್ರವಣ ಸ್ವರೂಪಗಳೆರಡರೊಂದಿಗೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಉದ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. CD ನಕಲು-ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು,<ref>[http://www.macrumors.com/pages/2004/07/20040720124549.shtml ಆಪಲ್, ಐಪಾಡ್, ಅಂಡ್ CD ಕಾಪಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್], ''ಮ್ಯಾಕ್ ರೂಮರ್ಸ್‌''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮತ್ತು [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್‌ಸನ್‌]] ಮತ್ತು [[ನೋಕಿಯಾ]]ದಂಥ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಫೋನುಗಳಂಥ, WMAಗೆ ಬದಲಾಗಿ AAC ಕಡತಗಳನ್ನು ಚಾಲಿಸಿ ಕೇಳಿಸುವ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳು ಇಂಥ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮನರಂಜನಾ ಸಾಧನಗಳೆಂಬ ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಾಧನ ಅಥವಾ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿಯೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂವಹನೆ-ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಒಂದು ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ. ಇಂಥ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿನ [[ರಾಯಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಇನ್ಫರ್ಮರೀಸ್]] ಕೂಡಾ ಸೇರಿದ್ದು, ಹೊಸ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಅಲ್ಲಿ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4859302.stm ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ಸ್ ಟ್ರೇನ್ ಸ್ಟಾಫ್ ವಿತ್ ಐಪಾಡ್ಸ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2006-03-29. 2007-06-16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಯೂ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. ಪಾಠದ ಯೋಜನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬಳಕೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ<ref>[http://www.apple.com/education/teachers-professors/mobile-learning.html ಮೊಬೈಲ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]</ref> ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶುಶ್ರೂಷಾ ವೃತ್ತಿ ಶಿಕ್ಷಣ<ref name="Maag2006">{{cite journal | author = Maag, M.E.D. | year = 2006 | title = Podcasting and MP3 Players: Emerging Education Technologies. | journal = CIN: Computers, Informatics, Nursing | volume = 24 | issue = 1 | pages = 9–13 | url = http://www.cinjournal.com/pt/re/cin/fulltext.00024665-200601000-00005.htm | accessdate = 2008-02-08 | doi = 10.1186/1742-5581-3-1 }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ K-16 ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="Slykhuis2006">{{cite journal | author = Slykhuis, D. | year = 2006 | title = Have an iPod? Then you need to know this about how to use it in your classroom. | url = http://www.aace.org/newdl/index.cfm?fuseaction=Reader.ViewAbstract&paper_id=22435 | accessdate = 2008-02-08 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2004ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಡ್ಯೂಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು, ಪ್ರವೇಶ ಗಳಿಸಿದ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದಷ್ಟು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಐಪಾಡ್‌ ಯೋಜನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.insidehighered.com/news/2006/04/28/ipod |title=ಡ್ಯೂಕ್‌’ಸ್‌ ಎವರ‍್-ಇವಾಲ್ವಿಂಗ್ ಐಪಾಡ್ ಇನಿಷಿಯಿಟಿವ್ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215125247/http://www.insidehighered.com/news/2006/04/28/ipod |url-status=dead }}</ref> == ಟೀಕೆಗಳು == {{Criticism section|date=September 2009}} === ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಬಹುತೇಕ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಬ್ಯಾಟರಿ ಅವಧಿಗೂ, ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಅವಧಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ 30&nbsp;GB ಐಪಾಡ್, 14 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮರುಚಾಲಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕ-ಬಳಕೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ವಸ್ತುತಃ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅಂಶ ಎಂದು MP3.com ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಐಪಾಡ್‌ ಒಂದರಿಂದ ಸರಾಸರಿ 8 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಸೇವೆಯು MP3.comಗೆ ಬರೆಯುವ ಓರ್ವ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಈ ವರದಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶ.<ref>[http://www.mp3.com/features/stories/3646.html MP3 ಇನ್‌ಸೈಡರ‍್: ದಿ ಟ್ರುತ್ ಎಬೌಟ್ ಯುವರ‍್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಲೈಫ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060604141041/http://www.mp3.com/features/stories/3646.html |date=2006-06-04 }}, ''mp3.com'', 2006-03-13. 2006-07-10ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2003ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನು ದಾವೆಗಳನ್ನು ಹೂಡಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯಕ್ಕೇ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/3477497.stm ಆಪಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟ್ಸ್ ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರೀಸ್], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2004-02-10. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಈ ರೀತಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ 50 US$ನಷ್ಟು ಮಳಿಗೆಯ ಪ್ರತಿಫಲ ಅಥವಾ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಡುವ ವಾಗ್ದಾನದೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಾನೂನು ದಾವೆಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಹೋರ್ವಿಟ್ಸ್, ಜೆರೆಮಿ. [http://www.ilounge.com/index.php/articles/comments/apples-ipod-battery-settlement-explained/ ಆಪಲ್’s ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್, ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೇನ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090113081439/http://www.ilounge.com/index.php/articles/comments/apples-ipod-battery-settlement-explained/ |date=2009-01-13 }}, ''ಐಲಾಂಜ್‌'', 2005-06-10. 2006-08-27ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಬಳಕೆದಾರರು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗದಂತೆ ಅಥವಾ ಬದಲಿಸಲಾಗದಂತೆ ಐಪಾಡ್‌ನ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವೊಂದು ಬಳಕೆದಾರರು ಐಪಾಡ್‌ನ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ತೆರೆಯಬಲ್ಲವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಐಪಾಡ್‌ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ, ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಯ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಂದ ಸೂಚನೆ ಪಡೆದು ಬಳಕೆದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸುವಂತೆ, ಬಳಸಿ ಜೀರ್ಣವಾಗಿರುವ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸತಾದ ಐಪಾಡ್‌ ಒಂದರ ಬೆಲೆಗೆ ಸಮನಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನವೀಕೃತ ಬದಲಿ ಐಪಾಡ್‌ನ್ನು ಗ್ರಾಹಕನು ಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕಂಪನಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ<ref>[http://www.mp3newswire.net/stories/6002/li_ion.html ದಿ ಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಲಿಥಿಯಂ ಅಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090308055855/http://www.mp3newswire.net/stories/6002/li_ion.html |date=2009-03-08 }}, ''[[MP3 ನ್ಯೂಸ್‌ವೈರ‍್]]'', 2006-01-06. 2006-11-30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ([[ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಸುದೀರ್ಘಗೊಳಿಸುವ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ) ಮತ್ತು ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಿಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. [[ನೀಸ್ಟಾಟ್‌ ಸೋದರರು]] ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಚಾರದ ಕಸರತ್ತು ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ,<ref>[http://ipodbatteryfaq.com/#18 ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303110450/http://www.ipodbatteryfaq.com/#18 |date=2009-03-03 }}. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಅಂದರೆ, 2003ರ ನವೆಂಬರ‍್ 14ರಂದು ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಿಕೆಯ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>ನೀಸ್ಟಾಟ್, ಕೇಸಿ. [http://www.ipodsdirtysecret.com/message.html ಎ ಮೆಸೇಜ್ ಫ್ರಂ ದಿ ನೀಸ್ಟಾಟ್ ಬ್ರದರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303205243/http://www.ipodsdirtysecret.com/message.html |date=2009-03-03 }}, 2003-11-20. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚವು 99 US$ನಷ್ಟಿತ್ತು<ref>[http://www.macminute.com/2003/11/14/ipodbattery ಆಪಲ್ ಆಫರ್ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ರೀಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಸರ್ವೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041022041812/http://www.macminute.com/2003/11/14/ipodbattery |date=2004-10-22 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿನಿಟ್‌]]'', 2003-11-14. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref>. 2005ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 59 US$ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ, 59 US$ನಷ್ಟು ಬೆಲೆಗೆ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಐಪಾಡ್‌ನ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿತ ಖಾತರಿ ಕರಾರನ್ನು (ವಾರಂಟಿಯನ್ನು) ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.macminute.com/2003/11/21/ipodapplecare/ ಆಪಲ್‌ಕೇರ್‌ ಫಾರ‍್ ಐಪಾಡ್‌ ನೌ ಅವೈಲಬಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041022032309/http://www.macminute.com/2003/11/21/ipodapplecare |date=2004-10-22 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿನಿಟ್‌]]'', 2003-11-21. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, [[ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕುವ]] ಸಾಧನಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಅಂಟುಪದಾರ್ಥದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂಭಾಗದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಇಕರ‍್, ಕ್ಲಿಂಟ್. [https://arstechnica.com/reviews/hardware/video-ipod.ars/6 ವಿವಿಸೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ವಿಡಿಯೋ ಐಪಾಡ್], ''[[ಆರ್ಸ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಾ]]'', 2005-10-19. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>[http://www.ipodmods.com/guides/Video/videodisassemblyguide.htm ಡಿಸ್‌ಅಸೆಂಬಲ್ ಗೈಡ್ ಫಾರ‍್ ವಿಡಿಯೋ ಐಪಾಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116134427/http://www.ipodmods.com/guides/Video/videodisassemblyguide.htm |date=2007-11-16 }}. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> === ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆ === ತಮ್ಮ ಕಿರು ಜೀವಿತಾವಧಿ ಹಾಗೂ ನಾಜೂಕಾದ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಲ್‌ನ್‌ ಟಚ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಮೂಲಕ 2005ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು 13.7%ನಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ವೈಫಲ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು (ಆದರೂ, "ಐಪಾಡ್‌ನ ನಿಜವಾದ ವೈಫಲ್ಯತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಾಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದು" ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದವರು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಅದು ಗಮನಿಸಿತ್ತು). ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಲವೊಂದು ಮಾದರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವಂಥವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಅದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂತು.<ref>[http://www.macintouch.com/reliability/ipodfailures.html ಐಪಾಡ್ ರಿಲಯಬಿಲಿಟಿ ಸರ್ವೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219003252/http://www.macintouch.com/reliability/ipodfailures.html |date=2009-02-19 }}, ''ಮ್ಯಾಕ್ಲ್‌ನ್‌ ಟಚ್‌'', 2005-11-28. 2006-10-29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ವೈಫಲ್ಯತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 20%ಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿದ್ದರೆ, ಫ್ಲಾಷ್‌ ಮೆಮರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಐಪಾಡ್‌ಗಳದ್ದು 10%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ ಬಾಳಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಮೊದಲನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮಾದರಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಗೀಚುವಿಕೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಈಡಾಗುವುದರಿಂದ, ಅದರ ಪರದೆಯು ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಳಕೆದಾರರು ಆಪಾದಿಸಿದರು<ref>[http://www.macworld.com/news/2005/09/27/nanoscreen/index.php ಆಪಲ್ ರೆಸ್ಪಾಂಡ್ಸ್ ಟು ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517174305/http://www.macworld.com/news/2005/09/27/nanoscreen/index.php |date=2008-05-17 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌]]'', 2005-09-27. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>ಅರ್ಥರ‍್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌. [http://www.theregister.co.uk/2005/09/23/ipod_nano_scratching/ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಓನರ್ಸ್‌ ಇನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸ್ಕ್ರಾಚ್ ಟ್ರೌಮಾ], ''[[ದಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌]]'', 2005-09-25. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಉನ್ನತ ಕ್ರಮದ ಕಾನೂನು ದಾವೆಯೊಂದನ್ನೂ ಹೂಡಲಾಯಿತು.<ref>ಫ್ರೀಡ್, ಐನಾ. [https://web.archive.org/web/20070820191319/http://news.com.com/Suit+filed+over+Nano+scratches/2100-1047_3-5906399.html ಸ್ಯೂಟ್ ಫೈಲ್ಡ್ ಓವರ‍್ ನ್ಯಾನೋ ಸ್ಕ್ರಾಚಸ್], ''[[CNet ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2005-10-21. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸೋಲಿನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಹೊದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. === ಕೆಲಸಗಾರರ ಶೋಷಣೆಯ ಆಪಾದನೆಗಳು === ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ 50 US$ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸದ ಮತ್ತು 15-ಗಂಟೆ ಪಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ''[[ದಿ ಮೇಲ್ ಆನ್ ಸಂಡೆ]]'' ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದು 2006ರ ಜೂನ್ 11ರಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.macworld.co.uk/news/index.cfm?NewsID=14915 ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಆಪಲ್'ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರೀಸ್], ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ UK]]'', 2006-06-12. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರಿಂದ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿ, ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕದ ಕೆಲವೊಂದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಆಪಲ್‌ನ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದವು ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ; ನೌಕರರು ಸಮಯದ 35%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾರವೊಂದಕ್ಕೆ 60 ಗಂಟೆಗಳಿಗೂ ಮೀರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಸಮಯದ 25%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರು ನಿರಂತರ ದಿನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>ಮಿಲ್ಲಾರ್ಡ್‌, ಎಲಿಝಬತ್. [http://www.newsfactor.com/story.xhtml?story_id=13100EV85O19&amp;page=2 ಈಸ್ ಇಟ್ ಎಥಿಕಲ್ ಟು ವಿನ್ ಆನ್ ಐಪಾಡ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916064933/http://www.newsfactor.com/story.xhtml?story_id=13100EV85O19&page=2 |date=2009-09-16 }}. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆಪಲ್‌ನ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಾದ 0}ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್‌, ಮೊದಮೊದಲು ಆರೋಪವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>[http://www.macnn.com/articles/06/06/19/ipod.sweatshop.claims/ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಡಿನೈಸ್ ಐಪಾಡ್ 'ಸ್ವೆಟ್‌ಷಾಪ್' ಕ್ಲೇಮ್ಸ್‌], ''ಮ್ಯಾಕ್‌NN'', 2006-06-19. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆದರೆ, ಚೀನೀ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿರುವ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದುದು ಆಪಲ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರ ತಂಡದ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ನೌಕರರಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸದರಿ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು. ಕೆಲಸದ ಜಾಗದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ವೆರೈಟೆ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಪಾಠಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲೆಂದೇ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಕೋಡ್‌ ಆಫ್ ಕಂಡಕ್ಟ್‌ ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟೇಷನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿತು. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ‍್ 31ರಂದು, ಲೊಂಘುವಾದಲ್ಲಿನ [[ಷೆನ್‌ಝೆನ್‌]] ಕಾರ್ಖಾನೆಯ (ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವವಿತ್ತು) ಕೆಲಸಗಾರರು ಒಂದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ವೃತ್ತಿಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ [[ಆಲ್‌-ಚೀನಾ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್‌ ಯೂನಿಯನ್ಸ್‌]]ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವು ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಅಥವಾ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಬೊದೀನ್, ಕ್ರಿಸ್ಟಫರ‍್. [http://www.forbes.com/feeds/ap/2007/01/17/ap3334400.html ‌ಅಫಿಷಿಯಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌ ಅಟ್ ತೈವಾನೀಸ್ ಪ್ಲಾಂಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]'', 2007-01-17. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == * [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳ ಹೋಲಿಕೆ]] * [[ಐಪಾಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಹೋಲಿಕೆ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|iPod}} {{wikiquote|iPod}} * [http://www.apple.com/itunes/ ಆಪಲ್ ಐಪಾಡ್]—ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ * [http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=32222 ಐಪಾಡ್ ಟ್ರಬಲ್‌ಶೂಟಿಂಗ್ ಬೇಸಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080406030638/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=32222 |date=2008-04-06 }}—ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ * [http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2001/11/12/313342/index.htm ''ಆಪಲ್'ಸ್‌ 21ಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ ವಾಕ್‌ಮನ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020602035407/http://www.fortune.com/indext.jhtml?channel=print_article.jhtml&doc_id=204903 |date=2002-06-02 }}—ಬ್ರೆಂಟ್‌ ಷ್ಲೆಂಡರ‍್, ''[[ಫಾರ್ಚೂನ್]]'', 2001ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ * [http://www.newsweek.com/id/54529 ಐಪಾಡ್ ನೇಷನ್]—[[ಸ್ಟೀವನ್ ಲೆವಿ]], ''[[ನ್ಯೂಸ್‌ವೀಕ್‌]]'', 2004ರ ಜುಲೈ * [https://www.wired.com/wired/archive/14.11/ipod.html ದಿ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್‌ ಥಿಂಗ್‌]—[[ಸ್ಟೀವನ್ ಲೆವಿ]], ''[[ವೈರ‍್ಡ್‌]]'', 2006ರ ನವೆಂಬರ್‌ {{iPod}} {{iPhone}} {{Apple hardware since 1998}} {{Apple}} {{DEFAULTSORT:Ipod}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:2001ರ ಪೀಠಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐಪಾಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಐಫೋನ್ OS ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] lhpnf1hoalpugdyfy71e0cb79ekrc3d 0 22394 1375343 1343407 2026-06-19T01:21:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375343 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Maquina vapor Watt ETSIIM.jpg|250px|thumb|ವಾಟ್ ಉಗಿ ಯಂತ್ರ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲಿನ ಇಂಧನ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಉಗಿ ಯಂತ್ರ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು.<ref>ವಾಟ್ ಉಗಿ ಯಂತ್ರ ಚಿತ್ರ:UPM (ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್)ಸೂಪೀರಿಯರ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಮೊಗಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದೆ</ref>]] '''ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ'''ಯು ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ಉತ್ಪಾದನೆ,ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಾಢಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ತರುವಾಯ ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಾರಂಭವು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಬಹುತೇಕ ಜನಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶದ ಮೇಲೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿನ ದೈಹಿಕ ದುಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಭಾರಎಳೆಯುವ ಪ್ರಾಣಿ-ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ ಯಂತ್ರ-ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆಯತ್ತ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ]] ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ [[ಯಾಂತ್ರೀಕರಣ]],ಕಬ್ಬಿಣ ತಯಾರಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿತ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite book | last = Beck B. | first = Roger | authorlink = | coauthors = | title = World History: Patterns of Interaction | publisher = McDougal Littell | date = 1999 | location = Evanston, Illinois | pages = | url = | doi = | id = | isbn = }}</ref> [[ಕಾಲುವೆ|ಕಾಲುವೆಗಳು]], ಸುಧಾರಿತ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು [[ರೈಲ್ವೆ|ರೈಲ್ವೆಗಳನ್ನು]] ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತಂದಿದ್ದರಿಂದ ಮಾರಾಟ ವಿಸ್ತರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮುಖ್ಯ ಇಂಧನವಾದ [[ಉಗಿಶಕ್ತಿ|ಉಗಿಶಕ್ತಿಪ್ರಾರಂಭ]], [[ಜಲಚಕ್ರ|ಜಲಚಕ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಆಧಾರಿತ ಯಂತ್ರ(ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ತಯಾರಿಕೆ|ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ]])ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಠಿ ನೀಡಿತು.<ref>ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಂಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ''ಲೀಡಿಂಗ್ ಇಷ್ಯೂಸ್ ಇನ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್, '', ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ US. ISBN ೦-೧೯-೫೧೧೫೮೯-೯ [https://books.google.com/books?ie=UTF-8&amp;vid=ISBN0195115899&amp;id=CX9kBaVx4JkC&amp;pg=PA98&amp;lpg=PA98&amp;sig=V0eO27c7koD8rrIV2EKv6-guB5s ಓದುವುದಕ್ಕೆ]</ref> ಸರ್ವ-ಲೋಹದ [[ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ|ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು]] ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇತರೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನೆ ಯಂತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿತು. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಾದ್ಯಂತ]] ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಭಾವಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು. ತರುವಾಯ ವಿಶ್ವದ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು [[ಕೈಗಾರೀಕರಣ|ಕೈಗಾರೀಕರಣವೆಂಬ]] ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಕೈಗಾರೀಕರಣದಿಂದ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಅಗಾಧವಾಗಿತ್ತು.<ref>ರಸೆಲ್ ಬ್ರೌನ್, ಲೆಸ್ಟರ್ ''ಎಕೊ-ಎಕಾನಮಿ'', ಜೇಮ್ಸ್ &amp; ಜೇಮ್ಸ್ / ಅರ್ಥ್‌ಸ್ಕಾನ್. ISBN ೧-೮೫೩೮೩-೯೦೪-೩ [https://books.google.com/books?ie=UTF-8&amp;vid=ISBN1853839043&amp;id=5aCyfUsHM6kC&amp;pg=PA93&amp;lpg=PA93&amp;sig=1dsUat9P_-9dWWVRMpPt1udT8DQ ಓದಿ]</ref> ಪ್ರಥಮ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ೧೮೫೦ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ]] ಜತೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಗಿ-ಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ [[ಹಡಗು|ಹಡಗುಗಳು]], ರೈಲ್ವೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಆಂತರಿಕ ದಹನ ಯಂತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ|ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ]] ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ವೇಗದ ಗತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಆವರಿಸಿದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಬ್ರಿಟನ್‌|ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೭೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದು "ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು" ಮತ್ತು ೧೮೩೦ರ ದಶಕ ಅಥವಾ ೧೮೪೦ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಅದರ ಅನುಭವ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರ [[ಎರಿಕ್ ಹಾಬ್ಸ್‌ಬಾಮ್]] ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಎರಿಕ್ ಹಾಬ್ಸ್‌ಬಾಮ್, ''ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ರಿವಾಲ್ಯುಷನ್: ಯುರೋಪ್ ೧೭೮೯–೧೮೪೮'', ವೈಡನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ &amp; ನಿಕೋಲ್ಸನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. ISBN ೦-೩೪೯-೧೦೪೮೪-೦</ref> ಅದು ೧೭೬೦ ಮತ್ತು ೧೮೩೦ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂದು [[T.S.ಆಶ್‌ಟನ್]] ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಜೋಸೆಫ್ E ಇನಿಕೋರಿ. ''ಆಫ್ರಿಕನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'', ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ISBN ೦-೫೨೧-೦೧೦೭೯-೯ [https://books.google.com/books?ie=UTF-8&amp;vid=ISBN0521010799&amp;id=y7rhKYWhCyIC&amp;pg=PA102&amp;lpg=PA102&amp;sig=zOPr9UkQv258KyhCkuFM0abERnI ಓದಿ]</ref> ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕ್ರಮೇಣ ಸಂಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು ''[[ಕ್ರಾಂತಿ]]'' ಎಂಬ ಪದವು ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ನೈಜ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ [[ಜಾನ್ ಕ್ಲಾಪ್‌ಹ್ಯಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ನಿಕೋಲಾಸ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ಸ್]] ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ನಡುವೆ ಇದು ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref>{{cite journal |doi=10.2307/2598327 |title=Rehabilitating the Industrial Revolution |year=1992 |author=Berg, Maxine |journal=The Economic History Review |volume=45 |pages=24}}</ref><ref>[http://www.julielorenzen.net/berg.html ರಿಹ್ಯಾಬಿಲಿಟೇಟಿಂಗ್ ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061109022755/http://www.julielorenzen.net/berg.html |date=2006-11-09 }} ಜೂಲಿ ಲಾರೆಂಜನ್ ಅವರಿಂದ, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮಿಚಿಗನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.</ref> ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ]] ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ [[GDP]] ತಲಾದಾಯವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web | publisher = Federal Reserve Bank of Minneapolis | url = http://www.minneapolisfed.org/pubs/region/04-05/essay.cfm | title = The Industrial Revolution | accessdate = 2007-11-14 | author = [[Robert Lucas, Jr.]] | year = 2003 | quote = it is fairly clear that up to 1800 or maybe 1750, no society had experienced sustained growth in per capita income. (Eighteenth century population growth also averaged one-third of 1 percent, the same as production growth.) That is, up to about two centuries ago, per capita [[real income|incomes]] in all societies were stagnated at around $400 to $800 per year. | archive-date = 2008-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080516211911/http://minneapolisfed.org/pubs/region/04-05/essay.cfm | url-status = dead }}</ref> ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಅರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾದಾಯದ [[ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ]] ಶಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web | url = http://www.minneapolisfed.org/pubs/region/04-05/essay.cfm | title = The Industrial Revolution ''Past and Future'' | first = Robert | last = Lucas | year = 2003 | quote = [consider] annual growth rates of 2.4 percent for the first 60 years of the 20th century, of 1 percent for the entire 19th century, of one-third of 1 percent for the 18th century | access-date = 2010-01-28 | archive-date = 2008-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080516211911/http://minneapolisfed.org/pubs/region/04-05/essay.cfm | url-status = dead }}</ref> ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಇತಿಹಾಸದ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.econlib.org/library/Enc/IndustrialRevolutionandtheStandardofLiving.html ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯುಷನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಆಫ್ ಲೀವಿಂಗ್: ದಿ ಕನ್ಸೈಸ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್], ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಂಡ್ ಲಿಬರ್ಟಿ</ref> {{TOCLimit|3}} == ಹೆಸರಿನ ಇತಿಹಾಸ == ಈ ಪದವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ [[ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಟಾಯ್ನ್‌ಬೀ]] ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವರು ೧೮೮೧ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ [[ಡೇವಿಡ್ ಲ್ಯಾಂಡೆಸ್]] ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರೆಂಚ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಲೂವಿಸ್ ಗಿಲಾಮೆ ಒಟ್ಟೊ ಅವರ ೧೭೯೯ ಜುಲೈ ೬ರ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ "ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ"ಯ ಪದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.[https://books.google.com/books?id=vyLhAnukIMkC&amp;pg=PP8&amp;dq=industrial+revolution+origin+of+phrase&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=5#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150415200417/http://books.google.com/books?id=vyLhAnukIMkC&pg=PP8&dq=industrial+revolution+origin+of+phrase&source=gbs_selected_pages&cad=5#v=onepage&q=&f=false |date=2015-04-15 }} ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ''ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ'' ಪದವು ೧೮೩೦ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು.[[ಲೂವಿಸ್ ಆಗಸ್ಟೆ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕಿ]] ೧೮೩೭ರಲ್ಲಿ ''la révolution industrielle'' ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಎಂಜೆಲ್ಸ್]] ತಮ್ಮ ''[[ದಿ ಕಂಡಿಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಇನ್ 1844]]'' ನಲ್ಲಿ "ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ, ಇಡೀ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸಿದ ಕ್ರಾಂತಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೈಗಾರಿಕೆ]] ಪ್ರವೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ,[[ರೇಮಂಡ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಹೀಗೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬದಲಾವಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಲ್ಪನೆ|ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯು]] ೧೮೧೧ ಮತ್ತು ೧೮೧೮ರ ನಡುವೆ [[ಸೌಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಓವೆನ್‌|ಓವೆನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ೧೭೯೦ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ಲೇಕ್‌‌]] ಕಾಲದಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ [[ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್]] ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಕಾರಣಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:World GDP Capita 1-2003 A.D.png|300px|thumb|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ GDP ತಲಾದಾಯ ತೀರಾ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.(ಖಾಲಿ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ ದತ್ತಾಂಶವಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರ್ಥ, ತೀರಾ ಕೆಳಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಲ್ಲ.1, 1000, 1500, 1600, 1700, 1820, 1900, and 2003 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ದತ್ತಾಂಶವಿಲ್ಲ)]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದು,ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. [[ಬ್ರಿಟನ್‌|ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ]] ನಂತರ [[ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿ|ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ]] ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಸಹಜಫಲವೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ರೋಗ ಪ್ರಸಾರ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಗಳು]] ನಿವಾರಣೆಯಾದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/radio4/history/voices/voices_salisbury.shtml |title=BBC – Plague in Tudor and Stuart Britain |publisher=bbc.co.uk |date= |accessdate=2008-11-03}}</ref> ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಬದುಕುವ ಮಕ್ಕಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ ಗಮನಾರ್ಹ ಏರಿಕೆ ಕಂಡು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. [[ಎನ್‍‌ಕ್ಲೋಸರ್]](ಒಟ್ಟಾರೆ ಭೂಆಕ್ರಮಣ)ಆಂದೋಳನ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟನ್ ಕೃಷಿ ಕ್ರಾಂತಿ‌]] ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆಹಾರೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸುವಿಕೆ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಸಿಗದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ [[ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆ|ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು]] ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ನೇಯ್ಗೆ]]. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಕಾರ್ಖಾನೆ|ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಉದ್ಯೋಗ ಅರಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>[http://www.historyguide.org/intellect/lecture17a.html ದಿ ವರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]</ref> ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಜತೆಗೂಡಿದ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ [[ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆ]], [[ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ]] ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು [[ಬಂಡವಾಳ]] ಕ್ರೋಢೀಕರಣ ಕೂಡ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಶಗಳೆಂದು ಉದಾಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>"[http://encarta.msn.com/encyclopedia_701509067/Scientific_Revolution.html ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091028110638/http://encarta.msn.com/encyclopedia_701509067/Scientific_Revolution.html |date=2009-10-28 }}". "ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಎನ್‌ಕಾರ್ಟಾ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ೨೦೦೯. ೨೦೦೯-೧೦-೩೧.</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದವರೆಗೆ,ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಹೃದಯಭಾಗ ಮತ್ತು [[ಉಗಿ ಯಂತ್ರ|ಉಗಿ ಯಂತ್ರದ]] ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯ ಆವಿಷ್ಕಾರವೆಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು.<ref>ಹಡ್ಸನ್, ಪ್ಯಾಟ್. ''ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್'', ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ US. ISBN ೦-೭೧೩೧-೬೫೩೧-೬</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶಕೆ|ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶಕೆಯ]] ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಪೂರೈಕೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.<ref>{{cite journal | last = Fullerton | first = Ronald A. | authorlink = | coauthors = | title = How Modern Is Modern Marketing? Marketing's Evolution and the Myth of the "Production Era" | journal = The Journal of Marketing | volume = 52 | issue = 1 | pages = 108–125 | publisher = [[American Marketing Association]] | location = New York City, NY | date = January 1988 | url = | doi = 10.2307/1251689 | id = | accessdate = }}</ref> ಪೂರ್ವಕಾಲೀನ[[ಮಧ್ಯಯುಗ|ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಉಗಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು [[ಲೆವಿಸ್ ಮಮ್‌ಫೋರ್ಡ್]] ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಬಹುತೇಕ ಅಂದಾಜುಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿನದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.amazon.com/gp/reader/015688254X/ref=sib_fs_top?ie=UTF8&p=S00Q&checkSum=udoW5CVmUdy3Y45ns0wtGk7Wesh6yWx220dcukbd7VE%3D#reader-link |title=Technics & Civilization |publisher=Lewis Mumford |accessdate=2009-01-08}}</ref> ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ [[ಸಮ‌ೂಹ ಉತ್ಪಾದನೆ|ಸಮ‌ೂಹ ಉತ್ಪಾದನೆಯ]] ಮಾದರಿಯು [[ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರ]] ಮತ್ತು "ಕೈಗಾರಿಕೆ ಶಕೆಯ ಮ‌ೂಲಮಾದರಿ ಗಡಿಯಾರ" ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದೇಶ ಮತ್ತು ಸಮಯಪಾಲನೆ ಕುರಿತು [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ|ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ]] ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅವರು ಉದಾಹರಿಸಿದರು. [[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ]] ನಗರಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರಿಸುವ ಗಂಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏಕಕಾಲಿಕತೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಪೂರ್ವಸೂಚಕಗಳಾಗಿದ್ದು ನಿಜ. ಇವು ನಂತರ ಉಗಿ ಯಂತ್ರ ಮುಂತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೌತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ,ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಕೂಡ ಚಾಲನಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ,ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುವ ಸರಕಿಗೆ ಸುಂಕಗಳು ಮತ್ತು [[ತೆರಿಗೆ|ತೆರಿಗೆಯನ್ನು]] ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹೇರುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>ಡೀನ್, ಫಿಲ್ಲಿಸ್. ''ದಿ ಫಸ್ಟ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್'', ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ISBN ೦-೫೨೧-೨೯೬೦೯-೯ [https://books.google.com/books?ie=UTF-8&amp;vid=ISBN0521296099&amp;id=eMBG_soDdNoC&amp;pg=PA131&amp;lpg=PA131&amp;sig=xzXl17mm0GYiH80TH-V0lR7JVAk ಓದಿ]</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ|ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ]] ([[ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳ ಕಾಯಿದೆ]]೧೬೨೩)ಸರ್ಕಾರ ಸೀಮಿತ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಅಂಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರೀಕರಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತು ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯಗಳ ಒಳಿತು ಮತ್ತು ಕೆಡಕು ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉಗಿಯಂತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ,ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯು [[ಜೇಮ್ಸ್ ವಾಟ್]] ಮುಂತಾದ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಉಗಿ ಯಂತ್ರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಏಕಸ್ವಾಮಿತ್ವ ನೀಡುವ ಇನಾಮು ನೀಡಿತು. ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಇನಾಮುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಗತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಏಕಸ್ವಾಮಿತ್ವಗಳು ಅದರ ಜತೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅದಕ್ಷತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಇದರಿಂದ ನಿಷ್ಕಪಟತೆ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸುವ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಮತೂಕದಲ್ಲಿರಿಸಿತು ಅಥವಾ ಸಮತೋಲನ ತಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>ಎರಿಕ್ ಸ್ಕಿಫ್, ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲೈಸೇಷನ್ ವಿತೌಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಟೆಂಟ್ಸ್:ದಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್,೧೮೬೯-೧೯೧೨;ಸ್ವಿಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ೧೮೫೦-೧೯೦೭, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟೌನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್,೧೯೭೧</ref> ವಾಟ್ ಅವರ ಏಕಸ್ವಾಮಿತ್ವವು [[ರಿಚರ್ಡ್ ಟ್ರೆವಿಥಿಕ್]], [[ವಿಲಿಯಂ ಮರ್ಡೊಕ್]] ಅಥವಾ [[ಜೊನಾಥನ್ ಹಾರ್ನ್‌ಬ್ಲೋಯರ್]] ಮುಂತಾದ ಸಂಶೋಧಕರು ಸುಧಾರಿತ ಉಗಿ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಸುಮಾರು ೧೬ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿತು.<ref>ಮೈಕೇಲ್ ಬಾಲ್ಡ್ರಿನ್ ಅಂಡ್ ಡೇವಿಡ್ K.ಲೆವೈನ್, [http://www.dklevine.com/general/intellectual/againstfinal.htm ಏಗೇನ್ಸ್ಟ್ ಇಂಟಲೆಕ್ಚುಯಲ್ ಮಾನೊಪಲಿ], {{PDFlink|[http://www.dklevine.com/papers/imbookfinal01.pdf Chapter 1, final online version January 2, 2008]|55&nbsp;KB}}, page ೧೫. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೮. ISBN ೧೩: ೯೭೮೦೫೨೧೮೭೯೨೮೬</ref> === ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಲು ಕಾರಣಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Vereinigte Ostindische Compagnie bond - Middelburg - Amsterdam - 1622.jpg|thumb|A 1623 ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪೆನಿ ಬಾಂಡ್.ಯುರೋಪಿಯನ್ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ವಸಾಹತು ವಿಸ್ತರಣೆ,ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ,ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಸ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಪರಿಸರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ,ಅದು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಚೀನಾ]], [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]] ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕಾಲಗಳಾದ [[ಪ್ರಾಚೀನ]]<ref>[http://www.j-bradford-delong.net/movable_type/archives/000891.html ವೈ ನೊ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯುಷನ್ ಇನ್ ಏನ್ಸೀಂಟ್ ಗ್ರೀಸ್? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927042849/http://www.j-bradford-delong.net/movable_type/archives/000891.html |date=2011-09-27 }} J.ಬ್ರಾಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್ ಡಿಲಾಂಗ್, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು,ಬರ್ಕಲಿಯ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೨. ಜನವರಿ ೨೦೦೭ ಮರುಸಂಪಾದನೆ</ref> ಅಥವಾ [[ಮಧ್ಯಯುಗ|ಮಧ್ಯಯುಗಗಳಲ್ಲಿ]] ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸದಿರಲು ಕಾರಣಗಳೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಿಸಿತು.<ref>[http://www.historyguide.org/intellect/lecture17a.html ದಿ ವರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್] ಇತಿಹಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ, ಸ್ಟೀವನ್ ಕ್ರೈಸ್,೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬- ಜನವರಿ ೨೦೦೭ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣ,ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು<ref>ಜಾಕ್ಸನ್ ಜೆ. ಸ್ಪೈಲ್‌ವಾಗಲ್ (೨೦೦೯). "''[https://books.google.com/books?id=fwxLkRmd-4QC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=&amp;hl=en&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸಿವಿಲೈಜೇಷನ್]'' ". ಪುಟ.೬೦೭.</ref> (ನೋಡಿ,ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್]]), "ಆಧುನಿಕ ಸರ್ಕಾರ", "ಆಧುನಿಕ" ಉದ್ಯೋಗದ ನಡವಳಿಕೆಗಳು,ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಲಹೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://industrialrevolution.sea.ca/causes.html ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್-ಕಾಸಸ್]</ref> [[ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಯುಗ|ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಯುಗವೆಂದರೆ]] ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಸಾಕ್ಷರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿದವರೆಂದು ಅರ್ಥ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಮಾನ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ತಲಾದಾಯ]] [[ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯ ಹೋಲಿಕೆ|ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ೧೫೦೦ ಡಾಲರ್‌ಗಳೆಂದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು(ಬ್ರಿಟನ್ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ಡಾಲರ್ ತಲಾದಾಯ ಹೊಂದಿದೆ).<ref>{{PDFlink|[http://www.iisg.nl/research/jvz-cobbdouglas.pdf Cobb-Douglas in pre-modern Europe1 – Simulating early modern growth]|254&nbsp;KB}} ಜಾನ್ ಲುಟೆನ್ ವಾನ್ ಜಾಂಡೆನ್, ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ/ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಉಟ್ರೇಕ್ಟ್. ಮೇ ೨೦೦೫ ಜನವರಿ ೨೦೦೭ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.</ref> ಆದರೆ ಚೀನವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅದು ೪೫೦ ಡಾಲರ್ ತಲಾದಾಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ಸರಾಸರಿ [[ಬಡ್ಡಿದರ]] ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ೫% ಮತ್ತು ಚೀನದಲ್ಲಿ ೩೦%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.ಇವು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಅತ್ಯಂತ ವಿಪುಲವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=October 2009}} [[ಡೇವಿಡ್ ಲ್ಯಾಂಡೆಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವೆಬರ್]] ಮುಂತಾದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು<ref name="Landes">{{cite book | last = Landes | first = David | authorlink = David Landes | coauthors = | title = The Wealth and Poverty of Nations | publisher = Abacus | date = 1999 | location = London | pages = 38–9 | url = | doi = | id = | isbn = 0349111669}}</ref> ಚೀನ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದವೆಂದು ಕಾರಣ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಯುರೋಪ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಬಹುತೇಕ [[ಜುಡೊ-ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ]] ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಚಿಂತನೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಚೀನದ ಸಮಾಜವು [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್]],[[ಮೆನ್ಸಿಯಸ್]], [[ಹಾನ್ ಫೈಜಿ]] [[ಲಿಗಾಲಿಸಂ]], [[ಲಾವೊ ತ್ಸು]] [[ಟಾವೈಸಂ]] ಮತ್ತು [[ಬುದ್ಧ]], [[ಬುದ್ಧಿಸಂ]] ಮುಂತಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ತರ್ಕಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ಚಿರಂತನ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಐರೋಪ್ಯರು ನಂಬಿದ್ದರೆ, ಪೂರ್ವ ದೇಶಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ನಿರಂತರ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಬೌದ್ಧರು ಮತ್ತು ಟಾವೊವಾದಿಗಳು ತರ್ಕಸಮ್ಮತ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=October 2009}} ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ಇತಿಹಾಸಕಾರ [[ರಜನಿ ಪಾಲ್ಮೆ ದತ್]] "ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಬಂಡವಾಳವು ಬದಲಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಪೂರೈಸಿತು" ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20121101154852/http://india_resource.tripod.com/colonial.html ಸೌತ್ ಏಷ್ಯನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ] -ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳು:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪರಂಪರೆ. ರಜನಿ-ಪಾಲ್ಮೆ ದತ್ ಇಂಡಿಯ ಟುಡೆ(ಭಾರತದ ಆವೃತ್ತಿ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ) ಜನವರಿ ೨೦೦೭ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.</ref> ಚೀನಾಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಭಾರತ ಅನೇಕ ಪೈಪೋಟಿಯ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳಾಗಿ ಹೋಳಾಯಿತು.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು [[ಮರಾಠರು]], [[ಸಿಖ್ಖರು]] ಮತ್ತು [[ಮೊಘಲರು]]. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಎರಡು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು-ಜೀವನಾಧಾರವಾದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು. ಬ್ರಿಟನ್ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಿರಂಕುಶ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಅರಮನೆಯ ಭಂಡಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದಾಸ್ತಾನಿರಿಸಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಚೀನ,ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ [[ನಿರಂಕುಶವಾದಿ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು]] ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದವು. ತಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗಳ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref>[http://www.historycooperative.org/cgi-bin/justtop.cgi?act=justtop&amp;url=http://www.historycooperative.org/journals/jwh/14.2/br_5.html Monarchies 1000–2000. By W. M. SPELLMAN. ಲಂಡನ್: ರಿಯಾಕ್ಟಿಯನ್ ಬುಕ್ಸ್, 2001.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ</ref> === ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಲು ಕಾರಣಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:graph rel share world manuf 1750 1900 02.png|300px|thumb|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ಪಾದಿತ ಇಳುವರಿ ಇತರೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಿಗಿಂತ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿತು.]] ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಪಾರ ಮೇಲುಗೈ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬ್ರಿಟನ್ ತನ್ನ ಅನೇಕ ಸಾಗರೋತ್ತರ [[ವಸಾಹತು|ವಸಾಹತುಗಳಿಂದ]] ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಗುಲಾಮ ವ್ಯಾಪಾರ|ಗುಲಾಮ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ]] ಹುಟ್ಟಿದ ಲಾಭಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬಂಡವಾಳ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕುರಿತು ಕೆಲವರು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಗುಲಾಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ತೋಟಗಾರಿಕೆಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ೫% ಒದಗಿಸಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/con_economic.cfm ವಾಸ್ ಸ್ಲೇವರಿ ದಿ ಇಂಜಿನ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಗ್ರೋತ್? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226181840/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/con_economic.cfm |date=2009-02-26 }}[http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/con_economic.cfm ಡಿಜಿಟಲ್ ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226181840/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/con_economic.cfm |date=2009-02-26 }}</ref> ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದರೂ,ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ಮ‌ೂಲದ ಬೇಡಿಕೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ೧೨% ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>[https://books.google.com/books?id=Bh7HVl92bVMC&amp;pg=PA194&amp;lpg=PA194&amp;dq=Industrial+Revolution,+slavery&amp;source=bl&amp;ots=zBje8eBxGe&amp;sig=vEZVgz3EL-kzaYWVZAkmRqenBho&amp;hl=en&amp;ei=lTIxSoTdMoOyNP6h1LcH&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=12#PPA198,M1 ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್ ಬೈ ಪ್ಯಾಟ್ ಹಡ್ಸನ್, ಪುಟ.][https://books.google.com/books?id=Bh7HVl92bVMC&amp;pg=PA194&amp;lpg=PA194&amp;dq=Industrial+Revolution,+slavery&amp;source=bl&amp;ots=zBje8eBxGe&amp;sig=vEZVgz3EL-kzaYWVZAkmRqenBho&amp;hl=en&amp;ei=lTIxSoTdMoOyNP6h1LcH&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=12#PPA198,M1 198]</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ,ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ನೆಲೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಉದಾರೀಕರಣವು ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ದೃಢ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರಬಹುದು. ಹಣಕಾಸು ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದಿಂದ ವಿನಾಶಗೊಳ್ಳದ ಏಕೈಕ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಗಾತ್ರದ ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್ [[ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧ|ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ]] ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ(ಐರೋಪ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ರಾಯಲ್ ನೇವಿ|ರಾಯಲ್ ನೇವಿಯಿಂದ]] ನಾಶವಾಗಿತ್ತು.<ref>ದಿ ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸ್ವತಃ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡಿರಬಹುದು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಜಟಿಲ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಸಾಮಗ್ರಿ ಒದಗಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸೇರಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಯುದ್ಧವಿಮಾನವು ಸರಾಸರಿ ೧೦೦೦ ರಾಟೆ ಫಿಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ರಾಯಲ್ ನೇವಿಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನೌಕಾಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಈ ಫಿಟಿಂಗ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ೪ರಿಂದ ೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಭಾರೀ ಬೇಡಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಹಗ್ಗದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು.</ref> ಪೂರ್ವ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಅನೇಕ ಉತ್ಪಾದಿತ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿವೆಯೆಂದು ಬ್ರಿಟನ್ ವ್ಯಾಪಕ ರಫ್ತು ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕೂಡ ಖಾತರಿಮಾಡಿಕೊಂಡವು. ಆ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಬಹುತೇಕ ಯುದ್ಧವು ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಒದಗಿಸಿತು.ಇದರಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟನ್ ಬೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ ಕೂಡ ಇನ್ನಷ್ಟು ನೆರವಾಯಿತು-ಅದು ಯುರೋಪ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ದ್ವೀಪ. ಬ್ರಿಟನ್ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವಿದೆ. ಅದರ ಸಣ್ಣ ಬೌಗೋಳಿಕ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ದಟ್ಟವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೂಮಿಯ [[ಎನ್‌ಕ್ಲೋಸರ್]](ಒಟ್ಟು ಸಾಗುವಳಿಗೆ ಭೂ ಆಕ್ರಮಣ) ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕೃಷಿ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕಶಕ್ತಿಯ ಪೂರೈಕೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. [[ನಾರ್ಥ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಿಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], [[ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್‌|ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು ಕೂಡ ಇದ್ದವು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಬ್ಬಿಣ,ಸೀಸ,ತಾಮ್ರ,ಸತು,ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಜಲಶಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದವು. ಅಲ್ಲದೇ, ವಾಯವ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸೌಮ್ಯ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಹತ್ತಿಯಿಂದ ನೂಲು ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ,ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆರಂಭಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೬೮೮ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ಸಮಾಜದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಗ್ರಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯು(ಇತರೆ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ) ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಅಂಶಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎನ್‌ಕ್ಲೋಸರ್ ಆಂದೋಳನದಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಮಹತ್ವದ ಮ‌ೂಲವಾಗಿದ್ದ ರೈತಾಪಿವರ್ಗ ನಾಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಹೊಂದಿದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜನರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು.ಅದರಿಂದ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಆದ್ಯಪ್ರವರ್ತಕರಾದರು.<ref>[[ಬ್ಯಾರಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮೂರ್ Jr.]], ''ಸೋಷಿಯಲ್ ವರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಕ್ಟೇಟರ್‌ಶಿಪ್ ಅಂಡ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ: ಲಾರ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಪೆಸೆಂಟ್ ಇನ್ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ವರ್ಲ್ಡ್'', pp. ೨೯-೩೦, ಬೋಸ್ಟನ್, ಬೆಕನ್ ಪ್ರೆಸ್,೧೯೬೬.</ref> ([[ಹಿಲೇರೆ ಬೆಲ್ಲೋಕ್]] ಅವರ [[ಸರ್ವೈಲ್ ಸ್ಟೇಟ್‌|ಸರ್ವೈಲ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ). ==== ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಕೆಲಸದ ನೀತಿ ==== {{Main|Protestant work ethic}} ಪ್ರಗತಿ,ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿರಿಸಿದ ಉದ್ಯಮಶೀಲ ವರ್ಗದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಬ್ರಿಟನ್ ಮುನ್ನಡ ಪಡೆಯಿತು ಎನ್ನುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ.<ref> {{Cite book | title = Capital and Innovation: How Britain Became the First Industrial Nation | isbn = 0951838245 | year = 2004 | first = Charles | last = Foster | publisher = Arley Hall Press | location = Northwich }}[[ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ರಾಂತಿ|ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು]] ಅನುಸರಿಸಿ,ಉದ್ಯಮಶೀಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಕ್ರೋಢೀಕರಣ ಮತ್ತು [[ಸಂಪತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ|ಸಂಪತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವು]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, </ref> ಈ ವರ್ಗದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಕೆಲಸದ ನೀತಿಗೆ([[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವೆಬರ್]] ನೋಡಿ)ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌|ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ರ]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದೊಂದಿಗೆ]] ರೂಪುತಳೆದ [[ಕ್ವೇಕರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ಸ್]] ಮುಂತಾದ ಮತಭೇದವುಳ್ಳ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಪಂಥಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಬಲವರ್ಧನೆ ಅನುಸರಿಸಿ,೧೬೮೮ರ [[ಭವ್ಯ ಕ್ರಾಂತಿ|ಭವ್ಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ]] ಬ್ರಿಟನ್ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲರೂಪದ ಸ್ಥಾಪನೆ,[[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಲ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಲದ]] ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಥಿರ ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಹಣಕಾಸು ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. [[ಭಿನ್ನಮತೀಯರು]] ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಚೇರಿಗಳಿಂದ ನಿಷೇಧ ಅಥವಾ ನಿರುತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರಲ್ಲದೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೇವಲ ಎರಡು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಯಿತು.( ಆದರೂ ಭಿನ್ನಮತೀಯರು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ]] ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು). ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಅಧಿಕೃತ [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್‌|ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸದಸ್ಯತ್ವವು [[ಟೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್]](ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ದಂಡನೆಯ ಕಾನೂನುಗಳು)ಅನ್ವಯ ಕಡ್ಡಾಯವಾಯಿತು.ಅವರು ಅದಾದಬಳಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಯೂನಿಟೇರಿಯನ್ಸ್]](ಏಕದೇವ ಆರಾಧಕರು) ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಮತೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಎಟಾನ್ ಮತ್ತು ಹಾರೊ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡಲಾಯಿತು-ಇವು ಉತ್ಪಾದನೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ಕೂಡ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತೀ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಈ ಪಂಥಗಳ ಜನರನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಕೂಡ,ಅವರನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಂಡವಾಳಗಾರರು ಅಥವಾ ಇತರೆ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮುಂತಾದ [[ಮಧ್ಯಮವರ್ಗ|ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ]] ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಚರ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಸಹನಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಈ ಪಂಥಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯಮಶೀಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಜನರಿಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊರದಾರಿಯು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಅರಸುವುದಾಗಿತ್ತು. == ನಾವೀನ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Mule-jenny.jpg|thumb|ಸಂಶೋಧಕ ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಕ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನೂಲುವ ಯಂತ್ರವು ಏಕೈಕ ಜೀವಂತ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಾರಂಭವು ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾವೀನ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಾಮೀಪ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ,ಇವು<ref>[http://industrialrevolution.sea.ca/innovations.html ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯುಷನ್ – ಇನ್ನೋವೇಷನ್ಸ್]</ref> ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರೂಪುತಳೆದಿತ್ತು. * '''ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮಗಳು''' -[[ರಿಚರ್ಡ್ ಆರ್ಕ್‌ರೈಟ್]] [[ವಾಟರ್ ಫ್ರೇಮ್]] ಬಳಸಿ [[ಹತ್ತಿ|ಹತ್ತಿಯಿಂದ]] [[ನೂಲುವುದು]],ಜೇಮ್ಸ್ ಹಾರ್‌ಗ್ರೀವ್ಸ್ ಅವರ [[ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ಜೆನ್ನಿ]] ಮತ್ತು ಸಾಮ್ಯುಯಲ್ ಕ್ರಾಂಪ್ಟನ್ [[ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯೂಲ್]](ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ಜೆನ್ನಿ ಮತ್ತು ವಾಟರ್ ಫ್ರೇಮ್ ಸಂಯೋಜನೆ). ಇವಕ್ಕೆ ೧೭೬೯ರಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೭೮೩ರಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿತು. ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅನೇಕ [[ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿ|ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳು]] ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು [[ಉಣ್ಣೆಯ ಬಟ್ಟೆ|ಉಣ್ಣೆಯ ಬಟ್ಟೆಯ]] [[ನೂಲು]] ಹೆಣೆಯಲು, ವಿವಿಧ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ನಾರುಬಟ್ಟೆ|ನಾರುಬಟ್ಟೆಗೆ]] [[ಅಗಸೆನಾರು]] ತೆಗೆಯಲು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. * '''ಉಗಿ ಶಕ್ತಿ''' -[[ಜೇಮ್ಸ್ ವಾಟ್]] ಶೋಧಿಸಿದ ಸುಧಾರಿತ [[ಉಗಿ ಯಂತ್ರ]] ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಗಣಿ|ಗಣಿಗಳಿಂದ]] ನೀರನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಆದರೆ ೧೭೮೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಶಕ್ತಿಚಾಲಿತ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ [[ಜಲಶಕ್ತಿ]] ಲಭ್ಯವಾಗದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮುಂಚೆ ಊಹಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥ ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಯಿತು. * '''ಕಬ್ಬಿಣ ಎರಕಹೊಯ್ಯುವುದು''' -[[ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆ|ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] [[ಇದ್ದಿಲಿನ]] ಬದಲಿಗೆ [[ಅದಿರು ಕರಗಿಸುವ]] ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೋಕ್]](ಅರೆಗಾವಾದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು)ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. [[ಸತು]] ಮತ್ತು [[ತಾಮ್ರ|ತಾಮ್ರಕ್ಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಊದು ಕುಲುಮೆ|ಊದು ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ]] [[ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣ]] ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಂಚೆಯೇ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಆದರೆ [[ದಂಡ ಕಬ್ಬಿಣ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಪಾಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಂಪಿಂಗ್]](ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣ ಕರಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ)(೧೭೮೬ರಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ [[ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯತೆ]] ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು)ಅಥವಾ [[ಪಡ್ಲಿಂಗ್]](ಉಕ್ಕು ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ)(೧೭೮೩ ಮತ್ತು ೧೭೮೪ರಲ್ಲಿ [[ಹೆನ್ರಿ ಕಾರ್ಟ್]] ಅವರ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ) ಬಳಕೆ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಯಿತು. ಇವು ಮ‌ೂರು "ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರ"ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದು,ಅಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನಾವೀನ್ಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು.ಇವು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದು,ಅವುಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಇವು ಯಾವುದೇ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ]] ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಕಿರಿದಾಗಿಸುವುದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ಜೆನ್ನಿ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಶಟಲ್]] ಮತ್ತು ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಜತೆ ಅರೆಗಾವಾದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಕರಗಿಸುವಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಸಾಧನೆಗಳು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದಿತ್ತು. ನಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ [[ಮಗ್ಗ]] ಮತ್ತು [[ರಿಚರ್ಡ್ ಟ್ರೆವಿಥಿಕ್]] ಅವರ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದ [[ಉಗಿ ಯಂತ್ರ]] ಮುಂತಾದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಬ್ರಿಟನ್ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.ಶಕ್ತಿಚಾಲಿತ [[ಹತ್ತಿಗಿರಣಿ|ಹತ್ತಿಗಿರಣಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕಬ್ಬಿಣ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಿಕೆ|ಕಬ್ಬಿಣ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಉಗಿ ಯಂತ್ರಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯಿಂದ ಇತರೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೆರವಾಯಿತು. [[ಜಲಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಗಿರಣಿ|ಜಲಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಗಿರಣಿಗಳಿಗೆ]] ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸುವ ಜಲಮ‌ೂಲಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಮಿಗಿಲಾಗಿತ್ತು. ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ,ಇಂತಹ ಗಿರಣಿಗಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕಶಕ್ತಿಯ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು.[[ಕಾಟನೊಪೊಲೀಸ್]] ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿದ ಹೆಸರನ್ನು, [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌]] ಮ‌ೂಲದ [[ಹತ್ತಿಗಿರಣಿ|ಹತ್ತಿಗಿರಣಿಗಳು]], [[ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿಗಳ ವಿಸ್ತಾರ ಸಮ‌ೂಹಕ್ಕೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಉತ್ಪನ್ನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿದೆ ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನದ ಏಕೈಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಮಂದಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ,ನಂತರ ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಮಿಕನಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ತಯಾರಾದ ಸರಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿ ೧೭೫೬ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ [[ಜಾನ್ ಸ್ಮೀಟನ್]] ಅವರಿಂದ ೧೩ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅಳಿಸಿಹೋಗಿದ್ದ [[ಕಾಂಕ್ರೀಟ್]] ([[ಜಲಜನಕ ಸುಣ್ಣದ ಗಚ್ಚು|ಜಲಜನಕ ಸುಣ್ಣದ ಗಚ್ಚುಮ]]‌ೂಲ)ಮರುಶೋಧನೆ.<ref>''Encyclopædia Britannica'' (೨೦೦೮) "ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ: ಆಧುನಿಕ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮರುಪರಿಚಯ"</ref> === ಜ್ಞಾನದ ವರ್ಗಾವಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Wright of Derby, The Orrery.jpg|thumb|left|ಓರೆ ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ(ca. 1766)ಔಪಚಾರಿಕ ದಾರ್ಶನಿಕ ಸಮಾಜಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮುನ್ನಡೆಗಳನ್ನು ಹರಡುತ್ತವೆ.]] ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಜ್ಞಾನವು ಅನೇಕ ಸಾಧನಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಾದ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಾಲೀಕರ ಬಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದರು ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವರು ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಡೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಇಡೀ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಶತಮಾನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿದ್ದವು; ಮತ್ತು [[ಸ್ವೀಡನ್]] ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಂತ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರು ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಕೂಡ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ ನೀತಿಯಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡಿತ್ತು. ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿಧಾನಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕರು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ಪ್ರವಾಸಿ ದಿನಚರಿಗಳನ್ನು ಇಡುವ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ ಆಗ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞರ ದಾಖಲೆಗಳು ಅವರ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗದ ಮಾಹಿತಿಯ ಮ‌ೂಲವಾಗಿತ್ತು. [[ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ]] [[ಲೂನಾರ್ ಸೊಸೈಟಿ]] ತರದ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ದಾರ್ಶನಿಕ ಸಮಾಜಗಳ ಜಾಲದ ಮ‌ೂಲಕ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಹರಡುವಿಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನ.ಇದರಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ(''ಅದರ ಅರ್ಥ'' ವಿಜ್ಞಾನ) ಚರ್ಚಿಸಲು ಕಲೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದನ್ನು ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲೂನಾರ್ ಸೊಸೈಟಿ ೧೭೬೫ರಿಂದ ೧೮೦೯ರವರೆಗೆ ಅಭಿವರ್ಧಿಸಿತು.ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ,"ಅವು, ನೀವು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರೆ, ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗಿಂತ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಿತಿ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080207075746/http://jquarter.members.beeb.net/morelunar.htm ದಿ ಲೂನಾರ್ ಸೊಸೈಟಿ] ಅಟ್ ಮೋರ್‌ಅಬೌಟ್, ''ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ ಜಿವೆಲ್ಲರಿ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಗೈಡ್'', ಬಾಬ್ ಮೈಲ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್</ref> ಇಂತಹ ಇತರೆ ಸಮಾಜಗಳು ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಗಳ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲಂಡನ್ ಮ‌ೂಲದ [[ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಸಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ ಮತ್ತು ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ''ನಡವಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ'' ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ ಅವರ ''[[ಲೆಕ್ಸಿಕನ್ ಟೆಕ್ನಿಕಂ]]'' (೧೭೦೪)ಮತ್ತು ಡಾ.ಅಬ್ರಾಹಂ ರೀಸ್ ಅವರ ''[[ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ]]'' (೧೮೦೨-೧೮೧೯) ಮುಂತಾದ [[ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ. ''ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ'' ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ನಕ್ಷೆಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಮುದ್ರಿತ ಮ‌ೂಲಗಳಾದ ''[[Descriptions des Arts et Métiers]]'' ಮತ್ತು ಡಿಡೆರಾಟ್‌ ಅವರ ''[[Encyclopédie]]'' ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೆತ್ತನೆಯ ಫಲಕಗಳಿಂದ ವಿದೇಶಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹೊಸ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯಗಳ ನೋಟಿಸ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದವು. [[Annales des Mines]] ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಪ್ರವಾಸಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. === ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು === ==== ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಉತ್ಪಾದನೆ ==== {{Main|Textile manufacture during the Industrial Revolution}} [[ಚಿತ್ರ:Spinning jenny.jpg|thumb|right|ಜರ್ಮನಿಯ ವುಪ್ಪೇರ್‌ಟಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೂಲುವ ಜೆನ್ನಿಯ ಮಾದರಿ.ನೂಲುವ ಜೆನ್ನಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು.]] ಬ್ರಿಟನ್ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಉಣ್ಣೆ]] ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. [[ಕುಶಲಕರ್ಮಿ|ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು]] [[ನೂಲುವುದು]] ಮತ್ತು [[ನೇಯ್ಗೆ|ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು]] ತಮ್ಮ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲೇ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು [[ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆ|ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಯೆಂದು]] ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ನಾರು]] ಮತ್ತು [[ಹತ್ತಿ|ಹತ್ತಿಯನ್ನು]] ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಗತ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಕಷ್ಟ.ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನೂಲುವ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು [[ಕೈಮಗ್ಗ|ಕೈಮಗ್ಗದ]] ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು. ಆದೆರೆ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಮುನ್ನಡೆಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿತ ಹತ್ತಿ ಸರಕುಗಳು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ದಶಕಗಳ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಫ್ತು ಸರಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಭಾರತ ಹತ್ತಿ ಸರಕುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಪೂರೈಕೆದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂಬ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. [[ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ|ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂನಲ್ಲಿ]] ಜಾನ್ ವ್ಯಾಟ್ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಉಣ್ಣೆಯ ದಾರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದಪ್ಪನಾಗಿಸಲು [[ಲೆವಿಸ್ ಪಾಲ್]], ರೋಲರ್ ನೂಲುವ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೈಯರ್ ಮತ್ತು ಬಾಬಿನ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೂಲುವ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಪಡೆದರು. ಪಾಲ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟ್ ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂನಲ್ಲಿ ಗಿರಣಿಯೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಗಿರಿಣಿಯು ಅವರ ರೋಲಿಂಗ್ ಯಂತ್ರವನ್ನು [[ಕತ್ತೆ|ಕತ್ತೆಯ]] ಶಕ್ತಿಯ ಮ‌ೂಲಕ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ನಾರ್ಥಂಪ್ಟನ್‌|ನಾರ್ಥಂಪ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೭೪೩ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಪಾಲ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟ್‌ನ ಐದು ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ತಲಾ ೫೦ ತಿರುಗಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ೧೭೬೪ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. [[ಲಿಯೋಮಿನಿಸ್ಟರ್‌|ಲಿಯೋಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಡ್ಯಾನಿಯಲ್ ಬೌರ್ನ್]] ಇದೇ ರೀತಿಯ ಗಿರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.ಆದರೆ ಅದು ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಲೆವಿಸ್ ಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಡೇನಿಯಲ್ ಬೌರ್ನ್ ಇಬ್ಬರೂ ೧೭೪೮ರಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಡಿಂಗ್]] ಯಂತ್ರಗಳ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಪಡೆದರು. ವಿವಿಧ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಎರಡು ಜತೆ ರೋಲರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಇದು ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಹತ್ತಿ ನೂಲುವ [[ಗಿರಣಿ|ಗಿರಣಿಯಲ್ಲಿ]] ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ಲೆವಿಸ್ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ನಂತರ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಆರ್ಕ್‌ರೈಟ್]] ತಮ್ಮ [[ವಾಟರ್ ಫ್ರೇಮ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್ ಕ್ರಾಮ್ಟನ್]] [[ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯೂಲ್]](ಕದಿರುಗಳಿಂದ ನೂಲು ತೆಗೆಯುವ ಯಂತ್ರ)ದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ಸುಧಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಇತರೆ ಸಂಶೋಧಕರು ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್(ಎಳೆಬಿಡಿಸುವುದು,ಹೊಸೆತ ಮತ್ತು ನೂಲುವ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವ) ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಂತಗಳ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ [[ನೂಲು]] ಪೂರೈಕೆ ತೀರಾ ವೃದ್ಧಿಸಿತು. [[ಶಟಲ್]] ಮತ್ತು ಕೈಮಗ್ಗ ಅಥವಾ "ಫ್ರೇಮ್‌"‌ಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನೇಯ್ಗೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ನೂಲಿನ ಪೂರೈಕೆ ಪೋಷಿಸಿತು. ಕಾರ್ಮಿಕನ ಇಳುವರಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಹೊಸ ಯಂತ್ರಗಳು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಮುಂಚಿನ ಸಂಶೋಧಕರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಮುನ್ನಡೆಗಳ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು,[[ಉದ್ಯಮಿ|ಉದ್ಯಮಿಗಳ]] ಒಂದು ವರ್ಗವು ಮುಂದಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಆರ್ಕ್‌ರೈಟ್]] ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹಿರಿಮೆ ಸಂದಿತು.ಆದರೆ ಆ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ [[ಥಾಮಸ್ ಹೈಸ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಕೇ]] ಮೊದಲಾದ ಜನರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಆರ್ಕ್‌ರೈಟ್ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು,ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿ, ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅವರು ಖಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ [[ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿ|ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಯನ್ನು]] ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಮೊದಲಿಗೆ [[ಅಶ್ವಶಕ್ತಿ]] ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಜಲಶಕ್ತಿ|ಜಲಶಕ್ತಿಯಿಂದ]] ಹತ್ತಿ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿವರೆಗೆ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಯಂತ್ರವನ್ನು ನಡೆಸಲು [[ಉಗಿ ಶಕ್ತಿ|ಉಗಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==== ಲೋಹ ಉದ್ಯಮ ==== [[ಚಿತ್ರ:Philipp Jakob Loutherbourg d. J. 002.jpg|left|thumb|ಕೋಲ್‌ಬ್ರೂಕ್‌ಡೇಲ್ ಬೈ ನೈಟ್,1801,ಜಾಕೋಬ್ ಲೌಥರ್‌ಬರ್ಗ್ ದಿ ಯಂಗರ್, ಊದು ಕುಲುಮೆಗಳು ಕೋಲ್‌ಬ್ರೂಕ್‌ಡೇಲ್‌ನ ಕಬ್ಬಿಣ ತಯಾರಿಸುವ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತವೆ.]] [[File:Reverberatory furnace diagram.png|thumb|right|ಉಷ್ಣಪ್ರತಿಫಲಕ ಕುಲುಮೆಯು ಗಣಿಯಿಂದ ತೆಗೆದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಬಳಸಿ ಮೆದುಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಉರಿಯುವ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಳಿದು,ಗಂಧಕ ಮುಂತಾದ ಕಲ್ಮಶಗಳಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.ಇದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ದಾರಿ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಶಕೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಹ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯಾಯಿತು. [[ಮರ]] ಆಧಾರಿತ ಸಾವಯವ ಇಂಧನಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ|ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನವು]] ಬಳಕೆಯಾಯಿತು. ಇವೆಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ೧೬೭೮ರಿಂದ ಸರ್ [[ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಕ್ಲರ್ಕ್]] ಮತ್ತಿತರು ಕುಪೋಲಾಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು [[ಉಷ್ಣಪ್ರತಿಫಲಕ ಕುಲುಮೆ|ಉಷ್ಣಪ್ರತಿಫಲಕ ಕುಲುಮೆಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೈಗೊಂಡ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಇವು [[ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್]] ಹೊಂದಿದ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಅದಿರಿನ]] ಮೇಲೆ ಇದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ [[ಆಕ್ಸೈಡ್‌|ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು]] ಲೋಹವಾಗಿ [[ಸಂಕೋಚಿಸು|ಸಂಕೋಚಿಸುತ್ತದೆ]]. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಮಶಗಳು(ಗಂಧಕ ಮುಂತಾದವು)ಲೋಹಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗದಿರುವ ಅನುಕೂಲ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಿದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ೧೬೭೮ರಿಂದ [[ಸೀಸ|ಸೀಸದ]] ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೬೮೭ರಿಂದ [[ತಾಮ್ರ|ತಾಮ್ರದ]] ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣ ಎರಕಸಾಲೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ೧೬೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು,ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಪ್ರತಿಫಲಕ ಕುಲುಮೆಯು ಗಾಳಿ ಕುಲುಮೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಕಬ್ಬಿಣ ಎರಕಹೊಯ್ಯುವ ಕುಪೋಲಾ ಭಿನ್ನ(ನಂತರದ)ಪರಿಷ್ಕಾರ. ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ [[ಅಬ್ರಹಾಂ ಡಾರ್ಬಿ]] ೧೭೦೯ರಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ್‌ಬ್ರೂಕ್‌ಡೇಲ್‌|ಕೋಲ್‌ಬ್ರೂಕ್‌ಡೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ [[ಊದು ಕುಲುಮೆ|ಊದು ಕುಲುಮೆಗೆ]] ಕೋಕ್(ಅರೆಗಾವಾದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು)ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿ ದಾಪುಗಾಲುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಕೋಕ್ [[ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣ|ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು]] ಎರಕದ ಕಬ್ಬಿಣ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಬಿಂದಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದಿದ್ದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮ‌ೂಲಕ ಎರಕಹೊಯ್ದ ಬಿಂದಿಗೆಗಳು ಎದುರಾಳಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗಿಂತ ತೆಳುವಾಗಿದ್ದು,ಅಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಪುತ್ರ [[ಅಬ್ರಹಾಂ ಡರ್ಬಿ]] [[ಹಾರ್ಶೈ]] ಮತ್ತು [[ಕೆಟ್ಲಿ]] ಕುಲುಮೆಗಳನ್ನು(ಕೋಲ್‌ಬ್ರೂಕ್‌ಡೇಲ್ ಹತ್ತಿರ) ೧೭೫೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುವ ತನಕ ಕುಲುಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರ್ ಐರನ್(ದಂಡ ಕಬ್ಬಿಣ) ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕೋಕ್ ಮೆದುಕಬ್ಬಿಣದ ಬಳಕೆ ವಿರಳವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ, ಕೋಕ್ ಮೆದುಕಬ್ಬಿಣವು ಇದ್ದಲಿನ ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣಕ್ಕಿಂತ ಅಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಮ್ಮಾರರು [[ದಂಡ ಕಬ್ಬಿಣ|ದಂಡ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು]] ಗ್ರಾಹಕವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಟ್ಟಿಯ ಕುಲುಮೆ|ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಟ್ಟಿಯ ಕುಲುಮೆಗಳಲ್ಲಿ]] ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೊಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ಇಂದು ಪಾಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಂಪಿಂಗ್(ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ)ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹೆನ್ರಿ ಕಾರ್ಟ್ ಅವರ ಪಡ್ಲಿಂಗ್(ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಿಸುವ) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಪಾಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಂಪಿಂಗ್ ಸುಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿ ಬಹುಶಃ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ೧೭೮೫ರಿಂದ ಬರಬೇಕಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ರಿಟನ್ ಕಬ್ಬಿಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ತರಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಹೊಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು [[ಇದ್ದಲಿನ]] ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದ್ದಲಿನ ಮ‌ೂಲಗಳಿಗೆ ಅವು ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾಲಾವಧಿವರೆಗೆ,ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಬ್ಬಿಣ ಉತ್ಪಾದಕರು ದೇಶೀಯ ಪೂರೈಕೆಗಳ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಲು ಆಮದು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದರು. ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಿಂದ [[ಸ್ವೀಡನ್‌|ಸ್ವೀಡನ್‌ನಿಂದ]] ತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೭೨೦ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯದಿಂದ ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,೧೭೮೫ರಿಂದ,ಹೊಸ ಕಬ್ಬಿಣ ತಯಾರಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆಮದುಗಳು ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ಕಬ್ಬಿಣದ ದಂಡ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದಿತ [[ರೋಟ್ ಐರನ್]](ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣ) [[ಗ್ರಾಹಕ ವಸ್ತುಗಳ]] ರಫ್ತುದೇಶವಾಯಿತು. ಕಬ್ಬಿಣ ಅಗ್ಗದ ಮತ್ತು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,[[ಅಬ್ರಾಹಂ ಡರ್ಬಿ]] ೧೭೭೮ರಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಸೇತುವೆ]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆಯೇ ಅದು ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾಣ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಕೂಡ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Ironbridge 6.jpg|thumb|ದಿ ಐರನ್ ಬ್ರಿಜ್,ಶ್ರಾಪ್‌ಶೈರ್,ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] [[ಉಕ್ಕು]] ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲಾಯಿತು. ಉಕ್ಕು ದುಬಾರಿ ಸರಕಾಗಿದ್ದು,ಕಬ್ಬಿಣ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧನಗಳ ಅಂಚನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಹಂಟ್ಸ್‌ಮನ್]] ೧೭೪೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ [[ಕ್ರೂಸಿಬಲ್ ಉಕ್ಕು]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತು ಬ್ಲಿಸ್ಟರ್ ಉಕ್ಕನ್ನು [[ಸಂಯೋಜನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]](ಕಬ್ಬಿಣಕ್ಕೆ ಇಂಗಾಲ ಸೇರಿಸುವಿಕೆ)ಮ‌ೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಗ್ಗದ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಪೂರೈಕೆಯು ಬಾಯ್ಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉಗಿ ಯಂತ್ರಗಳು, ತರುವಾಯ ರೈಲ್ವೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಯಿತು. [[ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ|ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ]] ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು. ==== ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Horse_Railway_in_Coal_Mine.jpg|left|thumb|ಸ್ವಂತ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪುರುಷರು.1900ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕ]] [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌|ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಉಗಿ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿಗೆ ತೋಡುವ [[ಕುಳಿಗಳು]] ಅನೇಕವೇಳೆ ಚಿಕ್ಕದಾದ [[ಗಂಟೆಯಾಕಾರಾದ ಕುಳಿ|ಗಂಟೆಯಾಕಾರಾದ ಕುಳಿಗಳಾಗಿದ್ದು]] ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳನ್ನು ತೊರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಬೌಗೋಳಿಕತೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದರೆ, ಬೆಟ್ಟದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ [[ಆಡಿಟ್]](ಸಮತಲ ಹಾದಿ) ಅಥವಾ [[ಶಾಫ್ಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]](ಸುರಂಗ) ಮ‌ೂಲಕ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ತೆಗೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. [[ಶಾಫ್ಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ|ಶಾಫ್ಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು]] ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ಗಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೀರನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಪರಿಮಿತಿಯ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಶಾಫ್ಟ್ ಮೇಲೆ ಬಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅಥವಾ [[ಸೋಗ್]](ಗಣಿಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಬೆಟ್ಟದ ಬದಿಗೆ ಸುರಂಗ ಕೊರೆತ)ವಿಧಾನ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೊರೆ ಅಥವಾ ಕಂದಕಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಉಗಿ ಯಂತ್ರದ ಕಾರ್ಯಾರಂಭದಿಂದ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶಾಫ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಜೇಮ್ಸ್ ವಾಟ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷ ಉಗಿ ಯಂತ್ರವನ್ನು ೧೭೭೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಯಂತ್ರಗಳ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚಗಳು ಕುಂಠಿತವಾಗಿ,ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಲಾಭದಾಯಕವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಫೈರ್‌ಡ್ಯಾಂಪ್]](ಮೀಥೇನ್ ಮುಂತಾದ ದಹನಕಾರಿ ಅನಿಲಗಳು)ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಸುರಕ್ಷಿತ ದೀಪ]] ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ೧೮೧೬ರಲ್ಲಿ ಸರ್ [[ಹಂಫ್ರಿ ಡೇವಿ]] ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ಟೀಫನ್‌ಸನ್]] ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ದೀಪಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಸುರಕ್ಷಿತವೆನಿಸಿ, ದುರ್ಬಲ ಬೆಳಕನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹುಸಿ ಬೆಳಕೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಫೈರ್‌ಡ್ಯಾಂಪ್(ದಹನಕಾರಿ ಅನಿಲಗಳು)ಸ್ಫೋಟಗಳು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆಗಾಗ್ಗೆ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಧೂಳು]] [[ಸ್ಫೋಟಗಳು]] ಉಂಟಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇಡೀ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾವುನೋವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕಳಪೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲುಗಳ ಉರುಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಾವುನೋವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ==== ಉಗಿ ಶಕ್ತಿ ==== {{Main|Steam power during the Industrial Revolution}} [[ಚಿತ್ರ:Savery-engine.jpg|upright|thumb|left|1698 ಸವೇರಿ ಯಂತ್ರ-ಡೆನಿಸ್ ಪಾಪಿನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಥಾಮಸ್ ಸವೇರಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಯಂತ್ರ.]] [[ನಿಶ್ಚಲ ಉಗಿ ಯಂತ್ರ|ನಿಶ್ಚಲ ಉಗಿ ಯಂತ್ರದ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚಿನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.;ಆದಾಗ್ಯೂ,ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಬಹುತೇಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಹುತೇಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಜಲಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅಶ್ವ ಮತ್ತು ಮಾನವ-ಶಕ್ತಿ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಗಿ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ೧೬೯೮ರಲ್ಲಿ [[ಥಾಮಸ್ ಸವೇರಿ]] ನಿಜವಾದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುವ ಸಂಯೋಜಿತ ನಿರ್ವಾತ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ ಜಲಪಂಪ್‌ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಪಡೆದರು.ಅದು ಸುಮಾರು ಒಂದು [[ಅಶ್ವಶಕ್ತಿ]](ಎಚ್‌ಪಿ)ಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜಲನಿರ್ವಹಣೆ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು(ಅದರಿಂದ ''ದಿ ಮೈನರ್ಸ್ ಫ್ರೆಂಡ್'' ಎಂಬ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರು).ಆದರೆ ನೀರನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುವ ಎತ್ತರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಾಯ್ಲರ್ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಅಪಾಯ ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Newcomens Dampfmaschine aus Meyers 1890.png|thumb|upright|ನ್ಯೂಕಾಮೆನ್‌ರ ಉಗಿ ಶಕ್ತಿಯ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಯಂತ್ರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಎಂಜಿನ್.ತರುವಾಯ ಉಗಿ ಯಂತ್ರಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡಿದವು.]] [[ಥಾಮಸ್ ನ್ಯೂಕಾಮೆನ್]] ೧೭೧೨ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಉಗಿ ಶಕ್ತಿ ಘಟಕವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ನ್ಯೂಕಾಮೆನ್ ಸವೇರಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ [[ನ್ಯೂಕಾಮೆನ್ ಉಗಿಯಂತ್ರ|ನ್ಯೂಕಾಮೆನ್ ಉಗಿಯಂತ್ರವನ್ನು]] ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು.ಆದರೆ ಸವೇರಿ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದ್ದರಿಂದ ನ್ಯೂಕಾಮೆನ್ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗರು ಸವೇರಿ ಜತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು,೧೭೩೩ರವರೆಗೆ ಜಂಟಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಮೇಲೆ ಉಗಿ ಯಂತ್ರ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref>ಹಲ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್ H:ದಿ ಅರ್ಲಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟೀಮ್ ಎಂಜಿನ್; TEE ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್,ಲೀಮಿಂಗ್‌ಟನ್ ಸ್ಪಾ,U.K., ೧೯೯೯ ISBN ೧-೮೫೭೬೧-೧೦೭-೧</ref><ref>L.T.C. ರೋಲ್ಟ್ ಅಂಡ್ J. S. ಅಲೆನ್, ''ದಿ ಸ್ಟೀಮ್ ಎಂಜಿನ್ ಆಫ್ ಥಾಮಸ್ ನ್ಯೂಕಾಮನ್'' (ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್, ಆಷ್‌ಬೌರ್ನ್, ೧೯೯೭), ೪೪.</ref> ನ್ಯೂಕಾಮೆನ್ ಯಂತ್ರವು ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೈಗೊಂಡ [[ಪಾಪಿನ್ಸ್]] ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪಿಸ್ಟನ್(ಆಡುಬೆಣೆ) ಮತ್ತು ಸಿಲಿಂಡರ್ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು,ಒಂದು ತುದಿಯು ಪಿಸ್ಟನ್ ಮೇಲೆ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ವಾಯುಮಂಡಲ ಒತ್ತಡಕ್ಕಿಂತ(ಬಾಯ್ಲರ್ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒತ್ತಡ)ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಗಿಯನ್ನು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಕ ಪ್ರೇರಿತ ಮೇಲ್ಮುಖ ಚಲನೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಿಸ್ಟನ್ ಕೆಳಗೆ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಕೆಳಗಿನ ಅರ್ಧ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಾಯಿಸಲಾಯಿತು; ಉಗಿಯಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನಂತರ ತಣ್ಣೀರಿನ ಜೆಟ್ ಹಾಯಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಉಗಿಯು ಘನೀಕೃತಗೊಂಡು ಆಂಶಿಕ ನಿರ್ವಾತ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಪಿಸ್ಟನ್ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಂಡಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾತದ ಒತ್ತಡದ ಭಿನ್ನತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಿಸ್ಟನ್ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ನ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿರುದ್ಧ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಕಿಂಗ್ ಬೀಮ್ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಸುರಂಗಗಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಕ ಪ್ರೇರಿತ ಹಿಂದಕ್ಕೂ ಮುಂದಕ್ಕೂ ಚಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಪಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಂತ್ರದ ಕೆಳಮುಖದ ಚಲನೆಯಿಂದ ಪಂಪ್‌ನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ, ಪಂಪಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಹಂತಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ರಾಕಿಂಗ್ ಬೀಮ್‌ಗೆ ಲಂಬಾಕಾರದ ''ಪ್ಲಗ್ ಟ್ರೀ'' ಯನ್ನು ಬಿಗಿದು ಯಂತ್ರ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ನ್ಯೂಕಾಮೆನ್ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಆಳವಾದ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿರಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು;ಇವು ದೊಡ್ಡ ಯಂತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು,ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಯಥೇಚ್ಛ ಬಂಡವಾಳ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು.{{convert|5|hp|abbr=on}} ಆಧುನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳಿಗಿಂತ ಅವು ತೀರಾ ಅಸಮರ್ಥವೆನಿಸಿದರೂ, ಕುಳಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಸಿಗುವ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ,ಆಳವಾದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಅನಾನುಕೂಲಗಳ ನಡುವೆಯ‌ೂ, ನ್ಯೂಕಾಮೆನ್ ಯಂತ್ರಗಳು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವೆನಿಸಿದ್ದು, ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು.ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಶಕಗಳ ತನಕ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಳಕೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ನ್ಯೂಕಾಮೆನ್ ೧೭೨೯ರಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವರ ಯಂತ್ರಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ೧೭೨೨ರಲ್ಲಿ [[ಹಂಗರಿ]],ಜರ್ಮನಿ, [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವೀಡನ್‌|ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ]] ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು. ಜಂಟಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ನಂತರ ೧೭೩೩ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೧೦ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ೧೪ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿತ್ತು. ಎಂಜಿನಿಯರ್ [[ಜಾನ್ ಸ್ಮೀಟನ್]] ೧೭೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾದರಿಯ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಒಟ್ಟು ೧,೪೫೪ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ೧೮೦೦ರೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ರೋಲ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಅಲೆನ್,೧೪೫</ref> [[ಚಿತ್ರ:Watt James von Breda.jpg|thumb|upright|ಜೇಮ್ಸ್ ವಾಟ್]] ಯಂತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ [[ಜೇಮ್ಸ್ ವಾಟ್]] ಮ‌ೂಲಭೂತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. [[ಮ್ಯಾಥೀವ್ ಬೌಲ್ಟನ್]] ಜತೆ ನಿಕಟ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ೧೭೭೮ರೊಳಗೆ ತಮ್ಮ [[ಉಗಿ ಯಂತ್ರ|ಉಗಿ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ]] ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಉಗಿ ಎಂಜಿನ್‌ಗೆ ಮ‌ೂಲಭೂತ ಸರಣಿ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಸಿಲಿಂಡರ್ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಉಗಿ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಬದಲಿಗೆ ಪಿಸ್ಟನ್ ಮೇಲ್ಬಾಗಕ್ಕೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿಕೆ, ಉಗಿ ಜಾಕೆಟ್ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉಗಿ ಕಂಡೆನ್ಸರ್ ಚೇಂಬರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಗಮನಾರ್ಹವೆನಿಸಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಸಿಲಿಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿ, ಯಂತ್ರ ದಕ್ಷತೆಯು ವಾಯುಮಂಡಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ಯಂತ್ರ ದಕ್ಷತೆಯು ಐದು ಅಂಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ೭೫% ಉಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಒತ್ತಡದ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ೧೭೮೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ವಾಸ್‌ಬೊರೋ ಮತ್ತು ಪಿಕಾರ್ಡ್ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ,೧೭೮೩ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಿತವ್ಯಯದ ವಾಟ್ ಉಗಿ ಯಂತ್ರನನ್ನು ದ್ವಿಪಾತ್ರದ ಸುತ್ತು ತಿರುಗುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಪೂರ್ಣರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.ಅಂದರೆ ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಖಾನೆ ಅಥವಾ ಗಿರಣಿಯ ರೋಟರಿ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಚಲಿಸಲು ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ವಾಟ್ ಅವರ ಮ‌ೂಲ ಯಂತ್ರ ವಿಧಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ೧೮೦೦ರಲ್ಲಿ [[ಬೌಲ್ಟನ್ &amp; ವಾಟ್]] ಸಂಸ್ಥೆ ೪೯೬ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು,ಜತೆಗೆ ೧೬೪ ಮೇಲೆ, ಕೆಳಗೆ ಚಲಿಸುವ ಪಂಪ್‌ಗಳು, ೨೪ [[ಊದು ಕುಲುಮೆ|ಊದು ಕುಲುಮೆಗಳನ್ನು]],ಮತ್ತು ೩೦೮ ಶಕ್ತಿಆಧಾರಿತ ಗಿರಣಿ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಬಹುತೇಕ ಯಂತ್ರಗಳು ೫ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ.{{convert|10|hp|abbr=on}} ಈ ಯಂತ್ರಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಲೇಥ್,ಪ್ಲೇನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಶೇಪಿಂಗ್ ಯಂತ್ರಗಳು ಮುಂತಾದ [[ಯಂತ್ರಸಾಧನ|ಯಂತ್ರಸಾಧನಗಳ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ,ಯಂತ್ರಗಳ ಎಲ್ಲ ಲೋಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿ,ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ೧೮೦೦ರವರೆಗೆ, ಉಗಿ ಯಂತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಮ‌ೂನೆಯು [[ಬೀಮ್ ಯಂತ್ರ]](ಸನ್ನೆಕೋಲಿನ ತತ್ವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಂಜಿನ್) ಆಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಯಂತ್ರ-ಮನೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೇಬಲ್ ಎಂಜಿನ್ ರೀತಿಯ ಸ್ವಯಂಅಂತರ್ಗತ ವಾಹಕ ಎಂಜಿನ್(ತಕ್ಷಣವೇ ತೆಗೆಯಬಹುದು,ಆದರೆ ಚಕ್ರಗಳ ಮೇಲಿರುವುದಿಲ್ಲ)ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನಿಷ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಟ್ರೆವೆಥಿಕ್]] ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ [[ಆಲಿವರ್ ಎವಾನ್ಸ್]] ಅತೀ ಒತ್ತಡದ ಘನೀಕೃತವಾಗದ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಉಗಿ ಯಂತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಬಾಯ್ಲರ್ ಏಕ ಘಟಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ರಸ್ತೆಸಂಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಚಲಿಸುವ ರೈಲಿನ ಯಂತ್ರ|ಚಲಿಸುವ ರೈಲಿನ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಉಗಿ ದೋಣಿ|ಉಗಿ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ವಾಟ್ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉಗಿ ಯಂತ್ರವು ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ==== ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Thamestunnel.jpg|right|thumb|ಥೇಮ್ಸ್ ಟನಲ್(1843ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು) ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಜಲಗರ್ಭದ ಸುರಂಗಕ್ಕೆ ಸಿಮೆಂಟ್ ಬಳಸಲಾಯಿತು.]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು [[ಸೀಸದ ಕೋಶದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]] ಮ‌ೂಲಕ [[ಗಂಧಕಾಮ್ಲ|ಗಂಧಕಾಮ್ಲದ]] ಉತ್ಪಾದನೆ. ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಪೌರ [[ಜಾನ್ ರೋಯಿಬಕ್]](ಜೇಮ್ಸ್ ವಾಟ್ ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಜತೆಗಾರ)೧೭೪೬ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರು. ಮುಂಚಿನ ದುಬಾರಿ ಗಾಜಿನ ಕೋಶಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ [[ಸೀಸ|ಸೀಸದ]] ಹಾಳೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.{{convert|100|lb|-1}} ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಷಾರ|ಕ್ಷಾರದ]] ಉತ್ಪಾದನೆ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.[[ಸೋಡಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್]] ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ೧೭೯೧ರಲ್ಲಿ [[ನಿಕೋಲಾಸ್ ಲೆಬ್ಲಾಂಕ್]] ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. [[ಲೆಬ್ಲಾಂಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ|ಲೆಬ್ಲಾಂಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ]] ಗಂಧಕಾಮ್ಲದ ಜತೆ ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೊಂದಿ ಸೋಡಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಮತ್ತು [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಸಿಡ್]] ನೀಡುವುದಾಗಿದೆ. [[ಸೋಡಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್‌|ಸೋಡಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್‌ನ್ನು]] [[ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು]],([[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್]]) ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಜತೆ ಕುದಿಸಿದಾಗ, [[ಸೋಡಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೈಡ್]] ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೀರನ್ನು ಬೆರೆಸುವುದರಿಂದ ಕರಗುವ ಸೋಡಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೈಡ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು.(ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಅನುಪಯುಕ್ತ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನ) ಈ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ [[ಸೋಡಾ ಆಷ್]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ([[ಬಾರಿಲ್ಲಾ]]) ಸುಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸೋಡಾ ಆಷ್‌ಗೆ ಪ್ರಬಲ ಮ‌ೂಲಗಳಾಗಿದ್ದ [[ಕೆಲ್ಪ್‌|ಕೆಲ್ಪ್‌ಗೆ]] ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಿತವ್ಯಯಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Clow52">{{cite |last1=Clow|first1=Archibald |last2=Clow|first2=Nan L. |date=June 1952 |title=Chemical Revolution |publisher=Ayer Co |pages=65–90 |isbn=0-8369-1909-2}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ [[ಪೊಟಾಷ್]]([[ಪೊಟಾಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್]]) ಗಟ್ಟಿಮರದ ಬೂದಿಗಳಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇವೆರಡು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಅತೀ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಿತವ್ಯಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ನೆರವಾದವು. ಗಾಜು, ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ, ಸೋಪ್ ಮತ್ತು ಕಾಗದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಂ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕಾಮ್ಲ ಮುಂಚಿನ ಬಳಕೆಯು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಪಿಕ್ಲಿಂಗ್(ತುಕ್ಕು ತೆಗೆಯುವುದು) ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬೆಳ್ಳಗಾಗಿಸುವ [[ಬ್ಲೀಚಿಂಗ್‌|ಬ್ಲೀಚಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕ್ಲಾಡೆ ಲೂವಿಸ್ ಬರ್ತೊಲೆಟ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಟೆನೆಂಟ್ ಅವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಬ್ಲೀಚಿಂಗ್ ಪುಡಿ(ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಹೈಪೋಕ್ಲೋರೈಟ್)ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮದ ಬ್ಲೀಚಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. ಆಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನದ ಬ್ಲೀಚಿಂಗ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲಾವಧಿಗಿಂತ(ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ದಿನಗಳಿಗೆ)ಗಮನಾರ್ಹ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ಷಾರ ಅಥವಾ ಹುಳಿಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದ ಬಳಿಕ ಬ್ಲೀಚ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಉತ್ತರ [[ಗಾಸ್ಗೊ|ಗಾಸ್ಗೊದ]] ಸೇಂಟ್ ರೋಲೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಟೆನಂಟ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ವಿಶ್ವದ ಅತೀದೊಡ್ಡ ರಾಸಾಯನಿಕ ಘಟಕವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ತಯಾರಕರಾಗಿದ್ದು,ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ [[ಜೋಸೆಫ್ ಆಸ್ಪ್‌ಡಿನ್]] ೧೮೨೪ರಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಮೆಂಟ್]] ತಯಾರಿಕೆಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಕಟ್ಟಡನಿರ್ಮಾಣ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಮುಖ್ಯ ಮುನ್ನಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆವೆಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ೧೪೦೦ °C ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸು|ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸುವುದು]], ನಂತರ ಸಣ್ಣಗೆ ಪುಡಿಮಾಡಿ ನೀರು, ಮರಳು ಮತ್ತು ಜಲ್ಲಿಯ ಜತೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ [[ಕಾಂಕ್ರೀಟ್]] ತಯಾರಿಸುವುದು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಮೆಂಟ್‌ನ್ನು ಖ್ಯಾತ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ [[ಮಾರ್ಕ್ ಇಸಾಂಬರ್ಡ್ ಬ್ರೂನೆಲ್]] ಅವರು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[ಥೇಮ್ಸ್ ಸುರಂಗ]] ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.ce.memphis.edu/1101/notes/concrete/concrete_properties_slides.pdf ''ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225045836/http://www.ce.memphis.edu/1101/notes/concrete/concrete_properties_slides.pdf |date=2021-02-25 }} ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೆಮ್ಫಿಸ್ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ ಉಪನ್ಯಾಸ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು. ೨೦೦೭-೧೦-೧೭ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.</ref> ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಬಳಿಕ [[ಲಂಡನ್ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು. ==== ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Joseph whitworth.jpg|thumb|left|upright|ಸರ್ ಜೋಸೆಫ್ ವಿಟ್‌ವರ್ಥ್]] ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ [[ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು]] ಇಲ್ಲದೇ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳ ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಕರು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ಸಾಧನಗಳ ಮ‌ೂಲಗಳನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿತ್ತು.ಇದರಿಂದ ಅವರು ಸಣ್ಣ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಮ‌ೂಹಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಮುಂಚಿನ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಯಂತ್ರಗಳ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು "ಗಡಿಯಾರದ ಕೆಲಸ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಯಂತ್ರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಸ್ಪೈಂಡಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರು. ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಯಂತ್ರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಈ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಂದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಆಧುನಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಮ‌ೂಲವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು-[[ಬಡಗಿ|ಬಡಗಿಗಳು]] ಮರದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಮ್ಮಾರರು ಹಾಗೂ ಟರ್ನರ್‌ಗಳು ಲೋಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದವು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂನಲ್ಲಿ ೧೮೩೦ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. [[ಜೋಸೆಪ್ ಗಿಲ್ಲೊಟ್]], [[ವಿಲಿಯಂ ಮಿಚೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಪೆರಿ]] ಅವರು ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ ಹೊಸ ಯಂತ್ರವು ಸ್ಫುಟ, ಅಗ್ಗದ ಉಕ್ಕಿನ ಪೆನ್ ನಿಬ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು; ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರಯಾಸಕರ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಲೋಹದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಷ್ಟಕರವಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ, ಲೋಹದ ಬಳಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಮರದ ಉಪಕರಣಗಳು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅನಾನುಕೂಲತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೀಲುಗಳು ಸಡಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ಲೋಹದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಿರುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಿತವ್ಯಯಕಾರಿಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಸುತ್ತಿಗೆಗಳು, ಫೈಲ್‌ಗಳು,ಸ್ಕ್ರೇಪರ್‌ಗಳು,ಗರಗಸಗಳು ಮತ್ತು ಉಳಿಗಳು ಮುಂತಾದ ಮ‌ೂಲ ಕೈಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ದೈಹಿಕ ದುಡಿಮೆಯಿಂದ ಲೋಹವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸಣ್ಣ ಲೋಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಯಂತ್ರದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಸಕರ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Lathe.PNG|thumb|right|1911ರಿಂದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಲೇತ್, ಇತರೆ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ]] ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಬಳಸುವ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದ [[ಲೇತ್]](ಚರಕಿಯಂತ್ರ)ಗಳಲ್ಲದೇ,ಮುಂಚಿನ ಉಗಿ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಸದ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯುವ ಸಿಲಿಂಡರ್ [[ಬೋರಿಂಗ್ ಯಂತ್ರ|ಬೋರಿಂಗ್ ಯಂತ್ರವು]] ಪ್ರಥಮ ದೊಡ್ಡ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣವಾಗಿತ್ತು. [[ನುಣುಪುಗೊಳಿಸುವ ಯಂತ್ರ]],[[ರಂಧ್ರಕೊರೆಯುವ ಯಂತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಆಕಾರಗೊಳಿಸುವ ಯಂತ್ರ]] ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಥಮ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. [[ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಯಂತ್ರ|ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಯಂತ್ರವನ್ನು]] ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೂ,ಎರಡನೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿವರೆಗೆ ಅದು ಗಂಭೀರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದೆ. ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಕರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಹೆನ್ರಿ ಮಾಡ್ಸ್‌ಲೇ]] [[ವೂಲ್‌ವಿಚ್]] [[ರಾಯಲ್ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ|ರಾಯಲ್ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರದಲ್ಲಿ]] ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ [[ಫಿರಂಗಿ]] ಕೊರೆಯಲು, [[ವರ್ಬ್ರುಗಾನ್ಸ್]] ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ್ದ ಕುದುರೆಯಿಂದ ಎಳೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ನಂತರ, ಲೋಹದ ಬೀಗಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ [[ಜೋಸೆಪ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಾ]] ಜತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸ್ವತಃ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ರಾಯಲ್ ನೇವಿ|ರಾಯಲ್ ನೇವಿಗೆ]] [[ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಿಲ್ಸ್‌|ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಹಡುಗುಗಳ ಭಾರ ಎತ್ತುವ ರಾಟೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಯಂತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇವೆಲ್ಲ ಲೋಹವಾಗಿದ್ದು, [[ಸಮ‌ೂಹ ಉತ್ಪಾದನೆ|ಸಮ‌ೂಹ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಅದಲುಬದಲು]] ಹಂತದೊಂದಿಗೆ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಥಮ ಯಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡ್ಸ್‌ಲೆ ಕಲಿತ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದರು.ಅವರು ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ [[ರಿಚರ್ಡ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್]],[[ಜೋಸೆಫ್ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್]] ಮತ್ತು [[ಜೋಸೆಫ್ ವಿಟ್‌ವರ್ತ್]] ಮುಂತಾದ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಜನರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು. [[ಡರ್ಬಿ|ಡರ್ಬಿಯ]] [[ಜೇಮ್ಸ್ ಫಾಕ್ಸ್]] ಶತಮಾನದ ಪ್ರಥಮ ಮ‌ೂರನೇ ಒಂದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರ ರಫ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿದ್ದರು.ಲೀಡ್ಸ್ [[ಮ್ಯಾಥಿವ್ ಮರ್ರೆ]] ಕೂಡ ಅದೇ ರೀತಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿದ್ದರು. ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿ ನಿಖರ ಅಳತೆಗೆ ಜಿಗ್ಗುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಪಕಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರೆನಿಸಿದರು. ==== ಅನಿಲ ದೀಪ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ==== {{Main|Gas lighting}} ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಯೆಂದರೆ [[ಅನಿಲ ದೀಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]. ಇತರರು ಬೇರೆಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರೂ,[[ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ]] [[ಉಗಿ ಯಂತ್ರ]] ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ [[ಬೌಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ವಾಟ್]] ಅವರಲ್ಲಿ ನೌಕರನಾಗಿದ್ದ [[ವಿಲಿಯಂ ಮರ್ಡೋಕ್]] ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಕುಲುಮೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲಿನ ಅನಿಲೀಕರಣ,ಅನಿಲದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ(ಗಂಧಕ,ಅಮೋನಿಯ ಮತ್ತು ಭಾರದ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು) ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಥಮ ಅನಿಲ ದೀಪ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ೧೮೧೨-೨೦ರ ನಡುವೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಅವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ UKಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಭೋಗಿಗಳೆನಿಸಿದವು. ಅನಿಲ ದೀಪ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬಿನಿಂದ ತಯಾರಾದ ಮೊಂಬತ್ತಿ ಅಥವಾ ತೈಲದ ದೀಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳು ತೆರೆದಿಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಇವುಗಳ ಪರಿಚಯದಿಂದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಜೀವನ ಗರಿಗೆದರಲು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು.ಒಳಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ==== ಗಾಜು ತಯಾರಿಕೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Crystal Palace interior.jpg|thumb|ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ 1851ರ ಮಹಾನ್ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿತು.]] ಸಿಲಿಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಗಾಜು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಗಾಜು ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು [[ಚಾನ್ಸ್ ಸಹೋದರರು]] ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ೧೮೩೨ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರು. ಅವರು ಕಿಟಕಿ ಮತ್ತು ತಟ್ಟೆ ಗಾಜುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕರಾದರು. ಈ ಮುನ್ನಡೆಯು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಿಟಕಿ, ಬಾಗಿಲು ಗಾಜು, ಕನ್ನಡಿ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೇ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಹೀಗೆ,ಒಳಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಾತಾಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು. ಹೊಸ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಜಿನ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕೆ [[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್]] ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ==== ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Fowler-Pluglokomobile Typ AA4 (1909) 1X7A8102.jpg|thumb|A ಜಾನ್ ಫೌಲರ್ &amp; ಕಂ. ಪ್ಲೋಯಿಂಗ್ ಯಂತ್ರ]] ಯಂತ್ರಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೃಷಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು. ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣೆಯು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗಿಂತ ಶತಮಾನಗಳ ಮುಂಚೆ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದರೂ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ,ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಗಿರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿರಬಹುದು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸಾಲು ಸಾಲು ಯಂತ್ರಗಳು ಲಭ್ಯವಾದವು. ಅವು ಆಹಾರೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕೆಲವೇ ಕಾರ್ಮಿಕರ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. [[ಜೆತ್ರೊ ಟುಲ್]] ಅವರ [[ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಯಂತ್ರ|ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಯಂತ್ರವನ್ನು]] ೧೭೩೧ರಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು,ಭೂನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಿದವು. [[ಜೋಸೆಫ್ ಫೋಲ್‌ಜಾಂಬೆ|ಜೋಸೆಫ್ ಫೋಲ್‌ಜಾಂಬೆಯವರು]] ೧೭೩೦ರಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ರೋಥರಾಮ್ ಉಳುಮೆಯಂತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಉಳುಮೆ ಯಂತ್ರ. ಆಂಡ್ರಿವ್ ಮೆಕೆಲ್ ಅವರ ೧೭೮೪ರಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಕಾಳುಬಿಡಿಸುವ ಒಕ್ಕು ಯಂತ್ರವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪಾಲಿಗೆ ಕಂಟಕವಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೮೩೦ರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಬಂಡಾಯವಾದ ಸ್ವಿಂಗ್ ರಯಟ್ಸ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕ ಜಾನ್ ಫೌಲರ್ ೧೮೫೦ ಮತ್ತು '೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉಳುಮೆಗೆ ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಅಗೆಯಲು ಉಗಿ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಲ ಯಂತ್ರ ಜಮೀನಿನ ಮ‌ೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳುಮೆಯಂತ್ರವನ್ನು ಅಚ್ಚುರಾಟೆ ಮತ್ತು ರಾಟೆಗಳ ಜತೆ ಮ‌ೂಲಕ ಎಳೆಯುವುದಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಜಮೀನಿನ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾದ ಎರಡು ಯಂತ್ರಗಳು ಉಳುಮೆಯಂತ್ರವನ್ನು ಅಚ್ಚುರಾಟೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಕೇಬಲ್ ಸಾಧನದಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ,ಮುಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಫೌಲರ್ ಉಳುಮೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕುದುರೆಯಿಂದ ಎಳೆಯುವ ಉಳುಮೆಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಉಳುಮೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ಉಳುಮೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಒಳಚರಂಡಿ ಕಾಲುವೆಗಳ ಅಗೆತಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದಾಗ,ಮುಂಚಿನ ಬಳಸಿರದ ಜೌಗು ನೆಲದ ಉಳುಮೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಹುಲ್ಲುಮೆದೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜಮೀನುಗಳ ಉಳುಮೆಯಲ್ಲಿ [[ಒಕ್ಕು ಯಂತ್ರ|ಒಕ್ಕು ಯಂತ್ರಗಳ]] ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಭಾರಎಳೆಯುವ [[ಟ್ರಾಕ್ಷನ್ ಯಂತ್ರ]] ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂತು. === ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ === {{Main|Transport during the Industrial Revolution}} ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲು ಕರಾವಳಿ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರೊಂದಿಗೆ,ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಒಳನಾಡು ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ನದಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಡಗಿಗೆ ಹೇರಲು ರೈಲ್ವೆಗಳು ಅಥವಾ ಬಂಡಿಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಆಗ ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಚಲನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರೆ,ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನೌಕೆಗಳು ಚಲನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಸುಂಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ ರಸ್ತೆಜಾಲ,ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಜಲಮಾರ್ಗದ ಜಾಲ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿಗಿಂತ ವೇಗದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸುಧಾರಿತ ಸಾರಿಗೆಯಿಂದ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಹರಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ==== ಕರಾವಳಿ ನೌಕಾಯಾನ ==== ಬ್ರಿಟನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಸುತ್ತ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ತೇಲುವ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನೊಳಗೆ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಣೆಯು ಶತಮಾನಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ==== ಸಂಚಾರಯೋಗ್ಯ ನದಿಗಳು ==== {{See also|List of rivers of United Kingdom}} ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದ ಸಂಚಾರಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ. [[ಸೆವೆರ್ನ್]],[[ಥೇಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರೆಂಟ್]] ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವೆನಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ಸುಧಾರಣೆಯಾದವು ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಎದುರು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಸೆವೆರ್ನ್ ನದಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ವಿದೇಶದಿಂದ ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ಗೆ ಆಮದು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಡುನಾಡಿಗೆ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಮತ್ತು [[ಶ್ರೋಪ್‌ಶೈರ್]] ಉತ್ಪಾದನೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ([[ಕೋಲ್‌ಬ್ರೂಕ್‌ಡೇಲ್‌|ಕೋಲ್‌ಬ್ರೂಕ್‌ಡೇಲ್‌ನಿಂದ]] ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮುಂತಾದವು) ಮತ್ತು [[ಬ್ಲಾಕ್ ಕಂಟ್ರಿ|ಬ್ಲಾಕ್ ಕಂಟ್ರಿಯಿಂದ]] ಸರಕುಗಳ ರಫ್ತಿಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಸಣ್ಣ ಸಾಗಣೆ ದೋಣಿಗಳಾದ [[ಟ್ರೊ|ಟ್ರೊಗಳ]] ಮೂಲಕ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅವು ನದಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಟ್ರೋಗಳು ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ವಾಟರ್]] ಮುಂತಾದ ಸಾಮರ್‌ಸೆಟ್ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಷ್ಟು ದೂರದವರೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==== ಕಾಲುವೆಗಳು ==== {{Main|History of the British canal system}} [[ಚಿತ್ರ:WalesC0047.jpg|thumbnail|ಪಾಂಟ್ಸಿಸಿಲ್ಟೆ ಆಕ್ವೆಡಕ್ಟ್, ಲಾಂಗೋಲನ್ ವೇಲ್ಸ್]] ನಡುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ಜತೆ ಕೊಂಡಿ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಲಂಡನ್ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಕಾಲುವೆಗಳು ಪ್ರಥಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೈಕ ಕಾಲುವೆ ಕುದುರೆಯು ಗಾಡಿಗಿಂತ ೧೨ ಪಟ್ಟುವೇಗದ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರವನ್ನು ಎಳೆಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲುವೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಲವು ೧೮೨೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣವು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.ನಂತರ ಈ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರೈಲ್ವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ರೈಲ್ವೆಗಳು ೧೮೪೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಲಾಭದಾಯಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರಿಂದ ಕಾಲುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆ ತರುವಾಯ ಬಹುತೇಕ ರದ್ದಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್ ಕಾಲುವೆ ಜಾಲದ ಜತೆಗೆ ಈಗಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಗಿರಣಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಮುಂಚಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾಯಂ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==== ರಸ್ತೆಗಳು ==== ಮುಂಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಸ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಕಳಪೆಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ೧೭೨೦ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ(ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ)ರಸ್ತೆಸುಂಕಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಂಕ ವಸೂಲಿಗಾಗಿ ಸುಂಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ೧೭೫೦ರ ದಶಕದಿಂದ ರಸ್ತೆಸುಂಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು.ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಕೆಲವು [[ಸುಂಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಟ್ರಸ್ಟ್]] ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಂಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು [[ಜಾನ್ ಮೆಟ್‌ಕಾಫ್]],[[ಥಾಮಸ್ ಟೆಲ್‌ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಮೆಕಾಡಾಮ್]] ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಪ್ರಮುಖ ಸುಂಕದರಸ್ತೆಗಳು ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭವಾದವು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸುಂಕದರಸ್ತೆಗಳ ಮ‌ಾರ್ಗವಾಗಿ ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್ ಮುಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು. ನಿಧಾನ,ಅಗಲ ಚಕ್ರಗಳ, ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯುವ ಬಂಡಿಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಈ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಗುರ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಗಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಸರಕು ಹೇರಿದ ಕುದುರೆ|ಸರಕು ಹೇರಿದ ಕುದುರೆಗಳ]] ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟೇಜ್ ಕೋಚ್‌ಗಳು ಶ್ರೀಮಂತರನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು.ಕಡಿಮೆ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಉಳ್ಳವರು [[ಬಾಡಿಗೆ ಬಂಡಿ|ಬಾಡಿಗೆ ಬಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ==== ರೈಲುಮಾರ್ಗ ==== {{Main|History of rail transport in Great Britain}} ಗಣಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಾಗಣೆಗೆ ತೆರೆದಬಂಡಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲಿನ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೂರದ ಸಾಗಣೆಗೆ ಕಾಲುವೆ ಅಥವಾ ನದಿ ಜಾಲಗಳ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ, ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ ಬಂಡಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಮೇಲೆತ್ತಲು ನಿಶ್ಚಲ ಉಗಿ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಉಗಿ ಯಂತ್ರದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಬಂಡಿ ಅಥವಾ ಪ್ಲೇಟ್ ವೇಸ್(ಎರಕದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪ್ಲೇಟ್ ಬಳಸಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೆ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ)ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕುದುರೆಯಿಂದ ಎಳೆಯುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೈಲ್ವೆಗಳು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಉಗಿ ಚಾಲಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೈಲ್ವೆಗಳು ೧೮೨೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ಟನ್ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ರೈಲ್ವೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ೧೮೩೦ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ರೈಲ್ವೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾದವು. ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ೧೮೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರಥಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವು ವೇಗದ ಗತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ರೈಲ್ವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ನಗರಗಳಲ್ಲೇ ಉಳಿದು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ರೈಲ್ವೆಗಳು ತಕ್ಷಣದ ಮತ್ತು ಸುಲಭದ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಂಚೆ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ವ್ಯಾಪಾರವಹಿವಾಟಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಯಿತು. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು == ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಭೂಮಾಲೀಕ ಗಣ್ಯವರ್ಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನರ ವಿರುದ್ಧ [[ಮಧ್ಯಮವರ್ಗ|ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ]] ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಲಭಿಸಿದ ಜಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಜನರು ಹೊಸ ಗಿರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ದುಡಿಮೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಜತೆಗೆ ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕೆಲಸವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳ ವೇಗ ಮೇಲುಗೈ ಪಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಕಠಿಣ ದುಡಿಮೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಹು ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಪೂರ್ವ ಸಮಾಜವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕ್ರೌರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು-[[ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ದುಡಿಮೆ]], ಕೊಳಕು ಜೀವಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ದುಡಿಮೆಯು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. === ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣ === [[ಚಿತ್ರ:Cottonopolis1.jpg|thumb|left|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್,ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್("ಕೊಟೊನೊಪೊಲೀಸ್"), 1840ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಚಿಮಣಿಗಳ ಸಮ‌ೂಹ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.]] ಕೈಗಾರೀಕರಣವು ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವಿವಾದಾತೀತವಾಗಿ [[ಜಾನ್ ಲೊಂಬೆ|ಜಾನ್ ಲೊಂಬೆಯ]] [[ಡರ್ಬಿ|ಡರ್ಬಿಯಲ್ಲಿರುವ]] [[ಜಲ-ಶಕ್ತಿಯ ರೇಷ್ಮೆ ಗಿರಣಿ|ಜಲ-ಶಕ್ತಿಯ ರೇಷ್ಮೆ ಗಿರಣಿಯು]] ೧೭೨೧ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಹತ್ತಿ ನೂಲುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ನಂತರ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹುತೇಕ ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ನಗರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಗಿರಣಿಗಳು ಮತ್ತು [["ಕೊಟನೊಪೊಲೀಸ್"]] ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಹೊಂದಿರುವ [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]] ಸಂಬಂಧಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದ್ದು, ವಿವಾದಾತೀತವಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಗಿರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಹುಭಾಗ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಅವು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ [[ಜಲಶಕ್ತಿ|ಜಲಶಕ್ತಿಯಿಂದ]] ಕೂಡಿದ್ದು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಸ್ವಂತ ಉಗಿ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಕೊಳವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ,ಬಾಯ್ಲರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕೈಗಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,[[ಲುಡೈಟ್‌|ಲುಡೈಟ್‌ರು]] ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಕೆಲವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ತಂಡವು ರಚನೆಯಾಗಿ ಕೈಗಾರೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭಾರಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು [[ಧ್ವಂಸ|ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದರು]]. ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು ಸ್ವತಃ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಜೀವನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇಂತಹ ಸುಧಾರಣಾವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಂಚಿನವರು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಓವೆನ್]]. ಅವರು [[ನ್ಯೂ ಲನಾರ್ಕ್ ಗಿರಣಿ|ನ್ಯೂ ಲನಾರ್ಕ್ ಗಿರಣಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಸುಧಾರಣೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರೆನಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಚಳವಳಿ|ಪೂರ್ವದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಚಳವಳಿಯ]] ಪ್ರಮುಖ ಚಿಂತಕರೆಂದು ಅವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಯೋಜಿತ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಗಿರಣಿಯು ೧೭೪೬ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್]] ಬಳಿಯ [[ವಾರ್ಮ್‌ಲೆ|ವಾರ್ಮ್‌ಲೆನಲ್ಲಿ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತು ಒಂದು ಕೊನೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ಹಿತ್ತಾಳೆಯಾಗಿ ಕರಗಿಸಿ ಅದರಿಂದ ತಟ್ಟೆ,ಪಿನ್‌ಗಳು, ವೈರ್ ಮತ್ತಿತರ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಜೋಸಯ ವೆಡ್ಜ್‌ವುಡ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಥಿವ್ ಬೌಲ್ಟನ್]] ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಖಾನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. === ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ದುಡಿಮೆ === [[ಚಿತ್ರ:coaltub.png|right|frame|ಯುವ "ಕಾರ್ಮಿಕ" ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಗಣಿಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು.]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಆದರೆ ಬಾಲ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ(''ಶಿಶು'' ಗಳ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಗಮನಾರ್ಹ ಇಳಿಕೆಯಾದರೂ).<ref>{{cite web | title = Demographic Transition and Industrial Revolution: A Macroeconomic Investigation | year = 2007 | accessdate = 2007-11-05 | url = http://www.unc.edu/~oksana/Paper1.pdf | first1 = Michael last1 = Bar | first2 = Oksana | format = PDF | last2 = Leukhina | quote = The decrease [in mortality] beginning in the second half of the 18th century was due mainly to declining adult mortality. Sustained decline of the mortality rates for the age groups 5-10, 10-15, and 15-25 began in the mid 19th century, while that for the age group 0-5 began three decades later | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071127160733/http://www.unc.edu/~oksana/Paper1.pdf | archivedate = 2007-11-27 }}. ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಜೀವಸಹಿತ ಉಳಿಯುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಜನನದ ಪ್ರಮಾಣ &amp; ಒಟ್ಟಾರೆ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆಯಿತು, ಆದರೆ,ಸರಾಸರಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಗನ ಆಯುಷ್ಯದ ಕಾಲ ೧೭೫೦ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ೧೮೫೦ರಲ್ಲಿತ್ತು.(೫ &amp; ೬ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿರಿ, ಪುಟ ೨೮). ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಾತ್ರದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು [http://www.mortality.org/ mortality.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228152143/http://www.mortality.org/ |date=2011-02-28 }} ಸರಾಸರಿ ಆಯುಷ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ೨೬ರಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ.</ref><ref name="Buer"/> ಶಿಕ್ಷಣಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ದುಡಿಯಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆ ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ಪಾದನೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾಲೀಕರು ಕಡಿಮೆ ವೇತನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯಂತ್ರದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ದೈಹಿಕಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸತಾದ್ದರಿಂದ ಅನುಭವೀ ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ದುಡಿಮೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ [[ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ದುಡಿಮೆ]] ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಾವಕಾಶದ ಪ್ರಗತಿಯಿಂದ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಗೋಚರವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ದುಡಿಮೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೇತನಕ್ಕೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ದುಡಿಮೆಗೆ ದೂಡಲಾಯಿತು.<ref>"[http://www.usp.nus.edu.sg/victorian/history/workers1.html ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ವರ್ಕರ್ ಇನ್ ನೈಟೀಂತ್-ಸೆಂಚುರಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]".</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವರದಿಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title = Testimony Gathered by Ashley's Mines Commission | year = 2008 | accessdate = 2008-03-22 | url=http://www.victorianweb.org/history/ashley.html}}</ref> ಇವು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲು ನೆರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title = The Life of the Industrial Worker in Nineteenth-Century England | year = 2008 | accessdate = 2008-03-22 | url=http://www.victorianweb.org/history/workers1.html}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೇಲ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಜನರ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಯುವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮ‌ೂಡಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಕಾನೂನಿನ ಮ‌ೂಲಕ ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ಹದ್ದುಬಸ್ತಿಗೆ ತರಲು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮಾಲೀಕರು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು;[[ಹಸಿವು]] ತಪ್ಪಿಸಲು ಆಹಾರ ಖರೀದಿಗಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಣ ನೀಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ಬಡವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಕೇವಲ ಬಾಲಕರ ಅಗ್ಗದ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ದುಡಿಮೆಯ ವಿರುದ್ದ ಪ್ರಥಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳಾದ [[ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕಾಯ್ದೆ|ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು: ಒಂಭತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳು ದುಡಿಯಲು ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ,ರಾತ್ರಿಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ೧೮ರ ವಯೋಮಿತಿ ಕೆಳಗಿನ ಯುವಕರ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಯನ್ನು ೧೨ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾನೂನಿನ ಸೂಕ್ತ ಜಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ತಪಾಸಕರು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ,ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ,ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ದುಡಿಮೆಯು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಉಳಿದಿತ್ತು.<ref>"[http://www.archives.gov/education/lessons/hine-photos/ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೆವಿಸ್ ಹೈನ್:ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಷನ್ ಆಫ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಲೇಬರ್ ]". U.S. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಆಡಳಿತ.</ref> ಅಮೆರಿಕದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೦೦ರಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷ ವಯೋಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ೧.೭ದಶಲಕ್ಷ ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕರಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>"[http://webinstituteforteachers.org/%7Ebobfinn/2003/industrialrevolution.htm ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್]". ಶಿಕ್ಷಕರ ವೆಬ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್</ref> === ವಸತಿ === [[ಚಿತ್ರ:YCBA London a Pilgrimage 06 (cropped).jpg|thumb|right|ಓವರ್ ಲಂಡನ್ ಬೈ ರೈಲ್ ಗುಸ್ಟಾವ್ ಡೋರ್,ಸಿ.18701870. ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ದಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಪರಿಸರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಜೀವನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮಾಲೀಕರ ಮನೆಗಳು ವೈಭವದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೊಳಕು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೊಸದಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ ಜನರ ವಾಸದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗೆ [[ಕ್ಲಿಫ್ ಕ್ಯಾಸಲ್]] [[ಕೈಗ್ಲೆ]] ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಕೋಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟದ ಸುತ್ತ ಗೋಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಮನೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಮನೆ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು,ಭಾರೀ ತೋಟದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು. ಕ್ಲಿಫ್ ಕ್ಯಾಸಲ್ ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯವಾಗಿ ತೆರೆದಿದೆ. ಬಡಜನರು ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಮನೆಗಳು ಶೌಚಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಚರಂಡಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಮನೆಗಳು [[ಸೋರಿಕೆ|ಸೋರಿಕೆಯ]] ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಮಾಲಿನ್ಯಯುಕ್ತ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ರೋಗಗಳು ಹರಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು.ಒಳಚರಂಡಿ,ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಇಂತಹ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಮುಂತಾದ ವೃತ್ತಿಪರದ ದೊಡ್ಡ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನಗರಗಳು ಸ್ವಚ್ಛ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡು ಬಡವರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಕೈಗಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಡವರ ಜೀವನ ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಫಲವಾಗಿ,ಕೊಳಕು ವಾಸದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಹರಡಿದ ರೋಗಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಅಸುನೀಗಿದರು. ಗಣಿಗಳಿಂದ ಎದೆ ಸಂಬಂಧಿತ ರೋಗಗಳು ಮಾಲಿನ್ಯಯುಕ್ತ ನೀರಿನಿಂದ [[ಕಾಲರಾ]] ಮತ್ತು ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಜತೆಗೆ ಸಿಡುಬು ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅಪಘಾತಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಡಿಕನ್ಸ್]] ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೂಡ ತಾವು ಕಂಡ ದೃಶ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ದಿಗಿಲುಗೊಂಡರು.{{Citation needed|date=October 2008}} ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುಷ್ಕರಗಳು ಮತ್ತು ಗಲಭೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. === ಲುಡೈಟರು === {{Main|Luddite}} [[ಚಿತ್ರ:Luddite.jpg|thumb|right|ಲುಡೈಟ್ಸ್ ನಾಯಕ, 1812ರ ಕೆತ್ತನೆ]] ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶೀಘ್ರ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವು ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕುತ್ತಾಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ [[ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ]] ಹತ್ತಿರ [[ಕಸೂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಹೆಣೆದ ಉಡುಪು]] ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಮುಂಚಿನ ಕೈಗಾರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮದ ಇತರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಇದು ಹರಡಿತು. ಅನೇಕ ಮಂದಿ ನೇಕಾರರು ಉದ್ಯೋಗರಹಿತರಾದರು. ಒಬ್ಬ ನೇಕಾರನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸೀಮಿತ ದುಡಿಮೆ(ಮತ್ತು ಅರೆಕುಶಲ)ಮಾತ್ರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಮಂದಿ ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ನೇಕಾರರು ಮತ್ತಿತರರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ದಾಳಿಕೋರರು ಲುಡೈಟರು ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜನಪದ ಕಥೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ [[ನೆಡ್ ಲುಡ್]] ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಲುಡೈಟ್ ಆಂದೋಳನದ ಪ್ರಥಮ ದಾಳಿಗಳು ೧೮೧೧ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಲುಡೈಟರು ಬಹು ಬೇಗನೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ [[ಜನರ ಸೇನೆ]] ಅಥವಾ [[ಸೇನೆ|ಸೇನೆಯನ್ನು]] ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಈ ಗಲಭೆಕೋರರನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ [[ಗಡೀಪಾರು]] ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ೧೮೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಅಶಾಂತ ಸ್ಥಿತಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರೀಕರಣಗೊಂಡ ಇತರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅಶಾಂತಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು [[ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸ್ವಿಂಗ್]] ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದವು. ಒಕ್ಕುವ ಯಂತ್ರಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲಿನಮೆದೆಗೆ ಅಗ್ನಿಸ್ಪರ್ಷವು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಲಭೆಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ [[ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘ|ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳ]] ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲಾಯಿತು. === ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆ === {{See also|Trade union#History}} ಬಿ.ಉದ್ಯೋಗದಾತರ ಸಂಘಟನೆ. ಸಿ.ಸರಕಾರ [[ಚಿತ್ರ:Chartist meeting, Kennington Common.jpg|thumb|ಕೆನಿಂಗ್‌ಟನ್ ಕಾಮನ್‌ನಲ್ಲಿ 1848ರ ಗ್ರೇಟ್ ಚಾರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಸಭೆ]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ದುಡಿಮೆಯು ಗಿರಣಿಗಳು,ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಜನರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ''ಸಂಯೋಜನೆಗಳು'' ಅಥವಾ [[ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘ|ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳೆಂಬ]] ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸಿತು. ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಈಡೇರಿಕೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘದ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಣಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಷ್ಟದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನುರಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಬದಲಿ ತರುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯ ಚೌಕಾಸಿಯ ಮ‌ೂಲಕ ತಮ್ಮ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇರುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಗುಂಪಿನ ಜನರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಕಾರ್ಮಿಕಸಂಘಗಳು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ [[ಮುಷ್ಕರದ ಕ್ರಮ]] ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು. ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಮುಷ್ಕರಗಳು ನೋವಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೭೯೯ರಿಂದ [[ಗುಂಪುಗೂಡುವಿಕೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ|ಗುಂಪುಗೂಡುವಿಕೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯು]] ಕಾರ್ಮಿಕರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳ ರಚನೆಗೆ ನಿಷೇಧ ವಿಧಿಸಿತು.ಆ ಕಾಯ್ದೆ ೧೮೨೪ರಲ್ಲಿ ರದ್ದಾಗುವ ತನಕ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದಾದ ಬಳಿಕವೂ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. [[ರಿಫಾರ್ಮ್ ಆಕ್ಟ್]] ವರ್ಷವಾದ ೧೮೩೨ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಡಾರ್ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಟಾಲ್‌ಪಡಲ್‌|ಟಾಲ್‌ಪಡಲ್‌ನ]] ಆರು ಜನರು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ನೇಹೀ ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ,೧೮೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವೇತನಗಳ ಕ್ರಮೇಣ ಇಳಿಕೆ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು. ಅವರು ವಾರಕ್ಕೆ ೧೦ ಶಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ವೇತನವು ವಾರಕ್ಕೆ ಏಳು ಶಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರು ಶಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಇಳಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಮಾಲೀಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಫ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ೧೮೩೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ಲಾರ್ಡ್ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್]] ಅವರಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಲು ಪತ್ರ ಬರೆದರು. ಫ್ರೆಂಡ್ಲಿ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸದಸ್ಯರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಜನರನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ೧೭೯೭ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರೈನ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಹ್ಯಾಮೆಟ್,ಜಾರ್ಜ್ ಲೊವ್‌ಲೆಸ್, ಜಾರ್ಜ್ ಸೋದರ ಜೇಮ್ಸ್ ಲವ್‌ಲೆಸ್,ಜಾರ್ಜ್ ಸೋದರಳಿಯ ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟಾಂಡ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ಪುತ್ರ ಜಾನ್ ಸ್ಟಾಂಡ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಕ್ಕೆ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು [[ಟಾಲ್‌ಪುಡಲ್ ಹುತಾತ್ಮರು]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದರು. [[ಚಾರ್ಟಿಸ್ಟ್]] ಆಂದೋಳನ ೧೮೩೦ ಮತ್ತು ೧೮೪೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಘಟಿತ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಆಂದೋಳನವಾಗಿದ್ದು,ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿತು. ಇದರ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ''ಸನ್ನದು'' ಮೂರು ದಶಲಕ್ಷ ಸಹಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತು ಯಾವುದೇ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡದೇ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಜನರು [[ಸ್ನೇಹಿ ಸಂಘಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಸಹಕಾರ ಸಂಘ|ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳನ್ನು]] ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ಕಾಲದ ವಿರುದ್ಧ ಪರಸ್ಪರ ಬೆಂಬಲದ ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಓವನ್]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಇಂತಹ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ಮುಷ್ಕರ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿನ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹತ್ತಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಗಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು [[ಚಾರ್ಟಿಸ್ಟ್]] ಆಂದೋಳನದ ಮ‌ೂಲಕ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ೧೮೪೨ರ [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಷ್ಕರ]] ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ದಾದ್ಯಂತ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20070609204531/http://www.chartists.net/General-Strike-1842 General Strike 1842] From chartists.net. ೧೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ತರುವಾಯ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ೧೮೬೭ ಮತ್ತು ೧೮೮೫ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ,ಸಮಾಜವಾದಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅದು ಆರಂಭಿಸಿತು. ನಂತರ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]] ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆ ತತ್ವ : *ಒಗ್ಗ ಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಲವಿದೆ. *ಸಮಾನ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕ್ತ್ ಸಮಾನ ವೇತನ *ಶ್ರಮಿಕರ ಸ್ವಾ ತಂತ್ರ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಅಂಶಗಳು *ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ *ತತ್ವಾದರ್ಶಗಳು *ಸರಕಾರದ ನೀತಿ *ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನಲೆ *ವ್ಯ ವಸ್ಧಾ ಪಕತ್ತದ ನೀತಿ *ಸಾಮಾಜಿಕ *ಸಾಂಘಿಕ ವ್ಯ ವಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ೧.ವರ್ಚಸ್ವೀ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿರಬೇಕು ೨.ಗಟ್ಟಿಯಾದ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹೋದಿರಬೀಕು ೩.ಸ್ವ ಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪ ಟ್ಟ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ೪.ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ೫.ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಇರಬೇಕು ೬.ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು ೭.ಜವಬ್ದಾರಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇರಬೇಕು === ಇತರ ಪರಿಣಾಮಗಳು === [[ಮುದ್ರಣ|ಮುದ್ರಣದ]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಉಗಿ ಶಕ್ತಿಯ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಭಾರೀ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು. ಇದು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮ‌ೂಹಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಮಕ್ಕಳ ಜೀವಿತಾವಧಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ]] ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ,ಐದು ವರ್ಷ ಪೂರೈಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅಸುನೀಗಿದ ಮಕ್ಕಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು ೧೭೩೦-೧೭೪೯ರಲ್ಲಿ ೭೪.೫%ರಿಂದ ೧೮೧೦-೧೮೨೯ರಲ್ಲಿ ೩೧.೮%ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು.<ref name="Buer">ಮ್ಯಾಬೆಲ್ C. ಬ್ಯೂರ್, ''ಹೆಲ್ತ್, ವೆಲ್ತ್ ಅಂಡ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್ ಇನ್ ದಿ ಅರ್ಲಿ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯುಷನ್'', ಲಂಡನ್: ಜಾರ್ಜ್ ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್ &amp; ಸನ್ಸ್, ೧೯೨೬, ಪುಟ ೩೦ ISBN ೦-೪೧೫-೩೮೨೧೮-೧</ref> ಕಾರ್ಮಿಕರ ವೇತನಗಳಲ್ಲಿ ೧೮೧೩-೧೯೧೩ರ ಅವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಏರಿಕೆ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |doi=10.1006/exeh.1994.1007 |title=Trends in Real Wages in Britain, 1750-1913 |year=1994 |author=Crafts, N |journal=Explorations in Economic History |volume=31 |pages=176}}</ref><ref>[http://www.econlib.org/library/Enc/IndustrialRevolutionandtheStandardofLiving.html ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಆಫ್ ಲೀವಿಂಗ್] www.econlib.org,ನಿಂದ,೧೭ ಜುಲೈ, ೨೦೦೬ರಂದು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>R.M. ಹಾರ್ಟ್‌ವೆಲ್ ದಿ ರೈಸಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ೧೮೦೦-೧೮೫೦ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ರಿವ್ಯೂ, ೧೯೬೩, ಪುಟ ೩೯೮ ISBN ೦-೬೩೧-೧೮೦೭೧-೦</ref> ''ಫೇಟಲ್ ಶೋರ್‌'' ನಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಹಗೆಸ್ ಪ್ರಕಾರ,೧೭೦೦ ಮತ್ತು ೧೭೪೦ರ ನಡುವೆ ೬ ದಶಲಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೭೪೦ರ ಬಳಿಕ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೮೦೧ರಲ್ಲಿ ೮.೩ ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ ೧೮೫೧ರಲ್ಲಿ ೧೬.೮ ದಶಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಎರಡುಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ೩೦.೫ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಏರಿಕೆಯ ಸಮೀಪವಿತ್ತು.<ref>"[https://web.archive.org/web/20060215211500/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fom2005/01_FOPM_Population.pdf ದಿ UK ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್: ಪಾಸ್ಟ್, ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಫ್ಯೂಚರ್]" (PDF). Statistics.gov.uk</ref> ಜೀವನದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಸೇವೆ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ,ಬ್ರಿಟನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರತಿ ೫೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>"[http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/a-portrait-of-britain-in-2031-395231.html ಎ ಪೋಟ್ರೈಟ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಇನ್ 2031]". ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೪, ೨೦೦೭.</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/victorian_medicine_01.shtml BBC - ಹಿಸ್ಟರಿ - ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮೆಡಿಸಿನ್- ಫ್ರಂ ಫ್ಲೂಕ್ ಟು ಥಿಯರಿ]. ಪ್ರಕಟ: ೨೦೦೨-೦೨-೦೧.</ref> [[ಯುರೋಪ್]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ ೨೦೦ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ೪೦೦ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿತು.<ref>"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/387301/modernization/12022/Population-change ಮಾಡರ್ನೈಜೇಷನ್ - ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್ ಚೇಂಜ್]". ವಿಶ್ವಕೋಶ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ</ref> ಆಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು, ಮೊದಲಿಗೆ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ [[ನಗರೀಕರಣ|ನಗರೀಕರಣಕ್ಕೆ]] ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಹಾ [[ನಗರಗಳ]] ಹುಟ್ಟಿಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸೆಗಾರರು ಬರುವಂತಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೩% ೧೮೦೦ರಲ್ಲಿ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು.<ref>"[http://www.prb.org/Educators/TeachersGuides/HumanPopulation/Urbanization.aspx ಹ್ಯುಮನ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್: ಅರ್ಬನೈಜೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026040409/http://www.prb.org/Educators/TeachersGuides/HumanPopulation/Urbanization.aspx |date=2009-10-26 }}". ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಉಲ್ಲೇಖ ವಿಭಾಗ</ref> ಈ ಅಂಕಿಅಂಶವು ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦%ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>"[http://www.prb.org/Educators/TeachersGuides/HumanPopulation/PopulationGrowth/QuestionAnswer.aspx ಹ್ಯುಮನ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್: ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್ ಗ್ರೋತ್: ಕ್ವಶ್ಚನ್ ಅಂಡ್ ಆನ್ಸರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130406023303/http://www.prb.org/Educators/TeachersGuides/HumanPopulation/PopulationGrowth/QuestionAnswer.aspx |date=2013-04-06 }}". ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಉಲ್ಲೇಖ ವಿಭಾಗ</ref> [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]] ೧೭೧೭ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೦,೦೦೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೨.೩ ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/361363/Manchester ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್)]. ವಿಶ್ವಕೋಶ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ</ref> ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಆಹುತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾನ್ ಹೆಮ್ಮಾರಿ [[ಕ್ಷಯ]] (TB).<ref>"[http://www.historylearningsite.co.uk/diseases_industrial_revolution.htm ಡಿಸೀಸಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100106010412/http://www.historylearningsite.co.uk/diseases_industrial_revolution.htm |date=2010-01-06 }}". Historylearningsite.co.uk.</ref> ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕದ,೭೦ರಿಂದ ೯೦% ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳು ''M. tuberculosis'' ನಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ೪೦% ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಸಾವುಗಳು TBಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>"[http://ocp.hul.harvard.edu/contagion/tuberculosis.html ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯುಲೋಸಿಸ್ ಇನ್ ಯುರೋಪ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕ, 1800–1922]". ''ದಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಲೈಬ್ರರಿ, ಓಪನ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ: ಕಂಟಾಜಿಯನ್.''</ref> == ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಯುರೋಪ್‌ == ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ [[ಯುರೋಪ್‌|ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ]] ಸ್ವಲ್ಪ ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ,ಬ್ರಿಟನ್ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಆಗಾಗ್ಗೆ, ಬ್ರಿಟನ್ ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಂದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಫಾಲಿಯದ [[ರಹರ್ ಕಣಿವೆ|ರಹರ್ ಕಣಿವೆಯ]] ಭಾಗವನ್ನು ೧೮೦೯ರಲ್ಲಿ 'ಮಿನಿಯೇಚರ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಜರ್ಮನ್, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸಿದವು. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ([[ಕಬ್ಬಿಣ]] ಮುಂತಾದ) ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತೆಂದು ಅರ್ಥ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. === ವಾಲ್ಲೋನಿಯ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ === [[ಚಿತ್ರ:Houding1.jpg|thumb|ಹಳೆಯ ಕೆನಾಲ್ ಡು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ಮೇಲೆತ್ತುವ ಯಂತ್ರ.ಸುಮಾರು 1900 ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಥಳದ ಕೇಂದ್ರ]] [[ಚಿತ್ರ:Bois-du-Luc CM3JPG.jpg|thumb|ಬೋಯಿಸ್-ಡು-ಸಕ್ (1838-1853) La Louvièreನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಸತಿಗೃಹ]] ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ [[ವಾಲ್ಲೋನಿಯ]] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಿಂದ ದೃಢವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ,ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಾಲ್ಲೋನಿಯ ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ: <blockquote>ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ತರಬಹುದಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯಿತ್ತು. ಅವಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಬ್ಬಿಣ ಸಾಕಾಗಿತ್ತು.ವಾಲ್ಲೋನಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಭೂಖಂಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ೧೮೨೦ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಿಂದ ಕೋಕ್ ಊದು ಕುಲುಮೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು [[ಲೀಗ್]] ಮತ್ತು [[ಚಾರ್ಲೆರಾಯ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಕಬ್ಬಿಣ ಕಲಕುವ ಮತ್ತು ರಾಲಿಂಗ್ ಗಿರಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆನಿಸಿದ [[ಸೆರೈಂಗ್]] [[ಜಾನ್ ಕಾಕೆರಿಲ್]] ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ೧೮೨೫ರ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಚ್ಚಾಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಪೂರೈಕೆಯವರೆಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿತು.<ref>ಕ್ರಿಸ್ ಇವಾನ್ಸ್, ಗೊರಾನ್ ರೈಡನ್, ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್ ಇನ್ ಐರನ್; ದಿ ಇಂಪಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ ನೈನ್ಟೀಂತ್-ಸೆಂಚುರಿ ಯುರೋಪ್ ಆಷ್‌ಗೇಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಲಿ. ಫರ್‌ನಾಂ ೨೦೦೫ ಪ್ರಕಟಣೆ. pp. ೩೭-೩೮ ISBN ೦೭೫೪೬೩೩೯೦X.</ref></blockquote> ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮ‌ೂಲಭೂತ ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ವಾಲ್ಲೋನಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು. ವಾಲ್ಲೋನಿಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು(ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದ "ಹೊಯಿಲ್ಲೆ" ವಾಲ್ಲೋನಿಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು)<ref>ಎ ವರ್ಡ್ ಫ್ರಂ[[ವಾಲ್ಲೂನ್]] ಒರಿಜಿನ್</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ''[[ಸಿಲ್ಲಾನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್]]'' ‌(ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ)ನೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಹೈನ್]], [[ಸಾಂಬ್ರೆ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯೂಸ್]] ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೋರಿನೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಲೀಗ್]] ನಡುವೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆಯೆಂದು ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಮರಿಯಲ್ ಬೆವೆನ್ ಅಂಡ್ ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ ಡೆವೋಸ್ 'ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಸ್ಟೀರಿಯೋಟೈಪ್ಸ್', in M.ಬೆಯೆನ್ ಅಂಡ್ I.ಡೇವೊಸ್ (ಎಡಿಟರ್ಸ್), 'ರೀಸೆಂಟ್ ವರ್ಕ್ ಇನ್ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಡೆಮಾಗ್ರಫಿ', in ''Revue belge d'histoire contemporaine'', XXXI, ೨೦೦೧, ೩-೪, ಪುಟಗಳು ೩೪೭-೩೫೯ [https://web.archive.org/web/20070610160338/http://www.flwi.ugent.be/btng-rbhc/pdf/BTNG-RBHC,%2031,%202001,%203-4,%20inhoud.pdf] </ref>. "ವಾಲ್ಲೂನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಕ್ತಿಯೆಂಬುದು ಪ್ರಚಾರವಲ್ಲ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಂಶ "ಎಂದು ಫಿಲಿಪ್ ರಾಕ್ಸಾನ್ ೧೮೩೦ರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಫಿಲಿಪ್ ರಾಕ್ಸ್‌ಹಾನ್, ''Le siècle des forges ou la Wallonie dans le creuset belge (೧೭೯೪-೧೯೧೪)'', ಇನ್ B.ಡೆಮೋಲಿನ್ ಅಂಡ್ JL ಕುಪ್ಪರ್ (ಎಡಿಟರ್ಸ್), ''Histoire de la Wallonie'', ಪ್ರಿವಾಟ್, ಟೋಲ್‌ಹೋಸ್, ೨೦೦೪, ಪುಟಗಳು ೨೩೩-೨೭೬, p. ೨೪೬ ISBN ೨-೭೦೮೯-೪೭೭೯-೬</ref> "ವಾಲ್ಲೂನ್‌ನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಮತ್ತು ಊದು ಕುಲುಮೆಗಳ ಹೊರಗಿನ ಏಕೈಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವು ಹಳೆಯ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸುವ ಪಟ್ಟಣ [[ಘೆಂಟ್]]".<ref>[ಯುರೋಪಿಯನ್ ರೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ http://en.erih.net/index.php?pageId=114 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731024244/http://en.erih.net/index.php?pageId=114 |date=2013-07-31 }}]</ref> [[Université de Liège|Université de Liègeಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ]] ಮೈಕೆಲ್ ಡಿ ಕಾಸ್ಟರ್ ಕೂಡ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ:"ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ತನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ(...) ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು-ಗಣಿಗಳು,ಊದು ಕುಲುಮೆಗಳು,ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಸತು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಉಣ್ಣೆ ತಯಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು,ಗಾಜು ಕೈಗಾರಿಕೆ,ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ವಾಲ್ಲೋನಿಯದಿಂದ ಈ ದರ್ಜೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.<ref>ಮೈಕೇಲ್ ಡಿ ಕಾಸ್ಟರ್, ''Les enjeux des conflits linguistiques'', L'ಹರ್ಮಟನ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ೨೦೦೭, ISBN ೯೭೮-೨-೨೯೬-೦೩೩೯-೮, ಪುಟಗಳು ೧೨೨-೧೨೩</ref> ==== ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Belgium resources 1968.jpg|thumb|ವಾಲ್ಲೋನಿಯದ ಸಿಲ್ಲೋನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ನೀಲಿ ಕಲೆಯಲ್ಲ.]] [[ಚಿತ್ರ:Chassis à molette de Crachet à Frameries vue large.JPG|thumb|ಕ್ರಾಚೆಟ್ ಇನ್ ಫ್ರೇಮರೀಸ್‌ನ ಗಾಲೋ ಫ್ರೇಮ್(ಸುರುಳಿ ಗೋಪುರ) IN ವಾಲ್ಲೋನಿಯದ ಫ್ರೆಂಚ್ Châssis à molettes ಅಥವಾ ಬೆಲ್‌ಫ್ಲೂರ್(ಫ್ರೆಂಚ್ ಚೆವಾಲೆಮೆಂಟ್]] [[ಚಿತ್ರ:Affiche 1905.jpg|thumb|ಲೀಗ್ಸ್ ವಿಶ್ವ ಮೇಳದ 1905ರ ಅಧಿಕೃತ ಪೋಸ್ಟರ್]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾಜವಾದಿ ಭೂಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಲೋನಿಯ ದೃಢ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ದೃಢ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ, ''ಸಿಲ್ಲಾನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್'',ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಮಾನ್ಸ್‌|ಮಾನ್ಸ್‌ನಿಂದ]] ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ವರ್ವಿಯರ್ಸ್‌|ವರ್ವಿಯರ್ಸ್‌ವರೆಗೆ]](ನಾರ್ತ್ ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಅವಧಿ, ೧೯೨೦ರ ನಂತರ) ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ವಾಲ್ಲೋನಿಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ತೀರಾ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. 'ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್ಸ್‌'ನಲ್ಲಿ ಮುರಿಯಲ್ ಬೆವೆನ್ ಮತ್ತು ಇಸಾಬೆಲ್ಲೆ ಡೆವೊಸ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಗರಸಮಾಜವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]] ನಡುವೆ ಗಾಢವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿತ್ತು. [[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್ ಕೂಡಿತ್ತು(...)ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು(ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್)ಶೇಕಡ ೩೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ನಗರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ,ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ನಗರೀಕೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಈ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ, ವಾಲ್ಲೋನಿಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇಕಡ ೧೭ ಮುಟ್ಟಿದೆ,ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇಕಡ ೧೦, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೧೬ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೨೫. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೈಗಾರೀಕರಣವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಗರ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಿಲ್ಲ, [[ಘೆಂಟ್]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.(...) [[ವಾಲ್ಲೋನಿಯ|ವಾಲ್ಲೋನಿಯದಲ್ಲಿ]] ಕೂಡ ಕೈಗಾರೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಗರ ಜಾಲವು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಭಾವರಹಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ,ನಗರವಾಸಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ೧೮೩೧ ಮತ್ತು ೧೯೧೦ರ ನಡುವೆ ಶೇಕಡ ೧೭ರಿಂದ ೪೫ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, [[ಬೋರಿನೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಲೀಗ್]] ನಡುವೆ [[ಹೈನ್]],[[ಸಾಂಬ್ರೆ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯೂಸ್]] ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು-ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು-ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ನಗರೀಕರಣ ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತು. ಎಂಭತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ,ಸುಮಾರು ೫,೦೦೦ ಜನರಿದ್ದ ಪುರಸಭೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ ೨೧ರಿಂದ ಒಂದು ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ವಾಲ್ಲೂನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ,ಕೈಗಾರೀಕರಣವು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.ಅಂದರೆ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅದು ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು-ಗಣಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಸುತ್ತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಸಮ‌ೂಹ ಬೆಳೆಯಿತು. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾರ್ಗಗಳು ನಂತರ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದರೂ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲೈಗ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ, ದಟ್ಟವಾದ ನಗರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ. ಲೈಗ್‌‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನೇರ ವಲಸೆಗಾರರ ಹರಿವು ಉಂಟಾಗಿತ್ತು.<ref>ಮುರಿಯನ್ ಬೆವೆನ್ ಅಂಡ್ ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ ಡೆವೋಸ್ ''ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್ಸ್'' ಆರ್ಟ್,ಸಿಟ್., ಪುಟಗಳು ೩೧೫-೩೧೬</ref></blockquote> ==== ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ==== ವಾಲ್ಲೋನಿಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಷ್ಕರದ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಷ್ಕರವು "ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಹುತೇಕ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೆಲಸ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು. ಈ ಕೆಲಸ ಸ್ಥಗಿತವು ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಸರಣಿಗೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿಕೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ನಿವಾರಣೆ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆದರೆ,ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕೆಲವು ರಿಯಾಯಿತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಕ್ತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಇದನ್ನು ರಾಜಕೀಯವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಮುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರು ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅರಾಜಕತೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಮುಷ್ಕರ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-generals.html ದಿ ಕೊಲಂಬಿಯ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ, 2008]</ref> ವಾಲ್ಲೊನಿಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಷ್ಕರ ೧೮೮೫ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು([[ಕಮ್ಯೂನ್ ಡೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ಆಚರಣೆಗೆ ಈ ಮುಷ್ಕರ ಆರಂಭವಾಯಿತು)೧೯೦೨,೧೯೧೩(ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ,೧೯೩೨,೧೯೩೬(ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಳ ಪಾವತಿಗೆ),೧೯೫೦([[ಲಿಯೋಪಾಲ್ಡ್ III]] ವಿರುದ್ಧ),೧೯೬೦-೧೯೬೧ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಲೂನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳ ನಾಯಕರಿಗೆ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರ ವಾಲ್ಲೊನಿಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವೆನಿಸಿದಾಗ(ಸ್ಪಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡಾಗ), ವಾಲ್ಲೋನಿಯಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ದೊರಕಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಷ್ಕರ ನಡೆಯಿತು. === ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ === [[ಚಿತ್ರ:Barricade18March1871.jpg|thumb|ಕಮ್ಯುನ್ ಡಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ತಡೆಗಟ್ಟು, ಮಾರ್ಚ್ 18, 1871ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಷ್ಕರದ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮ‌ೂಲಕ ಮಾರ್ಚ್ 1885ರಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಲೋನಿಯದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.]] ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು,ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಮಾದರಿಗೆ ಸಾಮ್ಯತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ''ಜಿಗಿತ'' ದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಹುತೇಕ ಫ್ರೆಂಚ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬದಲಿಗೆ,ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹದಿನೆಂಟು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಾರೈಸ್ ಲೆವಿ-ಲೆಬೊಯರ್ ಅವರಿಂದ ಕೆಲವು ಹಂತಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: * ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೆಪೋಲಿಯೋನಿಕ್ ಯುದ್ಧಗಳು(೧೭೮೯-೧೮೧೫) * ಬ್ರಿಟನ್ ಜತೆ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ(೧೮೧೫-೧೮೬೦), * ಆರ್ಥಿಕತೆ ನಿಧಾನ(೧೮೬೦-೧೯೦೫), * ೧೯೦೫ರ ನಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನವೀಕರಣ {{Expand-section|date=June 2008}} == ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ == {{Main|Technological and industrial history of the United States}} [[ಚಿತ್ರ:SlaterMill.JPG|thumb|left|ಸ್ಲೇಟರ್ಸ್ ಗಿರಣಿ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಮುಂಚಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸಲು ಅಶ್ವ-ಶಕ್ತಿ ಯಂತ್ರಾಂಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ತರುವಾಯ ಜಲಶಕ್ತಿಗೆ ಬದಲಿಸಿತು.ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿದ್ದ [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಈಶಾನ್ಯ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಎಳೆಯುವ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಹೊಸ ಜಲ-ಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾದರಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸವಾಲಿನದು ಮತ್ತು ಕಷ್ಟದ ಪರ್ಯಾಯವೆಂದು ರುಜುವಾತಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು(ಹತ್ತಿ)[[ದಕ್ಷಿಣ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌|ದಕ್ಷಿಣ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಿಂದ]] ಬಂದಿತ್ತು. [[ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ]] ೧೮೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಉಗಿ-ಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಜಲಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹರಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. [[ಸಾಮ್ಯುಯಲ್ ಸ್ಲೇಟರ್]](೧೭೬೮-೧೮೩೫)ಅವರು ಅಮೆರಿಕ ಹತ್ತಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಡರ್ಬಿಷೈರ್‌|ಡರ್ಬಿಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬಾಲಕನಾಗಿ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಅವರು,ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು ಮತ್ತು ನುರಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರು ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ,ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹಣ ಮಾಡುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ೧೭೮೯ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು. [[ಕ್ಯಾಬಾಟ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನಡುವೆ ಸ್ಲೇಟರ್, ಬೆವರ್ಲಿ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬೆವರ್ಲಿ ಕಾಟನ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]] ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಥಮ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಶ್ವ-ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಹತ್ತಿಗಿರಣಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಅಶ್ವಚಾಲಿತ ಗಿರಣಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದೆಂದು ಗಿರಣಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ತಕ್ಷಣವೇ ಅರಿತರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿತ್ತೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೭೯೩ರಲ್ಲಿ ಸ್ಲೇಟರ್ ಎರಡನೇ ಗಿರಣಿಯಲ್ಲಿ([[ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್‌, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌]]‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ಲೇಟರ್ಸ್ ಮಿಲ್]]), ಬಳಸಲಾದ ಜಲ-ಶಕ್ತಿಯ ಗಿರಣಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು<ref name="ReferenceA">"ಮೇಡ್ ಇನ್ ಬೆವರ್ಲಿ-ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬೆವರ್ಲಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ"ಡೇನಿಯಲ್ J.ಹೋಯ್ಸಿಂಗ್‌ಟನ್ ಅವರಿಂದ. ಬೆವರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಮೀಷನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಟಣೆ ೧೯೮೯.</ref> ಎರಡರಲ್ಲೂ, ನಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆಯ‌ೂ, ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಆಟದಬಯಲಾಗಿ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref name="ReferenceA"/> ಅವರು ಹದಿಮ‌ೂರು ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಗಿರಣಿಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದರು. [[ಡೇನಿಯಲ್ ಡೇ]] [[ಉಕ್ಸ್‌ಬ್ರಿಜ್, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌|ಉಕ್ಸ್‌ಬ್ರಿಜ್, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ]] [[ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ವ್ಯಾಲಿ|ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಉಣ್ಣೆ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಗಿರಣಿಯನ್ನು ೧೮೧೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು U.S.ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮ‌ೂರನೇ ಉಣ್ಣೆ ಗಿರಣಿಯಾಗಿದೆ. ([[ಹಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌|ಹಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮೊದಲನೆಯದು ಮತ್ತು [[ವಾಟರ್‌ಟೌನ್, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌|ವಾಟರ್‌ಟೌನ್, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೆಯದು.) [[ಜಾನ್ H.ಚಾಫೀ]] [[ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ನದಿ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಂಪರೆ ಕಾರಿಡರ್]] 'ಅಮೆರಿಕದ ಕಠಿಣ-ದುಡಿಮೆಯ ನದಿ', ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. [[ವೋರ್ಸೆಸ್ಟರ್‌|ವೋರ್ಸೆಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ]] [[ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌|ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ವರೆಗೆ]] ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ [[ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ರಿವರ್]] ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳು{{convert|45|mi|km}} ಅಮೆರಿಕದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಲೇಟರ್ಸ್ ಮಿಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ೧೧೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಿರಣಿಗಳು ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮುಂಚಿನ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ೧೮೧೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಬರಿ‌ಪೋರ್ಟ್]] ವರ್ತಕ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಕ್ಯಾಬೋಟ್ ಲೊವೆಲ್]] ಅವರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ]] ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತಾದರೂ, ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. [[ವಾರ್ ಆಫ್ 1812]] ತಮ್ಮ ಆಮದು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹೊಮ್ಮಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತ ಅವರು,ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಯಂತ್ರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ವಾಪಸು ಮರಳಿದ ಕೂಡಲೇ, [[ಬೋಸ್ಟನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪೆನಿ|ಬೋಸ್ಟನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಲೊವೆಲ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಅಮೆರಿಕದ ಹತ್ತಿಯಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಎರಡನೇ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಗಿರಣಿಯನ್ನು [[ಬೆವರ್ಲಿ ಕಾಟನ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]] ನಂತರ ಎರಡನೆಯದಾಗಿ [[ವಾಲ್ಟೆಮ್,ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌|ವಾಲ್ಟೆಮ್,ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ೧೮೧೭ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಥಮ ಯೋಜಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ]] ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು.ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿತು. [[ಲೋವೆಲ್,ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್,]] ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಮೆರಿಮ್ಯಾಕ್ ರಿವರ್‌]] ಪೂರೈಸಿದ ಹತ್ತುಸಾವಿರ ಅಶ್ವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು,{{convert|5.6|mi|km}} "ಅಮೆರಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಕಳಪೆ ದುಡಿಮೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ನೇರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ [[ಲೋವೆಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌|ಲೋವೆಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಂತಹ]] ಅಲ್ಪಕಾಲೀನ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.ಆದಾಗ್ಯೂ,೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ,ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಐರಿಷ್ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಬರಗಾಲ]] ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಡ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ಬದಲಾಯಿತು. ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ಸಾಧನಗಳು, ಮಾಪಕಗಳು ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಿಖರತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೋಡಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಲ್ಟಾಮ್‌, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ [[ವಾಲ್ಟಾಮ್ ವಾಚ್ ಕಂಪೆ|ವಾಲ್ಟಾಮ್ ವಾಚ್ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ]] ೧೮೫೪ರಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರ ಉದ್ದಿಮೆಯ ಕೈಗಾರೀಕರಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. {{See also|History of Lowell, Massachusetts}} == ಜಪಾನ್‌ == {{Main|Meiji Restoration|Economic history of Japan}} [[ಇವಾಕುರಾ ಮಿಷನ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಜಪಾನಿನ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಗುಂಪೊಂದು ೧೮೭೧ರಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು USA ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಜಪಾನ್ ಹಿಂದುಳಿಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ರಾಷ್ಟ್ರ ನೇತೃತ್ವದ ಕೈಗಾರೀಕರಣ ನೀತಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಜಪಾನ್]] ೧೮೭೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ, ಮಾದರಿ ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲು ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಶಿಕ್ಷಣಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. == ಎರಡನೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ನಂತರದ ವಿಕಸನ == {{Main|Second Industrial Revolution}} [[ಚಿತ್ರ:ConverterB.jpg|thumb|ಬೆಸಿಮರ್ ಪರಿವರ್ತಕ]] ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆಬರುವ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ರೈಲ್ವೇಸ್‌ನ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದ ಅಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಸಾಮ‌ೂಹಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾರ್ಗ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮ‌ೂಹಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಉಕ್ಕು]] ಮೊದಲನೆಯದೆಂದು ಉದಾಹರಿಸಲಾಯಿತು.ಅದು ೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ "ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿ" ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಉಕ್ಕಿನ ಸಾಮ‌ೂಹಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ೧೮೬೦ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಿರದಿದ್ದರೂ,[[ಸರ್ ಹೆನ್ರಿ ಬೆಸೆಮರ್]] [[ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣ]] ಮತ್ತು ಉಕ್ಕನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಹೊಸ ಕುಲುಮೆಯೊಂದನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ೧೮೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಕ್ರಮೇಣ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು]], [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]], ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ, [[ವಿದ್ಯುತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವಾಹನೋದ್ಯಮಗಳು]] ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಾಯಕತ್ವದ ಪರಿವರ್ತನೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. [[ಆಲ್ಪ್ಸ್‌|ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ]] ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭದಿಂದ,ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ವಂಚಿತವಾದ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ೧೮೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕೈಗಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಮಿತವ್ಯವಕಾರಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರೀಕರಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಶಾಲಗೊಂಡಿತು. [[ವಿದ್ಯುತ್ ಯುಗ|ವಿದ್ಯುತ್ ಯುಗದ]] ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಮೆಕ್ಲುಹಾನ್]] ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಿದರು. [[ಯಾಂತ್ರೀಕರಣ|ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದ]] ಮುಂಚಿನ ಯುಗವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹರಡಿದ್ದರೆ, ಇದು ಏಕತಾನತೆ ತಂದ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ದಿಢೀರ್ ವೇಗವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಇದು "ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ"(ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅಳವಡಿಕೆ) ಕೇಂದ್ರೀಕರೀಸುವ ನಡೆಯಿಂದ "ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮೇಲೆ ದಿಢೀರ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜಾಗೃತಿ", "ಒಟ್ಟು ಕ್ಷೇತ್ರದ" ಮೇಲೆ ಗಮನ", "ಇಡೀ ನಮ‌ೂನೆ ಮೇಲಿನ ಜ್ಞಾನ"ದ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಹೇರಿತು. "ರಚನೆ ಮತ್ತು ಆಕಾರದ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲ್ಪನೆ"ಯಾದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಏಕತೆಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಲಿತಗೊಳಿಸಿತು. ವರ್ಣಚಿತ್ರ([[ಘನಾಕೃತಿ ಕಲೆ]]), ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ,ಕವಿತೆ, ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು [[ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿದ್ದಾಂತ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>[[ಮಾರ್ಷಲ್ ಮೆಕ್ಲುಹಾನ್]] (೧೯೬೪) ''[[ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್ ಮೀಡಿಯ]]'', p.೧೩ [https://web.archive.org/web/20071218071224/http://www9.georgetown.edu/%E0%B2%AB%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF/%E0%B2%87%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B3%8D/%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B2%BF/%E0%B2%AE%E0%B3%86%E0%B2%95%E0%B3%8D%E2%80%8C%E0%B2%B2%E0%B3%81%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E2%80%8C%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D_%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%AF-I-1-7.html]</ref> ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ೧೮೯೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ಅಂಕುರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ದೈತ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. [[U.S. ಸ್ಟೀಲ್]], [[ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಬೇಯರ್ AG]] ವಿಶ್ವದ [[ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ]] ರೈಲ್ವೆ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಜತೆಗೂಡಿತು. == ಬೌದ್ಧಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ == === ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ === {{Main|Capitalism}} [[ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಯುಗ]] ಆಗಮನವು ಬೌದ್ಧಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಉಗಿ ಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಶವು ಗೋಚರಿಸಿತು.ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು [[ಸಾಮಾಜಿಕ]] ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು [[ಅಡಾಂ ಸ್ಮಿತ್‌|ಅಡಾಂ ಸ್ಮಿತ್‌ರ]] ''[[ದಿ ವೆಲ್ತ್ ಆಪ್ ನೇಷನ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ತುತ್ತತುದಿ ತಲುಪಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''[[ದಿ ಇಂಪ್ರೂವಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌]]'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿರುವ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಕೈಗಾರೀಕರಣವು ಎಲ್ಲರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವಿತಾವಧಿ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ,ಕಡಿಮೆ ದುಡಿಮೆಯ ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯವಯಸ್ಕರ ದುಡಿಮೆ ನಿಷೇಧದಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. === ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ === {{Main|Marxism}} ಕೈಗಾರೀಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{PDFlink|[http://www.mises.org/journals/rae/pdf/rae4_1_5.pdf Karl Marx: Communist as Religious Eschatologist]|3.68&nbsp;MB}}</ref> [[ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]] ಪ್ರಕಾರ,ಕೈಗಾರೀಕರಣವು ಸಮಾಜವನ್ನು [[ಮಧ್ಯಮವರ್ಗ|ಮಧ್ಯಮವರ್ಗಕ್ಕೆ]](ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಧನಗಳಾದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕರು)ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಕೆಳವರ್ಗ|ಕೆಳವರ್ಗಕ್ಕೆ]]([[ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮಾರ್ಗ|ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳ]] ಮ‌ೂಲಕ ಮೌಲ್ಯಯುತ ವಸ್ತುವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ [[ದುಡಿಮೆ|ದುಡಿಮೆಯನ್ನು]] ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವರು)ಧ್ರುವೀಕರಿಸಿತು. ಕೈಗಾರೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಪೂರ್ಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ತಾರ್ಕಿಕ [[ದ್ವಂದ್ವಾತ್ಮಕ]] ಪ್ರಗತಿಯೆಂಬಂತೆ ಅವರು ಕಂಡರು. [[ಸಮಾಜವಾದ]] ಮತ್ತು ತರುವಾದ [[ಸಮತಾವಾದ|ಸಮತಾವಾದದ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಪೂರ್ವಸೂಚಕದಂತೆ ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು. === ರಮ್ಯತಾವಾದ === {{Main|Romanticism}} ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೈಗಾರೀಕರಣದತ್ತ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ವೈರ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇದು ರಮ್ಯ ಅಭಿಯಾನವೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ಕವಿ [[ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಲೇಕ್]] ಮತ್ತು ಕವಿಗಳಾದ [[ವಿಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್]], [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಟೇಲರ್ ಕೋಲ್‌ರಿಡ್ಜ್]],[[ಜಾನ್ ಕೀಟ್ಸ್]], [[ಬೈರಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಪರ್ಸಿ ಬೈಷೆ ಶೆಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅಭಿಯಾನವು ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ನಿಸರ್ಗ"ದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ; ಬ್ಲೇಕ್ ಕವಿತೆಯ "ಡಾರ್ಕ್ ಸಟಾನಿಕ್ ಮಿಲ್ಸ್" ಮತ್ತು [["ಎಂಡ್ ಡಿಡ್ ದೋಸ್ ಫೀಟ್ ಇನ್ ಏನ್ಸೀಂಟ್ ಟೈಮ್]]" ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ಎರಡು-ಅಂಚಿನದೆಂಬ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ [[ಮೇರಿ ಶೆಲ್ಲಿ|ಮೇರಿ ಶೆಲ್ಲಿಯ]] ಕಾದಂಬರಿ ''[[ಫ್ರಾಂಕೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್]]''. == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{colbegin|colwidth=30em}} ;ಸಾಮಾನ್ಯ * [[ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ]] * [[ಕೈಗಾರೀಕರಣ ತೆಗೆಯುವುದು]] * [[ಭಾಷಾಪ್ರಭೇದಗಳ ಪ್ರಗತಿ]] * [[ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮೇಲೆ 1877ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವ]] * [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ]] * [[ಮಾಹಿತಿ ಕ್ರಾಂತಿ]] * [[ಪೂರ್ವ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಾಜ]] * [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಕೆಲಸ ನೀತಿ]] * [[ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕೆ]] * [[ಕಾಗದ]] * [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ]] ;ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು * [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] * [[ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]] * [[ಬರ್ಮಿಂಗಹ್ಯಾಂನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರ]] * [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಇತಿಹಾಸ]] {{colend}} labour legislations == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == * {{cite |title=An Introduction to the Industrial History of England |date=1920 |url=https://books.google.com/books?vid=OCLC00224415&id=WiQEAAAAMAAJ&pg=RA1 |accessdate=2009-07-26}} * {{cite |last=Ashton |first=Thomas S. |authorlink=T. S. Ashton |title=The Industrial Revolution (1760-1830) |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1948 |isbn10=0195002520 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=77198082 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210135307/http://www.questia.com/PM.qst?a=o |url-status=dead }} * {{cite |editor-last=Berlanstein |editor-first=Lenard R. |title=The Industrial Revolution and work in nineteenth-century Europe |publisher=[[Routledge]] |publication-place=London and New York |date=1992 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=107622068 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2009-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090606062924/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=107622068 |url-status=dead }} * {{cite |first=J. H. |last=Clapham |title=An Economic History of Modern Britain: The Early Railway Age, 1820-1850 |publisher=[[Cambridge University Press]] |date=1926 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=83597738 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210135307/http://www.questia.com/PM.qst?a=o |url-status=dead }} * {{cite |last=Clark|first=Gregory |title=A Farewell to Alms: A Brief Economic History of the World |publisher=[[Princeton University Press]] |date=2007 |isbn10=0691121354 }} * {{cite |first=M. J. |last=Daunton |title=Progress and Poverty: An Economic and Social History of Britain, 1700-1850 |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1995 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=100599398 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210135307/http://www.questia.com/PM.qst?a=o |url-status=dead }} * {{cite |last=Dunham |first=Arthur Louis |title=The Industrial Revolution in France, 1815-1848 |publisher=[[Exposition Press]] |publication-place=New York |date=1955 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=14880719 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210135307/http://www.questia.com/PM.qst?a=o |url-status=dead }} * {{cite journal |doi=10.1111/j.1468-0289.2004.00295_21.x |title=Farm to factory: a reinterpretation of the Soviet industrial revolution |year=2004 |author=Gatrell, PETER |journal=The Economic History Review |volume=57 |pages=794 }} * {{cite |first=Margaret C.|last=Jacob |title=Scientific Culture and the Making of the Industrial West |publisher=[[Oxford University Press]] |publication-place=Oxford, UK |date=1997 }} * {{cite |first=Herbert |last=Kisch |title=From Domestic Manufacture to Industrial Revolution The Case of the Rhineland Textile Districts |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1989 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=78932320 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210135307/http://www.questia.com/PM.qst?a=o |url-status=dead }} * {{cite |first=Paul |last=Mantoux |authorlink=Paul Mantoux |title=The Industrial Revolution in the Eighteenth Century |date=First English translation 1928, revised 1961 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=22792856 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2009-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090414155421/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=22792856 |url-status=dead }} * {{cite |first=Constance |last=McLaughlin Green |title=''[[Holyoke, Massachusetts]]: A Case History of the Industrial Revolution in America |publisher=[[Yale University Press]] |publication-place=New Haven, CT |date=1939 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=8893044 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210135307/http://www.questia.com/PM.qst?a=o |url-status=dead }} * {{cite |last=Mokyr |first=Joel |authorlink=Joel Mokyr |title=The British Industrial Revolution: An Economic Perspective |date=1999 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=98674232 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2009-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090526200327/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=98674232 |url-status=dead }} * {{cite |last=More |first=Charles |title=Understanding the Industrial Revolution |publisher=[[Routledge]] |publication-place=London |date=2000 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=102816164 |accessdate=2009-04-17 |archive-date=2011-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814041034/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=102816164 |url-status=dead }} * {{cite |first=Sidney |last=Pollard |title=Peaceful Conquest: The Industrialization of Europe, 1760-1970 |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1981 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=23488627 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413094623/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=23488627 |url-status=dead }} * {{Roe1916}} * {{cite |authorlink=Neil Smelser |last=Smelser|first=Neil J. |title=Social Change in the Industrial Revolution: An Application of Theory to the British Cotton Industry |publisher=[[University of Chicago Press]] |date=1959 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=55370383 online edition |accessdate=2009-07-26 }} * {{cite |last=Stearns |first=Peter N. |title=The Industrial Revolution in World History |publisher=[[Westview Press]] |date=1998 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=6967400 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413094115/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=6967400 |url-status=dead }} * {{cite |first=Vaclav |last=Smil |title=Energy in World History |publisher=[[Westview Press]] |date=1994 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=94468450 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2007-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070718112416/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=94468450 |url-status=dead }} * {{cite |last=Snooks|first=G.D. |title=Was the Industrial Revolution Necessary? |publication-place=London & New York |publisher=[[Routledge]] |date=2000 }} * {{cite |last=Szostak |first=Rick |title=The Role of Transportation in the Industrial Revolution: A Comparison of England and France |publisher=[[McGill-Queen's University Press]] |publication-place=[[Montréal]] |date=1991 |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=101607770 |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2007-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070718105023/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=101607770 |url-status=dead }} * {{cite |last=Toynbee |first=Arnold |authorlink=Arnold Toynbee |title=Lectures on the Industrial Revolution of the Eighteenth Century in England |url=http://socserv2.socsci.mcmaster.ca/~econ/ugcm/3ll3/toynbee/indrev |year=1884 |publication-place=[[Whitefish, Montana]] |publisher=[[Kessinger Publishing]] |9=edition-paperback edition 2004 |isbn10=1-4191-2952-X |accessdate=2009-07-26 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303182004/http://socserv2.socsci.mcmaster.ca/~econ/ugcm/3ll3/toynbee/indrev |url-status=dead }} * {{cite |last=Uglow|first=Jenny |authorlink=Jenny Uglow |title=The Lunar Men: The Friends who made the Future 1730-1810 |publisher=[[Faber and Faber]] |publication-place=London |date=2002 }} * {{cite |last=Usher|first=Abbott Payson |title=An Introduction to the Industrial History of England |date=1920 |publisher=[[University of Michigan]] |pages=529 |accessdate=2009-04-17 |url=https://books.google.com/books?vid=OCLC00224415&id=WiQEAAAAMAAJ&pg=RA1- online edition |accessdate=2009-07-26 }} * ಚಾಂಬ್ಲಿಸ್, ವಿಲಿಯಂ J.(ಎಡಿಟರ್),''ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'',ರೀಡಿಂಗ್, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ :ಆಡಿಸನ್-ವೆಸ್ಲಿ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂ,ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೭೩. ISBN ೯೭೮-೦೭೫೧೩೨೮೮೬೮ == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == * ಚಾಂಬ್ಲಿಸ್, ವಿಲಿಯಂ J.(ಎಡಿಟರ್),ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ,ರೀಡಿಂಗ್, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ :ಆಡಿಸನ್-ವೆಸ್ಲಿ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂ,ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೭೩. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat|Industrial revolution}} * {{dmoz|Society/History/By_Time_Period/Eighteenth_Century/Industrial_Revolution/}} * [http://www.fordham.edu/halsall/mod/modsbook14.html ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೋರ್ಸ್‌ಬುಕ್: ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831051624/http://www.fordham.edu/halsall/mod/modsbook14.html |date=2009-08-31 }} * [http://www.dspace.cam.ac.uk/handle/1810/270 "ದಿ ಡೇ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟುಕ್ ಆಫ್" ಸಿಕ್ಸ್ ಪಾರ್ಟ್ ವಿಡಿಯೊ ಸೀರೀಸ್ ಫ್ರಂ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ದಿ ಕ್ವಶ್ಚನ್ "ವೈ ಡಿಡ್ ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯುಷನ್ ಬಿಗಿನ್ ವೆನ್ ಅಂಡ್ ವೇರ್ ಇಟ್ ಡಿಡ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130118112031/http://www.dspace.cam.ac.uk/handle/1810/270 |date=2013-01-18 }} * [http://www.bbc.co.uk/history/scottishhistory/enlightenment/features_enlightenment_industry.shtml BBC ಹಿಸ್ಟರಿ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್: ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯುಷನ್] * [http://www.makingthemodernworld.org.uk/ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ‌್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್: ಮೆಷಿನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟೀಸ್] * [http://www.econlib.org/library/Enc/IndustrialRevolutionandtheStandardofLiving.html ''ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯುಷನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಆಫ್ ಲೀವಿಂಗ್'' ] ಬೈ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ನಾರ್ಡಿನೆಲ್ಲಿ ಅವರಿಂದ-ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಕೆ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ. * [http://www.galbithink.org/fw.htm ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್] * [http://www.revolutionaryplayers.org.uk/home.stm ರಿವಾಲ್ಯುಷನರಿ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060308154827/http://www.revolutionaryplayers.org.uk/home.stm |date=2006-03-08 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Industrial Revolution}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಕಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] qtmhrlk9mjm3yi8wbk6cy9buylphgd4 0 22505 1375350 1371956 2026-06-19T03:16:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375350 wikitext text/x-wiki {{Otheruses}} {{Refimprove|date=March 2009}} {{Infobox disease | Name = Cancer | Image = Tumor_Mesothelioma2_legend.jpg | Caption = A coronal [[CT scan]] showing [[malignant]] [[mesothelioma|cancer of the lung sac]].<br />Legend: →&nbsp;tumor&nbsp;←, ★&nbsp;central [[pleural effusion]], 1&3&nbsp;lungs, 2&nbsp;spine, 4&nbsp;ribs, 5&nbsp;[[aorta]], 6&nbsp;[[spleen]], 7&8&nbsp;kidneys, 9&nbsp;liver. | DiseasesDB = 28843 | ICD10 = | ICD9 = | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 001289 | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D009369 }} '''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ''' ({{IPA-en|ˈkænsə(r)||en-us-cancer.ogg}}ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದಗಳಲ್ಲಿ:[[ಮಾಲಿಗಂಟ್]] (ಕೇಡು ತರುವ)[[ನಿಯೊಪ್ಲಾಸ್ಮ್]] (ಊತದ ಗೆಡ್ಡೆ),ಇದನ್ನು ಅರ್ಬುದ [[ರೋಗ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕೋಶಗಳ]] ಒಂದು ಸಮೂಹವು ''ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ'' ಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.ಅಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕೋಶಗಳ [[ವಿಭಜನೆ]]),ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ''ದುರಾಕ್ರಮಣ'' (ಶರೀರದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ).ಇದು ಹಲವು ಬಾರಿ ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ'' [[ವೇಗವಾಗಿ ಪಸರಿಸು]]'' ತ್ತದೆ.(ರಕ್ತ ಅಥವಾ ಕೀವುಗಳಂತಹ ಮಲಿನ ದ್ರವಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಹಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.) ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಹಾನಿಕಾರಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು [[ಇತರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೆಡ್ಡೆಗ]]ಳು,ಅಂದರೆ ತಾವೇ ತಾವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವುಗಳು ಸ್ವಯಂ ಮಿತಿಗೊಳಪಟ್ಟವುಗಳು ಇತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಅಥವಾ ನಾಶಮಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಲುಕೆಮಿಯಾ ಕೂಡಾ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದರೂ ಇದು ಊತದ [[ಗೆಡ್ದೆ]]ಯ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿರುವದಿಲ್ಲ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಧ್ಯಯನ,ರೋಗ ನಿದಾನ ಪತ್ತೆ,ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಖೆಯನ್ನು [[ಆಂಕಾಲಜಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಲ್ಲಾ ವಯೋಮಾನದವರಿಗೆ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿ ರೋಗವೆನಿಸಿದೆ,ಇದು ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕಾಡುವ <ref name="Cancer Research UK">{{cite web | last =Cancer Research UK | title =UK cancer incidence statistics by age | month =January | year =2007 | url =http://info.cancerresearchuk.org/cancerstats/incidence/age/ | accessdate =2007-06-25 | archive-date =2012-08-18 | archive-url =https://web.archive.org/web/20120818115015/http://info.cancerresearchuk.org/cancerstats/incidence/age/ | url-status =dead }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 2007ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು [[ಮಾನವ ಸಾವಿ]]ನಲ್ಲಿ 13%ರಷ್ಟು <ref name="WHO">{{cite web | last =WHO | authorlink =World Health Organization | title =Cancer | publisher =World Health Organization |month=February | year=2006 | url =http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs297/en/ | accessdate =2007-06-25 }}</ref> ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ <ref name="American Cancer Society">{{cite web | last =American Cancer Society | authorlink =Reuters | title =Report sees 7.6&nbsp;million global 2007 cancer deaths | publisher =Reuters |month=December | year=2007 | url =http://www.reuters.com/article/healthNews/idUSN1633064920071217 | accessdate =2008-08-07 }}</ref> ಉಂಟಾಗಿವೆ.(7.6 ದಶಲಕ್ಷ) [[ವಂಶವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂಗಾಂಶ]] ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ [[ಪರಿವರ್ತನವು]] ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ಇದು[[ಕಾರಣವಾಗಿದೆ]]. ಇಂತಹ [[ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳು]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕವೆನಿಸಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನ]],[[ವಿಕಿರಣತೆ]],[[ರಸಾಯನಿಕಗಳು]],ಅಥವಾ [[ಸೋಂಕಿನ ಮೂಲಗಳು]] ಇಂತಹ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳು [[DNA ದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ]]ಗಳು,ಅಥವಾ [[ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ]]ವಾಗಿ ಇಡೀ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಮೂಲಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. [[ಅನುವಂಶೀಯ]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ [[ಜೀನ್]] ಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ವಂಶವಾನಿಯ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತ ಜೀನ್ ಗಳ ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ''ಗ್ರಂಥಿಕ ವಾಹಿನಿಗಳು'' ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಇವುಗಳು [[ಗ್ರಂಥಿಕ ವಾಹಿನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರೋಗಕಾರಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗುತ್ತವೆ.ಅತ್ಯಧಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು [[ವಿಭಜನೆ,ಯೋಜಿತ ಅವಸಾನದತ್ತ ಸಾಗಿರುವ ಕೋಶ]]ಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲ್ಲೆಗೆ ಹಾನಿ,ಹೀಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಏಕಾಂಶಗಳ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ''[[ಗೆಡ್ದೆ ತಡೆಯುವ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳು]]'' ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಹಜ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಆ ಕೋಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.ಅವೆಂದರೆ ನಿಖರDNA ಪ್ರತಿಕೃತಿ,[[ಕೋಶದ ಆವರ್ತನದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ]],ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳು,ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕೋಶಗಳ [[ರೋಗಪ್ರತಿರೋಧಕ ವಿಧಾನದ]] ಕ್ರಿಯೆ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲೇ ಮುಖಾಮುಖಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅಂಗಾಂಶದ ಸಮಗ್ರ ವಿಭಜನೆಯ [[ಹಿಂದಿನ ಗತಕಾಲಿಕ]]ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾದರಿಯೊಂದರ ಚಿಕೆತ್ಸೆ ನಂತರ ಇದರ ನಿಖರ ಹಾನಿಕಾರಕ ವಿಷಯ ಲಕ್ಷಣ ಹಾಗು ವೈಪರಿತ್ಯಗಳ ವಿಕಿರಣಗಳ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ವಿವಿಧ ಹಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಬಗೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು ಅಲ್ಲದೇ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಣಮುಖರನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯಾವ ರೀತಿಯದ್ದು,ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ [[ಹಂತ]]ದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅದರ ಗುಣಮುಖದ ರೀತಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾದರೆ ಅದನ್ನು [[ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]],[[ಕೆಮೊಥೆರಪಿ]] ಮತ್ತು [[ರೇಡಿಯೊ ಥೆರಪಿ]] ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಲಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ಅದರದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಸದ್ಯ [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಔಷಧೋಪಚಾರ]]ದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವದರಿಂದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅಸಹಜ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ವಿನಾಶವನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಔಷಧೋಪಚಾರ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಲಕ್ಷಣ ಕಾಣಿಸಿದ ನಂತರ ಬಹುತೇಕ ರೋಗಿಗಳು ಕಾಯಿಲೆ ಯಾವ [[ಹಂತ]]ದಲ್ಲಿದೆ,ಇದರ ಮುಂಬರುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಗ್ರಹಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವುದು ಈಗಿನ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಕಾಯಿಲೆಯ [[ಹಿನ್ನೆಲೆ]],ಅಲ್ಪಕಾಲೀನವೆ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನವೆ ಎಂಬ ಇದರ [[ವರ್ಗೀಕರಣ]] ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಜೀವಕೋಶಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ರೋಗ ನಿದಾನದ ಕ್ರಮಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಆಯಾ ಕಾಯಿಲೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಔಷಧೋಪಚಾರ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. == ವರ್ಗೀಕರಣ == {{further|[[List of cancer types]]}} ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಯ [[ಕೋಶದ ವರ್ಗ]] ಯಾವದಕ್ಕೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅದೇ ಅಂಗಾಂಶದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು. ಇವುಗಳು ಕಾಯಿಲೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಭಾಗವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು: * '''[[ಕ್ಯಾರ್ಸಿನೊಮಾ]]''' :ಮಾಲಿಗಂಟ್ (ಹಾನಿಕಾರಕ)ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು [[ಎಪಿಥೆಲೈಲಾ]] ಕೋಶಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಂಪು ಅತ್ಯಂತ ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಬಹುಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳೆಂದರೆ [[ಸ್ತನ]][[,ಮೂತ್ರಕೋಶದ ಗ್ರಂಥಿ]],[[ಶ್ವಾಸನಾಳ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಾನ್ (ದೊಡ್ಡ ಕರುಳು)ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಇತ್ಯಾದಿ. * '''[[ಸರ್ಕೊಮಾ]]''' :ಹಾನಿಕಾರಕ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು [[ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜೋಡಣೆಯ ಅಂಗಾಂಶ]]ದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಅಥವಾ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ [[ಮೆಸೆಂಚಿಮಲ್ ನಿಂದಲೂ]] ಪಡೆಯಬಹುದು. * '''[[ಲಿಂಫೊಮಾ]]''' (ಹಾನಿಕಾರಕ ಗೆಡ್ದೆ)ಮತ್ತು '''[[ಲ್ಯುಕೆಮಿಯಾ]]''' ([[ರಕ್ತ]] ಕೋಶಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವು)ಗಳಿಗಾಗಿ (ರಕ್ತಕೋಶಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿ)ಸುವ ಹೆಮೊಟೊಪೊಯಿಟಿಕ್ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * '''[[ಕ್ರಿಮಿಕಾರಕ ಕೋಶದ ಗೆಡ್ಡೆ]]''' :[[ಟೊಟಿಪೊಟೆಂಟ್]] ಕೋಶಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ [[ವೃಷಣ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಡಾಂಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಲಕ್ಷಣ ಕಾಣಸಿಗಬಹುದು.ಭ್ರೂಣಗಳು,ಹಸುಗೂಸುಗಳು ಮತ್ತು ಯುವ ಮಕ್ಕಳ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಲುಬಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕುದರೆಗಳ ತಲೆಬುರಡೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. * {0)ಬ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಗೆಡ್ಡೆ{/0} ಅಥವಾ [[ಬ್ಲಾಸ್ಟೊಮಾ]]: ಈ ಗೆಡ್ಡೆಯು(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕ)ಇದು ಇನ್ನೂ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಂಗಾಂಶದ ಹುಟ್ಟಿನ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಬಹುತೇಕ ಗೆಡ್ದೆಗಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹಾನಿಕಾರಕ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು(ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು) ಇವುಗಳನ್ನು '''ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ''','''ಸರ್ಕೊಮಾ ''' ಅಥವಾ '''ಬ್ಲಾಸ್ಟೊಮಾ ''' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಥವಾ ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲದ ಪೂರ್ವಪದವನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ಪದಗಳು ಮೂಲ ಅದೇ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲ ಬೇರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದವು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಜಠರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ''[[ಹೆಪ್ಟೊಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ]]'' ;ಕೊಬ್ಬಿನ ಕೋಶಗಳ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ''ಲಿಪೊಸರ್ಕೊಮಾ '' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನ ಅಂಗದ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸರ್ವೆಸಾಮಾನ್ಯ [[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನ್ನು ಸ್ತನದ ''ಡಕ್ಟಲ್ (ಪಿತ್ತನಾಳ)ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ'' ಅಥವಾ ''ಮಮ್ಮರಿ ಡಕ್ಟಲ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ '' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಡಕ್ಟಲ್ '' ಇದು ಮೈಕ್ರೊಸ್ಕೋಪ್ ನಡಿ ಕಾಣುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್,ಸಹಜ ಸ್ತನದ ನಾಳದಂತೆ ಹೋಲಿಕೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. [[ಬಿನೈನ್ (ತೀವ್ರತರವಲ್ಲದ) ಗೆಡ್ಡೆ]]ಗಳು(ಇವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಗಳಲ್ಲ)ಇವುಗಳನ್ನು'''-ಒಮಾ''' ಇದಕ್ಕೆ ಅಂಗಾಂಶದ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು ಸೇರಿಸಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ತೀವ್ರತರವಲ್ಲದ ಗೆಡ್ಡೆ ಎಂದರೆ ಗರ್ಭಕೋಶದ ಮೆದು ಸ್ನಾಯುವಿನ ಸೋಂಕಿಗೆ ''ಲಿಯೊಮಯೊಮಾ '' (ಪದೇ ಪದೇ ಮರುಕಳಿಸುವ ಈ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ''ಫಿಬ್ರೊಯಿಡ್ '' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ)..ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಲ್ಲಿ'''-ಒಮಾ''' ವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ,ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ,[[ಮೆಲೊನೊಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಸೆಮಿನೊಮಾ]] == ರೋಗ ಸೂಚನೆ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Symptoms of cancer metastasis.svg|thumb|right|ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹರಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.]] ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: * ''ಸ್ಥಳೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು'',ಅಸಹಜ ''[[ಗೆಡ್ಡೆ]] '' ಅಥವಾ ಬಾವು (ಗೆಡ್ಡೆ),[[ಹೆಮ್ಹೊರೇಜ್]] (ರಕ್ತಸ್ರಾವ),[[ನೋವು]] ಮತ್ತು ಅಥವಾ [[ಅಲ್ಸರ್]] (ಸಣ್ಣ ಗೆಡ್ಡೆ) ಕಾಣಿಸುವುದು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡದ ಭಾರ [[ಜಾಂಡೀಸ್]] (ಕಾಮಾಲೆ)(ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಮ ಹಳದಿಯಾಗುವುದು. * [[ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು]] (''ಪಸರಿಸು'' ): [[ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಗಂಟಿನಿಂದ ಒಸರುವ ದ್ರವ]],[[ಕೆಮ್ಮು]] ಮತ್ತು [[ಹೆಮೊಟೈಸಿಸ್]] [[ಹೆಪ್ಟೊಮೆಗಲಿ]](ಅಗಲಾದ [[ಜಠರ),]]ಎಲುಬು ನೋವು[[,ಮುರಿತದ ನೋವಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಸ್ನಾಯು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಏರಿಕೆ ಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ [[ನೋವಿಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು,ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಮೊದಲ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರುವದಿಲ್ಲ. * ''ಕ್ರಮಬದ್ದ ಲಕ್ಷಣಗಳು'' : [[ತೂಕ ಕಡಿಮೆ]]ಯಾಗುವುದು,[[ಬಾಯಿರುಚಿ ಕೆಡುವುದು]],[[ದಣಿವು]] ಮತ್ತು [[ನಿಶಕ್ತಿ]],[[ಪೋಲು]],[[ಅತಿಯಾದ ಬೆವರು]],([[ರಾತ್ರಿ ಬೆವರುವಿಕೆ]]),[[ಅನೀಮಿಯಾ]] ಮತ್ತು[[ಸೆಳೆತದ ಲಕ್ಷಣ]],ಅಂದರೆ ಅಂತಹ ಕೆಲವು ಚಿನ್ಹೆಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗುರುತುಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆ]] ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು. ಮೇಲೆ ಇರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ವಿವಿಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.(ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು [[ವಿಭಿನ್ನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ರೋಗ ನಿದಾನ]]ದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಈ ವಿಷಯದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸರ್ವೆಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲದಿರಬಹುದು == ಕಾರಣಗಳು == ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ರೋಗಗಳ ವರ್ಗವೆನಿಸಿದೆ.ಆದರೆ ಇವು ಆಯಾ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಇದು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದೆ. ಯಾವದೇ ಸಜೀವ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕೋಶ [[ಸಸ್ಯಗಳೂ]] ಸಹ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆ ಅದರ ಸಂತತಿಯು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ ಮಾರಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.(ನೋಡಿ [[ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಾನಗಳು]] ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳು). ನಮ್ಮ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡುವ(ನಮ್ಮ ಕೋಶಗಳು)[[ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಹಾನಿಕಾರಕಗಳ ಕಾರಣ]]ದಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಆಂತರಿಕ ದೋಷಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತವೆ.(ರೂಪಾಂತರಗಳು ಅಥವಾ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ). ಆಂತರಿಕ [[ರೋಗಪೀಡಿತ ಕೋಶಗಳು]] ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡರೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಹಿತದ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ದೋಷಪೂರಿತ ಕೋಶಗಳು ಮುಂದಿನ [[ಪೀಳಿಗೆಯ ಕೋಶಗಳಿ]]ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಹ ರಕ್ಷಕ ಕವಚವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ:[[ಸ್ವಯಂ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಕೋಶಗಳು]],ಜೀವಕಣಗಳ ಸಹಾಯಕಗಳು(ಕೆಲವುDNA ಪಾಲಿಮೆರೆಸಿಸ್ ಗಳು),ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು [[ಮುಪ್ಪಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೋಶಗಳು]],ಇತ್ಯಾದಿ.ಹೇಗೇ ಆದರೂ ಇಂತಹ ತಪ್ಪು ಸರಿಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಸಹಜವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಪಸರಿಸುವ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಿರೋಧ ಪದ್ದತಿಗಳು ಸಫಲವಾಗುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಂತಹ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ [[ಕಾರ್ಸಿನೊಜೀನ್ಸ್]](ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು,ಅಥವಾ ಪದೇ ಪದೇ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆ(ಶಾರೀರಿಕ,ಉಷ್ಣತೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.),ಅಥವಾ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿ ವಾತಾವರಣ ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ <ref>{{cite journal | author = Nelson DA, Tan TT, Rabson AB, Anderson D, Degenhardt K, White E | title = Hypoxia and defective apoptosis drive genomic instability and tumorigenesis | journal = Genes & Development | volume = 18 | issue = 17 | pages = 2095–107 | year = 2004 | month = September | pmid = 15314031 | pmc = 515288 | doi = 10.1101/gad.1204904 | accessdate = 2009-06-06}}</ref> ಇದೆ.ಅಂದರೆ [[ಹೈಪೊಕ್ಸಿಯಾ]] (ಉಪ ನಿಭಂದನೆ ನೋಡಬಹುದು). ಹೀಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಒಂದು ''ಏರಿಕೆ ಪಡೆಯುವ'' ಕಾಯಿಲೆ,ಇಂತಹ ಬೆಳೆಯುವ ದೋಷಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲಪುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು ''ಸ್ವಯಂ-ವರ್ಧಿಸಿ'' ಕೊಂಡು ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಸ್ಫೋಟಕದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: * ಹೀಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಕೋಶಗಳು ದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತನ್ನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಬಹುದು. * ಈ ರೂಪಾಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ದೋಷಯುಕ್ತ ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ]] ಘಾಸಿಯಾಗುವ ಅಂಗಾಂಶವು ಪಕ್ಕದ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ.ಇದರಿಂದ ಪೀಡಿತ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಚಿನ್ಹೆಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. * ಈ ತೆರನಾದ ರೂಪಾಂತರವು [[ಊತದ ಗೆಡ್ದೆ]]ಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕ ವಲಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. * ಹೀಗೆ ರೂಪಾಂತರದ ಕೋಶವು ಅಮರವಾಗಿ(ನೋಡಿ [[ಟೆಲೊಮರ್ಸ]]) ಇನ್ನುಳಿದ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತೊಂದರೆಗೆ ಈಡು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗವು [[ಸರಣಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗ]]ಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಫೋಟಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಲ್ಲದು, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೋಷವು ಒಂದುಗೂಡಿ ಹಲವಾರು ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. ರೋಗ ಹರಡಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ತಪ್ಪುಅಥವಾ ದೋಷವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪಸರಿಸಲು ಮೂಲಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು,ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೂಡಾ ಬಹಳಷ್ಟು ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ:ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿ 10,000,000,000 ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕ್ತ ಕೋಶಗಳಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಂದರೂ ಕೇವಲ 10 ಇಂತಹ ಪೀಡಕ ಕೋಶಗಳು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಬೆಂಬತ್ತಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ.(ರೋಗಪೀಡಿತ ಕೆಲವೇ ಕೋಶಗಳ ನಕಲುಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ದೋಷಯುಕ್ತ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನುಕಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ).ಇಂತಹ ಬಂಡಾಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ದೋಷಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳು ಇಂತಹ ಅನಾಹುತಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.ಆಗ [[ಬಲವಿದ್ದವನೇ ಉಳಿಯುವ]],ಕಾಲ ಸನ್ನಿಹತವಾಗಿ [[ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯ ವರ್ಧಿಸು]]ವ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪಡೆ ಸೋತು ಹೋದರೆ ದೇಹದ ರಚನೆಯ ವಿರುದ್ಧವೇ ಇದೊಂದು ಮಾರಕ ಹೋರಾಟವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ಇದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇದನ್ನು [[ಬೀಜರಹಿತ ಸಂತತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]]ಎಂದು <ref>{{cite journal |author=Merlo LM, Pepper JW, Reid BJ, Maley CC |title=Cancer as an evolutionary and ecological process |journal=Nat. Rev. Cancer |volume=6 |issue=12 |pages=924–35 |year=2006 |month=December |pmid=17109012 |doi=10.1038/nrc2013}}</ref> ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆ]]ಗಳು ಸಹ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ಕೈಚೆಲ್ಲಿದ್ದುಂಟು ಉದಾಹರಣೆಗೆ: * ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವುಗಳು(ಉದಾ:ವೈರಸ್ ಗಳು) ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳು(ಉದಾ:ರೂಪಾಂತರಗಳು)ಇವು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. * ಇದರಿಂದ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇಂತಹದೇ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಕೋಶಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ಹೀಗೆ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾದ ರೂಪದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವೇಗದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನಿಸುತ್ತದೆ.ಶರೀರದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶರವೇಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ದೇಹದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ತನ್ನ ಕಬಂದ ಬಾಹುಚಾಚುತ್ತದೆ. === ಪರಿವರ್ತನೆ ಅಥವಾ ರೂಪಾಂತರ:ರಸಾಯನಿಕ ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್ === {{See|Carcinogen}} [[ಚಿತ್ರ:Cancer smoking lung cancer correlation from NIH.svg|thumb|right| ಧೂಮಪಾನದಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಜಾಸ್ತಿಯಲ್ಲದೇ ಇದು ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.Source:NIH.]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಸಮಗ್ರ ರೋಗನಿದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮತ್ತೆ[[DNA ದ ರೂಪಾಂತರ]]ವು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತುರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. [[DNA ರೂಪಾಂತರಗಳಿ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮುಟಾಜೆನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ,ಇವೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ದ್ರವವಸ್ತುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾದರಿ ಅಥವಾ ನಮೂನೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪಿನ ಸೇವನೆ]]ಯು ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನದಂತಹ ಹಲವಾರು ನಮೂನೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಇದು 90%ರಷ್ಟು [[ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಗೆ ದಾರಿ <ref name="Sasco">{{cite journal |author=Sasco AJ, Secretan MB, Straif K |title=Tobacco smoking and cancer: a brief review of recent epidemiological evidence |journal=Lung cancer (Amsterdam, Netherlands) |volume=45 Suppl 2 |issue= |pages=S3–9 |year=2004 |month=August |pmid=15552776 |doi=10.1016/j.lungcan.2004.07.998}}</ref><ref>{{cite journal |author=Biesalski HK, Bueno de Mesquita B, Chesson A, ''et al.'' |title=European Consensus Statement on Lung Cancer: risk factors and prevention. Lung Cancer Panel |journal=CA: a cancer journal for clinicians |volume=48 |issue=3 |pages=167–76; discussion 164–6 |year=1998 |pmid=9594919 |doi=10.3322/canjclin.48.3.167 |url=http://caonline.amcancersoc.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9594919 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. [[ಅಸ್ಬೆಸ್ಟೋಸ್]] ಫೈಬರ್ ಗಳಿಗೆ ಬಹುಕಾಲದ ವರೆಗಿನ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು [[ಮೆಸೊಥೆಲಿಮಿಯಾ]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ <ref>{{cite journal |author=O'Reilly KM, Mclaughlin AM, Beckett WS, Sime PJ |title=Asbestos-related lung disease |journal=American family physician |volume=75 |issue=5 |pages=683–8 |year=2007 |month=March |pmid=17375514 |doi= |url=http://www.aafp.org/afp/20070301/683.html |access-date=2010-02-09 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929083111/http://www.aafp.org/afp/20070301/683.html |url-status=dead }}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮುಟಾಜೆನ್ಸ್]] ಗಳು ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್ ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಕೆಲವು [[ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್]] ಗಳು ಮುಟಾಜೆನ್ಸ್ ಆಗಿರುವದಿಲ್ಲ. ( 0)ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅಥವಾ ಮದ್ಯಸಾರವು ರಸಾಯನಿಕ ಕಾರ್ಸಿಜೆನಿಕ್ ಆದರೆ ಇದು<ref>{{cite journal |author=Seitz HK, Pöschl G, Simanowski UA |title=Alcohol and cancer |journal=Recent developments in alcoholism : an official publication of the American Medical Society on Alcoholism, the Research Society on Alcoholism, and the National Council on Alcoholism |volume=14 |pages=67–95 |year=1998 |pmid=9751943}}</ref> ಮುಟಾಜೆನ. ಇಂತಹ ರಸಾಯನಿಕಗಳು ಕೋಶಗಳ ವಿಭಜನೆಯ ದರವನ್ನು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುವ ರೋಗಪೀಡಿತ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು ಪಕ್ಕದ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ದುರಸ್ತಿಗೊಳ್ಳುವದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ DNA ಯು ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[DNA ಪ್ರತಿರೂಪವು]] ರೂಪಾಂತರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದಶಕಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು [[ತಂಬಾಕು]] ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ,ಗಂಟಲು,ಜನನಾಂಗ,ತಲೆ,ಕುತ್ತಿಗೆ,ಜಠರ,ಮೂತ್ರಕೋಶ,ಮೂತ್ರಪಿಂಡ,ಅನ್ನನಾಳ ಮತ್ತು ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಇದರ <ref>{{cite journal |author=Kuper H, Boffetta P, Adami HO |title=Tobacco use and cancer causation: association by tumour type |journal=Journal of internal medicine |volume=252 |issue=3 |pages=206–24 |year=2002 |month=September |doi=10.1046/j.1365-2796.2002.01022.x |pmid=12270001}}</ref> ಬಲಿಪಶುಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref name="Kuper"/> ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಯು ಸುಮಾರು ಐವತ್ತರಷ್ಟು ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ [[ನೈಟ್ರೊಸಮೈನ್]] ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪಾಲಿಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಆರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್]] ಗಳು <ref name="Kuper"/> ಸೇರಿವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವ ವರದಿಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ,ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅಂಕಿಅಂಶ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗದಿಂದ <ref name="Sasco"/><ref name="Kuper">{{cite journal |author=Kuper H, Adami HO, Boffetta P |title=Tobacco use, cancer causation and public health impact |journal=Journal of internal medicine |volume=251 |issue=6 |pages=455–66 |year=2002 |month=June |doi=10.1046/j.1365-2796.2002.00993.x |pmid=12028500}}</ref> ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಅಲ್ಲಿನ ಹೊಗೆಬತ್ತಿ ಸೇವನೆ [[ಧೂಮಪಾನದ]] ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು ಸೇದುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಮರಣಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ಧೂಮಪಾನದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.<ref name="Proctor RN 2004 371–6">{{cite journal |author=Proctor RN |title=The global smoking epidemic: a history and status report |journal=Clinical lung cancer |volume=5 |issue=6 |pages=371–6 |year=2004 |month=May |doi=10.3816/CLC.2004.n.016 |pmid=15217537}}</ref> ಆದರೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಕಳವಳಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಇದನ್ನು'' ತಂಬಾಕು ಸೋಂಕುರೋಗ'' ಎಂದು <ref name="Proctor RN 2004 371–6"/> ಬಣ್ಣಿಸಿವೆ. === ರೂಪಾಂತರ:ವಿಕಿರಣದ ಕಣಗಳು === [[ವಿಕಿರಣಗಳ ಕಣವಾಗುವಿಕೆ]],ಅಂದರೆ [[ರಾಡಾನ್]] ಅನಿಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವರೆಗಿನ ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆಯಲ್ಲಿನ [[ನೇರಳಾತೀತ ವಿಕಿರಣ]]ಗಳಿಗೆ ಒಡ್ದಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ [[ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸಿಲು]] [[ಮೆಲೊನಿಮಾ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಚರ್ಮವ್ಯಾಧಿಗಳಿಗೆ <ref>{{cite journal |author=English DR, Armstrong BK, Kricker A, Fleming C |title=Sunlight and cancer |journal=Cancer causes & control : CCC |volume=8 |issue=3 |pages=271–83 |year=1997 |month=May |doi=10.1023/A:1018440801577 |pmid=9498892}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರೇಡಿಯೊ ತರಾಂಗಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವ ಕಣಸೃಷ್ಟಿರಹಿತ [[ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್]] ಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬಳಕೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣ ಇವುಗಳಿಗೆ [[RF]] ರೇಡಿಯೊ ಫ್ರಿಕ್ವೆನ್ಸಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಇದೇ ಕಾರಣ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ <ref>{{cite journal |author=Feychting M, Ahlbom A, Kheifets L |title=EMF and health |journal=Annual review of public health |volume=26 |issue= |pages=165–89 |year=2005 |pmid=15760285 |doi=10.1146/annurev.publhealth.26.021304.144445}}</ref> ಹೇಳಲಾಗಿಲ್ಲ. === ವೈರಲ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಸೋಂಕು. === [[ಪ್ಯಾಥೊಜೆನ್]] ಗಳ ಮೂಲಕ [[ಸೋಂಕು]] ಪಸರಿಸಿ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ <ref>{{cite journal |author=Pagano JS, Blaser M, Buendia MA, ''et al.'' |title=Infectious agents and cancer: criteria for a causal relation |journal=Semin. Cancer Biol. |volume=14 |issue=6 |pages=453–71 |year=2004 |month=December |pmid=15489139 |doi=10.1016/j.semcancer.2004.06.009}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು [[ವೈರಲ್]] ಸೋಂಕಿನ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತವೆ,ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ,ಅದರಲ್ಲೂ [[ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ,ಸಹ ಕಂಡು ಕಾಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ [[ಮಾನವ]]ರಲ್ಲಿನ ಈ ವೈರಸ್ ಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 15%ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಈ ಸೋಂಕಿಗೆ ಈಡುಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ತಗಲುವ ಸೋಂಕಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಲ್ಲಿ [[ಹುಮನ್ ಪಪಿಲ್ಲೊಮಾವೈರಸ]],[[ಹೆಪಟಿಟಿಸ್ B]] [[ಮತ್ತುಹೆಪಟಿಟಿಸ್ C]] ವೈರಸ,[[ಎಪೆಸ್ಟೇನ್ -ಬಾರ್]] ವೈರಸ,ಮತ್ತು [[ಹುಮನ್ T-ಲಿಂಪೊಟ್ರೊಪಿಕ್ ವೈರಸ್]]. ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆಯ ಹಾನಿಯ ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗದಿಂದ ಸಾವಿಗೀಡಾಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.ಇಂತಹ ಸೋಂಕು ವೈರಸ್ ಗಳಿಂದ ಬರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯವನ್ನು ತರುವುದಲ್ಲದೇ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ <ref name="zur Hausen-viruses">{{cite journal | author = zur Hausen H | title = Viruses in human cancers | journal = Science | volume = 254 | issue = 5035 | pages = 1167–73 | year = 1991 | pmid = 1659743| doi = 10.1126/science.1659743}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ವೈರಸ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಗೆಡ್ಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.''ನಿಜಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಹರಡುವಿಕೆ'' ಅಥವಾ'' ನಿಧಾನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುವಿಕೆ''. ನೇರವಾಗಿ ಹರಡುವ ವೆರಸ್ ಗಳು,ಆಂಕೊಜೆನ್ ಎಂಬ ವೈರಲ್ ಆಂಕೊಜೆನ್ (v-onc),ಮತ್ತು ಸೋಂಕಿತ ಜೀವಕೋಶವು ಕೂಡಲೇ (v-onc) ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಗಲುವ ರೋಗದ ಸೋಂಕು ಪ್ರೊಟೊ-ಆಂಕೊಜೆನ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವೈರಲ್ ಗಳ [[ಉತ್ತೇಜಕ]] ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರೊಟೊ-ಆಂಕೊಜೆನ್ ಮೂಲಕ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಜೀವಕೋಶಗಳ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ಪ್ರೊಟೊ-ಆಂಕೊಜೆನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಹತ್ತಿರದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿ ಈ ವೈರಸಗಳು ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಹೀಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸೋಂಕು ತಗಲಿದ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಉಲ್ಬಣಾವಸ್ಥೆ ಮಟ್ಟ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಪಟೈಟಸ್ ವೈರಸ್ ಗಳು [[ಹೆಪಟೈಟಸ್ B]] ಮತ್ತು [[ಹೆಪಟೈಟಸ್C]] ಗಳ ಸೋಂಕಿನಿಂದಾಗಿ [[ಜಠರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಹಳೆಯ ವೈರಲ್ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಉಲ್ಬಣವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ[[ಹೆಪಟೈಟಸ್ B]] ನಿಂದ 0.47%ರಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳು (ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಏಷಿಯಾ,ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಡಿಮೆ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ಪಿಡುಗಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ). [[ಹೆಪಟೈಟಸ್C]] ನಿಂದ ಸೋಂಕಿತರಾಗುವವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮಾಣ 1.4% ರಷ್ಟಾಗಿದ್ದು ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಠರದ ಯಕೃತ್ತಿನ ತೀವ್ರ ರೋಗವು ಹಳೆಯ ವೈರಲ್ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಮದ್ಯಪಾನದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ [[ಜಠರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ಯಕೃತ್ತ ರೋಗ ಮತ್ತು ವೈರಲ್ ಹೆಪಟೈಟಸ್ ಸೋಂಕು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೆ [[ಜಠರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ [[ಜಠರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು,ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ತೀವ್ರ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ [[ವೈರಲ್ ಹೆಪಟೈಟಸ್]] ಹರಡುವಿಕೆ ಹಾಗು ಕಾಯಿಲೆಯು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಈಗ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಲಸಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಸವಿ 2006ರಲ್ಲಿ [[U.S.ನ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಡಳಿತ]]ವು [[ಮಾನವ ಶರೀರದ ಗೆಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿನ ವೈರಸ್]] ಗಳಿಂದ ಲಸಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ [[ಗರ್ಡಾಸಿಲ್]] ಎಂದೂ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಲಸಿಕೆಯು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರದ HPVಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿತು.ಇದು 70%ರಷ್ಟು ಯಕೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದು ಮತ್ತು90%ರಷ್ಟು ಅನುವಂಶೀಯ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲಾಯಿತು. US ನ [[ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೀಜ್ ಕಂಟ್ರೊಲ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್]] (CDC)ಮಾರ್ಚ್ 2007ರಲ್ಲಿ [[ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡುವ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ]]ಯ (ACIP)ಶಿಫಾರಸ್ಸಿನ ಮೇರೆಗೆ 11–12 ವಯೋಮಾನದ ಮಹಿಳೆಯರು ಈ ಲಸಿಕೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ 9 ಹಾಗು ಗರಿಷ್ಟ 26ರ ವರೆಗಿನ ವಯೋಮಾನದವರು ಈ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿತು. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಗೋಡೆ ಪದರಿನ ಹಳೆಯ ಸೋಂಕು ''[[ಹೆಲಿಕೊಬ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಪಿಲೊರಿ]]'' ಮತ್ತು [[ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಬಣಾವಸ್ಥೆಗೆ ತಂದು <ref>{{cite journal |author=Peter S, Beglinger C |title=Helicobacter pylori and gastric cancer: the causal relationship |journal=Digestion |volume=75 |issue=1 |pages=25–35 |year=2007 |pmid=17429205 |doi=10.1159/000101564}}</ref><ref>{{cite journal |author=Wang C, Yuan Y, Hunt RH |title=The association between Helicobacter pylori infection and early gastric cancer: a meta-analysis |journal=Am. J. Gastroenterol. |volume=102 |issue=8 |pages=1789–98 |year=2007 |month=August |pmid=17521398 |doi=10.1111/j.1572-0241.2007.01335.x}}</ref> ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ''ಹೆಲಿಕೊಬ್ಯಾಕ್ಟರ್ '' ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇದರ ಲಕ್ಷಣವು ತೀರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುದಲ್ಲದೇ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬಹುತೇಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ <ref>{{cite journal |author=Cheung TK, Xia HH, Wong BC |title=Helicobacter pylori eradication for gastric cancer prevention |journal=J. Gastroenterol. |volume=42 Suppl 17 |issue= |pages=10–5 |year=2007 |month=January |pmid=17238019 |doi=10.1007/s00535-006-1939-2}}</ref> ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. === ಹಾರ್ಮೋನ್ ಗಳ ಅಸಮತೋಲನ === ಕೆಲವು ಹಾರ್ಮೋನಗಳು ಅದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ;ಇದು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೋದರೂ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. [[ರಕ್ತಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಭಾವವು ಕುಗ್ಗಿ]] ಅದು ಹಾರ್ಮೋನ್ ಗಳ ಮೂಲಕ [[ಎಂಡೊಮೆಟರಿಯಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (ಜೀವಕೋಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ)ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ದಾರಿ {{Citation needed|december|date=December 2009}}ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. === ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪದ್ದತಿಯ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ === }.[[HIV]] ಕೂಡಾ ಹಲವಾರು [[ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೋಶಗಳ ನಿರ್ಮಿತ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕಾಪೊಸಿಯ ಸರ್ಕೊಮಾ,]]ನಾನ್ -ಹೊಡ್ಕಿನ್ ನ ಲಿಂಫೊಮಾ ಮತ್ತು[[HPV{/0) ಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕಗಳು {0}ಗುದದ್ವಾರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು [[ಸೆರ್ವಿಕಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. [[AIDS]]-ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಯಿಲೆಯು ಇಂತಹ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಅದರ ಲಕ್ಷಣ ತೋರುತ್ತದೆ. HIV ಯ ಪೀಡಿತರಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣತೆಯಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೋಂಕಿಗೆ <ref>{{cite journal |author=Wood C, Harrington W |title=AIDS and associated malignancies |journal=Cell Res. |volume=15 |issue=11-12 |pages=947–52 |year=2005 |pmid=16354573 |doi=10.1038/sj.cr.7290372}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ನಿಶ್ಚಿತ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಕೊರತೆಯು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿರುವ ನಿರೋಧಕಕೊರತೆ]] ಮತ್ತು[[IgAಕೊರತೆಗಳು]] ಕೋಶಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ <ref>{{cite journal |author=Mellemkjaer L, Hammarstrom L, Andersen V, ''et al.'' |title=Cancer risk among patients with IgA deficiency or common variable immunodeficiency and their relatives: a combined Danish and Swedish study |journal=Clin. Exp. Immunol. |volume=130 |issue=3 |pages=495–500 |year=2002 |pmid=12452841|doi=10.1046/j.1365-2249.2002.02004.x |pmc=1906562}}</ref> ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗುವುದು ಸರ್ವೆಸಾಮಾನ್ಯ. === ಅನುವಂಶೀಯತೆ === ಬಹಳಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ಅನುವಂಶೀಯತೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ತೀರ ''ವಿರಳವಾದ '' ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹಲವಾರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ [[ಲಕ್ಷಣ]]ಗಳನ್ನು ಅನುವಂಶೀಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದರೂ ಅದು ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವಾಗಲಾರದು.ಆದರೆ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳು [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆ ರಚನೆಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ]] ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: * ಕೆಲವು ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಜೀವಕೋಶಗಳು ''[[BRCA1]]'' ಮತ್ತು''[[BRCA2]]'' ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. * ವಂಶವಾಹಿನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಗುಣಿತ ಎಂಡೊಕ್ರೈನ್ ನಿಯೊಪ್ಲಾಸಿಯಾ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.(ಪುರುಷರು ವಿಧಗಳು 1, 2a, 2b) * ಲಿ-ಫ್ರಾಮೇನಿ ಲಕ್ಷಣ (ವಿವಿಧ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಆಸ್ಟಿವೊ ಸರ್ಕೊಮಾ,ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ, ಸಾಫ್ಟ್ ಟಿಶ್ಯು ಸರ್ಕೊಮಾ,ಮೆದುಳಿನ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಅಂದರೆ [[p53]]ನ ಕೋಶಗಳ ರೂಪಾಂತರದಿಂದ ಈ ಚಿನ್ಹೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು). * [[)ಟರ್ಕೊಟ್ ಲಕ್ಷಣ]] [[(ಮೆದಳು ಗೆಡ್ದೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಲೊನಿಕ್ ಪೊಲಿಪೊಸಿಸ್ ) * ಕುಟುಂಬದ ಅಂದರೆ [[ಫ್ಯಾಮಿಲೈಲ್ ಅಡೆನೊಮೆಟಸ್ ಪೊಲಿಪೊಸಿಸ್]] ಇದು''APC'' ಎಂಬ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ರೂಪಾಂತರವು [[ಕೊಲೊನ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ]]ಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. * [[ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ನಾನ್ ಪೊಲಿಪೊಸಿಸ್ ಕೊಲೊರೆಕ್ಟಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (HNPCC,ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಲಿಂಚ್ ಸಿಂಡ್ರೊಮ)ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೊನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],ಯೋನಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ[[,ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],ಮತ್ತು[[ಅಂಡಾಶಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],ಗಳು [[ಕೊಲೊನ್ ಪೊಲಿಪ್ಸ್]] ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದೇ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. * [[ರೆಟಿನೊ ಬ್ಲಾಸ್ಟೊಮಾ]],ಅಂದರೆ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ರೆಟಿನೊ ಬ್ಲಾಸ್ಟೊಮಾ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. * [[ಡೌನ್ ಸಿಂಡ್ರೊಮ್]] ಅಂದರೆ ವಿಪರೀತ ಲಕ್ಷಣದ ರೋಗಿಗಳು,ಹೆಚ್ಚುವರಿ [[ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್]] ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ,ಅವರಲ್ಲಿ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ,[[ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]],ಮತ್ತು [[ಟೆಸ್ಟಿಕುಲರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]](ವೃಷಣ) ಗಳ ಉಲ್ಬಣವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೂ ಕೂಡಾ ಇದರೊಳಗಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದು ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲು ಶಕ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. === ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳು === ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಗರ್ಭವತಿಯರಲ್ಲಿವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಸಂಭವನೀಯತೆಯಾದರೆ ಇನ್ನು ಅಂಗಾಂಗಳ ದಾನಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದಾದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ [[ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಹರಡಲಾ]]ರದು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ [[MHC]]ಯ ಮೂಲಕ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಜೋಡಣೆ ನಂತರ ತಿರಸ್ಕೃತವಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಇಲ್ಲವೇ ಅದನ್ನುಭರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇರದ ಕಾರಣ ಅಥವಾ [[ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ]] ದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು <ref name="Tolar">{{cite journal |author=Tolar J, Neglia JP |title=Transplacental and other routes of cancer transmission between individuals |journal=J Pediatr Hematol Oncol. |volume=25 |issue=6 |pages=430–4 |year=2003 |month=June |pmid=12794519 |doi=10.1097/00043426-200306000-00002 |url=http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=1077-4114&volume=25&issue=6&spage=430}}</ref> ಉಲ್ಬಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಪದ್ದತಿಯುMHC ಯ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಬಳಸಿ "ಅಲ್ಲಿನ" ಮತ್ತು "ಬಾಹ್ಯ" ಕೋಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಈ ಪ್ರತಿಜನಕ ಅಥವಾ ಆಂಟಿಜೆನ್ಸ್ ಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಯಾವಾಗ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆಯೋ,ಆಗ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯೂಹವು ಸೂಕ್ತ ಕೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ತಡೆಯುತ್ತವೆ ಅಲ್ಲದೇ ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಯುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Tolar"/> ಯುನೈಟೈಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ,ಸುಮಾರು 3,500 ಗರ್ಭಿಣಿಯರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಈ ರೋಗದ ವಿಷಮತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ [[ತೀವ್ರತರವಾದ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]],[[ಲಿಂಫೊಮಾ]](ಹಾನಿಕಾರಕ ಗೆಡ್ಡೆ),[[ಮೆಲೊನಿಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾಗಳು]] ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭಕೋಶದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು <ref name="Tolar"/> ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂಗಾಂಶಗಳ ದಾನಿಗಳಿಂದ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಗೆ ಕಸಿ ಮಾಡುವಾಗ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೋಂಕಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಂಗಾಂಶ ಕಸಿಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದಾಗ ಹಾನಿಕಾರಕ ಮೆಲೊನಿಮಾ ಗೆಡ್ಡೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಇದು ಅಂಗಾಂಶದ ಜೋಡಣೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾಗದಂತೆ ಇರುವುದಲ್ಲದೇ ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸವಾಲೊಡ್ಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವ <ref>{{cite website|title= Cancer Spread By Transplantation Extremely Rare: In Very Rare Case, Woman Develops Leukemia from Liver Transplant|url= http://www.cancer.org/docroot/NWS/content/NWS_1_1x_Cancer_Spread_By_Transplantation_Extremely_Rare.asp|access-date= 2010-02-09|archive-date= 2009-07-15|archive-url= https://web.archive.org/web/20090715175521/http://www.cancer.org/docroot/NWS/content/NWS_1_1x_Cancer_Spread_By_Transplantation_Extremely_Rare.asp|url-status= dead}}</ref> ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಂದು ಕೋಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ,ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಎರಡೂ ಕೋಶಗಳು [[ಹಿಸ್ಟೊಕಾಂಪಿಟ್ಯಾಬಿಲಿಟಿ]] (ಅನುವಂಶೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ)ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇದರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಇದು ಸಿದ್ದವಾದರೂ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂದು <ref>{{cite website |title= The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1980|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1980/presentation-speech.html}}</ref> ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಮಾನವರಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೋಂಕಿನ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಯ]] ವೈರಸ್ ಗಳು ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣವು ನಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.[[ಸ್ಟಿಕರ್ ಸರ್ಕೊಮಾ]] ಇದನ್ನು ನಾಯಿಯ ಸೋಂಕಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಗೆಡ್ಡೆಯ ರೋಗ ಅದಲ್ಲದೇ [[ತಾಸ್ಮೇನಿಯನ್ನಲ್ಲಿನ ಡೆವಿಲ್ಸ್]] [[ಡೆವಿಲ್ ಫೇಸಿಯಲ್ ಟ್ಯುಮರ್ ಡಿಸೀಜ್]] ಕೂಡಾ ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ <ref>{{cite journal |author=Murgia C, Pritchard JK, Kim SY, Fassati A, Weiss RA |title=Clonal origin and evolution of a transmissible cancer |journal=Cell |volume=126 |issue=3 |pages=477–87 |year=2006 |pmid=16901782 |doi=10.1016/j.cell.2006.05.051 |pmc=2593932}}</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. == ರೋಗ-ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ == {{Main|Oncogenesis}} [[ಚಿತ್ರ:Cancer requires multiple mutations from NIH.png|thumb|right| ಸರಣಿ ರೂಪಾಂತರಗಳ ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉಂಟಾಗುವುದು.ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಾಂತರವು ಕೋಶದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ.]] ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರೋಗ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಗಿ [[ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಲು]] ಜೀವಕೋಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ [[ಅನುವಂಶೀಯ]] ಕೋಶಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ <ref>{{cite journal |author=Croce CM |title=Oncogenes and cancer |journal=The New England journal of medicine |volume=358 |issue=5 |pages=502–11 |year=2008 |month=January |pmid=18234754 |doi=10.1056/NEJMra072367 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/358/5/502 |access-date=2010-02-09 |archive-date=2010-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212042052/http://content.nejm.org/cgi/content/full/358/5/502 |url-status=dead }}</ref> ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುವಂಶೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಲವಾರು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್ ಗಳ ರೂಪಾಂತರವು [[DNA ನ ಏಕ ಕೋಶದ ನ್ಯುಕ್ಲಿಟೈಡ್]] ಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮ ಎದುರಿಸುವ ಎರಡು ವಿಶಾಲ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಅನುವಂಶೀಯ ಕೋಶಗಳಿವೆ. [[ಆಂಕೊಕೋಶಗ್ರಂಥಿಗಳು]] ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು ನೂತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವದರಿಂದ ಈ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಬೇರೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅನುವಂಶೀಯ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಏಕರೂಪದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಅನುವಂಶೀಯ ಕೋಶಗಳು]] ಜೀವಕೋಶದ ವಿಭಜನೆ,ಅವುಗಳ ಉಳಿವು ಅಥವಾ ಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಗೆಡ್ಡೆ ತಡೆಯುವ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಅನುವಂಶೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅದನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಲವಾರು ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜ ಕೋಶವನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಹಲವಾರು ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ <ref>{{cite journal |author=Knudson AG |title=Two genetic hits (more or less) to cancer |journal=Nature reviews. Cancer |volume=1 |issue=2 |pages=157–62 |year=2001 |month=November |pmid=11905807 |doi=10.1038/35101031}}</ref> ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವಂಶವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿನ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಇಂದು ಹಲವು ಜೆನೊಮಿಕ್ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಅದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲಬದಲಾವಣೆಗಳು [[ರೂಪಾಂತರಗಳು]],ಅಥವಾ ಜೆನೊಮಿಕ್ DNAದ ಸರಣಿಯ [[ನ್ಯುಕ್ಲೆಟೈಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.ಆದರೆ [[ಎನೊಪ್ಲೊಡಿ]] ಅಂದರೆ ಅಸಹಜ ಸಂಖ್ಯೆ [[ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್]] ಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿದರೂ ಅದು ರೂಪಾತರವಲ್ಲ.ಅದರಲ್ಲಿನ ಕೋಶ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಳವು [[ಮಿಟೊಸಿಸ್]] ನಲ್ಲಿನ ಇದರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅದು ಪೂರಕವಾಗಿರುವದಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್ ನ ಕಣ್ಮರೆ ಅಥವಾ ಭಾಗಶ:ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜೆನೊಮಿಕ್ ಉಲ್ಬಾಣ]]ವು ಕೋಶವು ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಕೋಶಗಳ ನಿರ್ಮಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.(ಹಲವು ಬಾರಿ 20 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು)ಇದು ಸಣ್ಣ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮಗಳ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಕೊಜೆನ್ಸ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಅನುವಂಶಿಕ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲ;ಎ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮಗಳು ತಮ್ಮ [[ಸ್ಥಳ ಬದಲಾಯಿಸಿ]]ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ:[[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್]] ಅಥವಾ 9ಮತ್ತು 22ರ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್ ಗಳ ಸ್ಥಳ ಬದಲಾವಣೆಯು [[ಕ್ರೊನಿಕ್ ಮೈಲೊಜಿನಸ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ[[BCR]]-[[abl]] ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ [[ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳ ಉತ್ತೇಜನ]]ವು ಒಂದು ಆಂಕೊಜೆನಿಕ್ [[ಟೈರೊಸೈನ್ ಕಿನಾಸೆ]]ಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರೂಪಾಂತರಗಳು,ಅಳಿಸಿಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಅದರೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವವುಗಳಿಂದ ತಳಿಯ [[ಪ್ರವರ್ತಕ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭವನೀಯಗಳ [[ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ]]ಯು [[ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕೋಡಿಂಗ್]] ಇಲ್ಲವೆ ಅದರ ಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ [[ಪ್ರೊಟೀನ್]] ಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[DNA ವೈರಸ್]] ಅಥವಾ [[ಪ್ರತಿವೈರಸ್]] ನಿಂದ ತಳಿಯ ಏಕಕೋಶವು ಜೆನೊಮಿಕ್ ಸಮಗ್ರತೆಯ ವಸ್ತುವನ್ನುಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವೈರಸ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಾಪವನ್ನು ತೋರಬಹುದು.ಇಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತ ಕೋಶ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದಿನವುಗಳ ಕೆಲಸ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. == ನಿಯಂತ್ರಣ == ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವದೇ ಆಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು30%ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪಿಡುಗನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಸಂಭವನೀಯ ಕಾರಣಗಳಾದ [[ತಂಬಾಕು]],[[ಅತಿಯಾದ ತೂಕ]],ಅಥವಾ [[ಅಧಿಕ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶ]],ಕಡಿಮೆ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿ ಸೇವನೆ,[[ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಕೊರತೆ]],[[ಮದ್ಯಪಾನ]],[[ಲೈಂಗಿಕ ಸೋಂಕಿನ ಕಾಯಿಲೆ]],[[ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ]] ಇವುಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದಷ್ಟು ಇದನ್ನು <ref name="Cancer Cancer">{{cite web |url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs297/en/ |title=Cancer Cancer |format= |work=World Health Organization |accessdate=}}</ref> ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಇದರಿಂದ [[ಕಾರ್ಸಿನೊಜಿನ್]] ಗಳನ್ನು ದೂರ ಇಡಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ [[ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮಾರ್ಪಾಡಿ]]ನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹಾನಿಕಾರವಾಗದಂತೆ ನಿರ್ಭಂದಿಸಬಹುದು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವನಶೈಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳನ್ನು ದೂರ ಇಡಬಹುದಲ್ಲದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಕಾಲಿಕ ಬಳಕೆ ಹಾಗು( [[ಕೆಮೊಪ್ರೆವೆನ್ಶನ್]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನುಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪಡೆದರೆ ಈ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು). [[ಎಪಿಡೆಮಿಯೊಜಿಕಲ್]] (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಇದರ ಪ್ರಥಮ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.ಕೆಲವು ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆಯದ ಕಾರಣ ಅಂತವರಿಗೆ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರೋಗಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯ]]ದೊಂದಿಗೆ [[ಎರಡನೆಯ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕ್ರಮದ]] ಅನುಷ್ಟಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ.ಹಿಂದಿನ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಔಷೋಧಪಚಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ==ಕೆಂಪು ಈರುಳ್ಳಿ== {| class="wikitable sortable " |- |ಕೆಂಪು ಈರುಳ್ಳಿಯ ಸೇವನೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ನೆರವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಕೆಂಪು ಈರುಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಅಂಶಗಳು ಟ್ಯೂಮರ್‌ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಂಥ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಕೆನಡಾದ ಗುಲೆಫ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧಕ ಅಬ್ದುಲ್‌ಮೊನೆಮ್ ಮುರಯ್ಯನ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಂಪು ಈರುಳ್ಳಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇತರ ತಳಿಯ ಈರುಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಿವಿಧ ತಳಿಯ ಈರುಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳ ಜತೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಇರಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವೇಳೆ, ಕೆಂಪು ಈರುಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಅಂಶಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.<ref>http://www.prajavani.net/news/article/2017/06/08/497418.html|-{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} === ಸುಧಾರಿತ ("ಜೀವನ ಶೈಲಿ")ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗಂಡಾಂತರ ಅಂಶಗಳು === {{See also|Alcohol and cancer}} {{Quote_box| width=23em|align=|right|quote= <center> '''ವಿಶ್ವಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ದಿನ ಫೆ. 4''' </center> <center> '''(2017)''' </center> *ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಾವಿಗೆ ಆರನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮುಂದುವರೆದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಂತೂ ಈಗ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದೆ. ಲಿಂಗಬೇಧವಿಲ್ಲದೆ, ವಯೋಬೇಧವಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಅಂಗವನ್ನು ಬಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಕಾಯಿಲೆ ಯಾವುದೆಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ಉತ್ತರವೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್. *'''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಎಂದರೆ''': *ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶಗಳ ವಿಭಜನೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಆಗದೇ ಅಸಹಜ ಹಾಗೂ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಆಗುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆಗೊಳಗಾಗದೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನುಹೀರಿ ಸಹಜಕೋಶಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಭಂಗವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಗಂಥಿಕೋಶಗಳು ಮೂಲ ಅಂಗದಿಂದ ಕಳಚಲ್ಪಟ್ಟು ರಕ್ತ ಅಥವಾ ದುಗ್ದರಸದ ಮೂಲಕ ಬೇರೆ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ದಾಳಿಮಾಡಿ (ಉದಾ: ಮೂಳೆ, ಮೆದುಳು, ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಲಿಂಫ್ ನೋಡ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ಅಲ್ಲಿನ ಸಹಜ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ದೇಹದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಿಂದ ಬರಬಹುದಾದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಜೀರ್ಣಾಂಗವ್ಯೂಹ, ರಕ್ತ, ದುಗ್ದಗ್ರಂಥಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್, ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. *'''ಕಾರಣ''' *ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳು ಸೇರಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. (ಮಲ್ಟಿಫ್ಯಾಕ್ಟೋರಿಯಲ್) ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು (ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್) ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ವಿಕಿರಣ, ಕೆಲವು ವೈರಸ್‌–ಸೋಂಕುಗಳು (ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಸಿ.ಬಿ ವೈರಸ್, ಲಿವರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ ಎಚ್.ಪಿ.ವಿ. ಸೋಂಕಿನಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಕೊರಳಿನಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಎಚ್.ಐ.ವಿ. ಸೋಂಕಿನಲ್ಲಿ ಬರ್ಕಿಟ್ಸ್ ಲಿಮ್‌ಫೋಮಾ, ಇತ್ಯಾದಿ) ಜೀವಕೋಶಗಳ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್–ಕಾರಕಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ಪರಿಸರ, ವಂಶಾವಳಿ– ಮುಂತಾದವು ಕೂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು. *'''ಏನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಬಹುದು''' *ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅಂತರ್ಮುಖಿಯಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುವುದರ ಬದಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆರವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ, ಬಾಳಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚಕರೊಂದಿಗೆ, ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾ ನನ್ನ ಕಹಿಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ ನಿರಾಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶವಾಗುವುದಾದರೆ ಅದು ಕಾಯಿಲೆ ಗುಣಮುಖವಾಗಲು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇ ಬೀರುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೇ? ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಇತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಪೀಡಿತರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅಂಡಾಶಯಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆದ್ದು ಮರುಜನ್ಮಗಳಿಸಿ ಹಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಮಾಯಾ ತಿವಾರಿ, ಜೊತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಗುಣಮುಖರಾಗುತ್ತಿರುವ ಮನಿಷಾ ಕೊಯಿರಾಲ, ಯುವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಮುಂತಾದವರ ಅನುಭವಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಸೂಕ್ತಬದಲಾವಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ರೋಗದ ಭಯಾನಕತೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.[http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/04/470014.html] <ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/04/470014.html |title=ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಎಂದರೆ ಹೆದರಬೇಕಿಲ್ಲ;ಡಾ ವೀಣಾ ಎಸ್. ಭಟ್ ಭದ್ರಾವತಿ;4 Feb, 2017 |access-date=2017-02-06 |archive-date=2017-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204150546/http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/04/470014.html |url-status=dead }}</ref> .}} ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳ ಬಹುತೇಕ ಅಂಶಗಳು ಪರಿಸರದ ಲಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಜೀವನಶೈಲಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಕಾಯಿಲೆಯ ಅಂಶ ಕಂಡು ಬಂದನಂತರ ಬಹುತೇಕ ಸಂಭವನೀಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಭಂದಿಸುವ <ref name="Danaei">{{cite journal |author= Danaei G, Vander Hoorn S, Lopez AD, Murray CJ, Ezzati M |title= Causes of cancer in the world: comparative risk assessment of nine behavioural and environmental risk factors |journal=Lancet |volume=366 |issue=9499 |pages=1784–93 |year=2005 |pmid=16298215 |doi=10.1016/S0140-6736(05)67725-2}}</ref> ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಬಹುತೇಕ,[[ಮದ್ಯಪಾನ]],(ಇದರ ಅತಿಯಾದ ಸೇವನೆಯು ಮುಖ,ಬಾಯಿ,ಕರಳು,ಸ್ತನ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ).ಧೂಮಪಾನ (ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 20%ರಷ್ಟು ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ತುತ್ತಾಗಿರುತ್ತಾರೆ)10%ರಷ್ಟು ಪುರಷರಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ)ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ(.ದೊಡ್ಡಕರುಳು,ಸ್ತನ ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ಇತರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು)[[ಹೆಚ್ಚು ತೂಕದವರ]] [[ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶ]]ದಿಂದ (ದೊಡ್ಡ ಕರಳು,ಸ್ತನ,ಗ್ರಂಥಿಗಳು,ಮತ್ತುಇತರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ಬರುವ <ref>{{cite web | title=Lung Cancer in American Women: Facts | url=http://www.nationallungcancerpartnership.org/page.cfm?l=factsWomen | accessdate=2007-01-19 | archive-date=2007-07-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070709065209/http://www.nationallungcancerpartnership.org/page.cfm?l=factsWomen | url-status=dead }}</ref> ಅಪಾಯವಿದೆ. ಗ್ರಂಥಿಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಕ್ಷಿಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ ಇದರ ಅಪಾಯ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಘಾತಕವಾದದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನಗಳು ತೀವ್ರ ದುರ್ಬಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಅಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯ ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತವೆ.(ಇಲ್ಲಿ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ)ಇದು ಕೆಲವು ಲೈಂಗಿಕ ಸೋಂಕಿಗೆ ತುತ್ತಾದ (ಇವುಗಳು [[ಮಾನವ ಪಪ್ಪಿಲೋಮಾ ವೈರಸ್]] ಗಳಾಗಿವೆ)ಉದ್ದೀಪನಕಾರಿ ಹಾರ್ಮೋನ ಗಳು [[ಐಯೊನೈಜಡ್ ವಿಕಿರಣ]] ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ [[ಅಲ್ಟ್ರಾ ವೈಲೆಟ್ ಕಿರಣ]]ಗಳು [[ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವ]] ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಸೂಸುವ ಕಿರಣ ಹಾಗು ಹಲವು ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಅಪಾಯದ ಅಂಶಗಳಾಗಬಹುದು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸುಮಾರು 200,000 ಜನರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪರಿಸರಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ <ref name="WHO_occup">{{cite press release |title=WHO calls for prevention of cancer through healthy workplaces |publisher=World Health Organization |date=2007-04-27 |url=http://www.who.int/mediacentre/news/notes/2007/np19/en/index.html |accessdate=2007-10-13}}</ref> ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಬೆಸ್ಟೋಸ್ ಫೈಬರ್ಸ್ ನ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆ ಅಥವಾ ಧೂಮಪಾನದಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.[[ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಸೊಥಿಲಿಯೊಮಾಗಳು]] ಇಂತಹ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಜೀನಗೆ]] ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವದರಿಂದ [[ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]]ದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗೆ <ref name="WHO_occup"/> ಬಲಿಪಶುವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. }ಸದ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಜಾಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯಗಳು ಬಹುತೇಕ <ref name="WHO_occup"/> ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ U.S.ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ 20,000ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾವುಗಳು ಮತ್ತು 40,000 ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಬಗ್ಗೆ <ref>{{cite web|url=http://www.cdc.gov/niosh/topics/cancer/|title=National Institute for Occupational Safety and Health- Occupational Cancer |accessdate=2007-10-13|publisher=United States National Institute for Occupational Safety and Health}}</ref> ವರದಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ. === ಪಥ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು === {{Quote_box| width=23em|align=|right|quote= <center>'''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌’ಗೆ ಹೊಸ ಔಷಧ ಸಂಶೋಧನೆ'''</center> *ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳು ದೇಹದ ಭಾಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದರೆ, ಆ ಕೋಶಗಳ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ, ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ, ಅವು ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಕೆಲವು ಕೋಶಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ, ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿ, ಇತರ ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಆ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಅಂಗದ ವೈಫಲ್ಯ ಆಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಈ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. *ಗೆಡ್ಡೆಯೊಂದರಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ‘ಮೆಟಾಸ್ಟಾಟಿಸ್‌’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ‘ಹೆಪಾರನೀಸ್‌’ ಎನ್ನುವ ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಶಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡು, ಕೋಶಗಳು ಸಡಿಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ‘ಹೆಪಾರನೀಸ್‌’ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕೃತಕ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಅವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೊ.ರಂಗಪ್ಪ ಅವರ ತಂಡ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಈ ಕೃತಕ ಕೋಶಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಆ ಇಡೀ ಕೋಶವೇ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹಬ್ಬುವುದನ್ನು ತಡೆದಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.justkannada.in/mysore-university-vc-k-s-rangappa-cancer-research-isreal/mysore-university-vc-k.s.rangappa-cancer-research-isreal{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> .}} ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಈ ಔಷಧದಿಂದ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಗೆಡ್ಡೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುವುದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆಗ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದರೆ ಆಯಿತು. ಹರಡುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ (ಮ್ಯಾಲಿಗ್ನೆಂಟ್‌) ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗೇನಾದರೂ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹರಡಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹರಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೇ ತಡೆ ಒಡ್ಡುವುದರಿಂದ, ಕಾಯಿಲೆ ಬಹುತೇಕ ಗುಣವಾದಂತೆಯೇ {{Main|Diet and cancer}} ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಕ್ರಮವು ಶರೀರದಲ್ಲಿ [[ಕೊಬ್ಬಿನಂಶ]]ವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವದರಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಂಭವ ಜಾಸ್ತಿ..ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.(ಉದಾ:[[ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅದೇ ರೀತಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸನಲ್ಲಿ [[ಕರುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸಿದೆ). ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯ ([[ಹ್ಯಾಪ್ಲೊ ಗ್ರುಪ್ಸ್]] ನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ). ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಲಸಿಗರು ತಾವಿರುವ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನುಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ <ref>{{cite journal |author=Buell P, Dunn JE |title=Cancer mortality among Japanese Issei and Nisei of California |journal=Cancer |volume=18 |issue= |pages=656–64 |year=1965 |pmid=14278899|doi=10.1002/1097-0142(196505)18:5<656::AID-CNCR2820180515>3.0.CO;2-3}}</ref> ಸಂಬಂಧವಿರುತ್ತದೆ. ಜನರಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕ ಇಳಿಸುವ ಕ್ರಮವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅಷ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿಯದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ನಿರಂತರ ವರದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ನಿಗದಿತ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ (ಆಹಾರವನ್ನಳಗೊಂಡಂತೆ) ಇವು ಫಲಪ್ರದವೊ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇಂತಹ ವರದಿಗಳು ಕಸಿ ಮಾಡಿದ ಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಮೂಲ ಆಧಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಈಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೇಲೆ ನಂಬಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹಾಗು ನಿಖರವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಬಂದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ.(ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ). ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ರೋಗನಿದಾನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನವು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹಲವೆಡೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲವೂ ದೊರಕಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಡಿಮೆ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವನೆಯು ಕರಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು <ref name="pmid9663397">{{cite journal |author=Slattery ML, Boucher KM, Caan BJ, Potter JD, Ma KN |title=Eating patterns and risk of colon cancer |journal=Am. J. Epidemiol. |volume=148 |issue=1 |pages=4–16 |year=1998 |pmid=9663397 |doi=}}</ref> ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯುವದರಿಂದ ಜಠರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿಗ್ರಿಲ್ಲ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರದಿಂದ [[ಉದರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ|<ref name="pmid9096659">{{cite journal |author=Ward MH, Sinha R, Heineman EF, ''et al.'' |title=Risk of adenocarcinoma of the stomach and esophagus with meat cooking method and doneness preference |journal=Int. J. Cancer |volume=71 |issue=1 |pages=14–9 |year=1997 |pmid=9096659|doi=10.1002/(SICI)1097-0215(19970328)71:1<14::AID-IJC4>3.0.CO;2-6}}</ref> ಉದರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],[[ಕರಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|<ref name="pmid16140978">{{cite journal |author=Sinha R, Peters U, Cross AJ, ''et al.'' |title=Meat, meat cooking methods and preservation, and risk for colorectal adenoma |journal=Cancer Res. |volume=65 |issue=17 |pages=8034–41 |year=2005 |pmid=16140978 |url=http://cancerres.aacrjournals.org/cgi/content/full/65/17/8034 |doi=10.1158/0008-5472.CAN-04-3429 |doi_brokendate=2010-01-06}}</ref> ಕರಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]],[[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|<ref name="pmid17435448">{{cite journal |author=Steck SE, Gaudet MM, Eng SM, ''et al.'' |title=Cooked meat and risk of breast cancer--lifetime versus recent dietary intake |journal=Epidemiology (Cambridge, Mass.) |volume=18 |issue=3 |pages=373–82 |year=2007 |pmid=17435448 |doi=10.1097/01.ede.0000259968.11151.06}}</ref> ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು[[ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|<ref name="pmid16172241">{{cite journal |author=Anderson KE, Kadlubar FF, Kulldorff M, ''et al.'' |title=Dietary intake of heterocyclic amines and benzo(a)pyrene: associations with pancreatic cancer |journal=Cancer Epidemiol. Biomarkers Prev. |volume=14 |issue=9 |pages=2261–5 |year=2005 |pmid=16172241 |doi=10.1158/1055-9965.EPI-04-0514}}</ref> ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]]ಗಳ ಹಾಗು ಅತಿ ಉಷ್ಣತೆಯ ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರದಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿನ <ref name="pmid9096659"/>[[ಬೆಂಜೊಪೆರಿನ್]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ದ್ವೀತಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನಾ]] ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಸ್ಯ ಮೂಲದ ಆಹಾರ ಹಾಗು ಸುಧಾರಿತ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ನಿರ್ಬಂದಿಸಬಹುದೆಂದೂ ವರದಿಗಳು ಹೇಳಿವೆ,ಬಹುತೇಕ ಪುರುಷರಲ್ಲಿನ ಮೂತ್ರಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಕೆ <ref name="Ornish">{{cite journal | author = Ornish D et al. | title = Intensive lifestyle changes may affect the progression of prostate cancer | journal = The Journal of Urology | volume = 174 | issue = 3 | pages = 1065–9; discussion 1069–70 | year = 2005 | pmid = 16094059 | doi = 10.1097/01.ju.0000169487.49018.73}}</ref> ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶದ ಪ್ರಸರಣದ ನಂತರ 2006ರಲ್ಲಿ 2,400 ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು,ಇನ್ನುಳಿದವರಿಗೆ 20%ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬಿನ ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಆಹಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶದ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರ ಮಧ್ಯಂತರ ವರದಿಯಲ್ಲಿ <ref>{{cite journal |author=Chlebowski RT, Blackburn GL, Thomson CA, ''et al.'' |title=Dietary fat reduction and breast cancer outcome: interim efficacy results from the Women's Intervention Nutrition Study |journal=J. Natl. Cancer Inst. |volume=98 |issue=24 |pages=1767–76 |year=2006 |pmid=17179478 |doi=10.1093/jnci/djj494}}</ref> ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಶುದ್ದೀಕರಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸಾದಾರಣ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ ಗಳ ಸೇವನೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಇರಬಹುದೆಂದು <ref>{{cite journal |author=Romieu I, Lazcano-Ponce E, Sanchez-Zamorano LM, Willett W, Hernandez-Avila M |title=Carbohydrates and the risk of breast cancer among Mexican women |journal=Cancer Epidemiol Biomarkers Prev |volume=13 |issue=8 |pages=1283–9 |date=1 August 2004|pmid=15298947 |url=http://cebp.aacrjournals.org/cgi/content/full/13/8/1283 }}</ref><ref>{{cite journal | author=Francesca Bravi, Cristina Bosetti, Lorenza Scotti, Renato Talamini, Maurizio Montella, Valerio Ramazzotti, Eva Negri, Silvia Franceschi, and Carlo La Vecchia | title=Food Groups and Renal Cell Carcinoma: A Case-Control Study from Italy | journal=International Journal of Cancer | year=2006 | month=October | volume=355:1991-2002 | url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/113412400/ABSTRACT | doi=10.1002/ijc.22225 | pages=681 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2/}<ref>{{cite journal | author= Jee SH, Ohrr H, Sull JW, Yun JE, Ji M, Samet JM | title= Fasting serum glucose level and cancer risk in Korean men and women | journal=JAMA | volume = 293 |issue=2 | doi= 10.1001/jama.293.2.194 | year= 2005 |pages=194–202 | pmid= 15644546 }}</ref><ref>{{cite journal | author= Michaud DS, Liu S, Giovannucci E, Willett WC, Colditz GA, Fuchs CS | title= Dietary sugar, glycemic load, and pancreatic cancer risk in a prospective study | journal= J Natl Cancer Inst | volume= 94 |issue=17 | url=http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/94/17/1293 | pmid= 12208894 | doi= 10.1093/jnci/94.17.1293 | year= 2002 |pages=1293–300}}</ref><ref>{{cite journal | author= Venkateswaran V, Haddad AQ, Fleshner NE ''et al.'' | title= Association of diet-induced hyperinsulinemia with accelerated growth of prostate cancer (LNCaP) xenografts | volume= 99 |issue=23 |url=http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/99/23/1793 | pmid=18042933| doi=10.1093/jnci/djm231| year=2007| journal=J Natl Cancer Inst |pages=1793–800}}</ref> ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಇದರ ಅಪಾಯದ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧದ ಬಗೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆಗಳು <ref>Friebe, Richard: ''[http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1662484,00.html Can a High-Fat Diet Beat Cancer?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220000925/http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1662484,00.html |date=2009-02-20 }}'', Time Magazine, Sep. 17, 2007 ಫ್ರೀಬಿ,ರಿಚರ್ಡ: ಅತಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಡೆಗಟ್ಟಬಲ್ಲದೆ,</ref><ref>Hitti, Miranda: ''[http://www.webmd.com/cancer/news/20070227/high-blood-sugar-linked-cancer-risk High Blood Sugar Linked to Cancer Risk]'', [http://www.webmd.com WebMD], 22 February 2008ಹಿಟ್ಟಿ,ಮಿರಾಂಡಾ: ಅತಿ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯ</ref><ref>Moynihan, Timothy:''[http://www.mayoclinic.com/health/cancer-causes/CA00085 Cancer causes: Popular myths about the causes of cancer]'', MayoClinic.com, retrieved 22 Feb 2008ಮೊಹೊನಿಯನ,ತಿಮೊಥಿ: ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಣಗಳು:''[http://www.mayoclinic.com/health/cancer-causes/CA00085 ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಣದ ಹಲವು ಮಿಥ್ಯಗಳು]''</ref> ನಡೆಯುತ್ತವೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶುದ್ದೀಕರಿಸಿದ(ರಿಫೈನ್ಡ್ )ಸಕ್ಕರೆಗಳ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಟಾರ್ಚ್ ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಶಿಫಾರಸು <ref>''[http://www.aicr.org/site/PageServer?pagename=dc_recs_03_avoid_sugary_drinks Avoid Sugary Drinks. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004230758/http://www.aicr.org/site/PageServer?pagename=dc_recs_03_avoid_sugary_drinks |date=2008-10-04 }}'' ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶದ ಪೇಯಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಿ.''[http://www.aicr.org/site/PageServer?pagename=dc_recs_03_avoid_sugary_drinks Limit Consumption of Energy-Dense Foods] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004230758/http://www.aicr.org/site/PageServer?pagename=dc_recs_03_avoid_sugary_drinks |date=2008-10-04 }}'', American Institute for Cancer Research, retrieved 20 Feb 2008</ref><ref>''[http://www.apha.org/publications/tnh/archives/2005/02-05/WebExclusive/287.htm High sugar levels increase cancer and mortality risk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081130055831/http://www.apha.org/publications/tnh/archives/2005/02-05/WebExclusive/287.htm |date=2008-11-30 }}'', The Nation's Health: The Official Newspaper of the American Public Health Association, February 2005''[http://www.apha.org/publications/tnh/archives/2005/02-05/WebExclusive/287.htm ಅಧಿಕ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081130055831/http://www.apha.org/publications/tnh/archives/2005/02-05/WebExclusive/287.htm |date=2008-11-30 }}'' ದಿ ನೇಶನ್ಸ್ ಹೆಲ್ಥ: ಅಮೆರೊಕಾದ ಅಧಿಕೃತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘ</ref><ref>{{cite journal |author=Kushi LH, Byers T, Doyle C, ''et al.'' |title=American Cancer Society Guidelines on Nutrition and Physical Activity for cancer prevention: reducing the risk of cancer with healthy food choices and physical activity |journal=CA Cancer J Clin |volume=56 |issue=5 |pages=254–81; quiz 313–4 |year=2006 |pmid=17005596 |doi=10.3322/canjclin.56.5.254 |url=http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/56/5/254 |author10=American Cancer Society 2006 Nutrition and Physical Activity Guidelines Advisory Committee |access-date=2010-02-09 |archive-date=2009-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091129010027/http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/56/5/254 |url-status=dead }}</ref> ಮಾಡಿದವು. ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇನ್ಸ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್]] (AICR)ಮತ್ತು [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫಂಡ್]] (WCRF) ನೊಂದಿಗೂಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ,ವ್ಯಾಯಾಮ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತಾದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ''[[Food, Nutrition, Physical Activity and the Prevention of Cancer: a Global Perspective]]'' <ref>"[http://www.dietandcancerreport.org/?p=historical_overview Historical Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100108215327/http://www.dietandcancerreport.org/?p=historical_overview |date=2010-01-08 }}" ''dietandcancerreport.org''.[http://www.dietandcancerreport.org/?p=historical_overview ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಕ್ಷಿನೋಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100108215327/http://www.dietandcancerreport.org/?p=historical_overview |date=2010-01-08 }} Retrieved on 27 August 2008.</ref> ಯತ್ನಿಸಿವೆ. ಈ ಜಂಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ WCRF/AICR ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಹೇಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು ಮತ್ತುಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ 10 ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.ಅದರ ಮಾರ್ಗಸೂತ್ರಗಳು:(1)ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆಹಾರ ಪಾನೀಯಗಳ ಸೇವನೆ ನಿರ್ಭಂದ,ಬಹುತೇಕ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಮೂಲದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಿರುವ ಪಾನೀಯ,(2)ಕೇವಲ ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಪಾನೀಯಗಳ ಸೇವನೆ,(3)ಕೆಂಪು ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣ ಮಾಡಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು,(4)ಮದ್ಯಪಾನ ಹಾಗು ಇತರ ದ್ರವ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ,(5)ಬ್ರೂಸ್ಟು ಹಿಡಿದ ಕಾಳು ಬ್ರೆಡ,ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಪ್ಪು ಸೇವನೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು <ref>"[http://www.dietandcancerreport.org/?p=recommendations Recommendations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107025758/http://www.dietandcancerreport.org/?p=recommendations |date=2010-01-07 }}". ''dietandcancerreport.org''.[http://www.dietandcancerreport.org/?p=recommendations ಶಿಫಾರಸುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107025758/http://www.dietandcancerreport.org/?p=recommendations |date=2010-01-07 }} Retrieved on 27 August 2008.</ref><ref>ಆಹಾರ,ಪೋಷಕಾಂಶ,ಭೌತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ,ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆ: ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಚಿಂತನೆ. [http://www.dietandcancerreport.org/downloads/chapters/chapter_12.pdf ಚಾಪ್ಟರ್ 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325045302/http://www.dietandcancerreport.org/downloads/chapters/chapter_12.pdf |date=2009-03-25 }} ವಿಶ್ವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಧಿ(2007) ISBN 978-0-9722522-2-5.</ref> ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಅಣಬೆಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕದಂತೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಅಣಬೆಗಳು ರೋಗಪ್ರತಿರೋಧಕ ವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರದ ಅಣಬೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ [[ರೀಶಿ|<ref name="pmid16351502">{{Cite journal |author=Yuen JW, Gohel MD |title=Anticancer effects of ''Ganoderma lucidum'': a review of scientific evidence |journal=Nutr Cancer |volume=53 |issue=1 |pages=11–7 |year=2005 |pmid=16351502 |doi=10.1207/s15327914nc5301_2 |issn=0163-5581}}</ref><ref name="pmid18951965">{{Cite journal |author=Hsu SC, Ou CC, Li JW, ''et al'' |title=''Ganoderma tsugae'' extracts inhibit colorectal cancer cell growth via G(2)/M cell cycle arrest |journal=J Ethnopharmacol |volume=120 |issue= 3|pages=394 |year=2008 |month=October |pmid=18951965 |doi=10.1016/j.jep.2008.09.025 |issn=0378-8741}}</ref> ರೀಶಿ]],''[[|[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12126464 ]]]'',[[|[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12126464 ]]], ಮತ್ತು''[[|[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7606203 ]]]'' ಮೊದಲಾದವು ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಔಷಧೀಯ ಗುಣದ ಅಣಬೆಗಳು]] ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡುವ ಗುಣಗಳಿವೆ.ಈ ಸಹಜ ಗುಣದಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಅಣಬೆಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.[[ಪಾಲಿಸಕ್ಕರೈಡ್]] ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕನ್ಸ್ ಗಳು]] ಇಂದು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಬೆಟಾ ಗ್ಲುಕನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು "ಜೈವಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪರಿವರ್ತಕಗಳು", ಮುಖ್ಯವಾಗಿ,ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕನ್ ಗಳು [[ಆಂತರಿಕ]] ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯೂಹದ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಂತೆ ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕಾನ್ಸ್ ಗಳು [[ಮೈಕ್ರೊಫೇಜ]],[[NK ಕೋಶಗಳು]],[[T ಕೋಶಗಳು]], ಮತ್ತುರೋಗನಿರೋಧಕದ ವ್ಯೂಹ [[ಸೈಟೊಕೈನ್ಸ್]] ಗಳಿಗೆ ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉತ್ತೇಜನ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕನ್ಸ್ ಗಳು ಹೇಗೆ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯೂಹಾರಚನೆಗೆ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಭಾಗಶ: ಕಂಡು ಬಂದಿರುವ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕನ್ಸ್ ಗಳ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದಂತೆ ಅವುಗಳು [[ಮೈಕ್ರೊಫೇಜ-1ಆಂಟಿಜಿನ್]] [[,CD18]] [[ರೆಸೆಪ್ಟರಗಳ]] ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚದ ಕೋಶಗಳಿಗೆ <ref name="pmid15084502">{{cite pmid|15084502}} (review)</ref> ಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. === ಜೀವಸತ್ವಗಳು === [[ವಿಟಾಮಿನ್]] ಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಆಹಾರದ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಬಳಕೆ ಕೂಡಾ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ ರೋಗಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಹಣ್ಣು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯದ ಲಾಭ <ref>{{cite book | author = Pollan, Michael | title = The Omnivore's Dilemma : A Natural History of Four Meals | publisher = Penguin Press | location = New York| year = 2006 | pages = 450| isbn = 978-1-59420-082-3}}</ref> ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ;ಜೀವಸತ್ವ D ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ [[ವಿಟಾಮಿನ್ D]] ಸೇವನೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು <ref>{{cite journal |author=Giovannucci E, Liu Y, Rimm EB, ''et al.'' |title=Prospective study of predictors of vitamin D status and cancer incidence and mortality in men |journal=J. Natl. Cancer Inst. |volume=98 |issue=7 |pages=451–9 |year=2006 |month=April |pmid=16595781 |doi=10.1093/jnci/djj101}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cancer.org/docroot/NWS/content/NWS_1_1x_Vitamin_D_Has_Role_in_Colon_Cancer_Prevention.asp|title=Vitamin D Has Role in Colon Cancer Prevention|accessdate=2007-07-27|archive-date=2006-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20061204052746/http://www.cancer.org/docroot/NWS/content/NWS_1_1x_Vitamin_D_Has_Role_in_Colon_Cancer_Prevention.asp|url-status=dead}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧವು ಆತಂಕಕಾರಿಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇನ್ನೂ <ref>{{cite journal |author=Schwartz GG, Blot WJ |title=Vitamin D status and cancer incidence and mortality: something new under the sun |journal=J. Natl. Cancer Inst. |volume=98 |issue=7 |pages=428–30 |year=2006 |month=April |pmid=16595770 |doi=10.1093/jnci/djj127 |url=http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/98/7/428}}</ref> ನಿರ್ಧಾರಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ; ಬೆಟಾ ಕಾರೊಟೆನ್ [[ಬೆಟಾ-ಕಾರೊಟೆನೆ]] ಪೂರೈಕೆಯು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯ ತರಬಹುದಾದರೂ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಲ್ಲ ಎಂಬುದು <ref>{{cite web |publisher=National Cancer Institute |url=http://www.cancer.gov/PDF/FactSheet/fs4_13.pdf |format=PDF |title=Questions and answers about beta carotene chemoprevention trials |date=1997-06-27 |accessdate=2009-04-23 |archive-date=2006-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060929042049/http://www.cancer.gov/PDF/FactSheet/fs4_13.pdf |url-status=dead }}</ref> ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ;ಫೋಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಕರಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಫೊಲಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದರೂ ಇದು ಕರುಳಿನ ಕೊಲನ್ ಪೊಲಿಪ್ಸ್ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ <ref>{{cite journal |author=Cole BF, Baron JA, Sandler RS, ''et al.'' |title=Folic acid for the prevention of colorectal adenomas: a randomized clinical trial |journal=JAMA |volume=297 |issue=21 |pages=2351–9 |year=2007 |pmid=17551129 |doi=10.1001/jama.297.21.2351}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಕೆಮೊನಿರ್ಮೂಲನ === ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಔಷೋಧಪಚಾರಗಳು ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಆದರೆ ಹಲವಾರು ರೋಗ ನಿದಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಮೊನಿರ್ಮಲನಾ ಪದ್ದತಿಯು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿ ಎನಿಸಿದೆ. [[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬರುವ 50%ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ದಿನಬಳಕೆಗಾಗಿ [[ಟ್ಯಾಮೊಕ್ಷಿಫೆನ್]] ಒಂದು [[ನಿರ್ಧಾರಿತ ಎಸ್ಟ್ರೊಜೆನ್ ರೆಸೆಪ್ಟರ್ ಮಾಡ್ಯುಲೇಟರ್]] (SERM) ನ್ನು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಅಧಿಕ ಅಪಾಯ ಎದುರಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೀಡುವ [[ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಎಸ್ಟ್ರೊಜೆನ್ ರೆಸಿಪ್ಟರ್ ಮಾಡುಲ್ಯುಟೇರ್]] [[ರಾಲೊಕ್ಷಿಫೆನ್]] ನಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು [[ಟ್ಯಾಮೊಕ್ಷಿಫೆನ್]] ಕೂಡಾ ಅಡ್ದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ <ref name="STAR-P2">{{cite journal |author=Vogel V, Costantino J, Wickerham D, Cronin W, Cecchini R, Atkins J, Bevers T, Fehrenbacher L, Pajon E, Wade J, Robidoux A, Margolese R, James J, Lippman S, Runowicz C, Ganz P, Reis S, McCaskill-Stevens W, Ford L, Jordan V, Wolmark N |title=Effects of tamoxifen vs raloxifene on the risk of developing invasive breast cancer and other disease outcomes: the NSABP Study of Tamoxifen and Raloxifene (STAR) P-2 trial |journal=JAMA |volume=295 |issue=23 |pages=2727–41 |year=2006 |pmid=16754727 |doi=10.1001/jama.295.23.joc60074}}</ref> ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ರಾಲೊಕ್ಷಿಫೆನ್]] ಒಂದುSERM ಆಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ( STAR ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ) ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗುವ [[ಟ್ಯಾಮೊಕ್ಷಿಫೆನ್]] ನಷ್ಟೇ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದು ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20,000 ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಿದಾಗ [[ರಾಲಿಕ್ಷಿಫೆನ್]] ಸಂಯುಕ್ತವು [[ಟ್ಯಾಮ್ಕ್ಷಿಫೆನ್]] ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೂ ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು [[DCIS]]ಗಳ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ <ref name="STAR-P2"/> ನೀಡುತ್ತದೆ. <ref name="Thompson I, Goodman P, Tangen C, Lucia M, Miller G, Ford L, Lieber M, Cespedes R, Atkins J, Lippman S, Carlin S, Ryan A, Szczepanek C, Crowley J, Coltman C 2003 215–24">{{cite journal |author=Thompson I, Goodman P, Tangen C, Lucia M, Miller G, Ford L, Lieber M, Cespedes R, Atkins J, Lippman S, Carlin S, Ryan A, Szczepanek C, Crowley J, Coltman C |title=The influence of finasteride on the development of prostate cancer |journal=N Engl J Med |volume=349 |issue=3 |pages=215–24 |year=2003 |pmid=12824459 |doi=10.1056/NEJMoa030660}}</ref>[[ಫಿನಾಸ್ಟಿರೊಯಿಡ್]] ಒಂದು [[5-ಅಲ್ಫಾ-ರಿಡಕ್ಟೇಸ್ ಇನ್ ಹ್ಯಾಬಿಟರ್]] ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನನಾಂಗದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯ ತರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇವು <ref name="Thompson I, Goodman P, Tangen C, Lucia M, Miller G, Ford L, Lieber M, Cespedes R, Atkins J, Lippman S, Carlin S, Ryan A, Szczepanek C, Crowley J, Coltman C 2003 215–24"/> ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಪೊಲಿಪೊಸಿಸ್ ರೋಗಿಗಳ [[ಫೆಮಿಲೈಲ್ ಅಡೆನೊಮೇಟಸ್ ಪೊಲಿಪೊಸಿಸ್]] ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ [[COX-2 ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳ]] ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರೊಫೆಕೊಕ್ಷಿಬ್]] ಮತ್ತು [[ಸೆಲೆಕೊಕ್ಷಿಬ್]] ಗಳ ಪರಿಣಾಮವು ಸೋಂಕಿಗೆ ತುತ್ತಾದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ <ref name="Hallak A, Alon-Baron L, Shamir R, Moshkowitz M, Bulvik B, Brazowski E, Halpern Z, Arber N 2003 1998–2002">{{cite journal |author=Hallak A, Alon-Baron L, Shamir R, Moshkowitz M, Bulvik B, Brazowski E, Halpern Z, Arber N |title=Rofecoxib reduces polyp recurrence in familial polyposis |journal=Dig Dis Sci |volume=48 |issue=10 |pages=1998–2002 |year=2003 |pmid=14627347 |doi=10.1023/A:1026130623186}}</ref> ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ರಸಾಯನಿಕಗಳ ಸಂಯುಕ್ತವು ಆಯಾ ರೋಗಿಗಳ ಕಾಯಿಲೆಯು ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು <ref name="Hallak A, Alon-Baron L, Shamir R, Moshkowitz M, Bulvik B, Brazowski E, Halpern Z, Arber N 2003 1998–2002"/> ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. <ref>{{cite journal |author=Bertagnolli M, Eagle C, Zauber A, Redston M, Solomon S, Kim K, Tang J, Rosenstein R, Wittes J, Corle D, Hess T, Woloj G, Boisserie F, Anderson W, Viner J, Bagheri D, Burn J, Chung D, Dewar T, Foley T, Hoffman N, Macrae F, Pruitt R, Saltzman J, Salzberg B, Sylwestrowicz T, Gordon G, Hawk E |title=Celecoxib for the prevention of sporadic colorectal adenomas |journal=N Engl J Med |volume=355 |issue=9 |pages=873–84 |year=2006 |pmid=16943400 |doi=10.1056/NEJMoa061355}}</ref><ref>{{cite journal |author=Baron J, Sandler R, Bresalier R, Quan H, Riddell R, Lanas A, Bolognese J, Oxenius B, Horgan K, Loftus S, Morton D |title=A randomized trial of rofecoxib for the chemoprevention of colorectal adenomas |journal=Gastroenterology |volume=131 |issue=6 |pages=1674–82 |year=2006 |pmid=17087947 |doi=10.1053/j.gastro.2006.08.079}}</ref>/}ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಇವೆರಡೂ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ [[ಕರುಳಿನ ಪೊಲಿಪ್ಸ್]] [[ಸಂಭವವನ್ನು]] ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ ಹೃದಯದ ಕವಾಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಮತೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. === ತಳಿ ಪರೀಕ್ಷೆ === ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ತಳಿ ಅಥವಾ [[ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯು]] ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಬಂಧಿತ ತಳಿ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ತಳಿ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳು ಹೊಂದಿರುವವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿ,ಔಷಧೋಪಚಾರ,ಕೆಮೊನಿರ್ಮೂಲನೆ ಅಥವಾ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಬೇಗ ತುತ್ತಾಗುವವರ ಮತ್ತು ತಳಿ ಮೂಲದ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನುಹೊಂದಿದವರು ಆರಂಭಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲದೇ ಕೆಮಿಥೆರೊಪಿಯಂತಹ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದರಿಂದ ಇದರ ಉಲ್ಬಣತೆ ತಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. {| class="wikitable sortable " border="1" |- ! ಜೀನ್‌ ! ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ವಿಧಗಳು ! ಲಭ್ಯತೆ |- | [[BRCA1]], [[BRCA2]] | ಸ್ತನ, ಅಂಡಾಶಯ,ಗಂಟಲು | ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಶದ ಲ್ಯಾಬ್ ರೊಟರಿ ನಮೂನೆಗಳು |- | [[MLH1]], [[MSH2]], [[MSH6]], [[PMS1]], [[PMS2]] | ಕರಳು,ಮೂತ್ರಕೋಶ,ಸಣ್ಣಕರುಳು,ಉದರ,ಮೂತ್ರಾಶದ ಜಾಗೆ | Commercially available for clinical specimens |} === ಲಸಿಕೆಗಳು === ಪ್ರೊಫಿಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ [[ಲಸಿಕೆ]]ಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸೋಂಕು ತರುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ವೈರಸ್ ಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ರೋಗ ನಿದಾನ ಪತ್ತೆ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಿ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ -ನಮೂನೆಯ [[ಎಪಿಟೋಪ್]] ಗಳನ್ನು <ref name="vacc_facts_nci">{{cite web | url=http://www.cancer.gov/cancertopics/factsheet/cancervaccine | title=Cancer Vaccine Fact Sheet | publisher=[[National Cancer Institute|NCI]] | date=2006-06-08 | accessdate=2008-11-15 | archive-date=2008-10-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081025003130/http://www.cancer.gov/cancertopics/factsheet/cancervaccine | url-status=dead }}</ref> ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಮಾನವ ಪಪಿಲೊಮಾವೈರಸ್ ಲಸಿಕೆ]]ಯು [[ಮಾನವ ಪಪಿಲೊಮಾವೈರಸ್]] ನ ಕಾರಣದಿಂದುಟಾಗುವ [[ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು [[ತಳಿಯ ಸಂಬಂಧಿತ]] ಕಾಯಿಲೆ ಹೆಚ್ಚಳದ ಅಪಾಯ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಕೇವಲ ಎರಡುHPV ಲಸಿಕೆಗಳು ಅಂದರೆ [[ಗರ್ಡಾಸಿಲ್]] ಮತ್ತು [[ಸೆರಾವೆರಿಕ್ಸ್]] ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಆಕ್ಟೋಬರ್ 2007ರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ <ref name="vacc_facts_nci"/> ಲಭ್ಯವಿವೆ. [[ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ B ಲಸಿಕೆ]] ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತಿದೆ.ಇದು ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ B ವೈರಿಸ್ ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವ ಜಠರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ <ref name="vacc_facts_nci"/> ಇದೆ. ಚೂಪಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮೆಲಾನೊಮಾ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ <ref name="Liao">{{cite journal |author=Liao JC, Gregor P, Wolchok JD, Orlandi F, Craft D, Leung C, Houghton AN, Bergman PJ. |title=Vaccination with human tyrosinase DNA induces antibody responses in dogs with advanced melanoma |journal=Cancer Immun. |volume=6 |pages=8 |year=2006 |pmid=16626110 |pmc=1976276}}</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.(ಇದು ಬಹುತೇಕ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದಂತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೂ <ref>{{cite press release | title = USDA Grants Conditional Approval for First Therapeutic Vaccine to Treat Cancer | publisher = Animal Medical Centre | date = 2007-03-26 | url = http://www.amcny.org/technology/melanomavaccine.aspx | accessdate = 2009-06-06 | archive-date = 2009-12-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091214054731/http://www.amcny.org/technology/melanomavaccine.aspx | url-status = dead }}</ref> ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ರೋಗ ತಪಾಸಣೆ === {{Main|Cancer screening}} {{Unreferenced|date=May 2009}} ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ [[ಸಮಗ್ರ ತಪಾಸಣೆ]]ಯು ಯಾವದೇ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆಯೇ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ನ ಅಗತ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಅಗ್ಗ,ಸುರಕ್ಷಿತ,ದುರಾಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುವುದಂತಹದಲ್ಲ.ಇಂತಹ ತಪಾಸಣೆಯು [[ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವ ಧನಾತ್ಮಕ]] ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಇದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಚಿನ್ಹೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಅವುಗಳಿಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಹಾಗು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧೋಪಚಾರ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಸಕಾಲಿಕ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ತತ್ ಕ್ಷಣದ ರೋಗ ಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯವು ರೋಗಿಯ ಆಯುಷ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಇದರ ಬಗೆಗಿನ ಊಹಾಪೋಹಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ರೋಗಿಗೆ ಸಾವಿನ ಭಯದಲ್ಲೇ ಬದುಕುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.ಆದ್ದರಿಂದ [[ಜೀವನದ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಮೇಲೆ]] ಅಥವಾ ಯಾವದೇ [[ದೀರ್ಘ ಬದುಕಿನ ಬಗೆ]]ಗಿನ ವದಂತಿಗಳಿಗೆ ರೋಗಿಯು ಕಿವಿಗೊಡಬಾರದು. ವಿವಿಧ ರೋಗಕಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪತ್ತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನಗಳು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರನ್ನು [[ಸ್ತನದ ಸ್ವಯಂ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಆದರೆ 2005ರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾದ]] 300,000ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸ್ವಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸಫಲವಾಗಿಲ್ಲ..[[ಮಮ್ಮೊಗ್ರಾಮ್]] ಮೂಲಕ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಸಣ್ಣದರಲ್ಲೇ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಬಹುದು. ಮಮ್ಮೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಮೂಲಕ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡುವದರಿಂದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಶದ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕರುಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು [[ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ತ ತಪಾಸಣೆ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲೊಸ್ಕೊಪಿ]],ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉಲ್ಬಣದ ಗಂಡಾಂತರವನ್ನು ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಇದರಿಂದ ಕೊಲೊನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ದುರಂತಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.ಆರಂಭಿಕ ತಪಾಸಣೆಯು ಆರಂಭಿಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತ ಪೊಲಿಪ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಬಹುದಾಗಿದೆ..ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ಸೆರ್ವಿಕಲ್ ಸೈಟೊಲಾಜಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯು([[ಪಾಪ್ ಸ್ಮೆಅರ್]] ಬಳಸಿ)ಮಾಡುವದರಿಂದ ಕಾಯಿಲೆಯ ತೀವ್ರ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯು [[ಸೆರ್ವಿಕಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಾಣಿಸಿದೆ. ವೃಷಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಟೆಸ್ಟಿಕುಲರ್ ಸ್ವಯಂ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯನ್ನು 15ವರ್ಷಗಳ ವಯೋಮಾನದ ಪುರುಷರು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದರಿಂದ ಬಹುಬೇಗನೆ ವೃಷಣಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ವೃಷಣ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪುರುಷ ಜನನೇಂದ್ರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು [[ಡಿಜಿಟಲ್ ರೆಕ್ಟಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಅಂದರೆ [[ಪ್ರೊಸ್ಟೇಟ್ ಆಂಟಿಜಿನ್]] (PSA)ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.ಕೆಲವು ಸಂಘಟನೆಗಳು (ಅಂದರೆ[[US ನ ಪ್ರೆವೆಂಟಿವ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್]] )ಶಿಫಾರಿಸ್ಸಿನಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪುರುಷ ಈ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕೆಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಬೀತಾಗದೇ ಇಂತಹ ತಪಾಸಣೆ ಜೀವ ಉಳಿಸಬಲ್ಲದೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದವಿದೆ. ರೋಗ ನಿದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ವಿವಾದಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ: [[ಪುರುಷರ ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],ಅಂದರೆ[[PSA]]ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಲಾರದಾದರೂ ಇದರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲುವದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತವಾದ ರೋಗನಿದಾನ ಪತ್ತೆ ಎಂದು ಇದನ್ನು ಕರೆಯಬಹುದು,ಇದು ಕೆಲವು ಅನವಶ್ಯಕ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಂತಹ ಕ್ರಮಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆ ತರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ [[ಪ್ರೊಸ್ಟೇಟ್ ಬಯಾಪ್ಸಿ]]ಯು ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲದೇ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಮತ್ತು ಸೋಂಕಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಪ್ರೊಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು [[ಇನ್ ಕಾಂಟಿನೆನ್ಸ್]] (ಮೂತ್ರದ ಹರಿಯುವಿನ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು)[[ಎರೆಕ್ಟೈಲ್ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ]] (ಜನನಾಂಗದ ಉದ್ರೇಕದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇದರಿಂದ ಸಂಭೋಗ ಅತೃಪ್ತಿದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ) ಅದೇ ರೀತಿ [[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಗೂ ಇದೇ ತೆರನಾದ ಟೀಕೆಗಳು ಬಂದಿವೆ,ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸುವದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಪರೀತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ..ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆಒಳಪಡಿಸುವದಕಿಂತ ಇದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಚಾತುರ್ಯಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕರಣಗಳ ತಪಾಸಣೆಯ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧೋಪಚಾರ ಇನ್ನೂ ಜಟಿಲ ಕಾರ್ಯವಾಗುವ ಸಂದರ್ಭವೇ ಹೆಚ್ಚು.ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲಾ ಜನರಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಆತಂಕ ಒಡ್ಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪ್ಯಾಪ್ ಸ್ಮಿಯರ್]] (ಒಂದು ತುದಿಯ ತೊಟ್ಟಿನ )ಮೂಲಕ ಕುತ್ತಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಮಾಡಬಹುದು ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಪಾಸಣಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಂಥ ತಪಾಸಣೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು (ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕ)ಹೊರಗೆಡುವುತ್ತವೆ. ಇದು ವೈರಸ್ ಗಳಿಂದ ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವದರಿಂದ ಇದರ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ತೀವ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ.ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಧಾನ ಹರಡುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸರಳ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗದ ತಪಾಸಣೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಇದರ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಮಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡುವುದು ಒಳಿತು. ಜನರಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಪಾಸಣೆಗೆ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಛಾಯೆ]] ಬಳಸುವುದು, ಜನರಲ್ಲಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿನ್ಹೆಗಳನ್ನು ಕಾಣದೇ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು ಕೂಡಾ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಆಗರವೇ ಸರಿ. ಇದು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳಂತೆ ರೋಗ ಪತ್ತೆಯು ಒಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಥವಾ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿಯಾದ ''[[ಇನ್ಸೆಡೆಂಟಾಲೊಮಾ]]'',(ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಇದನ್ನು ಹಾನಿಕಾರಕ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ರೋಗಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯವೆಂದೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ[[CT ಸ್ಕ್ಯಾನ್]] ಮೂಲಕ ಧೂಮಪಾನಿಗಳ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಪಾಸಣೆಯು ಸೂಕ್ತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಜುಲೈ2007ರಿಂದಲೂ ಯಾವುದೇ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಬಂದಿಲ್ಲ. ರಾಂಡೊಮೈಜ್ಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳು(ಸರಾಸರಿ ತಪಾಸಣಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳು) [[ಸಾದಾ ಎದೆಯ ಎಕ್ಷರೇ]] ತೆಗೆದು ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವದರಿಂದ ಯಾವದೇ ನಿಶ್ಚಿತ ಲಾಭ ದೊರಕಿಲ್ಲ.ಈ ಟ್ರಯಲ್ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಿಲ್ಲ. [[ಶ್ವಾನಗಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿದೆಯಾದರೂ ಅದಿನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. == ರೋಗನಿರ್ಣಯ == [[ಚಿತ್ರ:Thorax pa peripheres Bronchialcarcinom li OF markiert.jpg|thumb|ಎದೆ ಭಾಗದ ಎಡಕ್ಕೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯ ಕ್ಷಕಿರಣ]] ಬಹುತೇಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಪತ್ತೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿನ ಯಾವೂ ಖಚಿತ ರೋಗ ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವದಕ್ಕೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ [[ರೋಗನಿದಾನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]],ಅಂದರೆ ಫಿಜಿಸಿಯನ್ (ಔಷಧಿ ತಜ್ಞ) ಈತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ರೋಗಗಳ ಪತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪರಣಿತಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗದ ಅನುಮಾನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಆತನನ್ನು ಸಂಶಯದಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಬಹುದು. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರಕ್ತ ತಪಾಸಣೆ]]ಗಳು,[[ಎಕ್ಷರೇ]]ಗಳು [[CT ಸ್ಕ್ಯಾನ್]] ಗಳು ಮತ್ತು [[ಎಂಡೊಸ್ಕೊಪಿ]] ಮೊದಲಾದವು. === ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ === ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗವೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಒಬ್ಬ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗ ನಿದಾನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ನಡೆಸುವ [[ಹಳೆಯ ರೋಗ]]ದ ತಪಾಸಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ನಿಖರ ಕೋಶಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೃಢಪಡುತ್ತದೆ. ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು [[ಬಯಾಪ್ಸಿ]] ಅಥವಾ [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಮೂಲಕ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು..ಹಲವಾರು ಬಯಾಪ್ಸಿಗಳು(ಚರ್ಮ,ಸ್ತನ ಅಥವಾ ಜಠರ)ವೈದ್ಯರ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ನಲ್ಲೇ ನಡೆಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಜೀವಕೋಶಗಳ ಛೇದದಿಂದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ತಪಾಸಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ [[ಅರಿವಳಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಗಳು [[ಆಪ್ ರೇಶನ್ ಕೊಠಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಛೇದನದ [[ರೋಗ ತಪಾಸಣೆ]]ಯು ರೋಗನಿದಾನ ಶಾಸ್ರ್ತಜ್ಞನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ, [[ರೋಗದ ಉಲ್ಬಣದ ಪ್ರಮಾಣ, ಅದರ ಇತಿಹಾಸ,]]ಅದರ ಅನುವಂಶೀಯ ಇಲ್ಲವೇ ತಳಿಯ ಅಸಹಜತೆ ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರು ನಿಖರಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ರೋಗಿಯ [[ಪೂರ್ವಸೂಚಕದ]] ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಿಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಸೈಟೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಇಮ್ಮುನೊಹಿಸ್ಟೊಕೆಮಿಸ್ತ್ರಿ]] ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನಗಳು ಕೂಡಾ ರೋಗ ನಿದಾನ ತಪಾಸಣಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನ ನೆರವಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ ಇವೆರಡು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂಗಾಂಶದ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ವೈದ್ಯರು ತಪಾಸಣೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಪಾಸಣೆಗಳು ಅಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ([[ರೂಪಾಂತರಗಳು]], [[ಪ್ರಭಾವೀ ತಳಿಗಳು]],ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್]] ಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು) ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಾದ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನುಅದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಅದರ ಭವಿಷ್ಯತ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಇದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. <gallery> File:Breast cancer gross appearance.jpg| ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ಸ್ತನದ ಡಕ್ಟಲ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾವು (ಮಧ್ಯದ ಬಿಳಚಿದ ಭಾಗ)ಇದು ಗುಂಡಗಿನ ಗೆಡ್ಡೆ ಸುತ್ತುವರೆದ ಸಣ್ಣ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ಹಳದಿ ದಪ್ಪನೆಯ ಅಂಗಾಂಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ..ಏಡಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ದಪ್ಪನೆಯ ಪದರಿನ ಕೋಶ File:Colon cancer 2.jpg|ಕೊಲೊಕ್ಟೆಮಿಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ನಮೂನೆ(ಕೇಂದ್ರದ ಮೇಲೆ) File:Lung cancer.jpg|ಕವಚದ ಕೋಶ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ(ಶ್ವೇತ ಗೆಡ್ಡೆ)ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ನಮೂನೆ File:BreastCancer.jpg|ಮಾಸ್ಟೆಕ್ಟೊಮಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಡಕ್ಟಲ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾದ ದಾಳಿಯ ನಮೂನೆ </gallery> == ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ == {{Main|Management of cancer}} ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿದೆ:[[ಕೆಮೊಥೆರಪಿ]],[[ರೇಡಿಯೇಶನ್ ಥೆರಪಿ]],[[ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]],[[ಇಮ್ಮ್ಯುನೊಥೆರಪಿ]],[[ಮೊನೊಕ್ಲೊನಿಯಲ್ ಎಂಟಿಬಾಡಿ ಥೆರಪಿ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಧಾನಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿವೆ..ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ದೆಯ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಅದು ಯಾವ [[ಹಂತ]]ದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ರೋಗದ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತೆ.ಇದರ ಮೇಲಿಂದ ರೋಗಿಯ ಆರೋಗ್ಯದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿವೆ. ದೇಹದ ಉಳಿದ ಭಾಗದ ಯಾವದಕ್ಕೂ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತೆಗೆಯುವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಇದು ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕಾದಾಗ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮೂಲದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊನೆ ಹೇಳುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕೆಮೊಥೆರಪಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು ದೇಹದ ಇನ್ನುಳಿದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಮತೆಯನ್ನು ಪಸರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕಿರಣವೂ ಸಹಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹಲವಾರು ವರ್ಗದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ <ref name="WhatIsCancerNCI">{{cite web | url=http://www.cancer.gov/cancertopics/what-is-cancer | title=What Is Cancer? | publisher=[[National Cancer Institute]] | accessdate=2009-08-17 }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.atsdr.cdc.gov/COM/cancer-fs.html | title=Cancer Fact Sheet | publisher=Agency for Toxic Substances &amp; Disease Registry | date=2002-08-30 | accessdate=2009-08-17 | archive-date=2009-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090813142933/http://www.atsdr.cdc.gov/COM/cancer-fs.html | url-status=dead }}</ref> ಉಲ್ಲೇಖನೀಯವಾಗಿದೆ. "[[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರ]]ವಿಲ್ಲ"ಆದರೆ ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ಉಳಿದ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ]]ಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ <ref>{{cite web | url=http://www.livescience.com/health/060919_bad_cancer.html | title=Exciting New Cancer Treatments Emerge Amid Persistent Myths | last=Wanjek | first= Christopher | date=2006-09-16 | accessdate=2009-08-17 }}</ref> ಸೂತ್ರವಿಲ್ಲ. [[ಎಂಜಿಯೊಜೆನೆಸಿಸ್ ಇನ್ ಹಿಬಿಟಾರ್ಸ್]] ಗಳ "[[ಸಿಲ್ವರ್ ಬುಲೆಟ]]"ಎಂಬ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಧದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ರಾಮಬಾಣದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ಅಷ್ಟಾಗಿ <ref>{{cite journal | url=http://www.nature.com/news/2009/090408/full/458686b.html | title=Cutting off cancer's supply lines | last=Hayden | first=Erika C. | date=2009-04-08 | journal=Nature | volume=458 | pages=686–687 | doi=10.1038/458686b | pmid=19360048 | issue=7239 | format={{dead link|date=January 2010}} }}</ref> ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. == ಪ್ರಾಗ್ನೋಸೀಸ್‌(ಸಂತತಿ) == ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂಬುದು ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಹಲವಾರು ನಿಶ್ಚಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಇದು ನಿಶ್ಚಿತ ವಿಧವಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧೋಪಚಾರಗಳು ಇಂದು ಹೊಸ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಅನುವಂಶೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲವೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ಬರಬಹುದ ಆದರೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅನುವಂಶೀಯವಾಗಿ ಬರುವ [[ಹೃದಯಾಘಾತ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು]]ಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಯ ಜೀವನಮಟ್ಟವು ಇದರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಇದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ (ಉದಾ:[[ಕೆಮೊಥೆರಪಿ]] ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು) ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉಲ್ಬಾವಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ರೋಗಿಗೆ ತೀವ್ರ ಮಟ್ಟದ ಕಾಳಜಿ ಕಕ್ಕುಲಾತಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. [[ರೋಗಿಯ ಸತತ ಕಾಳಜಿ]] ದು:ಖ ಹಾಗು ನೋವುಗಳಿಗೆ ಖಾಯಂ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವಾಸ ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ. === ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ === ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಸೇವಾರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬೆಂಬಲವು; [[ಸಮೂಹ ಬೆಂಬಲ]],[[ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ]],ಸಲಹೆ,ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು,ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮಾಹಿತಿಯ ಚಿತ್ರ ವಿವರಣೆ ಇದರಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನೆರೆಹೊರೆಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು,ಸ್ಥಳೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಆಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ತಮ್ಮದೇಆದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತರದ ಸೇವಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾಯಿಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ,ಗುಂಪು,ಕುಟುಂಬ,ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ಸಮಾಲೋಚನೆ,ಸ್ಪಂದನೆ,ರೋಗಿಯಿಂದ ರೋಗಿಗೆ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲೆಂದೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇವು ಬಹುತೇಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆ,ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ. == ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Epidemiology of cancer}} [[ಚಿತ್ರ:Malignant neoplasms world map - Death - WHO2004.svg|thumb|Death rate from malignant cancer per 100,000&nbsp;inhabitants in 2004.<ref>[175]</ref>[176][177][178][179][180][181][182][183][184][185][186][187][188]]] ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ 13%ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ {{As of|2004}}ಸಾವುಗಳಾಗಿವೆ (ಸುಮಾರು 7.4 ದಶಲಕ್ಷ) ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು:[[ಶ್ವಾಸ ಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],(1.3ದಶಲಕ್ಷ ಸಾವು/ವರ್ಷ),[[ಉದರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (803,000) [[ಕರಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (639,000 ಸಾವುಗಳು),[[ಜಠರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (610,000),ಮತ್ತು [[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|<ref>{{cite web |url=http://www.who.int/nmh/publications/fact_sheet_cancers_en.pdf |title=Cancer |format=PDF |work=World Health Organization |accessdate=}}</ref> ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (519,000ಸಾವುಗಳು) ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ 30%ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವದರಿಂದ:[[ತಂಬಾಕು]],[[ಅತಿಯಾದ ತೂಕ]],ಅಥವಾ [[ಕೊಬ್ಬು]],ಕಡಿಮೆ [[ಹಣ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ತರಕಾರಿಗಳ]] ಸೇವನೆ,[[ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ]],[[ಮಧ್ಯಪಾನ]],[[ಲೈಂಗಿಕ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಹರಡುವ ರೋಗ]]ಗಳು,ಮತ್ತು [[ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ]] ಇವುಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರೆ ಅದರ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು <ref name="Cancer Cancer"/> ತಡೆಯಬಹುದು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 25%ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ 30%ರಷ್ಟು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ [[ಜನನಾಂಗದ ಸೋಂಕಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.(ಸುಮಾರು 25% ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು) ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ [[ಸ್ತನದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (ಅದೂ25%ರಷ್ಟು) ಕ್ಯಾನ್ಸರ್,ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವದಿಲ್ಲ(U.S.ನಲ್ಲಿ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 150ಪ್ರಕರಣಗಳು)ಇದರಲ್ಲಿ [[ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]] ಸರ್ವೆ <ref>{{cite journal |author=Jemal A, Siegel R, Ward E ''et al.'' |title=Cancer statistics, 2008 |journal=CA Cancer J Clin |year=2008 |pages=71–96 |volume=58 |issue=2 |url=http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/58/2/71 |pmid=18287387 |doi=10.3322/CA.2007.0010 |access-date=2010-02-09 |archive-date=2011-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703021822/http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/58/2/71 |url-status=dead }}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ. U.S.ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ [[ಪ್ರಕರಣ]]ವು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 230 ಇತ್ತು.ಆಗ [[ನ್ಯುರೊಬ್ಲಾಸ್ಟಮಾ]] ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯಿಲೆಯ <ref>{{cite book |editor= Ries LAG, Smith MA, Gurney JG, Linet M, Tamra T, Young JL, Bunin GR (eds) |year=1999 |title= Cancer Incidence and Survival among Children and Adolescents, United States SEER program 1975–1995 |publisher= National Cancer Institute, SEER Program |version= NIH Pub. No 99-4649 |location= Bethesda, MD |chapterurl=http://seer.cancer.gov/publications/childhood/infant.pdf |author= Gurney JG, Smith MA, Ross JA |chapter=Cancer among infants |pages=149–56}}</ref> ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂವರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳು ಬದುಕಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದರೆ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಘಾತಕ ಕಾಯಿಲೆ; ಒಂಭತ್ತರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಇದಕ್ಕೆ <ref name="isbn1-55009-213-8"/> ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಬಚಾವಾದವರು ಕೆಲಸಮಯದ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಇದೇ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಇಂತಹವರು ಇರಲಿಕ್ಕೆ <ref name="isbn1-55009-213-8"/> ಸಾಕು. ಇದರಲ್ಲಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಯ ಪ್ರಥಮರು ರಾಂಡಮ್ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಂತೆ ಈ ಅಪಾಯವನ್ನು <ref name="isbn1-55009-213-8"/> ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಮೊದಲಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಅದೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ರೋಗಿಗಳು ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.ಅದಕ್ಕೆ ಆತನ ಕಾರಣಗಳಾದ ಅನುವಂಶೀಯತೆ ಇತಿಹಾಸ,ಮದ್ಯಪಾನ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಬಳಕೆ,ಕೊಬ್ಬು,ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ,ಇದು ಭಾಗಶಃ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.ಮೊದಲ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ನೀಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು,ಕೆಮೊಥೆರಪಿಟಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳು ಮೊದಲಾದವು ಇದರ ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ <ref name="isbn1-55009-213-8"/> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಬದುಕುಳಿದವರು ಮತ್ತೆ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತೆ.ಹೀಗೆ ಅವರ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಪತ್ತೆಗೆ <ref name="isbn1-55009-213-8">{{cite book |editor=Frei, Emil; Kufe, Donald W.; Holland, James F. |author=Rheingold, Susan; Neugut, Alfred; Meadows, Anna |title=Cancer medicine 6 |publisher=BC Decker |location=Hamilton, Ont |year=2003 |page=2399 |isbn=1-55009-213-8 |chapterurl=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=cmed.section.41087 |chapter=156 |accessdate=05 November 2009 }}</ref> ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಇಂದು ಗ್ರೀಕ್ ಪದ [[ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ]] ವು ಜೀವಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಗೆಡ್ಡೆಗೆ [[ಎಪಿಥೆಲೈಲ್]] ಕೋಶಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಸೆಲ್ಸಸ್]] ಎಂಬಾತನು ಇದನ್ನು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ '' ಅಲ್ಲದೇ ಏಡಿ, ಅರ್ಬುದ ''ಕಾರ್ಸಿನೊಸ್ '' ಎಂದೂ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ. [[ಗಲಾನ್]] ಎಂಬಾತನು "''ಆಂಕೊಸ್ '' " ನ್ನು ''ಎಲ್ಲಾ '' ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಬಳಸಿದ,ಇದು ಇಂದು ಆಧುನಿಕ ಪದ [[ಆಂಕೊಲಾಜಿಗೆ]] <ref name="Galen">{{cite journal |author=Karpozilos A, Pavlidis N |title=The treatment of cancer in Greek antiquity |journal=European Journal of Cancer |volume=40 |issue=14 |pages=2033–40 |year=2004 |pmid=15341975 |doi=10.1016/j.ejca.2004.04.036}}</ref> ಮೂಲಬೇರಾಗಿದೆ. ಔಷಧಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಜನಕ [[ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೇಟ್ಸ್]] ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆರಂಭಿಕ ಗೆಡ್ದೆಗಳ ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಆತ ''ಆಂಕೊಸ'',ಎಂದರೆ [[ಗ್ರೀಕ್]] ನವರು ಇದನ್ನು ಊತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಾನಿಕಾರಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ದೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ''ಕಾರ್ಸಿನೊಸ್ '' ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು.ಗ್ರೀಕ್ ರಿಗೆ ಇದು [[ಏಡಿ]] ಅಥವಾ [[ಕ್ರೈಫಿಶ್]] ಹೀಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಹೆಸರು ಗಟ್ಟಿ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ನೋಡಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು."ಎಲ್ಲಾ ನರಕೋಶಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದುರಿ ಪಸರಿಸಿದ್ದು ಏಡಿಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹಲವು ಪಾದಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚಾಚಿದಂತೆ ಇದು <ref>{{cite web | first = Ralph W. | last = Moss | title = Galen on Cancer | url = http://www.cancerdecisions.com/speeches/galen1989.html | publisher = CancerDecisions | year = 2004 }} </ref> ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ".(ಚಿತ್ರ ನೋಡಿ) ನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ''-ಓಮಾ'' ಎಂಬ ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಅಂಟಿಸಲಾಯಿತು.ಗ್ರೀಕರು ಈ ಊತದ ಗೆಡ್ಡೆ ಭಾಗಕ್ಕೆ ''ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ '' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು..ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಬಗೆದು ನೋಡುವ ಪದ್ದತಿಯಿಲ್ಲ.ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರಟ್ಸ್ ಕೇವಲ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ದೆಯನ್ನು ಹೊರಭಾಗದಿಂದಲೇ ಚಿತ್ರ ಬಳಸಿ ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವಿರಿಸಲು ಚರ್ಮ,ಮೂಗು ಮತ್ತು ಸ್ತನಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ. [[.ಹ್ಯೂಮರ್ ಪ್ರಮೇಯ]]ದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಈ ದ್ರವಗಳು (ಕಪ್ಪುಮತ್ತು ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ,ರಕ್ತ ಮತ್ತುಕಫ)ಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ರೋಗಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹ್ಯೂಮರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ,ರಕ್ತ ಸೇರಿಸುವಿಕೆ,ಮತ್ತುಅಥವಾ ವಿರೇಚಕಗಳನ್ನು ಇದರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ದೇಹದ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಾದರೂ ಹುಟ್ಟಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಆದರೆ ಹ್ಯೂಮರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿಯು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಕೋಶಗಳನ್ನು]] ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು "ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿ.ಇದು [[ಈಜಿಪ್ತ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ]] ವಿಧಾನವೆಂದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.ಸುಮಾರು1600B.C.ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಧಾನಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು.ಆಕಾಲದ [[ಪಪಿರಸ]](ದಾಖಲಾದ ವಿವರಗಳು) ಪ್ರಕಾರ 8 ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸ್ತನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಲ್ಸರ್ ಗಳನ್ನು ಕ್ವಾಟರೈಜೇಶನ್ (ಬರೆ ಹಾಕುವ ಪದ್ದತಿ) ಮೂಲಕ ಗುಣಪಡಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು "ಫೈರ್ ಡ್ರಿಲ್ " ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬರಹವು "ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ"ಎಂಬ ವಿವರಣೆ <ref name="CancerOrgHistory">{{cite web | title = The History of Cancer | url = http://www.cancer.org/docroot/CRI/content/CRI_2_6x_the_history_of_cancer_72.asp | publisher = American Cancer Society | year = 2009 | month = September | access-date = 2010-02-09 | archive-date = 2010-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100302154211/http://www.cancer.org/docroot/CRI/content/CRI_2_6x_the_history_of_cancer_72.asp | url-status = dead }}</ref> ಇದೆ. ಸುಮಾರು 1020ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಎನ್ನಲಾದ [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಾಗಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು [[ಅವಿಸಿನ್ನಾ]] (ಇಬ್ನ್ ಸಿನಾ) ''[[ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]] '' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆತ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ರೋಗಗ್ರಸ್ತ [[ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ]] ತೆಗೆದು ಅಲ್ಲಿನ ರೋಗಪೀಡಿತ [[ಕೋಶ]]ವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕು.ಇದು [[ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ]] ಅಥವಾ [[ಗೆಡ್ದೆ]]ಯೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ [[ನರಗಳನ್ನು]] ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Patricia">ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕಾ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ (2001),[https://web.archive.org/web/20120621050921/http://findarticles.com/p/articles/mi_g2603/is_0007/ai_2603000716/ ಯುನಾನಿ ಟಿಬ್ಬಿ],''ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಆಫ್ ಆಲ್ಟರ್ ನೇಅಟಿವ್ ಮೆಡಿಸಿನ್''</ref> ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕಲು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ [[ಕ್ವಾಟರೈಜೇಶನ್]] (ಬರೆ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ) ತೆಗೆಯಬಹುದೆಂದು ಆತ ಶಿಫಾರಸು <ref name="Patricia"/> ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಸುಮಾರು 16 ಮತ್ತು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ದತಿಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.ಸಾವಿನ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯಲು ವೈದ್ಯರು ಆಯಾ [[ಭಾಗದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸು]]ವ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡರು. ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ವಿಲ್ ಹೆಲ್ಮ್ ಫಾಬ್ರಿ]] ನಂಬಿರುವಂತೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಹಾಲು ಗ್ರಂಥಿಯಲ್ಲಿನ ಕೊಳವೆಯಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ್ದಲ್ಲದೇ ಡಚ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ಫ್ರಾಂಕೊಯಿಸ್ ಡಿ ಲಾ ಬೊಯಿ ಸಿಲ್ವಿಯಸ್]] ಈತ [[ಡೆಸ್ಕ್ರೇಟ್ಸ್]] ನ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ.ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳಿಗೆ ರಸಾಯನಿಕ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೇ ಕಾರಣ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಆಮ್ಲೀಯ ದ್ರವ [[ಕೀವಿ]]ನಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆತ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಸಮಕಾಲೀನ [[ನಿಕೊಲೇಸ್ ಟಲ್ಪ್]] ಪ್ರಕಾರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಡುವ ಒಂದು ವಿಷ ಮತ್ತು ಇದು [[ಸೋಂಕುನಿಂದಾಗಿ]] ಒಬ್ಬರಿಂದ ಒಬ್ಬರಿಗೆ <ref name="Marilyn Yalom"> ಮರಿಲಿನ್ ಯಾಲೊಮ್ "ಎ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರೀಸ್ಟ"1997 New York: Alfred A. Knopf. ISBN 0-679-43459-3</ref> ಹರಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ [[ಪರ್ಸಿವಾಲ್ ಪಾಟ್]] ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಮೊದಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ.ಸುಮಾರು 1775ರಲ್ಲಿ [[ವೃಷಣ ಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] [[ಚಿಮಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕ]]ರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಆತ ಕಂಡು ಹಿಡಿದ..ಹಲವಾರು ಪರಿಣತರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ತಜ್ಞರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದಾಗ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಯಂತ್ರದ ಆವಿಷ್ಕಾರದ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿಷವು ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಬಿಳಿ ದ್ರವ ಅಂದರೆ ಕೀವು ದೇಹದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪಸರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಿಗೆ ದೇಹದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ"[[ವರ್ಗಾವಣೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಧಿ ವ್ಯಾಪಿಸ]]"ಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಲೆಯ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1871 ಮತ್ತು 1874ರ ಮಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ [[ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್ ಡೆ ಮೊರ್ಗನ್]] <ref>{{cite journal |author=Grange JM, Stanford JL, Stanford CA |title=Campbell De Morgan's 'Observations on cancer', and their relevance today |journal=Journal of the Royal Society of Medicine |volume=95 |issue=6 |pages=296–9 |year=2002 |url=http://www.jrsm.org/cgi/content/full/95/6/296 |pmid=12042378 |doi=10.1258/jrsm.95.6.296 |pmc=1279913 |access-date=2010-02-09 |archive-date=2008-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080220204843/http://www.jrsm.org/cgi/content/full/95/6/296 |url-status=dead }}</ref> ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗುಣಮುಖಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ [[ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ]] ಪದ್ದತಿಯು ಅರೋಗ್ಯಕರ ವಾತಾವರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮೊನ್ರೊ]] ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾದ 60 ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ತನ ಗೆಡ್ದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಎಂದು ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಿತ]] ಹಾಗು ಸುಧಾರಿತ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿಗಳು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು.ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಬದುಕುಳಿಯುವವರ]] ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು,ಇದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಪರೂಪವೆನ್ನುವಂತೆ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಕೊಲಿ]] 1800ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಂತರ ಗುಣಮುಖತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದನಲ್ಲದೇ ಎಸೆಪ್ಸಿಸ್ (ಕ್ಯಾನ್ಸ್ರರ್ ಗೆಡ್ದೆಯಲ್ಲಿಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ಒಳಸೇರಿಸಿದ).ಇದಕ್ಕೂ'' ಮುಂಚಿನ ಸಂದರ್ಭ'' ಗಿಂತ ರೋಗಿಗಳ ಗುಣಮುಖದ ಮಟ್ಟ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು.ಇದು ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ನಿಪುಣ ಚಿಕಿತ್ಸದ ಇದನ್ನು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಆತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹವು ವಿವಿಧ [[ಅಂಗಾಂಶಗ]]ಳಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು,ಇದು ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೇ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಆಗಿನ ಹ್ಯೂಮರ ಪ್ರಮೇಯದ ಪರಿಹಾರಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಅಸಮತೋಲನಗೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಲಾಯಿತು. [[ಕೋಶ ರಚನಾ ವಿಧಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಕಾಲ ಆಗ ಜನ್ಮ ತಾಳಿತು. ಯಾವಾಗ [[ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿ]] ಮತ್ತು [[ಪೀರೆ ಕ್ಯೂರಿ]]ಯ ಜೋಡಿ [[ವಿಕಿರಣ]]ಗಳನ್ನು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿದರೋ ಆಗ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಿಯೆ ರಹಿತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ವಿಕಿರಣ ಪದ್ದತಿಯಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಹುಮುಖ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನಗಳು ಅನುಷ್ಟಾನಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಒಬ್ಬನೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದೇ ಆತನ ಜೊತೆಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವಿಕಿರಣ ತಜ್ಞರ ತಂಡವೇ ರೋಗಿಗಳ ಶುಶ್ರೂತೆಗೆ ತೊಡಗಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ರೋಗಿಯ ಕಾಯಿಲೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಪಡೆದು ಅದನ್ನುಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನಂತರ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳುಳ್ಳ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ವಿಲೆವಾರಿಗೆ ದಾರಿ ಮಡಿತು. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗದ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕುವ ಕೆಲಸದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ಜನೆಟ್ ಲೇನ್ -ಕ್ಲೈಪೊನ್]] ಮೊದಲು ಮಾಡಿದರು.ಸುಮಾರಿ1926ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತಾದ 500 ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಪೀಡಿತರ ಹಿನ್ನಲೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಹಾಗು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈಕೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ರಿಚರ್ಡ್ ಡೊಲ್]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟಿನ್ ಬ್ರಾಡ್ ಫೊರ್ಡ್ ಹಿಲ್]] ಮುಂದುವರೆಸಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ "([[ಲಂಗ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] )"ಮತ್ತು [[ಧೂಮಪಾನ]]ದಿಂದ ಸಾವಿನ ಇತರ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತುಅದರ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಎರಡನೆಯ ವರದಿಯು ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೈದ್ಯರ ವಿಚಾರವು 1956ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು ([[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೈದ್ಯರ ಅಧ್ಯಯನ]]) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ರಿಚರ್ಡ್ ಡೊಲ್ [[ಲಂಡನ್]] ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶಧೋನಾ ಕೆಂದ್ರವನ್ನು ತೊರೆದು (MRC)[[ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗ ನಿದಾನ ಕುರಿತ ಘಟಕವೊಂದನ್ನು 1968ರಲ್ಲಿ ತೆರೆದು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. [[ಕಾಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ಘಟಕವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗ ಪರೀಕ್ಷೆ ಇನ್ನಿತರ ಮಾಹಿತಿ ಕುರಿತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ರೋಗ ನಿದಾನ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು ಇವತ್ತಿನ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ]] ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಛಾಯೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ 50ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಇಡೀ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ.ಆಸ್ಪತ್ರೆ,ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾರು,ರಾಜ್ಯ,ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಗಡಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. [[ವಿಶ್ವದ ಮಹಾಯುದ್ಧII]] ದ ಅವಧಿ ವರೆಗೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯು ಆಯಾ ವೈದ್ಯರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿತ್ತು.ಅದರ ಬಹಿರಂಗಕ್ಕೆ ಆಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿವಾಣವಿತ್ತು.ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಬಹಿರಂಗವಾದಾಗ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂದರೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯು ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಂಡು ಬಂತು. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಆಂತರಿಕ ಜಾಗೃತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಲೋಕದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.ಇಂದೂ ಕೂಡಾ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಗಳ ಲಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಪಾನಿನ [[ಹಿರೊಸಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಾಸಾಕಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಗಿನ ಅಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ]]ಯು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲಿಪಶು ಆದವರ ಎಲುಬಿನ ಕೊಬ್ಬಿನಂಶವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡಿತ್ತು.ಎಂದು ಜಪಾನಿನ ವೈದ್ಯ ಸಮೂದಾಯ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ರೋಗಪೀಡಿತ ಈ [[ಸ್ನಾಯು ಅಥವಾ ಎಲುವು ಖಂಡ]]ವು ವಿಕಿರಣದಿಂದಲೂ ನಾಶಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ನಂತರ [[ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]]ದವರಿಗೆ ಸ್ನಾಯು ಕಸಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದII ನಂತರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ನಾಜೂಕಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿಗಳು ಪ್ರಗತಿ ಕಾಣುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.ಹೀಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳ ಜಾಗತೀಕರಣ ಮತ್ತು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣಾ ವಿಧಾನ]]ಗಳಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವೂ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. == ಸಂಶೋಧನೆ == {{Main|Cancer research}} ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅತ್ಯಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಮೂಲಕ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವುದೇ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲೋದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. [[ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಜೀವಕಣಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಕೋಶೀಯ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳ ಸುಧಾರಿತ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿಂದ ಇಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.ಆಗಿನ ಅಮೆರಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನಿಕ್ಸನ್ ಅವರು 1971ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮೇಲೆ ಸಮರ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ಪ್ರಗತಿ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಸುಮಾರು 1971ರಿಂದಲೂ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು$200ಬಿಲಿಯನ್ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ;ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಹಾಗು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನೂ <ref>{{cite web |author=Sharon Begley | url=http://www.newsweek.com/id/157548/page/2 |title=Rethinking the War on Cancer |format= |date=2008-09-16 | work=Newsweek |accessdate=2008-09-08}}</ref> ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಹಣಹೂಡಿಕೆಯಿದ್ದರೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5%ರಷ್ಟು ಜನರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಸಾವಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.(ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಯ ಪರಿಗಣಿಸಿ) 1950 ಮತ್ತು 2005ರ ಅವಧಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ದಾಖಲೆ ಈ ರೀತಿ <ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/04/24/health/policy/24cancer.html|title=Advances Elusive in the Drive to Cure Cancer |last=Kolata|first=Gina|date=April 23, 2009 |publisher=''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]''|accessdate=2009-05-05}}</ref> ತಿಳಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳೆಂದರೆ:[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಸೊಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್]],ದಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ]](ACS),ದಿ [[ಅಮೆರಿಕನ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಆಂಕೊಲಾಜಿ]],ದಿ [[ಯುರೊಪಿಯನ್ ಆರ್ಗೈನೈಜೇಶನ್ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],ದಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ]],ದಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಾಂಪ್ರಹೆನ್ಸಿವ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್]] ಮತ್ತು NCI ನಲ್ಲಿನ ದಿ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜೆನ್ಯುಮ್ ಅಟ್ಲಾಸ್]] ==ಬೆಂಗಳೂರು ಕಿದ್ವಾಯ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ== *ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುವ ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರ ಕಿದ್ವಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಗಂಥಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆ: *ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌ ಯಂತ್ರ:ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ರೋಗಿಗಳ ಹಾನಿಯಾದ ಭಾಗಕಷ್ಟೇ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹಾಯಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುವ ‘ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌’ ಯಂತ್ರಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಕಿದ್ವಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಗಂಥಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. *ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ರೋಗಿಗಳ ಹಾನಿಯಾದ ಭಾಗಕಷ್ಟೇ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹಾಯಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುವ ‘ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌’ ಯಂತ್ರಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಕಿದ್ವಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಗಂಥಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. *‘ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿರುವ ರೂ.120 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ₹17 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಲಿದೆ. ಈ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ‘ಎಲೆಕ್ಟಾ’ ಕಂಪೆನಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಿದೆ’ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ.ಕೆ.ಬಿ. ಲಿಂಗೇಗೌಡ ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. *‘ಕಿದ್ವಾಯಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ 350–400 ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ರೇಡಿಯೊಥೆರಪಿ) ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ರೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 3–4 ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ’ ಎಂದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು. ===ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು ಅಗತ್ಯ=== *‘ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲೇ ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣಗಳು ಹೊರಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಮೀಟರ್‌ ದಪ್ಪವಿರುವ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜತೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ, ಯಂತ್ರಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟಾ ಕಂಪೆನಿಯವರೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ರೇಡಿಯೇಷನ್‌ ಆಂಕಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ ಡಾ.ಜಗನ್ನಾಥ್‌ ತಿಳಿಸಿದರು. *ಮತ್ತೊಂದು ಯಂತ್ರ ಖರೀದಿ: ‘ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಎರಡು ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌ ಯಂತ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವು ಹಳೆಯದಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ರೋಗಿಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸುಧಾರಿತ ಯಂತ್ರವೊಂದನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ₹5.5 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದ್ದು, ಕಿದ್ವಾಯಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಭರಿಸಿದೆ. ಇದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲಿದೆ’ ಎಂದು ಡಾ.ಜಗನ್ನಾಥ್‌ ಹೇಳಿದರು. ==ಎಚ್‌ಡಿಆರ್‌, ಸಿ.ಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಯಂತ್ರಗಳ ಖರೀದಿ== *‘ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌ ಯಂತ್ರಗಳ ಜತೆಗೆ ತಲಾ ಎರಡು ಎಚ್‌ಡಿಆರ್‌ (ಹೈ-ಡೋಸ್‌ ರೇಡಿಯೊಥೆರಪಿ) ಹಾಗೂ ಸಿ.ಟಿ. ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಚ್‌ಡಿಆರ್‌ ಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬ್ರಾಕಿಥೆರಪಿ ನೀಡಬಹುದು. ಎಚ್‌ಡಿಆರ್‌ ಯಂತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ₹3 ಕೋಟಿ ಹಾಗೂ ಸಿ.ಟಿ. ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಯಂತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ₹3–4 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಲಿದೆ’ ಎಂದು ಡಾ.ಜಗನ್ನಾಥ್‌ ತಿಳಿಸಿದರು. *‘ಬ್ರಾಕಿಥೆರಪಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ರೋಗಿಯ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅನ್ನನಾಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೋಗಿಗೆ ವಿಕಿರಣಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವೇಳೆ ರೋಗಿಯ ಬಾಯಿಗೆ ಕೊಳವೆ ಹಾಕಿ ಹಾನಿಯಾದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂದರು. <ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/16/445295.htmlಎನ್‌. ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌ ಯಂತ್ರ; ನವೀನ್‌ ಕುಮಾರ್‌;16 Oct, 2016]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಹೊರಸಂಪರ್ಕ== *ಹೊಸ ಶೋಧನೆ:[https://www.prajavani.net/vr-system-allows-you-fly-597413.html ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಡ್ಡೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ‘ವಿಆರ್‌ 3ಡಿ’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ;ಪಿಟಿಐ: 26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018,] == Glossary == {{further|[[List of oncology-related terms]]}} ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯ ಪಟ್ಟಿಯು ಅಸಹಜ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬಗ್ಗೆ ಬಳಸುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ ಸಂಗ್ರಹ: * '''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ [[ಗೆಡ್ಡೆ]]''' ಮೂಲತಃ ಅನೈಸರ್ಗಿಕ ಊತ ಅಥವಾ ಗಾತ್ರ ಪರಿಣಾಮ. ಸದ್ಯದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂಮರ್ ಪದವು ನಿವೊ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಘನ ನಿವೊ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಆಗಿದೆ. ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಬೇಕಾದುದೇನೆಂದರೆನಿವೊ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಗಳು ಅಂದರೆ [[ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]] ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾದುವದಿಲ್ಲ. * '''[[ನಿವೊಪ್ಲಾಸ್ಮಾ]]''' ವು ಅನುವಂಶೀಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದ. ನಿವೊಪ್ಲಾಸ್ಮಾಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ** '''ಮಾಲಿಗಂಟ್ ನಿವೊಪ್ಲಾಸ್ಮಾ''' ಅಥವಾ '''ಮಾಲಿಗಂಟ್ ಟ್ಯುಮರ್ ''' : '''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ''' ಗೆ ಸಮಾನ ಪದಗಳು. ** '''ಬೆನಿಗ್ನ್ ನಿವೊಪ್ಲಸ್ಮಾ''' ಅಥವಾ '''[[ಬೆನಿಗ್ನ ಟ್ಯುಮರ್]]''' :(ಘನ ನಿವೊಪ್ಲಾಸ್ಮಾ )ಇದು ತನ್ನಿಂದ ತಾನೆ ಎಳವಣಿಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವದೇ ಕೋಶದ ಮೇಲ ದಾಳಿ ಮಾಡದು. * '''ದಾಳಿಕೋರ ''' ಟ್ಯುಮರ್ ಇನ್ನೊಂದು '''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ''' ಸಮಾನಪದ ಈ ಹೆಸರು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಅಂಗಾಂಶ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. * ''' ಪೂರ್ವ ಮಾಲಿಗನ್ಸಿ''','''ಪೂರ್ವ ಕ್ಯಾನ್ಸ್ರರ್''' ಅಥವಾ''' ದಾಳಿಕೋರನಲ್ಲಿರದ''' ಗೆಡ್ದೆ ಯು ಹರಡುವದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಅದರ ಪಸರಿಸುವಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಕಳಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗುತ್ತವೆ.[[ಅಟಿಪಿಯಾ]], [[ಡಿಸ್ಪಾಲ್ಸ್ ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿವರಣೆಗೆನಿವುಗಳ ಬಳ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ''' : ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಗೋಚರಿಸುವ ಮುಂಚೆಯೇ ನಡೆಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆ..[[ಮಮೊಗ್ರಮ್]] ಒಂದು ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಪರೀಕ್ಷೆ. * '''ರೋಗನಿದಾನ ''' ಪತ್ತೆ: ಜಾಗದಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕದ ಪತ್ತೆ. This usually requires a [[biopsy]] or removal of the tumor by [[surgery]], followed by examination by a [[pathologist]].ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗಾಂಶ * '''Surgical excision''' : the removal of a tumor by a [[surgeon]]. ** '''Surgical margins''' : the evaluation by a [[pathologist]] of the edges of the tissue removed by the surgeon to determine if the tumor was removed completely ("negative margins") or if tumor was left behind ("positive margins"). * '''Grade''' : a number (usually on a scale of 3) established by a [[pathologist]] to describe the degree of resemblance of the tumor to the surrounding benign tissue. * '''ಹಂತ''' :ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಟ್ಯುಮರ್ ನ ಆಕ್ರಮಣ ಇದು 4ರ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ [[ಆಂಕೊಲಾಜಿಸ್ಟ್]] ಗಳು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ,. * ಮರುಕಳಿಕೆ: ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸುವ ಗೆಡ್ಡೆ * '''ಮೆಟಾಸ್ಟ್ಯಾಸಿಸ್ ''' :ಹೊಸ ಗೆಡ್ಡೆ ಮೂಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದು. * '''ಮಧ್ಯಂತರದ ಬದುಕಿನ ಸರಾಸರಿ ಅವಧಿ''' : ಇದನ್ನು ಮಾಸ ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಬಹುದು.50%ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದವರು ಬದುಕು <ref>{{Cite web |url=http://www.cancer.gov/templates/db_alpha.aspx?CdrID=44158 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-09 |archive-date=2009-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090510055720/http://www.cancer.gov/Templates/db_alpha.aspx?CdrID=44158 |url-status=dead }}</ref> ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. * '''ಪರಿವರ್ತನೆ''' :ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಗೆಡ್ದೆಯು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ:[[ರಿಚರ್ಸ್ ನ ಪರಿವರ್ತನೆ]] * '''ಕೆಮೊಥೆರಪಿ''' :ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ * '''Radiation therapy''' : treatment with radiations. * '''Adjuvant''' therapy: treatment, either chemotherapy or radiation therapy, given after surgery to kill the remaining cancer cells. * '''Prognosis''' : the probability of cure after the therapy. It is usually expressed as a probability of [[survival]] five years after diagnosis. Alternatively, it can be expressed as the number of years when 50% of the patients are still alive. Both numbers are derived from statistics accumulated with hundreds of similar patients to give a [[Kaplan-Meier curve]]. * '''ಗುಣಮುಖತೆ''' :ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನಂತರ 95%ರಷ್ಟು ಗುಣಮುಖರಾದವರು ತಮ್ಮ ರೋಗನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರದ ಅವಧಿವರೆಗೂ ಉತ್ತಮ ಬದುಕು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಿವಿಧ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಾವಧಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಹೊಜ್ ಹೊಜ್ ಕಿನ್ಸ್ ನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಅವಧಿಯು 10ವರ್ಷ ಆದರೆ ಬರ್ಕಿಟ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಇದು <ref>"Definition of Cure for Hodgkin's Disease." Cancer Research 31 1970 p 1828-1833</ref> 1ವರ್ಷ. "ಕ್ಯುರ್ "ಎಂಬ ಪದವು ಆಂಕೊಲಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯೊಲೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಮತ್ತುಅದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು <ref>http://jco.ascopubs.org/cgi/content/full/23/34/8564</ref> ಹೊಂದಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಆಕರಗಳು == * ಕ್ಯಾಂಪುಸೆನ್ KA, ಹೊಸ್ಕಿನ್WJ, Eds.ಪಜ್ದುರ್ ಆರ, ವ್ಯಾಗಮನ್ LD, ''[http://www.cancernetwork.com/cancer-management-11 Cancer Management: A Multidisciplinary Approach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090515031918/http://www.cancernetwork.com/cancer-management-11 |date=2009-05-15 }}''. 11th ''[http://www.cancernetwork.com/cancer-management-11.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ: ಎ ಮಲ್ಟಿಡಿಸ್ಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಅಪ್ರೊಚ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090515031918/http://www.cancernetwork.com/cancer-management-11 |date=2009-05-15 }}'' 11ಸಂ 2009. * {{0} ದಿ ಬೇಸಿಕ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಕೊಲಾಜಿ ನೆ ಸಂಪುಟ Tannock IF, Hill RP ''et al.'' (eds.) (2005). ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಾವ್‌-ಹಿಲ್‌. ISBN 0-07-138774-9. * ''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ತತ್ವಗಳು'' Kleinsmith, LJ (2006). ಪೀಯರ್ಸನ್ ಬೆಂಜಾಮಿನ್ ಕುಮ್ಮಿಂಗ್ಸ್ ISBN 0-8053-4003-3. * {{cite journal |author=Parkin D, Bray F, Ferlay J, Pisani P |title=Global cancer statistics, 2002 |journal=CA Cancer J Clin |volume=55 |issue=2 |pages=74–108 |year=2005 |doi=10.3322/canjclin.55.2.74 |url=http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/55/2/74 |pmid=15761078 |access-date=2010-02-09 |archive-date=2008-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080706042521/http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/55/2/74 |url-status=dead }} * ''Food, Nutrition, Physical Activity, and the Prevention of Cancer: a Global Perspective''. ವಿಶ್ವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಧಿ (2007) ISBN 978-0-9722522-2-5. ''[http://www.wcrf-uk.org/research_science/expert_report.lasso Full text ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ]'' * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View.ShowTOC&amp;rid=cmed.TOC&amp;depth=2 Cancer Medicine, 6th Edition]—Textbook ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮೆಡಿಸಿನ,6ನೆಯ ಸಂಪುಟ -ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ * [http://www.springer.com/biomed/cancer/book/978-3-540-36847-2 Encyclopedia of Cancer]—4 volume reference work ಎನ್ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಆಫ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಪುಟ -4 ಉಲ್ಲೇಖದ ಕಾರ್ಯ * {{cite journal | author=Weinberg, Robert A. | title=How Cancer Arises; An explosion of research is uncovering the long-hidden molecular underpinnings of cancer—and suggesting new therapies | url=http://www.bme.utexas.edu/research/orly/teaching/BME303/Weinberg.pdf | journal=[[Scientific American]] | month=September | year=1996 | pages=62–70 | quote=Introductory explanation of cancer biology in layman's language | format=[[Portable Document Format|PDF]] | access-date=2010-02-09 | archive-date=2009-02-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090225115248/http://www.bme.utexas.edu/research/orly/teaching/BME303/Weinberg.pdf | url-status=dead }} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wiktionary}} {{Commons|Cancer (illness)|Cancer}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಯಸ್ಸನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರುವ ರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾವಿನ ಕಾರಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರಂಥಿಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:Rಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಪ್ರಕಾರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೃತ್ತಿಪರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು]] 8s3e4tp4u3x0k9g0uq8di1qh5l4w7ty 0 22582 1375334 1342787 2026-06-18T23:15:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375334 wikitext text/x-wiki :''ಹೆಬ್ರೂ ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ನೋಡಿ [[ತ್ಸಾರಾಥ್]]. '' ''ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ನೋಡಿ [[ಕುಷ್ಠ (ಅಸಂದಿಗ್ಧಕರಣ)]]. '' {{DiseaseDisorder infobox | Name = Leprosy (Hansen's disease) | Image = Leprosy.jpg | Caption = A 24-year-old man infected with leprosy. | ICD10 = {{ICD10|A|30| |a|30}} | ICD9 = {{ICD9|030}} | ICDO = |xxxxx DiseasesDB = 8478 | OMIM = 246300 | MedlinePlus = 001347 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 1281 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|derm|223}} {{eMedicine2|neuro|187}} | MeshName = Leprosy | MeshNumber = C01.252.410.040.552.386 |}} '''ಕುಷ್ಠ''' ಅಥವಾ '''ಹ್ಯಾನ್ಸೆನ್ ಖಾಯಿಲೆ''' ('''HD''' ),ಎಂದು [[ವೈದ್ಯ]] [[ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಅರ್ಮೂಯೆರ್ ಹ್ಯಾನ್ಸೆನ್]] ನಂತರ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು [[ದೀರ್ಘಕಾಲ]] ಖಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟಿರೀಯಾ]]ಗಳಾದ ''[[ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಲೆಪ್ರೆಯಿ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಲೆಪ್ರೋಮತೊಸಿಸ್ ದಿಂದ ಬರುವಂತಹುದು]] ''.<ref name="Sasaki_2001">{{cite journal |author=Sasaki S, Takeshita F, Okuda K, Ishii N |title=Mycobacterium leprae and leprosy: a compendium |journal=Microbiol Immunol |volume=45 |issue=11 |pages=729–36 |year=2001 |url=http://www.jstage.jst.go.jp/article/mandi/45/11/729/_pdf |pmid=11791665 |access-date=2010-02-19 |archive-date=2009-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113080230/http://www.jstage.jst.go.jp/article/mandi/45/11/729/_pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="new">{{cite web | url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/11/081124141047.htm | title=New Leprosy Bacterium: Scientists Use Genetic Fingerprint To Nail 'Killing Organism'|work=ScienceDaily | date=2008-11-28 | accessdate=2010-01-31}}</ref> ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಈ ಖಾಯಿಲೆ, [[ಪೆರಿಫೆರೆಲ್ ನರಗಳ]] [[ಗ್ರಾನುಲೋಮಾ]]ಟೋಸ್ ಮತ್ತು [[ಮೇಲ್ಮೈ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ಮ್ಯುಕೋಸಾ]]ದ ಖಾಯಿಲೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ; ಚರ್ಮದ ಬಾಧೆ ಇದರ ಪ್ರಥಮಿಕ ಬಾಹ್ಯ ಚಿಹ್ನೆ.<ref name="Sherris">{{cite book | editor = Ryan KJ, Ray CG | title = Sherris Medical Microbiology | edition = 4th | pages = 451–3 | publisher = McGraw Hill | year = 2004 | isbn = 0838585299 | author = Kenneth J. Ryan, C. George Ray, editors. | oclc = 52358530 61405904}}</ref> ಕಷ್ಠವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗಿ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ,ನರಗಳಿಗೆ,ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವಂತೆ ಕಷ್ಠ ರೋಗದಿಂದ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳು ಉದುರಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ,ಬದಲಾಗಿ ಅವು ಸ್ವಾಧೀನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಅಥವಾ/ಮತ್ತು ರೋಗದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರೋಗಗ್ರಸ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ<ref>{{cite book | title = Textbook of Orthopedics and Trauma | edition = 2 | page = 779 | publisher = Jaypee Brothers Publishers | year = 2008 | isbn = 8184482426, 9788184482423 | author = Kulkarni GS}}</ref><ref>{{cite journal |author= |title=Lifting the stigma of leprosy: a new vaccine offers hope against an ancient disease |journal=Time |volume=119 |issue=19 |pages=87 |year=1982 |month=May |pmid=10255067 |doi= |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,925377,00.html |access-date=2010-02-19 |archive-date=2013-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825183350/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,925377,00.html |url-status=dead }}</ref>. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಮನು ಕುಲವನ್ನು ೪೦೦೦ <ref>{{cite web | url=http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2009/527/1 | title=Skeleton Pushes Back Leprosy's Origins | author=Holden | year=2009 | work=ScienceNOW | accessdate=2010-01-31 | archive-date=2009-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090922212020/http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2009/527/1 | url-status=dead }}</ref> ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾಡಿದೆ, ಇದು [[ಪುರಾತನ ಚೈನಾ]], [[ಈಜ್ಯಿಪ್ಟ್]], ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ದಂಥ ನಾಗರೀಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿದೆ.<ref name="WHO_Factsheet">{{cite web | title = Leprosy | work = WHO | url = http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs101/en/ | date=2009-08-01 |accessdate = 2010-01-31}}</ref> ಜೆರುಸಲೇಂನ ಹತ್ತಿರದ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ [[ಸಮಾಧಿ]] ಮಾಡಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಹೆಣದ ಹೊದಿಕೆಯಿಂದ ತೆಗೆದ DNAಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಆತನಿಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಇದ್ದುದಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು, ಕಷ್ಠರೋಗವು ದೃಢಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite news | url=https://www.sciencedaily.com/releases/2009/12/091216103558.htm | work=ScienceDaily |title=DNA of Jesus-Era Shrouded Man in Jerusalem Reveals Earliest Case of Leprosy | date=2009-12-16| accessdate=2010-01-31}}</ref> ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] (WHO) ೨ ರಿಂದ ೩ ದಶ ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ಅಂಗವಿಕಲತೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref name="WHO_1995">{{cite journal |author=WHO|title=Leprosy disabilities: magnitude of the problem |journal=Weekly Epidemiological Record |volume=70 |issue=38 |pages=269–75 |year=1995 |pmid=7577430}}</ref> ೨೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 15 ದಶ ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಗುಣ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Leprosy">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6510503.stm | author=Walsh F |title=The hidden suffering of India's lepers |publisher=BBC News |date=2007-03-31}}</ref> ಎಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಔಷಧೋಪಚಾರ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ [[ಮೂಲೆಗುಂಪು]] ಅಥವಾ ಪ್ರತೇಕವಾಗಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ಕಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಕಾಲೋನಿ ಅಥವಾ ಬಡಾವಣೆಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ [[ಭಾರತ]] (ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಬಡಾವಣೆ ಅಥವಾ ಕಾಲೋನಿಗಳಿವೆ),<ref name="Leprosy"/> [[ಚೈನಾ]],<ref>{{cite news |url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=117&art_id=qw1158139440409B243 |title=Ignorance breeds leper colonies in China |author=Lyn TE |publisher=Independat News & Media |date=2006-09-13 |accessdate=2010-01-31}}</ref> [[ರೋಮಾನಿಯಾ]],<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1639335.stm |title=Europe's last leper colony lives on |author=Radan S, Hutt A |work=BBC News |date=2001-11-06 |accessdate=2010-01-31}}</ref> [[ಈಜ್ಯಿಪ್ಟ್]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಸೋಮಾಲಿಯಾ]], [[ಲಿಬರಿಯಾ]], [[ವೀಯೆಟ್ನಾಂ]],<ref>{{cite web |url=http://english.vovnews.vn/Home/Making-Peace-With-Vietnam-to-be-screened-at-Beijing-film-festival/20092/101642.vov |title=“Making Peace With Vietnam” to be screened at Beijing film festival |work=Radio the Voice of Vietnam |date=2009-02-08| accessdate=2010-01-31}}</ref> ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್]]<ref>ಜಪಾನ್ "ಲೆಪ್ರಸಿ ಪ್ರಿವೆನ್ಶೆನ್ ಲಾಸ್" ಅನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು ಆದರೆ ಮಾಜಿ ರೋಗಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಸ್ಯಾನಿಟೋರಿಯಂಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ನೋಡಿ [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1350630.stm ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಕಾಲೋನಿಗಾಗಿ ಕೋಯಿಜುಮಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ][http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1350630.stm BBC ವಾರ್ತೆಗಳು. ][http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1350630.stm ಮೇ 25, 2001] ಮತ್ತು [https://web.archive.org/web/20090826074049/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20070607f2.html ಮಾಜಿ ಹ್ಯಾನೆ ಸೆನ್ ರೋಗಿಗಳು ಇನ್ನು ಪೂರ್ವಗ್ರಹಪೀಡಿತರಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಜಪಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಜೂನ್ 7, 2007].</ref> ಮುಂತಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. 1530ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು ಅಂಟುಜಾಡ್ಯವೆಂದು ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಬರುವುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಔಷಧೋಪಚಾರವಾಗಿ [[ಪಾದರಸ]]ವನ್ನು ಮತ್ತು [[ರತಿರೋಗ]]ದ ಎಲ್ಲಾ ಮದ್ದುಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತಿತ್ತು. ಈಗಿನ ಆಲೋಚನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ರತಿರೋಗ ಇರಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/578770/syphilis/253277/Syphilis-through-history#ref252973 ಸಿಫಿಲ್ಲಿಸ್ ಥ್ರೂ ಹಿಸ್ಟರಿ] [[ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ]]</ref> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ರತಿರೋಗವೂ ಅಲ್ಲಾ ರೋಗಿಗೆ ಔಷಧೋಪಚಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರ ರೋಗ ಹರಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಕಾರಣ 95% ಜನರಿಗೆ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ<ref>{{cite web |title=about leprosy: frequently asked questions |url=http://www.leprosy.org/getinformed/aboutleprosy/leprosyfaq.php |publisher=American Leprosy Missions, Inc |accessdate=September 19, 2009 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110408123213/http://www.leprosy.org/getinformed/aboutleprosy/leprosyfaq.php |url-status=dead }}</ref> ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳು ಕೂಡ ಎರಡು ವಾರದ ಔಷಧೋಪಚಾರಗಳ ನಂತರ ಅವರು ರೋಗ ಹರಡಿಸುವವರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವ ಮುಂಚೆ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಖಂಡಿತ ಸೋಂಕಿನ ರೋಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=about leprosy: statistics |url=http://www.leprosy.org/getinformed/aboutleprosy/statistics.php |publisher=American Leprosy Missions, Inc |accessdate=September 19, 2009 |archive-date=ಜುಲೈ 6, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706194353/http://www.leprosy.org/getinformed/aboutleprosy/statistics.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=about leprosy: the basics |url=http://www.leprosy.org/getinformed/aboutleprosy/basics.php |publisher=American Leprosy Missions, Inc |accessdate=September 19, 2009 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081023212919/http://www.leprosy.org/getinformed/aboutleprosy/basics.php |url-status=dead }}</ref> [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಪಮಾನ]] ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಅಪಮಾನ]]<ref>{{cite journal |author=Jopling WH |title=Leprosy stigma |journal=Lepr Rev |volume=62 |issue=1 |pages=1–12 |year=1991 |month=March |pmid=2034017}}</ref> ವು ಮುಂದುವರೆದ ಕುಷ್ಠರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಹೇಗೆಂದರೆ ಆ ರೋಗ ಇದೆಯೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೇ ಸಂಕೋಚವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಪಮಾನವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದು ಬಿಡುವುದೂ ರೋಗ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. 1930ರಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯಾಪ್ಸೋನ್]] ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬಂದ ಮೇಲೆಯೇ ಕುಷ್ಠರೋಗಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧವು ಬಂದಂತಾಯಿತು. ಏನೇ ಆದರೂ, ಕುಷ್ಠರೋಗ [[ಬೆಸಿಲ್ಲಿ]] ಡ್ಯಾಪ್ಸೋನ್‌ಗೆ ವಿರೋಧವಿರುವುದರಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅದು [[ವಿಕಸನ]] ಹೊಂದಿತು ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಪ್ಸೋನ್‌‌ನ ಅತೀ ಬಳಕೆಯೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಯಿತು. 1980ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, (MDT) ಮಲ್ಟಿ ಡ್ರಗ್ ಥೆರೆಪಿ ಅಥವಾ ಬಹು ವಿಧದ ಔಷಧೋಪಚಾರವು ಮತ್ತು ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಯಶಸ್ವೀಯಾಗಿ ಆಗುವವರೆಗೂ ಈ ಅತೀ ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಲ್ಲೇ ಇತ್ತು.<ref name="WHOleprosyFAQ">{{cite web| url=http://www.searo.who.int/en/section10/section373_11716.htm| title=Communicable Diseases Department, Leprosy FAQ | publisher=[[World Health Organization]]| date=2006-05-25 | accessdate=2010-01-31}}</ref> ಮಲ್ಟಿ ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲರಿ ಕುಷ್ಠರೋಗಕ್ಕೆ MDT ಅಥವಾ ಬಹು ವಿಧ ಔಷಧೋಪಚಾರದಲ್ಲಿ [[ರಿಫಾಂಪಿಸಿನ್]], [[ಡ್ಯಾಪ್ಸೋನ್]], ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೋಫಾಜಿಮೈನ್]] 12 ತಿಂಗಳವರೆಗೂ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಔಷಧವನ್ನು [[ಗಾಳಿಗುಳ್ಳೆವುಳ್ಳ ಕಟ್ಟುಗಳ]]ಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="WHOleprosyFAQ"/> ಏಕ ಅಂಗ ಹಾನಿಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗೆ ಏಕ ಪ್ರಮಾಣದ MDTಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅದರಲ್ಲಿ [[ರಿಫಾಂಪಿಸಿನ್]], [[ಆಫ್ಲಾಕ್ಸಿನ್]], ಮತ್ತು [[ಮೈನೋಸೈಕ್ಲೀನ್]] ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಏಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಔಷಧದ ದೆಸೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಸೋಂಕು ಹರಡುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಗೊಂಡಿದೆ ಕಾರಣ ಈ ಏಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಔಷಧವು ಕಾಲ ಅಥವಾ ಅವಧಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ವಿಶ್ವ ಕುಷ್ಠರೋಗ ದಿನಾಚರಣೆ]]ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. == ವರ್ಗೀಕರಣ == ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಅನೇಕ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಆದರೆ ಸಮಾಂತರಗಳು ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತವೆ. * [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ "ಪಾಕ್ಸಿಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲರಿ" ಮತ್ತು "ಮಲ್ಟಿ ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲರಿ" ಎಂದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಸಂಖ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |author=Smith DS | url=http://emedicine.medscape.com/article/220455-overview |title=Leprosy: Overview | work=eMedicine Infectious Diseases |date=2008-08-19| |accessdate=2010-02-01}}</ref> ("[http://en.wiktionary.org/wiki/paucus#Latin ಪಾಕ್ಸಿ-]" ಎಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.) * SHAY ಮಾಪನವು ಐದು ಹಂತಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15176024">{{cite journal |author=Singh N, Manucha V, Bhattacharya SN, Arora VK, Bhatia A |title=Pitfalls in the cytological classification of borderline leprosy in the Ridley-Jopling scale |journal=Diagn. Cytopathol. |volume=30 |issue=6 |pages=386–8 |year=2004 |month=June |pmid=15176024 |doi=10.1002/dc.20012 |url= |accessdate=2010-02-01}}</ref><ref name="pmid5950347">{{cite journal |author=Ridley DS, Jopling WH |title=Classification of leprosy according to immunity. A five-group system |journal=Int. J. Lepr. Other Mycobact. Dis. |volume=34 |issue=3 |pages=255-73 |year=1966 |pmid=5950347 |doi= |url= |accessdate=2010-02-01}}</ref> * [[ICD-10]]ಅನ್ನು WHOನವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ್ದರೂ ಅದು WHOನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ ರಿಡ್ಲಿ-ಜಾಪ್ಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರವೇಶವೊಂದನ್ನು ಅದು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ ("I").{{cn}} * [[MeSH]]ನಲ್ಲಿ,ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಅದು ಬಳಸುತ್ತದೆ. {| ಕ್ಲಾಸ್‌="ವಿಕಿಟೇಬಲ್‌" |- ! WHO ! ರಿಡ್ಲಿ-ಜಾಪ್ಲಿಂಗ್ ! [[ICD-10]] ! [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಷಯಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು|MeSH]] ! ವರ್ಗ [[ಲೆಪ್ರೋಮಿನ್]]ಪರೀಕ್ಷೆ ! ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯ ಗುರಿ |-ಶಿಶ್ನ!!! | ಪಾಕ್ಸಿಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಾರಿ | ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯೂಲಾಯ್ಡ್ ("TT"), ಗಡಿಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯೂಲಾಯ್ಡ್ ("BT") | A30.1, A30.2 | ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯೂಲಾಯ್ಡ್ | ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಮವನ್ನು [[ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುವ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ]] ಮ್ಯಾಕೂಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅರವಳಿಕೆ ತೇಪೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ,ಮನುಷ್ಯ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ಅಣುಗಳಿಂದ ದೇಹದ ಹೊರಮೈ ನರಗಳು ಹಾನಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಮವು [[Wikt:sensation|ಸಂವೇದನೆ]]ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. # ಸಕಾರಾತ್ಮಕ | ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಿಸ್ (Th1) |- | ಬಹುವಿಧದ ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲರಿ | ಮಧ್ಯ ಗಡಿ ಅಂಚಿನ ಅಥವಾ ಗಡಿ ಅಂಚಿನ ("BB") | A30.3 | ಗಡಿ ಅಂಚು | ಗಡಿ ಅಂಚಿನ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಮಧ್ಯಸ್ಥ ದರ್ಜೆಯ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದು. ಚರ್ಮದ ಹಾನಿ ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯೂಲಾಯ್ಡ್ ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾಕವಾದರು ಅಸ್ವಭಾವಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ;ದೊಡ್ಡ ತೇಪೆಯೂ ಪೂರ್ತ ಕಾಲನ್ನು ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊರಮೈ ನರಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಶ ಜ್ಞಾನ ಕಳೆದುಹೋಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾದರಿಯೂ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಲೆಪ್ರೋಮ್ಯಾಟಸ್ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಅಥವಾ ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯೂಲಾಯ್ಡ್ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತ ಹಿಂಚಲನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಬಹುದು. | | |- | ಬಹುವಿಧದಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಾರಿ | ಗಡಿ ಅಂಚಿನ ಲೆಪ್ರೊಮ್ಯಾಟಸ್ ("BL"), ಮತ್ತು ಲೆಪ್ರೊಮ್ಯಾಟಸ್ ("LL") | A30.4, A30.5 | ಲೆಪ್ರೊಮ್ಯಾಟಸ್ | ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಚರ್ಮದ [[ಹಾನಿ]]ಯನ್ನು, [[ನಾಡ್ಯೂಲ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು, [[ಪ್ಲೇಕ್]] ಗಳನ್ನು, ದಪ್ಪಗೊಂಡ ಚರ್ಮದ ಒಳಮೈ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಾಸಿಕದ ಲೋಳೆ ಸುರಿಸುವ ನಾಸಿಕದ ರಕ್ತ ಸಂಚಯ ಮತ್ತು [[ಎಪಿಸ್ಟಾಕ್ಸಿಸ್]] (ಮೂಗಿನಿಂದ ರಕ್ತ ಸೋರುವಿಕೆ) ಮುಂತಾದವುಗಳು ಜೊತೆಗೂಡಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ನರಗಳ ಮಾದರಿ ಹಾನಿಯು ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. # ಋಣಾತ್ಮಕ | ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಿಸ್‌ನೊಳಗಡೆ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ (Th2) |} ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯೂಲಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಲೆಪ್ರೊಮಾಟಸ್ ರೂಪಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸ್ಪಂದನದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid8006444">{{cite journal |author=Modlin RL |title=Th1-Th2 paradigm: insights from leprosy |journal=J. Invest. Dermatol. |volume=102 |issue=6 |pages=828–32 |year=1994 |month=June |pmid=8006444 |doi= 10.1111/1523-1747.ep12381958|url=}}</ref> ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಖಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:<ref name="Andrews">{{cite book |author=James, William D.; Berger, Timothy G.; et al. |title=Andrews' Diseases of the Skin: clinical Dermatology |publisher=Saunders Elsevier |location= |year=2006 |pages= |isbn=0-7216-2921-0 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref>{{Rp|344-346}} : :* ಆರಂಭಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕುಷ್ಠರೋಗ :* [[ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯೂಲಾಯ್ಡ್ ಕುಷ್ಠರೋಗ]] :* [[ಗಡಿ ಅಂಚಿನ ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯೂಲಾಯ್ಡ್ ಕುಷ್ಠರೋಗ]] :* [[ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯೂಲಾಯ್ಡ್ ಕುಷ್ಠರೋಗ]] :* [[ಗಡಿ ಅಂಚಿನ ಲೆಪ್ರೊಮಾಟಸ್ ಕುಷ್ಠರೋಗ]] :* [[ಲೆಪ್ರೊಮಾಟಸ್ ಕುಷ್ಠರೋಗ]] :* [[ಹಿಸ್ಟಾಯ್ಡ್ ಕುಷ್ಠರೋಗ]] ಚರ್ಮವು ಹಾನಿಯಾಗದೆಯೇ ಬರೀ ನರಗಳ ವ್ಯೂಹದ ಕಾರಣದಿಂದಲ್ಲೇ ಈ ಕುಷ್ಠ ಬರಬಹುದು.<ref name="pmid12883921">{{cite journal |author=Jardim MR, Antunes SL, Santos AR, ''et al.'' |title=Criteria for diagnosis of pure neural leprosy |journal=J. Neurol. |volume=250 |issue=7 |pages=806–9 |year=2003 |month=July |pmid=12883921 |doi=10.1007/s00415-003-1081-5 |url=}}</ref><ref name="pmid17120509">{{cite journal |author=Mendiratta V, Khan A, Jain A |title=Primary neuritic leprosy: a reappraisal at a tertiary care hospital |journal=Indian J Lepr |volume=78 |issue=3 |pages=261–7 |year=2006 |pmid=17120509 |doi= |url=}}</ref><ref name="pmid10979277">{{cite journal |author=Ishida Y, Pecorini L, Guglielmelli E |title=Three cases of pure neuritic (PN) leprosy at detection in which skin lesions became visible during their course |journal=Nihon Hansenbyo Gakkai Zasshi |volume=69 |issue=2 |pages=101–6 |year=2000 |month=July |pmid=10979277 |doi= |url=}}</ref><ref name="pmid8711979">{{cite journal |author=Mishra B, Mukherjee A, Girdhar A, Husain S, Malaviya GN, Girdhar BK |title=Neuritic leprosy: further progression and significance |journal=Acta Leprol |volume=9 |issue=4 |pages=187–94 |year=1995 |pmid=8711979 |doi= |url=}}</ref><ref name="pmid1406021">{{cite journal |author=Talwar S, Jha PK, Tiwari VD |title=Neuritic leprosy: epidemiology and therapeutic responsiveness |journal=Lepr Rev |volume=63 |issue=3 |pages=263–8 |year=1992 |month=September |pmid=1406021 |doi= |url=}}</ref><<ref name="WHO_Factsheet"/> ಈ ಖಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಖಾಯಿಲೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. == ಕಾರಣ == === ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಲೆಪ್ರೇಯಿ === [[ಚಿತ್ರ:M leprae ziehl nielsen2.jpg|thumb|right|ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಲೆಪ್ರೆಯೀ,ಒನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾಸೇಟಿವ್ ಏಜೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೆಪ್ರಸಿ. ಆಸಿಡ್-ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ,ಜೇಹ್ಲ್-ನೀಲ್‌ಸೆನ್ ಬಳಸಿದಾಗ M. ಲೆಪ್ರೇಯಿ ಕೆಂಪನೆ ವರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.]] {{Main|Mycobacterium leprae}} ''ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಲೆಪ್ರೇಯಿ'' ಮತ್ತು ''ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಲೆಪ್ರೊಮಾಟೋಸಿಸ್'' ಗಳು ಕುಷ್ಠರೋಗ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳು. ಚದುರಿದ ಲೆಪ್ರೋಮಾಟಸ್ ಕುಷ್ಠರೋಗ ("ಸುಮಾರಾಗಿರುವ ಕುಷ್ಠರೋಗ")ಕ್ಕೆ ''M. ಲೆಪ್ರೋಮಾಟೋಸಿಸ್'' ಏಕೈಕ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮೃತ್ಯುಕಾರಕವೂ ಆಗಬಹುದು.<ref name="new"/><ref name="Sherris"/> ಅಂತರ್ಜೀವಕೋಶವಾದ [[ಆಸಿಡ್-ಫಾಸ್ಟ್]] [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ]], ''M. ಲೆಪ್ರೇಯಿ'' ಯು [[ವಾಯುಜೀವ]]ವಾಗಿರುತ್ತದ ಹಾಗೂ ದಂಡದಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತಿ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಜೀವಜಾತಿ ''[[ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ]]'' ಗಳು ಮೇಣದಂತಹ ಹೊರಮೈ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಣುವಿನ ತೆಳುತೊಗಲು]] ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Baron">{{cite book | author = McMurray DN | title = Mycobacteria and Nocardia. ''in:'' Baron's Medical Microbiology ''(Baron S ''et al.'', eds.)| edition = 4th | publisher = Univ of Texas Medical Branch | year = 1996 | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mmed.section.1833 | isbn = 0-9631172-1-1 | oclc = 33838234 }}</ref> ಸ್ವಾತಂತ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ [[ಜೀನ್]] ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ನಷ್ಟದಿಂದ ''M. ಲೆಪ್ರೇಯಿ'' ಮತ್ತು ''M. ಲೆಪ್ರೊಮಾಟೋಸಿಸ್'' ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗದು]], [[ಕೋಚ್ ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮ]]ಗಳ<ref name="new"/><ref>{{cite journal |author=Bhattacharya S, Vijayalakshmi N, Parija SC |title=Uncultivable bacteria: Implications and recent trends towards identification |journal=Indian journal of medical microbiology |volume=20 |issue=4 |pages=174–7 |date=1 October 2002 |pmid=17657065 |url=http://www.ijmm.org/article.asp?issn=0255-0857;year=2002;volume=20;issue=4;spage=174;epage=177;aulast=Bhattacharya |access-date=19 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 |archive-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927204030/http://www.ijmm.org/article.asp?issn=0255-0857%3Byear%3D2002%3Bvolume%3D20%3Bissue%3D4%3Bspage%3D174%3Bepage%3D177%3Baulast%3DBhattacharya |url-status=dead }}</ref> ಕಠಿಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟದಾಯಕ ಕಾರ್ಯ. [[ಮಾಲೀಕ್ಯೂಲಾರ್ ಜೆನಿಟಿಕ್ಸ್]] ನಂತಹ ಸಂಸ್ಕರಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ವಂಶವಾಹಿಗಳು === ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳು ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಳಪಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: {| class="wikitable sortable " |- ! ಹೆಸರು ! [[ಲೋಕಸ್]] ! [[OMIM]] ! ಜೀನ್‌ |- | LPRS1 | 10p13 | {{OMIM2|609888}} | |- | LPRS2 | 6q25 | {{OMIM2|607572}} | [[PARK2]], [[PACRG]] |- | LPRS3 | 4q32 | {{OMIM2|246300}} | [[TLR2]] |- | LPRS4 | 6p21.3 | {{OMIM2|610988}} | [[LTA]] |} == ರೋಗ-ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 105-DOA0199, Deutsch-Ostafrika, Leprakranke.jpg|thumb|300px|right|ಜರ್ಮನ್ ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ಹ್ರಿಕಾದ ಬ್ಯಾಗೋಮೊಜೊನ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ನಿಲಯ.]] ಕುಷ್ಟ ರೋಗಿಯ ಮೂಗಿನಿಂದ ಸುರಿಯುವ ಲೋಳೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಅಂಟುತ್ತದೆ.<ref name="WHO_Factsheet"/> ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಸೋಂಕನ್ನು ಅಂಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಏಕಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಣಿಯೆಂದರೆ ಅದು ಒಂಬತ್ತು ಪಟ್ಟೆಗಳುಳ್ಳ [[ಆರ್ಮಾಡಿಲ್ಲೋ]].<ref>{{cite journal |author=Rojas-Espinosa O, Løvik M |title=Mycobacterium leprae and Mycobacterium lepraemurium infections in domestic and wild animals |journal=Rev. - Off. Int. Epizoot. |volume=20 |issue=1 |pages=219–51 |year=2001 |pmid=11288514 |doi=}}</ref> ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳ ಪಾದದ ಮೆತ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚುಚ್ಚು ಮದ್ದು ಮಾಡಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಅನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Hastings RC, Gillis TP, Krahenbuhl JL, Franzblau SG |title=Leprosy |journal=Clin. Microbiol. Rev. |volume=1 |issue=3 |pages=330–48 |date=1988-07-01 |pmid=3058299 |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=3058299 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''M. ಲೆಪ್ರೇಯೀ'' ಸೋಂಕಿರುವವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಬಾರದೆನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿವೆ,ಮತ್ತು ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಕಾರಣಗಳು ದೊಡ್ದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಆಲೋಚನೆ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲ್ಲೂ ಇದೆ, ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳ ಗುಂಪಿಗೇ ಬಂದಿರುವುದು ಗಮನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಯಾತಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಲೆಪ್ರೊಮಾಟಸ್ ಕುಷ್ಠರೋಗವಿದ್ದರೆ ಬೇರೆ ಇತರರಿಗೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಸೋಲಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Alcaïs A, Mira M, Casanova JL, Schurr E, Abel L |title=Genetic dissection of immunity in leprosy |journal=Curr. Opin. Immunol. |volume=17 |issue=1 |pages=44–8 |year=2005 |pmid=15653309 |doi=10.1016/j.coi.2004.11.006}}</ref> ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರುವುದು ಕೇವಲ 5%ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.kfsm.com/Global/story.asp?S=7845322| title=AR Dept of Health debunks leprosy fears| date=2008-02-08| accessdate=2008-04-08| archive-date=2009-01-12| archive-url=https://web.archive.org/web/20090112112418/http://www.kfsm.com/Global/story.asp?S=7845322| url-status=dead}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹವು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗೆ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೆ ಈ ಖಾಯಿಲೆ ಈಗಾಗಲೇ ಸೋಂಕಿದೆಯೋ ಅವರು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಏನೇ ಆಗಲಿ, ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಕಾರಣಗಳೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಈ ಖಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸತತವಾಗಿ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಬಂದವರ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕೂಡ ಈ ಖಾಯಿಲೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗ ಹೊಮ್ಮುವ ಅವಧಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಗೆ ಎರಡರಿಂದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಈ ಖಾಯಿಲೆ ಹೊಂದಿರುವವರ ಜೊತೆ ಆರೋಗ್ಯವಂತರು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ ಖಾಯಿಲೆ ಅಂಟುತ್ತದೆ ಎಂದು ತುಂಬಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Kaur H, Van Brakel W |title=Dehabilitation of leprosy-affected people—a study on leprosy-affected beggars |journal=Leprosy review |volume=73 |issue=4 |pages=346–55 |year=2002 |pmid=12549842 |doi=}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಎಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಖಾಯಿಲೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಹಲವು ವಿಧದ ಸಂಪರ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಸಂಪರ್ಕವನಷ್ಟೇ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುರು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು,ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಂಪರ್ಕದ ನೈಜ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ತೊಂದರೆ ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಅಧ್ಯಯನ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಾಗುವ ಲೆಪ್ರೊಮಾಟಸ್ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಮಾಣವು, [[ಸೆಬು]], [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]]<ref name="Doull_1942">{{cite journal | author = Doull JA, Guinto RA, Rodriguez RS, et al. | title = The incidence of leprosy in Cordova and Talisay, Cebu, Philippines | journal = International Journal of Leprosy | year = 1942 | volume = 10 | pages = 107–131 | url= }}</ref> ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1000ಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ 6.2 ದಿಂದ ಹಿಡಿದು [[ಭಾರತ]]ದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1000ಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ 55.8ರವರೆಗೂ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref name="Noordeen_1978">{{cite journal |author=Noordeen S, Neelan P |title=Extended studies on chemoprophylaxis against leprosy |journal=Indian J Med Res |volume=67 |issue= |pages=515–27 |year=1978 |pmid=355134}}</ref> ''M. ಲೆಪ್ರೇಯಿ'' ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಅದು ಮೂಗಿನ ಲೋಳೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮ ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದರ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಮಹತ್ವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಲೆಪ್ರೊಮಾಟಸ್ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೀವಿಗಳು ಹೊರ ಚರ್ಮದ ಕೆಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ [[ಡರ್ಮಿಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ನಿಜವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏನೇ ಆದರು ಅವು ಚರ್ಮದ ಹೊರಮೈ ಅನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತಲುಪುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ. [[ಆಸಿಡ್-ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಿ]]ಯು ಚರ್ಮದ [[ಎಪಿಥೆಲೀಯಂ]] ನಲ್ಲಿ (ಚರ್ಮದ ಹೊರಮೈಯ ಪದರನ್ನು ಕಳಚಿದಾಗ) ಕಂಡು ಬಂತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು, ಆದರೆ ರೋಗಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕದವರಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸ್ಯಾಂಪಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಿಡ್-ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಿ [[ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ವೆಡ್ಡೆಲ್ ''et al.'' 1963ರಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದನು.<ref name="Weddell_1963">{{cite journal |author=Weddell G, Palmer E |title=The pathogenesis of leprosy. An experimental approach |journal=Leprosy Review |volume=34 |issue= |pages=57–61 |year=1963 |pmid=13999438}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ''M. ಲೆಪ್ರೇಯಿ'' ಅನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಲೆಪ್ರೊಮಾಟಸ್ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಚರ್ಮದ ಹೊರಮೈ [[ಕೆರಾಟಿನ್]]ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತು ಎಂದು ಜಾಬ್ ''et al.'' ಹೇಳಿ ಆ ಜೀವಿಗಳು [[ಸೆಬಾಸೀಯಸ್]] ಸ್ರಾವದ ಮುಖಾಂತರ ಹೊರ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Job_1999">{{cite journal |author=Job C, Jayakumar J, Aschhoff M |title="Large numbers" of Mycobacterium leprae are discharged from the intact skin of lepromatous patients; a preliminary report |journal=Int J Lepr Other Mycobact Dis |volume=67 |issue=2 |pages=164–7 |year=1999 |pmid=10472371}}</ref> 1898ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಮೂಗಿನ ಲೋಳೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು,ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ರಣದ ಲೋಳೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಕಾಫರ್ ಮುಖಾಂತರ ಅರಿಯಲಾಯಿತು.<ref name="Schaffer_1898">''ಆರ್ಕ್ ಡರ್ಮಾಟೋ ಸಿಫಿಲ್ಲಿಸ್'' 1898; 44:159–174</ref> ಶೆಪರ್ಡ್, ಲೆಪ್ರೊಮಾಟಸ್ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಯ ಹಾನಿಯಾದ ಮೂಗಿನ ಲೋಳೆಯ ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯು 10,000 ದಿಂದ 10,000,000ವರೆಗೂ ಇರುವುದಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ.<ref name="Shepard_1960">{{cite journal |author=Shepard C |title=Acid-fast bacilli in nasal excretions in leprosy, and results of inoculation of mice |journal=Am J Hyg |volume=71 |issue= |pages=147–57 |year=1960 |pmid=14445823}}</ref> ಪೆಡ್ಲಿ ವರದಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಬಹುತೇಖ ಲೆಪ್ರೊಮಾಟಸ್ ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಗಿನ ಸ್ರಾವದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಿಯು ಊದುವ ಮುಖಾಂತರ ಶೇಖರಣೆಗೊಂಡಿತು.<ref name="Pedley_1973">{{cite journal |author=Pedley J |title=The nasal mucus in leprosy |journal=Lepr Rev |volume=44 |issue=1 |pages=33–5 |year=1973 |pmid=4584261}}</ref> ಲೆಪ್ರೊಮಾಟಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಮೂಗಿನ ಸ್ರಾವಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ದಶ ಲಕ್ಷ ಜೀವಿಗಳು ಪ್ರತಿ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಹಾಕಬಹುದೆಂದು ದವೇಯ್ ಮತ್ತು ರೀಸ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Davey_1974">{{cite journal |author=Davey T, Rees R |title=The nasal dicharge in leprosy: clinical and bacteriological aspects |journal=Lepr Rev |volume=45 |issue=2 |pages=121–34 |year=1974 |pmid=4608620}}</ref> ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದೊಳಗೆ ''M. ಲೆಪ್ರೇಯಿ'' ಯ ಪ್ರವೇಶವು ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ: ಅನೇಕವಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ. ಚರ್ಮದ ಮುಖೇನ ಎಂದು ಹಳೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಶ್ವಾಸಕದ ಮುಖೇನ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಲವು ತೋರುತ್ತಿದೆ. ''M. ಲೆಪ್ರೆಯೀ'' ಯನ್ನು ವಾಯುದ್ರವದಲ್ಲಿಟ್ಟು, ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು, ಪ್ರತಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅದುಮಿಟ್ಟ ಇಲಿಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸಿ ಪ್ರಯೋಗ ಕೈಗೊಂಡ ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌಗಲ್ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡರು, ಇದೇ ಪರಿಣಾಮ ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೂ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Rees_1977">{{cite journal |author=Rees R, McDougall A |title=Airborne infection with Mycobacterium leprae in mice |journal=J Med Microbiol |volume=10 |issue=1 |pages=63–8 |year=1977 |pmid=320339 |doi=10.1099/00222615-10-1-63}}</ref> [[ಮಾಂಸ ವರ್ಣದ ಇಲಿಗಳು]] ಕೂಡ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳ ಮೂಗಿನ ಕುಳಿಗಳಿಗೆ ''M. ಲೆಪ್ರೆಯೀ'' ಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದಲ್ಲೂ ಯಶಸ್ವೀ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಹೊಮ್ಮಿದವು.<ref name="Chehl_1985">{{cite journal |author=Chehl S, Job C, Hastings R |title=Transmission of leprosy in nude mice |journal=Am J Trop Med Hyg |volume=34 |issue=6 |pages=1161–6 |year=1985 |pmid=3914846}}</ref> ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾದ ಒಂದಂಶವೇನೆಂದರೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲುವುದು ಶ್ವಾಸ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಎಂದಾಯಿತು, ಅನ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಾದ ಒಡೆದ ಚರ್ಮ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಖಾಯಿಲೆಯ ರವಾನೆಯನ್ನು CDCಯು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಅಂಶ ಹೀಗಿದೆ: "''ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಖಾಯಿಲೆಯ ರವಾನೆಯ ಮಾದರಿ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧಕರು '' M. ಲೆಪ್ರೆಯೀ''ಯು ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಶ್ವಾಸದ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದಲ್ಲೇ ಹರಡುವುದು ಎಂದು ಯೊಚಿಸುತ್ತಾರೆ ''."<ref name="CDC_2005">{{CDCDiseaseInfo|hansens_t}} ಹ್ಯಾನ್ ಸೆನ್ ರೋಗ (ಕುಷ್ಠ)</ref> ಕುಷ್ಠರೋಗದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ [[ರೋಗ ಹೊಮ್ಮುವ ಕಾಲ]] ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಸಾರಿ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದೆ ಹಾಗೂ ರೋಗದ ದೃಢವಾದ ಆರಂಭ ಖಚಿತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕೆ ಹೇಳಲಾಗದ ಕಾರಣ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯ ಪರಿಕರಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ರೋಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಧಾನಗತಿ. ಆದರೂ ಅನೇಕ ಶೋಧಕರು ರೋಗ ಹೊಮ್ಮುವ ಕಾಲವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ರೋಗ ಹೊಮ್ಮುವ ಕಾಲ ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಕೆಲವು ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಇದು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಆಧಾರದ ಅನ್ವಯ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಾಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="Montestruc_1954">{{cite journal |author=Montestruc E, Berdonneau R |title=2 New cases of leprosy in infants in Martinique |journal=Bull Soc Pathol Exot Filiales |volume=47 |issue=6 | language = French | pages=781–3 |year=1954 |pmid=14378912}}</ref> ಗರಿಷ್ಠ ರೋಗ ಹೊಮ್ಮುವ ಅವಧಿಯೆಂದರೆ ಅದು 30 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಇಂತಹುವುಗಳು ಗಮನಿಸಿರುವುದು ಸಮರ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಅದೂ ಅವರುಗಳು ರೋಗಗ್ರಸ್ಥ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ವಾಸಿಸಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿ ರೋಗರಹಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್ನಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ರೋಗ ಹೊಮ್ಮುವ ಅವಧಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಒಪ್ಪಲಾಗಿದೆ. == ನಿಯಂತ್ರಣ == ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಒಂದು ಡೋಸಿನ ರಿಫಾಂಪಿಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಬಂದ ಖಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಎರಡು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಳಿದರೆ ಸಂಪರ್ಕದ ನಂತರದು 57%ನಷ್ಟು; ರಿಫಾಂಪಿಸಿನ್‌ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ 265 ಔಷಧೋಪಚಾರಗಳು,ಕುಷ್ಠರೋಗದ [[ಒಂದು ಕೇಸ್]] ಅನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲಿ ತಡೆಯಿತು.<ref>{{cite journal|author=Moet FJ, Pahan D, Oskam L, Richardus JH|title=Effectiveness of single dose rifampicin in preventing leprosy in close contacts of patients with newly diagnosed leprosy: cluster randomised controlled trial|journal=BMJ|year=2008|doi=10.1136/bmj.39500.885752.BE | volume = 336 | pages = 761|pmid=18332051}}</ref> ಅನಿಯತದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ರಿಫಾಂಪಿಸಿನ್‌ 75% ರಷ್ಟು ಹೊಸ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಕೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|author=Bakker MI, Hatta M, Kwenang A, ''et al.''|title=Prevention of leprosy using rifampicin as chemoprophylaxis|journal=Am J Trop Med Hyg|date=1 April 2005|volume=72|pages=443–8|url=http://www.ajtmh.org/cgi/content/abstract/72/4/443?ijkey=4b15a78b876fd990dfd877ee89b22399c026501c&keytype2=tf_ipsecsha|pmid=15827283|issue=4}}</ref> [[BCG]]ಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು [[ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯೂಲೊಸಿಸ್]]<ref>{{cite journal | author=Fine PE, Smith PG | journal=Lepr Rev |title=Vaccination against leprosy—the view from 1996 | volume=67 | issue=4 | year=1996 | pages=249–52 | pmid=9033195}}</ref><ref>{{cite journal | author=Karonga prevention trial group | title=Randomized controlled trial of single BCG, repeated BCG, or combined BCG and killed ''Mycobacterium leprae'' vaccine for prevention of leprosy and tuberculosis in Malawi | journal=Lancet | volume=348 | year=1996 | pages=17–24 | pmid=8691924 | doi=10.1016/S0140-6736(96)02166-6}}</ref> ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. == ಚಿಕಿತ್ಸೆ == [[ಚಿತ್ರ:Multidrug therapy (MDT) for the treatment of leprosy.jpg|thumb|left|MDT ರೋಗಿಗಳ ಪ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಗುಳ್ಳೆಗಳುಳ್ಳ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳು]] 1940ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಿನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವವರಿಗೂ ಕುಷ್ಠರೋಗಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧವಿರಲಿಲ್ಲ. 1943ರಲ್ಲಿ [[ಗಯ್ ಹೆನ್ರಿ ಫಗೆಟ್]] ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಾಮಿನ್‌ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು. ಆನಂತರ [[ಡ್ಯಾಪ್ಸೋನ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಏನೇ ಆಗಲಿ ''[[M. ಲೆಪ್ರೆಯೀ]]'' ವಿರುದ್ಧ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ನಾಶ ಪಡಿಸುವ ಬಲಹೀನವಾದದ್ದು ಆದರೂ ಅದನ್ನು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದದ್ದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು. ಡ್ಯಾಪ್ಸೋನ್ ಒಂದನ್ನೇ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ ''M. ಲೆಪ್ರೆಯೀ'' ಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ [[ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ನಿರೋಧ ಶಕ್ತಿ]]ಯು [[ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು]]; 1960ರಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಮದ್ದು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದಾಯಿತು. ಡ್ಯಾಪ್ಸೋನ್‌ಗಿಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧಗಳ ಶೋಧದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲೋಫಾಜಿಮೈನ್]] ಮತ್ತು [[ರಿಫಾಂಪಿಸಿನ್]] ಅನ್ನು 1960 ಮತ್ತು 1970ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref name="Rees_1970">{{cite journal | author= Rees RJ, Pearson JM, Waters MF | title=Experimental and clinical studies on rifampicin in treatment of leprosy | journal=Br Med J | year=1970 | pages=89–92 | volume= 688 | issue= 1 | pmid=4903972 | doi= 10.1136/bmj.1.5688.89}}</ref> ಆನಂತರ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಶಾಂತಾರಾಂ ಯಾವಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಿಫಾಂಪಿಸಿನ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಪ್ಸೋನ್‌ಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="Yawalkar_1982">{{cite journal | author=Yawalkar SJ, McDougall AC, Languillon J, Ghosh S, Hajra SK, Opromolla DV, Tonello CJ | title=Once-monthly rifampicin plus daily dapsone in initial treatment of lepromatous leprosy | journal=Lancet | year=1982 | pages=1199–1202 | volume= 8283 | issue= 1 | pmid = 6122970 | doi=10.1016/S0140-6736(82)92334-0}}</ref> ಬಹುವಿಧ ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (MDT) ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕೊಡಬಹುದೆಂದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ WHOನ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯು 1981ರಲ್ಲಿ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಮೂರು ಕುಷ್ಠರೋಗ ವಿರೋಧಿ ಔಷಧಗಳು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ MDT ಪಥ್ಯೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ ಕಾರಣ ಅದು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಬಿಡುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.1985ರಲ್ಲೂ ಕೂಡ 122 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ- ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1991ರಲ್ಲಿ ಜಿನಿವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 44ನೇ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಷತ್ತು (WHA), ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ 2000ದಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಜಿತಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಿತು, ರೋಗ [[ಹರಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣ]]ವನ್ನು 100,000ಕ್ಕೆ 1ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಇಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಅದರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO)ನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು ವರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. MDTಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಔಷಧೋಪಚಾರ ಎಟುಕಿಸುವುಂತೆ ಮಾಡುವುದರ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಈ ರೂಪುರೇಷೆಗಳು ಇರಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. 1993ರಲ್ಲಿ WHOನ ''ಕೆಮೋಥೆರೆಪಿ ಆಫ್ ಲೆಪ್ರಾಸಿ'' ಯ ಅಧ್ಯಯನದ ತಂಡದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ MDT ಮಾನದಂಡದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿತು.<ref name="WHO_1993">{{cite web | title = Chemotherapy of Leprosy | work = WHO Technical Report Series 847 | publisher = WHO | year = 1994 | url = http://www.who.int/lep/mdt/chemotherapy/en/index.html | accessdate = 2007-03-24 | archive-date = 2009-07-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090725224110/http://www.who.int/lep/mdt/chemotherapy/en/index.html | url-status = dead }}</ref> ಮೊದಲನೆಯದು,ರಿಫಾಂಪಿಸಿನ್,ಕ್ಲೊಫಾಜಿಮೈನ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಪ್ಸೋನ್ ಒಳಗೊಂಡ 24 ತಿಂಗಳ ಬಹುವಿಧದಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲರಿ (MB ಅಥವಾ ಲೆಪ್ರೊಮಾಟಸ್) ಚಿಕಿತ್ಸೆ. ಎರಡನೆಯದು, ಪಾಕ್ಸಿಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಾರಿ (PB ಅಥವಾ ಟ್ಯೂಬರ್ಕ್ಯೂಲಾಯ್ಡ್) ಕೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರಿಫಾಂಪಿಸಿನ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಪ್ಸೋನ್ ಬಳಸುತ್ತ ಆರು ತಿಂಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ-ಕುಷ್ಠರೋಗವು ವರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹನೋಯಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ(WHO)ಗೆ ನಿಧಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ MDTಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:MDTRegimens.jpg|thumb|400px|right|MDT ಆಂಟಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಡ್ರಗ್ಸ್: ಸ್ಟಾಂಡಾರ್ಡ್ ರೆಜಿಮನ್ಸ್]] 1995 ಮತ್ತು 1999ರ ನಡುವೆ, ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ, WHO, [[ನಿಪ್ಪಾನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]]ನ (ಕುಷ್ಠರೋಗ ವರ್ಜಿತದ ಚೇರ್ಮನ್ [[ಯೋಹೇಯ್ ಸಾಸಕಾವಾ]], [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿಮಾನದ ರಾಯಭಾರಿ]])ಯ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ MDTಯನ್ನು ಗಾಳಿಗುಳ್ಳೆಯ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಮುಖಾಂತರ ಹಂಚಿತು. MDT ತಯಾರಕ [[ನೊವಾರ್ಟಿಸ್]] ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ಉಚಿತ ಕೊಡುಗೆ 2000ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಇದು 2010ರ ಕೊನೆವರೆಗೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರ‍ೀಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] (NGOಗಳು) ರಾಷ್ಟ್ರ‍ೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿ WHOನವರು ಕೊಡುವ MDTಯನ್ನು ಸರಕಾರದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ. MDTಯು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ರೋಗಿಗಳು ಮೊದಲ ತಿಂಗಳಿನ ಡೋಸೇಜ್ ನಂತರ ಸೋಂಕು ಅಂಟಿಸುವವರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="WHO_Factsheet"/> ‌ಗಾಳಿಗುಳ್ಳೆಗಳುಳ್ಳ ಔಷಧ ಪ್ಯಾ‌ಕ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿರುವಂತೆ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸಲಭ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="WHO_Factsheet"/> [[ಮರುಕಳಿಸುವ]] ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಗೊತ್ತಿರುವ [[ಪ್ರತಿರೋಧ]]ವು ಈ ಜಂಟಿ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="WHO_Factsheet" /> ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಏಳನೆ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO)ನ ತಜ್ಞ ಸಮಿತಿಯು<ref name="WHO_1998">{{cite web | title = Seventh WHO Expert Committee on Leprosy | work = WHO Technical Report Series 874 | publisher = WHO | year = 1998 | url = http://www.who.int/lep/resources/expert/en/index.html | accessdate = 2007-03-24 | archive-date = 2010-09-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100929050425/http://www.who.int/lep/resources/expert/en/index.html | url-status = dead }}</ref> 1997ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿ "ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ" MB ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು 24 ತಿಂಗಳಿಂದ 12 ತಿಂಗಳಿಗೆ ಕಡಿತಗೊಳ್ಳಿಸಬಹುದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಈ ಖಾಯಿಲೆಯ ವರ್ಜಿತಕ್ಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು, ತಪಾಸಣೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಬೇಕು, ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ರೋಗ ಉತ್ಪನ್ನದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕು, ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ- "ಶುಚಿತ್ವವಿಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ದೇವರ ಶಾಪದವನು" ಎಂದು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಬೇಕು. ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಎಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ಆ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ಭಯಕ್ಕೇ ಒಳಪಟ್ಟು ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ರೋಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆಯೇ ಇದ್ದುಬಿಡಬಹುದು. ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಖಾಯಿಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ, ಜಾಗೃತಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜನರು ಇದೊಂದು ಸಾಂಕ್ರಾಮಾಣಿಕ ರೋಗವೆಂದು ಇದು ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಖಾಯಿಲೆಯೆಂದು ತಪ್ಪು ತಿಳಿದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ [[ALERT]] ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡುವುದಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಬರುವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗ ನಿವಾರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪುನ: ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿಸಲು ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Lepra 2003.png|thumb|ಕುಷ್ಠರೋಗದ ವಿಶ್ವ ಹಂಚಿಕೆ, 2003.]] [[ಚಿತ್ರ:Leprosy world map - DALY - WHO2002.svg|thumb|ಅಂಗವಿಕಲತೆ-ಅಡ್ಜಸ್ಟಡ್ ಲೈಫ್ ಫಾರ್ ಯೀರ್ ಫಾರ್ ಲೆಪ್ರಸಿ ಪರ್ 100,000&nbsp;ಇನ್ ಹ್ಯಾಬಿಟೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ 2002.<ref>[129]</ref>[130][131][132][133][134][135][136][137][138][139][140][141][142]]] ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಂಗವಿಕಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="WHO_1995"/> [[ಭಾರತ]] ದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ದೇಶವಿದ್ದರೆ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಬರ್ಮಾ]] ದೇಶವಿದೆ. 1999ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ರೋಗದ [[ವ್ಯಾಪ್ತಿ]] 640,000ವರೆಗೂ ಇದೆ. 2000ರಲ್ಲಿ, 738,284 ಕೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Hawaii">[http://www.cbsnews.com/stories/2003/03/22/health/main545392.shtml ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಲಿಪರ್ ಕಾಲೋನಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101003090806/http://www.cbsnews.com/stories/2003/03/22/health/main545392.shtml |date=2010-10-03 }}. CBC ವಾರ್ತೆಗಳು. ಮಾರ್ಚ್‌ 22, 2003.</ref> 1999ರಲ್ಲಿ,[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ 108 ಕೇಸ್‌ಗಳು ಘಟಿಸಿದವು. 2000ರಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] (WHO) 91 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಖಾಯಿಲೆಯಿಂದ [[ರೋಗಗ್ರಸ್ಥ]]ವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ. [[ಭಾರತ]], [[ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ನೇಪಾಳ್]] ದೇಶಗಳಲ್ಲೇ 70%ರಷ್ಟು ಕೇಸ್‌ಗಳಿವೆ. ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]]ವೇ 50%ರಷ್ಟು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>[http://southasia.oneworld.net/todaysheadlines/surgery-grants-for-leprosy-sufferers-in-india ಸರ್ಜರಿ ಗ್ರಾಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೆಪ್ರಸಿ ಸಫರರ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120229102232/http://southasia.oneworld.net/todaysheadlines/surgery-grants-for-leprosy-sufferers-in-india |date=2012-02-29 }}. ಟೈಂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ. ಫೆಬ್ರುವರಿ 2, 2009.</ref> ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 2002ರಲ್ಲಿ, 763,917 ಹೊಸ ಕೇಸ್‌ಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಅದೇ ವರ್ಷ WHO [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[ಮಡಗಾಸ್ಕರ್]], [[ಮೊಜಾಂಬಿಕ್]], [[ಟ್ಯಾನ್ಜಾನಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ನೇಪಾಳ]]ಗಳಲ್ಲಿ 90%ರಷ್ಟು ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ರೋಗವಿದೆ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು. WHOನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2003 ರಿಂದ 2004ರವರೆಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹೊಸ ಕುಷ್ಟರೋಗದ ಕೇಸ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 107,000ನಷ್ಟು (ಅಥವಾ 21%)ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಂಡಿದೆ. ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುವ ಶೈಲಿಯು ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದೃಢವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ನೊಂದಾವಣೆಯಾದ HD ರೋಗ ಹರಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣ 286,063 ಕೇಸಗಳು; 2004ರಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾದ ಹೊಸ ಕೇಸ್‌ಗಳು 407,791. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಖಾಯಿಲೆವುಳ್ಳವರ ಜಾಡನ್ನು [[ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಂಡ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್]] (CDC)ಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, 2002ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 92 ಕೇಸ್‌ಗಳು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.cdc.gov/nczved/dfbmd/disease_listing/leprosy_ti.html CDC ಲೆಪ್ರಸಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್].</ref> ಅದಾಗ್ಯೂ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ರೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಲ್ಲೇ ಇದೆ ಆದರೆ ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲ್ಲೇ ಇದೆ,ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾ]] ([[ಭಾರತ]], [[ನೇಪಾಳ]]), ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭಾಗಗಳಾದ ([[ಟಾನ್ಜಾನಿಯಾ]], [[ಮಡ್ಗಾಸ್ಕರ್]], [[ಮೊಜಾಂಬಿಕ್]]) ಪಶ್ಚಿಮ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್]]. === ಅಪಾಯದ ಗುಂಪುಗಳು === ಮಲಗಲು ಶುಚಿಯಾದ ಹಾಸಿಗೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಕುಡಿಯಲು ಕಲುಷಿತವಾಗಿರುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಆಹಾರ, ರೋಗಗಳು ([[HIV]]ಯಂಥ ರೋಗ) ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶ ಇಂಥ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಶಕ್ತಿಯು ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಅಣು-ಸಾಧಿತ ಪ್ರತಿರೋಧದಲ್ಲಿ ಲೋಪವಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಖಡ ಹತ್ತರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಖಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ.<ref name="What is Leprosy">[http://www.leprosy.ca/Page.aspx?pid=245 ವಾಟ್ ಇಸ್ ಲೆಪ್ರಸಿ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215045130/http://www.leprosy.ca/Page.aspx?pid=245 |date=2010-12-15 }}, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್ ಕೆನಡಾ</ref> ಈ ಏರು-ಪೇರಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ [[DNA]] ಯ ಭಾಗವೇ [[ಪಾರ್ಕಿನ್‌ಸನ್ ಖಾಯಿಲೆ]]{{Citation needed|date=July 2008}}ಗೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಎರಡೂ ವ್ಯಾಧಿಯು [[ಜೀವ ರಾಸಾಯನಿಕ]] ಹಂತದೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರಬಹುದೆಂದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಊಹೆಯಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪುರುಷರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕುಷ್ಠರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=January 2009}} ಲೆಪ್ರೆಸಿ ಮಿಷನ್ ಕೆನಡಾದವರ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 95 % ಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧವಿರುತ್ತದಂತೆ.<ref name="What is Leprosy" /> === ರೋಗದ ಹೊರೆ === ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ರೋಗ ಹರಡುವ [[ಪ್ರಮಾಣ]], ಖಾಯಿಲೆಯ ರವಾನೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವೇನೋ ಹೌದು ಆದರೆ ಈ ಕುಷ್ಟ ರೋಗ ಹೊಮ್ಮುವ ಕಾಲ ದೀರ್ಘವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಖಾಯಿಲೆ ಬಂದ ಮೇಲೂ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಖಾಯಿಲೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಲಕರಣೆಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ರೋಗ ಹರಡುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಬದಲಾಗಿ, ಈಗಾಗಲೇ ನೋಂದಿತ [[ಸೋಂಕು ಹರಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನ]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೋಂದಿತ, ’ರೋಗದ ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಮಾಣ’ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಬದಲೀ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದು ಈಗಾಗಲೇ ಕುಷ್ಟರೋಗದ ಕೇಸ್‌ ಎಂದು ತಪಾಸಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು MDT ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೂಡ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯೂ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ’ರೋಗದ ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಮಾಣ’ವನ್ನು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗಾಗಿ MDT ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ನೋಂದಿತ ಕುಷ್ಟರೋಗದ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="WHO_1985">{{cite journal |author= World Health Organization.|title=Epidemiology of leprosy in relation to control. Report of a WHO Study Group |journal=World Health Organ Tech Rep Ser |volume=716 |issue= |pages=1–60 |year=1985 |pmid=3925646 |isbn= 9241207167 |publisher= World Health Organization |location= Geneva |oclc= 12095109}}</ref> ಹೊಸ ಕೇಸ್‌ಗಳ ಪತ್ತೆ ಕೂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಖಾಯಿಲೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೂಚ್ಯಂಕವೇ, ಅದು ನಾನಾ ದೇಶಗಳು ಕೊಡುವ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕೇಸ್, ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತಪಾಸಣೆಗೊಂಡ ಕೇಸ್‌ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪತ್ತೆಯಾಗದ ರೋಗದ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೇಸ್‌ಗಳ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಅದು ಸೇರಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಕೇಸ್‌ಗಳ ಪತ್ತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ (NCDR)(ನ್ಯೂ ಕೇಸ್ ಡಿಟೆಕ್ಷನ್ ರೇಟ್), ಹೊಸದಾಗಿ ಪತ್ತೆಗೊಂಡ ಕೇಸ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಪತ್ತೆಯಾಗದ ಕೇಸ್‌ನ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಸಿದಾಗ ಬರವ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=January 2010}} ರೋಗಗ್ರಸ್ಥ ದೇಶವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ದೇಶಗಳೂ ಕೂಡ ರೋಗದ ಪತ್ತೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಅಂಗವಿಕಲಗೊಂಡ ಹೊಸ ಕೇಸ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಯ ಪತ್ತೆ ಮಾಡದ ಅಥವಾ ಪತ್ತೆಯಾಗದ ರೋಗದ ಪ್ರಮಾಣದ ಲೆಕ್ಕವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಏನೇ ಆಗಲಿ, ರೋಗದ ಕಾಲವನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆ ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಕಾರಣ ಆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ ಬಹು ತ್ರಾಸಿನದು ಮತ್ತು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ದಾಖಲೆ ತೀರಾ ವಿರಳವಾಗಿರವಂತಹುದು. === ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ === {| id="tableWorldwide" class="wikitable sortable " style="margin:1em auto" |+ ಟೇಬಲ್ 1: 2006ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ರೋಗ ಹರಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣ, 2001-2005ರ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಕೇಸ್‌ಗಳ ಪತ್ತೆ, ಯುರೋಪನ ಹೊರತಾಗಿ |- ! rowspan="2"|ಪ್ರದೇಶ ! ನೋಂದಿತ ರೋಗ ಹರಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣ <br /> (ಪ್ರಮಾಣ/10,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆ.) ! colspan="5"|ವಾರ್ಷಿಕ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೇಸ್‌ಗಳ ಪತ್ತೆ |- ! 2006ರ ಆರಂಭ ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005 |- ! style="text-align:left"| ಆಫ್ರಿಕಾ | 40,830 (0.56) | 39,612 | 48,248 | 47,006 | 46,918 | 42,814 |- ! style="text-align:left"| [[ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] | 32,904 (0.39) | 42,830 | 39,939 | 52,435 | 52,662 | 41,780 |- ! style="text-align:left"| [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]] | 133,422 (0.81) | 668,658 | 520,632 | 405,147 | 298,603 | 201,635 |- ! style="text-align:left"| ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ | 4,024 (0.09) | 4,758 | 4,665 | 3,940 | 3,392 | 3,133 |- ! style="text-align:left"| ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆಸಿಫಿಕ್ | 8,646 (0.05) | 7,404 | 7,154 | 6,190 | 6,216 | 7,137 |- class="tfoot" style="background:#F5FFFC" ! style="text-align:left"| |ಒಟ್ಟು | 219,826 | 763,262 | 620,638 | 514,718 | 407,791 | 296,499 |} {| id="tableToReachElimination" class="wikitable sortable " style="margin:1em auto" |+ ಟೇಬಲ್ 2: ವ್ಯಾಧಿ ಹರಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ರೋಗ ಪತ್ತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. |- ! rowspan="2"|ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ! colspan="3"|ನೋಂದಿತ ವ್ಯಾಧಿ ಹರಡುವ ಪ್ರಮಾಣ <br /> (ಪ್ರಮಾಣ/10,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ.) ! colspan="3"|ಹೊಸ ಕೇಸ್‌ಗಳ ಪತ್ತೆ <br /> (ಪ್ರಮಾಣ/100,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ.) |- ! 2004ರ ಆರಂಭ ! 2005ರ ಆರಂಭ ! 2006ರ ಆರಂಭ ! 2003ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ! 2004ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ! 2005ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ |- ! style="text-align:left"| {{BRA}} | 79,908 (4.6) | 30,693 (1.7) | 27,313 (1.5) | 49,206 (28.6) | 49,384 (26.9) | 38,410 (20.6) |- ! style="text-align:left"| {{MOZ}} | 6,810 (3.4) | 4,692 (2.4) | 4,889 (2.5) | 5,907 (29.4) | 4,266 (22.0) | 5,371 (27.1) |- ! style="text-align:left"| {{ NPL}} | 7,549 (3.1) | 4,699 (1.8) | 4,921 (1.8) | 8,046 (32.9) | 6,958 (26.2) | 6,150 (22.7) |- ! style="text-align:left"| {{TZA}} | 5,420 (1.6) | 4,777 (1.3) | 4,190 (1.1) | 5,279 (15.4) | 5,190 (13.8) | 4,237 (11.1) |- class="tfoot" style="background:#F5FFFC" ! style="text-align:left"| |ಒಟ್ಟು | NA | NA | NA | NA | NA | NA |} 2006ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ [[WHO]]ಗೆ 115 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಲಿ ಎಪಿಡೆಮಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಕುಷ್ಠರೋಗ [[ವ್ಯಾಧಿ ಹರಡುವ ಪ್ರಮಾಣ]]ದ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಆ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 219,826 ಕೇಸ್‌ಗಳು ನೋಂದಣಿಗೊಂಡವು.<ref name="WHO_2006">{{cite journal | author = | title = Global leprosy situation, 2006 | journal = Weekly Epidemiological Record | year = 2006 | volume = 81 | number = 32 | pages =309–16 |month=August |pmid=16903018 | url= http://www.who.int/lep/resources/wer8132.pdf|format=PDF}}</ref> ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ 2005ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೇಸ್‌ಗಳ ಪತ್ತೆ ಎಂದು ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 296,499. ಹಳೆಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗ ಪತ್ತೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಹೊಸ ಕೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಪಾಲಿನ ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪೂರಯಿಸಿಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. 2005ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರೋಗ ಪತ್ತೆಯು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ,ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅದು 110,000 ಕೇಸ್‌ಗಳು (27%)ನಷ್ಟು ಇಳಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಟೇಬಲ್ 1]]ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವಂತೆ 2001ರಿಂದೀಚೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ರೋಗ ಪತ್ತೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕನ್ ಪ್ರದೇಶವು 2004ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 8.7% ರಷ್ಟು ರೋಗದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದವರು 20.1% ಇದ್ದರೆ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ 32% ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಮೆಡಿಟೆರ್ರೇನೀಯನ್‌ನಲ್ಲಿ 7.6% ಇರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ,ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 14.8% ನಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡು ಬಂದಿತು. [[ಟೇಬಲ್ 2]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಕೂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರೋಗ ವರ್ಜಿತದ ಗುರಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ: a)ರೋಗ ವರ್ಜಿತವೆಂದರೆ ಅದು ಹಳೆಯ ರೋಗದ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರತಿ 10,000ಕ್ಕೆ 1ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೇಸ್ ಗಳಿರಬೇಕು; b) ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ಈ ವರ್ಜಿತವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಲುಪಿತು; c)ನೇಪಾಳದ ಪತ್ತೆಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ನವೆಂಬರ್ 2004 ರಿಂದ ಮಧ್ಯ ನವೆಂಬರ್ 2005ರವರೆಗೂ ; ಮತ್ತು d) D.R. ಕೊಂಗೋ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ WHOಗೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವು ರೋಗ ವರ್ಜಿತವನ್ನು 2007ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರ‍ೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. {{clear}} ==== ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸಧ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ==== ವಿಶ್ವದ ಇತರೆಡೆಯಂತೆ ಚೀನಾದಲ್ಲೂ ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಗುಣವಾದ ಎಷ್ಟೋ ಜನರನ್ನು ಸಮಾಜದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. 50ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರ ಕುಷ್ಠರೋಗ ವಾಸಿಯಾದವರಿಗಾಗಿ "ಗುಣಪಡಿಸಿಕೊಂಡವರ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು" ಊರಾಚೆ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳ ಮೇಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಈಗ ಬಹುವಿಧದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಗುಣವಾದರೂ ಈ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ ಪ್ರಸ್ತುತವಿದೆಯೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕುಷ್ಠರೋಗ ವಾಸಿಯಾದವರನ್ನು ಇನ್ನೂ ನಿಂದನೆಯಿಂದ ಹೀಯಾಳಿಕೆಯಿಂದ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿರುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ "ಗುಣಪಡಿಸಿಕೊಂಡವರ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು" ದೃಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ಆ ಜನರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಜಾಯ್ ಇನ್ ಆಕ್ಷನ್ ಮುಂತಾದ ಆರೋಗ್ಯ NGOಗಳು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ಶಬ್ದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ === ''ಲೆಪ್ರಸಿ'' ಶಬ್ದವು [[ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್]] λέπρα [ಲೆಪ್ರಾ]ದಿಂದ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ, "ಚರ್ಮವನ್ನ ಪದರು ಪದರಾಗಿಸುವ ಖಾಯಿಲೆ", "ಸುಲೀಯುವುದು,ಪದರು ಪದರಾಗಿಸುವುದು" λέπω [ಲೆಪೋ] ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದಿಂದ ಇದನ್ನು ಲೆಪ್ರಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಈ ಶಬ್ದವು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮುಖಾಂತರ ಬಂದಿತು. ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯೆಂದು ರುಜುವಾತು ಆಗಿರುವುದು 0}ಆಂಕ್ರೀನ್ ವಿಸ್ಸೆ, ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ 13ನೇ-ಶತಮಾನದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯರ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ, ("ಮಾಯ್ಸೆಸೆಸ್ ಹಾಂಡ್..ಬೈಸೆಂಬ್ಡೆ ಓ ಪೀ ಸ್ಪೈಟೆಲ್ ಯುಎಲ್ &amp; ಫುಟೆ ಲೆಪ್ರೂಸ್." ''ಮಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ,'' ಎಸ್.ವಿ., "ಲೆಪ್ರಸ್"). ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಬಳಕೆ ರುಜುವಾತಾಗಿರುವುದು ಆಂಗ್ಲೋ-ನಾರ್ಮನ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಡೈಲಾಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಗ್ರೆಗೊರಿ,'' "ಎಸ್ಮೊಂಡೆಜ್ ಐ ಸಾಂಟ್ ಲಿ ಲೀಪ್ರಸ್" (''ಆಂಗ್ಲೋ-ನಾರ್ಮನ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ,'' ಎಸ್.ವಿ., "ಲೆಪ್ರಸ್"). ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಯಾರೊಬ್ಬನಿಗೆ ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಖಾಯಿಲೆ ಇದ್ದರೂ ಅವನನ್ನು ''ಲೀಪರ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ [[wikt:pejorative|ತುಚ್ಛಾಕೃತಿ]] ಸೂಚಕ ಶಬ್ದದ ಬಳಕೆ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದೊಂದು ಅಪವಾದವೆಂಬಂತೆ ಆಗುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಜನರು "ಲೆಪ್ರಸಿ" ಶಬ್ದವು ಬಳಸದಿರಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಆದರೂ ಈ ಶಬ್ದವು U.S. ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಂಡ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ, ''[[ತ್ಸಾರಾಥ್]]'' ಶಬ್ದವು [[ಹೆಬ್ರಿವ್ ಬೈಬಲ್]]ನಿಂದ ಲೆಪ್ರಸಿಯೆಂದು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇದು ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲ ಕಾರಣ ತ್ಸಾರಾಥ್‌ನ ರೋಗಲಕ್ಷಣವೇ ಬೇರೆ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಖಾಯಿಲೆ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ವಿಕಲತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಆರ್ಟ್ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ ತನಖ್, 6</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ,[[ಟೈನಿಯಾ ಕ್ಯಾಪಿಟಿಸ್]] ([[ಫಂಗಲ್]] ನೆತ್ತಿಯ ಸೋಂಕು) ಮತ್ತು ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗದ ಸೋಂಕು, [[ಡರ್ಮೋಫೈಟೆ]]ಫಂಗಸ್ ''ಟ್ರೈಕೋಫೈಟಾನ್ ವೈಯೋಲ್ಯಾಸೀಯಂ'' ನಿಂದ ತಗಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತ ಇದು ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಇವತ್ತಿಗೂ ಹೇರಳವಾಗಿ ಇದೆ ಬೈಬ್ಲಿಕಲ್ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಇದು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಅಂದಗೆಡಿಸುವ [[ಫೇವಸ್]], ''ಟ್ರೈಕೊಫೈಟಾನ್ ಸ್ಕೋನ್‌ಲೇಯಿನ್ನೀ'',ಚರ್ಮದ ಖಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತದರ ಸಂಬಂದ್ಧಿಕಗಳು ಯುರೇಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತೀವ್ರತರವಾದ ಫೇವಸ್ ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಫಂಗಲ್ ಸೋಂಕಿಗೆ (ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ [[ಸೋರಿಯಾಸಿಸ್]] ಹಾಗೂ ಮೈಕ್ರೋಜೀವಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗದ ಬೇರೆ ಖಾಯಿಲೆಗಳು),ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗವೆಂದು ವರ್ಗೀಕೃತ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Kane_1997">{{cite book | author = Kane J, Summerbell RC, Sigler L, Krajden S, Land G | title = Laboratory Handbook of Dermatophytes: A clinical guide and laboratory manual of dermatophytes and other filamentous fungi from skin, hair and nails | publisher = Star Publishers (Belmont, CA)|year = 1997|isbn = 0898631572|oclc = 37116438}}</ref> 1667ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಡಿ ಬ್ರ‍ೇಯ್ ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ನ ''ದಿ ರಿಜೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೆಪರ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ([[ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಹಾಲ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]], [[ಹಾರ್ಲೆಮ್]],[[ನೆಥರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]]),ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ,ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಚ್‌ನ ಯುವಕನ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಫಂಗಸ್‌ನಿಂದಾಗಿರ ಬಹುದಾದ ಸೋಂಕು ಇದ್ದು ಅದನ್ನು ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಅನಾಥಾಲಯದ ಮೂರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=January 2009}}'' ಚರ್ಮದ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆಗಾಗಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದಾಗ "ಲೆಪ್ರಸಿ" ಶಬ್ದ ಬಳಕೆಯು ಇವತ್ತು ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಖಾಯಿಲೆಗೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಅಥವಾ ವಿರಳವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿಸಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=January 2009}} === ಭಾರತ === ''ದಿ ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಇಲ್ಯುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಕಂಪಾನಿಯನ್ ಟು ಮೆಡಿಸನ್'' ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿರುವಂತೆ,ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನವು ಹಿಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುಸ್ತಕ ''[[ಅಥರ್ವ-ವೇದ]]'' ದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆ.<ref>ಲಾಕ್ ಎಟ್ ಆಲ್; p. 420</ref> ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖ [[ಭಾರತ]]ದ ''[[ಸುಶೃತ ಸಂಹಿತಾ]]'' (6ನೇ ಶತಮಾನ BC)ದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ''[[ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ 2008]]'' ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನ್ಸ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="k&n08">ಕರ್ನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ನ್ಯಾಶ್ (2008)</ref> ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ಯಾಲಿಯೋ‌ಪೆಥಾಲಜಿ'' (1998) ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವ ಅಂಶವೇನೆಂದರೆ: "600 BC ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೇ ಭಾರತದ ''ಸುಶೃತ ಸಂಹಿತಾ'' ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ"<ref name="cambridge-paleopathology">ಆಫ್‌ಡರ್‌ಹೀಡ್, A. C.; ರಾಡ್ರೀಗಿಜ್-ಮಾರ್ಟಿನ್, C. &amp; ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ ಜೋಯೆನ್, O. (1998) ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ಯಾಲೀಯೋಪೆಥಾಲಜಿ''. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ISBN 0-521-55203-6; p. 148.</ref> ಶಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞ [[ಸುಶೃತ]] 6ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ BC,<ref name="Dwivedi&Dwivedi07">ದ್ವಿವೇದಿ &amp; ದ್ವಿವೇದಿ (2007)</ref> ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಕಾಶಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದನು ''ಸುಶೃತ ಸಂಹಿತಾ'' -ಆತನದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು 1ನೇ ಮಿಲೇನಿಯಂ BCಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿದೆ.<ref name="k&n08"/> ಸುಶೃತನ ಕಾರ್ಯವು 4ನೇ ಶತಮಾನದ ADಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ,ಮತ್ತು ಅದು ಮೂಲ ಕಾರ್ಯದ ಒಂದು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ''[[ಬವರ್ ಕೈ ಲಿಖಿತ]]'' ದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಕುಟುಂಬಿಯನ್, P. (2005) ''ಏನ್‌ಶಿಯೆಂಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಮೆಡಿಸಿನ್''. ಓರಿಯಂಟ್ ಲಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ISBN 81-250-1521-3; pp. XXXII-XXXIII</ref> 1881ರಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 120,000 ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ [[ಲೆಪರ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ 1898]] ಎಂದು ಮಸೂದೆಯೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು ಅದರಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬಂಧಿಸದಿರುವಂತೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.nls.uk/indiapapers/leprosy.html ಲೆಪ್ರಸಿ - ಮೆಡಿಕ್ಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಇಂಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070910150758/http://www.nls.uk/indiapapers/leprosy.html |date=2007-09-10 }}, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2009ರಲ್ಲಿ 4,000-ವರ್ಷದಷ್ಟು-ಹಳೆಯದಾದ ಮೂಳೆಯೊಂದು ದೊರಕಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಕುರುಹು ಇದ್ದದ್ದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.<ref>ರಾಬಿನ್ಸ್ ಜಿ, ತ್ರಿಪಾಟಿ VM, ಮಿಸ್ರಾ VN, ಮೋಹಂತಿ RK, ಶಿಂದೆ VS, et al. (2009). [http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0005669 ಎನ್‌ಶಿಯಂಟ್ ಸ್ಕೆಲಿಟೆಲ್ ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೆಪ್ರಸಿ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ (2000 B.C.)] PLoS ONE 4(5): e5669. {{doi|10.1371/journal.pone.0005669}}</ref> ಇವತ್ತಿನ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಬಲಥಾಲ್ ಎನ್ನುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಳೆಯು ದೊರಕಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪತ್ತೆಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಕುರುಹುವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ{{By whom|date=January 2010}}.<ref name="AP">{{cite web |title=Skeleton shows earliest evidence of leprosy |publisher=[[Associated Press]] |date=2009-05-27 |url=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5idNIe5ytThacobusirf-k5Bfwl_gD98E87F80 |accessdate=2009-05-29 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 6ನೇ-ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಈಜ್ಯಿಪ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ್ದು 1,500 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದರೆ ಇದು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಪರಾತನವಾದ್ದದೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Science">{{cite web |title=Skeleton Pushes Back Leprosy's Origins |publisher=Science Now |date=2009-05-27 |url=http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2009/527/1?rss=1 |accessdate=2009-05-29 |archive-date=2009-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090823003529/http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2009/527/1?rss=1 |url-status=dead }}</ref> ದೊರಕಿರುವ ಮೂಳೆ ಒಬ್ಬ ಮುವತ್ತರ ಹರೆಯದ ಪುರುಷನದು ಮತ್ತು ಅವನು [[ಅಹರ್ ಚಾಲ್ಕೋಲಿಥಿಕ್]] ಸಂಸ್ಕ್ರ‍‌ತಿಗೆ ಸೇರಿದವನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="Science" /><ref>{{cite web |title=Leprosy belonged to Ahar Chalcolithic era: Expert |publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] |date=2009-05-29 |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Pune/Leprosy-belonged-to-Ahar-Chalcolithic-era-Expert/articleshow/4590778.cms |accessdate=2009-05-29}}</ref> ಈ ಮೂಳೆ, ದೊರಕಿರುವ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಕುರುಹುವಿನಲ್ಲೇ ಹಳೆಯದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಏಕೈಕ ಉದಾಹರಣೆ ಇದು ಎಂದು ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=‘Oldest evidence of leprosy found in India’ |publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] |date=2009-05-27 |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Health--Science/Oldest-proof-of-leprosy-found-in-India/articleshow/4585654.cms |accessdate=2009-05-29}}</ref> ಈ ಮೂಳೆ ದೊರಕಿರುವುದರಿಂದ, ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಮೂಲ ಭಾರತ ಅಥವಾ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ನಂತರ ಯೂರೋಪಿಗೆ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್]] ನ ಸೈನಿಕರಿಂದ ಹರಡಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="AP" /> === ಚೀನಾ === === ಜಪಾನ್‌ === {{Main|Leprosy in Japan}} 1907, 1931 ಮತ್ತು 1953ರ ಕುಷ್ಠರೋಗ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕಾಯಿದೆ ಜಪಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಇದು ಬೇರೆ ಯಾವ ರಾಷ್ಟ್ರ‍ಗಳಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯವಾಗದ ಅನನ್ಯವಾದ ಕಾಯಿದೆ ಆಗಿದೆ ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾನಿಟೋರೀಯಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ [[ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಅಪವಾದ ಅಥವಾ ಕಳಂಕದ]] ಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. 1953ರ ನಿಯಮವನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ ವಜಾ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 2008ರ ಪ್ರಕಾರ ಇನ್ನೂ 2717 ಮಾಜಿ ರೋಗಿಗಳು 13 ರಾಷ್ಟ್ರ‍ೀಯ ಸ್ಯಾನಿಟೋರಿಯಂಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. 833ರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ವಿವರಣೆ ಹೀಗಿದೆ "ದಿನ ಒಂದಕ್ಕೆ ಐದು ಅಂಗಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿ, ಕಣ್ಣಿನ ಹುಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ರೆಪ್ಪೆಗಳು ಉದುರಿಹೋಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೂಗು ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗವು ಗಂಟಲಿಗೆ ಒರಟುತನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೈಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಾಲು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮುಖಾಂತರ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗವು ಒಬ್ಬರಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ತಗುಲುವುದರಿಂದ ಇಂಥ ರೋಗಿಗಳ ಜೊತೆ ಮಲಗಬಾರದು." ಎಂದು ಮೊದಲ ದಾಖಲೆ ಸೋಂಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>ಹ್ಯಾನ್ ಸೆನ್ಸ್ ಡಿಸೀಸ್ ಇನ್ ಜಪಾನ್: ಎ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕಿಕುಚಿ I ಇಂಟ್ ಜೆ ಡರ್ಮಾಟಾಲ್ 1997:36:629-633.</ref> === ರೋಮ್‌ === [[ಪಶ್ಚಿಮ]]ದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಹಳೆಯ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೆಂದರೆ, [[ರೋಮನ್]] ವಿಶ್ವಕೋಶತಜ್ಞ [[ಆಲಸ್ ಕಾರ್ನಿಲೀಯಸ್ ಸೆಲ್ಸಸ್]] (25 ಬಿಸಿ – 37 ಎಡಿ) ತನ್ನ ''[[ಡಿ ಮೆಡಿಸಿನಾ]]'' ದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು "''ಎಲಿಫಾಂಟಿಯಾಸಿಸ್'' " ಎಂದಿರುವುದು.<ref name="mcleod yates 152 153"/> ರೋಮನ್ ಲೇಖಕ [[ಪ್ಲೀನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್]] (23–79 AD) ಇದೇ ರೋಗವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="mcleod yates 152 153" /> ಅದಾಗ್ಯೂ [[ಲಿವಿಟಿಕಸ್-ಬೈಬಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ]] ([[ಹಳೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]) "''ಸರಾಟ್'' " ಅನ್ನು "''ಲೆಪ್ರಾ'' "ಎಂದು 5ನೇ ಶತಮಾನದ ಎಡಿ [[ವಲ್ಗೇಟ್-ಬೈಬಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಥೋಲಿಕ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪಾಠ]]ದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಲಿವಿಟಿಕಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಮೂಲ ಶಬ್ದ ''ಸರಾಟ್'' ಸೆಲ್ಸಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲೀನಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ''ಎಲಿಫಾಂಟಿಯಾಸಿಸ್'' ಅಲ್ಲ; ವಾಸ್ತವಾಗಿ, ''ಸರಾಟ್'' ಅನ್ನು ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ರೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತು.<ref name="mcleod yates 152 153" /> ಕಟ್ರ‍ೀನಾ ಸಿ. ಡಿ. ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ರಾಬಿನ್ ಡಿ. ಎಸ್. ಯೇಟ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ ''ಸರಾಟ್'' "ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳ ಅಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನ ಸೂಚಿಸುವಂತಹುದು ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ ಚರ್ಮದ ಖಾಯಿಲೆ."<ref name="mcleod yates 152 153" /> === ಮುಸ್ಲಿಮ ಜಗತ್ತು === [[ಚೀನಾ]]ದ ಹೊರತಾದ [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಜಗತ್ತು]]ವಿನ, [[ಪರ್ಶಿಯನ್]] [[ಪಾಲಿಮಥ್]] [[ಅವಿಸಿನ್ನಾ]] (c. 980–1037) ಪ್ರದೇಶವು ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು [[ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಭಿತ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡುವ ಖಾಯಿಲೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿತು<ref name="mcleod yates 152 153"/> === ಮಧ್ಯ ಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ]] ಅಸಂಖ್ಯಾತ ''ಲೆಪ್ರೋಸೇರಿಯಾ'', ಅಥವಾ [[ಲೆಪರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಗಳು, ಉದ್ಭವವಾದವು; [[ಮ್ಯಾಥೀವ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್]],ಎನ್ನುವ [[ಬೆನಿಡಿಕ್ಟೀನ್ ಸನ್ಯಾಸಿ]], ಹದಿಮೂರನೆ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 19,000 ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{CathEncy|wstitle=Leprosy}}</ref> [[ಹಾರ್ಬಲ್‌ಡೌನ್]]ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಲೆಪರ್ ಕಾಲೋನಿ]] ಇದ್ದೀತೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿ-ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯರ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಂತೆ, ಏಕಾಂತವಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಇದ್ದು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪ್ರತೇಕವಾಗಿಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿರಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವಾಗಿ ಕೆಲವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಮೂಲಗಳು ನಂಬಿದ್ದ ಪ್ರಕಾರ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳು ಭುವಿಯ ಮೇಲೆ [[ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣ]] ಆಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರು ಬೇರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗಿಂತ ಪವಿತ್ರರು. ಆಗಾಗ್ಗೆ, ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಸಾವು ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ನಡುವೆ ಇರುವುದಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ: ಆದರೂ ಅವರಿನ್ನು ಬದುಕಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನ ಈ ಐಹಿಕ ಬದುಕಿನ [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತೇಕ]]ವಾಗಿರಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಬ್ರಾಡಿ, ಸಾಲ್ ನ್ಯಾಥಿನೀಯಲ್ (1974). ದಿ ಡಿಸೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೋಲ್: ಲೆಪ್ರಸಿ ಇನ್ ಮೆಡೀವಲ್ ಲಿಟರೇಚರ್. ಇಥಾಕಾ: ಕಾರ್ನೆಲ್ಲ್ ಪ್ರೆಸ್.</ref> [[ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಲಾಜಾರಸ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸೈನಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿಯರು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಉಪಚರಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹನ್ನೆರೆಡನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೆರುಸಲೇಂನ ಆಚೆ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೆಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಅದರ ಚರಿತ್ರೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಮೊದಲ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಎಂದು ಇದ್ದರು ಅವರಿಗೆ ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕೂಡ ಇದ್ದರು ಆದರೆ ಶತಮಾನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಬದಲಾಗಿದೆ. [[ರಾಡೇಗುಂಡ್]] ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಕಾಲು ತೊಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದ. [[ಆರ್ಡರಿಕ್ ವೈಟಾಲಿಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವಂತೆ ಒಬ್ಬ ಸನ್ಯಾಸಿ, ರಾಲ್ಫ್, ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ದುರವಸ್ಥೆ ಕಂಡು ಮರುಗಿ ಆ ಖಾಯಿಲೆ ತನಗೂ ಬರಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಕೊನೆಗೂ ಆ ಖಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಪಡೆದೇ ಪಡೆದ. ಅನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ತಾನು ಬರುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಯು ಒಂದು ಗಂಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಚಪ್ಪಾಳೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಓಡಾಡಬೇಕಿತ್ತು. === ಆಧುನಿಕತೆ (ನವಯುಗ) === [[ಚಿತ್ರ:Gerhard Armauer Hansen.jpg|thumb|right|M. ಲೆಪ್ರೇಯೀಯ ಸಂಶೋಧಕ ಜಿ. ಹೆಚ್. ಎ. ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್,]] 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಇದ್ದುದು ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಎರಡು ದೇಶಗಳಾದ [[ನಾರ್ವೇ]] ಮತ್ತು [[ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. 1830ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ವೇನಲ್ಲಿ, ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವೇಗವಾಗಿ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು ಮತ್ತು ಈ ಖಾಯಿಲೆಯೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯವಾಯಿತು. 1854ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಸರ್ಕಾರ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೂಪರಿನ್‌ಟೆಂಡೆಂಟ್ ಒಬ್ಬರನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ‍ೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು 1856ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಮೊದಲ ದೇಶ ನಾರ್ವೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|title=The Leprosy Archives in Bergen, Norway|url=http://digitalarkivet.uib.no/lepra-eng/intro.htm|accessdate=2009-05-30}}</ref> ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಎಂದರೆ ''[[ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಲೆಪ್ರೇಯೀ]]'' ಗಳು ಎಂದು 1873ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿದವರು [[ನಾರ್ವೇ]] ಯ [[ಜಿ. ಹೆಚ್. ಆರ್ಮುವರ್ ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್]].<ref name="Hansen_1874">{{cite journal | author = Hansen GHA | title = Undersøgelser Angående Spedalskhedens Årsager (Investigations concerning the etiology of leprosy) | journal = Norsk Mag. Laegervidenskaben | year = 1874 | volume = 4| pages = 1–88 | language = Norwegian }}</ref><ref name="Irgens_2002">{{cite journal |author=Irgens L |title=The discovery of the leprosy bacillus |journal=Tidsskr nor Laegeforen |volume=122 |issue=7 |pages=708–9 |year=2002 |pmid=11998735}}</ref> ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಬರ್ಜನ್]]ನ ''ಸೇಂಟ್. ಜಾರ್ಗನ್ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'' ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಸೇಂಟ್.ಜಾರ್ಗನ್ಸ್ ಇವತ್ತು ಒಂದು ಸಂಗ್ರಾಹಲಯವಾಗಿದೆ,''ಲೆಪ್ರಾಮುಸೀಟ್'', ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಸ್ಪತ್ರೆ.<ref>[http://www.bymuseet.no/?vis=80 ಬೈಮುಸೀಟ್ ಐ ಬರ್ಜನ್]</ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳನ್ನು [[ಮಿರಾಮಿಕಿ ನದಿ]] ಬಳಿಯ ಶೆಲ್ಡ್ರೇಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಆನಂತರ ಅವರನ್ನು {{dn|Tracadie}}ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ಯಥೋಲಿಕ್ ನನ್‌ಗಳು (ದಿ ರಿಲೀಜಿಯಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಾಲಿರೀಸ್ ಡಿ ಸೇಂಟ್-ಜೋಸೆಫ್-,RHSJ) ರೋಗಿಗಳ ಶುಶ್ರೂಷೆಗೆ ಬಂದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ [[ನ್ಯೂ-ಬ್ರನ್ಸ್ವಿಕ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಆನಂತರ ಅದೇ ರೀತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಶುರುವಾದವು. RHSJ ನನ್‌ಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಟ್ರಾಕಾಡೀಯಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲಾಯಿತು. 1965ರಲ್ಲಿ ಅದರ [[ಲಾಜಾರೆಟ್ಟೊ-ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಪ್ರತೇಕವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮನೆ ಅಥವಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ]] ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕುಷ್ಠರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ [[ಅಕಾಡಿಯನ್-ಕೆನಡಾದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನೋವ ಸ್ಕೋಷಿಯಾದ ನಿವಾಸಿ]] ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇರಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೆನಡಾದ ಇತರ ರೋಗಿಗಳಿಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ರಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಮತ್ತಿತ್ತರ ದೇಶದ ಜನರಿಗೂ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://personal.nbnet.nb.ca/rhsjnda/Page20.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-19 |archive-date=2009-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116041402/http://personal.nbnet.nb.ca/rhsjnda/Page20.html |url-status=dead }}</ref> == ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Trivia|date=December 2009}} === ಬೈಬಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳು === * ಬೈಬಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಮೋಸೆಸ್ ಸಹೋದರಿ([http://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%2012:9-16;&amp;version=8; ]), [[ಮೋಸೆಸ್]] ([http://www.biblegateway.com/passage/?search=Exodus%204:6;&amp;version=8; ]),ಸಿರಿಯಾದ ಆರ್ಮಿಯ ಕಮಾಂಡರ್ [[ನಾಮನ್ ದಿ ಸಿರಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಪ್ರವಾದಿ [[ಎಲೀಶಾ]]ನ ಆಳು [[ಗೆಹಾಜಿ]] ([javascript:void(0); ]), ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು [[ಜೀಸಸ್]] ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಿದ್ದು ([javascript:void(0); ], [http://www.biblegateway.com/passage/?search=Luke%2017:11-19;&amp;version=8; ]), ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ವಿವರಿಸಿರುವ ರೋಗದ ಬಾಧೆ ಮತ್ತು ಕುರುಹುಗಳು ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಖಾಯಿಲೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಅಲ್ಲದಿರಬಹುದು,([[ತ್ಸಾರಾಥ್]]ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನೋಡಿ). === ಕುಷ್ಠರೋಗವುಳ್ಳ ಪ್ರಖ್ಯಾತರು === * ''ಕಿಂಗ್ಡಂ ಆಫ್ ಹೆವೆನ್'' {{Citation needed|date=January 2010}} ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಸಲಾಗಿರುವ [[ಜೆರುಸಲೇಂನ ರಾಜ ಬಾಳ್ಡ್ ವಿನ್ IV]]. * ರೋಮನ್ ಕ್ಯಥೋಲಿಕ್ ಮಿಷನರಿಯ ಪಾದ್ರಿ [[ಮೊಲಾಕಾಯಿಯ ಸೇಂಟ್ ಡಾಮೀನ್]] ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಬಂದಿತು ಆದರೂ ತಾನು ಸಾಯುವವರೆಗೂ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗದಿಂದಲ್ಲೇ ಮಡಿದ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2009ರಂದು ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪೋಪ್ ಬೆನಿಡಿಕ್ಟ್ XVI]] ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸಂತರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. * [[ರಾಬರ್ಟ್ ವಿನ್ ಸೆಂಟ್ ಗಿಗ್ಲಿಯೋ III]]{{Citation needed|date=January 2010}} * ವೀಯೆಟ್ನಾಮಿಗಳ ಕವಿ [[ಹ್ಯಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಟು]]{{Citation needed|date=January 2010}} * ಕುಷ್ಠರೋಗದ ರಾಜ{{Citation needed|date=January 2010}} ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ರಾಜ ಲೂಯಿಸ್ I]], * ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ನ ರಾಜ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ದಿ ಬ್ರೂಸ್]]{{Citation needed|date=January 2010}} * ಜಪಾನಿನ ಡೈಮ್ಯೋ{{Citation needed|date=January 2010}} [[ಒಟಾನಿ ಯೋಶಿಟ್ ಸುಗು]], === ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾತ್ರದ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳು === * ''[[ದಿ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಥಾಮಸ್ ಕೊವಿನೆಂಟ್,ದಿ ಅನ್‌ಬಿಲೀವರ್]]'' ಸರಣಿಯ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರದಾರಿಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಸರಣಿಯ ಕಥೆ ಇದರ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಆಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. * ಶೇಕ್ಸ್ ಪೀಯರ್ನ ನಾಟಕ ''[[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ, ರಾಜಕುಮಾರ ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌ನ ತಂದೆಯ [[ಪ್ರೇತಾತ್ಮ]] ತನಗೆ ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ’ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು’ ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು ಆದುದರಿಂದ ತನಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಕುರುಹುಗಳಂತೆ ಕೀವು ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದಿತು. * ''[[ಬೆನ್ ಹುರ್]]'' ಮೂಲ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಆಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ಜುದಾ ಬೆನ್-ಹುರ್‌ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂಗಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೆರೆವಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * ''ಮೊಲೊಕಾಯಿ'' ಎನ್ನುವ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಕೆಲ್ ಕಲಾಮಾನನ್ನು ಹೊನಲೂಲಿನಿಂದ ಮೊಲೊಕಾಯಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಕಾಲೋನಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಜಾಯ್ಸ್ ಮೊಯರ್ ಹೋಸ್ಟೆಟ್ಟರ್‌ನ ''ಹೀಲಿಂಗ್ ವಾಟರ್'' ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ, ಹವಾಯೀ ಹದಿಹರೆಯದವನೊಬ್ಬ,1860ರಲ್ಲಿ ಮೊಲೊಕಾಯಿಯ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಹೆಣಗುತ್ತಾನೆ.{{Citation needed|date=January 2010}} * {1ಸ್ಪಿನಾಲೊಂಗಾ{/1}ದ ಮೆಡಿಟೆರನಿಯನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಕಾಲೋನಿಯೊಂದನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಹಿಸ್ಲಾಪ್ ಎನ್ನುವವರು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ದಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್]]'' ಬರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. * ಸಾವಿನ ದವಡೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಹೋಗಿ ಅವನಿಂದ ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು, ಕಯುಸ್ ಮೆರಿಲಿನ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಸ್{{Citation needed|date=January 2010}} ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡ ಕಥೆ ''[[ದಿ ಕ್ಯಾಮುಲಾಡ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್]]''. * ಸ್ಟೀವ್ ಥಾಯರ್ ಬರೆದ ''ದಿ ಲೀಪರ್'' ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಾರಿ ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೈನಿಕ ಈತನಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಮಹಾ ಯುದ್ಧ Iರಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು. * 1973ರಲ್ಲಿ ''[[ಪ್ಯಾಪಿಲ್ಲಾನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಸ್ಟೀವ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ವೀನ್]] [[ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ ಸೆರೆಯಾಳು ಸೆರೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಕಾಲೋನಿಗೆ ಬಂದು ಬಿಡುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. * [[ಟೆಸ್ಸ್ ಗೆರ್ರಿಟ್ಸ್‌ನ]] ರ 2003ರ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ದಿ ಸಿನ್ನರ್]]'' ನಲ್ಲಿ, ಮೌರಾ ಮಾಡಿರುವ ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾಸ್ಟನ್ ಉಗ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ ಅಪರಿಚಿತ ಶವವು [[ಭಾರತ]] ದ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಯ ಶವವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೂ 40 ಅಥವಾ 50 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜನಿಸಿರಬಹುದೆಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. * TV-ಧಾರಾವಾಹಿ ''[[ಮಾಂಕ್]]'', S05-E10ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾನ್ಸ್ ಸನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಡೆರಿಕ್ ಬ್ರಾನ್ ಸನ್ ಕುಷ್ಠರೋಗ{{Citation needed|date=January 2010}}ದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. * ''[[ದಿ ಸಿಂಪ್ಸ್‌ನ್ಸ್]]'' ಸರಣಿಯ "[[ಲಿಟಲ್ ಬಿಗ್ ಮಾಮ್]]"ನಲ್ಲಿ, ಲಿಸಾ ಫೂಲ್ಸ್ ಬಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೋಮರ್ ತಮಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನೆಡ್ ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ [[ಮೊಲೊಕಾಯಿ]] ಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. * [[ಶೆರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್]] ನ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ "[[ದಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ಲಾಂಚ್ಡ್ ಸೋಲ್ಡ್‌ಜರ್]]" ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕನು ತನಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಾಗಿ ಅವನಿಗಿದ್ದುದು [[ಇಚ್‌ಥೈಯೋಸಿಸ್]]. * ಕ್ರಿಸ್ತೋಫರ್ ಪೈಕ್ ಬರೆದ ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಂಪೈರ್'' ನಲ್ಲಿ ಡಾಂಟೆ, ಸಿತಾ ಬಳಿ ತನಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗ{{Citation needed|date=January 2010}}ವಿರುವುದಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == {{Refbegin}} * [[1877]]: {{cite book |title=Leprosy In India |last=Lewis |first=T. R. |authorlink= |coauthors=D. D. Cunningham |year=1877 |publisher=Office Of The Superintendent Of Government Printing |location=Calcutta |isbn= |page= |pages= |url=https://books.google.com/books?id=wHMIAAAAQAAJ |accessdate=2009-08-07}} * [[1895]]: {{cite book |title=Pre-Columbian Leprosy |last=Ashmead |first=Albert S. |authorlink= |coauthors= |year=1895 |publisher=American Medical Association Press |location=Chicago |isbn= |page= |pages= |url=https://books.google.com/books?id=imSHLN5DvgYC |accessdate=2009-08-07}} * [[1895]]: {{cite book |title=Prize Essays On Leprosy |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=1895 |publisher=The New Sydenham Society |location=London |isbn= |page= |pages= |url=https://books.google.com/books?id=qUEJAAAAIAAJ |accessdate=2009-08-07}} * [[1896]]: {{cite book |title=A Handbook On Leprosy |last=Impey |first=S. P. |authorlink= |coauthors= |year=1896 |publisher=P. Blakiston, Son & Co. |location=Philadelphia |isbn= |page= |pages= |url=https://books.google.com/books?id=wHMIAAAAQAAJ |accessdate=2009-08-07}} * [[1916]]: {{cite journal |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=1916 |month=January |title=Fighting Leprosy In The Philippines |journal=[[World's Work|The World's Work: A History of Our Time]] |volume=XXXI |issue= |pages=310–320 |id= |url=https://books.google.com/books?id=09_Sr9emceQC&pg=PA310 |accessdate=2009-08-04 |quote= }} * [[1991]]:[[ವಿಲ್ಲಿಯಂ ಜೋಪ್ಲಿಂಗ್]]. [[ಲೆಪ್ರಸಿ ಸ್ಟಿಗ್ಮಾ]]. Lepr Rev 1991, 62, 1-12.{{Refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ [http://www.netflix.com/Movie/Triumph_at_Carville_A_Tale_of_Leprosy_in_America/70092906 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822203532/http://www.netflix.com/Movie/Triumph_at_Carville_A_Tale_of_Leprosy_in_America/70092906 |date=2009-08-22 }} {{commons|Leprosy}} * {{DMOZ|Health/Conditions_and_Diseases/Infectious_Diseases/Mycobacterial/Hansen's_Disease/}} {{Diseases of the skin and appendages by morphology}} {{Gram-positive bacterial diseases}} {{Antimycobacterials}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕುಷ್ಠರೋಗ]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ಯುಟೇನಿಯಸ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉಷ್ಣವಲಯದ ರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು]] obk10hhv0ynib1su66ijqy96ux03sqh 0 22853 1375279 1339668 2026-06-18T13:01:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375279 wikitext text/x-wiki {{Infobox Aviation |name = Air Force One |image = Image:Air Force One over Mt. Rushmore.jpg |caption = SAM 28000, one of the two VC-25s used as Air Force One, above [[Mount Rushmore]] }} '''ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌''' ಎಂಬುದು, [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ]]ರು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಯಾವುದೇ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌]] ವಿಮಾನದ ಅಧಿಕೃತ [[ವಾಯುಯಾನ ಸಂಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣಾ]] [[ಕರೆಯ ಸಂಕೇತ]]ವಾಗಿದೆ.<ref name="foxtrot">[http://www.faa.gov/air_traffic/publications/atpubs/ATC/atc0204.html ಆರ್ಡರ್‌ 7110.65R (ಏರ್‌ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌)] ಫೆಡೆರಲ್‌ ಏವಿಯೇಷನ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ 14 March 2007. ದಿನಾಂಕ 11 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2007ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 1990ರಿಂದಲೂ, ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ತಂಡ (ದಳ)ದಲ್ಲಿ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿರುವ, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ 'ಹೇಳಿ-ಮಾಡಿಸಿದಂತಹ', 28000 ಮತ್ತು 29000ರ ಕ್ರಮಸಂಖ್ಯೆ ಹೊತ್ತ, ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಅಂಕಿತ [[VC-25A]] ಹೊಂದಿರುವ ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747-200B ಸರಣಿಯ ಎರಡು ವಿಮಾನಗಳಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ವಿಮಾನಗಳು 'ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌' ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಿಗಾಗಿಯೇ U.S. ಏರ್‌ ಫೊರ್ಸ್‌ (U.S. ವಾಯುಸೇನೆ) ಎರಡು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಬಳಸುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾಯುಸೇನೆ ವಿಮಾನವೂ ಆಗಿರಬಹುದು.<ref>ಬಾಸ್ಮನ್‌, ಜೂಲೀ. [https://www.nytimes.com/2009/05/31/nyregion/31obama.html?_r=1&amp;scp=9&amp;sq=obama%20broadway&amp;st=cse "ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾನ್‌ ವೇಟ್‌: ದಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌ ಹ್ಯಾಸ್‌ ಎ ಡೇಟ್‌."] ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'', 18 ಮೇ 2002. ದಿನಾಂಕ 17 ಜೂನ್‌ 2006ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿತ</ref> ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಎಂಬುದು ಅಮೆರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.<ref name="Walsh" /> ಈ ವಿಮಾನವು ವಿಶ್ವದ ಖ್ಯಾತ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲೊಂದು ಹಾಗೂ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ವಿಮಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="af1">ವ್ಯಾಲೇಸ್‌, ಕ್ರಿಸ್‌ (ನಿರೂಪಕ). [http://www.foxnews.com/video-search/m/21504368/aboard_air_force_one.htm?pageid=23236 "ಎಬೋರ್ಡ್‌ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌."] ''Fox News'', November 24, 2008. ದಿನಾಂಕ 10 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == 11 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1910ರಂದು, [[ಥಿಯೊಡೊರ್‌ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌]] ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಮೊದಲ U.S. ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಆದರೂ, ಆರಂಭಿಕ [[ರೈಟ್‌ ಫ್ಲೈಯರ್‌]] ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ([[ಮಿಸ್ಸೂರಿ]]ಯ [[ಸೇಂಟ್‌ ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌]] ಹತ್ತಿರದ) ಕಿನ್ಲಾಕ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಗಲೇ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆ ತೊರೆದಿದ್ದರು. ಅವರ ನಂತರ ಬಂದ [[ವಿಲಿಯಮ್‌ ಹೊವಾರ್ಡ್‌ ಟಾಫ್ಟ್‌]] US ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಮಾನ ಯಾನವು ಅಲ್ಲಿಯ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕ್ಷಣ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಿತ್ತಷ್ಟೆ. ಆದರೂ ಸಹ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ವಿಮಾನ ಯಾನಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.<ref>ಹಾರ್ಡೆಸ್ಟಿ 2003, ಪಿಪಿ. 31–32.</ref> [[ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಸಮರ]]ದ ಮುಂಚೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು ದೇಶದಾಚೆಗಿನ ಮತ್ತು ದೇಶಾಂತರ ವಿಮಾನಾ ಯಾನ ನಡೆಸಿದ್ದು ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿತ್ತು. ನಿಸ್ತಂತು ದೂರಸಂವಹನ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು; ಜೊತೆಗೆ, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊದಗುತ್ತಿತ್ತು. 1930ರ ದಶಕದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, [[ಡಗ್ಲಸ್‌ DC-3]]ರಂತಹ ವಿಮಾನಗಳು ತಯಾರಾದ ನಂತರ, ವಿಮಾನ ಯಾನವೂ ಸಾರಿಗೆಯ ಒಂದು ರೀತಿಯೆಂದು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಡಿಯಾಗಿ ಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ವಿಮಾನ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಚಾಲನೆ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ನೂತನ ರೇಡಿಯೊ ಉಪಕರಣಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಾರಣ ವಾಣಿಜ್ಯರೂಪದ ವಿಮಾನಯಾನವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿಸಿದೆ. ಜೀವವಿಮೆ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಿಗೆ (ಪೈಲಟ್‌) ದುಬಾರಿ ದರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರೈಲಿನ ಬದಲು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ಡಿ. ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌]] ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣ ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ಅಮೆರಿಕಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಸಮರದ ಸಮಯ, 1943ರಲ್ಲಿ [[ಮೊರೊಕೊ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಕ್ಯಾಸಾ ಬ್ಲಾಂಕಾ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ ಪ್ಯಾನ್‌-ಆಮ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯುಳ್ಳ ''ಡಿಕ್ಸೀ ಕ್ಲಿಪರ್‌'' ಎಂಬ [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 314]] '[[ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಬೋಟ್‌(ಹಾರುವ ದೋಣಿ)]]'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಈ ವಿಮಾನ ಯಾನವು ಮೂರು ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ 5,500 ಮೈಲ್‌ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿತ್ತು.<ref>ಹಾರ್ಡೆಸ್ಟಿ 2003, ಪಿ. 38.</ref> [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದ ಸಮರ]]ದುದ್ದಕ್ಕೂ ಜರ್ಮನ್‌ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳಿಂದ ಅಪಾಯಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ ಕಾರಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ವಿಮಾನಯಾನವೇ ಸೂಕ್ತವೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಹಾರ್ಡೆಸ್ಟಿ 2003, ಪಿ. 39.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Sacred Cow airplane.jpg|thumb|right|'ದಿ ಸೇಕ್ರಿಡ್‌ ಕೌ' ಎನ್ನಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ಡಿ. ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ರ C-54 ಸ್ಕೈಮಾಸ್ಟರ್‌ ಏರ್ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌.]] ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಅಷ್ಟೂ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲವೆಂದು ಮನಗಂಡ USAAF ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಒಂದು ಸೇನಾ ವಿಮಾನವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿ, ಸೇನೆಯ ಸರ್ವೋನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಡಲು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರು.<ref name="National Museum VC-54C">[http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?fsID=566 "ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಷೀಟ್‌: ಡೊಗ್ಲಸ್‌ VC-54C SACRED COW"]. ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌ US ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌. ದಿನಾಂಕ 23 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪುನರ್ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾದಿರಿಸಿದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವು [[C-87A]] VIP ಸಾರಿಗೆ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು. 41-24159 ಸಂಖ್ಯೆ ಹೊತ್ತ ವಿಮಾನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ VIP ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ 1943ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ದೇಶಾಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ಡಿ. ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ರನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುವ ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು ''Guess Where II'' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Dorr" /> ಒಂದು ವೇಳೆ ಇದು ಸ್ವೀಕಾರವಾದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಸೇವೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅರ್ಥಾತ್‌ ಮೊದಲ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಸೇವಾವಧಿಯಲ್ಲಿ C-87ರ ಬಹಳ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸುರಕ್ಷಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ [[ಸಿಕ್ರೆಟ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌]] ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ''Guess Where II'' ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref name="Dorr">ಡಾರ್‌‌ 2002, ಪಿ. l34.</ref> ನಂತರ, ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ವರಿಷ್ಠ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಯ್ಯಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 1944ರಂದು, ''Guess Where II'' [[ಎಲೀನರ್‌ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌]]ರನ್ನು ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ಸೌಹಾರ್ದ ಯಾತ್ರೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಒಯ್ದಿತ್ತು. 1945ರಲ್ಲಿ C-87 ವಿಮಾನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Dorr" /> ನಂತರ, ಸಿಕ್ರೆಟ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಡಗ್ಲಸ್‌ [[C-54 ಸ್ಕೈಮಾಸ್ಟರ್‌]] ವಿಮಾನದ ಮರುವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸಿದರು. ''ಸೇಕ್ರೆಡ್‌ ಕೌ'' ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಹೊತ್ತ ಈ VC-54C ವಿಮಾನವು ಶಯ್ಯಾಗಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ರೇಡಿಯೊ ದೂರವಾಣಿ ಹಾಗೂ, ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ರನ್ನು ಎತ್ತಿ ಒಳಗೊಯ್ಯಲು ಒಳಸೆಳೆಯಬಲ್ಲ ಲಿಫ್ಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಹ ಇತ್ತು. ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಈ ವಿಮಾನನ್ನು, ಫೆಬ್ರವರಿ 1945ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಯಾಲ್ಟಾ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಬಳಸಿದರು.<ref name="National Museum VC-54C" />{{Nonspecific|date=October 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Independence aircraft.png|thumb|left|ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರೂಮನ್‌ರಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್‌']] 1945ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ ನಿಧನರಾದ ನಂತರ ಉಪ-ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್ ಟ್ರೂಮನ್|ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್‌. ಟ್ರೂಮನ್‌]] ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. U.S. ಏರ್‌ ಫೊರ್ಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಶಾಸನವಾದ [[1947ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷಾ ಕಾಯಿದೆ]]ಗೆ VC-54C ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹ್ಯಾರಿ ಟ್ರೂಮನ್‌ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದರು.<ref name="National Museum VC-54C" /> 1947ರಲ್ಲಿ ಅವರು VC-54C ವಿಮಾನದ ಬದಲಿಗೆ, ಪರಿವರ್ತಿತವಾದ [[C-118 ಲಿಫ್ಟ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌]] ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್‌ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು (ಮಿಸ್ಸೂರಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಸ್ವಸ್ಥಳದ ಹೆಸರೂ ಇದಾಗಿತ್ತು). ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಆದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವಿದು. ಇದರ ನಾಸಿಕಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಬೋಳು ಹದ್ದಿ]]ನ ತಲೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಡ್ವೈಟ್‌ ಡಿ. ಐಸೆನ್ಹೊವರ್‌]] ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಭದ್ರತಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ದೇಶಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಕರೆ ಸಂಕೇತ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1953ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್‌]] ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಯುಯಾನ (8610) ವಿಮಾನವು, ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ 8610 ವಿಮಾನದ ಕರೆ ಸಂಕೇತವನ್ನೇ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಎರಡೂ ವಿಮಾನಗಳು ಒಂದೇ ವಾಯುಪಥ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, 'ಏರ್‌‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಕೇತವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Lockheed VC-121E Super Constellation.jpg|thumb|right|ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಐಸೆನ್ಹೊವರ್‌ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೊಲಂಬೀನ್‌ III.]] ಐಸೆನ್ಹೊವರ್‌ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು [[ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್‌ C-121 ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲೇಷನ್ಸ್‌]] (VC-121E) [[ಪ್ರೊಪೆಲರ್‌]]ಗಳುಳ್ಳ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅವರು ನೆಲೆಸಿದ ರಾಜ್ಯ ಕೊಲೊರೆಡೊದ ಅಧಿಕೃತ ಲಾಂಛನ [[ಕೊಲಂಬೀನ್‌]] ಹೂವಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, [[ಮ್ಯಾಮೀ ಐಸೆನ್ಹೊವರ್‌]] ಈ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ''ಕೊಲಂಬೀನ್‌ II'' ಮತ್ತು ''ಕೊಲಂಬೀನ್‌ III'' ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಈ ವಿಮಾನಗಳ ಪಡೆಗೆ ಎರಡು [[ಏರೊ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್‌]]ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇವು ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾರಿದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ವಿಮಾನಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾದವು. ವಿಮಾನದಿಂದ-ಭೂಮಿಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಹಾಗೂ ವಿಮಾನದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಟೆಲಿಟೈಪ್‌ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಐಸೆನ್ಹೊವರ್‌ ಏರ್‌‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸಿದರು. 1958ರಲ್ಲಿ ಐಸೆನ್ಹೊವರ್‌ರ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ ಮೂರು ಬೋಯಿಂಗ್‌ 707 ಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು (VC-137ಗಳು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾದ SAM 970, 971 ಮತ್ತು 972) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ದಿನಾಂಕ 3 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1959ರಿಂದ 22 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1959ರವರೆಗೆ ತಾವು 'ಫ್ಲೈಟ್‌ ಟು ಪೀಸ್‌' ಎಂಬ ಸೌಹಾರ್ದ ಪ್ರವಾಸ ನಡೆಸಿದ ಐಸೆನ್ಹೋವರ್‌ VC-137 ಬಳಸುವ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 19 ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ {{convert|22000|mi|km}} ಅವರು 11 ಏಷ್ಯನ್‌ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ''ಕೊಲಂಬೀನ್‌'' ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಯಾಣದ ಎರಡರಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದರು. === ಬೋಯಿಂಗ್‌ 707 ವಿಮಾನಗಳು === {{Main|VC-137C SAM 26000|VC-137C SAM 27000}} [[ಚಿತ್ರ:VC-137-1_Air_Force_One.jpg|thumb|left|ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಕೆನ್ನೆಡಿಯಿಂದ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌ ವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಬೋಯಿಂಗ್‌ 707 (SAM 26000).]] [[ಜಾನ್‌ ಎಫ್‌. ಕೆನ್ನೆಡಿ]] ಕೆನಡಾ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಐಸೆನ್ಹೊವರ್‌ ಕಾಲದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರಾದರೂ, ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ 1962ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು [[C-137 ಸ್ಟ್ರೆಟೊಲೈನರ್‌]] ಎಂಬ [[ಪರಿವರ್ತಿತ ದೂರ-ಶ್ರೇಣಿಯ 707-ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ಏರ್‌ ಮಿಷನ್‌ (SAM) 26000]] ವಿಮಾನವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ತಮ್ಮದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ [[ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸ]]ದತ್ತ ಯತ್ನಿಸಿತ್ತು: ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಲೋಹದ ಸ್ವರ್ಣ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೆಸರನ್ನು ದಪ್ಪ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನವು ತೀರಾ ರಾಜೋಚಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಜಾನ್‌ ಕೆನ್ನೆಡಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಜ್ಯಾಕಿಲೀನ್‌ ಕೆನ್ನೆಡಿ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಜಾನ್‌ ಕೆನ್ನೆಡಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌-ಸಂಜಾತ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ [[ರೇಮಂಡ್‌ ಲೊವಿ]]ಯವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, VC-137 ಜೆಟ್ ವಿಮಾನದ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು ಕೋರಿದರು.<ref name="Walsh">ವಾಲ್ಷ್‌ 2003.</ref> ಲೊವಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್‌ನತ್ತ ಒಯ್ಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆ]]ಯ ಅಚ್ಚಾದ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೆಸರಲ್ಲಿನ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು [[ಕ್ಯಾಸ್ಲಾನ್‌]] ಎಂಬ ಅಕ್ಷರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ, ತುಸು ದೂರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ವಿಮಾನದ ಕೆಳಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್‌ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮೆರಗುಗೊಳಿಸಿದರು. ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಎರಡು ರೀತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು: ದೇಶದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಸ್ಲೇಟ್‌-ಬ್ಲೂ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ, ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರುಪಿಸುವಂತಹ [[ಹಸಿರುನೀಲಿ]] ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ವಿಮಾನದ ನಾಸಿಕದ ಬಳಿ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಮುದ್ರೆ]]ಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಮಾನದ ಬಾಲದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಧ್ವಜ ಬಿಡಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಮಾನದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ದಪ್ಪ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲೊವಿಯವರ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಕೂಡಲೇ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಯವರಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಿಟ್ಟಿಸಿತು. 1990ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಸೇವೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾದ VC-25ಗೆ VC-137ರ ಗುರುತು-ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>ಹಾರ್ಡೆಸ್ಟಿ 2003, ಪಿ. 70.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Air Force One SAM 27000.jpg|thumb|right|ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ SAM 27000 ಆಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳಾದ ನಿಕ್ಸನ್‌ರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯು ಬುಷ್ ವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸೆಲ್ಲಿಸಿದ ಬೋಯಿಂಗ್‌ 707 SAM 27000 ನಿಕ್ಸನ್‌ರಿಂದ ರೀಗನ್‌ರ ವರೆಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು.]] SAM 26000 1962ರಿಂದ 1998ರ ತನಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಜಾನ್‌ ಕೆನ್ನೆಡಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು [[ಬಿಲ್‌ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌]]ರ ವರೆಗೂ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಿಗಾಗಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ದಿನಾಂಕ 22 ನವೆಂಬರ್‌ 1963ರಂದು SAM 26000 ವಿಮಾನವು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಕೆನ್ನೆಡಿಯವರನ್ನು ಟೆಕ್ಸಸ್‌ನ ಡಲ್ಲಾಸ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದಿತ್ತು. ಡಲ್ಲಾಸ್‌ನ ಲವ್ಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಕೆನ್ನೆಡಿ ತಮ್ಮ ಹಿತೈಷಿಗಳ ಸ್ವಾಗತ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಈ ವಿಮಾನವು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಅದೇ ಅಪರಾಹ್ನ, ಜಾನ್‌ ಕೆನ್ನೆಡಿ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದರು, ದೇಶದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಿಂಡನ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, SAM 26000 ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಲಿಂಡನ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌ರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಜಾನ್‌ ಕೆನ್ನೆಡಿಯ ಶವವನ್ನು ಇದೇ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಯಿತು. [[ಅರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಿಮೆಟರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ಕೆನ್ನೆಡಿ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರದ ನಂತರ ದಫನಗೊಳಿಸುವ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಮಾನವು 50 ಪೈಟರ್‌ ಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹಾರಿಹೋಯಿತು. ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ, ಇದು ಲಿಂಡನ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌ರ ಶವವನ್ನು [[ಸರ್ಕಾರಿ ಗೌರವ ಮರ್ಯಾದೆ ಸಹಿತ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ]]ಕ್ಕಾಗಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತಂದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಟೆಕ್ಸಸ್‌ಗೆ ಒಯ್ದಿತ್ತು. ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದಫನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, SAM 26000 ವಿಮಾನದ ಮಾಜಿ ಪೈಲಟ್‌ ಒಬ್ಬರು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲಿ ಧ್ವಜವನ್ನು [[ಲೇಡಿ ಬರ್ಡ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌]]ರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. 1972ರಲ್ಲಿ SAM 26000 ವಿಮಾನದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ಏರ್‌ ಮಿಷನ್‌ 27000]] ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು VC-137 ವಿಮಾನವು ಆಗಮಿಸಿತು. ಆದರೂ, SAM 26000 ವಿಮಾನವನ್ನು ಆಪತ್ಕಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು 1998ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ SAM 26000 ವಿಮಾನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಿಕ್ಸನ್‌]] SAM 27000 ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಹೊಸ ವಿಮಾನವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ದೇಶಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆನಂತರ 1990ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ SAM 28000 ಮತ್ತು 29000 ಎಂಬ ಎರಡು [[VC-25]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಇಂಗಿತವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಿಕ್ಸನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾಗೆ ತೆರಳಲು SAM 27000 ವಿಮಾನ ಹತ್ತಿದರು. ಗೆರಾಲ್ಡ್‌ ಫೊರ್ಡ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಬಳಿಕ, ನಿಕ್ಸನ್‌ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಮಾನವ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಈ ವಿಮಾನದ ಕರೆ ಸಂಕೇತವು ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ನಿಂದ SAM 27000ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಯಿತು. ಇಸವಿ 2001ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯು ಬುಷ್‌]] SAM 27000 ವಿಮಾನವನ್ನು ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಬರ್ನಾರ್ಡಿನೊ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿ, [[ಸಿಮಿ ವ್ಯಾಲಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೀಗನ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಷ್ಯಲ್‌ ಲೈಬ್ರೆರಿ]]ಗೆ ಒಯ್ದು, ಪುನಃ ಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. === ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747 ವಿಮಾನಗಳು === {{See also|Boeing VC-25}} [[ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೀಗನ್‌]] ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747 ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯು ಇವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ವಿಶಾಲ ರಚನೆಯುಳ್ಳ, ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಮೂರು ಇಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 6000 ಮೈಲ್‌ಗಳ ಅನ್‌-ರಿಫ್ಯುಯೆಲ್‌ ಶ್ರೇಣಿ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ 1985ರಲ್ಲಿ USAF ಒಂದು 'ರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಪ್ರೊಪೊಸಲ್‌' ಕಳುಹಿಸಿತು. [[747]] ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ [[DC-10]] ವಿಮಾನ ತಯಾರಕ ಮೆಕ್‌ಡನೆಲ್‌ ಡೊಗ್ಲಸ್‌ ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಪೊಸಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು. [[ರೀಗನ್‌ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಎರಡು ತದ್ರೂಪೀ [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿತು. ರೀಗನ್‌ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಬೋಯಿಂಗ್‌ 707 ವಿಮಾನಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಈ 747 ವಿಮಾನಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.<ref name="747-dod">ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌, ರುಡಿ. [https://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=26295 "ರೀಗನ್‌ ಮೇಕ್ಸ್‌ ಫಸ್ಟ್‌, ಲಾಸ್ಟ್‌ ಫ್ಲೈಟ್‌ ಇನ ಜೆಟ್‌ ಹಿ ಆರ್ಡರ್ಡ್‌."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080413174559/https://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=26295 |date=2008-04-13 }} ''ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ''. 25 ಜೂನ್‌ 2004. ದಿನಾಂಕ 17 ಜೂನ್‌ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಸಂಪಾದಿತ.</ref> ಮೊದಲ ಪ್ರಜೆ [[ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೀಗನ್‌]] ವಿಮಾನದ ಆಂತರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ ರಚಿಸಿದರು. [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್‌]] ನೆನಪು ಮಾಡುವಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅವರು ಬಳಸಿದರು.<ref name="747-dod" /> [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೆಚ್‌. ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌]] ಅಮೆರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಮೊದಲ ವಿಮಾನವನ್ನು 1990ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಮಾನವನ್ನು [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್‌ ಪಲ್ಸ್‌ (ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಕಂಪನ)]] ದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾಮಗಾರಿಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಗಿತ್ತು. VC-25 ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಅಸುರಕ್ಷಿತ ದೂರವಾಣಿ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಂವಹನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಇವನ್ನು ಬಳಸಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[File:George and Laura Bush at Bagram Air Base in Afghanistan.jpg|thumb|right|ದಿನಾಂಕ 1 ಮಾರ್ಚ್‌ 2006ರಂದು ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್‌ದ ಬಾಗ್ರಾಮ್‌ ಏರ್‌ ಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯು ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ಲಾರಾ ಬುಷ್‌. ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.]] [[ಮೇರಿಲೆಂಡ್‌]]ನ [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್‌ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಬೇಸ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[89ನೆಯ ಏರ್‌ಲಿಪ್ಟ್‌ ವಿಂಗ್‌]] ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ವಿಮಾನ ಪಡೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮೇಲೆ ಹಾರಿಹೋಗುವ ಸಮಯ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇನಾ (ಯುದ್ಧ) ವಿಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇಂತಹ ಪ್ರಸಂಗವು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದುಂಟು. ಜೂನ್‌ 1974ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಿಕ್ಸನ್‌ ಸಿರಿಯಾ ದೇಶದ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸಿರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿ ಜತೆಗೂಡಿದವು. ಆದರೆ, ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಈ ವಿಚಾರ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧುಮುಕುವಿಕೆಯೂ ಸೇರಿ, ಸಿರಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯತ್ನ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/liveonline/03/special/books/sp_books_walsh052203.htm "ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಆನ್ಲೈನ್‌ ಕಾನ್ವರ್ಸೇಷನ್‌ ವಿತ್‌ ಕೆನೆತ್‌ ವಾಲ್ಷ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ''ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದೇರ್‌ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌'' ".] ''washingtonpost.com'', 22 ಮೇ 2002. ದಿನಾಂಕ 23 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪುನಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ದಿನಾಂಕ [[11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2001ರಂದು ನಡೆದ ಆತಂಕವಾದಿ ಹಲ್ಲೆ]]ಯ ಸಮಯ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಪ್ರಸಂಗ ನಡೆಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಸೌತ್‌ ಟವರ್‌ಗೆ ಒತ್ತೆಯಾದ ವಿಮಾನ ಢಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಾಗ, [[ಫ್ಲಾರಿಡಾದ ಸಾರಾಸೊಟಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಎಮ್ಮಾ ಇ. ಬುಕರ್‌ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಸ್ಕೂಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌ರ ಪಯಣವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲ. ಅವರು [[ಸಾರಾಸೊಟಾ-ಬ್ರ್ಯಾಡೆಂಟನ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಿಂದ ಲೂಯಿಸಿಯಾನಾದ [[ಬಾರ್ಕ್ಸ್‌ಡೇಲ್‌ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಬೇಸ್‌]] ವರೆಗೂ VC-25 ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ಆನಂತರ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿರುವ [[ಆಫುಟ್‌ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಬೇಸ್‌]]ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಶ್ವೇತ ಭವನ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ ವಿವರಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, 'ಶ್ವೇತ ಭವನ ಮತ್ತು ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಸಹ ಹಲ್ಲೆಗೊಳಗಾಗುವ ಅಪಾಯದ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ನಂಬಲಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿಯಿತ್ತು, ಹಾಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯು ಬುಷ್‌ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.' <ref>[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2001/09/20010912-8.html "ಪ್ರೆಸ್‌ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್‌ ಬೈ ಆರಿ ಫ್ಲೇಷರ್‌."] ''ವೈಟ್‌ ಹೌಸ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ರಿಲೀಸಸ್‌'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2001. 23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಂದು ಪುನಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆನಂತರ, ಶ್ವೇತ ಭವನವು, ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಈ ಬೆದರಿಕೆಯ ಯಾವ ಕುರುಹನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ವಿಸ್ತೃತ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಸಮರ್ಪಕ ಸಂವಹನದ ಅಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ಬಂದದ್ದು ಸಾಬೀತಾಗಿತ್ತು.<ref>ಅಲೆನ್‌, ಮೈಕ್‌. [http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article&amp;node=&amp;contentId=A32319-2001Sep26 "ವೈಟ್‌ ಹೌಸ್‌ ಡ್ರಾಪ್ಸ್‌ ಕ್ಲೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ಥ್ರೆಟ್‌ ಟು ಬುಷ್‌."] ''ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌'', ಪಿ. A08, 27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2001. ದಿನಾಂಕ 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Barack Obama meets his staff in Air Force One Conference Room.jpg|thumb|left|ದಿನಾಂಕ 3 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2009ರಂದು ಸಭಾ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ.]] ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುತ್ತಾ ಬಂದಾಗ, [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌]]ರನ್ನು ಟೆಕ್ಸಸ್‌ಗೆ ಒಯ್ಯಲು ಒಂದು VC-25 ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ಏರ್‌ ಮಿಷನ್‌ 28000 ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ, ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದಿನಾಂಕ 27 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2009ರಂದು, [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ]] ಮತ್ತು [[ತರಬೇತಿ ಕಸರತ್ತು]] ನಡೆಸಲು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಕೆಳಗಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ VC-25 ವಿಮಾನವು ಹಲವು ನಾಗರೀಕರ ಗಾಬರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ರಾವ್‌, ಮೈಥಿಲಿ ಅಂಡ್‌ ಎಡ್‌ ಹೆನ್ರಿ. [http://www.cnn.com/2009/POLITICS/04/28/low.flying.plane/index.html " 'ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌' ಒಬಾಮ ಆರ್ಡರ್ಸ್ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ NY ಪ್ಲೇನ್‌ ಫ್ಲೈಯೊವರ್‌."] ''cnn.com'', 28 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2009. ದಿನಾಂಕ 23 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪುನ:ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ]]ದ ಘಟನೆಯ ಕಾರಣ, ಶ್ವೇತ ಭವನದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದಾಯಿತು. VC-25A ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ್ನು ಮಿತವ್ಯಯವಾಗಿ, ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ದುಸ್ತರವಾಗಿದೆ. [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747-8]] ಹಾಗೂ [[EADS]] [[ಏರ್ಬಸ್‌ A380]] ಸೇರಿದಂತೆ ಬದಲೀ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು USAF [[ಏರ್‌ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌]] ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>ಟ್ರಿಂಬಲ್‌, ಸ್ಟೀಫನ್‌. [http://www.flightglobal.com/articles/2007/10/17/218681/exclusive-us-considers-airbus-a380-as-air-force-one-and-potentially-a-c-5-replacement.html "US ಕನ್ಸಿಡರ್ಸ್‌ ಏರ್ಬಸ್‌ A380 ಆಸ್‌ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪೊಟೆನ್ಷಿಯಲಿ ಎ C-5 ರಿಪ್ಲೇಸ್ಮೆಂಟ್‌."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018074511/http://www.flightglobal.com/articles/2007/10/17/218681/exclusive-us-considers-airbus-a380-as-air-force-one-and-potentially-a-c-5-replacement.html |date=2007-10-18 }} ''ಫ್ಲೈಟ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌'', 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2007. ದಿನಾಂಕ 17 June 2006ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿತ</ref> ಮುಂಬರುವ 2017ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬದಲಿ ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು USAF [[ಏರ್‌ ಮೆಟಿರಿಯಲ್‌ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌]] ದಿನಾಂಕ 7 ಜನವರಿ 2009ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref>ಹೊರೀನ್‌, ಡೇನಿಯಲ್‌. [https://www.fbo.gov/index?s=opportunity&amp;mode=form&amp;id=e35e259abc36437e8e7665d42bdac9b2&amp;tab=core&amp;_cview=0 "USAF ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಏರ್ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ರಿಕ್ಯಾಪಿಟಲೈಸೇಷನ್‌ (PAR) ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌."] ''USAF ಮೆಟಿರಿಯಲ್‌ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌'', 7 ಜನವರಿ 2007. ದಿನಾಂಕ 8 ಜನವರಿ 2009ರಂದು ಪುನರ್ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ತಾವು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಬಿಡ್‌ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು [[EADS]] 28 ಜನವರಿ 2009ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಏಕೈಕ ಬಿಡ್ಡರ್‌ ಆಗಿ, ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747-8 ಅಥವಾ [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 787]] ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವುದಿತ್ತು.<ref>ಬಟ್ಲರ್‌, ಆಮಿ. [http://www.aviationweek.com/aw/generic/story.jsp?id=news/AF1-012809.xml&amp;headline=Boeing%20Only%20Contender%20for%20New%20Air%20Force%20One&amp;channel=defense "ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಒನ್ಲಿ ಕಂಟೆಂಡರ್‌ ಫಾರ್‌ ನ್ಯೂ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111219112617/http://www.aviationweek.com/aw/generic/story.jsp?id=news%2FAF1-012809.xml&headline=Boeing%20Only%20Contender%20for%20New%20Air%20Force%20One&channel=defense |date=2011-12-19 }} ''AviationWeek.com'', 28 ಜನವರಿ 2009. ದಿನಾಂಕ 17 ಜೂನ್‌ 2006ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿತ</ref> == ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ವಿಮಾನಗಳು == [[File:Image of Air Force One, Secret Service Agents and the Presidential Limousine.jpg|thumb|left|ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌, ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಕಾರ್‌ ಮತ್ತು ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ ಏಜೆಂಟ್ಸ್‌ <ref name="budget">[31]</ref> ]] U.S. ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ''[[ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್‌ ಒನ್‌]]'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ವಿಮಾನ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ವಿಮಾನ ಯಾನ ಉದ್ದಿಮೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್‌]]. ದಿನಾಂಕ 26 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1973ರಂದು ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಿಕ್ಸನ್‌]] ಒಬ್ಬ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಾಗಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಡಲ್ಸ್‌]] ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲೀಸ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಎಂದಿನಂತೆ [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 707]] ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸದೆ ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಲು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಎಂದು ನಿಕ್ಸನ್‌ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಿವರಿಸಿದರು.<ref name="Exec1CBS">ಮಡ್‌, ರೊಜರ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಚರ್ಡ್‌ ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌. [http://tvnews.vanderbilt.edu/program.pl?ID=226900 ವ್ಯಾಂಡರ್ಬಿಲ್ಟ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ನ್ಯೂಸ್ ಆರ್ಕೈವ್‌ "ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌ / ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌ ಏರ್ಲೈನ್‌ ಫ್ಲೈಟ್‌."] ''[[CBS ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 27 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1973. ದಿನಾಂಕ 17 ಜೂನ್‌ 2006ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿತ.</ref> ದಿನಾಂಕ 8 ಮಾರ್ಚ್‌ 2000ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬಿಲ್‌ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌]] ಯಾವುದೇ ಗುರುತು ಹೊಂದಿರದ [[ಗಲ್ಫ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ III]] ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ, 'ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌' ಎಂಬ ಕರೆ ಸಂಕೇತ ಹೊತ್ತ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಮಾನವು ಇದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಯಿತು.<ref>ಸ್ಯಾಮನ್‌, ಬಿಲ್‌. "ಕ್ಲಿಂಟನ್‌ ಯುಸಸ್‌ ಡಿಕಾಯ್‌ ಫ್ಲೈಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ." ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', 26 ಮಾರ್ಚ್‌ 2000. ಪಿ. C.1.</ref><ref>ಹನಿಫಾ, ಅಜೀಜ್‌. "ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್‌ ಹೈಡ್‌-ಅಂಡ್‌-ಸೀಕ್‌ ಆನ್‌ ಟ್ರಿಪ್‌ ಟು ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌." ''ಇಂಡಿಯಾ ಅಬ್ರಾಡ್‌''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌: 31 ಮಾರ್ಚ್‌ 2000, ವಾಲ್ಯೂಮ್‌ XXX, ಇಷ್ಯೂ 27, ಪಿ. 22.</ref><ref>"ಕ್ಲಿಂಟನ್ಸ್‌ ಟ್ರಿಪ್‌ ಟು ಏಷ್ಯಾ ಕಾಸ್ಟ್‌ ಅಟ್‌ ಲೀಸ್ಟ್‌ $50 ಮಿಲಿಯನ್‌." ''ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಜರ್ನಲ್‌ ಸೆಂಟಿನೆಲ್‌'', 9 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2000, ಪಿ. 175 A.</ref> ಈ ದಿಕ್‌ ಪರಿವರ್ತನೆ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು U.S. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಗಳಾದವು. ಇತರೆ ದೇಶಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೂ ಸಹ ಅವರಿಗಾಗಿಯೇ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ಇದನ್ನು ನೋಡಿ: [[ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ವಿಮಾನ ಯಾನಗಳು]] == ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ವಿಮಾನ == [[ಚಿತ್ರ:President George W. Bush, Mrs. Laura Bush and Nancy Reagan.jpg|thumb|right|2005ರಲ್ಲಿ, ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ SAM 27000 ವಿಮಾನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯು ಬುಷ್‌, ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ಲಾರಾ ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೀಗನ್‌. ಈ ವಿಮಾನವು 1972ರಿಂದ 2001ರ ವರೆಗೂ ಏಳು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದಿತ್ತು. ಇಂದು ಈ ವಿಮಾನವು ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೀಗನ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ.]] ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ (''ಸೇಕ್ರೆಡ್‌ ಕೌ'', ''ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್‌'', ''ಕೊಲಂಬೀನ್‌ III'', [[SAM 26000]], ಇತರೆ ಸಣ್ಣ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ವಿಮಾನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ವಿಮಾನಗಳು ಮುಂಚೆ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಒಹಾಯೊ]]ದ [[ಡೇಟನ್‌]] ಬಳಿ [[ರೈಟ್‌-ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್‌ AFB]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ವಿಮಾನತಾಣ, ಹಾಗೂ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]]ನ [[ಸಿಯೆಟ್ಲ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಮ್ಯುಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ಲೈಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ (ಮುಂಚೆ VC-137B SAM 970) ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ರಿಚರ್‌ ನಿಕ್ಸನ್‌ರ ಕಾಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜ್ಯಾರ್ಜ್‌ ಹೆಚ್‌. ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌ರ ವರೆಗೂ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಬೋಯಿಂಗ್‌ 707 ವಿಮಾನವು ([[SAM 27000]]) [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ]]ದ [[ಸಿಮಿ ವ್ಯಾಲಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೀಗನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನ್ನು 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2005ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ಜಾನ್‌ ಎಫ್‌. ಕೆನ್ನೆಡಿ]] ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ [[VC-118A ಲಿಫ್ಟ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌]] ವಿಮಾನವು [[ಅರಿಜೋನಾ]]ದ ಟಕ್ಸನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಪಿಮಾ ಏರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪೈಲಟ್‌ಗಳ ಸಾದಿಲ್ವಾರಪಟ್ಟಿ. == ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌. ಕರ್ನಲ್‌. ಹೆನ್ರಿ ಟಿ. ಮಯರ್ಸ್‌:<ref name="Air University" /> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌: ಜೂನ್‌ 1944-ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1945 * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಹ್ಯಾರಿ ಟ್ರೂಮನ್‌: ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1945-ಜನವರಿ 1948 ಕರ್ನಲ್‌. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌:<ref name="Air University">ಲಾಂಗ್‌, ಮೇಜರ್‌ ಟಿಮೊತಿ ಎ., USAF. "ದಿ ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್‌ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್‌ ಪವರ್‌ ಆಫ್‌ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಅಂಡ್ ಇಟ್ಸ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಗಿಕ್‌ ಲೆವೆಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡಿಪ್ಲೊಮೆಸಿ. (ರಿಸರ್ಚ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌)" ''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ AFB, ಅಲಾಬಾಮಾ: ಏರ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ'', ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2008.</ref> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಹ್ಯಾರಿ ಟ್ರೂಮನ್‌: ಜನವರಿ 1948 - ಜನವರಿ 1953 ಕರ್ನಲ್‌. ವಿಲಿಯಮ್‌ ಜಿ. ಡ್ರೇಪರ್‌:<ref name="Air University" /> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಡ್ವೈಟ್‌ ಐಸೆನ್ಹೊವರ್‌: ಜನವರಿ 1953-ಜನವರಿ 1961 ಕರ್ನಲ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಸ್ವಿಂಡಾಲ್‌:<ref name="Air University" /> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್‌ ಎಫ್‌ ಕೆನ್ನೆಡಿ: ಜನವರಿ 1961-ನವೆಂಬರ್‌ 1963 * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಲಿಂಡನ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌: ನವೆಂಬರ್‌ 1963-ಜುಲೈ 1965 ಕರ್ನಲ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ ವಿ. ಕ್ರಾಸ್‌:<ref name="Air University" /> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಲಿಂಡನ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌: ಜುಲೈ 1965-ಮೇ 1968 ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಕರ್ನಲ್‌ ಪಾಲ್‌ ಥಾರ್ನ್‌ಹಿಲ್‌:<ref name="Air University" /> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಲಿಂಡನ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌: ಮೇ 1968-ಜನವರಿ 1969 ಕರ್ನಲ್‌ ರಾಲ್ಫ್‌ ಡಿ. ಆಲ್ಬರ್ಟಜೀ:<ref name="Air University" /> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಿಕ್ಸನ್‌: ಜನವರಿ 1969-ಆಗಸ್ಟ್‌ 1974 ಕರ್ನಲ್‌ ಲೆಸ್ಟರ್‌ ಸಿ. ಮ್ಯಾಕ್ಲೆಲೆಂಡ್‌:<ref name="Air University" /> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಗೆರಾಲ್ಡ್‌ ಫೊರ್ಡ್‌: ಆಗಸ್ಟ್‌ 1974-ಜನವರಿ 1977 * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್‌: ಜನವರಿ 1977-ಏಪ್ರಿಲ್ 1980 ಕರ್ನಲ್‌ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಇ. ರಡ್ಡಿಕ್‌:<ref name="Air University" /> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್‌: ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1980-ಜನವರಿ 1981 * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೀಗನ್‌: ಜನವರಿ 1981-ಜನವರಿ 1989 ಕರ್ನಲ್‌ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಡಿ. “ಡ್ಯಾನಿ” ಬಾರ್‌:<ref name="Air University" /> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಎಚ್‌. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬುಷ್‌: ಜನವರಿ 1989-ಜನವರಿ 1993. * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್‌ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌: ಜನವರಿ 1993-ಜನವರಿ 1997 ಕರ್ನಲ್‌ ಮಾರ್ಕ್‌ ಎಸ್‌. ಡಾನೆಲಿ:<ref name="Dorr 2002">ಡಾರ್‌ 2002</ref> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್‌ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌: ಜನವರಿ 1997-ಜನವರಿ 2001 * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯು ಬುಷ್‌: ಜನವರಿ 2001-ಜೂನ್‌ 2001 ಕರ್ನಲ್‌ ಮಾರ್ಕ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಟಿಲ್ಮನ್‌:<ref name="Dorr 2002" /> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬುಷ್‌: ಜೂನ್‌ 2001-ಜನವರಿ 2009 ಕರ್ನಲ್‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಟರ್ನರ್‌:<ref>"ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಪೈಲಟ್‌ ಸೆಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಫೈನಲ್‌ ಮಿಷನ್‌." ''ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಸ್ಟಾಫ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌, 19 ಜನವರಿ 2009.</ref> * ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ: ಜನವರಿ 2009–ಇಂದಿನವರೆಗೆ == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣದ ಘಟನೆ]] * [[ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಟೂ]] * [[ರಾಷ್ಟಗಳ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ವಿಮಾನ ಯಾನಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == ;ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು {{reflist|2}} ;ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ {{refbegin}} * ಅಬ್ಬಾಟ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಎ. ಮತ್ತು ಎಲೇನ್‌ ಎಂ. ರೈಸ್‌. ''ಡಿಸೈನಿಂಗ್‌ ಕ್ಯಾಮೆಲಾಟ್‌: ದಿ ಕೆನ್ನೆಡಿ ವೈಟ್‌ ಹೌಸ್‌ ರಿಸ್ಟೊರೇಷನ್‌''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌: ವಾನ್‌ ನಾಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‌ ರೀನ್ಹೋಲ್ಡ್‌, 1998. ISBN 0-442-02532-7. * ಆಲ್ಬರ್ಟ್ರಾಜೀ, ರಾಲ್ಫ್‌ ಮತ್ತು [[ಜೆರಾಲ್ಡ್‌ ಎಫ್‌. ಟರ್ಹಾರ್ಸ್ಟ್‌]]. ''ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ ವೈಟ್‌ ಹೌಸ್‌: ದಿ ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್‌ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌: ಕವಾರ್ಡ್‌, ಮೆಕ್ಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ಜಿಯೊಹೆಗನ್‌, 1979. ISBN 0-698-10930-9. * ಬ್ರಾನ್‌, ಡೇವಿಡ್‌. [http://news.nationalgeographic.com/news/2003/05/0529_030529_airforceone.html "Q&amp;A: U.S. ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಜೆಟ್‌ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌."] ''ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜಿಯೊಗ್ರಾಫಿಕ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌'', 29 ಮೇ 2003. * ಡಾರ್‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ ಎಫ್‌. ''ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌''. ಸೇಂಟ್‌ ಪಾಲ್‌, ಮಿನೆಸೊಟಾ: ಮೊಟಾರ್ಬುಕ್ಸ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌, 2002. ISBN 0-7603-1055-6. * ಹಾರ್ಡೆಸ್ಟಿ, ವಾನ್‌. ''ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌: ದಿ ಏರ್ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ದಟ್‌ ಷೇಪ್ಡ್‌ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ''. ಚಾನ್ಹಾಸೆನ್‌, ಮಿನೆಸೊಟಾ: ನಾರ್ತ್‌ವರ್ಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2003. ISBN 1-55971-894-3. * ಹ್ಯಾರಿಸ್‌, ಟಾಮ್‌. [http://www.howstuffworks.com/air-force-one.htm "ಹೌ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌."] ''HowStuffWorks.com''. ದಿನಾಂಕ 10 ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ವಾಲ್ಷ್‌, ಕೆನೆತ್‌ ಟಿ. ''ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದೇರ್‌ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌‌''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಹೈಪಿರಿಯಾನ್‌, 2003. ISBN 1-4013-0004-9. {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons}} * [http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=570 ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ವಾಯು ಸೇನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ SAM 26000] * [http://www.whitehousemuseum.org/special/AF1/index.htm ವೈಟ್‌ ಹೌಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಜಾಲಪುಟ - ವಿವರಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527042124/http://www.whitehousemuseum.org/special/AF1/index.htm |date=2010-05-27 }} * [http://www.707sim.com/air-force-one.html ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ 707 ವಿಮಾನದ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ, ಹಾಗೂ, 'ವೇರ್‌ ದೇ ಆರ್‌ ನೌ?'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040812061849/http://www.707sim.com/air-force-one.html |date=2004-08-12 }} * [http://www.reaganfoundation.org/airforceone/ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071120103330/http://www.reaganfoundation.org/airforceone/ |date=2007-11-20 }} * [https://web.archive.org/web/20121021060510/http://www.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=131 ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಷೀಟ್‌, VC-25 - AIR FORCE ONE] * [https://www.whitehouse.gov/about/air_force_one/ ಶ್ವೇತ ಭವನದ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ ಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091021231000/http://www.whitehouse.gov/about/air_force_one/ |date=2009-10-21 }} * [http://www.trumanlibrary.org/photographs/search.php?access=selectbycategory&amp;keywords=Presidential+aircraft ಟ್ರೂಮನ್‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140502021748/http://www.trumanlibrary.org/photographs/search.php?access=selectbycategory&keywords=Presidential+aircraft |date=2014-05-02 }} * [http://www.af.mil/photos/index.asp?galleryID=55 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513234137/http://www.af.mil/photos/index.asp?galleryID=55 |date=2011-05-13 }} * [http://www.boeing.com/history/boeing/airforceone.html ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಒನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಇತಿಹಾಸ] * [http://www.0x4d.net/files/AF1/ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್‌ ಆರ್ಡರ್‌ 00-105E-9, ಸೆಗ್ಮೆಂಟ್‌ 9, ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ 7] {{Navboxes|list1= {{PresidentialCallsigns}} {{White House Military Office}} {{US Air Force navbox}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್‌ ಆಫೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ವಿಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ವಿಶೇಷ-ಉದ್ದೇಶ ವಿಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಕರೆ ಸಂಕೇತಗಳು]] 4kk9ja9ieyxahrnoflv9hx6x9gogvem 0 23265 1375346 1374471 2026-06-19T02:12:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375346 wikitext text/x-wiki {{Korean War Infobox}} '''ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ''' ವು, [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]] ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ [[ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಹಾಗೂ [[ಚೈನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌|ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ]] ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ [[ಕೊರಿಯಾದ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪೀಪಲ್ಸ್]] ನಡುವಿನ [[ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷಣೆ|ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ]]. ಯುದ್ದವು ೨೫ ಜೂನ್ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ೨೭ ಜುಲೈ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ [[ಯುದ್ದ ವಿರಾಮ|ಯುದ್ದ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ]] ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಅಲೀಸ್‌ನ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದಾದ ಕೋರಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಜನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಯುದ್ದವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಯುದ್ದದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಕೊರಿಯಾದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವು ಜಪಾನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು; ೧೯೪೫ ರ ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತದೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ೩೮ನೇ ಸಮಾನಾಂತರದ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಗುಂಪುಗಳು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಾದ್ಯಂತ ಮುಕ್ತ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ವಿಭಜನೆ ಗಂಭೀರವಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ೩೮ನೇ ಸಮಾನಾಂತರವು ಎರಡು ಕೊರಿಯಾಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಗಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಯುದ್ದ ನಡೆಯುವ ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುನ್ನ ಮರುಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂಧಾನಗಳು ಸಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾಚಿನ ಕಾದಾಟ ಮತ್ತು ಹಾವಳಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಬಿಡದೆ ಸಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್ ೨೫, ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ದಳಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಬಹಿರಂಗ ಕದನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಏರುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಇದೊಂದು ಮೊದಲ ಮಹತ್ವದ ಶೀತಲ ಯುದ್ದದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ದಾಳಿಯಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಲು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯನ್ನರಿಗೆ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದವು. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕೈಗಳಿಂದ ಮೊದಲ ಸೋಲುಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಯುಎನ್ ಪ್ರತಿ-ದಾಳಿಯು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರ ಕಳೆದುಹೋದ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಯಲು ನದಿವರೆಗೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದಾಗ, ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (PRC)ಉತ್ತರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದಿತು ಸಂಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾದ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಕಾದಾಟವು ಅತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ ಮತ್ತು ಚೀನಕ್ಕೆ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿತು ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣು ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ದ ಸಂಭವ ಭೀತಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿನ ಕೊರಿಯನ್ನರ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಕೊರಿಯದ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಲ ವಜಾಗೊಳಿದ ವಲಯ, ಎರಡು ಕೊರಿಯಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರ ತಡೆ ವಲಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇ ೨೭ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಯುದ್ಧವಿರಾಮದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿತು, ಹೀಗೆ ಹಕ್ಕುಬದ್ಧವಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ವಾಪಸಾಯಿತು ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಗಳೆರಡೂ ಬಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಿತವಾದ,ವ್ಯಾಪಕ ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವು ನಾಗರೀಕ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಯುದ್ಧವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಂತೆ,ಕೊರಿಯದ ಯುದ್ಧವು ಮೊದಲನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧೋಪಾಯಗಳು - ಗಾಳಿ ಸಿಡಿಗುಂಡು ದಾಳಿಗಳನ್ನನುಸರಿಸಿ, ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಾಲ್ದಳ ದಾಳಿಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಮೇಳೈಸಿದೆ. ಜನವರಿ ೧೯೫೧ ರಿಂದ ೧೯೫೩ ರವರೆಗಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗಡಿ ತಡೆ ಮತ್ತು ಕದನವಿರಾಮವನ್ನು ಮೊದಲ ಸಂಚಾರಿ ಪ್ರಚಾರವು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಗೆಯುವಂತೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == === ಪದಮೂಲ === ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಯುದ್ಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌ನ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಆರಕ್ಷಕ ಕ್ರಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು '''ಮರೆತುಹೋದ ಯುದ್ಧ ''' ಹಾಗೂ '''ಅಪರಿಚಿತ ಯುದ್ಧ''' ವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]] ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದ್ದು, ತಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯ ಕಂಡು ಕೆಲವೇ ಅಮೆರಿಕಾದ ಗಾಯಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳು ಹಿಂದೆ ಹಾಗೂ ಮುಂದೆ ನಡೆದ [[ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧಗಳಿಗಿಂತ]] ಕಡಿಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು<ref>{{cite web |title =Remembering the Forgotten War: Korea, 1950–1953 |publisher =Naval Historical Center |url =http://www.history.navy.mil/ac/korea/korea1.htm |accessdate =2007-08-16 |archive-date =2007-08-19 |archive-url =https://web.archive.org/web/20070819014820/http://www.history.navy.mil/ac/korea/korea1.htm |url-status =dead }}</ref><ref>{{cite book |title= [[The Coldest Winter: America and the Korean War]]|last= Halberstam |first= David |authorlink= David Halberstam |year= ೨೦೦೭ |publisher= [[Disney Hyperion]] |location= New York |isbn= ೯೭೮-೧-೪೦೧೩-೦೦೫೨-೪ |page= ೨ |quote= Over half a century later, the war still remained largely outside American political and cultural consciousness. ''The Forgotten War'' was the apt title of one of the best books on it. Korea was a war that sometimes seemed to have been orphaned by history.}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''೬–೨–೫ ಯುದ್ಧ''' (yuk-i-o jeonjaeng)ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದ ಜೂನ್ ೨೫{{Citation needed|date=March 2010}} ರ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ '''ಪಿತೃಭೂಮಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ''' ಯುದ್ಧವೆಂದು ಉಲೇಖಿಸುತ್ತರೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ [[ಚೋಸೊನ್]] ಚೊಂಜೆಂಗ್ (" ಜೋಸಿಯಾನ್ ಯುದ್ಧ", ಜೋಸಿಯನ್ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಕೊರಿಯವನ್ನು ಕರೆಯುವುದು).{{Citation needed|date=March 2010}} ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, [[ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌|ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಯುದ್ಧವನ್ನು U.S. '''ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಯುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ನೆರವು''' ಎನ್ನಲಾಗಿದ<ref>{{cite news|url=http://english.cri.cn/2946/2008/10/25/195s417906.htm|title=War to Resist U. S. Aggression and Aid Korea Commemorated in Henan|publisher=China Radio International|date=2008-10-25|accessdate=2010-01-29|archive-date=2012-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120202855/http://english.cri.cn/2946/2008/10/25/195s417906.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.china.org.cn/e-America/actives/dprk.htm|title=War to Resist US Aggression and Aid Korea Marked in DPRK |publisher=Xinhua|date=2000-10-26|accessdate=2010-01-29}}</ref> ‌ ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ (ಚಾವೊ ಕ್ಸಿನ್ ಝಾನ್ ಝ್ಹೆಂಗ್), [["ಚಾವೊ ಕ್ಸಿನ್"]] ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊರಿಯ, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂದೂ ಇದನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ{{Citation needed|date=March 2010}} ''ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ'' ವು ಆಕ್ರಮಣದ ಹಿಂದಿನ ಕಾದಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವಿರಾಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="AMH">{{cite web |title =The Korean War, 1950–1953 (an extract from American Military History, Volume 2—revised 2005) |url =http://www.army.mil/cmh-pg/books/AMH-V2/AMH%20V2/chapter8.htm |accessdate =2007-08-20}}</ref> === ಜಪಾನಿಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ (೧೯೧೦–೧೯೪೫) === {{Main|Korea under Japanese rule}} [[ಮೊದಲ ಸಿನೊ-ಜಪಾನಿಸ್ ಯುದ್ಧ|ಮೊದಲ ಸಿನೊ-ಜಪಾನಿಸ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] (೧೮೯೪–೯೬)[[ಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ [[ಜಪಾನಿನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ|ಜಪಾನಿನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯವು]] [[ಗೊಜೊಂಗ್ ದೊರೆ|ಗೊಜೊಂಗ್ ದೊರೆಯ]]-[[ಪ್ರಭಾವದ ವೃತ್ತ|ಪ್ರಭಾವದ ವೃತ್ತಕ್ಕೆ]] ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ [[ಕೊರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕೊರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು(೧೮೯೭–೧೯೧೦) <ref name="Stokesbury1990" /> ದಶಕಾನಂತರ,(೧೯೦೪–೦೫)ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ರಸ್ಸೊ-ಜಪನೀಸ್]] ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಷ್ಯ|ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಷ್ಯವನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ [[ಯುಲ್ಸ ಒಪ್ಪಂದ|ಯುಲ್ಸ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ]] ಕೊರಿಯವನ್ನು ಜಪಾನ ತನ್ನ [[ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ್ಯ|ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿತು]], ಆನಂತರ ೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ [[ಜಪಾನ್-ಕೊರಿಯ ಸ್ವಾಧೀನತೆ ಒಪ್ಪಂದ|ಜಪಾನ್-ಕೊರಿಯ ಸ್ವಾಧೀನತೆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ]] ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="FirstYear">{{cite web |last =Schnabel |first =James F |title =United States Army in the Korean War, Policy and Direction: The First Year |url =http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |pages =3, 18 |accessdate =2007-08-19 |archive-date =2011-05-17 |archive-url =https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |url-status =dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Treaty of Annexation (Annexation of Korea by Japan) |publisher = USC-UCLA Joint East Asian Studies Center |url = http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/kore1910.htm |accessdate = 2007-08-19 |archive-date = 2015-09-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150911001224/http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/kore1910.htm |url-status = dead }}</ref> [[ಕೊರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ|ಕೊರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಾಜ್ಞವರ್ಗ]] ದೇಶದಿಂದ ಕಾಲ್ಕಿತ್ತರು, ಹಾಗೂ ಕೆಲವರು [[ಶಾಂಘೈ|ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿ]] [[ಸಿಂಗ್ಮನ್ ರ್ಹೀ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೊರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರ|ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೊರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು]] ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಗಡಿಪಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೆಲ ದೇಶಗಳು ಗುರುತಿಸಿದವು. ೧೯೧೯ ರಿಂದ ೧೯೨೫ ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ಜಪಾನಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ಕೊರಿಯದ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ರು]] ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು<ref name="Stokesbury1990">{{cite book |title= A Short History of the Korean War |last=Stokesbury |first= James L |year= 1990 |publisher=Harper Perennial |location= New York |isbn= 0688095135}}</ref>{{rp|23}}<ref name="World War II 1995 p.516">{{cite book |title= The Oxford Companion to World War II |last1= Dear|first1=Ian |authorlink1=I. C. B. Dear|last2=Foot|first2= M.R.D. |authorlink2=M. R. D. Foot |year= 1995|publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford, New York |isbn=೦೧೯೮೬೬೨೨೫೪ |page= ೫೧೬ }}</ref> [[ಜಪಾನಿಯನ್ನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು]][[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] [[ಜಪಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಇವೆರಡೂ [[ಗ್ರೇಟರ್ ಪೂರ್ವ ಏಷಿಯಾ ಸಹ-ಸಮೃದ್ಧಿ ಗೋಲದ]] ಭಾಗವಾದವು ಕೊರಿಯಾ ಒಂದು ಔದ್ಯಮಿಕ [[ವಸಾಹತು|ವಸಾಹತುವಾಗಿತ್ತು]]. ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುವಿನ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್, ಜನರಲ್ [[ಮಿನಮಿ ಜಿರೊ]] ವಸಾಹತುವಿನ ೨೩.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಕೊರಿಯದ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ಇದರ ಬದಲಾಗಿ ಜಪಾನಿನ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಠಪಿಸಿ,[[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಜಾತಿಕರಣ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಜಾತಿಕರಣವನ್ನು]] ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ. [[ಸೋಹಿ-ಕೈಮಿ]] ನಿಯಮದಡಿ ೧೯೩೯ ರ ಶುರುವಿನಿಂದ ಜನತೆಯು ಜಪಾನಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಬಂತು. ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಸರ್ಕಾರವು ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನ್ಯ ಭರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.{{Citation needed|date=March 2010}} ಚೀನಾದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೆವ್ಯುಲಷನರಿ ಆರ್ಮಿ]] ಹಾಗೂ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್]] ಆರ್ಮಿಯು ನಿರಾಶ್ರಿತ ಕೊರಿಯನ್ ದೇಶಭಕ್ತರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿತು. [[ಯಿ-ಪಾಮ್-ಸೊಕ್‌|ಯಿ-ಪಾಮ್-ಸೊಕ್‌ರವರ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು [[ಬರ್ಮ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೋರಾಡಿದರು(ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೧ - ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೫). [[ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್‌|ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್‌ರವರ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು.ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು.{{Citation needed|date=March 2010}} ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಜಪಾನಿಯರು ಕೊರಿಯನ್ನರ ಆಹಾರ,ಪಶುಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರ ಸೈನ್ಯದಳವು ೪೬,೦೦೦ ಸೈನಿಕರಿಂದ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ೩೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. [[ಸಹಕಾರವಾದಿ]] ಕೊರಿಯನ್ ಪೋಲಿಸ್ ಪಡೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ೨.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಸೇನಾದಳದ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಜಪಾನಿಸ್ ಕೊರಿಯವು ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನ್ಯ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿತು; ಸುಮಾರು ೭೨೩,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೨ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಕೊರಿಯಾದ ಪುರುಷರನ್ನು [[ಜಪಾನೀಸ್ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ]] ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನ್ಯ ಭರ್ತಿಮಾಡಲಾಯಿತು ಜನವರಿ ೧೯೪೫ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಜಪಾನಿನ ೩೨% ಕಾರ್ಮಿಕ ಪಡೆಯು ಕೊರಿಯನ್ನರಾಗಿದ್ದರು ; ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ [[ಹಿರೋಶಿಮಾದ ಮೇಲೆ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್]] ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದಾಗ ಸುಮಾರು ೨೫% ಜನರು ಸಾವಿಗೀಡಾದರು.<ref name="World War II 1995 p.516" /> ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಜಾಗತಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜಪಾನಿಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, [[ಕೈರೋ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕೈರೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ]](ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೩), ರಾಷ್ಟೀಯವಾದಿ ಚೀನಾ, UK, ಮತ್ತು ಉಸ ಗಳು "ಯುಕ್ತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯವು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುವುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು".<ref>{{citation |title=Cairo Communiqué |url=http://www.ndl.go.jp/constitution/e/shiryo/01/002_46/002_46tx.html |publisher=National Diet Library, Japan}}</ref> ಆನಂತರ, [[ಯಲ್ಟ ಸಮ್ಮೇಳನ]](ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೪೫)ವು, ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಯುದ್ಧ]] ಸಾಧನೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ [[ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ {/0ಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ "ತಡೆ ವಲಯಗಳನ್ನು" ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು - {0}ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]], ಮಾಸ್ಕೋ ಜೊತೆಗೆ ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಮಂಚೂರಿಯಾ|ಮಂಚೂರಿಯಾದಲ್ಲಿನ]] ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Goulden17">{{cite book |last =Goulden |first =Joseph C |title = Korea: The Untold Story of the War |publisher =[[McGraw-Hill]] |year=೧೯೮೩ |page =೧೭ |isbn =೦೦೭೦೨೩೫೮೦೫}}</ref><ref name="Goulden17" /> ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಯುಎಸ್-ಸೋವಿಯತ್ ಒಪ್ಪಂದಂತೆ, ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ ೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಾರಿತು.<ref name="World War II 1995 p.516" /><ref>{{cite book |title= Drawing the Line: the Korean War 1950–53|last=Whelan |first=Richard |year= 1991|publisher= [[Little, Brown and Company]]|location= Boston|isbn= ೦೩೧೬೯೩೪೦೩೮ |page= ೨೨ }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೧೦ ರೊತ್ತಿಗೆ [[ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯ|ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು]] ಒಪ್ಪಿದಂತೆ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರದ ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಹಾಗೂ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೬ ರಂದು [[38ನೇ ಸಮಾಂತರ|38ನೇ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿ]] ಉಳಿದುಕೊಂಡು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾದಳದ ಬರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ ಮೂರು ವಾರಳನ್ನು ಕಳೆಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|25}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|24}} ೧೯೪೫ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೦ ರಂದು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ ರೊಂದಿಗೆ [[ಜಪಾನಿಯನ್ನರು ಶರಣಾಗತ]] ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು, ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು ಅವರ ಭಾಗದ ಜಂಟಿ ಆಯೋಗ - ಯುಎಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಕೊರಿಯದ ಉದ್ದಿಮೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಂಶಯಿಸಿದರು. ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಮುಂಚೆ, ಕರ್ನಲ್ [[ಡೆನ್ ರಸ್ಕ್]] ಮತ್ತು ಕರ್ನಲ್ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹೆಚ್. ಬೋನ್‌ಸ್ಟೀಲ್]] IIIಇವರು ಯುಎಸ್ ಕೊರಿಯಾದ ಉದ್ದಿಮೆಯ ವಲಯ ಕನಿಷ್ಟ ಎರಡು ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಿತ್ತೆಂದು ಆತುರದಲ್ಲಿ (ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ)ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೊರಿಯಾದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವನ್ನು ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು.<ref name="McCullough">{{cite book |last =McCullough |first =David |title = Truman |publisher =Simon & Schuster Paperbacks |year=1992 |pages =785, 786 |isbn =0671869205}}</ref><ref name="Appleman" /><ref>{{Citation |last =McCune |first =Shannon C |title =Physical Basis for Korean Boundaries |journal =Far Eastern Quarterly |volume =May 1946 |issue = No. 5 |pages =286–7 |date=1946-05 }}.</ref><ref>{{Citation |last = Grajdanzev |first =Andrew |title =Korea Divided |journal =Far Eastern Survey |volume =XIV |page =282 |date=1945-10 }}.</ref><ref>{{Citation |last =Grajdanzev |first =Andrew |title =History of Occupation of Korea |volume =I |issue =ch. 4 |page =16 }}.</ref> ಏಕೆ ಉದ್ದಿಮೆ ವಲಯದ ಚಕ್ಕುಬಂದಿಯನ್ನು ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ರಸ್ಕ್ "ಈ ರೀತಿ ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೋವಿಯತ್ ಒಪ್ಪಂದಬಾಹಿರತೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಮುಂದೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳಿಂದ ತಲುಪಲು ಆಗದಿದ್ದರೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ "ಸೋವಿಯತ್ ತಂಡಗಳು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಮೇಶಿಸುವ ಮುನ್ನ ತಕ್ಷಣ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾದಳದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ಬಹು ದೂರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಗುಂಪುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಿದೆವು".<ref name="Goulden17" /> ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌|[[ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌]]]]ನಲ್ಲಿನ ಉದ್ದೆಮೆ ವಲಯಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಧಾನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಯುಎಸ್ ಉದ್ದಿಮೆ ವಲಯ ಗಡಿಗುರುತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಆದ್ದರಿಂದ ತಾವು ಇದ್ದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಜಪಾನಿಯನ್ನರ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" /> {{rp|25}} === ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊರಿಯ (೧೯೪೫) === [[ಪೊಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಸಮ್ಮೇಳ|ಪೊಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ]](ಜುಲೈ -ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೫) ಅಲ್ಲೀಸ್,ಕೊರಿಯನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸದೇ ಹಾಗೂ ಕೈರೋ ಸಮ್ಮೇಳನದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಕೊರಿಯವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|24}}<ref name="Appleman" />{{rp|24–25}}<ref name="Cumings1">{{cite book |last =Cumings |first =Bruce |authorlink =Bruce Cumings |title =Origins of the Korean War |publisher =Princeton University Press |year= 1981 |isbn =89-7696-612-0 }}</ref>{{rp|25}}<ref>{{cite book |title= Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |last=Becker |first= Jasper |year= 2005 |publisher=Oxford University Press |location= New York|isbn= 019517044X |page= 52}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್[[ಜಾನ್ ಆರ್. ಹಾಡ್ಜ್]] ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು [[ಇಂಚಿಯಾನ್]]‌ಗೆ ಬಂದರು<ref name="Appleman">{{cite book |last =Appleman |first =Roy E |title =South to the Naktong, North to the Yalu |publisher =Dept. of the Army |year=1998 |pages =3, 15, 381, 545, 771, 719 |url =http://www.army.mil/cmh/books/korea/20-2-1/toc.htm |isbn =0160019184 }}</ref> ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮಿಲಿಟರಿ [[ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್]] ಹಾಡ್ಜ್ [[ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಸಂಸಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೇನಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಸರ್ಕಾರ|ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಸಂಸಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೇನಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಸರ್ಕಾರಮೂಲಕ]] ನೇರವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ.USAMGIK ೧೯೪೫–೪೮)<ref name="Stokesbury2007">{{cite book |title= [[The Coldest Winter: America and the Korean War]] |last= Halberstam |first= David |authorlink= David Halberstam |year= ೨೦೦೭ |publisher= [[Disney Hyperion]]|location= New York |isbn= ೯೭೮-೧-೪೦೧೩-೦೦೫೨-೪}}</ref>{{rp|63}} ಆತ, ಜಪಾನಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯ ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತಗಾರರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಕೊರಿಯದ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ [[ಸಹೋದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ]] ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನಃ ವಶಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. USAMGIK ಅಲ್ಪ-ಜೀವಿತ [[ಕೊರಿಯಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌|ಕೊರಿಯಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ]] ಹಂಗಾಮಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡಲು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್]] ಎಂದು ಆತ ಸಂಶಯಿಸಿದ್ದನು. ಈ ನಿಮಯಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಕೊರಿಯನ್ ಸಾರ್ವಭೌಮವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ನಾಗರೀಕ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದವು.<ref name="FirstYear" /> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩ ೧೯೪೫ರಂದು, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ [[ಯೋಶಿಯೋ ಕೊಝುಕಿ]], ಕಮ್ಯಾಂಡರ್, [[ಜಪಾನಿಯನ್ನರ 17ನೇ ಪ್ರದೇಶ ಸೈನ್ಯ]], ಹಾಡ್ಜ್‌ನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು [[ಕೆಸಾಂಗ್‌|ಕೆಸಾಂಗ್‌ನ]] ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ದಕ್ಷಣದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಆತನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಹಾಡ್ಜ್ [[ಜಪಾನಿಸ್ ಸೈನ್ಯ|ಜಪಾನಿಸ್ ಸೈನ್ಯದ]] ವರದಿಯ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ನಂಬಿದನು.<ref name="Appleman" /> ೧೯೪೫ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮಾಸ್ಕೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ (1945)|ಮಾಸ್ಕೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ (1945)ಒಪ್ಪಿದಂತೆ]], ಕೊರಿಯಾ [[ಯುಎಸ್-ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್ ಜಂಟಿ ಆಯೋಗ|ಯುಎಸ್-ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್ ಜಂಟಿ ಆಯೋಗದ]] ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಮಾತುಕತೆಗಳಿಂದ ಕೊರಿಯನ್ನರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ತನ್ನ ಪ್ರವರ್ತಕರ [[ಸಿದ್ದಾಂತವ|ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು]] ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸರಾಗವಾಗಿಸಿದ ಐದು ವರ್ಷದ ವಿಶ್ವಸ್ತ ಕ್ರಮದ ನಂತರ ದೇಶವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದುವುದೆಂದು ಆಯೋಗವು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|25–26}}<ref>{{cite book |title= Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |last=Becker |first= Jasper |year= 2005 |publisher=Oxford University Press, USA |location= New York |isbn= 019517044X |page= 53}}</ref> ಕೊರಿಯದ ಜನತೆ ದಂಗೆಯೆದ್ದರು ; ದಕ್ಷಿನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ದಂಗೆಯೆದ್ದರು;<ref name="FirstYear" /> ಇವರನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು USAMGIK ೧೯೪೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೮ ರಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು ಹಾಗೂ PRK ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು PRK ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಮಿಟಿಗಳನ್ನು ೧೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು. ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೬ ರಂದು [[ಪುಸನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ೮,೦೦೦-ರೈಲುರಸ್ತೆ-ಕಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಆರಂಭವಾಯಿತು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನಾಗರೀಕ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ೧ October ೧೯೪೬ರಂದು ಕೊರಿಯದ ಪೋಲಿಸರು [[ಡೇಗು ದಂಗೆ|ಡೇಗು ದಂಗೆಯಲ್ಲಿನ]] ಮೂರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು; ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಮರು-ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ೩೮ ಪೋಲಿಸರನ್ನು ಕೊಂದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩ ರಂದು ಸುಮಾರು ಜನರು [[ಯಾಂಗ್‌ಚಿಯಾನ್]] ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಪೋಲಿಸರನ್ನು ಕೊಂದು, ಸುಮಾರು ೪೦ ಪೋಲಿಸರನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದರು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸುಮಾರು ೨೦ ಭೂಒಡೆಯರು ಹಾಗೂ ಜಪಾನಿಯನ್ನರ ಪರವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="Cumings1"/> USAMGIK [[ಲಷ್ಕರಿ ಶಾಸನ|ಲಷ್ಕರಿ ಶಾಸನವನ್ನು]] ಘೋಷಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ [[ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ರ್ಹೀ]] ನೇತೃತ್ವದ [[ಬಲ-ಭಾಗ]][[ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್,]] ಕೊರಿಯಾದ ಸೋವಿಯತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಶ್ವಸ್ತವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು, ಜಪಾನಿಯರ ಮೂವತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ(೧೯೧೦–೪೫) ವಸಾಹತು ಆಳ್ವಿಕೆಯನ ನಂತರ ಬಹುತೇಕ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಂದು ವಿದೇಶಿ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೆಂದು ವಾದಿಸಿತು. USAMGIK ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಲಾದ ಐದು ವರ್ಷದ ವಿಶ್ವಸ್ತವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ]] ಯುಎಸ್ ಕೊರಿಯಾದ ಉದ್ದಿಮೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ವಿರುದ್ಧ]] ನಾಗರೀಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೪೮ನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಗಡುವು ನೀಡಿತು. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಭೆ ಕರೆದರು, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು ಮೊದಲು ವಿರೋಧಿಸಿದರು, ಆನಂತರ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ, ಮಾಸ್ಕೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ವಿಶ್ವಸ್ತವನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|26}}<ref>{{cite news |title= Korea: For Freedom |curly= y |work= TIME |date= 20 May 1946 |accessdate= 2008-12-10 |quote= Rightist groups in the American zone, loosely amalgamated in the Representative Democratic Council under elder statesman Syngman Rhee, protested heatedly... |url= http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,792877-1,00.html |archive-date= 2012-01-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120106193407/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C792877-1%2C00.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://myhome.shinbiro.com/~mss1/failure.html |title= The Failure of Trusteeship |accessdate= 2008-12-10 |work= infoKorea |publisher= |date= |archive-date= 2009-01-13 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090113083804/http://myhome.shinbiro.com/~mss1/failure.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.mcn.org/e/iii/politics/asian_war/korea_truman_notes.html |title= Korea Notes from Memoirs by Harry S. Truman |accessdate=2008-12-10 |work= The US War Against Asia (notes)|publisher=III Publishing |date= |quote=U.S. proposed general elections (U.S. style) but Russia insisted on Moscow Agreement.}}</ref> ಫಲರೂಪವಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ವಿರುದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರ ೧೭ ಜುಲೈ ೧೯೪೮ರಂದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ೨೦ ಜುಲೈ ೧೯೪೮ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್-ವಿದ್ಯಾವಂತ [[ದೃಢಪುರುಷ]][[ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ರ್ಹೀ]] ಇವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಕೊರಿಯಾ|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="MacroHistory">{{cite web |title =The Korean War, The US and Soviet Union in Korea |publisher =MacroHistory |url = http://www.fsmitha.com/h2/ch24kor.html |accessdate =2007-08-19 }}</ref> ರಶ್ಯನ್ ಕೊರಿಯನ್ ಉದ್ದಿಮೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್ [[ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್‌|ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್‌ರವರ]] ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್]] ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="AMH" /><ref name="Stokesbury1990" />{{rp|26}} ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರ್ಹೀ ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ರು ಹಾಗೂ [[ಎಡಪಂಥೀಯ|ಎಡಪಂಥೀಯರನ್ನು]] ಹೊರಗಟ್ಟಿತು. ಮತಚಲಾವಣೆ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ಇವರು ಯುಎಸ್-ಪ್ರವರ್ತಕ ROK ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಗುಡ್ಡಗಾಡಿನ ಕಡೆ ನಡೆದರು.<ref name="AMH" /> [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳಾದ]] ಸಿಂಗ್ ರ್ಹೀ ಮತ್ತು ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ಮರುಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|27}} ಭಾಗಶಃ ತಾವು ಉತ್ತಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗಡಿ ಕದನ ಹಾಗೂ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಮಿತವಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಅವರನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|27}} ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ, [[ಶೀತಲ ಯುದ್ಧ|ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದ]] ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಎಲ್ಲ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ರು ಮಾಸ್ಕೋಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತರು ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವಿತರೆಂದು ಭಾವಿಸಿತ್ತು; ಈ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ಸೋವಿಯತ್[[ಬಲಿಷ್ಠ]] ತಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಯುಎಸ್ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ|ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು]] ರಚಿಸಿತು ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ತಂಡಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸುಸಜ್ಜಿತವಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ಹೊರಬಂದವು.<ref>{{cite web|url= http://homepages.stmartin.edu/fac_staff/rlangill/PLS%20310/Korea%201949-Isaac.htm|title= Korea 1949–1953|author= Langill, Richard|date= |work= |publisher= |accessdate= 7 November 2009|archive-date= 26 ಜೂನ್ 2008|archive-url= https://web.archive.org/web/20080626052150/http://homepages.stmartin.edu/fac_staff/rlangill/PLS%20310/Korea%201949-Isaac.htm|url-status= dead}}</ref> ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯುನಿಯನ್ ಕೊರಿಯವನ್ನು ತೊರೆಯಿತು. == ಯುದ್ಧದ ಪಥ == === ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಕದನವನ್ನು ಉಲ್ಬಣಿಸಿತು(ಜೂನ್ ೧೯೫೦) === [[ಚಿತ್ರ:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವವರೆಗೂ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಪದೆಪದೆ ಕೈಯಿಂದ ಕೈಗೆ ಬದಲಾಯಿತು,.]] ಯುಎಸ್ ಕಾರ್ಯಪಡೆಗಳು ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ್ನು ತೊರೆದ ಮೇಲೆ,ಚೀನಾ ಸ್ಟೇಷನ್ ಆಫಿಸರ್ CIA [[ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಮಕೀರ್ನಾನ್]]‌ರವರು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದು, ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಯಾಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಕರಾಗಿ ಬಂದರು. ಆನಂತರ, ಆತ ಮತ್ತು CIA ಸ್ಥಳೀಯ ಕೂಲಿಸೈನಿಕರ ಒಂದು ತಂಡ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳಿಗಡ್ಡವಾಗಿ ತಿಂಗಳಾನುಗಟ್ಟಲೆಯ ಕುದುರೆ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾವನ್ನು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು; [[ಲ್ಹಾಸ|ಲ್ಹಾಸದ]] ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಆತನ ತಂಡವು ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಕ್ರಮಣ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಗುಪ್ತಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಇದಾದ ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಉತ್ತರ [[ಕೊರಿಯಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ]](KPA) ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಮಕೀರ್ನಾನ್‌ರ <ref>ಗುಪ್, ಟೆಡ್ (೨೦೦೦). ''ದ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆನರ್: ಕವರ್ ಲೈವ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕ್ಲಾಸೀಫೈಡ್ ಡೆತ್ಸ್ ಎಟ್ ದ ಸಿಐಎ''.</ref> ಶೌರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮರಣೋತ್ತರ CIA [[ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟಾರ್‍]] ನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಚೋದನಾ ದಾಳಿಯ ಪ್ರತಿ-ದಾಳಿಯ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸೈನ್ಯವು(KPA)]] ಫಿರಂಗಿಗಳ ಬೆಂಕಿಯ ಹಿಂದೆ, ೨೫ಜೂನ್ ೧೯೫೦ರಂದು ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರವನ್ನು ಹಾದುಹೋಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|14}} [[ಕೋರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಸೈನ್ಯ]](ROK Army)ತಂಡಗಳು,"ಡಕಾಯಿತ ದೇಶದ್ರೋಹಿ [[ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ರ್ಹೀ]]"ಯು ಮೊದಲು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದನು ಹಾಗೂ ಅವರು ಆತನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುತ್ತೇವೆಂದು KPA ಹೇಳಿತು.<ref name="Appleman" /> ಎರಡೂ ಕೊರಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಕದನಗಳು ಹಾಗೂ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಗಡಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಲಿ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಲಿಯು]] [[UNSC ಗೊತ್ತುವಳಿ 82|UNSC ಗೊತ್ತುವಳಿ 82ರೊಂದಿಗೆ]] ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಖಂಡಿಸಿತು. [[ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ]] USSR, ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ [[ಚೀನಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]](ತೈವಾನ್)UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ [[ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ]] ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿ, ಜನವರಿ ೧೯೫೦ ರಿಂದ ಮಂಡಳಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite book |last=Malkasian |first =Carter |title= The Korean War: Essential Histories |publisher= Osprey Publishing |year =2001 |page =16}}</ref> ೨೭ June ೧೯೫೦ ರಂದು [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್]] US ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ವಾಯು ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸೇನೆಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ. ವಿಷಯವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ನಂತರ, ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ಗೆ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿ ೨೭ ಜೂನ್ ೧೯೫೦ ರಂದು [[ಗೊತ್ತುವಳಿ 83|ಗೊತ್ತುವಳಿ 83ನ್ನು]] ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಜುಲೈ ೪ ರಂದು ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಸಹಾಯಕ ವಿದೇಶಿ ಸಚಿವ, US ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಪರವಾಗಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ದೂಷಿಸಿತು.<ref>[http://www.fordham.edu/halsall/mod/1950-gromyko-korea.html ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಬೈ ದ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫಾರೆನ್ ಆಫೇರ್ಸ್ ಆಪ್ ದ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್, ಜುಲೈ 4, 1950]</ref> USSR ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ನ್ಯಾಯತೆಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿತು. ಗೊತ್ತುವಳಿ ೮೩ ಆಧಾರಿತ ROK ಸೈನ್ಯ ಗುಪ್ತಚರವು US ಗುಪ್ತಚರದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು; UN ಚಾರ್ಟರ್ ವಿಧಿ ೩೨ನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯವು UN ಅಧಿವೇಶನದ ಹಂಗಾಮಿ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ; ಹಾಗೂ ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಾಗರೀಕ ಯುದ್ಧವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕೊರಿಯದ ಕದನವು UN ಚಾರ್ಟರ್‌ಗೆ ಹೊರತಾಗಿತ್ತು. ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಾಗೂ UN ಕ್ರಮದ ನ್ಯಾಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು UN ನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು; ಕಾನೂನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ರೀತಿಯ ಒಂದು ಕ್ರಮದ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಐದು ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರ ಒಮ್ಮತದ ಮತ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.<ref>[http://www.jstor.org/pss/793412 ಲಿಯೋ ಗ್ರಾಸ್, "ವೋಟಿಂಗ್ ಇನ್ ದ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್: ಆಬ್ಸ್ಟೆಶನ್ ಫ್ರಾಮ್ ವೋಟಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಬ್ಸೆನ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಮೀಟಿಂಗ್", ''ದ ಯಾಲೆ ಲಾ ಜರ್ನಲ್ '', ಆವೃತ್ತಿ. 60, ಸಂಖ್ಯೆ. 2 (ಫೆಬ್ರವರಿ., 1951), ಪು. 209–57].</ref><ref>[http://www.jstor.org/pss/443348 ಎಫ್. ಬಿ. ಶಿಕ್, "Videant Consules", ''ದ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ '', ಆವೃತ್ತಿ. 3, ಸಂಖ್ಯೆ. 3 (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್., 1950), ಪು. 311–25].</ref> ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯದ ಸೈನ್ಯವು ೨೩೧,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಾಯು-ಭೂಮಿ " ಫಾದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಲಿಬರೇಷನ್ ವಾರ್" ನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ನಿಗದಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೆಸಾಂಗ್]], [[ಚುನ್‌ಚಿಯಾನ್]], [[ಯುಬಿಯಾಂಗ್‌ಬು]] ಹಾಗೂ [[ಆಂಗ್‌ಜಿನ್]] ಸೇರಿದ್ದವು. ಅವರ ಸೈನ್ಯಾಬಲವು ೨೭೪ [[T-34-85]] ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳು, ಸುಮಾರು ೧೫೦ [[ಯಾಕ್]] ಹೋರಾಟಗಾರರು, ೧೧೦ ಆಕ್ರಮಣ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು, ೨೦೦ ಫಿರಂಗಿ ತುಣುಕುಗಳು,೭೮ ಯಾಕ್ ತರಬೇತುದಾರರು ಹಾಗೂ ೩೫ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ವಿಮಾನಗಳನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Appleman" /> ಆಕ್ರಮಣ ಸೈನ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯದ KPAಯು ೧೧೪ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ೭೮ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು, ೧೦೫ T-೩೪-೮೫ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ೩೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Appleman" /> ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯದ ನೌಕಾದಳಗಳು ಅವುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಳಗಿನ ಸೇನಾದಳಗಳಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಒಯ್ಯ್ಲಲಾದ ಫಿರಂಗಿದಳವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ROK ಸೇನಾ ರಕ್ಷಕರು ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ''ನಾಕ್‌ಟಾಂಗ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಯಲುವಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ'' (೧೯೯೮), R.E. ಆಪಲ್‌ಬಾಮ್ ROK ಸೇನಾಬಲಗಳು ೨೫ June ೧೯೫೦ರಂದು ಅಲ್ಪ ಕದನ ಸಜ್ಜಾಗಿತ್ತೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ROK ಸೈನ್ಯವು ೯೮,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು (೬೫,೦೦೦ ಕದನ, ೩೩,೦೦೦ ಸಹಾಯಕ), ೧೨ [[ಸಂಪರ್ಕ-ರೀತಿ|ಸಂಪರ್ಕ-ರೀತಿಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಇಪ್ಪತ್ತು-ಎರಡು ತುಕಡಿ ವಾಯುದಳ ಹಾಗೂ [[AT6]] ಮುಂದುವರಿದ-ತರಬೇತು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವಿದೇಶಿ ಮಿಲಿಟರಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಜಪನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಯುಎಸ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಇದ್ದವು.<ref name="Appleman" /> ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ROK ಸೈನ್ಯದ ಸೈನಿಕರ ಗುಂಪು - ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ಹ್ರೀ ಆಳ್ವಕೆಗೆ ಸಂಶಯಪೂರಿತ ನಿಷ್ಟೆ ಹೊಂದಿದ್ದವರು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಬೇಕು ಅಥವಾ ಉತ್ತರದ KPAಗೆ ಪೂರ್ತಿಯಗಿ [[ಪಕ್ಶಾಂತರವಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು]].<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|23}} === ಪೋಲಿಸ್ ಕ್ರಮ: ಯುಎನ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ === [[ಚಿತ್ರ:U.S. Army machine gun team near the Chongchon River in North Korea (November 1950).jpg|thumb|right|ಯುಎಸ್‌ನ ಪದಾತಿ ಪಡೆಯ ಹಗುರ ಮಷಿನ್ ಗನ್ ಸನ್ನಿವೇಶ, 20 ನವೆಂಬರ್ 1950]] [[ಚಿತ್ರ:KoreanWarRefugeeWithBaby.jpg|thumb|right|M-46 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಕೋರಿಯಾ ನಾಗರಿಕರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು.]] [[ಚಿತ್ರ:KoreanWarFallenSoldier1.jpg|thumb|right|ಕಳೆಗುಂದುತ್ತಿರುವ ಕಾಲ್ದಳವನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಜಿಐ]] ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧಾ ನಂತರದ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪಡೆಬಿಡುಗಡೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,ಗಣನೀಯ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾದಳಗಳು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದವು; ಜನರಲ್ [[ಡೋಗ್ಲಸ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥುರ್]]‌ನ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರೆಯನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|42}} ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್]] ಮಾತ್ರ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೨೪, ೧೯೫೦ ರ ಶನಿವಾರದಂದು,ದೇಶದ ಯುಎಸ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಡೆನ್ ಅಖಿಸನ್,]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್.ಟ್ರುಮನ್]]‌ಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಮುಖಾಂತರ " ಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೇ, ನಾನೊಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯರನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ."<ref>{{cite book |title=Korea: The Untold Story of the War |last= Goulden|first=Joseph C. |year= 1983|publisher=[[McGraw-Hill]] |location=New York |isbn=೦೦೭೦೨೩೫೮೦೫ |page= ೪೮ }}</ref><ref name="Hess, Gary R. 2001">{{cite book |title= Presidential Decisions for War : Korea, Vietnam and the Persian Gulf|last= Hess|first=Gary R. |year=2001 |publisher= [[Johns Hopkins University Press]]|location=Baltimore |isbn=೦೮೦೧೮೬೫೧೫೮ }}</ref> ಟ್ರುಮನ್ ಮತ್ತು ಅಖಿಸನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೊಂದಿಗೆ ಯುಎಸ್ ಆಕ್ರಮಣ ಪ್ರತಿಕ್ರೆಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದಾಗ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮಿಲಿಟರಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದಿದ್ದವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು,ಇದನ್ನು ೧೯೩೦ರ [[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ|ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರನ]] ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಂತರಿಸಿದರು ಹಾಗು [[ಶಮನ|ಶಮನಗೊಳಿಸುವ]] ತಪ್ಪನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite book |title= The Age of Global Power: The United States Since 1939|last1= Graebner|first1= Norman A.|last2=Trani |first2=Eugene P.| authorlink2=Eugene P. Trani |year=1979 |publisher=John Wiley & Sons |location=New York |oclc=477631060 |volume= V3641}}</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಆತನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ವರದಿ 68 (NSC-68)]](೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಅವರ್ಗೀಕರಿಸಿದಂತೆ)ರೂಪುರೇಖೆಯಂತೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಗುರಿಯಾದ ಸಮತಾವಾದದ ಜಾಗತಿಕ [[ಹತೋಟಿ|ಹತೋಟಿಯನ್ನುಸಾಧಿಸಲು]] ಆಕ್ರಮಣಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದು ತುಂಬಾ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ :{{quote|"Communism was acting in Korea, just as Hitler, Mussolini and the Japanese had ten, fifteen, and twenty years earlier. I felt certain that if South Korea was allowed to fall Communist leaders would be emboldened to override nations closer to our own shores. If the Communists were permitted to force their way into the Republic of Korea without opposition from the free world, no small nation would have the courage to resist threat and aggression by stronger Communist neighbors."<ref>{{cite book |title= The Autobiography of Harry S. Truman|last=Truman |first=Harry S. |authorlink=Harry S. Truman |last2=Ferrell|first2= Robert H.|authorlink2=Robert H. Ferrell |year= |publisher= University Press of Colorado|location=Boulder |isbn= 0870810901}}</ref>}} ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್, ಯುಎಸ್ "ಅಪ್ರಚೋದಿತ ಆಕ್ರಮಣ"ವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಈ ಗಂಭೀರವಾದ ಶಾಂತಿಭಂಗವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಲು [UN] ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="Hess, Gary R. 2001" /> ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಜನರಲ್ [[ಓಮರ್ ಬ್ರಾಡ್ಲೆ]] ಶಾಂತಿತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಸಿ, ಸಮತಾವಾದ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ "ರೇಖೆಯನ್ನು ಎಳೆಯಲು" ಕೊರಿಯಾ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯು ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಲು $೧೨ ಬಿಲಿಯನ್‌ನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Hess, Gary R. 2001" /> ದೇಶದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಖಿಸನ್‌ರ ಶಿಫಾರಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್‌ಗೆ ಯುಎಸ್ ದೇಶೀಯರ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ವಾಯು ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ತನ್ನ ಸಲಹೆಗಾರರ ಶಿಫಾರಸ್ಸಾದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಯುಎಸ್ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ತೈವಾನಿನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಸರ್ಕಾರ]] ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ, [[ಯುಎಸ್‌ನ ಏಳನೇ ನೌಕಾಪಡೆ|ಯುಎಸ್‌ನ ಏಳನೇ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ]] [[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನ್‌ನ್ನು]] ರಕ್ಷಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದ. ಸಮತಾವಾದಿ ಚೀನೀಯರ ಸೇಡನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸದೇ ಇರಲು, ಯುಎಸ್ ಚೀನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಯುದ್ಧದ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು<ref>{{cite book |title=Korea: The Limited War |last=Rees |first= David|authorlink=David Rees |year= 1964|publisher=[[St. Martin's Press]] |location=New York |oclc=೧೦೭೮೬೯೩ |page=೨೭}}</ref> ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲನೇ ಮುಖ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವಾದ [[ಓಸನ್‌ನ ಯುದ್ಧ]], ೫೪೦-ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಸ್ಮಿತ್‌ ಕಾರ್ಯಪಡೆ|ಸ್ಮಿತ್‌ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು]], ಇದು [[24ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗ|24ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗದ]] ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮುಂದುವರಿದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|45}} ೫ ಜುಲೈ ೧೯೫೦ರಂದು ಸ್ಮಿತ್ ಕಾರ್ಯಪಡೆ [[ಓಸನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು ಆದರೆ ಆಯುಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯದ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು. ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ; ಫಲಿತಾಂಶ ೧೮೦ ಜನರು ಸತ್ತರು, ಗಾಯಗೊಂಡರು ಅಥವಾ ಖೈದಿಗಳಾದರು. ೨೪ನೇ ಸೈನಿಕರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ KPA ಯು [[ಟೇಜನ್ ಯುದ್ಧ|ಟೇಜನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ [[ಟೇಜಿಯಾನ್‌|ಟೇಜಿಯಾನ್‌ಗೆ]] ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾ KPA ದಕ್ಷಿಣಮುಖವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು; ೨೪ನೇ ಸೈನಿಕರ ವಿಭಾಗದ ೩,೬೦೨ ಸೈನಿಕರು ಸಾವು ಹಾಗೂ ಗಾಯಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ವಿಭಾಗದ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ [[ಮಿಲಿಯಮ್ ಎಫ್.ಡೆನ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ೨,೯೬೨ ಜನರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|48}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|48}} KPAF ಯು ೧೮ USAF ಕಾದಾಳಿಗಳನ್ನು ಬಾನಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೨೯ ಬಾಂಬರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು; USAF ಯು ಐದು KPAF ಕಾದಾಳಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿತು.{{Citation needed|date=March 2010}} ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ KPAಯು ಆಗ್ನೇಯ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ KPA ಯು ROK ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿತು ಹಾಗೂ [[ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೈನ್ಯ|ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೈನ್ಯವನ್ನು]] [[ಪುಸನ್]]‌ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿತು<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|53}} ಅವರ ದಕ್ಷಿಣಾಮುಖ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ KPA ನಾಗರೀಕ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‍ನ [[ಪ್ರಾಜ್ಞವರ್ಗ|ಪ್ರಾಜ್ಞವರ್ಗವನ್ನು]] ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|56}} ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦ ರಂದು ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ KPAದ ಅಮಾನವೀಯ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ನಾಯಕ ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್‌‌ನೇ ಕಾರಣನೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದನು.<ref name="Stokesbury1990" /><ref name="MacroHistory" />{{rp|56}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಯುಎನ್ ಪ್ರಭುತ್ವವು [[ನಾಕ್‌ಡಂಗ್ ನದಿ|ನಾಕ್‌ಡಂಗ್ ನದಿಯಿಂದ]] ಭಾಗಶಃ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ರೇಖೆ, ಕೊರಿಯಾದ ಸುಮಾರು ೧೦% ಭಾಗವಾದ ಪುಸನ್ ನಗರ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿತು. === ವರ್ಧನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Korean War, train attack.jpg|left|thumb|ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ದಕ್ಷಿಣ ವ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ನಿಂದ ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್ ರೈಲುಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು.]] ಪುಸನ್ [[ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯ ಯುದ್ಧ|ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯ ಯುದ್ಧದ]] ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ (ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೫೦), ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯವು ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು KPA ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಾಯುದಳವು ೪೦ ನಿತ್ಯ ಹಾರಾಟ ನಿಷೇಧ ಬೆಂಬಲಿತ [[ಅಭಿಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ]] KPA ಯ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿತು, ಇದು ೩೨ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು, ಬಹುತೇಕ ಬೆಳಗಿನ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಸಂಚಾರವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು, ಇದು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|47–48}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|66}} ಯುಎಸ್ ನೌಕಾ ವಾಯು ದಳಗಳು ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದಾಗ,KPA ಗೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು USAF ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳ ಸೇನಾಠಾಣೆಗಳನ್ನು,ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಅತಿವ್ಯಾಪಿತ KPA ಗೆ ದಕ್ಷಿಣದಾದ್ಯಂತ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="Stokesbury1990" /> {{rp|58}} }ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಯುಎಸ್ ರಕ್ಷಣಾ ದಳಗಳು ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|59–60}} ಫಿರಂಗಿ ಸೈನ್ಯತುಕಡಿಗಳು [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದಿಂದ]] ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡವು; ಆಗಸ್ಟ್ ಅಂತ್ಯದೊತ್ತಿಗೆ, ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಮಧ್ಯಮ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|61}} ೧೯೫೦ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ROK ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಯುಎನ್ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು KPAಯ ೧೮೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕ ಬಲದಿಂದ ೧೦೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕ ಬಲಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅವರು ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" /><ref name="Appleman" />{{rp|61}} === ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನ ಯುದ್ಧ === {{Main|Battle of Incheon}} [[ಚಿತ್ರ:IncheonLandingMcArthur.jpg|thumb|1950ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15ರಂದು ಯೂಎನ್ ಕಮಾಂಡಿನ CiC ಜನರಲ್ ಡಗ್ಲಾಸ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್ (ಆಸೀನರಾದ) ಅವರು ಯೂಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ Mt. ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಿನ್ಲೇನಿಂದ ಇಂಚಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಡಗೊಂದು ಬಾಂಬಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದರು.]] ಇನ್ನುಳಿದ ಹಾಗೂ ಮರು-ಸಶಸ್ತ್ರ ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯ ರಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಬಲವರ್ಧಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ KPA ಕಡಿಮೆ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತಿತ್ತು; ಯುಎನ್ ಪ್ರಭುತ್ವದಂತಲ್ಲದೆ, ಅವರಿಗೆ ನೌಕಾ ಮತ್ತು ವಾಯು ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆ ಇತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|61}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|58}} ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ KPA ರೇಖೆಗಳ ಹಿಂದೆ, [[ಇಂಕಿಯಾನ್‌|ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಾಹನ ಇಳಿದಾಣ|ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಾಹನ ಇಳಿದಾಣಕ್ಕೆ]] ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದ.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|67}} ೧ನೇ ಅಶ್ವದಳ ವಿಭಾಗದ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ [[ಹೊಬರ್ಟ್ ಆರ್.ಗೇ]] ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗದ ಉಭಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ (ಭೂಜಲಚರ)ಇಳಿದಾಣವನ್ನು ಯೋಜಿಸುವಂತೆ ಜುಲೈ ೬ ರಂದು ಆದೇಶಿಸಿದರು; ೧೨–೧೪ ಜುಲೈರಂದು, ೨೪ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗದ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಮೊದಲನೇ [[ಅಶ್ವದಳ]] ವಿಭಾಗವು [[ಯೊಕೊಹಾಮ|ಯೊಕೊಹಾಮದಿಂದ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Cavalry Outpost Publications">{{cite web |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |accessdate=2010-03-27 |archive-date=2010-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |url-status=dead }}</ref> ಸಂಕೇತ-ನಾಮಾಂಕಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕ್ರೋಮೈಟ್, ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನ ಭೂಜಲಚರ ದಾಳಿ ಉಗ್ರ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು ಹಾಗೂ ದೃಢ, ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ಕಾಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" /> {{rp|66–67}} ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದ ತರುವಾಯ, ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದನು, ಆದರೆ [[ಪೆಂಟಗನ್]] ಆತನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|67}} ಅಧಿಕೃತಗೊಂಡಾಗ ಆತ, ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೈನ್ಯ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮುದ್ರದ ಸೈನ್ಯಾದಳ ಹಾಗೂ ROK ಸೈನ್ಯಾಪಡೆಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದ. ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಜನರಲ್ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಆಲ್ಮಂಡ್]] ನಾಯಕತ್ವದ [[X ಸೇನಾದಳ|X ಸೇನಾದಳವು]] ೭೦,೦೦೦ [[1ನೇ ಸಮುದ್ರ ವಿಭಾಗ]] ಕಾಲ್ದಳ;[[ಏಳನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗ;]] ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ೮,೬೦೦ ROK ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|68}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫ ಆಕ್ರಮಣ ದಿನದಂದು, ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ಪಡೆಯು ಕೆಲವೇ ಆದರೂ ಜಿಗುಟಾದ KPA ರಕ್ಷಕರನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು; ಗುಪ್ತಚರ, [[ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು]], [[ಗೆರಿಲ್ಲಾ]] ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ, ಹಾಗೂ ಧೀರ್ಘ ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಯು US–ROK ಮತ್ತು KPAನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಲಘು ಯುದ್ಧವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಯು ಬಹುತೇಕ ಇಂಕಿಯಾನ್ ನಗರವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|70}} ಇಂಕಿಯಾನ್ ಇಳಿದಾಣವು ೧ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯಿಂದ ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. "ಕಾರ್ಯಪಡೆ ಲಿಂಚ್"-೩ನೇ ಸೇನಾದಳ, ೭ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ಪಟಾಲಮು ಹಾಗೂ ಎರಡು ೭೦ನೇ ಫಿರಂಗಿ ಸೇನಾದಳ ಘಟಕಗಳು(ಚಾರ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ-ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಕಿರು ಕಾಲ್ದಳ)- ಶತ್ರು ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಓಸನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ೭ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು "ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆ ಪಲಾಯನ"ವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದವು.{{convert|106.4|mi}}<ref name="Cavalry Outpost Publications" /> KPA ರಕ್ಷಕರನ್ನು X ಸೇನಾಪಡೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದವು, ಈ ರೀತಿಯ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ KPA ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಿದವು; ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಿಯೋಲ್‌ನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|71–72}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|77}} ಬಹುತೇಕ ಏಕಾಂತವಾದ KPA ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿತು; ಕೇವಲ ೨೫,೦೦೦ ರಿಂದ ೩೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರು ಬದುಕುಳಿದರು<ref name="Schnabel">{{cite book |last =Schnabel |first =James F |title =United States Army In The Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher =Center of Military History |year=1992 |pages =155–92, 212, 283–4, 288–9, 304 |url = http://www.army.mil/cmh/books/P&D.HTM |isbn =0-16-035955-4 }}</ref><ref name="KIMH">{{cite book |last =Korea Institute of Military History |first = |title =The Korean War: Korea Institute of Military History 3 Volume Set |publisher =Bison Books, University of Nebraska Press |pages =vol. 1, p. 730, vol. 2, pp. 512–529 |isbn =0803277946 |nopp =true |year =2000 }}</ref> === ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಅಡ್ಡ ವಿಭಜನೆ ರೇಖೆ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦) === {{Main|UN Offensive, 1950}} [[ಚಿತ್ರ:KoreanWar recover Seoul.jpg|thumb|ಸೀಯಾಲ್‌ನ ಬೀದಿ ಕಾಳಗ.]] "ಆ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸೋವಿಯತ್ ಅಥವಾ ಚೀನೀಯ ಸಮತಾವಾದಿ ಸೇನಾಪಡೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಕೂಡದು, ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ರವೇಶದ ಘೋಷಣೆಗಳು ಬೇಡ ಅಥವಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಬೆದರಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಉತ್ತರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭ರಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಟ್ರುಮನ್‌ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ರಹಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ೮೧/೧ ಜ್ಞಾಪನ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು…" ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦ರಂದು ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಮಾರ್ಷಲ್]], "ಚತುರತೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದಉತ್ತರದೆಡೆ ಸಾಗಲು ನಿಮಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಸದಿರಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆಂದು" ನೇತ್ರಗಳ-ಮಾತ್ರದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite book |title=MacArthur’s War: Korea and the Undoing of an American Hero |last=Weintraub |first=Stanley |authorlink=Stanley Weintraub |year= 2000|publisher=[[Simon & Schuster]]|location=New York|isbn= ೦-೬೮೪-೮೩೪೧೯-೭|pages=೧೫೭–೧೫೮}}</ref> ೧ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು, ಯುಎನ್ ಪ್ರಭುತ್ವ ಕೆಪಿಎ ವನ್ನು ಉತ್ತಾರಭಿಮುಖಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು, ಕಳೆದುಹೋದ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರಕ್ಕೆ; ROK ಸೈನ್ಯ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಅವರ ನಂತರ ಹಾದುಹೋಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|79–94}} ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ೭ ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ‌ನಂದು ಯುಎನ್ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ, ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನಾದಳಗಳು ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ROK ಸೇನಾದಳವನ್ನು ಹಿಂಭಾಲಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|81}} ROK ಸೇನಾದಳಗಳಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಕೈಸೆರೆಯಾದ X ಸೇನಾದಳ [[ವೊನ್‌ಸ|ವೊನ್‌ಸನ್]]‌ನಲ್ಲಿ(ಆಗ್ನೇಯದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ) ಹಾಗೂ [[ಐವೊನ್]](ಮೂಡಣದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ)ನಲ್ಲಿ ಇಳಿದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|87–88}} ಎಂಟನೇ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೈನ್ಯ ಹಾಗೂ ROK ಸೈನ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ಹಿಂಡುಗಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು ಹಾಗೂ ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಪಯೋಂಗ್‌ಯಾಂಗ್‌]] ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|90}} ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯುಎನ್ ಸೇನಾದಳಗಳು ೧೩೫,೦೦೦ ಕೆಪಿಎ ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸಮತಾವಾದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ವೇಗದ ಲಾಭವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧ ಸಾಧನೆಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಸೇನಾಠಾಣೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚೀನಾದೊಳಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದನು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಸಿನೊ-ಕೊರಿಯಾದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿದ.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|83}} === ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಹಾಗೂ ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್ ನಡುವಿನ ವಿನಿಮಯ === ಚೀನಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುನ್ನ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಜಿ-ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ನ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ರಹಸ್ಯ ಪತ್ರಾಗಾರಗಳು ಹಾಗು ಮಾಸ್ಕೋ ಮತ್ತು ಬೀಜಿಂಗ್ ನಡುವೆ ವಿನಿಮಯಗೊಂಡ ದೊಡ್ದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುವಾದಿತ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಖಾಸಗಿ ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಯಮಾಡಿದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ಶೆನ್ ಝಿಹುಅ|ಶೆನ್ ಝಿಹುಅರಿಂದ]] ಆನಂತರ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಮಾಹಿತಿಯು,ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ [[ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್]] ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ನ ನಾಯಕ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ನಡುವೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. * ೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦:ಕಿಮ್ ಇಲ್-ಸಂಗ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ ಕಳುಹಿಸಿದ ಅದೇ ದಿನ ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚೀನಾದ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. * ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್: ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್ ಮತ್ತು [[ಪೆಂಗ್ ದೆಹುಐ|ಪೆಂಗ್ ದೆಹುಐನ]] ಒತ್ತಡದಡಿ, ಚೀನಾದ ಸಮತಾವಾದಿ ಸಮಿತಿಯು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿತು. * ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್: ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಮತ್ತು [[ಝೌ ಎನ್ಲೈ]] ಮಾವೊಗೆ ಜಂಟಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಕಳುಹಿಸಿದರು,ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ: *# ಫಿರಂಗಿ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿ ದಳಗಳಿಲ್ಲದೆ ಚೀನಾದ ತಂಡಗಳು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿದ್ದವು; ಕೋರಿಕೆಯ ವಾಯು ಹೊದಿಕೆಯು ಬರಲು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. *# ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸನ್ನದ್ಧವಾದ ತಂಡಗಳು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು; ಹೀಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಯುಎಸ್ ತಂಡಗಳು ೩೮ ಸಮಾಂತರ ರೇಖೆಗೆ ಕಾಲಿಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. *# ಸಂಪೂರ್ಣ ಸನ್ನದ್ಧ ತಂಡಗಳನ್ನು ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಳುಹಿಸಬಹುದಿತ್ತು; ಅಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿತಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ತಂಡಗಳು ಅರ್ಥಹೀನವಾಗಬಹುದು. * ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೧೫:೩೦ ಬೀಜಿಂಗ್ ಸಮಯ: ಮಾವೊ ರಷ್ಯಾದ ರಾಯಭಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ: " ನಾನು ನಿನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು(ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಮತ್ತು ಝೌ)ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ." * ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೨೨:೧೨ ಬೀಜಿಂಗ್ ಸಮಯ: ಮಾವೊ ಇನ್ನೊಂದು ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. "ನಾನು ೧೦ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ತಂಡಗಳು ಇದ್ದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ; ಕೊರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯೊಳಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ್ದೇನೆ." * "ರಷ್ಯಾದ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ತಂಡಗಳು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨ರಂದು ಕಿಮ್ ಇಲ್-ಸಂಗ್‌ನಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. * ೧೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್: ಚೀನೀಯರ ಸಮತಾವಾದಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಯು ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್ ತನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು, ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೋವಿಯತ್ ರಾಯಭಾರಿಯು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಕಳುಹಿಸಿದನು.<ref>{{cite journal|last=Shen|first=Zhihua|date=2007年第05期|title=斯大林、毛泽东与朝鲜战争再议|journal=《史学集刊》|publisher=中华人民共和国教育部 吉林大学《史学集刊》编辑部|location=吉林大学|issue=2007年第05期|issn=ISSN 0559-8095|language=Chinese|url=http://qkzz.net/magazine/0559-8095/2007/05/1688254_8.htm}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಚೀನಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ === [[ಚಿತ್ರ:Battle of Triangle Hill Chinese Infantrymen.jpg|thumb|250px|ಚೈನಾದ ಪದಾತಿ ಸೈನಿಕರು, 1952.]] ೧೯೫೦ ಜೂನ್ ೨೭ ರಂದು, ಕೆಪಿಎ ಆಕ್ರಮಣದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚೈನೀಸ್ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಮುಂಚೆ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್ ಟ್ರೂಮನ್|ಟ್ರೂಮನ್]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಳನೆ ದಳ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಳನೆ ದಳವನ್ನು]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]] (ತೈವಾನ್) ವನ್ನು ಚೈನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (ಪಿಆರ್‌ಸಿ) ನಿಂದ ಕಾಪಾಡಲು [[ತೈವಾನ್ ಸ್ಟ್ರೇಟ್‌|ತೈವಾನ್ ಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ಗೆ]] ಕಳುಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://history.sandiego.edu/GEN/20th/korea.html |title=Korean War - 1950-53 |publisher=History Department at the University of San Diego |accessdate=2010-03-27 |archive-date=2008-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080515235533/http://history.sandiego.edu/gen/20th/korea.html |url-status=dead }}</ref> ೧೯೫೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೪ ರಂದು, [[ಮಾವ್ ಝದೋಂಗ್]] ಅವರು ಪೊಲಿಟ್‌ಬ್ಯುರೊಕ್ಕೆ, ಎಂದು [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ವಾಲಂಟೀರ್ ಆರ್ಮಿ]] (ಪಿವಿಎ) ಸೈನ್ಯ ವ್ಯೂಹ ರಚನೆಗೆ ತಯಾರಾಗುವುದೊ ಅಂದು ತಾವು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ೨೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೦ರಂದು, ಪ್ರಮುಖ [[ಝೌ ಎನ್ಲೈ]] ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ " ಕೊರಿಯಾವು ಚೀನಾದ ನೆರೆರಾಷ್ಟ್ರ... ಚೀನೀಯ ಜನರಿಗೆ ಆಗದಿದ್ದರೂ, ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಪರಿಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ" ಹೀಗೆ, ತಟಸ್ಥ-ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜತಂತ್ರಜ್ಞರುಗಳ ಮುಖಾಂತರ, ಚೀನೀಯರ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು]] ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಸಬಹುದು ಎಂದು ಚೀನಾ ಎಚ್ಚರಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|83}} ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಈ ಸಂವಹನವನ್ನು "ಯುಎನ್ ಅನ್ನು ಬೆದರಿಸುವ ನೇರ ಪ್ರಯತ್ನ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ, ಇದನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದನು.<ref>{{cite book |title=Another Such Victory : President Truman and the Cold War, 1945-1953 |last=Offner |first=Arnold A |year=2002 |publisher= Stanford University Press|location=Stanford, CA |isbn= 0804747741|page=390 |pages= }}</ref> ROK ಸೈನ್ಯ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರವನ್ನು ಹಾದುಹೋದ ಮಾರನೇ ದಿನ ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಚೀನೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಿತಿಯು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite book |title=China's Road to the Korean War : the Making of the Sino-American Confrontation |last= Chen Jian |year=1994 |publisher=[[Columbia University Press]] |location= New York|isbn= ೦೨೩೧೧೦೦೨೪೮|page=೧೮೪}}.</ref> ಆನಂತರ, ಚೀನಾ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವ ''ಮುನ್ನ'' ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಬಾಂಬ್ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಯುಎಸ್ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು PRC ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಚೀನೀಯರು ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite book |title=Communist China's Changing Attitudes Toward the United Nations, International Organization, Vol. 20, No.4 |last= Weng|first=Byron S |year= Autumn 1966|publisher= MIT Press|location=Cambridge |oclc= 480093623 |pages= 677–704}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಾವೊವಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸಹಾಯ ಕೋರಿದ ತಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ PRC ಪ್ರಮುಖ [[ಝೌ ಎನ್ಲೈ]] ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಪಡೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ನಿಧಾನಿಸಿದ; ಮಾವೊ ೧೯೫೦ ರ ೧೩ನೇ ರಿಂದ ೧೯ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ವರೆಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮರು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸಿದ. USSR ತಮ್ಮ ಸಹಾಯವನ್ನು ಯಲು ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಾಯು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಲಿದ್ದರಿಂದ ಮಾವೊಗೆ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ<ref>{{cite book |title=[[The Coldest Winter: America and the Korean War]] |last=Halberstam |first=David |authorlink=David Halberstam |year= ೨೦೦೭|publisher=Hyperion |location= New York|isbn=೯೭೮೧೪೦೧೩೦೦೫೨೪ |page= ೩೬೧}}</ref> ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸೋವಿಯತ್ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊರೆಬಂಡಿ, ಗ್ರೆನೇಡ್‌ಗಳು, ಮೆಷಿನ್ ಗನ್ ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite book |title=Korea's Place in the Sun : A Modern History |last= Cumings|first=Bruce |authorlink=Bruce Cumings |year=2005 |publisher= [[W. W. Norton & Company]]|location=New York |isbn=೦೩೯೩೩೨೭೦೨೭ |page=೨೬೬ }}</ref> ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ, ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್, "ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕೊರಿಯಾಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ" ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಷನ್ ಆರ್ಮಿ|ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಷನ್ ಆರ್ಮಿಯ]] ಮೂಡಣ ಸರಹದ್ದು ಪಡೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಚೀನೀಯ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ವಾಲಂಟೀರ್ ಆರ್ಮಿ]] ಎಂದು ಮರುಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref>{{Cite book |last = Chinese Military Science Academy |volume = Volume I |publication-date = Sept. 2000 |title = History of War to Resist America and Aid Korea (抗美援朝战争史) |publisher = Chinese Military Science Academy Publishing House |location = Beijing |isbn = 7-80137-390-1 |page = 160}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:105-mm-howitzer-Korea-19500824.jpg|thumb|left|ಆಗಸ್ಟ್ 1950ರಂದು ಕೋರಿಯಾದ ಫಿರಂಗಿ ದಳದ ಸೈನಿಕರು ಒಂದು 105 mm ಹೌಇಟ್ಜರ್‌ ಅನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಿದರು.]] ಯುಎನ್ ವೈಮಾನಿಕ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಗೆ PVA ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಶಿಸ್ತಿನ ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಪಾಳೆಯ|ಪಾಳೆಯದ]] ಶಿಸ್ತು ವೈಮಾನಿಕ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|102}} PVA ಯು "ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕತ್ತಲಿಗೆ"(೧೯:೦೦–೦೩:೦೦hrs)ಸಾಗಿತ್ತು,ಹಾಗೂ ವೈಮಾನಿಕ ಮರೆಮಾಚುವಿಕೆಯನ್ನು (ಸೈನಿಕರನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು) ೦೫:೩೦ಗಂಟೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ದಿನಬೆಳಕಿನ ಮುಂದುವರಿದ ತಂಡಗಳು ಮುಂದಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶಿಬಿರ ಜಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ದಿನ ಬೆಳಕಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಶಿಸ್ತಿನ ನಡಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸೈನಿಕರು ಅದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಾರಿ ಹೋಗುವವರೆಗೆ ನಿಶ್ಚಲರಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು;PVA ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರನ್ನು ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|102}}<ref name="Appleman" /> ಈ ರೀತಿಯ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಶಿಸ್ತು, ಮೂರು-[[ವಿಭಾಗ]] ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅನ್-ಟಂಗ್, ಮಂಚೂರಿಯಾದಿಂದ ಕದನ ವಲಯದವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೧೯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತಿನ ನಡಿಗೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು.{{convert|286| mi}} ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಾಗ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ೧೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಪರ್ವತ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ-ಶಿಸ್ತಿನ ನಡಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು.{{convert|18|mi}} ಇದರ ಮಧ್ಯೆ,೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು, ಉತ್ತರದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ೮೯ನೇ ಫಿರಂಗಿ ಪಡೆಯನ್ನು ೧ನೇ ಪದಾತಿದಳ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮಧ್ಯಮಬಲದ KPAಯ ಪ್ರತಿರೋಧಕದ ನಂತರ,ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫ ರಂದು, ೭ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ಪಟಾಲಮ್ಮು ಹಾಗೂ ಚಾರ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿ, ೭೦ನೇ ಫಿರಂಗಿರಥ ಪಡೆಗಳು [[ನಾಮ್‌ಚೊನ್ಜಾಮ್]] ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ೧೭ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ರಂದು [[ಹ್ವಾಂಗ್‌‍ಜು|ಹ್ವಾಂಗ್‌‍ಜುವನ್ನು]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಲಮುಖವಾಗಿ ಸೈನ್ಯದ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ,೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು ೧ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗ ರಾಜಧಾನಿ [[ಪಯೊಂಗ್‌ಯಾಂಗ್‌]]‍ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಹಾಗೂ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಮಧ್ಯ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದ [[ವೇಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌|ವೇಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಭೆಟ್ಟಿಯಾಗಲು ಜನರಲ್‌ನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚುರಪಡೆದ ಸಭೆಗಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|88}} ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್‌ಗೆ, ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚೀನೀಯರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಣ್ಣ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದ; KPA ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ PRCಗಳ ಅವಕಾಶ ಮುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು; PRC ಯು ಮಂಚೂರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಾಗೂ ಯಲು ನದಿಯ ಹತ್ತಿರ ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦–೧೨೫,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ; ಆ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಉತ್ತರವನ್ನು ದಾಟಿದರೂ, ವಾಯುದಳದ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ "ಚೀನೀಯರು ಪಯಾಂಗ್‌ಯಾಂಗ್‌ಗೆ ಇಳಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರಣಹೋಮವೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|89}}<ref name="Schnabel" /><ref>{{cite book |last =Donovan |first =Robert J |title = Tumultuous Years: The Presidency of Harry S. Truman 1949–1953 |publisher =University of Missouri Press |year=1996 |page =285 |url = |isbn =0826210856 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Chosin-Battle.png|thumb|right|ಕೊಸಿನ್ ಜಲಾಶಯ ಯುದ್ಧದ ನಕ್ಷೆ]] ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಕದನಗಳ ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೫ರಂದು ಚೀನಿಯರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕದನಗಳು ೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಘಟಿಸಿದವು; ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ತಳದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಪಿವಿಎ ಸೈನಿಕರು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು ಹಾಗೂ ಮೂರು-ಕವಲಿನ ಆಕ್ರಮಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸಿದರು- ಉತ್ತರದಿಂದ ಪಡುವಣ, ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ - ಮತ್ತು ಅನ್ಸಾನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳು ತುಂಬಿದವು. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ನವೆಂಬರ್‌ನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[Ch'ongch'on ನದಿ ಯುದ್ಧ|Ch'ongch'on ನದಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]], ಪಿವಿಎ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಆರ್‌ಓಕೆ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|98–99}} ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿತು; [[ಟರ್ಕಿಶ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ನ]] ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದ [[ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯ]] ಹಿಂಜರಿತ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು(ಯುಎಸ್ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೆ ಉದ್ದವಾದ) ಆದರೆ ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ [[ಕುನರಿ|ಕುನರಿಯಲ್ಲಿನ]] ಸೇನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಸಾಲಿನ ಸೈನಿಕರ ನಿಧಾನ ಕ್ರಮವು ಪಿವಿಎ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಾಲ್ಕುದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಿಧಾನಿಸಿತು.<ref>{{cite book |last =Cohen |first =Eliot A |coauthors = Gooch, John |title =Military Misfortunes: The Anatomy of Failure in War |publisher =Free Press |location=New York|year=2006 |pages =165–195 |isbn =0743280822 }}</ref> ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, [[ಕೋಸಿನ್ ಜಲಾಶಯದ ಯುದ್ಧ|ಕೋಸಿನ್ ಜಲಾಶಯದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]], ಒಂದು [[ಯುಎಸ್ 7ನೇ ಪದಾತಿದಳ ವಿಭಾಗ]] ಸೇನಾತುಕಡಿಯ ಕದನ ತಂಡ(೩೦೦೦ಸೈನಿಕರು)ಹಾಗೂ ಒಂದು USMC ವಿಭಾಗ(೧೨,೦೦೦–೧೫,೦೦೦ ಹಡಗುಗಳು)ಕೂಡ ಪಿವಿಎ ಯ ಮೂರು-ಕವಲಿನ ಮುತ್ತುಗೆಯ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, X ಸೇನಾದಳದ ನೆರವಿನಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಗುಂಡು ಸಿಡಿತದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫,೦೦೦ ಸಾಮೂಹಿಕ ಗಾಯಾಳುಗಳಾದರು.<ref>{{cite book |last =Hopkins |first =William |title =One Bugle No Drums: The Marines at Chosin Reservoir |publisher =Algonquin |year=1986 |location = |pages = |url = |isbn = }}</ref> ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪಿವಿಎ ಮೊದಲಸಾಲು ಪದಾತಿದಳವು ಅತ್ತ ಭಾರೀ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯ ನೆರವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಇತ್ತ ಸಿಬ್ಬಂದಿ-ಸಹಾಯದ ಲಘು ಪದಾತಿದಳ ಆಯುಧಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ಅವರ ಅನಾನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ; ಹೌ ವಾರ್ಸ್ ಆರ್ ವನ್ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ: ''ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ಭೀತಿಯ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ೧೩ ಯುದ್ಧದ ನಿಯಮಗಳು '' (೨೦೦೩), [[ಬೆವಿನ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: {{quote|The usual method was to infiltrate small units, from a [[platoon]] of fifty men to a [[company (military)|company]] of ೨೦೦, split into separate detachments. While one team cut off the escape route of the Americans, the others struck both the front and the flanks in concerted assaults. The attacks continued on all sides until the defenders were destroyed or forced to withdraw. The Chinese then crept forward to the open flank of the next platoon position, and repeated the tactics.}} R.E.ಆಪಲ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ನಾಕ್‌ಟಾಂಗ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಯಲುವಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, '' ಪಿವಿಎ ಯ ಸುತ್ತುವರಿದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ: R.E.ಆಪಲ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ನಾಕ್‌ಟಾಂಗ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಯಲುವಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, '' ಪಿವಿಎ ಯ ಸುತ್ತುವರಿದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ: {{quote|In the First Phase Offensive, highly-skilled enemy light infantry troops had carried out the Chinese attacks, generally unaided by any weapons larger than mortars. Their attacks had demonstrated that the Chinese were well-trained, disciplined fire fighters, and particularly adept at night fighting. They were masters of the art of camouflage. Their patrols were remarkably successful in locating the positions of the UN forces. They planned their attacks to get in the rear of these forces, cut them off from their escape and supply roads, and then send in frontal and flanking attacks to precipitate the battle. They also employed a tactic, which they termed ''Hachi Shiki'', which was a V-formation into which they allowed enemy forces to move [in]; the sides of the V then closed around their enemy, while another force moved below the mouth of the V to engage any forces attempting to relieve the trapped unit. Such were the tactics the Chinese used with great success at Onjong, Unsan, and Ch'osan, but with only partial success at Pakch'on and the Ch'ongch'on bridgehead.<ref name="Appleman" />}} ನವೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪಿವಿಎ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಮೂಡಣದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು, ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ. ಪ್ರತಿ-ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿ, ಅವರು [[ಹಂಗ್‌ನಮ್]]‌ನ ರೇವು ಪಟ್ಟಣದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲುಪೂರ್ವ ಕವಚಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗಿದರು. ಅವರನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು: ಯುಎನ್‌ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನಾದಳಗಳ ೧೯೩ ಹಡಗುಹೊರೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿ(ಸುಮಾರು ೧೦೫,೦೦೦ ಸೈನಿಕರು,೯೮,೦೦೦ ನಾಗರೀಕರು, ೧೭,೫೦೦ ವಾಹನಗಳು, ಹಾಗೂ ೩೫೦,೦೦೦ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸರಬರಾಜುಗಳು)ಯನ್ನು ಕೊರಿಯಾದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪುಸನ್‌ಗೆ ಹಡಗಿಗೆ ಹತ್ತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|104–111}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|110}} [[ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಮೆರಿಡಿತ್ ವಿಜಯ|ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಮೆರಿಡಿತ್ ವಿಜಯವು]], ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು,ಕೇವಲ ೧೨ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಒಂಟಿ ಹಡಗಿನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಇವುಗಳಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಪಲಾಯನವಾಗುವ ಮುನ್ನ, ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನಾದಳಗಳು [[ಕ್ಷಾಮ ಭೂಮಿ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿ,ಬಹುತೇಕ ಹಂಗಮ್‌ ನಗರವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೇವು ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದವು: ಹಾಗೂ ೧೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಅದ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಘೋಷಣೆ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ No. ೨೯೧೪, ೩ C.F.R. ೯೯ (೧೯೫೩)[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು]] ಘೋಷಿಸಿದನು, ಇದು ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೭೮ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="Schnabel" /><ref>{{Citation |last =Rear Admiral Doyle |first =James H |last2 =Mayer |first2 =Arthur J |title =December 1950 at Hungnam |journal =U.S. Naval Institute Proceedings |volume =vol. 105 |issue =no. 4 |pages =44–65 |date=April 1979}}</ref><ref name="espinoza">{{cite court |litigants= Espinoza-Castro v. I.N.S. |vol= 242 |reporter= F.3d |opinion= 1181 |year= 2001 |pinpoint=30 |url= http://bulk.resource.org/courts.gov/c/F3/242/242.F3d.1181.99-70588.html}}</ref><ref>೫೦ ಯು.ಎಸ್.ಸಿ. ಎಸ್ ೧೬೦೧ ನೋಡಿ: "ಎಲ್ಲ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ,ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗಿ, ಅಥವಾ ಯವುದೇ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಏಜೆನ್ಸಿ... ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಪ್ರಭಾವವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೪, ೧೯೭೬ ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೪, ೧೯೭೬ವರೆಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು."; ಜಾಲೆಯ್. INS, ೪೪೧ F.೨d ೧೨೪೫, ೧೨೫೫ n.೧೭ (೫th Cir. ೧೯೭೧).</ref> === ಸಮಾಂತರದ ಅಡ್ಡವಾಗಿ: ಚೀನೀಯರ ಚಳಿಗಾಲದ ಆಕ್ರಮಣಾಂದೋಲನ(ಆರಂಭಿಕ ೧೯೫೧) === [[ಚಿತ್ರ:Korean War bombing Wonsan.jpg|thumb|B-26 ವ್ಯಾನ್‌ಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಕ ಬಾಂಬ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರ, ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ, 1951.]] ಜನವರಿ ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ, ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಗಳು ತಮ್ಮ '''ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಆಕ್ರಮಣಾ ಚಳವಳಿ''' ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು(ಇದನ್ನು "ಚೀನೀಯರ ಚಳಿಗಾಲದ ಆಕ್ರಮಣಾಂದೋಲವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವುದು),ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹೋರಾಟದ ಸ್ಥಾನಗಳು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿದ ರಾತ್ರಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ಅಚ್ಚರಿಯ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತವಾದ ತಂಡಗಳಿಂದ ದಾಳಿ ನಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ತುತ್ತೂರಿ ಮತ್ತು ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ಒಡಗೂಡಿದ್ದು, ತಂತ್ರದ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಶತ್ರುವನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ದಿಕ್ಕುಗೆಡಿಸುವ ಈ ಎರಡೂ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇದು ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ಯುಎನ್ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರದ ಪರಿಚಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸೈನಿಕರು ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು "ಹೆದರಿ ಓಡಿದರು" ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|117}} ಚೀನೀಯ ಚಳಿಗಾಲದ ಆಕ್ರಮಣವು ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸದೆಬಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ೪ January ೧೯೫೧ರಂದು ಸಿಯೋಲ್‌ನ್ನು ಗೆದ್ದವು. ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯ ಕಮ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಜನರಲ್ [[ವಾಲ್ಟನ್ ವಾಕರ್]] ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದು, ತಂಡಗಳನ್ನು ಎದೆಗುಂದುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|111}} ಈ ಹಿನ್ನೆಡೆಗಳು ಚೀನೀಯರ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಒಳನಾಡಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು|ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳ]] ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್‍ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು, ರೇಡಿಯೋಆಕ್ವಿವ್ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಪಡುವ ವಲಯಗಳನ್ನು ಚೀನೀಯರ ಸರಬರಾಜು ಸರಪಣಿಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>''Reminiscences'' - MacArthur, Douglas.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಾಕರ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಆಗಮನದದಿಂದ,ಉತ್ತಮ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ [[ಮ್ಯಾಥ್ಯು ರಿಗ್ವೆ]], ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾದ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯ ''ವಿಶ್ವಾಸನೀಯತೆ'' ಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪುನಶ್ಚೇತಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|113}} ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ಕಡೆ, ಯುಎನ್ ಸೇನಾದಳಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಸುವೊನ್‌|ಸುವೊನ್‌ಗೆ]], ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಒಂಜು|ಒಂಜುಗೆ]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಸಮ್‌ಚಾಕ್‍ನ]] ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಮ್ಮೆಟಿದವು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|117}} ಪಿವಿಎ ತನ್ನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಹಾಕಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಯೋಲ್ ಆಚೆಗೆ ತುರ್ತಾದ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಂತೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗಿಸಿತು; ಆಹಾರ,ಸ್ಫೋಟಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಯಲು ನದಿಯ ಗಡಿಯಿಂದ ಮೂರು ಯುದ್ಧ ರೇಕ್ಖೆಗಳಿಗೆ ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೈಕಲ್ ಮೂಲಕ ತರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|118}} ಜನವರಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುಗಳು ಯುದ್ಧ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ಜನರಲ್ ರಿಗ್ವೆ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ, ಇದು ''[[ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]''ಯಾಯಿತು(೫ February ೧೯೫೧),ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‍ನ ವಾಯು ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ X ಸೇನಾಪಡೆಯ ಹಂತವಾಗಿ ಸಾಗಿದ ಮುನ್ನಡೆ,ಯುಎನ್ [[ಹನ್ ನದಿ|ಹನ್ ನದಿಯನ್ನು]] ತಲುಪುವ ಹಾಗೂ [[ಒಂಜು|ಒಂಜುವನ್ನು]] ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|121}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|120}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|121}} ಫೆಬ್ರವರಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪಿವಿಎ [[ಹೊಂಗ್‍ಸಿಯಾಂಗ್‍ನಿಂ|ಹೊಂಗ್‍ಸಿಯಾಂಗ್‍ನಿಂದ]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ '''ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದ ಆಕ್ರಮಣ''' ದೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯದ [[ಚಿಪಿಯಾಂಗ್-ನಿ|ಚಿಪಿಯಾಂಗ್-ನಿಯಲ್ಲಿ]][[IX ಸೇನದಳ]] ಸ್ಥಾನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" /> {{rp|121}} [[ಯುಎಸ್ ಎರಡನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗದ ಘಟಕ|ಯುಎಸ್ ಎರಡನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗದ ಘಟಕಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೇನಾದಳ]] ಅಲ್ಪಸಮಯ ಕದನ ನಡೆಸಿದರೂ ವಿಷಮ ಯುದ್ಧ ಆಕ್ರಮಣದ ರಭಸವನ್ನೇ ಮುರಿದುಹಾಕಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|121}} ೧೯೫೧ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ''[[ಕಿಲ್ಲರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]'' ಯನ್ನು(ಮಧ್ಯ-ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೧) ಅನುಸರಿಸಿ ''ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ'' ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತು. ಇದೊಂದು, ಗರಿಷ್ಟ ಸಿಡಿಗುಂಡುಗಳಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕೆಪಿಎ ಮತ್ತು ಪಿವಿಎ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ-ಉದ್ದ ಆಕ್ರಮಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|121}} ''ಕಿಲ್ಲರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ'' ಯು, [[I ಸೇನಾಪಡೆ|I ಸೇನಾಪಡೆಯು]] ಹನ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮರು-ವಶಪಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ IX ಸೇನಾಪಡೆ ಹೊಂಗ್‌ಸಿಯಾಂಗ್‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|122}} ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೧ರಂದು, ''[[ರಿಪ್ಪರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]'' ಯೊಂದಿಗೆ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯು ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿ ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಯನ್ನು ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೧ರಂದು ಸಿಯೋಲ್‍ನಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಗರದ ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಜಯಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಒಂದು ಅವಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಡಲಾಯಿತು; ಯುದ್ಧಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ೧.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೨೦೦,೦೦೦ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು, ಹಾಗೂ ಜನರು ತೀವ್ರ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ್ ಬಳಲಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|122}}<ref name="KIMH" /> ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೧ರಂದು ಕಮ್ಯಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಟ್ರುಮನ್ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್, ವಿವಾದಿತ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‍ಆರ್ಥರ‍್ನ್ನು ಕರ್ತ್ವವ್ಯದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|123–127}} ಆತನನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿದ್ದವು. ಚೀನೀಯರು ಯುದ್ಧ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮ್ಯಾಕ್೬ಆರ್ಥರ್ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರವನ್ನು ದಾಟಿಹೋಗಿದ್ದು, ಮುಂದೆ ಪ್ರಮುಖ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿತು. ಪರಮಾಣು ಸಶಸ್ತ್ರಗಳು ಬೇಕೋ ಅಥವಾ ಬೇಡವೆಂಬುದು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಧಾರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರದ್ದಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ.<ref name="Stein">{{cite book |title= The Korean War : "The Forgotten War"|last=Stein |first=R. Conrad |year=1994 |publisher=Enslow Publishers |location=Hillside, NJ |isbn=0894905260}}</ref>{{rp|69}} ಚೀನಾ ಶರಣಾಗತವಾಗದಿದ್ದರೆ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತೇವೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದ; ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಭೂಮಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆ ಆತನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಟ್ರುಮನ್ ತುಂಬಾ ನಿರಾಶಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕದನವಿರಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದ್ದು, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವುದು ಸರಿಯಾದ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಎಣಿಸಿದ್ದರು. ಮ್ಯಾಕಾಆರ್ಥರ್ ಯೋಚಿಸಿದ್ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಜಯ ಕೇವಲ ಸಂಭಾವಿತ ಫಲವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |title= The Coldest Winter: America and the Korean War|last= Halberstam|first= David|authorlink=David Halberstam |year=2007 |publisher=[[Disney Hyperion]] |location= New York|isbn= ೧೪೦೧೩೦೦೫೨೯|page= ೬೦೦}}</ref> ಮ್ಯಾಕ್‍ಆರ್ಥರ್, ೧೯೫೧ರ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ನ್ಯಾಯವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಯುಎಸ್ ಸಂವಿಧಾನ|ಯುಎಸ್ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು]] ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು.<ref name="Stein" />{{rp|79}} ಮ್ಯಾಕ್‍ಆರ್ಥರ್ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯಲಿಲ್ಲ, ಟೊಕಿಯೋದಿಂದ ಯುದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book |title= The Coldest Winter: America and the Korean War|last= Halberstam|first= David|authorlink=David Halberstam |year=2007 |publisher=[[Disney Hyperion]] |location= New York|isbn= ೧೪೦೧೩೦೦೫೨೯|page= ೪೯೮}}</ref> ಸುಪ್ರೀಂ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ ಆಗಿ ಜನರಲ್ ರಿಗ್ವೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು; ಈತ {{rp|127}}<ref name="Stokesbury1990" /> ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರತಿದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿದನು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref name="Stokesbury1990" /> {{rp|130}} ಮುಂದುವರಿದ ದಾಳಿಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಟ್ಟಿದವು; ''[[ಕರೇಜಿಯಸ್(]]'' ೨೩–೨೮ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೧) ಮತ್ತು ''[[ತೊಮಹಕ್]]''(೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೧) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಒಂದು ಜಂಟಿ ನೆಲ ಮತ್ತು ವಾಯು ದಾಳಿಗಳಾಗಿದ್ದು, [[ಕೆಸಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಯೋಲ್]] ನಡುವೆ ಚೀನೀಯ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ "ಲೈನ್ ಕನ್ಸಾಸ್"ಗೆ ಸಾಗಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|131}} ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರು ಮೂರು-ಕ್ಷೇತ್ರ ಸೇನೆಗಳ(ಸುಮಾರು ೭೦೦,೦೦೦ ಪುರುಷರ)'''ಐದನೇ ಹಂತದ ಆಕ್ರಮಣ(''' ಇದನ್ನು "ಚೈನೀಸ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಅಫೆನ್ಸಿವ್" ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುವರು)ದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|131}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|132}} I ಸೇನಾಪಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನಬಲದ ದಾಳಿಯನ್ನು, [[ಇಮ್ಜಿನ್ ನದಿಯ ಯುದ್ಧ|ಇಮ್ಜಿನ್ ನದಿಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]](೨೨–೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೧) ಮತ್ತು [[ಕಪ್ಯಾಂಗ್ ಯುದ್ಧ|ಕಪ್ಯಾಂಗ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಉಗ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿ, ಸಿಯೋಲ್‍ನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ "ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ರೇಖೆ"ಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದ ಚೀನೀಯ ಐದನೇ ಹಂತದ ಆಕ್ರಮಣದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|133–134}} ೧೫ ಮೇ ೧೯೫೧ರಂದು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿನ ಚೀನೀಯರು ROK ಸೇನೆ ಹಾಗೂ US X ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ, ೨೦ ಮೇ ವರೆಗೂ ಅವರು ತಂಗಿದ್ದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|136–137}} ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯು ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ "ಕೆನ್ಸಾಸ್ ರೇಖೆ"ಯನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|137–138}} ಯುಎನ್ ನ "ಕೆನ್ಸಾಸ್ ರೇಖೆ" ನಿಲುಗಡೆ ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟ ನಂತರ [[ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ೧೯೫೩ರ ಕದನವಿರಾಮದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದಿತ === ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು (ಜುಲೈ ೧೯೫೧ – ಜುಲೈ ೧೯೫೩) === [[ಚಿತ್ರ:M39-AUV-Korea-19521001.jpg|thumb|right|ಕೋರಿಯಾದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಇಳಿಸಿದ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಬಂಕರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.]] thumb|ಆರ್‌ಒಕೆ ಸೈನಿಕರು ಎಸೆದ ಖಾಲಿಯಾದ ಫಿರಂಗಿಗಳ ಹೊರಕವಚ ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಳಿದದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಿವಿಎ ಗಳು ಹೋರಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಾಂಬ ದಾಳಿ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು ಹಾಗೂ [[ಕೆಸಾಂಗ್]]‍ನಲ್ಲಿ ೧೦ ಜುಲೈ ೧೯೫೧ ರಿಂದ ದೀರ್ಘ ಕದನವಿರಾಮದ ಸಂಧಾನಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|175–177}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|145}} ಯುದ್ಧಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಧಾನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕದನ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು; ROK–UN ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನಾದಳಗಳ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಪೂರ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|159}} ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಒಂದೇ ತರಹದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಆನಂತರ, ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧಗಳು, [[ಬ್ಲಡಿ ರಿಡ್ಜ್ ಯುದ್ಧ]]((೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ – ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೫೧)ಹಾಗೂ [[ಹಾರ್ಟ್‌‍ಬ್ರೇಕ್ ರಿಡ್ಜ್ ಯುದ್ಧ]](೧೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ – ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೧)[[ಓಲ್ಡ್ ಬಾಲ್ಡಿ ಯುದ್ಧ]](೨೬ ಜೂನ್ – ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೨), [[ವೈಟ್‌ಹೌಸ್ ಯುದ್ಧ]]೬–೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೨), [[ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಹಿಲ್ ಯುದ್ಧ]](೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ – ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೨)ಮತ್ತು [[ಹಿಲ್ ಎರ್ರಿ ಯುದ್ಧ]](೨೧ಮಾರ್ಚ್ – ೨೧ ಜೂನ್ ೧೯೫೨), [[ಹ್ಯಾರಿ ಹೊರಠಾಣೆಯ ಆಕ್ರಮಣಗಳು]](೧೦–೧೮ ಜೂನ್ ೧೯೫೩),[[ಹುಕ್ ಯುದ್ಧ]](೨೮–೨೯ ಮೇ ೧೯೫೩)ಹಾಗೂ [[ಪೋರ್ಕ್ ಚಾಪ್ ಹಿಲ್ ಯುದ್ಧ]](೨೩ ಮಾರ್ಚ್ – ೧೬ ಜುಲೈ ೧೯೫೩)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕದನವಿರಾಮ ಸಂಧಾನಗಳು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದವು;<ref name="Stokesbury1990" /> ಮೊದಲನೆಯದು ಕೆಸಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ(ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ), ಆನಂತರ [[ಪನ್‌ಮುನ್ಜಾನ್‌|ಪನ್‌ಮುನ್ಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]](ಕೊರಿಯಾದ ಗಡಿ).<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|147}} <ref name="Stokesbury1990" />{{rp|187–199}}[[ಯುದ್ಧ ಖೈದಿ]](ಪಿಒಡ್ಬ್ಲೂ)ಗಳನ್ನು ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಂಧಾನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|187–199}} ಪಿವಿಎ, ಕೆಪಿಎ ಮತ್ತು ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ವಾಪಸಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ,ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ<ref>{{cite web|url= http://www.oah.org/pubs/magazine/korea/boose.html|title= Fighting While Talking: The Korean War Truce Talks|author= Boose, Donald W., Jr.|date= Spring 2000|work= OAH Magazine of History|publisher= Organization of American Historians|accessdate= 7 November 2009|quote= "...the UNC advised that only 70,000 out of over 170,000 North Korean and Chinese prisoners desired repatriation."|archive-date= 12 ಜುಲೈ 2007|archive-url= https://web.archive.org/web/20070712210732/http://www.oah.org/pubs/magazine/korea/boose.html|url-status= dead}}</ref> ವಾಪಾಸು ಹೋಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|189–190}} ಅಂತಿಮ ಕದನವಿರಾಮ ಕರಾರಿನಲ್ಲಿ, ವಾಪಸಾತಿ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಂದು ತಟಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಾಪಸಾತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|242–245}}<ref>{{cite web |url= http://www.koreanwar-educator.org/topics/united_nations/uncreg/index.htm|title= Korean War Educator: United Nations: Command Repatriation Group|author= Hamblen, A.L.|publisher= Korean War Educator|accessdate=7 November 2009 }}</ref> ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಹಾಗೂ ೨೯ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೨ರಂದು ಚುನಾಯಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಡ್ವೈಟ್ ಡಿ.ಐಸೆಹೋವರ್]] ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಏನು ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|240}} ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ’ ಭಾರತದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಕೊರಿಯನ್ ಯದ್ಧ [[ಕದನವಿರಾಮ|ಕದನವಿರಾಮದ]] ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಹತ್ತಿರ ಯುದ್ಧರೇಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಪಿಎ, ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ೨೭ ಜುಲೈ ೧೯೫೩ರಂದು [[ಗುಂಡಿನದಾಳಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು]]. ಕದನವಿರಾಮವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದ ಮೇಲೆ, ಯುದ್ಧಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು [[ಕೊರಿಯನ್ ಮಿಲಟರಿರಹಿತ ವಲಯ]](DMZ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು, ಆಗಿನಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಪಿಎ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಓಕೀ, ಯುಎಸ್‌ಎ ಮತ್ತು ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಮಿಲಿಟರಿರಹಿತ ವಲಯ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಈಶಾನ್ಯದಿಂದ; ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.ಕದನವಿರಾಮ ಸಂಧಾನದ ಸ್ಥಳ [[ಕೆಸಾಂಗ್‌|ಕೆಸಾಂಗ್‌ನ]] ಹಳೆಯ ಕೊರಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ,ಮೂಲತಃ ಯುದ್ಧಮುನ್ನ ಆರ್ಓಕೆ ಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ಇದು ಡಿಪಿಆರ್‌ಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಮ್ಯಾಂಡ್, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಕೊರಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ, ಹಾಗೂ ಚೈನೀಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ವಾಲಂಟೀರ್ಸ್, [[s:Korean Armistice Agreement|ಕದನವಿರಾಮ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು; ಆರ್‌ಓಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ಹ್ರೀ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಕದನವಿರಾಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |title =Syngman Rhee Biography: Rhee Attacks Peace Proceedings |publisher =Korean War Commemoration Biographies |url =http://korea50.army.mil/history/biographies/rhee.shtml |accessdate =2007-08-22 |archive-date =2007-07-16 |archive-url =https://web.archive.org/web/20070716121057/http://korea50.army.mil/history/biographies/rhee.shtml |url-status =dead }}</ref> === ಪರಿಣಾಮಗಳು:''ಗ್ಲೋರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ'' === ಯುದ್ಧಾನಂತರ,ಯೋಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಅಳಿದವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ''ಗ್ಲೋರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ'' ಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಯುಎಸ್ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ೪,೧೬೭ ಹಾಗೂ ನೌಕಾಸೇನೆ ಅಳಿದವರನ್ನು ೧೩,೫೨೮ ಕೆಪಿಎ ಮತ್ತು ಪಿವಿಎ ಯಲ್ಲಿ ಅಳಿದವರಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಯುಎನ್ ಯುದ್ಧಖೈದಿಗಳ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ೫೪೬ ನಾಗರೀಕರನ್ನು ಆರ್‌ಓಕೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="OperationGlory">{{cite web |accessdate=2007-12-16 |url=http://www.qmmuseum.lee.army.mil/korea/op_glory.htm |title=Operation Glory |publisher=Army Quartermaster Museum, US Army |location=Fort Lee, Virginia |archive-date=2007-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071228095437/http://www.qmmuseum.lee.army.mil/korea/op_glory.htm |url-status=dead }}</ref> ''ಗ್ಲೋರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ'' ಯ ನಂತರ ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ೪೧೬ ಅಪರಿಚಿತ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹವಾಯ್‌ನ [[ಪಂಚ್‌ಬೌಲ್ ಸಮಾಧಿ|ಪಂಚ್‌ಬೌಲ್ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೂಳಲಾಗಿತ್ತು. [[ಡಿಪಿಎಂಓ]] ದಾಖಲೆಗಳು, ಪಿಆರ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಪಿಆರ್‌ಕೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ೧,೩೯೪ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ೮೫೮ ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಉಳಿದು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದ ೪,೧೬೭ ಧಾರಕಗಳಿಂದ, ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಹಾರದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ೪,೨೧೯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ, ೨,೯೪೪ ಜನರನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದವರೆಂದು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಆದರೆ ೪೧೬ ಜನರನ್ನು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.js.pentagon.mil/dpmo/news/010228_punch_bowl_239.htm1 |title=DPMO White Paper: Punch Bowl 239 |author=US Deptartment of Defense |accessdate=March 28, 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೯೬ ರಿಂದ ೨೦೦೬ರವರೆಗೆ ಡಿಪಿಆರ್‌ಕೆ ಸಿನೋ-ಕೊರಿಯಾದ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಉಳಿದ ೨೨೦ ಜನರನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು.<ref>[http://www.armytimes.com/news/2008/03/ap_korea_remains_022908/ ರೀಮೆನ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಕೋರಿಯಾ ಐಡೆಂಟಿಫೈಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ Ind. ಸೋಲ್ಜರ್ – ಆರ್ಮಿ ನ್ಯೂಸ್, ಒಪಿನಿಯನ್ಸ್, ಎಡಿಟೋರಿಯಲ್ಸ್, ನ್ಯೂಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಇರಾಕ್, ಫೋಟೋಸ್, ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ – ಆರ್ಮಿ ಟೈಮ್ಸ್]. {{Webarchive|url=https://archive.today/20120526202110/http://www.armytimes.com/news/2008/03/ap_korea_remains_022908/ |date=2012-05-26 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:South Africa-Korean War Memorial01.jpg|thumb|ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಯುಎನ್ ಕಮಾಂಡ್ ದೇಶಗಳು ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲೊಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಿಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿದೆ.]] '''ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಅಪಘಾತಗಳು-''' ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ (ಯುಎನ್-ಯುಎಸ್‌ ಕಮಾಂಡ್‌) ಚೈನಾದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಅಪಘಾತ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಯ ಅಪಘಾತ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು POW ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆ (ಕಡತಗಳು, ಗುಪ್ತಮಾಹಿತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ); ಮತ್ತು ಮರಣಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಉತ್ತಮ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಿಂದ ಪಡೆದಂತುವುಗಳಾಗಿವೆ. (ನೋಡಿ ಪಟ್ಟಿ ೧೦.೧)<ref>{{cite web |url = http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB10.1.GIF |title = North Korean Democide: Sources, Calculations and Estimates |accessdate = 2009-04-25 }}</ref> ಕೊರಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧದ ಸಾವುಗಳು: '''ಯುಎಸ್''' :೩೬,೯೪೦ ಸಾವು, '''ಪಿವಿಎ''' : ೧೦೦,೦೦೦–೧,೫೦೦,೦೦೦ ಸಾವು; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಊಹಿಸಿದಂತೆ ಸಾವುಗಳು; '''ಕೆಪಿಎ''' : ೨೧೪,೦೦೦–೫೨೦,೦೦೦; ಹೆಚ್ಚು ದಾಖಲಾದ ಊಹೆಯಂತೆ ೪೦೦,೦೦೦ '''ಆರ್‌ಓಕೆ''' : ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು: ಸುಮಾರು ೨೪೫,೦೦೦–೪೧೫,೦೦೦ ಸಾವುಗಳು; ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಸುಮಾರು ೧,೫೦೦,೦೦೦–೩,೦೦೦,೦೦೦; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಊಹಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦,೦೦೦ ಸಾವುಗಳು.<ref>{{Cite web |url=http://archives.cnn.com/2000/US/06/04/korea.deaths/ |title=U.S. death toll from Korean War revised downward, Time reports |publisher=[[CNN]] |date=೨೦೦೦-೦೬-೦೪ |access-date=2010-05-06 |archive-date=2010-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100504185836/http://archives.cnn.com/2000/US/06/04/korea.deaths/ |url-status=dead }}</ref> ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಜಂಟಿ ನಿರ್ಧಾರದ ಪ್ರಕಾರ ವರದಿಯಾಗಿರುವಂತೆ "ಸುಮಾರು ೧.೦೯ಮಿಲಿಯನ್‌ ವೈರಿಪಡೆಯ ಸೈನಿಕರು, ೩೯೦,೦೦೦ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸೇರಿದಂತೆ, ೬೬೦,೦೦೦ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ{{sic}} ಮತ್ತು ೨೯,೦೦೦ ಸಾವಿರ ಜನ ಇನ್ನೀತರೆ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ."<ref>ಕೋಟೆಡ್ ಇನ್: {{cite web |last = Xu |first = Yan |authorlink = Xu Yan |title =Korean War: In the View of Cost-effectiveness |publisher = Consulate General of the People's Republic of China in New York |date = 2003-07-29 |url = http://www.nyconsulate.prchina.org/eng/xw/t31430.htm |accessdate = 2007-08-12}}</ref> ಚೀನಾದ ಸಂಶೋಧಕ ಕ್ಸೂ ಯಾನ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಪಿಒಡಬ್ಲೂ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾವು, ಗಾಯಗೊಂಡವರು ಮತ್ತು ಬಂಧಿಸಲಾದವರ ಕುರಿತಾದ ಅಂತಿಮ ಸಮರ್ಪಕ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="xu">ಕ್ಸು.</ref> ಕ್ಸೂ ಪಿವಿಎ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ " ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಮಾರು ೧೪೮,೦೦೦ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೧೪,೦೦೦ಜನರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ{{sic}} ಸಾವನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ದುರ್ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲ ಸುಮಾರು ೨೧,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ ಸಾವಿಗೆ ದೂಡಿದೆ. ೧೩,೦೦೦ ಹಲವಾರು ರೋಗಗಳಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರೆ ಸುಮಾರು ೩೮೦,೦೦೦ ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೨೯,೦೦೦, ಇದರಲ್ಲಿ ೨೧,೪೦೦ ಪಿಒಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ೧೪,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ತೈವಾನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೭,೧೧೦ ಜನರನ್ನು ಪುನಃ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ". ಕೆಪಿಎ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ಸೂ ೨೯೦,೦೦೦ ಮತ್ತು ೯೦,೦೦೦ ಪಿಒಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ಅಪಘಾತಕ್ಕಿಡಾದವರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾವುಗಳು ಆಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="xu" /> ಮಾಹಿತಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯು ಕೊರೊಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಯುಎನ್‌ ಕಮಾಂಡ್ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಕಡೆಯ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದವರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == === ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮ === [[ಚಿತ್ರ:Sherman-korea.jpg|thumb|left|8ನೇಯ ಆರ್ ಓ ಕೆ ಸೈನಿಕ ವಿಭಾಗದ ಬೆಂಬಲದಿಂದ,"ನಪಾಮ್‌ ರಿಡ್ಜ್‌" ನಲ್ಲಿಯ ಕೆ ಪಿ ಎ ಬಂಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೆರ್ಮನ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅದರ 76ಎಮ್‌ಎಮ್ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು, ಕೋರಿಯಾ ಮೇ 11, 1952.]] ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಶಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಸೊವಿಯತ್ [[ಟಿ-34-85|ಟಿ-34-85ಎಂಬ]] ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳ ಪ್ರಾಭಲ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{cite book |title= A Short History of the Korean War|last=Stokesbury |first= James L|year= 1990|publisher=Harper Perennial |location= New York|isbn= 0688095135|pages= 14, 43}}</ref> ಕೆಪಿಎಯ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳು ಕೆಲವೇ ಅಧುನಿಕ ಫಿರಂಗಿ ರಹಿತ ಆಯುಧಗಳನ್ನು<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|39}} ಉಳ್ಳ ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಟಿ-೩೪-೮೫ ಫಿರಂಗಿ ರಥದ ಒಂದು ಬದಿಯ ಶಸ್ತ್ರವಾದ ೪೫ಎಂಎಂನ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತ್ರ ಸಶಕ್ತವಾಗಿರುವ ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಡದ ಮಾದರಿಯ ೨.೩೬-ಇಂಚಿನ (೬೦ಎಂಎಂ) ಎಂ೯ [[ಬಜೊಕಾ|ಬಜೊಕಾಗಳು]] ಸೇರಿವೆ.<ref name="Stein" />{{rp|25}} ಕೋರಿಯಾಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನ್ಯವು ಹಗುರವಾದ [[ಎಂ24 ಚಾಫೀ]] ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವು ಸಹ ಭಾರವಾದ ಕೆಪಿಎಯ ಟಿ-೩೪ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳ ಮುಂದೆ ಬಲಹೀನವಾದವು.<ref name="Stein" />{{rp|18}} ಸಂಗ್ರಾಮದ ಆರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೈನ್ಯದ ಗಡಿ ತುಕುಡಿಗಳು ಕೆಪಿಏಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವುಗತ್ತ [[ಉಗ್ರವಾದ ಎಂಟಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅಮ್ಯೂನಿಶನ್ (HEAT) ಸ್ಪೋಟಕ|ಉಗ್ರವಾದ ಎಂಟಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅಮ್ಯೂನಿಶನ್ (HEAT) ಸ್ಪೋಟಕಗಳನ್ನು]] ಕಂಡಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಲು [[105ಎಂಎಂ ಹೌಟಿಜರ್‌|105ಎಂಎಂ ಹೌಟಿಜರ್‌ಗಳನ್ನು]] [[ಫಿರಂಗಿ ರಹಿತ ಬಂದೂಕು|ಫಿರಂಗಿ ರಹಿತ ಬಂದೂಕುಗಳಾಗಿ]] ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೈನ್ಯದ ಹತ್ತಿರ ೯೧ ಈ ಬಗೆಯ ಫಿರಂಗಿಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಶವಾದವು.<ref>{{cite book |title= Korea: The Untold Story of the War|last=Goulden |first=Joseph C. |year=1982 |publisher=Times Books |location=New York |isbn= 0812909852|page=51 }}</ref> ಆಕ್ರಮಣದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಅಸಮತೋಲನದ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಬಲವರ್ಧಕಗಳಾಗಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಯುಎಸ್ [[M4 ಶೆರ್‌ಮನ್]], [[M26 ಪರ್ಶಿಂಗ್]], [[M46 ಪಾಟನ್]], ಆಂಗ್ಲ [[ಕ್ರೊಮ್‌ವೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಸೆಂಚುರಿಯನ್]] ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿತು. ಇವು ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿ ಶತ್ರುವಿನ ರಣರಂಗದ ಪ್ರಾಭಲ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದವು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|182–184}} ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ(೧೯೩೯-೪೫) ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಶಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳು, ಕೋರಿಯಾದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರ ಎಸಗಿದವು. ಈ ಸಂಗ್ರಾಮವು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳ ಕದನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಮತ್ತು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭೂಮಿ ಇದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳನ್ನು ಮುನ್ನೆಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳು ಲಘುಪಾದಾತಿ ಸೈನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. === ವೈಮಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಾಮ === {{See|MiG Alley|United States Air Force Aircraft of the Korean War|Korean People's Air Force}} [[ಚಿತ್ರ:MiG-15 shot down.jpg|thumb|ಮಿಗ್ ಅಲ್ಲೆ : ಎ ಮಿಗ್-15 ಅನ್ನು, ಎಫ್‌-86 ಸಾಬ್ರೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲಾಯಿತು.]] [[ಚಿತ್ರ:WarKorea B-29-korea.jpg|thumb|ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೆಪಿಎ‌ಎಫ್ 16 ಬಿ-29 ಸುಪರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಲೆಸ್ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Sikorsky HRS-1 of HMR-161 in flight over USS Sicily (CVE-118) off Inchon on 1 September 1952 (80-G-477573).jpg|thumb|right|ಒಂದು ಯುಎಸ್‌ ಹಡಗು ಸಿಕೋರ್ಸ್‌ಕಿ ಹೆಚ್‌-19 ಚಿಕಸಾವ್ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಸಿಸಿಲಿಯ ಸಮೀಪ ಹಾರಾಡಿತು.]] ಕೋರಿಯಾದ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನಗಳು ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪಿಸ್ಟ್‌ನ್ ಎಂಜಿನ್]] ಮತ್ತು ಪ್ರೊಪೆಲ್ಲರ್‌ನಿಂದ ಚಲಾಯಿತವಾಗಿದ್ದ ಆಗಿನ ಭಯಂಕರ ಕಾದಾಳುಗಳಾಗಿದ್ದ [[P-51 ಮುಸ್ತಾಂಗ್]], [[F4U ಕೊರ್‌ಸೇರ್]], ಮತ್ತು [[ಹಾಕರ್ ಸಿ ಫ್ಯೂರಿ]]<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|174}}- ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ [[ಜೆಟ್ ಪವರ್]] ಹೊಂದಿದ ಕಾದಾಳುಗಳಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟವು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|174}} ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪತಾಕೆಯ ಕೆಳಗೆ [[F-80 ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್]], [[F9F ಪಾಂಥರ್]] ಮತ್ತು ಹಲವು ಜೆಟ್‌ಗಳು ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಪ್ರಾಪ್ ಚಲಾಯಿತ ಸೊವಿಯತ್ [[ಯಾಕೊವ್ಲೆವ್ ಯಾಕ್-9]] ಮತ್ತು [[ಲಾವೊಚ್ಕಿನ್ 9 ಎಸ್]] ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಾಯುಬಲದ ಎದುರಿಗೆ ಪ್ರಾಭಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಸ್ವೆಪ್ಟ್-ವಿಂಗ್ ಸೊವಿಯತ್ [[ಮಿಗ್-15]] ಇವುಗಳ ಆಗಮನದಿಂದ ಈ ಸಮತೋಲ ಬದಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|182}}<ref>ವರೆಲ್, ಪು. ೭೧.</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ಯಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಜೆಟ್ ಕಾದಾಳುಗಳಾದ [[ಮಿಗ್-15 ಫಾಗೋಟ್‌|ಮಿಗ್-15 ಫಾಗೋಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಚೀನಾದಿಂದ ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ [[ಕೋರಿಯಾ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್]] (KPAF)ಗೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|182}}<ref name="sandler_7-8">ಸ್ಯಾಂಡ್ಲರ್, ಪು. ೭–೮.</ref> ಅತಿ ವೇಗದ, ಹೆಚ್ಚು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಿಗ್ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಜೆಟ್‌ಗಳಾದ ಅಮೇರಿಕನ್ F-೮೦ ಹಾಗೂ [[ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ [[ಗ್ಲೋಸ್ಟರ್ ಮಿಟಿಯೊರ್ಸ್‌|ಗ್ಲೋಸ್ಟರ್ ಮಿಟಿಯೊರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು]] ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, ಮೈಗಾವಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[B-29 ಸುಪರ್‍ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್]] ಬಾಂಬರುಗಳಿಗೂ ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref name="sandler_7-8" /> [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಾಯುಸೇನೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಾಯುಸೇನೆಯ]] ಪೈಲೆಟ್‌ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ವಾಯು ಕಾದಾಟದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದರು. ಈ ರೀತಿ ''[[ಯುದ್ಧ ನಿಮಿತ್ತ]]'' ಸೊವಿಯತ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಬೇಕೆಂದೇ ಕಡೆಗಣಿಸಿದರು. ಅಮೇರಿಕಾ ಮೊದಲು ಹೆದರಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕೋರಿಯಾ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಯುದ್ಧ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತ, ಮೂರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದೇಶಗಳಾದ ಉತ್ತರಕೋರಿಯಾ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಚೀನಾವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|182}}<ref>{{cite web |last =CW2 Sewell |first =Stephen L |title =FEAF/U.N. Aircraft Used in Korea and Losses by Type |publisher =Korean-War.com |url =http://korean-war.com/AirWar/AircraftType-LossList.html |accessdate =2007-08-22 |archive-date =2007-08-18 |archive-url =https://web.archive.org/web/20070818182225/http://www.korean-war.com/AirWar/AircraftType-LossList.html |url-status =dead }}</ref> ಮಿಗ್-೧೫ಅನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ತಕ್ಷಣ [[ಅಮೇರಿಕಾದ ವಾಯು ಸೇನಾಪಡೆ]] (USAF) ತನ್ನ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾದಾಳುಗಳಾದ [[F-86 ಸಾಬರ್‌|F-86 ಸಾಬರ್‌ನ]] ಮೂರು ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ರವಾನೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|183}}<ref>ವರೆಲ್, ಪು. ೭೬–೭೭.</ref> MiGನ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಸರ್ವಿಸ್‌ ಸಿಲಿಂಗ್]]‌-{{convert|50000|ft|m|sigfig=2}} vs.{{convert|42000|ft|m|sigfig=2}}ಯು ಗದರಿಕೆಯ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪೀಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸಮನಾಂತರ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ [[ಸ್ವೆಪ್ಟ್‌-ವಿಂಗ್‌]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ{{convert|660|mi/h|km/h|sigfig=2|abbr=on}}. ಮಿಗ್ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬಹುಬೇಗ ಏರುವಂತಿದ್ದರೆ ಸಾಬರ್ ತಿರುಗಿ ಡವ್ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಲಿತ್ತು<ref>{{cite web |url=http://www.acepilots.com/korea_aces.html |title=Korean War Aces: USAF F-86 Sabre jet pilots |year=2009 |work=www.acepilots.com |accessdate=March 30, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 19, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070819121425/http://www.acepilots.com/korea_aces.html |url-status=dead }}</ref> ಮಿಗ್ ೩೭ಎಂಎಂ ಮತ್ತು ೨೩ ಎಂಎಂನ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಸಾಬರ್ ರಾಡರ್ ರೇಂಜಿನ [[ಗನ್‌ಸೈಟ್]] ಉಳ್ಳ ಆರು ೦.೫೦ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ (೧೨.೭ಎಂಎ) ಮೆಶಿನ್‌ಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೫೧ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ರಣವ್ಯೂಹ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು ೧೯೫೩ರ ವೇಳೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್‌ನ ಸ್ಯಾಬ್ರಗಳು [[4th ಫೈಟರ್ ಇಂಟರ್‌ಸೆಪ್ಟ್‌‍ ವಿಂಗ್‌‌|4th ಫೈಟರ್ ಇಂಟರ್‌ಸೆಪ್ಟ್‌‍ ವಿಂಗ್‌‌ನ]] ಕೇವಲ ೪೪ ಜನ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮಿಗ್‌ ಆಲಿ|ಮಿಗ್‌ ಆಲಿಯ]] ವಿರುದ್ಧ ಚೈನಾದ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ [[ಯಾಲು ನದಿ|ಯಾಲು ನದಿಯ]] ಸಮೀಪ ಚೈನಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕೋರಿಯಾದ ವಾಯುದಳದವು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ವಿಮಾನಗಳ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನಿಯೋಜನೆ ಮಾಡಿತ್ತು. [[ಕರ್ನಲ್‌ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಥ್ಯಾಂಗ್‌‍]] ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ಜೊತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಕಾರ [[51ನೇ ಫೈಟರ್ ಇಂಟರ್ಸೆಪ್ಟರ್‌‍ ವಿಂಗ್‌‍]] ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ೪ನೇ ವಿಂಗ್‌ನ ಬಲವರ್ಧನೆಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಯುದ್ಧ ಅರ್ಧ ಮುಗಿದ ಸಂದಂರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಾಯುಯುದ್ಧವು ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.<ref name="thyngcite">{{cite web |last = |first = |authorlink = |coauthors = |year = |url = http://sabre-pilots.org/classics/v101thyng.htm |title = Harrison R. Thyng |work = |publisher = Sabre Jet Classics |accessdate = 2006-12-24 |archive-date = 2012-02-06 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120206011922/http://sabre-pilots.org/classics/v101thyng.htm |url-status = dead }}</ref>{{Clarify|date=July 2009|reason=How so—elaborate?}} ಯುಎನ್ ಸೇನೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ತನ್ನ [[ವಾಯು ಸ್ವಾಮ್ಯ|ವಾಯು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು]] ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿತ್ತು: ಮೊದಲು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಧಾಳಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದು, ತದನಂತರ ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಚೀನಾದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ತಡೆದದ್ದು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|182–184}} ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಬಳಿಯೂ ಜೆಟ್ ಪವರ್ ಹೊಂದಿದ ವಾಯುಬಲವಿದ್ದರೂ ಸಹಿತ, ಅವರ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಕಡಿಮೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವದಿಂದಾಗಿ ಅವರುಗಳ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ತಮಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತರಭೇತಿ ಹೊಂದಿದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಾಯುಬಲದ ಎದುರಿಗೆ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು MiG-೧೫ಗೆ ಬದಲಾಗಿ F-೮೬F ಅನ್ನು ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಅಖಾಡಕ್ಕಿಳಿಸಿತು. ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ F-೮೬ [[ಸಾವಿನ ಅನುಮಾಪಾತ]] ೧೦:೧ರಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತು. ಅದು ೭೯೨ ಮಿಗ್‌-೧೫ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೧೦೮ ಉಳಿದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ೭೮ ಸಾಬರ್‌ಗಳು ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ನಾಶಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂದು ಯುಎಸ್‌ಎಎಫ್ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.{{Citation needed|date=January 2008}} ಆದರೆ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ೩೭೯ನಷ್ಟೇ ಸಾಬರ್ ನಾಶಮಾಡಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} ಸೊವಿಯತ್ ವಾಯುಪಡೆಯು ೧,೧೦೦ ವೈಮಾನಿಕ ಜಯಗಳು ಮತ್ತು ೩೩೫ ಮಿಗ್ ಕದನ ನಷ್ಟವನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿತು. ಅದರಂತೆಯೇ ಚೀನಾದ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲೆಬರೇಶನ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್]] (PLAAF) ಪ್ರಕಾರ ೨೩೧ ಕದನ ನಷ್ಟವು, ಅದರಲ್ಲಿ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿ ಮಿಗ್-೧೫ಗಳು ಮತ್ತು ೧೬೮ ಉಳಿದ ವಿಮಾನಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಕೆಪಿಎಎಫ್ ಯಾವುದೇ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ೨೦೦ ಕೆಪಿಎಎಫ್ ವಿಮಾನಗಳೂ, ಹಾಗೂ ಚೀನಾದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ನಂತರ ೭೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನಗಳು ನಾಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಯುಎಸ್‌ಎಎಫ್, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೊವಿಯತ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ೬೫೦ ಮತ್ತು ೨೧೧ ಎಫ್-೮೬ಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕಿದ್ದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತ್ತು.{{When|date=July 2009}} ಹೊಸದಾದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೋರಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ ೬೭೪ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೨೩೦ ಎಫ್-೮೬ಗಳು ನಾಶವಾಗಿದ್ದವೆಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title = Korean War Aces, USAF F-86 Sabre jet pilots |publisher = AcePilots.com |url = http://www.acepilots.com/korea_aces.html |accessdate = 2007-08-22 |archive-date = 2007-08-19 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070819121425/http://www.acepilots.com/korea_aces.html |url-status = dead }}</ref> ಎಫ್-೮೬ ಮತ್ತು ಮಿಗ್-೧೫ನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಈ ತಾರತಮ್ಯ ತಲೆದೋರಿರಬಹುದು: ಮಿಗ್-೧೫ಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಬಿ-೨೯ ಬಾಂಬರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಧಾಳಿಎಸಗುವ ಫೈಟರ್ ಬಾಂಬರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಎಫ್-೮೬ಗಳು ಕೇವಲ ಮಿಗ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗುರಿಯಿಟ್ಟಿದ್ದವು ಈ ಕೋರಿಯಾ ಸಂಗ್ರಾಮವು ರೆಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಸಿದ ವಿಮಾನಗಳ ಉಪಯೋಗದ ಜೊತೆಗೆ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಳಾಂತರ|ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ]] (ಮೆಡೆವಾಕ್) ಮೊದಲ ಬಾರಿ [[ರೋಟೊಕ್ರಾಫ್ಟ್]] ಮಾದರಿಯ [[ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರು|ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳನ್ನು]] ನಿಯೋಜಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಕಡೆಯಿತು.<ref name="Helicopter">{{cite web |url = http://www.historynet.com/the-rise-of-the-helicopter-during-the-korean-war.htm |publisher = History Net |title = The Rise of the Helicopter During the Korean War}}</ref><ref>{{cite web |publisher = US Army |url = http://tri.army.mil/LC/CS/csa/aahist.htm |work = Historic US Army Helicopters |title = World War II thru early Vietnam era helicopters |access-date = 2010-05-06 |archive-date = 2009-03-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090325024529/http://tri.army.mil/LC/cs/Csa/aahist.htm |url-status = dead }}</ref> ಎರಡನೇಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ವೇಳೆ (೧೯೩೫-೪೫) [[ವೈಆರ್-4]] ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಸಂಚಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೋರಿಯಾದ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ ಭೂಪ್ರದೇಶವು [[ಜೀಪು|ಜೀಪುಗಳನ್ನು]] ಶೀಘ್ರ ಮೆಡೆವಾಕ್ ಆಗಿ ಚಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url = http://www.olive-drab.com/od_medical_evac_helio_ww2.php |title = WW II Helicopter Evacuation |publisher = Olive Drab}}</ref> ಆ ಕಾರಣ ಅಗತ್ಯವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸೇನಾ ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ|ಸೇನಾ ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳನ್ನು]] ಮೈಲೇಸಿಕೊಂಡ [[ಸಿಕೊರ್ಸ್ಕಿ ಎಚ್-19|ಸಿಕೊರ್ಸ್ಕಿ ಎಚ್-19ನಂತಹ]] ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳು ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅವಫಡಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು.<ref>ಸ್ಯಾಂಡ್ಲರ್, ಪು. ೯.</ref><ref>{{cite web |url = http://www.centennialofflight.gov/essay/Rotary/MASH/HE12.htm |work = Centennial of Flight |publisher = US Centennial of Flight Commission |title = M.A.S.H./Medevac Helicopters}}</ref> [[ಕ್ಲೋಸ್ ಏರ್ ಸಪೋರ್ಟ್‌|ಕ್ಲೋಸ್ ಏರ್ ಸಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಈ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನಗಳ ಸೀಮಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಹೆಲಿಕಾಫ್ಟರುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ಇದು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]](೧೯೬೫-೭೫) ಬಳಸಲಾದ [[ಎ‌ಎಚ್-1 ಕೊಬ್ರಾ]] ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಗನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Helicopter" /> ==== ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಮೇಲಿನ ಬಾಂಬ್ ಎಸೆತ ==== ಕೋರಿಯಾ ಸಂಗ್ರಾಮದ(೧೯೫೦-೫೩) ಮೂರು ವರ್ಷದ ಕಾಲಫಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯ ವಾಯುಸೇನೆಯು ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಶಹರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾದ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಎಸೆಗಿತು. ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ(೧೯೩೯-೪೫) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಜಿ ಮತ್ತು ಇಂಪಿರಿಯಲ್ ಜಪಾನ್ ಇವೆರಡೂ ಒಟ್ಟೂ ಎಸೆದ ಬಾಂಬಗಳ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವಷ್ಟಿತ್ತು.{{Dubious|date=July 2009}} ಅಗಸ್ಟ್ ೧೨, ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್ ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ೬೨೫ ಟನ್ ಬಾಂಬುಹಳನ್ನು ಹಾಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎರಡು ವಾರದ ಬಳಿಕ ಇದ ದಿನಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ೮೦೦ ಟನ್ನುಗಳಿಗೆ ಏರಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |last = Cumings |first = Bruce |coauthors = Renato Redentor Constantino |year = 2006 |title = Korea: Forgotten Nuclear Threats |journal = The poverty of memory: essays on history and empire |page = 63 |publisher = Foundation for Nationalist Studies |location = Quezon City, Philippines |isbn = 9789718741252 |oclc = 74818792 |accessdate = 2009-07-24}} [http://www.nautilus.org/fora/security/0503A_Cumings.html Nautilus Institute],ನಿಂದ ಆನ್‍ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉತ್ತರಕೋರಿಯಾದ ಹದಿನೆಂಟು ಶಹರಗಳು ೫೦ಶೇಕಡಾ ನಾಶವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪಿಓಡಬ್ಲೂ, ಯುಎಸ್ಸಿನ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಡೀನನು<ref>{{cite book |last = Witt |first = Linda |coauthors = Judith Bellafaire, Britta Granrud, and Mary Jo Binker |title = A Defense Weapon Known to be of Value: Servicewomen of the Korean War Era |publisher = [[University Press of New England]] |year = ೨೦೦೫ |page = ೨೧೭ |isbn = ೯೭೮೧೫೮೪೬೫೪೭೨೮ |url = https://books.google.com/books?id=B2Axj4NbJ0YC&pg=PA217 |accessdate = 2009-07-24}}</ref>, ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಹರಗಳ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಅವಶೇಷ ಮಾತ್ರ ತನಗೆ ಕಂಡೀತೆಂದು, ಉಳಿದಂತೆ ಕೇವಲ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ಬಂಜರು ನೆಲಮಾತ್ರ ಕಂಡಿತೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದನು.<ref>http://monde-diplomatique.de/pm/2004/12/10/a0034.text</ref> === ನೌಕಾದಳ ಯುದ್ಧ === [[ಚಿತ್ರ:KoreanWarNavyGunfire.jpg|thumb|right| ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಲು ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಅದರ 16- ಇಂಚಿನ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಗೈದರು,ಚಾಂಗ್ ಜಿನ್, ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ಆಕ್ಟೋಬರ್ 21,1950.]] ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ನೌಕಾದಳವು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ನೌಕಾಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಯ್ತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊರಿಯಾದ ನೌಕಾದಳವು ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುಎನ್‌ ಕಮಾಂಡ್‌ನ ನಡುವೆ ಚಕಮಕಿಯು ನಡೆಯಿತು; ಯುಎಸ್‌ ನೌಕಾದಳದ ನೌಕೆ ''[[ಜ್ಯೂನಾ]]'', ರಾಯಲ್‌ ನೌಕಾದಳದ ನೌಕೆ ''[[ಜಮೈಕಾ]]'' ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ನೌಕೆ ''[[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಸ್ವಾನ್‌]]''ನಾಲ್ಕು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸ್ಪೋಟಕ ಹೊತ್ತ ಬೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎರಡು ಮೋರ್ಟಾರ್‌ ಗನ್‌ಬೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿತು. ಯುಎನ್‌ ನೌಕಾದಳವು ಸಾಮಗ್ರಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. ''ಜ್ಯೂನಾ'' ವು ಹಿಂದಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಹೊತ್ತ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತ್ತು. ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗದ ಯುದ್ಧವು ಇಂಕಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಚಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ದಿನ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು;ROK ಹಡಗು ''PC ೭೦೩'' ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ನಿವೇಶಕ ಹಡಗನ್ನು ಇಂಕಾನ್‌ ಸಮೀಪದ ದ್ವೀಪವಾದ [[ಹೈಜು ಯುದ್ಧ|ಹೈಜು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು ಮೂರು ಇನ್ನುಳಿದ ಸರಬರಾಜು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ''PC-೭೦೩'' ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ [[ಹಳದಿ ಸಮುದ್ರ|ಹಳದಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ]] ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url = http://www.defencetalk.com/forums/ext.php?ref=http://www.history.navy.mil/wars/korea/navalbattles.htm |publisher = US Navy |title = Naval Battles |last = Marolda |first = Edward |accessdate = 2008-11-02 |archive-date = 2009-01-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090112045453/http://www.defencetalk.com/forums/ext.php?ref=http%3A%2F%2Fwww.history.navy.mil%2Fwars%2Fkorea%2Fnavalbattles.htm |url-status = dead }}</ref> === ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ ಅಣುಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಬೆದರಿಕೆ === ಏಪ್ರಿಲ್ ೫, ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ [[ಜಾಯಿಂಟ್‌ ಚೀಫ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟಾಫ್‌]](JCS) ಮಂಚೂರಿಯ PRC ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕೊರಿಯಾ ಅಥವಾ PRC ಅಥವಾ KPA ಪಡೆಗಳು ತಮ್ಮ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅಣುಯುದ್ಧ ಘೋಷಿಸುವುದಾಗಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮಾರ್ಕ-IV ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ರವಾನೆದಾರ ನೈಂತ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ಗೆ ರವಾನಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಚೀನಾದ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯನ್‌ ಮೇಲೇ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಕೂಡ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಹಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಇವು ರವಾನೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="Cumings1"/> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರೌಮನ್‌ ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಅಣುಯುದ್ಧದ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಚೀನಾವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಒಡ್ಡಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ೪೫ದಿನಗಳ ನಂತರ PVA ಯುಎನ್‌ ಕಮಾಂಡೊವನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಘೋಷಿಸಿದರು. ''ದಿ ಒರಿಜಿನ್‌ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯನ್‌ ವಾರ್'' (೧೯೮೧, ೧೯೯೦), ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಕ್ಯೂಮಿಂಗ್ಸ್‌]]‍ ೩೦ ನವೆಂಬರ್‌೧೯೫೦ರ ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರೌಮಾ ಅವರು ಕೆಪಿಎ ಮೇಲೆ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ]] ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕುರಿತಾಗಿ " ಅವರ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹೆದರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇತ್ತೇ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ಧಾರ ಇರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ೩೦ ನವೆಂಬರ್‌ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ USAFನ [[ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್‌ ಏರ್ ಕಮಾಂ|ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್‌ ಏರ್ ಕಮಾಂಡ್]]‌ "ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಇದು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಆಗಬಹುದು" ಎಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿತು. ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರಿ [[ಪಣಿಕ್ಕರ್]] ವರದಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ, "ಟ್ರೌಮನ್‌ ಅವರು ಕೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಬಳಸುವ ಕುರಿತಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು" ಆದರೆ ಚೀನಾದವರು ಈ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಹೆದರಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೇರಿಕಾದವರ ಸೊಕ್ಕಿನ ವಿರುದ್ಧ ಇವರ ವಿರೋಧವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. "ಅಮೇರಿಕಾವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ" ಜಾಥಾದ ಘೋಷವಾಕ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾಧನೆಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಗೆ ಮತ್ತು ದೇಶವಿರೋಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಯಿತು. ಟ್ರೌಮನ್‌ರ ಬೆದರಿಕೆಯು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಾಯಕರಿಗೆ ದೇಶಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಲು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ತೋರಿಬಂದಿತು.<ref name="Schnabel" /><ref>{{cite book |last =Knightley |first =Phillip |title =The First Casualty: The War Correspondent as Hero, Propagandist and Myth-maker |publisher =Quartet |year=1982 |page =334 |isbn =080186951X }}</ref><ref>{{cite book |last = Panikkar |first =Kavalam Madhava |authorlink =Kavalam Madhava Panikkar |title =In Two Chinas: Memoirs of a Diplomat |publisher = Hyperion Press |year=1981 |isbn =0830500138 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Exercise_Desert_Rock_I_(Buster-Jangle_Dog)_003.jpg|thumb|250 px|ಅಣು ಬಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆ, 1951.]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರೌಮನ್ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತಾವು ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಇವರೊಬ್ಬರೆ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದು ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಅದಿಕೃತ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಣುಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಯುಎಸ್‌ ಒಂದರದೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು ಅದು ಯುಎನ್‌ ಕೂಡಾ ಸೇರಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಟ್ರೌಮನ್ ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಯುಕೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ವಕ್ತಾರ [[ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ ಅಟ್ಲಿ]] ಅವರನ್ನು, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ [[ರೆನೆ ಪ್ಲೆವೆನ್‌]] ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಷೂಮನ್‌]] ಅವರನ್ನು ಅಣುಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೀರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಲು ಸೇರಿದರು. ಯುಎಸ್‌ ಅಣುಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮನಸು ಮಾಡಿದ್ದು " ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್ ಮತ್ತು ಪಿಆರ್‌ಸಿ ಕಡೆಗೆ ವಾಲದೇ ಇರಲು ಮತ್ತು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ." ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧವು, ಯುಎಸ್‌ ಚೀನಾದ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವಾಗ ಯುಎನ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅದರಲ್ಲೂ ಯುಕೆ, ಕಾಮವೆಲ್ತ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗಳು [[ಜಿಯೊಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌]] ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಲು ನ್ಯಾಟೋ ಅರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಯುಎಸ್‌‌ಎಸ್‌ಆರ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿತು<ref name="Schnabel" /><ref>{{cite book |last =Truman |first =Harry S |authorlink =Harry S. Truman |title =Memoirs (2 volumes) |publisher =Doubleday |date=1955–1956 |pages =vol. II, pp. 394–5 |isbn =156852062X |nopp =true }}</ref>. ೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಯುಎನ್‌ ಕಮಾಂಡೊ ಪಡೆಗಳು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. [[ಜನರಲ್‌ ಜೆ.ಲಾವ್ಟನ್‌ ಕಾಲಿನ್ಸ್]] (ಆರ್ಮಿ ಚೀಫ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟಾಫ್‌), ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್, [[ಅಡ್ಮಿರಲ್‌ ಸಿ ಟರ್ನರ್ ಜಾಯ್‌,]] ಜನರಲ್‌ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಇ ಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ಮೆಯರ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಫ್‌ ಆಫಿಸರ್‌ಗಳಾದ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಡಾಯ್ಲ್‌ ಹಿಕಿ, [[ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎ. ವಿಲ್ಲೊಗ್‌|ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎ. ವಿಲ್ಲೊಗ್‌ಬಿ]] ಮತ್ತು ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಕೆ.ರೈಟ್‌ ಅವರುಗಳು ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿ ಚೀನಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಅವರು ಮುಂದಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಯುದ್ದದ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದರು.<ref name="Schnabel" /> * ಮೊದಲ ಘಟನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ : ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಪಿವಿಎ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಯುಎನ್ ಕಮಾಂಡೊ ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು. ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಡೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಡೆ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೧ರವರೆಗೆ ಯುಎಸ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡದೆ (ನಾಲ್ಕು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್]] ತುಕಡಿಗಳು ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು) ನಂತರ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಅಣುಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಸಂಭವ ಇತ್ತು.<ref name="Schnabel" /> * ಎರಡನೆ ಘಟನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ: ಒಂದುವೇಳೆ ಪಿವಿಎ ಯುಎನ್‌ ಕಮಾಂಡೊ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಚೀನಾವನ್ನು ತಡೆದು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ವಾಯುದಾಳಿಯನ್ನು ಚೈನಾದ ಒಳ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್‌ ಚೈನಾದ ಸೈನಿಕರು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಹಾಳು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾದಿದರೆ ಅಣುಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಸಂಭವ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ತದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತಮ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.<ref name="Schnabel" /> * ಮೂರನೇ ಘಟನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ : ಒಂದುವೇಳೆ ಪಿಆರ್‌ಸಿ ೩೮ನೇ ಸಮನಾಂತರ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟದಿರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ ಅರ್ಥರ್‌ ಯುಎನ್‌ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಸಮನಾಂತರ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ PVA ಮತ್ತು KPA ಪಡೆಯನ್ನು ಬರದಂತೆ ತಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ PVA ಮತ್ತು KPA ಗೆರಿಲ್ಲಾಗಳು ಉತ್ತರದ ಕಡೆ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಪಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೈನ್ಯವು ಸಿಯೋಲ್‌-ಇಂಚಿಯೋನ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಅಲ್ಲೇ ಇರಲು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ X ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಪುಸಾನ್‌ ಕಡೆ ತೆರಳಿತು. ಯುಎನ್‌ ಕಮಿಷನ್‌ ಈ ಸೈನ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ನಿಗಾವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Schnabel" /> ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ಅಣುಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪಿಆರ್‌ಸಿ ಹೊಸ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಿನೊ-ಕೊರಿಯನ್ ದಳಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲದೆ [[ಕಡೆನಾ ಏರ್ ಬೇಸ್]]‌ ಮತ್ತು [[ಒಕಿನಾವಾ|ಒಕಿನಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಹಲವಾರು ಪಿಟ್‌ಕ್ರ್ಯೂಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿ ಕೊರಿಯನ್ ಕಾದಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಅಣುಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅಗತ್ಯವಾದ [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌ ಕೋರ್]]‌ಗಳ ಕೊರತೆ ಮಾತ್ರವಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಆಯುಧಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ಆಪರೇಷನ್ ಹಡ್ಸನ್ ಹಾರ್ಬರ್‌|ಆಪರೇಷನ್ ''ಹಡ್ಸನ್ ಹಾರ್ಬರ್'' ‌]]ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. USAF B-೨೯ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಬಾಂಬ್‌ ಎಸೆಯುವಿಕೆಯ ನಿಪುಣತೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. (ನಕಲಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾಂಬ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು) ಇದು ಒಕಿನಾವಾದಿಂದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದವರೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯ ಜಪಾನ್‌ [[ಯೊಕೊಟೊ ಏರ್‌ ಬೇಸ್]]‌ನಿಂದ ಇದು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.‌ ''ಹಡ್ಸನ್‌ ಹಾರ್ಬರ್'' ‌ " ಅಣುಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲದೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಒಟ್ಟು ಗೂಡಿಸುವುದು, ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್‌ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೈಗ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು." ಬಾಂಬ್‌ ಎಸೆಯುವ ಕುರಿತಾದ ಡಾಟಾ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರವು ಗುಂಪು ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ " ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಹಾಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿರುವ ವಿರೋಧಿ ಸೈನ್ಯದ ಗುಂಪಿನ ಗುರುತು ಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟದಾಯಕವಾದುದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Citation |last =Hasbrouck |first =S. V |title =memo to file (November 7, 1951), G-3 Operations file, box 38-A |publisher =Library of Congress |year =1951}}.</ref><ref>{{Citation |last =Army Chief of Staff |title =memo to file (November 20, 1951), G-3 Operations file, box 38-A |publisher =Library of Congress |year =1951}}.</ref><ref>{{cite book |last =Watson |first =Robert J |coauthors =Schnabel, James F. |title =The Joint Chiefs of Staff and National Policy, 1950–1951, The Korean War and 1951–1953, The Korean War (History of the Joint Chiefs of Staff, Volume III, Parts I and II) |publisher =Office of Joint History, Office of the Chairman of the Joint Chiefs of Staff |year=1998 |pages =part 1, p. v; part 2, p. 614 |nopp=true }}</ref><ref>{{Citation |last =Commanding General, Far East Air Force |title =Memo to 98th Bomb Wing Commander, Okinawa |year =1951 }}.</ref><ref>{{Citation |last =Far East Command G-2 Theater Intelligence |title =Résumé of Operation, Record Group 349, box 752 |year =1951}}.</ref> === ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು === ==== ನಾಗರೀಕರ ವಿರುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು ==== {{Main|No Gun Ri massacre}} [[ಚಿತ್ರ:Shootingkoreancivilians.jpg|thumb|(25 ಜುಲೈ ’50) ಜನರಲ್ ಟಿಂಬರ‍್ಲೇಕ್‌ಗೆ ಮೆಮೊ ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್;ಸಬ್ಜೆಕ್ಟ್:ನಿರಾಶ್ರಿತ ನಾಗರೀಕರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿ: ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಸೈನಿಕರಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಯುಎಸ್ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ನಾಗರೀಕರ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು ಒಳನುಸುಳುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ನಾವು ಎಲ್ಲ ನಾಗರೀಕ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಗುಂಪುಗಳು ನಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದರೆ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಸೈನ್ಯ ವಿನಂತಿಸಿತು.ಇವತ್ತಿನವರೆಗೂ,ನಾವು ಗೌರವದಿಂದ ಸೈನ್ಯದ ವಿನಂತಿಗೆ ಒಗೊಟ್ಟೆವು.]] [[ಚಿತ್ರ:Korean War Massacre.jpg|thumb|ಕೆಪಿಎ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಕೈದಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು,ಡಜಿಯಾನ್,ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾ ಆಕ್ಟೋಬರ್ 1950.]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನಾ [[ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು]] ಉತ್ತರದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ-ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸರ್ಕಾರಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ [[ಬೌದ್ಧಿಕವರ್ಗ|ಬೌದ್ಧಿಕವರ್ಗವನ್ನೇ]] ಬಹಿಷ್ಕರಿದರು; ಎನ್‌ಪಿಎ ಹಿಂಜರಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹಿಷ್ಕಾರಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದವು.<ref name="SOD">{{cite book |last =Rummel |first =R.J |title =Statistics of Democide |pages =Chapter 10, Statistics Of North Korean Democide Estimates, Calculations, And Sources |url =http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM |isbn = |nopp=true }}</ref> ಜೂನ್ ೧೯೫೦ ರ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯದ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಾಗರೀಕರ "ಅಪಾಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ"ವನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿದ. ಮಿಲಿಟರಿ ಪೋಲಿಸ್ ಮತ್ತು [[ಬಲ-ಭಾಗ]] [[ಅರೆಮಿಲಿಟರಿ]](ಪೌರ)ಸೇನಾದಳಗಳು ಡೇಜಿಯಾನ್‌ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾಗೂ [[ಚೆಜು ದಂಗೆ|ಚೆಜು ದಂಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ]] ಸಾವಿರಾರು ಎಡ-ಭಾಗ ಮತ್ತು ಸಮತಾವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದವು.<ref>{{cite web |url = https://news.yahoo.com/s/ap/20080519/ap_on_re_as/korea_mass_executions |title = AP Impact: Thousands killed in 1950 by US' Korean ally |publisher = Yahoo! |work = News |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080519234526/http://news.yahoo.com/s/ap/20080519/ap_on_re_as/korea_mass_executions |archivedate = 2008-05-19 |access-date = 2021-07-20 |url-status = live }}</ref> ನಡುಗಡ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಈ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡವ್, ಆದರೆ ಮಧ್ಯೆಪ್ರವೇಶಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url= http://www.newsweek.com/id/85131|title= Ghosts Of Cheju : A Korean Island's Bloody Rebellion Sheds New Light On The Origin Of The War|author= Hideko Takayama|date=June 19, 2000 |work= www.newsweek.com|accessdate=March 31, 2010 }}</ref> ಯುಎಸ್ ರಾಯಭಾರಿ ಗ್ರೆಗೊರಿ ಹೆಂಡರ್‌ಸನ್, ಆಗ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦ ಉತ್ತರಪರ ರಾಜಕೀಯ ಖೈದಿಗಳು ಹತರಾದರು ಹಾಗೂ ಇವರನ್ನು [[ಗುಂಪುಸಮಾದಿ|ಗುಂಪುಸಮಾದಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೂಳಲಾಯಿತೆಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದನು.<ref>{{cite book |title=Killing Hope : US Military and CIA Interventions Since World War II |last=Blum |first=William |authorlink=William Blum |year=2003 |publisher= [[Zed Books]]|location=London |isbn=೯೭೮೧೮೪೨೭೭೩೬೮೦|pages=೫೧–೫೨ }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ [[ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಮಿತಿ]],ಯುದ್ಧದ ಮುನ್ನ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ನಾಗರೀಕರ ಕೊಲೆಗಳ ವರದಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.jinsil.go.kr/English/Information/notice/read.asp?num=500&pageno=&stype=&sval=&data_years=&data_month= |title=The Truth and Reconciliation Commission of Korea : Uncovering the Hidden Korean War |author=Kim Dong‐choon |date=March 5, 2010 |work=www.jinsil.go.kr |accessdate=March 31, 2010 |archive-date=ಮೇ 13, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513112855/http://www.jinsil.go.kr/English/Information/notice/read.asp?num=500&pageno=&stype=&sval=&data_years=&data_month= |url-status=dead }}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸೈನಿಕರು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ಬಯಸಿ ಸೈನಿಕರ ಹತ್ತಿರ ಬಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರಲ್ಲಿನ [[ಒಳನುಸುಳುವ]] [[ಗೆರಿಲ್ಲಾ|ಗೆರಿಲ್ಲಾಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಯುಎನ್ ಸೇನಾದಳಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು. ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ, ಯುಎಸ್ ತಂಡಗಳು, ಯುಎಸ್ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಸ್ಥಾನಗಳತ್ತ<ref name="wash">{{cite news |first =Charles J. |last =Hanley |coauthors =Martha Mendoza |date = 2006-05-29 |title =U.S. Policy Was to Shoot Korean Refugees |url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/29/AR2006052900485.html |work = [[The Washington Post]] |publisher = [[Associated Press]] |accessdate = ೨೦೦೭-೦೪-೧೫ }}</ref> ಬಂದ ಪ್ರತಿ ಪೌರ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ವಿರುದ್ಧ "ಮೊದಲು-ಗುಂಡಿಕ್ಕು-ಆನಂತರ-ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳು" ನಿಯಮದಡಿ ಹೋರಾಡಿದರು, ಈ ನಿಯಮ ಕೇಂದ್ರ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ [[ನೊ ಗನ್ ರಿ]] ನಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಕೊಲೆಯಾದವರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಮಾರುವೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೈನಿಕರಿದ್ದರೆಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="Letter_reveals">{{cite news |first = Charles J. |last = Hanley |coauthors = Martha Mendoza |title = Letter reveals US intent at No Gun Ri |url = http://www.nola.com/newsflash/topstories/index.ssf?/base/international-21/1176512119139600.xml&storylist=topstories |work = [[New Orleans Times-Picayune]] |publisher = [[Associated Press]] |date = ೨೦೦೭-೦೪-೧೩ |accessdate = ೨೦೦೭-೦೪-೧೪ |archive-date = 2007-09-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930184242/http://www.nola.com/newsflash/topstories/index.ssf?%2Fbase%2Finternational-21%2F1176512119139600.xml&storylist=topstories |url-status = dead }}</ref> ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ತಮಗೆ ದೊರಕಿದ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ನಾಗರೀಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ [[ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡವು]]. ''ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೆಮೊಸೈಡ್‌'' (೧೯೯೭),ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.[[ಆರ್.ಜೆ.ರಮೆಲ್]], ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನಾದಳವು ಸುಮಾರು ೪೦೦,೦೦೦ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಪೌರರನ್ನು ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="SOD" /> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಸಿಯೋಲ್‌ನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಉತ್ತರ ಸುಮಾರು ೮೩,೦೦೦ ನಾಗರೀಕರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿತ್ತೆಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಸರ್ಕಾರ ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು; ಉತ್ತರ ಅವರು[[ಪಕ್ಷಾಂತರ]] ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite news |last =Choe |first = Sang-Hun |title =A half-century wait for a husband abducted by North Korea |publisher =International Herald Tribune:Asia Pacific |date =2007-06-25 |url =http://www.iht.com/articles/2007/06/25/news/missing.php |accessdate =2007-08-22 l|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070628193421/http://www.iht.com/articles/2007/06/25/news/missing.php|archivedate=2007-06-28}}</ref><ref>{{cite news |title =S Korea 'regrets' refugee mix-up |publisher =British Broadcasting Corp. (BBC) |date =2007-01-18 |url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/6274297.stm |accessdate =2008-08-22 }}</ref> ==== ಬೊಡೊ ಲೀಗ್ ಸಮತಾವಾದಿ ವಿರೋಧಿ ನರಮೇಧ ==== {{Main|Bodo League massacre}} ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ [[ಐದನೇ ಲಂಬಸಾಲಿ|ಐದನೇ ಲಂಬಸಾಲಿನ]] ಪ್ರಯೋಜನಪಡೆಯಲು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ಹ್ರೀ ಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ತನ್ನ "ರಾಷ್ಟ್ರದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು" ಕೊಂದಿತು- ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಶಂಕಿತ ಸಮತಾವಾದಿಗಳು, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾಪರ, ಹಾಗೂ ಎಡಪಂಥಿಯ- ಅವರನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಮರು-ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ''ಗುಕ್ಮಿನ್ ಬೊಡೊ ರೆಯೊನ್ಮೆಂಗ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ಮೂಲಕ(ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೂಟ, ಬೊಡೊ ಲೀಗ್ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುವ)ಕೊಂದಿತು. ಸಮತಾವಾದಿ-ವಿರೋಧಿ ಬೊಡೊ ಲೀಗ್‌ನ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ [[ಯುಎಸ್‌ಎಎಂಜಿಐಕೆ]] ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡಿತು, ೨೫ ಜೂನ್ ೧೯೫೦ರ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಮುನ್ನ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ ದಿಂದ ೧೦೦,೦೦೦ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, ಅವರನ್ನು ಕಾಲುವೆಗಳು, ಗಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಿತು. ಸಮಕಾಲೀನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಸುಮಾರು ೨೦೦,೦೦೦ to ೧,೨೦೦,೦೦೦ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://h21.hani.co.kr/section-021003000/2001/06/021003000200106200364040.html 최소 60만명, 최대 120만명!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928232851/http://legacy.h21.hani.co.kr/section-021003000/2001/06/021003000200106200364040.html/ |date=2020-09-28 }} ದ ಹಾಂಕ್ಯೋರೆಶ್ ಪ್ಲಸ್.</ref> ಯುಎಸ್‌ಎಎಂಜಿಐಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಒಂದು ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದರು; ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದು ಯುಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ಖೈದಿಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="breitbart_D94TJ7800">{{cite web |date=December 6, 2008 |url=http://www.breitbart.com/article.php?id=2008-12-06_D94TJ7800 |title=Children 'executed' in 1950 South Korean killings |publisher=[[Associated Press]] |accessdate=೨೦೦೮-೧೨-೧೫ |last=CHARLES J. HANLEY and JAE-SOON CHANG |quote= |archive-date=2012-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120201200632/http://www.breitbart.com/article.php?id=2008-12-06_D94TJ7800 |url-status=dead }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ [[ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಮಿತಿ|ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಮಿತಿಯು]] ಎಡಪಂಥೀಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯನ್ನರ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮರಣದಂಡನೆಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಹವಾಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಲಪಂಥೀಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯನ್ನರ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮರಣದಂಡನೆಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಗಳಿಗಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು, ಆರಕ್ಕೆ ಒಂದರಂತೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.jinsil.go.kr/English/index.asp ಸೌತ್ ಕೋರಿಯನ್ ಟ್ರುತ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ರೀಕೌನ್ಸಿಲೇಷನ್ ಕಮೀಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916103814/http://www.jinsil.go.kr/English/index.asp |date=2008-09-16 }}.</ref> ಈ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಮಿತಿಗೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಲ್ಲ. ಬೊಡೊ ಲೀಗ್ ನರಮೇಧ ಉಳಿಸಿದ ಪಿತಾಮಹ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಕಿಮ್-ಜೊಂಗ್-ಚೊಲ್ ಕೆಪಿಎ ಮತ್ತು ಹ್ರೀ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆನಂತರ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಂಡ (ಸಹೋದ್ಯಮಿ)[[ಕೊಲ್ಯಾಬೋರೇಟರ್]] ಎಂಬುದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಲವಂತಪಡಿಸಿದ; ಆತನ ವಯಸ್ಸಾದ ಪೋಷಕರು ಹಾಗೂ ಏಳುವರ್ಷದ ತಂಗಿ ಕೂಡ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. [[ನಮ್ಯಾಂಗ್‌ಜು]] ಎಂಬ ನಗರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅನುಭವದ ಬಗ್ಗೆ ಆತ ಹೇಳಿದ. {{Cquote2|Young children or whatever, were all killed en masse. What did the family do wrong? Why did they kill the family? When the people from the other side [North Korea] came here, they didn’t kill many people.|Kim Jong-chol<ref name="breitbart_D94TJ7800"/>}} ಯುಎಸ್‌ಎಎಂಜಿಐಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಡೆಜಾನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದಿದ್ದು, ೧೯೫೦ರ ಜುಲೈನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩,೦೦೦ ರಿಂದ ೭,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದು ಗುಂಪುಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾಯಿತೆಂದು ಸತ್ಯ ಸಮಿತಿ ನಂಬಿದೆ. ಇತರೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ದಾಖಲೆಗಳು, ಕೆಪಿಎ ದಕ್ಷಿಣದ ರೇವುಪಟ್ಟಣ [[ಪುಸನ್‌|ಪುಸನ್‌ಗೆ]] ತಲುಪಿದಾಗ ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೇನಾ ಘಟಕದ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ೩,೫೦೦ ರಾಜಕೀಯ ಖೈದಿಗಳ ಹತ್ಯೆಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿದನೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="breitbart_D94TJ7800" /> ಹ್ರೀ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ ಹಾಗೂ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯುಎಸ್‌ಎಎಂಜಿಐಕೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯುಎಸ್ ರಾಯಭಾರಿಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="breitbart_D94TJ7800" /> ==== ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳು ==== {{See also|Korean War POWs detained in North Korea}} [[ಚಿತ್ರ:Americanexecuted1950korea.jpg|thumb|9, 1950ರಂದು ಯುಎಸ್ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ ಯುಎಸ್‌ನ 21ನೇಯ ಪದಾತಿದಳ ಪಿಒಡಬ್ಲ್ಯೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಜುಲೈ10, 1950ರಂದು ಚಿತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.]] ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿತೆಂದು ಯುಎಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ: ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಡೆತ, ಉಪವಾಸ, [[ಜೀತ]], [[ಸಾಯುವವರೆಗೆ ನಡಿಗೆ]] ಹಾಗೂ [[ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮರಣ ದಂಡನೆಗೆ]] ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |first = Charles |last = Potter |authorlink = Charles Potter |title = Korean War Atrocities |url = http://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/pdf/KW-atrocities-part2.pdf |format = PDF, online |work = United States Senate Subcommittee on Korean War Atrocities of the Permanent Subcommittee of the Investigations of the [[Committee on Government Operations]]. |publisher = US GPO |date = December ೩, ೧೯೫೩ |accessdate =೨೦೦೮-೦೧-೧೮ |quote = We marched [two] days. The first night, we got some hay, and we slept in the hay, cuddling together, to keep warm. The second night, we slept in pigpens, about six-inches' space between the logs. That night, I froze my feet. Starting out again, the next morning, after bypassing the convoy, I picked up two rubber boots, what we call 'snow packs'. They was both for the left foot; I put those on. After starting out the second morning, I didn't have time to massage my feet to get them thawed out. I got marching the next sixteen days after that. During that march, all the meat had worn off my feet, all the skin had dropped off, nothing, but the bones, showing. After arriving in Kanggye, they put us up, there, in mud huts—''Korean mud huts''. We stayed there—all sick and wounded, most of us was—stayed there, in the first part of January ೧೯೫೧. Then, the Chinese come around, in the night, about twelve o'clock, and told us [that] those who was sick and wounded, they was going to move us out, to the hospital; which, we knew better. There ''could'' have been such a thing, but we didn't think so. —— Sgt. Wendell Treffery, RA. ೧೧೫೬೬೦.}}</ref><ref>{{cite book |last =Carlson |first =Lewis H |title =Remembered Prisoners of a Forgotten War: An Oral History of Korean War POWs |publisher =St. Martin's Griffin |year=2003 |isbn =0312310072 }}</ref> ಕೆಪಿಎಯು ಪರ್ವತ ೩೧೨, ಪರ್ವತ ೩೦೩ ಗಳ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದಿತು, ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆ ಮತ್ತು ಡಿಜೆಯಾನ್ -ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳಿಂದ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕ್ರಮಗಳ ಆರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಆನಂತರ, ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ [[ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧ|ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳ]] ತನಿಖೆ, ''ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ ಘೋರಕೃತ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೆನೆಟ್ ಉಪಸಮಿತಿಯು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಉಪಸಮಿತಿಯ ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಸಮಿತಿಯಾ'' ಗಿದ್ದು, ಇದು... ಕೊರಿಯಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕದ ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಸತ್ತರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web |last =Lakshmanan |first =Indira A.R |title =Hill 303 Massacre |publisher =Boston Globe |year =1999 |url =http://www.rt66.com/~korteng/SmallArms/hill303.htm |accessdate =2007-08-22 |archive-date =2011-12-30 |archive-url =https://web.archive.org/web/20111230030537/http://www.rt66.com/~korteng/SmallArms/hill303.htm |url-status =dead }}</ref><ref>{{cite web |last =Van Zandt |first =James E |title ='You are about to die a horrible death'—Korean War&nbsp;— the atrocities committed by the North Koreans during the Korean War |publisher =VFW Magazine |month =February |year =2003 |url =http://findarticles.com/p/articles/mi_m0LIY/is_6_90/ai_97756107 |accessdate =2007-08-22 |archiveurl =https://archive.today/20120709110951/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0LIY/is_6_90/ai_97756107/ |archivedate =2012-07-09 |url-status =live }}</ref><ref>{{cite book |title =American Ex-Prisoners of War |publisher =Department of Veterans Affairs |pages = |url =http://www1.va.gov/vhi/docs/pow_www.pdf |isbn = |format =PDF |access-date =2010-05-06 |archive-date =2008-12-17 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081217201654/http://www1.va.gov/vhi/docs/pow_www.pdf |url-status =dead }}</ref> ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರ ಸುಮಾರು ೭೦,೦೦೦ ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೇನಾ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಹೂಗಳೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು; ೮,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು ದಕ್ಷಣ ಕೊರಿಯಾ ೭೬,೦೦೦ ಕೊರಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ(ಕೆಪಿಎ)ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web |last =Lee |first =Sookyung |title =Hardly Known, Not Yet Forgotten, South Korean POWs Tell Their Story |publisher =AII POW-MIA InterNetwork |year =2007 |url =http://www.aiipowmia.com/inter27/in250107skoreapw.html |accessdate =2007-08-22 |archive-date =2007-10-07 |archive-url =https://web.archive.org/web/20071007105009/http://www.aiipowmia.com/inter27/in250107skoreapw.html |url-status =dead }}</ref> ೧೨,೦೦೦ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಪಡೆಗಳ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು, ಕೆಪಿಎ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಆರ್ಓಕೆ ಪಿಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಒತ್ತಾಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="SOD" /> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಿಂದ, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧದ ಸುಮಾರು 560 ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳು ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದರು]]; ೧೯೯೪ ರಿಂದ ೨೦೦೩ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೩೦ ಆರ್‌ಓಕೆ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳು ಉತ್ತರದಿಂದ ಪಲಾಯನಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite news |title =S Korea POW celebrates escape |publisher =British Broadcasting Corp. (BBC) |date =2004-01-19 |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3409835.stm |accessdate =2007-08-22 }}</ref>{{Failed verification|date=January 2010}} ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಸರ್ಕಾರ ಪಿಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು, ಹಾಗೂ [[ಕೊರಿಯಾ ಕೇಂದ್ರ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆ|ಕೊರಿಯಾ ಕೇಂದ್ರ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಮೂಲಕ, ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಸುಮಾರು ೩೩,೬೦೦ ಕೆಪಿಎ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು; ೧೯ ಜುಲೈ ೧೯೫೧ರಂದು ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂ ಶಿಬಿರ ಸಂ: ೬೨ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳು ಮಷಿನ್ ಗನ್ನರಿ ಗುರಿಗಳಿಗಳಿಂದ ಸತ್ತರು; ೨೭ ಮೇ ೧೯೫೨ರಂದು ೭೭ನೇ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಕೋಜ್ ದ್ವೀಪ, ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೇನೆ ಬೆಂಕಿಉಗುಳುವ ಸಾಧನದಿಂದ ಸುಮಾರು ೮೦೦ ಕೆಪಿಎ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆ ಸ್ವಯಂ ವಾಪಸಾತಿಗೆ ಒಪ್ಪದಸುಟ್ಟುಭಸ್ಮ ಮಾಡಿತು, ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ೧,೪೦೦ ಕೆಪಿಎ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.kcna.co.jp/item/2000/200003/news03/22.htm ''ಕೋರಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ'', ಡಿಪಿಆರ‍್‌ಕೆ ಫಾರೆನ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಮೆಮೊರೆಂಡಮ್ ಆನ್ ಜಿಎಲ್ ಮಾಸ್ ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್, ಪ್ಯೊಂಗ್‌ಯಾಂಗ್,ಮಾರ್ಚ್ 22, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012070653/http://www.kcna.co.jp/item/2000/200003/news03/22.htm |date=2014-10-12 }}.</ref><ref>ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಇಯರ್‌ಬುಕ್, ೧೯೫೦, ೧೯೫೧, ೧೯೫೨.</ref> == ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ (ಪರಂಪರೆ) == {{Main|Legacy of the Korean War}} [[ಚಿತ್ರ:DMZ_seen_from_the_north,_2005.jpg|thumb|245px|ಉತ್ತರದಿಂದ ಡಿಎಮ್‌ಜೆಡ್ ಕಾಣುತ್ತದೆ, 2005.]] [[ಚಿತ್ರ:ObservationPostOuellette.jpg|thumb|245px|ಒಂದು ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆರ‍್‌ಓಕೆ ಸೈನ್ಯದ ಜೊತೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದ,ವೀಕ್ಷಣ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ (ಒಪಿ) ಕ್ವೆಲೆಟ್, ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು,ಏಪ್ರಿಲ್ 2008.]] ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧವು(೧೯೫೦–೫೩) [[ಶೀತಲ ಸಮರ|ಶೀತಲ ಸಮರದಲ್ಲಿ]](೧೯೪೫–೯೧) ಮೊದಲ [[ಬದಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ]] ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು,ಇದು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಸಮರ]](೧೯೪೫––೭೫))ದಂತಹ [[ಕ್ಷೇತ್ರ-ಪ್ರಭಾವ|ಕ್ಷೇತ್ರ-ಪ್ರಭಾವದ]] ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧವು, [[ಅಣು]] [[ಸೂಪರ್ ಪವರ್‌|ಸೂಪರ್ ಪವರ್‌ಗಳನ್ನು]] ಮೂರನೇ-ಪಕ್ಷ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ವೈರತ್ವವನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುವ ಒಂದು ದಾರಿಯಾಗಿ ಬದಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು [[ಎನ್‌ಎಸ್‌ಸಿ68]][[ನಿಯಂತ್ರಣ]] ನಿಯಮ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಯೂರೋಪ್‌ನಿಂದ ಉಳಿದ ಜಗತ್ತಿನವರೆಗೆ ಶೀತಲ ಯುದ್ಧವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.{{Citation needed|date=July 2009}} ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸಮರ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು, [[ಕೊರಿಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿರಹಿತ ವಲಯ]](ಡಿಎಂಝೆಡ್)-ಒಂದು ತುಕಡಿ ಭೂಮಿ ೨೪೮x೪ ಕಿಮೀ(೧೫೫x೨.೫ ಮೀ)-ಇದು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಭಾಗಿಯಾದ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲು ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಟರ್ಕಿ]],೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಟೊ|ನ್ಯಾಟೊಗೆ]] ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಿತು.<ref>ಎಮ್. ಗಾಲಿಪ್ ಬೇಸನ್,"ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿಯ ಸೇನಾದಳ- ಕುನುರಿ ಕದನ, ಟರ್ಕಿಶ್ ವೀಕ್ಲೀ, ೦೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೭.</ref> ಎರಡು ಕೊರಿಯಗಳಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಸ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು; ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯ ಮೊದಲ ಯುದ್ಧಾನಂತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಡವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆನಂತರ ಔದ್ಯಮೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಆಧುನೀರಕಣಗೊಂಡಿತು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಮುಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹೊಂದಿ, [[ಓಇಸಿಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಿ-20|ಜಿ-20ಗುಂಪಿನ]] ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದೇ ಉಳಿಯಿತು. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತ್ರ ಕೊರಿಯಾ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ತಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಕ್ಷಾಮ]] ಸುಮಾರು ೨.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>"[http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/KP_FAM.htm ನಾರ್ತ್ ಕೋರಿಯಾ ಹಂಗರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528123555/http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/KP_FAM.htm |date=2010-05-28 }}". ರೈಟರ್ಸ್ ಅಲರ್ಟ್‌ನೆಟ್. ೧೦-೦೭-೨೦೦೮. ೨೦೦೮-೦೧-೦೪ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಸಿಐಓ ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್]] ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ [[ಜಿಡಿಪಿ|ಜಿಡಿಪಿಯನ್ನು]][[(ಖರೀದಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮ್ಯ (ಪಿಪಿಪಿ)|(ಖರೀದಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮ್ಯ (ಪಿಪಿಪಿ)ಯು]] $೪೦ ಬಿಲ್ಲಿಒನ್ ಇದ್ದು ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ $೧.೧೯೬ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಜಿಡಿಪಿ (ಪಿಪಿಪಿ)ಯ ೩.೦% ಆಗಿತ್ತು)ಅಂದಾಜು ಹಾಕಿತು. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ [[ತಲಾ ಒಬ್ಬನ]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ $೧,೮೦೦ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ತಲಾ ಒಬ್ಬನ $೨೪,೫೦೦ ಆದಾಯದ ೭.೦% ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆರ್‌ಓಕೆ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಮತಾವಾದ-ವಿರೋಧ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿತ್ತು. [[ಯುರಿ ಪಕ್ಷ]] ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದೆಡೆಗೆ [["ಸನ್‌ಶೈನ್ ಪಾಲಿಸಿ"|"ಸನ್‌ಶೈನ್ ಪಾಲಿಸಿ"ಯನ್ನು]] ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿತು; ಕೊರಿಯನ್ನರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತು ಯುಎಸ್ ಆಗಾಗ ಯುರಿ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು (ಮಾಜಿ)ಆರ್‌ಓಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರೋ]] ನೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಯುರಿ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಎದುರಾಳಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ [[ಗ್ರಾಂಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟಿ]](ಜಿಎನ್‌ಪಿ)ಯು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} == ಚಿತ್ರಣಗಳು == === ಚಲನಚಿತ್ರ === ==== ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==== ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ,ಕೆಲವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ [[ವಿಶೇಷ ಚಿತ್ರಗಳು]] ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿವೆ. * ಕೋರಿಯ ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ''[[ದ ಸ್ಟೀಲ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್]]'' (೧೯೫೧)ಒಂದು [[ಯುದ್ಧದ ಸಿನೆಮಾ]], ಇದನ್ನು [[ಲಿಪ್ಪರ್ಟ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]] ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು [[ಸಾಮ್ಯುಯಲ್ ಪುಲ್ಲರ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಇದು ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ತೆಗೆದ ಮೊದಲ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸಿನೆಮಾವಾಗಿತ್ತು,ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ-ನಿರ್ದೇಶಕ-ಬರಹಗಾರ ಪುಲ್ಲರ್‌ರ ಹಲವಾರು ಯುದ್ಧದ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲನೆಯದು. * ''[[ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ ಹೈಮ್ನ್]]'' (೧೯೫೭) [[ರಾಕ್ ಹಡ್ಸನ್]] ಕೊಲೊನಿಯಲ್ [[ಡೀನ್ ಹೆಸ್]], ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕನಾಗಿದ್ದವನು ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಆನಾಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಆ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನಾಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="afmil1"> {{cite web |url = http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=1913 |title = Factsheets : Col. Dean Hess |accessdate = 2009-11-08 |publisher = af.mil }}</ref><ref name="imdbcom1">{{cite web |url = http://www.imdb.com/title/tt0050171/ |title = Battle Hymn (1957) |accessdate = 2009-11-08 |publisher = imdb.com }}</ref> * [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹೊಲ್ಡನ್]] ನಟಿಸಿದ ದ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್ ಎಟ್ ಟೋಕೋ-ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಹಡಗಿನ ಚಾಲಕನಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಅನುಮಾನದಿಂದ ಟೋಕೋ-ರಿ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನಿಯೋಜನೆಗೊಂಡಿದ್ದ, ಇದು ಜೇಮ್ಸ್ ಮಿಚೇನರ್‌ನ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. * ''[[ದ ಫಾರ್ಗಾಟನ್]]'' (೨೦೦೪) ಬಹಳ ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು,ವೈರಿಗಳ ಗಡಿಯ ಹಿಂದೆ ಕಳೆದು ಹೋಗಿತ್ತು, ಯುದ್ಧದ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಸೈತಾನರ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು. * ''[[ದ ಹಂಟರ್ಸ್]]'' (೧೯೫೮), [[ಜೇಮ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟರ್‌|ಜೇಮ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟರ್‌ನ]] ''[[ದ ಹಂಟರ್ಸ್]]'' ಕಾದಂಬರಿ ಆಧರಿಸಿದ ಚಿತ್ರ,[[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಿಟ್ಚಮ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ವಾಗ್ನರ್]] ಇದರಲ್ಲಿನ ನಟರು,ಇವರು ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಅಮೆರಿಕಾದ ವಾಯುದಳದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಮರ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದರು. * ''ದ ಹುಕ್ '' (೧೯೬೩), [[ಕಿರ್ಕ್ ಡೊಗ್ಲಸ್]] ಇದರಲ್ಲಿನ ನಟ,ಇವರು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೈನಿಕರ ಕೋರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಾಗಿನ ಇಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ''[[ಇನ್ಚಾನ್]]'' (೧೯೮೨) ಇನ್ಚಾನ್‌ನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ,ಇದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ,ಈ ಚಿತ್ರವು [[ಸನ್ ಮ್ಯುಂಗ್ ಮೂನ್]] ರ [[ಯುನಿಫಿಕೇಷನ್ ಮುವ್‌ಮೆಂಟ್‌|ಯುನಿಫಿಕೇಷನ್ ಮುವ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ]] ಭಾಗಶಃ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಹಣಕಾಸಿನ ತೀವ್ರ ವೈಫಲ್ಯಹೊಂದಿ ಅಪಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು,ಅಂದಾಜು ಸುಮಾರು $೪೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಬಡ್ಜೆಟ್ಟಿನ $೪೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು,ಮತ್ತು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು [[ತೆರೆನ್ಸ್ ಯಂಗ್]]‌ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು,ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಟ [[ಲಾರೆನ್ಸ್ ಆಲಿವಿಯರ್]] ಜನರಲ್ ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರದ ಪತ್ರಿಕಾ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ,‍ಮೂನ್‌ರ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಿಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಕರ್ಕಿಸಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್‍ರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. * ''[[Korea: The Unfinished War]]'' ([[2003]])ಇದು ಒಂದು ಕೆನಡಾದ [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮ್ಯಾ‌ಕೆನಾ]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಯನ್ನು,ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕದನ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಸಂಶೋನೆಗಳು ಆಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಯೂಎಸ್‌ ಸೈನಿಕರಿಂದ ಆಂತ್ರಾಕ್ಸ್, ಬುಬೊನಿಕ್ ಪ್ಲೇಗ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೇನ್‌ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಯು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಯೂಎಸ್‌ ಸೈನಿಕರು ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಗೈದರು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಇದು ಒದಗಿಸುತದ್ದೆ. * ೧೯೫೯ರ ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕ ಕಾದಂಬರಿಯಾದ ''[[ದಿ ಮಂಚೂರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೆಟ್]]'', ಇದು ಸಿನೀಮಿಯವಾಗಿ ''[[ದಿ ಮಂಚೂರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೆಟ್]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೆ [[ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಹೀಮ|ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಹೀಮರ್]] ಅವರಿಂದ ನಿರ್ಧೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಸಿನಾತ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಜೆಲಾ ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಬರ್ರಿ]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವನ ತುಕಡಿಗೆ ಏನಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಯೂಎಸ್‌ ಸೈನ್ಯದ [[ಮನಪರಿವರ್ತನೆ]] ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪಿಒಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ತನಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[2004ರ ರೀಮೇಕ್‌|2004ರ ರೀಮೇಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಡೆಂಜೆಲ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆರಿಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಪ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ''[[MASH: A Novel About Three Army Doctors]]'',[[ರಿಚರ್ಡ್ ಹೂಕರ್‌|ರಿಚರ್ಡ್ ಹೂಕರ್‌ರಿಂದ]] (ಎಚ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಹಾರ್ನ್‌ಬರ್ಗರ್‌ಗೆ ಗುಪ್ತನಾಮ)ನಂತರ [[ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರ]] ಮತ್ತು ಒಂದು [[ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ|ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ]] ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು; ಈ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯು ೨೫೧ ಎಪಿಸೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು,೧೧ ವರ್ಷ ನಡೆಯಿತು,ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದರ ಕೊನೆಯ ಎಪಿಸೋಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title =What is M*A*S*H |url =http://www.mash4077.co.uk/what.html |accessdate =2007-08-22 |archive-date =2007-08-17 |archive-url =https://web.archive.org/web/20070817182842/http://www.mash4077.co.uk/what.html |url-status =dead }}</ref> ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶಿದ ಮೃದುಸ್ವಭಾವ ೧೯೫೦ಕ್ಕಿಂತ ೧೯೭೦ರದಾಗಿತ್ತು; ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದು ಕುಟಿಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿವಾದವಾದಂತಹ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಗಿನ ಯುದ್ಧ ನಡವಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>ಹಾಲ್ಬರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಮ್, ಡೇವಿಡ್, ''ದ ಕೋಲ್ಡೆಸ್ಟ್ ವಿಂಟರ್: ಅಮೆರಿಕಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ '', ಪು. ೪.</ref> * ''[[ಪೊರ್ಕ್ ಚೊಪ್ ಹಿಲ್]]'' (೧೯೫೯) ಇದು [[ಲೆವಿಸ್ ಮೈಲ್‌ಸ್ಟೋನ್]], [[ಗ್ರೆಗೊರಿ ಪೆಕ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಮೊದಲ ಕಹಿಯಾದ ಘೋರ ಹೋರಾಟದ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಕ್ ಚೋಪ್ ಹಿಲ್]]‌ನ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ [[7ನೇಯ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆಯ ವಿಭಾಗ]] ಮತ್ತು ಚಿಕೋಮ್(ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್) ಪಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ. [[ಫೈರ್‌ಸೈನ್ ಥಿಯೇಟರ್]]‌ನ ಲಿಟೆನಂಟ್ ಟಿರ್‌ಬೈಟರ್ ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳಾದ ''[[ಡೋಂಟ್ ಕ್ರಶ್ ದ್ಯಾಟ್ ದ್ವಾರ್ಫ್, ಹ್ಯಾಂಡ್ ಮಿ ದ ಪ್ಲಿಯರ್ಸ್]]'' ‌ಗಳಿಂದ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ==== ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==== * ''[[ಅರೆಂಡನ್ ಶಿಜೊಲ್]]'' (ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಇನ್ ಮೈಹೋಮ್ ಟೌನ್)(೧೯೯೮), ಲೀ ಕ್ವಾಂಗ್ಮೊ ರವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಫಟ್ಟ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಹೋರಾಟದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡದೇ,ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. * ''[[ದೊರೌಜಿ ಅನ್ನೆಯುನ್ ಹೆಬ್ಯೊಂಗ್]]'' (ದ ಮರಿನ್ಸ್‌ ವ್ಹೂ ನೆವರ್ ರಿಟರ್ನ್ಡ್)(೧೯೬೩), ಲೀ ಮ್ಯಾನ್-ಹೀಯವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಕೊನೆಯ ಸೈನಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. * ''[[ತಾಗುಕ್ಗಿ: ದ ಬ್ರದರ್‌ಹುಡ್ ಆಫ್ ವಾರ್]]'' (೨೦೦೪), [[ಕಾಂಗ್‌ ಜೆ-ಗ್ಯು]] ಅವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಲನಚಿತ್ರವು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಗಳಿಸಿತು. ೫೦ನೇಯ [[ಏಷ್ಯಾ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ''ತಾಗುಕ್ಗಿ'' "ಉತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ" ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ ಜೆ-ಗ್ಯು "ಉತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ತಾಗುಕ್ಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. * ''[[ವೆಲ್‌ಕಮ್ ಟು ಡೊಗ್ಮಾಕ್ಗೋಲ್]]'' (೨೦೦೫), ಇದು ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ವೈರಿಗಳ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ನಂತರ ಹಳ್ಳಿಯು ಬದುಕಿ ಉಳಿದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯನ್‌ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಮನೆಯಾಯಿತು, ಇವರು ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ಹಗೆತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ==== ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==== ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧವು ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಚಾರವೆರಡಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಕರ್ಷಕ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ಸರ್ಕಾರದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮವು ಹಲವಾರು ಯುದ್ಧದ ಬಗೆಗಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ವೈಭವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಿಲಿಟರಿ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಮೆರಿಕಾ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯ ಸೈನಿಕರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯುದ್ಧಾಪರಾದವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಡೆಲಿಸ್ಲೆ, Guy ''ಪ್ಯೋಂಗ್‌ಯಾಂಗ್: ಎ ಜರ್ನಿ ಇನ್‌ಟು ನಾರ್ತ್ ಕೋರಿಯಾ'', ಪು. ೬೩, ೧೪೬, ೧೭೩. ಡ್ರಾನ್ &amp; ಕ್ವಾಟರ್ಲಿ ಬುಕ್ಸ್.</ref>{{Verify source|date=June 2009}} ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಿಷಯಗಳೆಂದರೆ: * ೧೯೭೮ ಮತ್ತು ೧೯೮೧ರ ನಡುವೆ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ''[[ನೇಮ್‌ಲೆಸ್ ಹೀರೋಸ್]]'' ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಪಾತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕೋರಿಯಾ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಢಾಚಾರಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ ==== ಚೈನಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==== * ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ, ''[[ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ ಆನ್ ಶಂಗ್ಗನ್‌ಲಿಂಗ್ ಮೌಂಟೇನ್]]'' (ಶಂಗ್ಗನ್ ಲಿಂಗ್,ಚೈನೀಸ್ 上甘岭) ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚೈನೀಸ್ ದೃಷ್ಠಿಕೋನದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಚೈನಾ ಸೈನಿಕರ ಗುಂಪು[[ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಹಿಲ್ಲ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಅವರು ಹೇಗೆ ಬದುಕಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ==== ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==== * ಕೋರಿಯಾ(೧೯೫೨) ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಲಾಂಬರ್ಟೊ ಅವೆಲ್ಲಾನ, ಬೆನಿಗ್ನೊ ಅಕ್ವಿನೊರಿಂದ ಚಿತ್ರಕಥೆ. * ''ಬೆಟಾಲಿಯಾನ್ ಫಿಲಿಫೈನೊ ಸಾ ಕೋರಿಯಾ '' ಒಂದು ಫಿಲಿಫೈನ್ ಚಿತ್ರ ಇದು [[ಫಿಲಿಫೈನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರಿ ಫೋರ್ಸ್ ಕೋರಿಯಾ|ಫಿಲಿಫೈನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರಿ ಫೋರ್ಸ್ ಕೋರಿಯಾಗೆ]] ಹೋದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. === ಸಾಹಿತ್ಯ === * ''[[ಹೂ ಆರ್ ದ ಮೋಸ್ಟ್ ಬಿಲೊವ್ಡ್ ಪೀಪಲ್]]'' ? ಒಂದು ಎಸ್ಸೆ (೧೯೫೧) ಚೈನೀಸ್ ಬರಹಗಾರ [[ವೈ ವೈ|ವೈ ವೈರಿಂದ]], ಕೋರಿಯಾ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊಪಗೆಂಡಾ]] ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. * [[ಹಾ ಜಿನ್]] ರಿಂದ(೨೦೦೪) ಯುದ್ಧದ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ವಾರ್ ತ್ರ್ಯಾಷ್]]'', ಇದು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಿವಿಎ ಸೈನಿಕರ ಯುದ್ಧದ ಬಗೆಗಿನ ಅನುಭವ ಕಥನವಾಗಿದೆ,ಯುಎನ್ ಕಾಮಾಂಡೋಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಾರರು,ಮತ್ತು ಇತರ ಪಿವಿಎ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಎಂದು ಸಂಶಯಿಸಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಚೈನೀಸ್ ಪಿಒಡ್ಲ್ಯೂ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೋರಿದ ಚಿತ್ರಣ === ಸಂಗೀತ === [[ಹಾಡುಗಾರ-ಸಾಹಿತಿ]] [[ಡೇವಿಡ್ ರೋವಿಕ್ಸ್]] ಅವನ ''[[ಸಾಂಗ್ ಫಾರ‍್ ಮಹಮ್ಮದ]]'' ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋರಿಯಾ ಸಮರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೋರಿಯಾ ಎನ್ನುವ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ === ಚಿತ್ರಕಲೆ === [[ಪ್ಯಾಬ್ಲೊ ಪಿಕಾಸೊ|ಪ್ಯಾಬ್ಲೊ ಪಿಕಾಸೊರಿಂದ]] ''[[ಮಸ್ಸಾಕ್ರೆ ಇನ್ ಕೋರಿಯ]]'' (೧೯೫೧),ನಾಗರೀಕರ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದ ಹಿಂಸೆಯ ಚಿತ್ರಣ ಇದಾಗಿದೆ === ಶಿಲ್ಪಕಲೆ === * '''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ''' : [[ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದ ಸ್ಮಾರಕ,]] * '''ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ''' : [[ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದ ಅನುಭವಿಗಳ ಸ್ಮಾರಕ]] === ರಂಗಮಂದಿರ === ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಜೈರೋ ಅನಿಬಾಲ್ ನಿನೋ ರಂಗನಾಟಕ ಕೃತಿ ''ಎಲ್ ಮೊಂಟೆ ಕಾಲ್ವೊ(ದಿ ಬೇರನ್ ಮೌಂಟ್)'' ರಚಿಸಿದ, ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಇಬ್ಬರು ಅನುಭವಿಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡ,ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಯೂಟ್ ಹೆಸರಿನ ಮಾಜಿ-ವಿದೂಷಕ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಪ್ರಚೋದಕರನ್ನು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವೆಂದರೇನು ಮತ್ತು ಅವರು ಬದುಕುಳಿದಿರುವುದರಿಂದ ಎನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಿ ತೋರಿಸಿದ.<ref>{{cite web |url= http://montecalvo.blogspot.com|title= El Monte Calvo|work=montecalvo.blogspot.com |accessdate=March 31, 2010 }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕೋರಿಯಾದ ಜಂಟಿ ಸಲಹಾ ಆಯೋಗ]] * [[ಅಸಮರ್ಪಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಯುಎನ್‌ಸಿಎಮ್‌ಎಸಿ]]— ೧೯೫೩ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಯುಎನ್ ಕಾಮಾಂಡ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಆರ್ಮಿಸ್ಟಿಸ್ ಕಮೀಶನ್ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. * [[ಯುಎನ್‌ಟಿಸಿಒಕೆ]]— ಕೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ೧೯೫೦ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್‌ನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಯೋಗ * [[ಯುಎನ್‌ಸಿಯುಅರ್‌ಕೆ]]— ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಕೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ಯುಎನ್ ಆಯೋಗ * [[ಪ್ಯೊಂಗ್‌ಯಾಂಗ್ ಸ್ಯಾಲಿ]] * [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ]] * [[M*A*S*H]] * [[ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದ ಆಯುಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸೈನಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಸಾವಿನ ಸುಂಕದಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ದುರಂತದ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಶೀತಲ ಸಮರ]] * [[ಶೆನ್ ಜಿಹುವಾ]] * [[ಕೋರಿಯಾಗೆ ಜಪಾನಿನ ಮುತ್ತಿಗೆ (1592–1598)]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಆಕರಗಳು == <div class="references-small"> * ಬ್ರುನೆ, ಲೀಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ರೊಬಿನ್ ಹೈಘಾಮ್, eds., ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ದ ಲಿಟ್ರೇಚರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೀಸರ್ಚ್ '' (ಗ್ರೀನ್‌ವಿಡ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೪) * ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಪೌಲ್ ಎಮ್. '' '' ''ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಅಲ್ಮಾನಕ್ '' (೨೦೦೬) * ಫೂಟ್, ರೋಸ್‌ಮೇರಿ, "ಮೇಕಿಂಗ್ ನೌನ್ ದ ಅನ್‌ನೌನ್ ವಾರ್: ಪಾಲಿಸಿ ಅನಾಲಿಸೀಸ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ಕಾನ್ಪ್ಲಿಕ್ಟ್ ಇನ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಡಿಕೇಡ್," ''ಡಿಪ್ಲೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' ೧೫ (ಸಮ್ಮರ್ ೧೯೯೧): ೪೧೧–೩೧, ದಲ್ಲಿ ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ್ * ಗೌಲ್ಡನ್, ಜೋಸೆಫ್ ಸಿ., ''ಕೋರಿಯಾ: ದ ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ವಾರ್ '', ನ್ಯೂಯಾಕ್: ಮ್ಯಾಕ್ ಗ್ರಾವ್-ಹಿಲ್‌ ಬುಕ್ ಕಂಪೆನಿ, ೧೯೮೨. * ಹಿಕೆಯ್,ಮಿಶೆಲ್, ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ : ದ ವೆಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (ಲಂಡನ್: ಜಾನ್ ಮುರ್ರೆ, ೧೯೯೯) ISBN ೦-೭೧೯೫-೫೫೫೯-೦ ೯೭೮೦೭೧೯೫೫೫೫೯೬ * {{cite news |last=Ho, Kang, Pak |first= |url=http://uk.share.geocities.com/wpkanniversary60/KoreanWar.htm |title=The US Imperialists Started the Korean War |publisher=Foreign Languages Publishing House |date=Pyongyang 1993 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091027000913/http://uk.share.geocities.com/wpkanniversary60/KoreanWar.htm |archivedate=2009-10-27 |access-date=2010-05-06 |url-status=dead }} * ಕೌಫ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಬರ್ಟೊನ್ ಐ. ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ಕಾನ್ಪ್ಲಿಕ್ಟ್'' (ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೯). * ನೈಟ್ಲಿ, ಪಿ. ''ದ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾಶುವಾಲಿಟಿ: ದ ವಾರ್ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆಂಟ್ ಆಸ್ ಹೀರೋ, ಪ್ರೊಪೆಗ್ಯಾಂಡಿಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮಿಥ್- ಮೇಕರ್ '' (ಕ್ವಾರ್ಟೆಟ್, ೧೯೮೨) * ಕೋರಿಯನ್ ಇನ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಪ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ, ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್'' (೧೯೯೮) (ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಆವೃತ್ತಿ ೨೦೦೧), ೩ ಸಂಪುಟ, ೨೬೦೦ ಪು; ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾದ ಇತಿಹಾಸ, ಯು ಆಫ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ISBN ೦-೪೭೧-೮೦೫೮೦-೭. * ಲೈಟಿಚ್, ಕೇತ್. {0ಶೇಪರ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಬೆಟ್ ಆನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್:ಎ ಬೈಯೋಗ್ರಫಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ {/0} (೨೦೦೬) ಅಮೆರಿಕಾದವರು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು. * ಜೇಮ್ಸ್ ಐ. ಮೆಟ್ರೆಯ್, ed., ''ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಪ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ '' (ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೧) * {{cite news |last=Masatake |first=Terauchi |url=http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/kore1910.htm |title=Treaty of Annexation |publisher=USC-UCLA Joint East Asian Studies Center |date=1910-08-27 |accessdate=2007-01-16 |archive-date=2015-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911001224/http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/kore1910.htm |url-status=dead }} * ಮಿಲ್ಲೆಟ್,ಅಲ್ಲನ್ ಆರ್, "ಎ ರೀಡರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ " ''ಜರ್ನಲ್ ಆಪ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (೧೯೯೭) ಸಂಪುಟ. ೬೧ ಸಂಖ್ಯೆ. ೩; ಪು.&nbsp;೫೮೩+ ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ‍್‌ನಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಬರಹ ; [http://korea50.army.mil/history/factsheets/Histog.shtml ಉಚಿತ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716132045/http://korea50.army.mil/history/factsheets/Histog.shtml |date=2007-07-16 }} * ಮಿಲ್ಲೆಟ್, ಅಲ್ಲಾನ್ ಆರ್. "ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಎ ೫೦ಇಯರ್ಸ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯೋಗ್ರಫಿ," ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರೇಟೇಜಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ '' ೨೪ (ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೧), ಪು.&nbsp;೧೮೮–೨೨೪. ಇಂಜೆಂಟಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಬ್ಸ್ಕೊ ದಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಬರಹ; ಬ್ರಿಟೀಷ್, ಅಮೆರಿಕನ್,ಕೋರಿಯನ್, ಚೈನೀಸ್, ಮತ್ತು ರಷಿಯನ್ ಲೇಖಕರಿಂದ ಚರ್ಚಿತವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಕೃತಿಗಳು. * ಸ್ಯಾಂಡ್ಲರ್, ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ed., ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' (ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ೧೯೯೫) * ಸಮ್ಮರ್ಸ್,ಹ್ಯಾರಿ ಜಿ. ''ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಅಲ್ಮಾನಕ್'' (೧೯೯೦) * {{cite book |last = Werrell |first = Kenneth P. |title = Sabres over MiG alley |publisher = [[Naval Institute Press]] |location = Annapolis |year = ೨೦೦೫ |isbn = ೯೭೮೧೫೯೧೧೪೯೩೩೦ |url = https://books.google.com/books?id=G೮mwGZ೬Vdc೪C&pg=PA೧ |accessdate = ೨೦೦೯-೦೭-೧೯ }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} </div> == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == [[ಚಿತ್ರ:Hill303.png|thumb|ಕೋರಿಯಾದ ವೇಗ್ವನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಗ್ಗೊಲೆಯ ಬಲಿಪಶುಗಳ ಕೈಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.]] === ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ,ಸೈನಿಕರು === * ಆಪ್ಲೆಮನ್, ರಾಯ್ ಜೆ. ''ಸೌತ್ ಟು ದ ನ್ಯಾಕ್ಟೊಂಗ್, ನಾಥ್ ಟು ದ ಯಾಲು'' (೧೯೬೧),೧೯೫೦ ರ ಜೂನ್‌ದಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ವರೆಗಿನ ಎಂಟನೇಯ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ ಯುಎಸ್‌ನ ಅಧೀಕೃತ ಸೈನ್ಯ * ಆಪ್ಲೆಮನ್, ರಾಯ್ ಜೆ.. ''ಇಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೋಸಿನ್: ಎಂಟ್ರಾಪ್ಮೆಂಟ್ ಅ‍ಯ್‍೦ಡ್ ಬ್ರೇ‌ಕ್‌ಔಟ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ'' (೧೯೮೭); ''ಎಸ್ಕೇಪಿಂಗ್ ದ ಟ್ಯ್ರಾಪ್: ದ ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿ ಇನ್ ನಾರ್ತ್‌ಇಸ್ಟ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦'' (೧೯೮೭); ''ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ: ದ ಚೈನೀಸ್ ಕಾನ್ಫ್ರಾಂಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥುರ್'' (೧೯೮೯); ''ರಿಗ್ವೇ ಡ್ಯುವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಕೋರಿಯಾ'' (೧೯೯೦). * ಬ್ಲೇರ್,ಕ್ಲೇ. ''ದ ಫಾರ್ಗಾಟನ್ ವಾರ್: ಅಮೆರಿಕಾ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (೧೯೮೭), ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪುನರ್ಪರಿಶೀಲಕರು * ಫೀಲ್ಡ್ ಜೆಆರ‍್., ಜೆಮ್ಸ್ ಎ. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಾವಲ್ ಆಪರೇಷನ್ಸ್: ಕೋರಿಯಾ'', ಫೆಸಿಫಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೧, ISBN ೦-೮೯೮೭೫-೬೭೫-೮. ಅಮೆರಿಕಾದ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಅಧೀಕೃತ ಇತಿಹಾಸ * ಫ್ಯಾರರ್-ಹಾಕ್ಲಿ, ಜನರಲ್ ಸರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಟೋನಿ. ''ದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪಾರ್ಟ್ ಇನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್'', ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಒ, ೧೯೯೫,ಗಟ್ಟಿರಟ್ಟಿನ ೫೨೮ ಪುಟಗಳು, ISBN ೦-೧೧-೬೩೦೯೬೨-೮ * ಫುಟ್ರೆಲ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಫ್. ''ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩,'' rev. ed. (ವಾಯುದಳದ್ ಇತಿಹಾಸದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ, ೧೯೮೩), ಅಮೆರಿಕಾದ ವಾಯುದಳದ ಅಧೀಕೃತ ಇತಿಹಾಸ * [[ಹಾಲ್ಬರ್ಟಮ್, ಡೇವಿಡ್]]. ''ದ ಕೋಲ್ಡೆಸ್ಟ್ ವಿಂಟರ್: ಅಮೆರಿಕಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್'', ಹೈಪರಿಜನ್, ೨೦೦೭, ISBN ೧-೪೦೧೩-೦೦೫೨-೯. * ಹಾಲ್ಲಿಯಾನ್,ರಿಚರ್ಡ್ ಪಿ. ''ದ ನವಾಲ್ ಏರ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ'' (೧೯೮೬). * ಹಮ್ಬರ್ಗರ್, ಕೇನ್ನೆತ್ ಇ. ''ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಇನ್ ದ ಕ್ರುಸಿಬಲ್: ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಟ್ವಿನ್ ಟುನೆಲ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕ್ಲಿಪ್‌ಯಂಗ್- ನೀ.'' ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಎ. & ಎಮ್. ಯು. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೩. ೨೫೭ ಪು. * ಹಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್. ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್'' (೧೯೮೭). ಬ್ರಿಟೀಷ್ ದೃಷ್ಠಿಕೋನ * ಜೇಮ್ಸ್,ಡಿ. ಕ್ಲೆಯ್ಟನ್ ''ದ ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥುರ್ : ಟ್ರಿಪ್ತ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್, ೧೯೪೫–೧೯೬೪'' (೧೯೮೫) * ಜೇಮ್ಸ್,ಡಿ. ಕ್ಲೆಯ್ಟನ್ ವಿತ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಶಾರ್ಪ್ ವೇಲ್ಸ್, ''ರೀಫೈಟಿಂಗ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ ವಾರ್: ಕಮಾಂಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕ್ರೈಸಸ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (೧೯೯೩) * ಜಾನ್‌ಸ್ಟನ್, ವಿಲಿಯಂ. ''ಎ ವಾರ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ಯಾಟ್ರೋಲ್ಸ್: ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ.'' ಯು. ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೩. ೪೨೬ ಪು. * ಕೈಂಡ್ಸ್‌ವ್ಯಾಟ್ಟರ್, ಪೀಟರ್ ಎಸ್. ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್ : ಗ್ರೌಂಡ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ ಇನ್ ದ ವಲ್ಡ್ ವಾರ್,ಕೋರಿಯಾ, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ.'' ಯು. ಕನ್ಸಾಸ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೩. ೪೭೨ ಪು. * ಮಿಲ್ಲೆಟ್,ಅಲ್ಲನ್ ಆರ‍್. ''ದೇರ್ ವಾರ್ ಫಾರ‍್ ಕೋರಿಯಾ: ಅಮೆರಿಕನ್,ಏಷ್ಯನ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ಸ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟಂಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‍೦ಡ್ ಸಿವಿಲಿಯನ್ಸ್, ೧೯೪೫–೧೯೫೩.'' ಬ್ರಾಸೆಯ್ಸ್, ೨೦೦೩. ೩೧೦ ಪು. * ಮೊಂಟ್ರೋಸ್, ಲೈನ್ ಎಟ್ ಆಲ್., ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಯುಎಸ್ ಮೆರಿನ್ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩,'' ೫ ಸಂಪುಟಗಳು. (ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್: ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶಾಖೆ, G-೩, ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ, ಮೆರಿನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್, ೧೯೫೪–೭೨), * ಮೊಸ್ಮನ್, ಬಿಲ್ಲಿ. ''ಎಬ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫ್ಲೋ '' (೧೯೯೦), ಇದು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಿಂದ ಜುಲೈ ೧೯೫೧ರ ವರೆಗಿನ ಯೂಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. * ರುಸ್,ಮಾರ್ಟಿನ್. ''ಬ್ರೇಕ್‌ಔಟ್: ದ ಕೋಸಿನ್ ರಿಸರ್ವೊಯರ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್, ಕೋರಿಯಾ ೧೯೫೦'', ಪೆಂಗ್ವಿನ್, ೨೦೦೦, ೪೬೪ ಪುಟಗಳು, ISBN ೦-೧೪-೦೨೯೨೫೯-೪ * ಟೊಲ್ಯಾಂಡ್, ಜಾನ್. ''ಇನ್ ಮಾರ್ಟಲ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ : ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (೧೯೯೧) * ವರ್ಹೊಲಾ, ಮೆಶೆಲ್ ಜೆ. ''ಫೈರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಐಸ್: ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (೨೦೦೦) * ವ್ಯಾಟ್ಸನ್, ಬ್ರೆಂಟ್ ಬೈರಾನ್. ''ಫಾರ್ ಇಸ್ಟರ್ನ್ ಟೂರ್: ದ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಇನ್ಪ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩.'' ೨೦೦೨. ೨೫೬ ಪು. === ಉಗಮ, ರಾಜಕೀಯ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ === * ಚೆನ್ ಜಿಯಾನ್, ''ಚೀನಾಸ್ ರೋಡ್ ಟು ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ದ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದ ಸಿನೋ- ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಂಫ್ರೊಟೆಷನ್'' (ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೪). * ಕುಮಿಂಗ್ಸ್, ಬ್ರೂಸ್. {0ಒರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ {/0} (ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳು), ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೮೧, ೧೯೯೦. * ಗಾಂಚಾರೊವ್, ಸೆರ್ಗೆಯ್., ಜಾನ್ ಡಬ್ಲೂ. ಲೆವೀಸ್; ಮತ್ತು ಕ್ಸ್ಯೂ ಲಿಥಾಯ್, ''ಅನ್‌ಸರ್ಟೆನ್ ಪಾರ್ಟನರ್ಸ್: ಸ್ಟಾಲಿನ್, ಮಾವೋ, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ '', ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೩, ISBN ೦-೮೦೪೭-೨೫೨೧-೭, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ * ಕೌಫ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಬರ್ಟನ್ ಐ. ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಚಾಲೆಂಚಸ್ ಇನ್ ಕ್ರೈಸೀಸ್, ಕ್ರೆಡಿಬಿಲಿಟಿ, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕಮಾಂಡ್''. ಟೆಂಪಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೮೬), ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತ * ಮ್ಯಾಟ್ರೆ,ಜೇಮ್ಸ್. "ಟ್ರುಮನ್ಸ್ ಪ್ಲಾನ್ ಫಾರ್ ವಿಕ್ಟರಿ: ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಲ್ಫ್ ಡಿಟರ್ಮಿನೇಷನ್ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಥರ್ಟಿ-ಎಡ್ತ್ ಪ್ಯಾರಲಲ್ ಡಿಸಿಷನ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ," ''ಜರ್ಮನ್ ಆಫ್ ಆಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' ೬೬ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೧೯೭೯), ೩೧೪–೩೩. ಆನ್‌ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ್ * ಮಿಲ್ಲೆಟ್, ಅಲ್ಲನ್ ಅರ್. ''ದ ವಾರ ಫಾರ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೪೫–೧೯೫೦: ಎ ಹೌಸ್ ಬರ್ನಿಂಗ್ '' ಸಂಪುಟ ೧ (೨೦೦೫)ISBN ೦-೭೦೦೬-೧೩೯೩-೫, ಮೂಲ * [http://www.army.mil/cmh-pg/books/p&amp;d.htm ಸ್ಯಾಚ್ನಬೆಲ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಎಫ್. ''ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ ಇನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಪಾಲಿಸಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಡೈರೆಕ್ಷನ್: ದ ಫಸ್ಟ್ ಇಯರ್ '' (ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್: ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ದ ಚೀಫ್ ಆಫ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ, 1972). ][http://www.army.mil/cmh-pg/books/p&amp;d.htm ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿಯ ಅಧೀಕೃತ ಇತಿಹಾಸ; full text online] * ಸ್ಪಾನಿಯರ್, ಜಾನ್ ಡಬ್ಲೂ. ''ದ ಟ್ರುಮನ್-ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥುರ್ ಕಾಂಟ್ರವರ್ಸರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ '' (೧೯೫೯). * Stueck, ವಿಲಿಯಂ. ''ರೀಥಿಂಕಿಂಗ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ : ಎ ನ್ಯೂ ಡಿಪ್ಲೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೇಜಿಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ.'' ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯು. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೨. ೨೮೫ pp. * Stueck, ಜೆ‌ಆರ‍್., ವಿಲಿಯಮ್ ಜೆ. ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' (ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೫), ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ * ಜ್ಯಾಂಗ್ ಶು-ಗ್ಯಾಂಗ್, ''ಮಾವೋಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಸಿಜಂ: ಚೀನಾ ಆ‍ಯ್‍೦ಡ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (ಕ್ಯಾನ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೫) === ಆಕರ ಮೂಲಗಳು === * ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಪೌಲ್ ಎಂ. ''ದ ಎ ಟು ಜೆಡ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್.'' ದ ಸ್ಕಾರ್‌ಕ್ರೌವ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೫. ೩೦೭ ಪು. * ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಪೌಲ್ ಎಂ. ''ದ ಹಿಲ್ ವಾರ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ : ಎಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಹಿಲ್ಸ್,ಔಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್ಸ್ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅದರ ಸೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಲಿಟರಿ.'' ಮ್ಯಾಕ್‍ಫ್ಯಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ & ಕಂ., ೨೦೦೬. ೨೬೭ ಪು. * ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಪೌಲ್ ಎಂ. ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ : ಎ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ.'' ದ ಸ್ಕಾರ್‌ಕ್ರೌವ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೩. ೩೬೭ ಪು. * ಮ್ಯಾಟ್ರಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಐ. (ed.) '' ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್.'' ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ್, ೧೯೯೧. ೬೨೬ ಪು. === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳು === * ಬ್ಯಾಸೆಟ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಎಂ. ''ಆ‍ಯ್‍೦ಡ್ ದ ವಿಂಡ್ ಬ್ಲೇವ್ ಕೋಲ್ಡ್: ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪಿಒಡ್ಲೂ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಕೋರಿಯಾ.'' ಕೇಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೨. ೧೧೭ಪು. * ಬಿನ್ ಯು ಮತ್ತು ಕ್ಸಿಯಾಯೊಬಿಂಗ್ ಲಿ, eds. ''ಮಾವೋಸ್ ಜನರಲ್ಸ್ ರಿಮೆಂಬರ್ ಕೋರಿಯಾ'',ಕ್ಯಾನ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೧,ಗಟ್ಟಿರಟ್ಟಿನ ೩೨೮ ಪುಟಗಳು, ISBN ೦-೭೦೦೬-೧೦೯೫-೨ * [[ಎಸ್.ಎಲ್.ಎ. ಮಾರ್ಷಲ್]], ''ದ ರಿವರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಗೌಂಟ್‌ಲ್ಟ್ '' (೧೯೫೩) ಆನ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ * [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಬಿ.ರಿಗ್ವೆ]], ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್'' (೧೯೬೭). == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Korean War}} * [http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;fuseaction=va2.browse&amp;sort=Collection&amp;item=The%20Korean%20War ದ ಕೋಲ್ಡ್ ವಾರ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ಸ್ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605124201/http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&fuseaction=va2.browse&sort=Collection&item=The%20Korean%20War |date=2011-06-05 }} * [https://www.youtube.com/warinkorea ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿ ಕೋರಿಯಾ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ಆಫೀಷಿಯಲ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೀಡಿಯೋ ಆರ್ಚೀವ್] * [http://www.kdvamerica.org/About.html ಕೋರಿಯಾ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ವೆಟರನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102121134/http://www.kdvamerica.org/About.html |date=2013-11-02 }} * [http://www.koreanwarexpow.org/info/jpac.html ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಇಎಕ್ಸ್‌-ಪಿಒಡ್ಲ್ಯೂ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080422040026/http://www.koreanwarexpow.org/info/jpac.html |date=2008-04-22 }} * [http://www.kwva.org/pow_mia/index.htm ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ವೆಟರನ್ಸ್ ಅಸೀಸಿಯೇಷನ್] * [http://www.koreanwarcenter.org/index.html ದ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯಾ ವಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061217210901/http://www.koreanwarcenter.org/index.html |date=2006-12-17 }} * [http://www.rt66.com/~korteng/SmallArms/ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100121022554/http://www.rt66.com/~korteng/smallarms/ |date=2010-01-21 }} * [http://www.koreanchildren.org ಕೋರಿಯನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ವಾರ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್] * [http://www.calvin.edu/news/releases/2001_02/korea.htm ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆನ್ ದ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಆನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ಪೀಪಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001023403/http://www.calvin.edu/news/releases/2001_02/korea.htm |date=2007-10-01 }} * [http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=32&amp;display=listBritish ಪಾಥ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106060612/http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=32&display=listBritish |date=2012-01-06 }} ಆನ್‌ಲೈನ್ ನ್ಯೂಸ್‌ರೀಲ್ ಆರ್ಚೀವ್ ಫ್ಯೂಚರಿಂಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಆನ್ ದ ವಾರ್ * [http://www.paulnoll.com/Korea/War/index.html ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಆನ್ ದ ವಾರ್] * [http://www.bbc.co.uk/history/war/coldwar/korea_usa_01.shtml ಬಿಬಿಸಿ: ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಂಡಕ್ಟ್ ಇನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್] * [http://www.koreanwar-educator.org/topics/atrocities.htm#types ಅಟ್ರೋಸಿಟಿಸ್ ಅಗೆನೇಸ್ಟ್ ಆಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್] * [http://www.hartford-hwp.com/archives/55a/099.html ಅಟ್ರೋಸಿಟಿಸ್ ಬೈ ಆಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್] * [http://www.cotf.edu/ete/images/modules/korea/koreanw.mov ಕ್ವಿಕ್ ಟೈಮ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಆಫ್ 27 ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಅಡಾಪ್ಟೆಡ್ ಫ್ರಾಮ್ ದ ವೆಸ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಾರ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130909162831/http://www.cotf.edu/ete/images/modules/korea/koreanw.mov |date=2013-09-09 }} ಶಕ್ತಿಯುತ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. * [http://www.geocities.jp/whis_shosin/koreanwar1950english.html ಆನೀಮೇಶನ್ ಫಾರ್ ಆಪರೇಷನ್ ಇನ್ 1950] * [http://www.geocities.jp/whis_shosin/koreanwar1951english.html ಆನೀಮೇಶನ್ ಫಾರ್ ಆಪರೇಷನ್ ಇನ್ 1951] * [http://fornits.com/anonanon/articles/200103/20010330-258.htm ಪಿಒಡ್ಲ್ಯೂ ಪಿಲ್ಮ್ಸ್, ಬ್ರೇನ್‌ವಾಷಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್]{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-71-112/conflict_war/korea/ ಸಿಬಿಸಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್-ಫಾರ್‌ಗಾಟನ್ ಹೀರೋಸ್ ಕೆನಡ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್] * [http://www.china.org.cn/e-America/index.htm ಚೈನೀಸ್ 50ಯೆತ್ ಆ‍ಯ್‌ನಿವರ್ಸರಿ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್] * [http://www.wilsoncenter.org/nkidp ನಾರ್ತ್ ಕೋರಿಯಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟೇಷನ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516222205/http://www.wilsoncenter.org/nkidp |date=2008-05-16 }} * [http://qindex.info/Q_incld/drctry.php?id=movie&amp;ctgry=938 ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ವೀಡಿಯೋಸ್ ಆನ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://eisenhower.archives.gov/Research/Digital_Documents/korea/koreawar.html ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ಸ್ ಆನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲೀಕ್ಟ್ ಎಟ್ ದ Dwight D. Eisenhower ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527225601/http://www.eisenhower.archives.gov/Research/Digital_Documents/korea/koreawar.html |date=2010-05-27 }} * [http://www.flickr.com/photos/imcomkorea/sets/72157607808414225/ ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿ ಕೋರಿಯಾ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ಆಫೀಷಿಯಲ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಇಮೇಜ್ ಆರ್ಚೀವ್] * [http://gvsu.cdmhost.com/cdm4/results.php?CISOOP1=all&amp;CISOBOX1=&amp;CISOFIELD1=CISOSEARCHALL&amp;CISOOP2=exact&amp;CISOBOX2=Korean%20War%2C%201950-1953&amp;CISOFIELD2=CISOSEARCHALL&amp;CISOOP3=any&amp;CISOBOX3=&amp;CISOFIELD3=CISOSEARCHALL&amp;CISOOP4=none&amp;CISOBOX4=&amp;CISOFIELD4=CISOSEARCHALL&amp;CISOROOT=/p4103coll2&amp;t=a ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ವ್ಯಾಲಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ವೆಟರನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111015064638/http://gvsu.cdmhost.com/cdm4/results.php?CISOOP1=all&CISOBOX1=&CISOFIELD1=CISOSEARCHALL&CISOOP2=exact&CISOBOX2=Korean%20War%2C%201950-1953&CISOFIELD2=CISOSEARCHALL&CISOOP3=any&CISOBOX3=&CISOFIELD3=CISOSEARCHALL&CISOOP4=none&CISOBOX4=&CISOFIELD4=CISOSEARCHALL&CISOROOT=%2Fp4103coll2&t=a |date=2011-10-15 }} * [http://www.awesomestories.com/history/korean-war/war-pictures ರೇರ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಫ್ರಾಮ್ ದ ಯು.ಎಸ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್] == ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೂಲಗಳು == * {{zh icon}}[http://www.oklink.net/a/0008/0816/ydcx/index.html 远东朝鲜战争 作者：王树增 ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822024718/http://www.oklink.net/a/0008/0816/ydcx/index.html |date=2009-08-22 }} * {{zh icon}} ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ವೀಡಿಯೋ [http://www.tudou.com/programs/view/SOqNIYxy0wU/ 凤凰大视野放朝鲜战争记录片 NO.5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525034533/http://www.tudou.com/programs/view/SOqNIYxy0wU/ |date=2010-05-25 }} ಇಂಗ್ಲೀಷನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು {{Cold War}} {{American conflicts}} {{Russian Conflicts}} {{PRC conflicts}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶೀತಲ ಸಮರ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರ್ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:ಕೋರಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿಯು ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾವು ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ (ರಷ್ಯಾ)ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್( ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್) ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು) ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಆಪರೇಶನ್]] lt7mq1p31gtlmous2rb75xubd25tb9d 0 23448 1375382 1374951 2026-06-19T07:08:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375382 wikitext text/x-wiki [[File:1605 "graffiti" on Inscription Rock, by Juan de Oñate.jpg|thumb|ಎಲ್ ಮೊರ್ರೊ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ ಮೇಲೆ ಜುವಾನ್ ಡೆ ಒನಾಟ್‌ನ ಬರಹ]] ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೀಚಿದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಗೀಚಿದ ಅಕ್ಷರಗಳು, ಗೀಚುಗಳು, ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಗುರುತಿಸಿರುವುದನ್ನು '''ಗ್ರಾಫಿಟಿ''' (ಗೀಚುಬರಹ)(ಏಕವಚನ:''ಗ್ರಾಫಿಟೊ'' ; ಬಹುವಚನವನ್ನು [[ಸಮೂಹ ನಾಮಪದ]]ನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ)ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಡೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸರಳವಾದ ಬರೆದ ಪದಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಗೀಚುಬರಹವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬಹಿರಂಗ ಗುರುತುಗಳಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, [[ಪುರಾತನ ಗೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite encyclopedia | title = Graffito | encyclopedia = Oxford English Dictionary | volume = 2 | publisher = [[Oxford University Press]] |year= ೨೦೦೬ }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರ]], ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಕರ್‌ಗಳು]] ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಿನ ಒಡೆಯನ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯದೆ ಗೀಚುಬರಹದಿಂದ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ವಿಕಾರಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು [[ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಕಾನೂನಿನಡಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂವಹಿಸಲು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಇದು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲರ್ಹವಾದ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ; ಇತರರಿಗೆ ಇದು ಕೇವಲ ವಿಧ್ವಸಂಕ ಕೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿ ವಿಕಸಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಿಂದ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿವ ಒಂದು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಭೂಗತ [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ [[ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ ಸಂಬಂಧಪಡುತ್ತದೆ.<ref>ಪವರ್‌ಬಾಂಬ್. "ಮಿಸ್ಟರಿ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ." ಪವರ್‌ಬಾಂಬ್. ೧ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.powderbomb.com/mistery2.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122132820/http://www.powderbomb.com/mistery2.htm |date=2009-01-22 }}>.</ref> ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಒಂದು [[ತಂಡ ಸಂಕೇತ]]ವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಗುಂಪು-ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ "ಕಟ್ಟುದಾರ"ವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ವಿವಾದಗಳು ನಗರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು/ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಗೀಚುಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಗೀಚುಬರಹದ ಅನೇಕ ಭಿನ್ನವಾದ ರೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಲಾ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೌಲ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ದೂಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ರಕ್ಷಣೆಗೂ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. == ಪದಮೂಲ == ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಟೊ ಇವುಗಳು ಇಟಲಿಯ ಪದವಾದ ''ಗ್ರಾಫಿಯಾಟೊ'' ("ಗೀಚಿದ")ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿವೆ. "ಗ್ರಾಫಿಟಿ" ಯನ್ನು [[ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಗೀಚುವ ಮೂಲಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಗ್ರಾಫಿಟೊ]] ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ಪದರದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪದರವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ಪದರದ ಮೂಲಕ ಗೀಚುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕುಂಬಾರರು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಮೊದಲು ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಗಾಜಿನ ಲೇಪ ನೀಡಿ ಆನಂತರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಗೀಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು]] ಅಥವಾ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿ]]ನಿಂದ ಗೀಚುತಿದ್ದರೂ, ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚೂಪಾದ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಕೆತ್ತುತ್ತಿದ್ದರು. ಗ್ರೀಕ್ ಭಾವರೂಪ{{lang|el|γράφειν}} - ''ಗ್ರಾಫಿನ್ '' ಎಂದರೆ "ಬರೆಯುವುದು" ಎಂದರ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅದೇ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ''ಗ್ರಾಫಿಟಿ'' ಪದವನ್ನು ರೋಮ್‌ ಅಥವಾ [[ಪಾಂಪೈ]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಮಾಧಿ ಗುಹೆ]]ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಪುರಾತನ [[ಹೂಳುಮನೆ]]ಗಳು ಅಥವಾ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ [[ಶಿಲಾಶಾಸನ]]ಗಳು, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಇತರೆಗೆಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಮೇಲ್ಪದರದ ಮೇಲೆ [[ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ]]ಯನ್ನು ರಚಿಸುವಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಗ್ರಾಫಿಟಿಯ ಮೊದಲಿನ ರೂಪಗಳು ೩೦,೦೦೦ [[BCE]] ಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿದ್ದು, [http://www.webexhibits.org/pigments/intro/early.html ಪ್ರಾಣಿ ಮೂಳೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003161517/http://www.webexhibits.org/pigments/intro/early.html |date=2018-10-03 }} ಮತ್ತು [[ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ]]ಗಳಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ [[ಗುಹಾಂತರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಚಿತ್ರಲಿಪಿಗಳ]] ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.<ref>ಸ್ಟೊವರ್ಸ್, ಜಾರ್ಜ್ ಸಿ. "ಗೀಚು ಬರಹ ಕಲೆ: ಆ‍ಯ್‍ನ್ ಎಸ್ಸೆ ಕನ್ಸರ್ನಿಂಗ್ ದ ರಿಕಗ್ನೀಶನ್ ಆಫ್ ಸಮ್ ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆರ್ಟ್." ಹಿಪ್‌ಹಾಪ್-ನೆ‌ಟ್‌ವರ್ಕ್. ೧ ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.hiphop-network.com/articles/graffitiarticles/graffitiart.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111031157/http://www.hiphop-network.com/articles/graffitiarticles/graffitiart.asp |date=2010-01-11 }}>.</ref> ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿನ ಒಳಭಾಗದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಣಿ ವನ್ಯಜೀವನ ಹಾಗೂ ಶಿಕಾರಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಸಮಾಜದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಸ್ವರೂಪದ ಗೀಚುಬರಹವು ಅಸಮ್ಮತಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಿ-ಅರೇಬಿಕ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾದ [[ಸಫಾಯೆಟಿಕ್]] ಭಾಷೆಯ ಗೊತ್ತಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮೂಲ ಗ್ರಾಫಿಟಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ: ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ [[ಸಿರಿಯಾ]], ಪೂರ್ವದ [[ಜೋರ್ಡಾನ್]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ಗಳ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆ ಮರುಭೂಮಿ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಗೀಚಲಾದ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು. ಸಫಾಯಿಟಿಕ್ ೧ನೇ ಶತಮಾನ BCE ನಿಂದ ೪ನೇ ಶತಮಾನ(CE)ದವರೆಗೆ ಇತ್ತು. ===ಆಧುನಿಕ-ಶೈಲಿ ಗೀಚುಬರಹ=== "ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿ" ಗೀಚುಬರಹದ ಮೊದಲು ತಿಳಿದುಬಂದ ಉದಾಹರಣೆಯು [[ಎಫೆಸಸ್]] (ಆಧುನಿಕಕಾಲದ [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ)ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು ಇದನ್ನು [[ವ್ಯಭಿಚಾರ]]ದ ಜಾಹಿರಾತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[ಮೊಸಾಯಿಕ್]](ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾಜಿನ ಚಿತ್ರಗಳುಳ್ಳ ಕಲಾಕೃತಿ)ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲು ಹಾಸುದಾರಿಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಹೃದಯವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಹಾಗೂ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಹಣಸಂದಾಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = "Urbane Guerrillas" | url = http://www.state-of-art.org/state-of-art/ISSUE%20FOUR/urbane4.html | author = Mike Von Joel | accessdate = 2006-10-18 | archive-date = 2008-01-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080108021355/http://www.state-of-art.org/state-of-art/ISSUE%20FOUR/urbane4.html | url-status = dead }}</ref> [[File:Graffiti politique de Pompei.jpg|upright|thumb|right|ಪುರಾತನ ಪೊಂಪೆಯ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಯ ಗೀರು ಬರಹದ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ]] [[ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ನರು]] ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮೇಲೆ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕೆತ್ತಿದ್ದರು, [[ಈಜಿಫ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಜಗತ್ತಿನ ಗೀಚುಬರಹವು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚಾರಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಒಳಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣ ಆದರ್ಶಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣಕಲೆ ಹಾಗೂ ಚಿಂತನೆಯ ಸರಳ ಪದಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಆ‍ಯ್‌ನ್ಸೆಲೆಟ್, ಜೀನೈನ್. "ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ." ಯುಸಿಎಲ್ — ಲಂಡನ್‌ನ ಗ್ಲೋಬಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. (೨೦೦೬) ೨೦ ಎಪ್ರಿಲ್. ೨೦೦೯ <http://www.ucl.ac.uk/museumstudies/websites06/ancelet/thehistoryofgraffiti.htm>. </ref> [[ಪಾಂಪೈ]]ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾದ [[ವೆಸುವಿಯಸ್‌]]ನ ಸ್ಫೋಟನಾ ಗೀಚುಬರಹವು, ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಬೀದಿಜೀವನದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಅಭಿಶಾಪಗಳು, ಮಂತ್ರ ವಶೀಕರಣಗಳು, ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಗುರಿನುಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಶಿಲಾಶಾಸನವು ಅಪ್ರತಿಮ ಸುಂದರಿ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಬೇಡಿಕೆಯ ನ್ಯುಸೆರಿಯಾದ ವೇಶ್ಯೆ ನೊವೆಲಿಯಾ ಪ್ರಿಮಿಜಿನಿಯಾ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯ ವಿಳಾಸವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು '''’ಮನ್ಸೆಟ ಟೆನೆ''' ’:''"ಹುಷಾರಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸು" '' ಎಂಬ ಬರಹದೊಂದಿಗೆ ಶಿಶ್ನ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಗ್ನ ಪ್ರೇಮಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ: :''ಕ್ವಿಸ್‌ಕ್ವಿಸ್ ಅಮಟ್. ವೆನಿಯಟ್. '' ''ವೆನೆರಿ ವೊಲೊ ಫ್ರಾಂಗೆರೆ ಕೋಸ್ಟಸ್'' ::''ಫಸ್ಟಿಬಸ್ ಎಟ್ ಲಂಬೊಸ್ ಡೆಲಿಬರೇಟ್ ಡೀ'' :::''ಪೆಕ್ಟುಸ್ ಸಿ ಪೊಟೆಸ್ಟ್ ಇಲ್ಲ ಮಿಹಿ ಟೆನೆರಮ್ ಪರ್ಟಂಡಿಯರ್'' ::::'' ಕ್ವಿಟ್ ಇಗೊ ನಾನ್ ಪೊಸಿಮ್ ಕ್ಯಾಪಟ್ ಇಲ್ಲೆ ಫ್ರಾಂಗಿಯರ್ ಫಸ್ಟ್?'' :''ಪ್ರೀತಿಸಿದವರು, ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ. '' ''ರತಿಯ ಪಕ್ಕೆಲುಬನ್ನು ಮುರಿಯಲಿಚ್ಚಿಸುತ್ತೇನೆ.'' ::''ದೊಣ್ಣೆ ಹೊಡೆತದೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯ ಸೊಂಟವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.'' :::''ನನ್ನ ಕೋಮಲ ಹೃದಯವನ್ನು ಆಕೆ ಮುರಿಯಬಹುದಾದರೆ'' ::::''ನಾನ್ಯಾಕೆ ಆಕೆಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆಯಬಾರದು?'' :::::''[[ಸಿಐಎಲ್]]'' IV, ೧೨೮೪. [[File:Jesus graffito.jpg|upright|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಮೆನೊಸ್ ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೊದಲ ಅಪಹಾಸ್ಯಕಾರಿ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.]] ಗೀಚುಬರಹದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ಗೀಚುಬರಹದಲ್ಲಿನ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪುಗಳು ರೋಮನ್ ಕಾಲದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮಾತಾಡುವ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯ ಕುರಿತು ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ''ಸಿಐಎಲ್ '' IV, ೭೮೩೮: ''ವೆಟಿಯಮ್ ಫರ್ಮಮ್ / aed'' [ilem]''ಕ್ವಾಕ್ಟಿಲಿಯರ್'' [ii] [sic]''rog'' [ant]ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ "ಕ್ಯೂ" ವನ್ನು "ಕೊ" ಎಂದು ಉಚ್ಛರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಸಿಐಎಲ್ '' IV, ೪೭೦೬-೮೫ ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ೮೩ ಗೀಚುಬರಹದ ತುಣುಕುಗಳು, ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗದಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿನ ಓದುವ ಮತ್ತು ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಕಂಬಸಾಲು]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀಚುಬರಹವು ವೆಸುವಿಯಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಚಿಮ್ಮಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಕ್ರೆಸೀನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹವು ಮುಖ್ಯ ಕರ್ಮಚಾರಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ಬಿಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ. ''ಸಿಐಎಲ್'' VII, ೧೨, ೧೮-೨೦ ನಲ್ಲಿನ ವೇಶ್ಯಾವಾಸ ೧೨೦ ತುಣುಕುಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವುಗಳು ವೇಶ್ಯೆಯರ ಮತ್ತು ಅವರ ಗಿರಾಕಿಗಳದ್ದಾಗಿವೆ. ''ಸಿಐಎಲ್ '' IV, ೪೩೯೭ ನಲ್ಲಿನ [[ಆಯುಧವೀರ]]ರ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಗ್ಲೇಡಿಯೇಟರ್(ಆಯುಧವೀರ)ಸೆಲಾಡಸ್ ಕ್ರಿಸೀನ್ಸ್(''ಸಸ್ಪೆರಿಯಮ್ ಪೆಲರಮ್ ಸೆಲಾಡಸ್ ತ್ರೆಕ್ಸ್‌'' ನ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:"ಹುಡುಗಿಯರು ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ [[ಥ್ರೇಶಿಯನ್]] ಸೆಲಾಡಸ್") ಪಾನಗೃಹದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಪಾಂಪೈನ ಇನ್ನೊಂದು ತುಣುಕು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡೆಯ ಹಾಗೂ ಆತನ ಪ್ರಶ್ನಾಯೋಗ್ಯ ಮದ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ: :''ಭೂಒಡೆಯ, ನಿನ್ನ ಸುಳ್ಳುಗಳು ಅನಿಷ್ಟವಾಗಲಿ'' ::''ನಿನ್ನ ಶಿರದ ಮೇಲೆ ವಿನಾಶವನ್ನು ತರಲಿ'' :::''ನೀನು ನೀನಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡದ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿ,'' ::::''ಬದಲಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ನೀರು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡು.<ref>ಆಲ್‌ಮರ್ಟ್,ಮಿಶೆಲ್ (೧೯೯೬). ಮಿಲ್ಟನ್‌ನ ಟೀತ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಓವಿಡ್ಸ್ ಅಂಬ್ರೆಲಾ: ಕ್ಯೂರಿಯಾಸರ್ &amp; ಕ್ಯೂರಿಯಾಸರ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'', ಪು.೪೮-೪೯. '' ''ಸಿಮೊನ್ಸ್ &amp; ಸ್ಚ್ಯುಸ್ಟರ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್. '' ''ISBN ೧-೮೫೧೫೮-೮೩೩-೭.''</ref>'' ಕೇವಲ ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ಮಾತ್ರ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ: [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಟಿಕಾಲ್‌]]ನ ಪ್ರದೇಶ [[ಮಯಾನ್]] ಕೂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ವೈಕಿಂಗ್]] ಗೀಚುಬರಹ ರೋಮ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ನ್ಯೂಗ್ರಾಂಗ್ ಮೌಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ [[ಕಾನ್ಸಾಂಟಿನೋಪಲ್‌]]ನ [[ಹಗಿಯ ಸೊಫಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ವಾರಂಗಿಯನ್]] ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು(ಹಲ್ವ್‌ಡನ್)[[ರಹಸ್ಯಅಕ್ಷರ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಟಕಟೆ]]ಯ ಮೇಲೆ ಗೀಚಿರುವುದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.ಗೀಚುಬರಹದ ಈ ಮೊದಲಿನ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಟೆಚೆರಾನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗೀಚುಬರಹಗಳನ್ನು ರೋಮನೆಸ್ಕ್(ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ಶೈಲಿ)ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಚರ್ಚುಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗಾಗ ಗೀಚಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.green-man-of-cercles.org/articles/builders_marks.pdf |title=ಟೆಚರಾನ್ಸ್ ಆನ್ ರೋಮನಿಸ್ಕ್ಯೂ ಚರ್ಚಸ್ |access-date=2010-05-25 |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512203831/http://www.green-man-of-cercles.org/articles/builders_marks.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ನವೋದಯ]] ಚಿತ್ರಕಾರರಾದ [[ಪಿಂಟುರಿಕ್ಕಿಯೊ]], [[ರಾಫೆಲ್,]] [[ಮೈಕೆಲ್ಯಾಂಜಲೊ]], [[ಗಿರ್ಲ್ಯಾಂಡಯೊ]] ಅಥವಾ [[ಫಿಲಿಪ್ಪಿನೊ ಲಿಪ್ಪಿ]] ನೆರೋವಿನ [[ಡೊಮಸ್ ಔರಾ]]ದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರಿಸಿ, ಅಸಂಬದ್ಧ ಶೈಲಿಯ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ವಾಪಸಾದರು.<ref name="Archeology">ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜೂನ್ ೧೯೯೯</ref><ref name="Atlantic">''[[ದ ಅಂಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಂತ್ಲಿ]]'', [https://www.theatlantic.com/issues/97apr/rome.htm ಎಪ್ರಿಲ್ 97].</ref> ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೂ ಗೀಚುಬರಹದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ, ಅವು [[ಓರಿಗಾನ್ ಅನುಬಂಧ]]ದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾದ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ರಾಕ್. ಆನಂತರ, ೧೭೯೦ರ ದಶಕದ ನೆಪೋಲಿಯೊನಿಕ್ [[French Revolutionary Wars: Campaigns of 1798|ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕರು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="JinxArtCrimes">{{cite news |title=Art Crimes |publisher=Jinx Magazine |date=Unknown |url=http://www.jinxmagazine.com/art_crimes.html |access-date=2010-05-25 |archive-date=2014-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141014194314/http://www.jinxmagazine.com/art_crimes.html/ |url-status=dead }}</ref><ref name="ReferenceB">ಪು. ೭೬, ''ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಗ್ರೀಸ್ : ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಡಿಸಿಪ್ಲೀನ್ ‌'', ಮಿಶೆಲ್ ಶಾಂಕ್ಸ್,ಲಂಡನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ರೌಟ್‌ಲೆಜ್, ೧೯೯೬, ISBN ೦-೪೧೫-೦೮೫೨೧-೭.</ref>[[ದೊರೆ ಬೈರನ್‌]]ನು ಗ್ರೀಸ್‌ನ [[ಅಟಿಕಾ]]ದ [[ಕೇಪ್ ಸೌನಿಯನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಪೊಸಿಡಾನ್]] ದೇವಾಲಯದ ಏಕಶಿಲಾ ಸ್ತಂಭದ ಮೇಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ.<ref name="ReferenceB"/> == ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹ == [[File:Kilroy Was Here - Washington DC WWII Memorial - Jason Coyne.jpg|thumb|ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿಯಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲೆ ಕಿಲ್ರೊಯ್ ಚಿತ್ರಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.]] [[File:Bundesarchiv Bild 101I-309-0816-20A, Italien, Soldat zeichnend.jpg|thumb|ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ (1943–1944)]] ಗೀಚುಬರಹವು ಆಗಾಗ [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಗೀಚುಬರಹಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ(ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಶತಮಾನದ ಅನೇಕ ಇತರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಗೀಚುಬರಹದ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಗೀಚುಬರವು ರೈಲುರಸ್ತೆ [[ಬಾಕ್ಸ್‌ಕಾರು]]ಗಳ ಹಾಗೂ [[ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಟೆಕ್ಸಿನೋ ಗೀಚುಬರಹವು ೧೯೨೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನದವರೆಗಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=HgSRiJjmnYY ] ಟೆಕ್ಷಿನೊ ಬಗೀ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರದ ವೀಡಿಯೋ</ref>.ಅಮೆರಿಕಾ ತಂಡಗಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ಅಮರಿಕಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಇಳಿದು ಬಂದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನೊಳಗೊಂಡ [["ಕಿಲ್ರಾಯ್ ಇಲ್ಲಿತ್ತು"]] ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. [[ಚಾರ್ಲಿ ಪಾರ್ಕರ್‌]](ಅಡ್ಡಹೆಸರು "ಅಂಗಳದ ಹಕ್ಕಿ" ಅಥವಾ "ಪಕ್ಷಿ")ನ ಸಾವಿನ ತರುವಾಯ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಸುತ್ತ "ಪಕ್ಷಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಬರಹದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.<ref>ರಾಸ್ ರುಸೆಲ್. ''ಬರ್ಡ್ ಲೀವ್ಸ್!: ದ ಹೈ ಲೈಫ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಹಾರ್ಡ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲಿ (ಯಾರ್ಡ್‌ವರ್ಡ್) ಪ್ಯಾಕರ್ '' ದಾ ಕಾಪೊ ಪ್ರೆಸ್.</ref> [[1968ರ ಮೇ]] ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ, ಅರಾಜಕತೆ, ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಘೋಷಣೆಗಳಾದ ''L'ennui est contre-révolutionnaire'' (ಬೇಸರವು ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದೆ)ಎಂಬುದನ್ನು ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಗೀಚುಬರಹಗಳಲ್ಲಿ, [[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ]] ಕಲೆ, ಮತ್ತು [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿ ಇತರೆ ರಾಜಕೀಯ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು(ಅವು, ಕಪ್ಪು ಚಿರತೆ [[ಹ್ಯೂ ನ್ಯುಟನ್]] ಬಗ್ಗೆ "Free Huey")ಗೀಚುಬರಹ ಸೀಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮರೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದ್ದಂತಿದ್ದರಿಂದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀಚುಬರಹ "ಡಿಕ್ [[ನಿಕ್ಸನ್]] ಬಿಫೋರ್ ಹಿ ಡಿಕ್ಸ್ ಯು" ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷರೆಡೆಗಿನ ಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿರೋಧವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ರಾಕ್ ಮತ್ತು ರೋಲ್ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಉಪ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. "[[ಕ್ಲಾಪ್ಟನ್]] ಇಸ್ ಗಾಡ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಶಿಲಾಶಾಸನವು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀಚುಬರಹವಾಗಿದ್ದು, ಲಂಡನ್‌ನ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ೧೯೬೭ರ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ನಿಲ್ದಾಣದ ಗೋಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶಂಸಕನೊಬ್ಬ ಗೀಚಿದ ನುಡಿಗಟ್ಟು ತುಂತುರು-ವರ್ಣಚಿತ್ರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ನಾಯಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಗೀಚುಬರಹದ ಮೇಲೆ ಉಚ್ಚೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಸ್ಥಾಪನಾ-ವಿರೋಧಿ [[ಪಂಕ್ ರಾಕ್]] ಆಂದೋಲನದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹವೂ ಒಡಗೂಡಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಪಂಕ್ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಲಬ್ಬುಗಳು,ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಔಟ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಫಿಟಿ(ಗೀಚುಬರಹ)ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಬ್ಲಾಕ್ ಫ್ಲಾಗ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಾಸ್]](ಹಾಗೂ ಅವರ ಹಿಂಬಾಲಕರು)ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] ಮಾಡಿಸಿದವು. ೧೯೮೦ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬುಡಮೇಲಾದ ಮಾರ್ಟಿನಿ(ಒಂದು ಬಗೆಯ ಬಂದೂಕು)ದರ್ಪಣ, ಇದು ಪಂಕ್ ತಂಡ [http://www.answers.com/topic/missing-foundation ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌] ಗೆ ಸೇರಿಸುವ ದಾರವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಳ ಮನ್‌ಹಟ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಗೀಚುಬರವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಯಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಜ್ಜ ಪಂಕ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ನಕಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewProfile&friendID=61945507 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2012-06-28 |archive-url=https://archive.is/20120628153214/http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewProfile&friendID=61945507 |url-status=dead }}</ref> "ಫ್ರೋಡೊ ಲೈವ್ಸ್" ''[[ಲಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ವಿಂಗ್ಸ್‌]]'' ನ ನಾಯಕನಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹವಾಗಿದ್ದು ಇದೂ ಅವುಗಳ ಸಾಲಿನೊಂದಿಗೊಡಗೂಡಿದ್ದು ಹೆಸರುವಾಸಿಗಿತ್ತು. === ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ === ಜನರು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಹಸಿಯಾದ ಸಿಮೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಕಾಂಕ್ರಿಟ್ ಮೇಲೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಆಗಾಗ ಜೋಡಿಯೊಂದರ ಪರಸ್ಪರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇರುವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಲ ಇಂತಹ ಗೀಚುಬರಹಗಳಿಗೆ ತಾರೀಖನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕದೊಳಗೆ ಒಂದು ನೋಟವನ್ನು ಬೀರಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟದೇ ಹಾಗೇ ಬಿಟ್ಟಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹ === [[File:KRESS.jpg|thumb|ಆಧುನಿಕ ಗೀರು ಬರಹದಲ್ಲಿ ಏರೋಸೊಲ್ ಪೇಂಟ್ ಸಾಮನ್ಯಾವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ]]ಸುಮಾರು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು]] ಗೀಚುಬರವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸ್ಯಾವೇಜ್ ಸ್ಕಲ್ಸ್, ಲಾ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಅನಾಗರೀಕ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ]] ಗೀಚುಬರಹ ಬರಹಗಾರರಾದ [[ಕಾರ್ನ್‌ಬ್ರೆಡ್]], ಕೂಲ್ ಅರ್ಲ್ ಮತ್ತು ಟಾಪ್‌ಕ್ಯಾಟ್ ೧೨೬ ಇವರ ಸಹಿಗಳು-''ಉದೃತ್ತವಾಕ್ಯಗಳು'' ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು.<ref name="Shapiro">ಪೀಟರ್ ಶಪಿರೊ, ''ರಫ್ ಗೈಡ್ ಟು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'', ೨ನೇಯ. ಆವೃತ್ತಿ., ಲಂಡನ್: ರಫ್ ಗೈಡ್ಸ್, ೨೦೦೭.</ref><ref name="NYMagGraf">{{cite news|title=A History of Graffiti in Its Own Words |publisher=New York Magazine |date=unknown |url=http://nymag.com/guides/summer/17406/}}</ref> ಕಾರ್ನ್‌ಬ್ರೆಡ್‌ನನ್ನು ಆಗಾಗ ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹದ ಮೊದಲ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬನಂತೆ ಉದಾಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://fiftyonefiftyone.com/2007/04/cornbread-graffiti-legend.html |title=ಕಾರ್ನ್‌ಬ್ರೆಡ್ - ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಲೆಜೆಂಡ್ |access-date=2010-05-25 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711000227/http://fiftyonefiftyone.com/2007/04/cornbread-graffiti-legend.html |url-status=dead }}</ref> ೧೯೭೦-೭೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಹೊಸಶೋಧದ ಕೇಂದ್ರವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು, ಇಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರು [[TAKI 183]] ಮತ್ತು [[Tracy 168]] ನ್ನು ಬೆನ್ನುಹತ್ತಿ, ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬೀದಿಹೆಸರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಕೆಲಸದಿಂದ ಒಂದು ರೈಲನ್ನು "ಬಾಂಬ್" ಮಾಡಿ, ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಇದನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಮನತಟ್ಟುವಂತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರ್ಣವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ - "ಆಲ್ ಸಿಟಿ". [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ನ ಬರಹಗಾರರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗುರುಳೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ಶುರುವಿನಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡವು, ವಿವರವಾದ ಬರಹ ಟ್ರೇಸಿ ೧೬೮ ನ್ನು ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರೂ "[[ವೈಲ್ಡ್‌ಸ್ಟೈಲ್"]] ಕಲೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು.<ref name="Shapiro" /><ref>ಡೇವಿಡ್ ಟೂಪ್, ''ರ್ಯಾಪ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ '', ೩ನೇಯ. ಆವೃತ್ತಿ., ಲಂಡನ್: ಸೆರ್ಪೆನೆಂಟ್ಸ್ ಟೇಲ್, ೨೦೦೦.</ref> [[ಝಿಫಿರ್]] ಮತ್ತು [[ಲೇಡಿ ಪಿಂಕ್‍ರಂ]]ತಹ ಕಲಾವಿದರಿಂದಾದ ೭೦s ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಹೊಸಶೈಲಿಯ ಪ್ರಾರಂಭಕರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref name="Shapiro" /> <ref name="ReferenceC">ಹಗರ್, ಸ್ಟೀವನ್. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್: ದ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೇಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬ್ರೇಕ್ ಡಾನ್ಸಿಂಗ್, ರ್ಯಾಪ್ ಮ್ಯುಜಿಕ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ. ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೮೪ (ಮುದ್ರಣ ಇಲ್ಲ).</ref> ಗೀಚುಬರಹವು [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ([[ರ್ಯಾಪಿಂಗ್]], [[ಡಿಜಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೇಕ್‍ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ).<ref name="ReferenceC"/> ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಇತರೆ ರೂಪಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಆರಂಭಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಇತರೆ ಅಂಶಗಳು ಕಲೆಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಗೀಚುಬರಹ ಮತ್ತು [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಈ ರೂಪ ಬೀದಿಯಿಂದ ಕಲಾ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾಗಿತು. [[ಜೀನ್-ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕ್ವಿಯಟ್]] ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ ತನ್ನ [[SAMO]] ಟ್ಯಾಗ್‌ನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟನು, ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ಗೆ [[ಬೀದಿ ಕಲೆ]]ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಕೂಡ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕಾಗಿ ಬರೆದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾದ ವಿಜಯಗೀತೆಗಳನ್ನು ತೊಂಬತ್ತರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ಕೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು, [[ಆರ್ಟಿಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌]]ನ"ರಾಂಗ್ ಸೈಡ್ ಆಫ್ ದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಸ್" [[ಕ್ವೆಲ್‌]]ನ ಬ್ರಿಕ್ ವಾಲ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಈಸೋಪ್ ರಾಕ್‌]]ನ "ನೊ ಜಂಪರ್ ಕೇಬಲ್ಸ್" ಹಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Shapiro" /> ===== ಮೂಲಗಳು ===== [[File:Aeroplane1.JPG|right|thumb|150px|ಹಳೆಯ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಹೆಡ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ರಸ್ತೆಯ ಸೇತುವೆಯ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ವಿಮಾನಿನ ಉಬ್ಬು ಕೆತ್ತನೆ ಕಾಣಬಹುದು.1950ರ ದಶಕದ ಸಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ತುಣುಕು]] ಆರಂಭಿಕ ನವ್ಯವಾದಿ ಗೀಚುಬರಹವು ೧೯೨೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿನ ಬಾಕ್ಸ್ ಕಾರುಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಗೀಚುಬರಹ ಆಂದೋಲವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು [[ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು]] ಮತ್ತು ೧೯೬೦ರ [[ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸದಸ್ಯರುಗಳ]] ಆಲೋಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>ಅಬೆಲ್, ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಎಲ್., anಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಾ ಇ.ಬಕ್ಲಿ. "ದ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ರೈಟಿಂಗ್ ಆನ್ ದ ವಾಲ್ಸ್: ಟವರ್ಡ್ ಸೋಶಿಯಾಲಜಿ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸಿಅಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ". ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್, Conn.: ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೭೭.</ref> ೧೯೬೯ ರಿಂದ ೧೯೭೪ರ ಆದ್ಯಂತದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹದ "ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗ" ಜರುಗಿತು. ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಗೀಚುಬರಹದ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳ ಹೊಸ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಳ(ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ)ವಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ನಗರದ ಸುತ್ತ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಇದು [[ಅನಾವರಣ]]ಗೊಳ್ಳುವ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. NYCಯಿಂದ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾಯಿಂದ NYCಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ನಂತರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ನಗರವು ಗೀಚುಬರಹದ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ TAKI ೧೮೩ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. TAKI ೧೮೩ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಹೈಟ್‌, ಮನ್‌ಹಟನ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಒಬ್ಬ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದು, ಈತ ಪಾದ ಸಂದೇಶಕಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಈತನ ಟ್ಯಾಗ್, ಈತನ ಹೆಸರು ಡೆಮೆಟ್ರಿಯಸ್(ಡೆಮೆಟ್ರಕಿ),TAKI, ಮತ್ತು ಈತನ ಬೀದಿ ಸಂಖ್ಯೆ,೧೮೩ ರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಪಾದ ಸಂದೇಶಕಾರನಾಗಿ, ಈತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಪಯಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ. ಇದು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ "'Taki ೧೮೩' ಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಪೆನ್ ಪಾಲ್ಸ್" ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯ ಲೇಖನ ಉದ್ಭವವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="JinxArtCrimes" /><ref name="NYMagGraf" /><ref>{{cite news|title=Black History Month — 1971 |publisher=BBC |date=unknown |url=http://www.bbc.co.uk/1xtra/bhm05/years/1971.shtml}}</ref> ಗೀಚುಬರಹ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹೊರಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, [[ಜುಲಿಯೊ 204]]ನು ಒಬ್ಬ ಆರಂಭಿಕ ಬರಹಗಾರನೆಂಬ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಸಮಯದ ಇತರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಸರುಗಳು: [[ಸ್ಟೇ ಹೈ 149]],[[ಫೇಸ್ 2]], ಸ್ಟಿಚ್ ೧, ಜೋ ೧೮೨, ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ೧೬೧ ಮತ್ತು ಕೇ ೧೬೧. ಬಾರ್ಬರ ೬೨ ಮತ್ತು ಇವಾ ೬೨ ಇವರು ಕೂಡ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಬರಹಗಾರರೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. [[File:Vila Madalena ¹.jpg|thumb|left|ಸ್ಯಾಒ ಪೌಲೊದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಟ್ಯಾಗ್ಸ್]] ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಘಟಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಘಟನೆಯೆಂದರೆ, ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳವರೆಗೆ ನಡೆದ ಹೊರಗಿನ ಆಂದೋಲನ. ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಕಲಾವಿದರ ಗುರಿ "ಮೇಲೇಳು"ವುದಾಗಿತ್ತು: ಎಷ್ಟು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಸಾಧಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಕಡಿಮೆ ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ರೈಲುಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಕಲಾವಿದರು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಪ್ರಾಂಗಣದೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು, ಆಗಾಗ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಕಾರು ಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ವಿವರವಾದ ಕಲಾ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲಿರುವವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. [[File:Tag in Malmö.jpg|thumb|ಗ್ರಾಫಿಟಿ "ಟ್ಯಾಗ್"ಗೆ ಉದಾಹರಣೆ]] ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಇರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದನೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ದಾರಿಯ ಅವಶ್ಯಕವಿದ್ದುದರಿಂದ ೧೯೭೧ ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಟ್ಯಾಗುಗಳು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ [[ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಾಫಿಕ್‌]]ನಂತೆ ಕಾಣುವ ಕಲವಿದರ ಸಹಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಶುರುಮಾಡಿದವು. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ, ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಕೂಡ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಪತ್ರದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಗೆರೆಗಳ ದಪ್ಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಟ್ಯಾಗುಗಳ ಸ್ಥೂಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ’ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೃತಿ’ ಅಥವಾ ’ಕೃತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿತು. ಸೂಪರ್ ಕೂಲ್ ೨೨೩ ಈ ರೀತಿಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನೆಂಬ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ.<ref>"ಸ್ಟೈಲ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಫ್ರಾಮ್ ದ ಅಂಡರ್‌ರೈಟಿಂಗ್, (ರೆ)ಇವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಏರೋಸೊಲ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್." ಸ್ಟಂಪಾ ಅಲ್ಟರ್ನೆಟೀವ್ ಇನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ವಿತ್ ಐಜಿಟೈಮ್ಸ್, ೧೯೯೬, ISBN : ೮೮-೭೨೨೬-೩೧೮-೨.</ref><ref>"ಫ್ರೈಟ್‍ಟ್ರೇನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ", ರೋಜರ್ ಗಸ್ಟ್‌ಮನ್, ಇಯಾನ್ ಸ್ಯಾಟ್ಲರ್, ಡೆರಿನ್ ರೊವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹ್ಯಾರಿ ಎನ್ ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್ Inc, ೨೦೦೬. ISBN ೯೭೮-೦-೮೧೦೯-೯೨೪೯-೮.</ref><ref>http://www.subwayoutlaws.com/history/history.htm</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾದ, ಪೊಲ್ಕಾ ಡಾಟ್ಸ್, ಕ್ರಾಸ್‌ಹ್ಯಾಚಸ್, ಮತ್ತು ಚೆಕರ್ಸ್‌ಗಳು ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಬಳಕೆ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. "ಮೇಲಿನಿಂದ-ಕೆಳಗೆ", ಇಡೀ ಕಾರು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳತೆ ಹಾಕಿದ ಕೆಲಸಗಳು, ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾಶನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಈ ಸಮಯಾವಧಿಯ ಸಮಗ್ರ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸದೇ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ - ಹ್ಯುಗೊ ಮಾರ್ಟಿನೆಝ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್(ಯುಜಿಎ)ವನ್ನು ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಯುಜಿಎ ಆ ಸಮಯದ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೭೪ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. TF೫ (ದಿ ಫ್ಯಾಬುಲಸ್ ಫೈವ್), ಒಂದು ತಂಡವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅವರು ವಿವರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಸಮಗ್ರ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಗಿತ್ತು..<ref>http://www.at149st.com/tf5.html</ref> ===== ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ===== [[File:Heavily tagged subway car in NY.jpg|thumb|1973ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ತುಂಬಿಸಿದ ಗಾಡಿ]] ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಗೀಚುಬರಹದ ಬರಹ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ "ಬಾಂಬಿಂಗ್" ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಗೀಚುಬರಹ ನಿವಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಲಾ ಸ್ವರೂಪದ ಹೋರಾಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಸಾಗಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, "ಟಾಪ್-ಟು-ಬಾಟಮ್"ಗಳು ಇಡಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿಕಸಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು ಈ ಯುಗದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನೀಯವಾದದ್ದು "ಥ್ರೋ-ಅಪ್"(ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸು)ನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ರುಜುವಾತಾಯಿತು, ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಟ್ಯಾಗಿಂಗುಗಳಿಗಿಂತ ಬಹು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಹಿದ್ದವು ಆದರೆ "ಖಂಡ"ದಷ್ಟು ಜಟಿಲವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ತರುವಾಯವೇ, ಯಾರು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಥೇಚ್ಛ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಥ್ರೋ-ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ನೋಡಲು ಥ್ರೋ-ಅಪ್‌ಗಳು ಪಂದ್ಯಕ್ಕಿಳಿದವು. ಗೀಚುಬರಹ ಬರವಣಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತಾ ಬಂತು ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರು "ಎಲ್ಲ-ನಗರ"ಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅಥವ ಎನ್‌ವೈಸಿಯ ಎಲ್ಲ ಐದು [[ಪಟ್ಟಣಸ್ಥಳ]]ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಕಾಣಲು ಹೆಣಗಾಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಜಡವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದವು. ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರನ್ನು, ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಬದಲಾಯಿಸುವ ಒಂದು ಆಸೆಯೊಂದಿಗೆ ೧೯೮೦ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ದಾಪುಗಾಲಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. [[File:Graffiti - European train.jpg|thumb|ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಗೀರು ಬರಹ]] ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಹಾಗೂ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭವು ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಂಚಲನವನ್ನು ತಂದಿತು. ಗೀಚುಬರಹದ ಪ್ರಭಾವವು ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ನಿಂದಾಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಫ್ರೆಡಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಒಂದು ಆಂದೋಲನ ಶುರುವಾಯಿತು ಈ ಸಮಯದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಮೂರ್ತಿ [[ಫ್ಯಾಬ್ 5 ಫ್ರೆಡಿ(]]ಫ್ರಡ್ ಬ್ರಾಥ್‌ವೈಟ್), ಈತ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಗೋಡೆ-ಬರಹ ತಂಡ"ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಈತ ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ನಡುವಿನ ತುಂತುರು ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು, ಇವು ೭೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಲು ಶುರುವಾದವು: "ಇದರಿಂದ ’ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್’ ಬಂದಿತು".<ref>ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಕೋಟ್ ಇನ್: ಲಿಪ್ಪರ್ಡ್, ಲಕ್ಕಿ. '': ಆರ್ಟ್ ಇನ್ ಮಲ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ಅಮೆರಿಕಾ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ದ ನ್ಯೂ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೦.</ref> ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿಯು ಗೀಚುಬರಹ ಮತ್ತು [[ರ್ಯಾಪ್]] ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ಅಡಿಪಾಯಗಳಾಚೆ ಪಸರಿಸಲು,ಹಾಗೂ ಬಹುತೇಕ ವೈಟ್‌ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದನೆಂಬ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಆಗಾಗ ಪ್ರಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಹ್ಯುಗೊ ಮಾರ್ಟಿನೆಝ್‌ನ ರೇಝರ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಿಂದೀಚೆಗೆ, ಸುಮಾರು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಲಾ ಜಗತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಗ್ರಹಣಶೀಲವಾಗತ್ತಾ ಬಂದಿತು. ಸಾಗಣೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಗೀಚುಬರಹ ಮೇಲೋತ್ಪಾಟನೆ ಒಂದು ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಇದು ಕೂಡ ನಿಜವಾದ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಸಂಚಲನವಾಗಿತ್ತು. [[ಎಂಟಿಎ(ಮೆಟ್ರೊ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ)]]ಯು ಪ್ರಾಂಗಣದ ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ಗೀಚುಬಹರ ಕಲಾವಿದರ ತೊಯ್ದಾಟದ ಸಮರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ಕಲಾವಿದರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಶುರುವಾದ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗಿನ ಎಂಟಿಎ ಕದನವು, ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಆಗಾಗ ಹತಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ===== ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಸರಣ ===== ಕಲಾ ವಿತರಕ ಕ್ಲಾಡಿಯೊ ಬ್ರುನಿಯಿಂದ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಲೀ ಕ್ವಿನೊನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿಗೆ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ, ಇದು ಅವರ ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರದ ಮೊದಲ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿತ್ತು. ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿಯ [[ಡೆಬಿ ಹ್ಯಾರಿ]]ಯೊಂದಿಗಿನ ಸ್ನೇಹ [[ಬ್ಲಾಂಡಿ]]ಯ ಏಕ "[[ರಾಪ್ಚರ್]] "([[ಕ್ರಿಸಲಿಸ್]], ೧೯೮೧)ನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು, ಇದರ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ [[SAMO© ಗೀಚುಬರಹ]]ದ [[ಜೀನ್-ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕಿಯಟ್‌]]ನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹದ ಅಂಶಗಳ ಒಂದು ವರ್ಣನೆಯ ಮೊದಲ ಮಿಣುಕು ನೋಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವಾದದ್ದು ಚಾರ್ಲಿ ಅಹರ್ನ್‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಕಾದಂಬರಿ ಚಿತ್ರ ''[[ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್]]'' (ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್, ೧೯೮೨)ಹಾಗೂ ಆರಂಭಿಕ [[ಪಿಬಿಎಸ್]] ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''[[ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್]]'' (೧೯೮೩). ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳಾದ [["ದಿ ಮೆಸೇಜ್]]" ಮತ್ತು "[[ಪ್ಲಾನೆಟ್ ರಾಕ್]]" ಹಾಗೂ ಅವುಗಳೊಡಗೂಡಿದ [[ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೋ]]ಗಳು (ಎರಡೂ ೧೯೮೨)ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರಗಡೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿವೆ. ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್‌ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಾದ ಸ್ಕಿಮೆ, ದೊಂಡಿ, ಮಿನ್‌ಒನ್ ಹಾಗೂ ಝಿಫಿರ್ ಇವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಣ್ಣಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ತಂಡಗಳಾದ ರಾಕ್ ಸ್ಟಡಿ ತಂಡಗಳನ್ನು ಏಕಮಾತ್ರ ರ್ಯಾಪ್ ಧ್ವನಿವಾಹಿಹಿಯನ್ನೇ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರದೊಳಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್‌ಗಳು ಆರಂಭಿಕ ೧೯೮೦ರ ದಶಕ ದ ಯವ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತೆಂಬುದರ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಈಗಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಲಾಬೊಂಟೆ, ಪೌಲ್. ಆಲ್ ಸಿಟಿ: ದ ಬುಕ್ ಎಬೌಟ್ ಟಾಕಿಂಗ್ ಸ್ಪೇಸ್. ಟೊರೊಂಟೊ ಇಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ೨೦೦೩</ref> ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಚುರ ೨೦೦೦ ಇವರು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ರ್ಯಾಪ್ ಪ್ರವಾಸದ ಅಂಗವಾಗಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಹೆರ್ಶ್ಕೊವಿಟ್ಸ್, "ಲಂಡನ್ ರಾಕ್ಸ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಬರ್ನ್ಸ್ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಬಿ-ಬಾಯ್ಸ್ ಬ್ರೇಕ್ ಲೆಗ್", ''ಸಂಡೇ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್'', ಎಪ್ರಿಲ್ ೩, ೧೯೮೩.</ref> ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಗೂ ''[[ಬೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]'' ([[ಓರಿಯನ್]],೧೯೮೪)ಗಳಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನಾವರಣ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಾಲಿವುಡ್ ಕೂಡ ಇತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿ, [[ಫೇಸ್ 2]]ನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲವು ಹೊಸ [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ]]ದ ಉದಯವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಬ್ಲೆಕ್ ಲೆ ರೇಟ್‌]]ನಿಂದ ca ೧೯೮೧ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು; ೧೯೮೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಸಿಡ್ನಿ, [[ಮೆಲ್‌ಬಾರ್ನ್]] ನಗರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ಇವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ [http://laughingsquid.com/charles-gatewood/ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗೇಟ್‌ವುಡ್] ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ [http://www.rennieellis.com.au/ ರೆನಿ ಎಲ್ಲಿಸ್] ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>ಇಲ್ಲಿಸ್,ರೆನ್ನಿ, ''ದ ಆಲ್ ನ್ಯೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ'' (ಸನ್ ಬುಕ್ಸ್, ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ೧೯೮೫) ISBN ೦-೭೨೫೧-೦೪೮೪-೮</ref> ===== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಅವನತಿ ===== [[File:NY grafitti.JPG|right|thumb|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಚೈನಾಟೌನ್ ನಡುವಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೀರು ಬರಹ]] ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೇ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬಹುತೇಕ ನಾಶವಾಗುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ತ್ವರಿತ ಅವನತಿಗೆ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಿರುಕು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳು ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದವು, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅತಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ದಂಡಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಶಾಸನಗಳು ಶುರುವಾಗಿದ್ದವು, ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧವು ಸಲಕರಣಾ (ಕಸಿದುಕೊಂಡ)ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಎಂಟಿಎ ತಮ್ಮ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಬಜೆಟ್‌ನ್ನು ಕಡುವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ವಿಶೇಷ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಕಾಣಲಾದ ಅನೇಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು, ಪ್ರಾಂಗಣಗಳ ಕಾವಲು ಕಾಯಲಾಯ್ತು, ಹೊಸ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ, ಖಂಡಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ, ದ್ರಢವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಗಿತು. ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮ ಬಹುತೇಕ ಬರಹಗಾರರು ರಸ್ತೆಗಿಳಿದರು, ನಿತ್ಯಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್ ಕಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದೂ ಈಗ ಬರಹದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತ ಪ್ರಕಾರವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು, ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದರೂ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸವಾಲಾಗಿ ನೋಡುವ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಕಲಾವಿದರು ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಳ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದರು ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಐಕ್ಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು ಈ ಸವಾಲುಗಳ ಒಂದು ಅನಾನುಕೂಲತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯುಗದ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು, ಬ್ಲೇಡ್, [[ದೊಂಡಿ]], ಮಿನ್‌ ೧, ಕ್ವಿಕ್,[[ಸೀನ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಮೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಎನ್‌ವೈಸಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಅಂತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅತಿ "ಮಣಿಯದ" ಕಲಾವಿದರು ಮಾತ್ರ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುತ್ತ ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಿಡಿತಕ್ಕೊಳಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿದ ಜನತೆ ಆಗಾಗ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಪಯಣ ಬೆಳೆಸಿತು. ===== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ೧೯೮೫–೧೯೮೯ ===== ೧೯೮೫ ರಿಂದ ೧೯೮೯ ಗಳ ನಡುವಿನ ವರ್ಷಗಳು "ಮಣಿಯದ" ಯುಗವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಈ ಕಾಲದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, [[ತುಂಡಾದ ಪ್ರಾಂಗಣಕ್ಕೆ]] ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಕಾರುಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಕಲೆ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಕುಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅತಿಯಾದ ಭದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಇಟ್ಟಿತು. ಕಾರಿಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ವಿವರವಾದ "ಬರ್ನರ್ಸ್"ಗಳು ಈಗ ಅಗಾಗ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನೆನೆಸಿಡಲಾದ ಸರಳಾತಿಸರಳ ಮಾರ್ಕರ್ ಟ್ಯಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಕಾರಗೊಂಡವು. ೧೯೮೬ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಂಟಿಎ ಮತ್ತು [[ಸಿಟಿಎ]] ಗಳು "ಗೀಚುಬರಹದ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧ"ವನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿದಂತೆ ಗೀಚುಬರಹ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ "ಬಾಂಬಿಂಗ್" ನೊಂದಿಗಿನ ಹಿಂಸೆಯೂ ಕುಸಿಯಿತು. ೮೦ರ ದಶಕದ ಕೆಲವು ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳೂ ಕೂಡ ಹೊಸ ಜಾಹಿರಾತು ಫಲಕಗಳಾಗಿದ್ದವು. [[ಕೋಪ್2]], [[ಕ್ಲಾ ಮನಿ]], ಸೇನ್ ಸ್ಮಿತ್, [[ಝಿಫಿರ್]] ಮತ್ತು [[ಟಿ ಕಿಡ್]] ಇವರು ಈ ಯುಗದ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು.<ref>http://www.at149st.com/smith.html</ref><ref>{{cite web |title=T KID 170 |url=http://www.at149st.com/tkid.html |accessdate=30 June 2009}}</ref> ===== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ಆಂದೋಲನಾ ಯುಗ ===== ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ರೈಲು ಕಾರುಗಳಿಂದ "ರಸ್ತೆ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ" ಬಂದ ಬಹಸಂಖ್ಯಾತ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಗೀಚುಬರಹದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಗವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ಆಂದೋಲನವು ೧೯೮೯ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೀಚುಬರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಕಾರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕಲೆಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ರಸ್ತೆಗಳ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದ ಹುಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news | publisher = CNN |date= 2005-11-04 | url = http://www.cnn.com/2005/US/03/21/otr.green/index.html | title = From graffiti to galleries | accessdate = 2006-10-10}}</ref> ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ಆಂದೋಲನಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ, ಕೇವಲ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ರಸ್ತೆಗಳ ಬಹುಭಾಗಗಳು ಯಾರೂ ಮುಟ್ಟದೇ ಉಳಿದಿದ್ದವು. ಸಾಗಣೆ ಕಂಪೆನಿ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಗೀಚುಬರಹಗಳು ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಯಲ್ಲದ ಜನತೆಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿದವು. <blockquote> ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಬೇರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಗರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥರು ತಂಡ ಗೀಚುಬರಹಗಳು ಬಹುತೇಕ ದೊಡ್ದ ಸೇಬಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಒಂದು ಬೆಳೆರೋಗವೆಂದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಭಾವಿಸಿತ್ತು</blockquote> ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಶೈಲೀಕರಿಸಿದ ಚಿತ್ತುಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೇಶದ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಪಸರಿಸಿತು. ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾದಿಂದ ಸ್ಯಾಂಟ ಬಾರ್ಬರ, ಕ್ಯಾಲಿಫ್‌ವರೆಗೆ, ಭೂಗರ್ಭ ರೈಲ್ವೆ ಕಲಾವಿದರ ಗೀಚುಬರಹ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ವಾರ್ಷಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳು ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟಕ್ಕೇರಿತು. <ref>ಬೀಟಿ, ಜೋನಾಥನ್ ; ಕ್ರೆ, ಡನ್. "ಜಿಪ್ ಯು ಹ್ಯಾವ್ ಬೀನ್ ಟ್ಯಾಗ್ಡ್". ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್. ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೦. prgrph.೨</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಈ ಪದ್ಧತಿ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗಿ ಕಲಾವಿದರಾದ [[ಜೀನ್-ಮೈಕೇಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕಿಯಟ್,]] ತನ್ನ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ SAMO (ಸೇಮ್ ಓಲ್ಡ್ ಷಿಟ್)ನೊಂದಿಗೆ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು, ಮತ್ತು [[ಕೇತ್ ಹೇರಿಂಗ್‌]] ಈತ ಕೂಡ ತನ್ನ ಕಲೆಯನ್ನು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನಾದನು. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಧನರಾದವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಿದ)ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಈ ರೀತಿಯ ವಿವರವಾದ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಅಂಗಡಿಗಳ ಮುಂದಿನ ಗೇಟುಗಳ ಮೇಲೆ ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆ ಅಂಗಡಿಯವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ರ್ಯಾಪರ್]] [[ಬಿಗ್ ಪನ್‌]]ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ, [[ಬಿಜಿ183]], ಬಯೋಮ್ ನೈಸರ್ [[TATS CRU]] ಇವರಿಂದ ಆತನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು; [[ಕುಖ್ಯಾತ ಬಿ.ಐ.ಜಿ]], [[ಟ್ಯುಪಕ್ ಶಕುರ್]], [[ಬಿಗ್ ಎಲ್]], ಮತ್ತು [[ಜ್ಯಾಮ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಜೇ]] ಇವರುಗಳ ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಾವಪ್ರವಾಹ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>{{cite web | publisher = MTV News | title = New Big Pun Mural To Mark Anniversary Of Rapper's Death in the late 1990's. | url = http://www.mtv.com/news/articles/1439015/20010202/story.jhtml | date = 2001-02-02 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2009-04-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090428094441/http://www.mtv.com/news/articles/1439015/20010202/story.jhtml | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | publisher = Harlem Live | title = Tupak Shakur | url = http://www.harlemlive.org/community/elbarrio/tupac.htm |date= unknown | accessdate = 2006-10-11}}</ref><ref>{{cite web | publisher = Santa Monica News | title = "Bang the Hate" Mural Pushes Limits | url = http://www.surfsantamonica.com/ssm_site/the_lookout/news/News-2006/May-2006/05_04_06_Bang_the_Wall.htm |date= unknown|accessdate = 2006-10-11}}</ref> === ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ === [[File:Feliz 1984.JPG|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ವೀಡಿಯೋ ಆಟದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗೀರು ಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆಯ ಉದಾಹರಣೆ]] ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹವು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದೈತ್ಯ [[ಐಬಿಎಂ]] ಷಿಕಾಗೊ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ "ಶಾಂತಿ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಲೈನಕ್ಸ್" ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಒಂದು [[ಶಾಂತಿ ಸಂಕೇತ]]ವಾದ, ಒಂದು [[ಹೃದಯ]] ಹಾಗೂ ಒಂದು [[ಪೆಂಗ್ವಿನ್]]([[ಲೈನಕ್ಸ್]] ಶುಭಚಿಹ್ನೆ)ನ್ನು ಕಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರತೆಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು "ರಸ್ತೆ ಕಲಾವಿದರು" ಬಂಧಿಸ್ಪಟ್ಟರು ಹಾಗೂ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಐಬಿಎಂ ಗೆ ದಂಡ ರೂಪದ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಚತಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭರಿಸಲು US$೧೨೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | publisher = CNN | title = IBM's graffiti ads run afoul of city officials | url = http://archives.cnn.com/2001/TECH/industry/04/19/ibm.guerilla.idg/index.html | date = 2001-04-19 | accessdate = 2006-10-11 | first = James | last = Niccolai | archive-date = 2006-10-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061004173008/http://archives.cnn.com/2001/TECH/industry/04/19/ibm.guerilla.idg/index.html | url-status = dead }}</ref><ref name="wired">{{cite web|publisher = Wired|title = Sony Draws Ire With PSP Graffiti|url = https://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69741|date = 2005-12-05|accessdate = 2008-04-08|archiveurl = https://archive.today/20120918120704/http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69741|archivedate = 2012-09-18|url-status = live}}</ref> ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಣ್ಣ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ [[ಪಿಎಸ್‌ಪಿ]] ಆಟದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಷಿಕಾಗೊ, ಅಟ್ಲಾಂಟ, ಫಿಲೆಡಲ್ಫಿಯಾ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಮೈಮಿಯಲ್ಲಿ [[ಸೋನಿ]] ಆರಂಭಿಸಿದ ಹಾಗೂ [[TATS CRU]] ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರ ಶುರುವಾಯಿತು.<ref name="wired" />[[ಈ ಪ್ರಚಾರ]]ದಲ್ಲಿ, ಐಬಿಎಂ ಪ್ರಚಾರದ ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಸೋನಿ ಅವರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ "ತೇಲಾಡುವ-ಕಣ್ಣಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಕ್ಕಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಪಿಎಸ್‌ಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡ್‌, ಒಂದು ಹುಟ್ಟು ಅಥವಾ ಒಂದು ಆಡುವ ಕುದುರೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಡುವಂತೆ" ಚಿತ್ರ ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಡ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ.<ref name="wired" /> ಇದರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲೇ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ [[ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್‌]]ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ [[ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದ [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ]] ಪೊಲೀಸ್ ದಳದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹದಿಹರೆಯದ ಒಂದು ತಂಡ ಹೋರಾಡುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ''[[ಜೆಟ್ ಸೆಟ್ ರೇಡಿಯೋ]]'' ಸರಣಿಗಳು(೨೦೦೦–೨೦೦೩)ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ವ್ಯಾಪಾರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿರದ ಕಲಾವಿದರು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣಗೊಳಿದ ಐಬಿಎಂ(ಆನಂತರ ಸೋನಿಯಿಂದಲೇ) ನಂತಹ ಕಂಪೆನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಯನ್ನು ಕಥಾ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು, ಸೋನಿ ಕಂಪೆನಿಯ, [[ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವ ಯಂತ್ರ 2]]ಕ್ಕಾಗಿ ''[[ರಾಕುಗಕಿ ಓಕೊಕು]]'' ಸರಣಿಗಳು(೨೦೦೩–೨೦೦೫) ಕೇವಲ ಲಾಭ ತರುವ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಿದ್ದ ಕೆಟ್ಟ ರಾಜನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಅನಾಮಿಕ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಆತನ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಥೆಯ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವ ಗೀಚುಬರಹ ರಚನೆಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ರಾಜಕೀಯ ಬಲದಂತೆ ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹದ ನಿಜವಾದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ,''ಜೆಟ್ ಸೆಟ್ ರೇಡಿಯೋ'' ಸರಣಿಗಳಂತೆ, ಭ್ರಷ್ಟ ನಗರ ಮತ್ತು ಇದರ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಆಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ''[[Marc Eckō's Getting Up: Contents Under Pressure]]'' (೨೦೦೬) ಬಂದಿತು. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಇತರೆ ಆಟಗಳು ''[[ಬಾಂಬ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್]]'' (೨೦೦೪)ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕೆಂಟ್]] ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಒಂದು ನೇರ ಗೀಚುಬರಹ ನಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ೨೦ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರೈಲುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ''[[ಸೂಪರ್ ಮ್ಯಾರಿಯೊ ಸನ್‌ಶೈನ್]]'' (೨೦೦೨), ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕ [[ಮ್ಯಾರಿಯೊ]] ದುಷ್ಟ [[ಬ್ರೌಸರ್.ಜ್ಯೂನಿಯರ್]] ಬಿಡಿಸಿದ ಗೀಚುಬರಹಗಳ ನಗರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಮೇಯರ್ [[ರುಡಾಲ್ಫ್ ಗಿಲಿಯಾನಿ]]("[[ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೋ ಥಿಯರಿ]]"ಯ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ)ಯ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅಥವಾ ಷಿಕಾಗೊವಿನ ಮೇಯರ್[[ರಿಚರ್ಡ್ ಎಂ.ಡಾಲೆ]]ಯ "[[ಗೀಚುಬರಹ ಸ್ಪೋಟಕರು]]"ವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಕಥಾಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. [[File:Fekspace.jpg|thumb|1978ರ ಅಟವನ್ನು ಗೀರು ಬರಹ ಚಿತ್ರಣ ಸ್ಪೇಸ್ ಇನ್ವೇಡರ್ಸ್‌]] ಅನೇಕ ಇತರೆ ಗೀಚುಬರಹರಹಿತ ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮುಗಳು ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಆಸ್ಪದ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು(ಅವು, [[ಹಾಫ್ ಲೈಫ್ ಸರಣಿಗಳು|''ಹಾಫ್ ಲೈಫ್ '' ಸರಣಿಗಳು]], [[ಟೋನಿ ಹಾಕ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳು|''ಟೋನಿ ಹಾಕ್ಸ್ '' ಸರಣಿಗಳು''[[The Urbz: Sims in the City]]'' ]], '', ''[[ರೋಲಿಂಗ್]]'' ಮತ್ತು''[[Grand Theft Auto: San Andreas]]'' ) ಅನೇಕ ಇತರೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಗೀಚುಬರಹದ ಒಳಗಿನ-ಆಟ ವರ್ಣನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು(ಅವು, ''[[ದಿ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್]]'', ''[[ಡಬಲ್ ಡ್ರಾಗನ್ 3: ದಿ ರೋಸೆಟ್ಟ ಸ್ಟೋನ್]]'', ''[[ನೆಟ್‌ಹಾಕ್|ನೆಟ್‌ಹಾಕ್''[[Samurai Champloo: Sidetracked]]'' ]]'', '''', ''[[ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಂಡ್ಸ್ ವಿತ್ ಯು]]'', ''[[ದಿ ವಾರಿಯರ್ಸ್]]'', ''[[ಜಸ್ಟ್ ಕಾಸ್]]'',''[[ಪೋರ್ಟಲ್,]]'' [[ವಾಸ್ತವಿಕ ಗೀಚುಬರಹ]]ದ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ) "ರೇಖಾಚಿತ್ರ"ಕ್ಕೆ ಸಮನಾರ್ಥಕವಾಗಿ "ಗೀಚುಬರಹ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟಗಳು ಕೂಡ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು(ಅವು, ''[[ಯಾಹೂ! ಗೀಚುಬರಹ]]'', ''ಗೀಚುಬರಹ'', ಇತ್ಯಾದಿ). ಒಬ್ಬ ನಗರ ವಸ್ತ್ರವಿನ್ಯಾಸಕಾರ [[ಮಾರ್ಕ್ ಎಕೊ]], ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈತ "ಗೀಚುಬರಹ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಲಾ ಆಂದೋಲನ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಯಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಚಾಲಕ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web | publisher = SOHH.com | title = Marc Ecko Hosts "Getting Up" Block Party For NYC Graffiti, But Mayor Is A Hater | url = http://www.sohh.com/articles/article.php/7428 | date = 2005-08-17 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-10-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061004175230/http://www.sohh.com/articles/article.php/7428 | url-status = dead }}</ref> ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಕೇತ್ ಹ್ಯಾರಿಂಗ್]], ಈತ ಪಾಪ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತಂದನು. ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾರಿಂಗ್ ತನ್ನ ಮೊದಲನೇ ಪಾಪ್ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ತೆರೆದನು: ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೇವಲ ನಗರದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಈತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಈ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೋಡಲು ಪ್ರವೇಶವಕಾಶವಿತ್ತು. ಈ ಪಾಪ್ ಮಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಗುಗಳು ಮತ್ತು ಟೀ-ಶರ್ಟ್‌ಗಳಂತಹ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. "ಪಾಪ್ ಮಳಿಗೆ ನನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಿತು" ಎಂದು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಲೆಯನ್ನು ತುಚ್ಛೀಕರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ "ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಇದು ಸ್ಥಿರ ಕಲೆಯಾಗಿತ್ತು". ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಸಮೂಹಗಳೆರಡರ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಳಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಾದ ಮೈಕ್ ಜಿಯಾಂಟ್, ಪರ್ಸ್ಯು, ರೈಮ್, ನ್ಹೊ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತರು ಡಿಸಿ ಶ್ಯೂಸ್, ಅಡಿದಾಸ್, ರೆಬೆl೮ ಒಸಿರಿಸ್ ಅಥವಾ ಸಿರ್ಕಾ <ref name="ReferenceA">ಗಂಜ್, ನಿಕೋಲಸ್. "ಗ್ರಾಫಿಟಿ ವರ್ಲ್ಡ್". ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್. ೨೦೦೪</ref> ಕಂಪೆನಿಗಳ ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡ್, ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಬೂಟುಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು.ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಕಂಪೆನಿಗಳಾದ DZINE, ಡೇಝ್, ಬ್ಲೇಡ್, ದಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಇವುಗಳು ಮೂಲ ಮಾಧ್ಯವವಾದ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಆಗಾಗ ಬಳಸದೆ, ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಗ್ಯಾಲರಿ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದ್ದವು.<ref name="ReferenceA" /> ಆದರೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ತಂಡ, ೧೨೩Klanದಿಂದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಭವಿಷ್ಯಃ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸೈನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೊರ್‌ನಿಂದ ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ೧೨೩Klan ನ್ನು ಗೀಚುಬರಹ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಗೀಚುಬರಹ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರು ನೈಕ್, ಅಡಿದಾಸ್, ಲ್ಯಾಂಬೋರಿನಿ, ಕೊಕೊ ಕೋಲಾ, ಸ್ಟಸ್ಸಿ, ಸೋನಿ, ನಸ್ದಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ರುಚಿಸುವ ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಚಿತ್ರ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು, ಕಾಲಿನ ಬೂಟುಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ, ತಯಾರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | publisher = Samuel Jesse — Gráfica Real | title = 123Klan Interview | url = http://graficareal.net/index.php/interviews/graffiti-to-graphic-design-kings-of-evolution-part-1-123klan-interview/ | date = 2009-01-27 | accessdate = 2009-03-03 | archive-date = 2009-02-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090207153801/http://graficareal.net/index.php/interviews/graffiti-to-graphic-design-kings-of-evolution-part-1-123klan-interview/ | url-status = dead }}</ref> ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಪರಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಸುತ್ತ [[ಕುಂಗ್ ಫಾಕ್ಸ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ [http://www.linkedin.com/pub/11/78/621 [[ಮಿಕ್ ನ್ಯೂಮನ್]] ರಚಿಸಿದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮಿಶ್ರಣದ ಟಿವಿ ಧಾರವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ, ಇವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕುಂಗ್ ಫು ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾದರಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಗೀಚುಬರಹಗಳು ವಿವರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಂಬುತ್ತವೆ, ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವಗಳು, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತ, ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೂಡ ಆ ರೀತಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಾದಂತಹ [[ESPO]] ಅಥವಾ ESPO, [[KAWS]], STASH, ಮತ್ತು [[ಫ್ಯೂಚುರಾ 2000]], ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ [[ಕ್ರೇಜಿ ಲೆಗ್ಸ್(ನೃತ್ಯಪಟು)]], ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅಗ್ರಜರು [[ಅಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ]], [[ಬಿಝ್ ಮಾರ್ಕಿ]], ಮತ್ತು [[ಕ್ವೀನ್ ಲಾಟಿಫ್ಹ]]ರಿಂದ ಆಚೆ ಬರುತ್ತವೆ. === ಜಾಗತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು === ==== ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ==== [[File:OlindaGraffiti.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಓಲಿಂಡಾದಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗೀರುಬರಹ]]ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಒಳಗೆ, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ [[ಸಾವೊ ಪಾಲೊ]]ವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.flickr.com/photos/tristanmanco/sets/154564/See Tristan Manco São Paulo pics on flikr.com]</ref> ಬ್ರೆಜಿಲ್ "ಒಂದು ಅದ್ವಿತೀಯ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಗೀಚುಬರಹ ದೃಶ್ಯವೆಂಬ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು...[ಗಳಿಕೆ]ಇದು ಕಲಾತ್ಮಕ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ".<ref name="Manco7">ಮಾನ್ಕೊ, ತ್ರಿಸ್ತಾನ್. ''ಲಾಸ್ಟ್ ಆರ್ಟ್ &amp; ಕ್ಯಾಲೆಬ್ ನೀಲನ್, ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಬ್ರೇಜಿಲ್''. ಲಂಡನ್: ಥೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಡ್ಸನ್, ೨೦೦೫, ೭.</ref><ref name="Manco7" /> ಗೀಚುಬರಹ "ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಸಂಭಾವ್ಯ ಜಾಗದಲ್ಲೂ ಝಳಪಿಸುತ್ತಿದೆ"<ref name="Manco7" /> ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯನ್ನು "ಇಂದಿನ ಸಾವೊ ಪಾಲೊವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಡುವೆ ಆಗಾಗ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Manco9">ಮಾನ್ಕೊ, ೯</ref><ref name="Manco10" />"ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಮಹಾನಗರ"<ref name="Manco9" /> ದ ಸಾವೊ ಪಾಲೊ ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೊಂದು ಹೊಸ ದೇವಾಲಯವಾದನು;<ref name="Manco9" /> ಮ್ಯಾಂಕೊ ಬಡತನ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ...[ಹಾಗೂ]ಮಹತ್ವದ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನತೆಯ<ref name="Manco8">ಮಾನ್ಕೊ, ೮</ref> ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ "ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉರುವಲಾಗಿಸಿರುವ" ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಂತೆ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ತೀವ್ರ ಬಡತನ<ref name="Manco10">ಮಾನ್ಕೊ, ೧೦</ref> ವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Manco10" /> ಜಗತ್ತಿನ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಬ್ರೆಜಿಲ್ "ಆದಾಯದ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಮ ಹಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು" ಆಗಿದೆ. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Manco8" /> ಈ ರೀತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ, ಮ್ಯಾಂಕೊ ಈ ರೀತಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ, ಅಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಂಗಡಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆತಂಕಗಳಿಂದ ಸೀಳಾಗಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದೀಯ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ ಮೇವು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೌರಹಕ್ಕು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡವರಿಗೊಂದು ನಗರ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ" ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆ.<ref name="Manco10" /> ==== ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ==== ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿತ್ತು, [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ದೇಶಗಳ ಎಮಿರೇಟು‌ಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಇರಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ’ಎಮಿರ್‌ಗಳಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುವ ದೇಶ(ಎಮಿರೇಟ್‌ಗಳು)ಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಗರ್‌ಗಳ(ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಗುರುತನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು)ಕಿರುಚೀಲದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೀಚುಬರಹ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿತ್ತು. ಇರಾನಿನ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ''[[ಹಮ್‌ಶಹರಿ]]'' ಯು ತೆಹ್ರಾನ್‌ನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಇರಾನಿನ ಕಲಾವಿದ A೧one's ಕೆಲಸಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಬರಹಗಾರರ ಎರಡು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಟೊಕಿಯೊ-ಆಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ''ಪಿಂಗ್‌ಮ್ಯಾಗ್'' A೧one ನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ಆತನ ಕೆಲಸಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿತು.<ref>ಉಲೆಷ್ಕಾ, "[http://www.pingmag.jp/2007/01/19/a1one-1st-generation-graffiti-in-iran ಅಲೋನ್: ಫಸ್ಟ್ ಜನರೇಶನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಇನ್ ಇರಾನ್]", ''ಪಿಂಗ್‌ಮ್ಯಾಗ್'', ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೫.</ref> [[ಇಸ್ರೇಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ]]ಯು ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಯಿತು, ಇದು ಹಿಂದೆ [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ]]ಯ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಭೂಮಂಡಲದ ಸುತ್ತಲಿನ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ JUIF,ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಿಂದ ಹಾಗೂ DEVIONE ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಲ್ಲೇಖ "נ נח נחמ נחמן מאומן"([["ನ ನಚ್ ನಚ್ಮ ನಚ್ಮನ್ ಮೌಮನ್"]])ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಸುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀಚುಬರಹವಾಗಿದೆ. === ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ === ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಯಶಸ್ವೀ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಆಸ್ಪದವೀಯುವ ಅನೇಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಒಂದು ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರದೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref>ಗಂಜ್, ನಿಕೋಲಸ್. "ಗ್ರಾಫಿಟಿ ವರ್ಲ್ಡ್". ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್. ೨೦೦೪.</ref> [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Graffiti&amp;action=edit ಏರೋಸೊಲ್ ಕ್ಯಾನುಗಳ] ಲ್ಲಿನ(ಒತ್ತಡದಡಿ ದ್ರವವನ್ನು ಲೋಹದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಬಲದಿಂದ ತುಂತುರಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಬಿಡುವ) [[ತುತುಂರು ವರ್ಣಚಿತ್ರ]] ಗೀಚುಬರಹದ ಮೊದಲನೇ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಮಗ್ರಿಯಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಗಳು, ತಂತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಕುಶಲಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಂತ್ರಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ,]] ಸಮಗ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಅವು [[ರಟ್ಟು]] ಅಥವಾ ವಿಷಯ [[ಮಡಿಕೆಗಳು]]).<ref>" ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ ಶಿಕ್ಷಣ — ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಸ್ಟೆನ್ಸಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಕಲಿಯಿರಿ | onelegout.com." ಭಾಷೆಯ ಆಯ್ಕೆ | ದ್ರುಪಲ್. ಕೆರೆಯಚ್ಚು ಕ್ರಾಂತಿ. ೧೭ ಎಪ್ರಿಲ್. ೨೦೦೯ <http://www.onelegout.com/stencil_tutorial.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140114200534/http://www.onelegout.com/stencil_tutorial.html |date=2014-01-14 }}>.</ref> ಆನಂತರ ಕೊರೆಯಚ್ಚನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಮತ್ತು ಚುರುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏರೊಸೊಲ್ ಕ್ಯಾನಿನ ಸರಳ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರ ಕಾಣಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನದ ಗೀಚುಬರಹ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಜಾರಿಯ ತೊಡಕಿಗೆ ಸಿಲುಕುತ್ತೇವೆಂಬ ನಿರಂತರವಾದ ಹೆದರಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೆ ಸಮಯ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ === ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ === ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆ ಆಗಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]] ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂತೀಯ [[ಬೆಳಕು-ವಿಸರ್ಜಿತ ಡಯೋಡ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗೀಚುಬರಹ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಇಟೆಲಿಯ ಕಲಾವಿದ ಕಾಸೊ ಅಮೂರ್ತ ಆಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ''ಪುನರುಜ್ಜೀವನಶೀಲ ಗೀಚುಬರಹ'' ವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು. [[ಯಾರ್ನ್‌ಬಾಂಬಿಂಗ್]] ಇತ್ತೀಚಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಯಾರ್ನ್ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಹಿಂದಿನ ಗೀಚುಬರಹಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == :''[[ಗೀಚುಬರಹ ಶಬ್ದಾವಳಿ]]ಯನ್ನೂ ನೋಡಿ '' [[File:LondonAlly.JPG|thumb|left|ಬೇರೆಬೇರೆ ಗೀರುಬರಹದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು,ಓಂಟಾರಿಯೊ ಅಲೆಯ್‌ವೇ.]] ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೈಲಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಂದು "ಟ್ಯಾಗು" ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬನ ಹೆಸರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲ ಬರಹವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಂದು ಕೈಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಬರಹಗಾರರ ಟ್ಯಾಗು ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಖಾಸಗಿಗೊಳಿಸಿದ ಸಹಿಯಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಎದುರಾಳಿಗಳು ಕೈಶೈಲಿಯ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಾಗ ಆಗಾಗ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್‌‌ನ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ(ಇದು ಗೀಚುಬರಹದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಾರ) ಟ್ಯಾಗುಗಳು ನಾಜೂಕಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದ ತಂಡದ ಮೊದಲಿನ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. "ಪಿಸ್ಸಿಂಗ್" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್‍ನ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವು, ಒಂದು ಪುನಃ ಭರ್ತಿಮಾಡಬಹುದಾದ ಬೆಂಕಿ ಆರಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರೊಳಗೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಸುಮಾರು ೨೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಷ್ಟು ಟ್ಯಾಗುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೈಶೈಲಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಯವಿಡಲು ಮತ್ತು ಕಾಪಾಡಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲೆಯಂತೆ ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರ "ಮೇಲೆ-ಎಸೆ", ಒಂದು "ಬಾಂಬಿಂಗ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಚುರುಕಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವೇಗಕ್ಕಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಥ್ರೋ-ಅಪ್ಸ್‌ಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನೂ ಎಳೆಯಬಹುದು. ಒಂದು "ಖಂಡ"ವು ಕಲಾವಿದನ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ವಿವರವಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಶೈಲೀಕರಿಸಿದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದ ತೊಡಕಿಗೆ ಸಿಲುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು "ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್" ಅಥವಾ "ರೋಲರ್" ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಖಂಡವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವಾಗಲೂ ಬಹುತೇಕ ಬಂಡೆಗಲ್ಲಿನ ಆಕಾರದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಎರಡು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆ ಬರಹಗಾರರು ಇದೇ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ರೋಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಬಾಹ್ಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ವೈಲ್ಡ್‌ಸ್ಟೈಲ್" ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶೈಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರಕಾರವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಕೂಡಿಸುವ ಅಕ್ಷರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೂಡಿಸುವ ತುದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಗೂಡಾರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ಗೀಚುಬರಹರಹಿತ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಆಗಾಗ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಇಂತಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿಚ್ಚಿಸದ,ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ವಿವರವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ ಇತರೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ ಟ್ಯಾಗುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಟಪಾಲಿನ ಸ್ಟಿಕ್ಕರುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಬರಹಗಾರರ ಪಾಲಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಮಾಡುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ತುಣುಕುಗಳು ಅತಿಯಾದ ಸಮಯ ವ್ಯಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ತುಣುಕನ್ನು ಮಾಡಲು(ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿ) ೩೦ ನಿಮಿಷದಿಂದ ಕೊನೆಗೆ ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, LA ನದಿ ಮೇಲೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗೀಚುಬರಹ ತುಣುಕನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಸೇಬರ್ ಎಂಎಸ್‌ಕೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ ಒಂದು ಸರಳ ಥ್ರೋ ಅಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತುಣುಕನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ''[[ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರ "CAP" ನ ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇತರೆ ಬರಹಗಾರರು ಈತ ತನ್ನ ವೇಗದ ಥ್ರೋ ಅಪ್‍ಗಳಿಂದ ಪೀಸ್‌‍(ತುಣುಕು)ಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಾನೆಂದು ದೂರಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು "ಕ್ಯಾಪಿಂಗ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಬರಹಗಾರರ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆಗಳು "ಬೀಫ್" ಉಂಟಾದಾಗ ಇದನ್ನು ಆಗಾಗ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಬಳಕೆಗಳು (ಉಪಯೋಗಗಳು) == [[File:BrokenPromises JohnFekner.jpg|thumb|ಜಾನ್ ಫೆಕ್ನರ್‌ನಿಂದ ಕೊರೆಯಚ್ಚು: ಚಾರ್ಲೊಟೆ ಬೀದಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚು, ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರೊನ್ಕ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 1980.]] [[ಅವಂಟ್-ದರ್ಜೆ]]ಯ ಕಲಾವಿದರ ಗೀಚುಬರಹದ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಕನಿಷ್ಟ ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿನ [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದ ಹಿಂದಿನಷ್ಟು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಕೂಡ ಕೆಲವು ಗೀಚುಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಒಂದು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಕಲಾ ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಆ ರೀತಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ [[ವಿಮೋಚನೆ]]ಯ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | coauthors = Martin Thiele & Sally Marsden | title = P(ART)icipation and Social Change (.doc file) | url = http://www.jss.org.au/media/docs/participation.doc | date = 2002-01-25 | accessdate = 2006-10-11 | format = DOC | archive-date = 2005-06-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050615155724/http://www.jss.org.au/media/docs/participation.doc | url-status = dead }}</ref> [[ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://rpmurals.home.att.net/|title=Pictures of Murals of Los Angeles|access-date=2010-05-25|archive-date=2010-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100314123543/http://rpmurals.home.att.net/|url-status=dead}}</ref> ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಸಾಮಾಜಿವಾಗಿ, ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಅಥವಾ ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ-ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಂತಹ ಅಸ್ತ್ರಗಳೆಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಓಟದಲ್ಲಿ ಒಡಕುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿವೆ. [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ]]ಯೂ ಸಹ [[ಜಿಡಿಆರ್]] ಮೇಲಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ [[ಸೋವಿಯತ್]] ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಗೀಚುಬರಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[File:Graffiti in Montclair.JPG|thumb|ಲೈಂಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗೀರು ಚಿತ್ರದ ವಿಧಾನ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಮೊಂಟ್‌ಕ್ಲೇರ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ.]] ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಕಲಾವಿದರೂ ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾದ ''[[ಕೊರೆಯಚ್ಚಿ]]'' ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ, ಇದು ಕೊರೆಯಚ್ಚನ್ನು ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಣ್ಣಗಳ ಒಂದು ಅಚ್ಚಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಅನೇಕ ಬಣ್ಣದ ಕೊರೆಯಚ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಳಿಸುವಾಗ]] ಕಂಡ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ೨೦೦೦ರ ನಗರ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡ [[ಜನಾಂಗೀಯ ಘರ್ಷಣೆ]]ಯನ್ನು, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದೆ [[ಮಾತಂಗಿ ಅರುಲ್‌ಪ್ರಗಸಮ್ a.k.a. M.I.A]].ಯು ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಮಾಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು "[[ಗಲಂಗ್]]" ಮತ್ತು "[[ಬಕಿ ಡನ್ ಗನ್]]"ಗಳೆಂಬ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ [[ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೋ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಾಕವಚ ಕಲೆಗೆ ಹೆಸರಾದಳು. ಆಕೆಯ ಸ್ಟಿಕರ್‌ಗಳ ಕಲಾಕೃತಿ ಕೂಡ ಆಗಾಗ ಲಂಡನ್ನಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಬ್ರಿಕ್‌ಲೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ದೀಪದ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು,[[ಸೆವೆಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು /ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರಿಗೆ ಆಕೆ ಕಲಾಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾದಳು.<ref>{{cite web | title = Graffiti Telecinco| url = http://es.youtube.com/watch?v=THzQQ_OdTC0 |work= [[YouTube]] | accessdate = ೨೦೦೮-೦೭-೨೪}}</ref> ಬರಹಗಾರ [[ಲ್ಯೂಸಿ ಪಿಪ್ಪರ್ಡ್‌]]ನಿಂದ "ನಗರ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರಶೀರ್ಷಿಕೆ ಬರಹಹಾಗಾರ, ಎದುರಾಳಿಯ ಜಾಹಿರಾತುದಾರ" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಜಾನ್ ಫೆಕ್ನರ್‌]]ನು,ಎಪ್ಪತ್ತರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗದೊಳಗಿನ ನಾಶಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ನಗರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನೇರ ಕಲಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref>ಲಿಪ್ಪಾರ್ಡ್ ಲಕ್ಕಿ, ''ಆಲ್ ಫೈಯರ್ಡ್ ಅಪ್ '', [[ವಿಲೇಜ್ ವೈಸ್]],ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨–೮, ೧೯೮೧</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗುರಿ ಮಾಡಿದ ಪದ ಅಳವಡಿಸಲು ಫೆಕ್ನ್‌ರ್ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಾದ್ಯಂತದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇರೆ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. [[File:2009 010 CES utka.JPG|thumb|ಡಚ್ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದ Ces53ನಿಂದ "ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೂರು ತಮಾಷೆಯ ವಿಧಗಳು"]] === ಅನಾಮಧೇಯ ಕಲಾವಿದರು === ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಹ ನಿರಂತರವಾದ ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅನೇಕರು ಅನಾಮಧೇಯರಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಗುರುತನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೀಚುಬರಹದ ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ(ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]])ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ "ಗೀಚುಬರಹ " ಕಲೆಯಲ್ಲೂ, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಅನಾಮಧೇಯತೆಯೆಯ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಮುಂದಾದರು. ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಆರೋಪಿಸಬಹುದು. ಗೀಚುಬರಹ ಈಗಲೂ ಹಿಪ್ [[ಹಾಪ್‌ನ 4 ರಲ್ಲಿ 1 ಅಂಶವಾಗಿ]] ಉಳಿದಿದ್ದು, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬಿಕರಿ ಮಾಡುವ "ಹಾಡುವ ಮತ್ತು ಕುಣಿಯುವ ತಾರೆ"ಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು "ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಕಲೆ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ. ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಈಗಲೂ [[ಅಂತರ್ಮುಖವಾದ ಮೊದಲರೂಪದ ಕಲಾವಿದ]] ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿ]]ಯು ಜಗತ್ತಿನ ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ರಸ್ತೆ ಕಲಾವಿದನಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮುಖರಹಿತನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ. ವಾಲ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪೀಸ್. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಯ್ಯಾಂಡಮ್ ಬುಕ್ ಹೊಸ್, ೨೦೦೫.</ref>.ಮುಖ್ಯವಾಗಿ[[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ, ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಕಲೆಗೆ ಹೆಸರಾಗದ್ದನು, ಆದರೆ ಈತನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್‌]]ನಿಂದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಂದೋಲನದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯು ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಂಧನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದನು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದ, [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನ ವಿವಾದಿತ ಪ[[ಶ್ಚಿಮ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಬ್ಯಾರಿಯರ್‌ನ ಮೇಲೆ ಜೀವನದ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಸುತ್ತ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ನಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬರು ಇಡ್ಲಿಕ್ ಬೀಚ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಂಧ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಒಂದು [[ಪರ್ವತ]] ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೦ರಿಂದ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೂ]] ಕೂಡ ನಡೆದಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಲೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ದೊಡ್ದ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಕಲೆ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಕಲಾವಸ್ತು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ: ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ vs.ಕಲೆ. ಕಲಾ ಬೆಂಬಲಿಗರು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಎಲ್ಲ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಗರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗಳು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಮತ್ತು ಸ್ವತ್ತು ನಾಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್‌ನ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಗೀಚುಬರಹವು ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಧೂರ್ತ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದೆ [http://www.boston.com/ae/theater_arts/articles/2007/01/03/pixnit_was_here ಪಿಕ್ಸ್‌ನಿಟ್ ] ಈಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಳು.<ref>ಶಯೀರ್, ಮ್ಯಾತೀವ್ "ಪಿಕ್ಸ್‌ನಿಟ್ ವಾಸ್ ಹಿಯರ್." ದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ೩ ಜನವರಿ. ೨೦೦೭. ೧ ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.boston.com/ae/theater_arts/articles/2007/01/03/pixnit_was_here/>. </ref> ಆಕೆಯ ಕೃತಿಯು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿರೋಧಿ ಆಘಾತ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಾಗ ಮಳಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೂವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಅಂಗಡಿ ಮಾಲೀಕರು ಆಕೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಪ್ಪಿ, ಇತರರಿಗೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾ ತುಣುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ನ ಅಡಿಗೆಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಚೆಲುವಾದ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ"- ಎರಿನ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಆಲ್‌ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಮ್ಯಾನೇಜರ್. === ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ === ವೃತ್ತಿಗಾರರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಆಗಾಗ ಚದುರಿದರೂ ಹಾಗೂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೂ ಸಹ ಗೀಚಬರಹವನ್ನು ಆಗಾಗ ಅಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೇಳುವ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಇದು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ತಂತ್ರಗಳ ಒಂದು ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯು ಒಂದು ಕೊರೆಯಚ್ಚು [[ಯುದ್ಧ-ವಿರೋಧಿ]] ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಅನಾರ್ಕೊ-ಪಂಕ್]] ಬ್ಯಾಂಡ್ [[ಕ್ರಾಸ್‌]]ನ್ನು, ೧೯೭೦ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೧೯೮೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್‌ನ ಭೂಗತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಸುತ್ತ [[ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ]],[[ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ]] ಮತ್ತು [[ಬಳಕೆದಾರವಾದಿ-ವಿರೋಧಿ]] ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | publisher = Southern Records | title = Crass Discography (Christ's reality asylum) | url = http://www.southern.com/southern/label/CRC/09400a.html | date = unknown | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-09-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060912012809/http://www.southern.com/southern/label/CRC/09400a.html | url-status = dead }}</ref> [[ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹವು ಪಂಕ್(ಒಂದು ಒರಟು ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ)ದೃಶ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ನಗರವು ’ಡಿ ಝೂಟ್’, ’ವೆಂಡೆಕ್ಸ್’ ಮತ್ತು ಡಾ. ’ರ್ಯಾಟ್’ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.stockholmsfria.nu/artikel/20057 ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಟಿ: Ny dokumentär reder ut graffitins punkiga rötter]. ಡಾ ರಾಟ್ ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೨೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಿತಿಮಿರಿದ ಔಷಧದಿಂದ ನಿಧನಹೊಂದಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಗತ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದರು.</ref><ref>[http://www.kroonjuwelen.com ಕ್ರೂಂಜುವೆಲೆನ್]</ref> ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ''ಗ್ಯಾಲರಿ ಆನಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ಪಂಕ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೮೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಆಗಲೇ ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಮೇ 1968]]ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಳುವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿವಾದಿ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಾದ ''L'ennui est contre-révolutionnaire'' (ಬೇಸರವು ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ)ಹಾಗೂ ''Lisez moins, vivez plus'' ("ಕಡಿಮೆ ಓದಿ, ಹೆಚ್ಚು ಬದುಕಿ")ಇವುಗಳಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅಲಕೃಂತಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಇರದಿದ್ದಾಗ,, ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೌಖಿಕ ಅರಿವಿನ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹದದೊಂದಿಗೆ, ಗೀಚುಬರಹ ಮಿಲೆನೇರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯತೆಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. {{quote box|align=right|width=220px|quote="I think graffiti writing is a way of defining what our generation is like. Excuse the French, we're not a bunch of p---- artists. Traditionally artists have been considered soft and mellow people, a little bit kooky. Maybe we're a little bit more like pirates that way. We defend our territory, whatever space we steal to paint on, we defend it fiercely."|source=Sandra "Lady Pink" Fabara<ref>{{cite book |title=Can't Stop Won't Stop: A History of the Hip-Hop Generation |last=Chang |first=Jeff |authorlink=Jeff Chang (journalist) |year=2005 |publisher=St. Martin's Press |location=New York |isbn=0-312-30143-X |page=124}}</ref>}}ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೆ "ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ" ಅಥವಾ "ಭೂಗತ"ದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು, ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ [[ವಿಧ್ವಂಸಕ]]ವಾದ, [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಒತ್ತಡ]] ಅಥವಾ ಕೌಶಲ್ಯಯುತ ಮಾಧ್ಯಮ ಆಂದೋಲಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಬಹಿರಂಗವಾದ ರಾಜಕೀಯಭರಿತ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಈ ಚಳವಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಶೈಲಿಗಳು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಅವರ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗಿನ ಅವರು ಹೊಂದಿದ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು, ಆಗಿನಿಂದ, ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆ ಅನೇಕ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗೇ ಉಳಿದಿದೆ. ೧೯೯೦ರಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಪೋಲೀಸರಿಗೆ ಬಂಧಿಸಲು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ತೊಂದರೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೊಂದು ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ರೀತಿಯ ಅಶಾಶ್ವತ ಕೃತಿಗಳು ಶಾಶ್ವತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳಿಗಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಮೂಹ ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪಥಸಂಚಲನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ-ಆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲವಾದರೂ ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಅಶಾಶ್ವತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕೃತಿ ವಿನಾಶದಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಆ ಕೃತಿಯು ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಸಂಚಯಗೊಂಡ ಗೌರವದ ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಒಂದು ಕಚ್ಚಾ ಕೃತಿಯು ಬದಲಾಗದೇ ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕಲಾವಿದರು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಿತ್ತು. ಕಲಾವಿದರು ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದು-ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕಲೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಾತ್ಮಕ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಜಕಾರಣ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಥಾ-ಅಶಾಶ್ವತ ಕಲೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ವೃತ್ತಿಗಾರರು, ತರುವಾಯ ಬಗೆಬಗೆಯ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ ವಿರುದ್ಧವಾದ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಬ್ರೆನರ್‌]]ನಂತಹ ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇತರೆ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯಗೊಳಿಸಲು ಈ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಮೇಲೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರಿದ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web | publisher = Village Voice | title = Border Crossings | url = http://www.villagevoice.com/art/0030,levin,16706,13.html | date = 2000-08-01 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-11-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061107150218/http://www.villagevoice.com/art/0030%2Clevin%2C16706%2C13.html | url-status = dead }}</ref> ಅನಾಮಧೇಯ ತಂಡಗಳ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳದ್ದು ಕೂಡ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಗಾರರು ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಸ್ಪರರ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಆದಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಂಡವಾಳವಾದಿ-ವಿರೋಧಿ ಕಲಾ ತಂಡ [[ಸ್ಪೇಸ್ ಹೈಜ್ಯಾಕರ್ಸ್]], ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ]]ಯ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಆತನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಳಕೆಯ ನಡುವಿನ ವಿರೋಧದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ತುಣುಕನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಒಂದು [[ಚಳುವಳಿ]]ಯಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹದ ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ, ರಾಜಕೀಯ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ [[ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]ಗಳನ್ನು ಪಸರಿಸಲು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರತೆಯಿಂದ ಈ ಆಚರಣೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ, ತಾವು ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂಡಗಳ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾದವು(ಉದಾಹರಣೆ.[[ಬಹಳ-ಎಡ]] ಅಥವಾ [[ಬಹಳ-ಬಲ]] ತಂಡಗಳು)- ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಲು[[ಜಾಹಿರಾತ]]ನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು "[[ಆಳುವ ವರ್ಗ]]" ಅಥವಾ "ಸಂಸ್ಥೆ" ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ/ಪೂರಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಕಚ್ಚಾ ಆಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್]] ಬೆಂಬಲಿಗರು ಆಗಾಗ [[ಸ್ವಸ್ತಿಕ]]ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇತರೆ [[ನಾಝಿ]] ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗೀಚುತ್ತಾರೆ. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಗೀಚುಬರಹದ ಒಂದು ನವೀನ ಪ್ರಕಾರವು ಮನಿ ಲಿಬರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್(ಎಂಎಲ್‌ಎಫ್)ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, [[ಭೂಗತ ಮುದ್ರಣಾಲಯ]] ಬರಹಗಾರರಾದ ಕವಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ [[ಹೀಟ್‌ಕೊಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ ಜೇ ಜೆಫ್ ಜೋನ್ಸ್ ಇವರ ಒಂದು ಮೂಲತಃ ಸಡಿಲವಾದ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. [[ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಪ್ರಚಾರದ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಕಾಗದದ ಹಣದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ[[ಜಾನ್ ಬುಲ್]] ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಂಎಲ್‌ಎಫ್ ಅಲ್ಪಾವಧಿವರೆಗೆ ಇದ್ದರೂ, ಇದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಆ ಕಾಲದ [[ಲ್ಯಾಡ್‌ಬ್ರೊಕ್ ತೋಪು]] ಕೇಂದ್ರಿತ ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಮೂಹದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿತ್ತು ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಗಣನೀಯವಾಗಿ [[ಸ್ಥಾಪನ-ವಿರೋಧಿ]] ಹಾಗೂ ತಮಾಷೆಯ ರಸ್ತೆ ಗೀಚುಬರಹದ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಯಥೇಚ್ಛ ಭಾಗ ಕೂಡ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [http://www.historytalk.org/Notting%20Hill%20History%20Timeline/timelinechap13.pdf ] [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಘರ್ಷಣೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಘೋಷಣೆಗಳು ಕೂಡ, ಉತ್ತರ ಐರಿಷ್ ರಾಜಕೀಯ ಗೀಚುಬರಹ ''[[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ]]'' ಗಳೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಗೋಡೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾರಾಡುವ ಬಾವುಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲಂಚಿನ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆಗಾಗ ತಂಡ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಕಲಾವಿದರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಗ್ಯಾಬೆಲ್ಲುಗಳ ಅಥವಾ ಮೇಲೆ ''[[ಪೀಸ್ ಲೈನುಗಳ]]'' ಮೇಲೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ದೃಢವಾದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಮಾಬರಹದೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಾಲವನ್ನು ಹಾಗೂ ಶೈಲೀಕರಣವನ್ನು ಆಗಾಗ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. [[ನಿಷ್ಟಾವಂತ]] ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಾಗ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳಾದ, ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಜೇಮ್ಸ್ II]] ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಮ್ III]] ರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರೆ, [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಇತರರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಟ್ಯಾಗುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಯಾರ ಹುಲ್ಲುಗದ್ದೆ ಯಾರದು ಎಂಬ ಒಂದು ಕಠೋರವಾದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡಲು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ತಂಡ ಸಂಬಂಧಿತ ಗೀಚುಬರಹದ ವಿಷಯ ವಸ್ತು ಗುಪ್ತ [[ಸಂಕೇತಗಳು]] ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವವಾದ [[ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ [[ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ತಂಡದಾದ್ಯಂತ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು, ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜೊತೆಗಾರರನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಸೈದ್ದಾಂತಿಕತೆಯ ಸೀಮೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಲೀ, ಡೇವಿಡ್, ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಸೈಬ್ರಿವಿಸ್ಕಿ. "ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಮಾರ್ಕರ್ಸ್." ಡಿಸೆಂಬರ್. ೧೯೭೪. ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ‍್.ಅರಿಜೋನಾ ಲೈಬ್ರರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಟುಸ್ಕೊನ್ ೧೪ ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.jstor.org/>.</ref> === ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ === [[File:Warszawa Stary Mokotów graffiti on shop window.jpg|thumb|250px|ಪೋಲಂಡ್‍ನ ವಾರ್ಸಾವ್‌ನ ದಿನಸಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಅಂಗಡಿ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗೀರು ಬರಹ ಜಾಹೀರಾತು.]] ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರಗಳೆರಡರ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಸಾಧನವಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎನ್‌ವೈಸಿ ಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ [[TATS CRU]] ಕೊಲಾ, ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ದ್ಸ್, ಟೊಯೊಟ, ಮತ್ತು ಎಂಟಿವಿಗಳಂತಹ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮಗೋಸ್ಕರ ಒಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಮಾಡಿದವು. ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡೆನ್‌ನ ಪಾಟಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಳಿಸುವುದು ಅವರ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಕ್ಸ್‌ಫ್ರೆಶ್]] [[ಝಪಟಿಸ್ಟ]] ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದನು. [[ಸ್ಮಿರ್ನಾಫ್]] ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು [[ಹಿಮ್ಮಗ್ಗುಲಿನ ಗೀಚುಬರಹ]]ವನ್ನು ಬಳಸಲು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು(ಸುತ್ತುವರೆದ ಕೊಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಬಿಡಲು ಕೊಳಕಾದ ಮೇಲ್ಮೈನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದ ಕೊಳವೆಗಳ ಬಳಕೆ) ಈಗಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯಾದ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮನ ಹಿಂದಿರುವ ಕಲಾವಿದ ಶೆಪರ್ಡ್ ಫೇರಿಯ "ಹೋಪ್" ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ, "Andre the Giant Has a Posse" ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ ಪ್ರಚಾರದ ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಫೇರಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಲ್ಲ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಚಾರ್ಲಿ ಕೀಪರ್]] ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ ಡ್ರಾಗನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಶೈಲೀಕರಿಸಿದ ಕಥಾ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಥೆಯ ಉದಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಜಾಹಿರಾತನನ್ನು ’ಪಾವತಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಗೀಚುಬರಹ’ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದಂತೆ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಉದಯಿಸದ್ದವೆಂಬಂತೆ ನೋಡಿದರು. [[ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]] ತಂಡ ಈ ಮಾನದಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಮಾಡಲು ಹೋದವು. === ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗೀಚುಬರಹ === ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾದರೂ ಸಹ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಬಹುತೇಕ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ(ಅಪರಾಧೀಕರಣದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಂತೆ)<ref>{{Citation | last = Halsey | first = M. | last2 = Young | first2 = A. | title = The Meanings of Graffiti and Municipal Administration | journal = Australian and New Zealand Journal of Criminology | volume = 35 | issue = 2 | pages = 165–86 | year = 2002}}</ref> ಆದುದರಿಂದ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜನಾಂಗೀಯ ಗೀಚುಬರಹ ಬಹುತೇಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ನೋಟದಲ್ಲಿ "ಜನಾಂಗೀಯ" ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ..ಒಬ್ಬರು ಇದರ ಸಂಬದ್ಧ "ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಹಿತೆ"(ಸಾಮಾಜಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ)ಯನ್ನು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಹೆಟರೊಗ್ಲಾಟ್]] ಆಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಒಂದು ’ಷರತ್ತುಗಳ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಗುಂಪಾಗಿದೆ’.<ref>{{cite book | last = Holquist | first = M. | editor-last = Bakhtin | editor-first = M.M. | title = The Dialogic Imagination | chapter = 'Glossary' | publisher = Austin: University of Texas Press | pages = 423 | year = 1981}}</ref> :ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಹಿತೆಯು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯುವಗುಂಪು ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಕರಿಗೆ(ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ), ಕೇವಲ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಈ ತಂಡದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹವು ಈಗಾಗಲೇ ಅವರ ತಂಡದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮನನೊಂದ ಜನತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಪರಾಧ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ರಾಯಭಾರಿಯೂ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite book | last = Kelling | first = G. | last2 = Coles | first2 = C. | title = Fixing Broken Windows | publisher = New York: Martin Kessler Books | year = 1996}}</ref> ಈ ತಂಡ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಗೀಚುಬರಹದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರ. ಈ ಯುವ ತಂಡದ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನ ಟ್ಯಾಗನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನ-ಬಯಸುವವರ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿದರೆ, ಇದರ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಣ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಜನಾಂಗೀಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ(ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧಗಳುಗಳಿಗೆ<ref>{{cite book | last = Barker | first = M. | title = The New Racism | publisher = London: Junction Books | year = 1981}}</ref> ಅಳವಡಿಸಿದ)ಈ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಸಂಭವ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಬೆದರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗುಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Citation | last = Lynn | first = Nick | last2 = Lea | first2 = Susan J. | title = ‘Racist’ graffiti: text, context and social comment | journal = Visual Communication | volume = 4 | pages = 39-63 | year = 2005 | doi = 10.1177/1470357205048935 }}</ref> == ಅಲಂಕಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಕಲೆ == [[File:Miss Van y Ciou (aikijuanma).jpg|thumb|left|ಬಾರ್ಸಿಲೊನಾದಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ ವಾನ್ ಮತ್ತು ಸಿಒಯು ರವರಿಂದ ಗೀರುಬರಹ]] ೨೦೦೬ ರ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರ ಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ '೮೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಶ್, ಲೀ, ಡೇಝ್, ಕೇಥ್ ಹೇರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೀನ್-ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕಿಯಾಟ್‌ರ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮೇರುಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಾಶ್]], ಡೇಝ್ ಮತ್ತು [[ಲೇಡಿ ಪಿಂಕ್‌]]ರ ಕೃತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ೨೨ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಟೈಮ್ ಔಟ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿ ಚಾರ್ಲೊಟ ಕೊಟಿಕ್, ಪ್ರದರ್ಶನವು ಗೀಚುಬರಹದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಥಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಮರುಚಿಂತನೆಗೆ ಈಡು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕನಾದ [[ಟೆರ್ಯಾನ್ಸ್ ಲಿಂಡಲ್]], ಗೀಚುಬರಹ ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಗ್ಗೆ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ:<ref>{{cite web | publisher = Time Out New York Kids | title = Writing on the Wall | url = http://www.tonykids.com/features/13/k13.ft.writing.html | year = 2006 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-11-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061113004456/http://www.tonykids.com/features/13/k13.ft.writing.html | url-status = bot: unknown }}</ref> <blockquote>"ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾದದ್ದು", ಹಾಗೂ "ಯಾವುದೇ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಜನತೆ ಅಥವಾ ದಮನಿತರಿಗೆ ಒಂದು ಹೊರಮಾರ್ಗ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ- ಇದು ಉಚಿತ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.</blockquote> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮರ್ಥ ರಚನಾತ್ಮಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಗೀಚುಬರಹದ ಗುಣ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದರು. [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ]]ದ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ ಪುಸ್ತಕ ''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪೈಂಟಿಂಗ್ ೧೭೮೮-೨೦೦೦'' ಅನೇಕ ಆಸ್ಪ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವೃತ್ತಿಗಾರರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಮಕಾಲೀನ [[ದೃಶ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೊಳಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನದ ಕುರಿತ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>[[ಬೆರ್ನಾರ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್]], ಟೆರ್ರಿ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೋಟ್, ''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪೇಟಿಂಗ್ಸ್ ೧೭೮೮-೨೦೦೦'',ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ೨೦೦೧, ಅಧ್ಯಾಯ ೧೭. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೋಟ್, ಡಿಸ್ಕವರಿಂಗ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಕೂಡ ನೋಡಿ, ''ಆರ್ಟ್ ಮಂತ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ '' (ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾ), ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೦,ಪು. ೪–೮.</ref> ಆಧುನಿಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗೀಚುಬರಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೀಚುಬರಹದ ಸಂತತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಗೀಚಿದ ಪದಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.graffiti.org/faq/tobin.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-25 |archive-date=2010-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100405071451/http://www.graffiti.org/faq/tobin.html |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೯ ರ ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ನಡುವೆ, ೧೫೦ ಕಲಾವಿದರು ೩೦೦ ಗೀಚುಬರಹದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ಯಾಲೈಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು - ಫ್ರೆಂಚ್ [[ಕಲಾ ಜಗತ್ತಿ]]ನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರದ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಮ್ಮತ.<ref>http://www.rfi.fr/actuen/articles/112/article_3517.asp</ref><ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2009/03/30/arts/design/30arts-TOASTINGGRAF_BRF.html | work=The New York Times | title=Toasting Graffiti Artists | first=Larry | last=Rohter | date=2009-03-30 | accessdate=2010-04-02}}</ref> ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ "ಸ್ಕೇಪ್", "ಗ್ರಾಫ್: ದಿ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನೀಕ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ" ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು, ಇದು ಗೀಚುಬರಹ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. == ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು == === ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ === [[File:Stop graffitti.jpg|thumb|175px|right|ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಸ್ಪೋಕನೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳು]] ಗ್ರಹಿಕೆ ಗೀಚುಬರಹವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯುವ ಒಂದು ವಿಧಾವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರ ಎದುರಾಳಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಉಪದ್ರವ, ಅಥವಾ ವಿಧ್ವಂಸಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ದುರಸ್ತಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ದುಬಾರಿ [[ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ]] ಎಂದು ಎಣಿಸಿದರು. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು "[[ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ]]" ವಿಷಯವೆಂದು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇದರ ನಿಂದಕರು, ಗೀಚುಬರಹದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಕೊಳುಕುತನ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅಪರಾಧದ ಭಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂಡ-ಸಂಬಂಧಿತ ಗೀಚುಬರಹದ ಬಗ್ಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಆಂಟಿ-ಗ್ರಾಫಿಟಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್]](ಪಿಎಜಿಎನ್)ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಪಿಎಜಿಎನ್[[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಕಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ದ ರಚನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವಾಗ ಯಾರಾದರೂ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಿದ್ದರೆ ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ನಗರ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಿಸಲಾದ ವಿವರಾತ್ಮಕವಾದ, ಚಿತ್ರಗಾರನಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗಿನ ಆಗಾಗ-ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಸಾಲು ಬ್ರಾಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿರುವ, ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಾಡ್ ಮತ್ತು ರಿಡ್ಜ್ ( ೮ನೇ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ)ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರದ ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ನಿಷೇಧಿತಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ೧೫ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಮತ್ತು ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೋ ಥಿಯರಿ]]"(ಮುರಿದ ಕಿಟಕಿ ಸಿದ್ದಾಂತ) ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು, ಈ ವಿನಾಶ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪರಿಸರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ [[ಎಡ್ ಕೊಚ್‌]] ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೋ ಥಿಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಬಲವಾದ ವಂತಿಗೆಯು ೧೯೮೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದುರಾಕ್ರಮಣವಾದ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ " [[ನಯಮಾಡು]]"; ರೈಲುಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಅಳಿಸುವ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ವಚ್ಛ. ಅಂದಿನಿಂದೀಚೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಶ್ರಮದಾಯಕವಾದ ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಯದ ದಂಡಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಧಿಕಾರಗಳು ಆಗಾಗ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸಣ್ಣ-ಉಪದ್ರವ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಉಪಚರಿಸುತ್ತವೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬರಹ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದವು. ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಮೇಯರ್ ರುಡಾಲ್ಫ್ ಗಿಲಾನಿ]] [http://www.cooperator.com/articles/1201/1/The-Mayor8217s-Anti-Graffiti-Task-Force/Page1.html ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆ] ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಇದೊಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ವಿವಿಧ-ಏಜೆನ್ಸಿ ಪ್ರವರ್ತನಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್.ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಚಾರಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ "ಜೀವನ ಅಪರಾಧದ ಗುಣಮಟ್ಟ"ದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಹಿತೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ೧೦-೧೧೭ ಏರೊಸೋಲ್ ತುಂತುರು-ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಕ್ಯಾನುಗಳನ್ನು ೧೮ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾರುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಕಾನೂನೂ ಕೂಡ ತುಂತುರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮಾರುವ ವರ್ತಕರು ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಗ ಹಾಕಿ ಇಡಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ಒಂದು ಮುಂಗಟ್ಟೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು, ಸಂಭಾವ್ಯ ಸರಕುಗಳ್ಳರಿಗೆ ಸಿಗದ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ನಗರದ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗೆ ದಂಡವಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ US$೩೫೦ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/nograffiti/html/legislation.html|title=The full text of the law}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎನ್‌ವೈಸಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಝಿಫಿರ್]] ಈ ಕಾನೂನಿನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.zephyrgraffiti.com/zephyrwrt/crackdwn.html|title=Zephyr's opposing viewpoint|access-date=2010-05-25|archive-date=2010-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20101231213453/http://www.zephyrgraffiti.com/zephyrwrt/crackdwn.html|url-status=dead}}</ref> ಜನವರಿ ೧, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಮಂಡಳಿಸದಸ್ಯ [[ಪೀಟರ್ ವ್ಯಾಲೊನ್]], ಜ್ಯೂನಿಯರ್.ನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ, ೨೧ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತುಂತುರು ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತ ಮಾರ್ಕರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಮೇಯರ್ [[ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್]] ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಸದಸ್ಯ ವ್ಯಾಲೊನ್‌ರನ್ನು ಕಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು "ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ" ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಪರವಾಗಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿದ್ದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ದೊರೆ [[ಮಾರ್ಕ್ ಎಕೊ]]ನಿಂದ ಕಾನೂನು ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಮೇ ೧, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಾರ್ಜ್ ಬಿ.ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ತಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಕೋರಿದ ಫಿರ್ಯಾದುದಾರನಿಗೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಪೋಲಿಸ್ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡದಂತೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಷೇದಿಸಲಾಯಿತು(ಮೇ ೪ರಂದು).<ref>{{cite news |url=http://www.vibe.com/news/news_headlines/2006/05/marc_ccko_helps_graffiti_artists_beat_nyc_in_court_preps_2nd/ |title=Marc Ecko Helps Graffiti Artists Beat NYC in Court, Preps 2nd Annual Save The Rhinos Concert |date=May 2, 2006 |access-date=ಮೇ 25, 2010 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 19, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119204746/http://www.vibe.com/news/news_headlines/2006/05/marc_ccko_helps_graffiti_artists_beat_nyc_in_court_preps_2nd/ |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೬ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಝಲ್ ಕೌಂಟಿ, ಡೆಲವೇರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅಳತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿ,<ref>{{cite news|author = Staff |title = NCCo OKs laws to keep spray paint from kids |publisher=[[The News Journal]] |page=B೩ |date=May ೨೪, ೨೦೦೬}}</ref> ಮೇ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಕೌಂಟಿ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಶಾಸನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶಿಕಾಗೋವಿನ ಮೇಯರ್ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಎಂ.ಡಾಲೆ]] ಗೀಚುಬರಹ ಮತ್ತು ತಂಡ-ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು "[[ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು]]" ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಮಾಡಿದ ೨೪ ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಉಚಿತ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಕಛೇರಿಯು ಜಾಹಿರಾತು ಮಾಡಿತು. ಕಛೇರಿಯು ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲವೊಂದು ಬಗೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬಣ್ಣಗಳು(ನಗರದ ’ಬಣ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸ’ ದೊಂದಿಗೆ ಒಡಂಬಡುವ) ಮತ್ತು ಬೇಕಿಂಗ್-ಸೋಡ-ಆಧಾರಿತ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="kcb">{{cite web|url=http://www.kcb.org/kcb_cleanups.html|title=Clean Ups and Graffiti Removal}}</ref> ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಶಿಕಾಗೋವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಸು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅದು ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಂದು ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತುವ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕರುಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದು ಹಾಗೂ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನಿಷೇದಿಸಿತು.<ref name="kcb" /> ಈ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಾಯ ೮-೪ರಲ್ಲಿದೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ, ಸೆಕ್ಷನ್ ೧೦೦:ಅಲೆಮಾರಿ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾನೂನು (೮-೪-೧೩೦)ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ US$೫೦೦ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ದಂಡದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಅಪರಾಧವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಡಿತ, ಕೂಗುಮಾರು, ಅಥವಾ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸುವುದಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಗುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವಿಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವರ್ಧಿಸಲು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಿದ ಡಾಟಾಬೇಸ್-ಚಾಲಿತ ಗೀಚುಬರಹ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.<ref>{{cite web | publisher = WPXI | title = Graffiti Artists Paint Pittsburgh; Police See Red | url = http://www.wpxi.com/target11/4233599/detail.html | month = March | year = 2007 | access-date = 2010-05-25 | archive-date = 2009-06-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090605154037/http://www.wpxi.com/target11/4233599/detail.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಡೇನಿಯಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ಮೊಂಟಾನೊ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಗೀಚುಬರಹ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/07079/770929-53.stm|title=Graffiti suspect faces felony charge|publisher=Pittsburgh Post-Gazette|date=March 2007}}</ref> ನಗರದ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಹತ್ತಿರ ಟ್ಯಾಗುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕೆ ಈತನಿಗೆ "ಗೀಚುಬರಹದ ದೊರೆ"<ref>{{cite news|url=http://kdka.com/topstories/graffiti.Daniel.Joseph.2.388172.html|title=Pittsburgh Police Arrest ''King Of Graffiti''|publisher=KDKA|date=March 2007|access-date=2010-05-25|archive-date=2009-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090530162032/http://kdka.com/topstories/graffiti.Daniel.Joseph.2.388172.html|url-status=dead}}</ref> ಎಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ೨.೫ ರಿಂದ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿದ್ದನು.<ref>http://www.thepittsburghchannel.com/news/16974005/detail.html</ref> === ಯುರೋಪ್‌ === [[File:Graffiti removal berlin.jpg|thumb|left|ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.]] ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೆ ಸಮೂಹ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ದಳಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವು, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಕೌಟ್ ತಂಡ, ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಐಜಿ [[ನೋಬಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ]] ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ, [[ಟಾರ್ನ್-ಎಟ್-ಗ್ಯಾರೊನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಬ್ರುನ್ಕ್ವೆಲ್‍ನ]] ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೆರಿಯರಿ ಸುಪೇರಿಯರಿ ಗುಹೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಬೈಸನ್‌]]ನ [http://www.panoramio.com/photo/26895452 ಎರಡು ಪೂರ್ವ‌ಐತಿಹಾಸಿಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು] ಹಾನಿಗೀಡು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.improb.com/ig/ig-pastwinners.html#ig1992|title=1992 Ig Noble Prize Winners|access-date=2010-05-25|archive-date=2011-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110225074430/http://www.improb.com/ig/ig-pastwinners.html#ig1992|url-status=dead}}</ref>[[File:Ash astronaut.jpg|thumb|ಅ‍ಯ್‌ಶ್ ಆಸ್ಟ್ರೊನಟ್ ಕಾಸ್ಮೊನಟ್,ಬರ್ಲಿನ್ 2007]] [[File:Nokia Nst-4 cam 015.jpg|thumb|right|19Ž44 ಲಿಥುಯಾನಿಯಾ ಚಿಹ್ನೆ]] [[File:Banksy graffiti removal.jpg|thumb|left|ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಯ್ ನಿಂದ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬರೆಯುವುದು ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಅಳಿಸುವುದುಲಂಡನ್‍ನ ಲೀಕೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ,ಆಗಸ್ಟ್ 2008ವರೆಗೂ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಲಸ್ಕಾಯಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಅಲ್ಟೆಮಿರಾದಿಂದ ಗುಹಾಂತರ ಕಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ.]] ೨೦೦೬ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು ಕೊಳಕು, ಹೇಸಿಗೆ, ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಲಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಗೃಹಕೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಹನದ ಸಂಗೀತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದುಂಟಾದ ಅತಿಯಾದ ಶಬ್ದ ಜೊತೆಗೆ ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಹಾಗೂ ತೊಡೆದು ಹಾಕಲು ನಗರ ಪರಿಸರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಜಾರಿ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?Type=TA&amp;Reference=P6-TA-2006-0367&amp;language=EN ಥಿಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೆಟಜಿ ಆನ್ ದ ಅರ್ಬನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್] — ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ನೀತಿಯ ಕುರಿತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನಿರ್ಧಾರ (೨೦೦೬/೨೦೬೧(ಐಎನ್‌ಐ)) ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸತ್ತು ನಗರ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.</ref> [[ಸಮಾಜ-ಬಾಹಿರ ನಡವಳಿಕೆ ಅಧಿನಿಯಮ 2003]]ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಶಾಸನವಾಯಿತು. ೨೦೦೪ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟನ್‌ನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ]]ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಗೀಚುಬರಹದ [[ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ]] ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಾದ ಗೀಚುಬರಹ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಿಗೆ "ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ" [[ದಂಡ]] ಹಾಕುವುದು ಹಾಗೂ ೧೬ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಯಾರಿಗೂ ಏರೊಸೊಲ್ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮಾರವುದನ್ನು ನಿಷೇದಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref>{{cite press release|title=Graffiti|publisher=EnCams}}</ref> ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಖಂಡಿಸಿತು, ಗೀಚುಬರಹದ ವಾಸ್ತವ-ಜಗತ್ತು ಅನುಭವವು ಇದು ಆಗಾಗ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ’ತಂಪು’ ಅಥವಾ ’ಮೊನಚು’ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದು, ಬಹಳ ದೂರ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ೧೨೩ ಎಂ.ಪಿ.ಗಳು([[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]][[ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್]] ಸೇರಿದಂತೆ)''ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಅಪರಾಧ'' ಎಂದು ಹೇಳುವ ಒಂದು ಚಾರ್ಟರ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.''ನನ್ನ ಮತದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಮೂಹದಿಂದ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡಲು ನನ್ನ ಕೈಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.'' <ref>{{cite news|title=Is the Writing on the Wall for Graffiti |publisher=PR News Wire |date= 2004-07-28 |url=http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=127383}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೀಚುಬರಹ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಸ್ವ-ಶೀರ್ಷಿಕೆ ’ಕಲಾ ಭಯೋತ್ಪಾದ’ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ಸೆದೆಬಡೆಯಲ್ಪಟಿತು, ಇದು ಯುಕೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಶೈಲಿ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆ(ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ವೇಗಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಮುಂಚೂಣಿಯ ಕೊರೆಯಚ್ಚನ್ನು ತರಲಾಯಿತು)ತಂದಿತು; ನಗರಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದ ರಾಜಕೀಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಆಗಾಗ ಮಂಗಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಬಹುವಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಮಂಡಳಿಗಳು [[ಸಮಾಜ-ಬಾಹಿರ ನಡವಳಿಕೆ ಅಧಿನಿಯಮ 2003]]ರಡಿ ವಿರೂಪಕ್ಕೊಳಗಾದ ಯಾವುದೇ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ([http://www.opsi.gov.uk/acts/acts2005/ukpga_20050016_en_1 ಸ್ವಚ್ಛ ನೆರೆಹೊರೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಧಿನಿಯಮ 2005] ರಿಂದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾದಂತೆ)ಅಥವಾ, ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ.ಇದನ್ನು ಆಗಾಗ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಬೋರ್ಡುಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಲು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಅವಕಾಶವೀಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮಾಲೀಕರ ವಿರುದ್ಧ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[File:Grafitti wall.jpg|thumb|left|'ಅಂಗೀಕಾರವಾದ' ಗೀರುಬರಹ ಸ್ಟ್ರೌಂಡ್, ಗ್ಲೌಸ್‌ಸ್ಟೇರ್‌ಶೈರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್.]] ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಒಂದು [[ಪಿತೂರಿ]] ದೋಷಾರೋಪವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮೂರು-ತಿಂಗಳ ಒಂದು ಪೋಲೀಸ್ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/7502768.stm |title=Jail for leader of graffiti gang |accessdate=2008-07-17 |date=2008-07-11 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> ಯ ನಂತರ, ಕನಿಷ್ಟ £೧ ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚದ [[ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹಾನಿ]]ಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಪಿತೂರಿ ನಡೆಸಿದ ಡಿಪಿಎಂ ತಂಡದ ಒಂಬತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಐವರು ೧೮ ತಿಂಗಳಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನವಿಲ್ಲದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷೆಗಳ ಗಂಭೀರತೆಯು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಕಲೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೋ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೋ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art-and-architecture/features/graffiti-street-art-ndash-or-crime-868736.html |title= Graffiti: Street art – or crime? |accessdate=2008-07-17 |author=Arifa Akbar |coauthors=Paul Vallely |date=2008-07-16 |publisher=[[The Independent]] | location=London}}</ref> ಕೆಲವು ಮಂಡಳಿಗಳು, ಸ್ಟ್ರೌಡ್, ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ನಗರದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕೆಳರಸ್ತೆಗಳು, ಕಾರು ನಿಲುಗಡೆ ಹಾಗೂ ಗೋಡೆಗಳು ’ಸ್ಪ್ರೇ ಅಂಡ್ ರನ್’ಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನುಮೋದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/gloucestershire/content/articles/2007/04/17/graffiti_feature.shtml ] ಬಿಬಿಸಿ ಗ್ಲೌಸ್ಟೆರ್‌ಶೈರ್</ref> [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]]‌, ಹಂಗೇರಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ''ಐ ಲವ್ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ನಗರ-ಬೆಂಬಲಿತ ಚಳವಳಿ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಪೋಲಿಸ್ ವಿಭಾಗ, ಅನುಮೋದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕರಾರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://bunmegelozes.easyhosting.hu/dok/varosok_osszegzes_2.doc |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-25 |archive-date=2011-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426024338/http://bunmegelozes.easyhosting.hu/dok/varosok_osszegzes_2.doc |url-status=dead }}</ref><ref>http://index.hu/belfold/budapest/೨೦೧೦/೦೩/೧೪/bealkonyult_a_falfirkanak_budapesten/</ref> === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅನೇಕ ನಗರಗಳು ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ ಗೋಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಸಿಡ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ [[ಕ್ಯಾಂಪರ್‌ಡೌನ್]] ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ "ಗೀಚುಬರಹ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ" ಒಂದು ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಟ್ಯಾಗ್, ಜಾಹಿರಾತು, ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು "ಕಲಾ" ರಚನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಭ್ಯವಿತ್ತು.<ref name="Legal Graffiti Wall Rules">{{cite web |title=Legal Graffiti Wall Rules |publisher=Warringah Council |lastaccessdaymonth=August 25 |lastaccessyear=2006 |url=http://www.warringah.nsw.gov.au/rules.htm |access-date=2010-05-25 |archive-date=2006-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060821083531/http://www.warringah.nsw.gov.au/rules.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="ABC News Online">{{cite news|title=Newcastle beach to get 'legal graffiti' wall |publisher=ABC News Online |date= 2005-05-25 |url=http://www.abc.net.au/news/australia/nsw/newcastle/200505/s1376470.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071221053740/http://www.abc.net.au/news/australia/nsw/newcastle/200505/s1376470.htm|archivedate=2007-12-21}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಇದು ಕ್ಷುದ್ರ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಿದರೂ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಗೆ ಅಥವಾ [[ಅತಿಕ್ರಮಣ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಧಿಯಾಗುವ ಅಥವಾ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Legal Graffiti Wall Rules"/><ref name="ABC News Online"/> ಇತರರು ಈ ಬಳಿಸಾರುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಈ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಗೀಚುಬರಹ ಗೋಡೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಬೇರೆಡೆಯ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ರುಜುವಾತಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=Against the wall |publisher=North Shore:Towns Online.com |date=08-11-06 |url=http://www.townonline.com/lynnfield/localRegional/view.bg?articleid=555224 }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕೆಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳು "ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ದಳ"ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವು, ಅವರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಹ ಗುಂಪುಗಳು ಬಿಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ(ಬಫರ್ಸ್ ಕಾನ್ಟ್ ವಿನ್)ಸ್ಥಳೀಯ ಗೀಚುಬರಹ ಸಚ್ಛಗಾರರನ್ನು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಇಡಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ೧೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನೊಳಗಿನವರಿಗೆ (ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸು)ತುಂತುರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮಾರಲು ಅಥವಾ ಹೊಂದಲು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ A$೨೬,೦೦೦ ವರೆಗಿನ ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾರಾಗೃಹ ಶಿಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಠಿಣವಾದ ಹೊಸ ಗೀಚುಬರಹ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. [[ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಗೀಚುಬರಹ ನಗರವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಅನೇಕ ಬೀದಿಗಳಾದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಹೋಸಿಯರ್ ಲೇನ್]] ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ, ಮದುವೆ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮುದ್ರಣ ಜಾಹಿರಾತಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಒಂಟಿ ಗ್ರಹ]] ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನ ಬೀದಿಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದು ಉದಾಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದಂತೆ; [[ಅಂಟುಕಾಗದ]] ಕಲೆ, [[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ]], [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] ಕಲೆ ಮತ್ತು [[ಗೋಧಿಹಿಟ್ಟಿನ ಗೋಂದು]]ಗಳನ್ನು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿ ಕಲಾ ಪ್ರಾಕಾರಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; [[ಫಿಟ್ಝ್‌ರಾಯ್]], [[ಕಾಲಿಂಗ್‌ವುಡ್]], [[ನಾರ್ಥ್‌ಕೋಟ್]], [[ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್]], [[ಸೈಂಟ್.ಕಿಡ್ಲ]] ಮತ್ತು ಸಿಬಿಡಿ, ಇಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಮತ್ತು ಅಂಟುಕಾಗದ ಕಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ನಗರದಿಂದಾಚೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದಂತೆ, ಬಹುತೇಕ ಉಪನಗರದ ರೈಲು ಸಾಲುಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಗೀಚುಬರಹ ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾವಿದರಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ೨೦೦೮ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಸ್]](ಗಾಜಿನ ಬದಲಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ)ಪರದೆಯನ್ನು [[ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ]] ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಕಲಾ ತುಣುಕು ಹಾಳಾಗುವುದರಿಂದ ತಡೆಯಲು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ೨೦೦೩ ರಿಂದ ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀದಿ ಕಲಾವಿದರ ಮನ್ನಣೆಯ ಮೂಲಕ ಇದರ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂಟಿಸದಂತೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದರ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=The painter painted: Melbourne loses its treasured Banksy |url=http://www.watoday.com.au/national/the-painter-painted-melbourne-loses-its-treasured-banksy-20081213-6xzy.html |accessdate=30 June 2009}}</ref> === ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ === ಇದೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸ್ವತ್ತಿನ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಖಂಡನಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧವೆಂದು ವಿವರಿಸಿ, ೨೦೦೮ ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಹೆಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] ಟ್ಯಾಗಿಂಗು ಮತ್ತು ಗೀಚುಬರಹ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯ ಇತರೆ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು. ತರುವಾಯ ಹೊಸ ಶಾಸನ ೧೮ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣದ ತುಂತುರು ಕ್ಯಾನುಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ದಂಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, NZ$೨೦೦ ರಿಂದ NZ$೨,೦೦೦ ವರೆಗೆ ದಂಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಅಥವಾ ಸಮೂಹ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. [[ಅಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೮ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಕ ಆಸ್ತಿಯ ಒಡೆಯ ಹರೆಯದ ಟ್ಯಾಗರುಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಿಗೆ ಚಾಕು ಹಾಕಿ ಕೊಂದು ಹಾಕಿ, ಆನಂತರ [[ನರಹತ್ಯೆ]]ಯ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದ ತರುವಾಯ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ವಿಚಾರ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚಿತ ವಿಷಯವಾಯಿತು. === ಏಷ್ಯಾ === [[File:Taiwan 2009 HuaLien City Street Art in Poetic Form FRD 8395.jpg|thumb|right|130px|ತೈವಾನ್ ತೈವಾನ್‌ನ ಹ್ಯುವಾಲಿಯನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕವನ ರೂಪದ ಬೀದಿ ಕಲೆ]] ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, ೧೯೨೦ಯಲ್ಲಿ [[ಮಾವೋ ಜೆಡಾಂಗ್‌]]ನಿಂದ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಶುರುವಾಯಿತು,ಸಾರ್ವನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಲು ಅವನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಮಾವೋ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಗೀರು ಚಿತ್ರದ ತುಣುಕು ಹೊಂದಿರುವ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ,ಇದು ೪೦೦೦ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಅವನ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಚೈನಾದ ಸಮಾಜವು ಟೀಕಿಸಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/picture_gallery/07/asia_pac_graffiti_artists_in_beijing/html/1.stm ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ | ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ: ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಕಲಾವಿದರು, ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ]</ref> ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ತ್ಸಾಂಗ್ ತ್ಸೊಯು ಚೋಯ್‌]]ನ [[ಲಿಪಿಶಾಸ್ಟ್ರ]] ಗೀರು ಚಿತ್ರವು ಹಲವಾರು ವರ್ಷ ''ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಕೌಲೂನ್'' ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.ತಾನು ಅ ಪ್ರದೇಶದ ಒಡೆಯ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಧೀಕೃತವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ [[ಸಿಂಗಾಪುರ್‌]]ನಲ್ಲಿ,ನಂತರ ಹಲವಾರು ದುಬಾರಿ ಕಾರುಗಳು ತುಂತುರು-ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಪೋಲಿಸರು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಕೂ]]ಲ್‍ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ [[ಮಿಶೆಲ್ ಪಿ.ಪೇ]] ಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಅವನ ಮೇಲೆ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯದ ಆಪಾದನೆ ಹೊರಿಸಿದರು. ಕಾರ್‌ನ್ನು ವಿಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೆ ರಸ್ತೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಫೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೯೬೬ ರ ಸಿಂಗಾಪುರ್ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ ಅಧಿನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ,ಮೂಲತಃ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಗೀರು ಬರಹ ಹರಡುವುದನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪಾಸು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆತನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾರಾಗೃಹ, S$೩,೫೦೦ (US$೨,೨೩೩) ದಂಡ ಹಾಗೂ ಚಡಿಯೇಟು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿತು. ೦}ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಜನತೆಗೆ ಸಿಂಗಾಪುರದ ರಾಯಭಾರಿ ಕಛೇರಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಮಹಾಪೂರಗೈಯಿರೆಂದು ಕರೆ ನೀಡುವ ಅನೇಕ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಪ್-ಎಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿತು. ಸಿಂಗಾಪುರ ಸರ್ಕಾರ [[ಕ್ಷಮೆ]]ಗೆ ಅನೇಕ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ,೧೯೯೪ರ ಮೇ ೫ ರಂದು ಫೇ ಗೆ ಚಡಿಯೇಟು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೧/}ಫೇ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆರು ಚಡಿಯೇಟು ಹೊಡೆತದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದನು, ಆದರೆ ಆನಂತರದ [[ಸಿಂಗಾಪುರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]][[ಒಂಗ್ ಟೆಂಗ್ ಚಿಯಾಂಗ್]] ಆತನ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಚಡಿಯೇಟು ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದನು.<ref>{{cite news|title=Singapore Swings; Michael Fay's Torture's Over; Watch for the Docudrama |publisher=New York Times |date=05-08-94 |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE1DA1539F93BA35756C0A962958260 | first=Philip | last=Shenon | accessdate=2010-04-02}}</ref> ==ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== * ''[[80 ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಟಿಫ್ಯಾಂಟಿಸ್]]'' (೧೯೭೯),ಅಪರೂಪ ಮಿನುಗು ನೋಟದ ಮೂಲಕ ೭೦ನಂತರದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸೌತ್ ಬ್ರೊಂಕ್ಸ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್‌ನ ಅಪಕೀರ್ತಿಯ ಕೊನೆ. ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌತ್ ಬ್ರೊಂಕ್ಸ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ಯೂರ್ಟೋ ರಿಕಾನ್‌ನ ಹಲವಾರು ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ಪೋಲಿಸರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ತಲುಪಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಸಮುದಾಯದ ಮುಖಂಡರು. *''[[ಸ್ಟೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಎಲವೇಟೇಡ್]]'' (೧೯೮೦), ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮಿಂಗುಸ್‌ರವರ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ನೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಮೊದಲನೇಯ ಗೀರುಚಿತ್ರದ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್]]'' (೧೯೮೩), ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಗೆಗಿನ ನಾಟಕ *''[[ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್]]'' (೧೯೮೩), ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲನೇಯ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್]]'' (೨೦೦೪) ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಮಿಷನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರಣ,ನಿವೃತ್ತ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬರಹಗಾರನಿಂದ ನಟನೆ/ಸಹ-ಬರಹ. *''[[ಪೀಸ್ ಬೈ ಪೀಸ್]]'' (೨೦೦೫), ೧೯೮೦ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಇತ್ತಿಚೀನ ವರೆಗಿನ ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಶೇಷ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ಇನ್‌ಫೇಮಿ]]'' (೨೦೦೫),ಆರು ಜನ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬಫರ್‌ಗಳ ಅನುಭವದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ *''[[NEXT: A Primer on Urban Painting]]'' (೨೦೦೫), ಜಾಗತಿಕ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ರಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]'' (೨೦೦೫), ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಕಲಾಕೃತಿ ಬೀದಿ ಕಲೆ ಯ ಕಲಾವಿದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ಬಾಂಬ್ ದ ಸಿಸ್ಟಮ್]]'' (೨೦೦೨),ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗೀರು ಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ತಂಡದ ಬಗ್ಗೆ ನಾಟಕ *''[[ಬಾಂಬ್ ಐಟಿ]]'' (೨೦೦೭), ಐದು ದೇಶಗಳ ಗೀರು ಬರಹ ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಕಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ * ಜಿಸೋಯ್ (೨೦೦೭), ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್(ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ) ಗೀರು ಬರಹಗಾರನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನೋಟ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೀರು ಬರಹದ ಹೋರಾಟ ಉದಾಹರಣೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ *''[[Roadsworth: Crossing the Line]]'' (೨೦೦೯) ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಕಲಾವಿದ ಪೀಟರ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Div col|cols=2}} * [[ಗೀಚುಬರಹ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು]] * [[ಗೀಚುಬರಹ ಪರಿಭಾಷೆ]] * [[ಕಿಲ್ರೊಯ್ ಇಲ್ಲಿದ್ದ]] * [[ಕೋಟ್ವಿಕಾ]] * [[ಚಿಮ್ಮಿದ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರ]] * [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] * [[ಗೋಡೆ ಬರಹ]] * [[ಟರ್ಕ್ 182]] * [[ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯ]] * [[ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಮಾಲಿನ್ಯ]] * [[ಯಾರ್ನ್ ಬಾಂಬಿಂಗ್]] {{Div col end}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Graffiti}} * [http://www.graffiti.org/ ಆರ್ಟ್ ಕ್ರೈಮ್ ], ಸಮಕಾಲೀನ ಗೀಚುಬರಹ-ಸಂಬಂಧಿ ಮುಂಚೂಣಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ * [http://graffiti.keusta.net/ ಗೀಚು ಬರಹ ಕಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023230632/http://graffiti.keusta.net/ |date=2020-10-23 }} * [http://www.at149st.com/ 149st ರೈಟರ್ಸ್ ಬೆಂಚ್: ಒಲ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಗ್ರಾಫಿಟಿ] * [http://www.ekosystem.org ಎಕೊಸಿಸ್ಟಮ್] * [http://www.splendidarabia.com/location/riyadh/graffiti/ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಪುರಾತನ ಗೀಚು ಬರಹ] * [https://web.archive.org/web/20121210022245/http://www.time.com/time/archive/collections/0,21428,c_graffiti,00.shtml ಎ ಟೈಮ್ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟೀಸ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಶನ್] * [http://www.street-archive.com/ ಬೀದಿ-ದಾಖಲೆ] —ಬೀದಿ ಆಧಾರ * [http://www.puregraffiti.com/ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೈಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಗ್ಯಾಲರಿ ] — ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. * [http://www.canned-goods.co.uk ಕ್ಯಾನಲ್ ಗಾಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309175252/http://www.canned-goods.co.uk/ |date=2021-03-09 }} — ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಗೀಚು ಬರಹ ಕಲಾಕಾರರ ಸಂದರ್ಶನ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ] * * [http://www.graffiti.clan.su/ ಬೆಲಾರುಸಿಯನ್ ಗೀಚು ಬರಹ] * [http://www.bigartmob.com/ ಬಿಗ್ ಆರ್ಟ್ ಮಾಬ್] — ಬಳಕೆದಾರರು- ಗೀಚುಬರಹ ಚಿತ್ರಪತ್ರಿಕೆಯ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ತುಂಬಾ ಬೀದಿ ಬರಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. * [http://www.world-graffiti.com ವರ್ಲ್ಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304125321/https://world-graffiti.com/ |date=2021-03-04 }} — ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಗೀಚುಬರಹದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಹಿತ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ * [http://dlib.nyu.edu/findingaids/html/fales/fashion.htmlThe ಫೇಲ್ಸ್ ಲೈಬ್ರೆರಿ ಆಫ್ ಎನ್‌ವೈಯು ಗೈಡ್ ಟು ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮೊಡಾ ಆರ್ಚೀವ್ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ಡೇಜ್,ಕೈತ್ ಹಾರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂಕ್ ಒಳಗೊಂಡ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪು * [http://dlib.nyu.edu/findingaids/html/fales/wong.html ಫೇಲ್ಸ್ ಲೈಬ್ರೆರಿ ಆಫ್ ಎನ್‌ವೈಯು ಗೈಡ್ ಟು ದ ಮಾರ್ಟೀನ್ ವಾಂಗ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091120200839/http://dlib.nyu.edu/findingaids/html/fales/wong.html |date=2009-11-20 }}- ಇದು ಸ್ಕೆಚ್‌ಬುಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯ ಶೈಲಿಯ ಎಫಿಮೆರಾವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. * [http://homepage.mac.com/studioarchives/artarchives/orion_giret/orion_giret.html "ಓರಿಯನ್ ಗಿರೆಟ್, ಡಿಫೇನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆರ್ಟ್"]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆಯನ್ನು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು, [[ಪರ್ಪಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್]]. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲೆಯ ಶೈಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಗೋಡೆಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತ ರುಜುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕೌಶಲ]] [[ವರ್ಗ:ಬರವಣಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯಿಂದ ಎರವಲು]] [[ವರ್ಗ:ಬೀದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] q92ofjmbddf9uuhn8mwpelapx72kslb 0 23530 1375349 1343842 2026-06-19T03:00:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375349 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur <br />(Federal Territory of Kuala Lumpur) |nickname = K.L. |motto = Maju dan Makmur <br />({{lang-en|Progress and Prosper}}) |website = http://www.kualalumpur.gov.my/ |image_skyline = KL Composite2.jpg|imagesize = 275px |image_caption = Clockwise from top left: [[Petronas Twin Towers]], [[Petaling Street]], Masjid Jamek and [[Gombak River|Gombak]]/[[Klang River|Klang]] river confluence, [[Tugu Negara]], [[Masjid Negara]], skyline of KL. Center: [[KL Tower]] |image_flag = Flag of Kuala Lumpur Malaysia.svg |275px |image_seal = DBKL emblem.jpg |image_map = |subdivision_type = [[Countries of the world|Country]] |subdivision_type1 = [[States of Malaysia|State]] |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_name1 = [[Federal Territory (Malaysia)|Federal Territory]] |established_title = Establishment |established_date = 1849 |established_title2 = Granted city status |established_date2 = 1972 |established_title3 = Granted [[Federal Territory]] |established_date3 = 1974 |leader_title = [[Mayor]] (''Datuk Bandar'') |leader_name = Dato' Ahmad Fuad Ismail<ref>{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/12/12/nation/20081212190323&sec=nation|title=Ahmad Fuad is new mayor of KL|author=M, Bavani|publisher=The Star Online|accessdate=2010-03-27|archive-date=2012-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20121012015946/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F12%2F12%2Fnation%2F20081212190323&sec=nation|url-status=dead}}</ref><br />From 14 December 2008 |area_magnitude = 1 E8 |area_total_sq_mi = 95.18 |area_total_km2 = 243.65 |population_as_of = 2009 |population_footnotes =<ref name=wg>{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1160302510&men=gcis&lng=en&des=gamelan&dat=32&srt=pnan&col=ohdq&pt=a&va=&geo=-152|title=Malaysia:Metropolitan areas|author=Helders, Stefan|work=World Gazetteer|accessdate=2007-12-04|archiveurl=https://archive.is/20121205055022/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1160302510&men=gcis&lng=en&des=gamelan&dat=32&srt=pnan&col=ohdq&pt=a&va=&geo=-152|archivedate=2012-12-05|url-status=dead}}</ref> |population_total = 1,809,699 ([[List of urban areas in Malaysia by population|1st]]) |population_metro = 7.2 million |population_density_sq_mi = 18912 |population_density_km2 = 7388 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = KL-ite / Kuala Lumpurian | demographics_type1 = [[Human Development Index]] | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = HDI (2003) | demographics1_info1 = 0.868&nbsp;(<span style="color:#009900;">high</span>) |timezone = [[Malaysian Standard Time|MST]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Not observed |utc_offset_DST = +8 |blank_name = [[Mean solar time]] |blank_info = UTC + 06:46:48 |elevation_m = 21.95 |elevation_ft = 72 |latd = 3 |latm = 8 |lats = 00 |latNS = N |longd = 101 |longm = 42 |longs = 00 |longEW = E |postal_code_type = [[List of postal codes in Malaysia|Postal code]] |postal_code = 50xxx to 60xxx<br />68xxx |blank1_name = [[Telephone numbers in Malaysia|National calling code]] <!-- refer to Warsaw --> |blank1_info = 03 |blank2_name = [[Malaysian vehicle license plates|License plate prefix]] |blank2_info = Wxx <small> (for all vehicles except taxis) </small> <br /> HWx <small> (for taxis only) </small> |blank3_name = [[ISO 3166-2]] |blank3_info = MY-14 |website = [http://www.kualalumpur.gov.my/ Official Kuala Lumpur Website] }} '''ಕೌಲಾಲಂಪುರ್''' ([[ಜಾವಿ]](ಇದು ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಭಾಷಾ ಲಿಪಿ: كوالا لومڤور; ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದಾಗ: "ರಾಡಿ ಮಣ್ಣಿನ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆ," "ಮಣ್ಣಿನ ದೊಡ್ಡ ನದಿ ಹರಿವು," ಮತ್ತು"ರಾಡಿ ಮಣ್ಣಿನ ನಗರ "ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ; {{pron-en|ˈkwɑːləlʊmˈpʊər}} ಇಂಗ್ಲಿಷಲ್ಲಿ;<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/kuala%20lumpur ಕೌಲಾಲಂಪುರ್]. Dictionary.com. ಮರುಪಡೆದದು ನವೆಂಬರ್ 2007.</ref> [[ಮಲಯಾ]] {{IPA-all|kwɑlɑlʊmpʊ|}}, ಸ್ಥಳಿಯವಾಗಿ {{IPA|[kwɑləlʊmpɔ]}} ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ {{IPA|[kɔlɔmpɔ]}},<ref>{{cite web|title=Introduction to Kuala Lumpur|url=http://www.frommers.com/destinations/kualalumpur/0156010001.html|publisher=Frommer's|accessdate=2007-12-11|archive-date=2007-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20071224114156/http://frommers.com/destinations/kualalumpur/0156010001.html|url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, '''K.L.''' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ,ಇದು ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಮತ್ತು [[ಮಲೆಷ್ಯಾ]]ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ನಗರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶವು ಒಟ್ಟು{{convert|244|km2|sqmi|abbr=on}},ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ.ಒಟ್ಟು 1.6 ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2006 <ref name="statz"/> ರಲ್ಲಿತ್ತು. ಬೃಹತ್ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ್ನು [[ಕ್ಲಾಂಗ್ ವ್ಯಾಲಿ]] (ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮತ್ತಲಿನ ಉಪನಗರದ ವಲಯ)ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ನಗರೀಕರಣದ ಸಾಂದ್ರತೆಯು 7.2 <ref name="gazetteer">{{cite web|author=Helders, Stefan|title=World: metropolitan areas|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=npan&col=aohdq&pt=a&va=&srt=pnan|accessdate=2007-12-13|work=World Gazetteer|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930211424/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=npan&col=aohdq&pt=a&va=&srt=pnan|archivedate=2007-09-30|url-status=live}}</ref> ದಶಲಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕಾಸ್ಮಾಪೊಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಪ್ರಗತಿ <ref name="metro">{{cite news|url=http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/8/13/business/18553100&sec=business|title=New growth corridors added|author=Ng, Angie|publisher=The Star Online|accessdate=2007-12-14|archive-date=2007-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070615223303/http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F8%2F13%2Fbusiness%2F18553100&sec=business|url-status=dead}}</ref> ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮಲೆಷ್ಯಾದ]] (ಸಂಸತ್ತಿನ)ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಮೊದಲು ನಗರವು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿತ್ತು,ನಂತರ ಇದು [[ಪುತ್ರಜಯಾ]]ಗೆ <ref>{{cite web|publisher=Government of Malaysia|title=Putrajaya – Administrative Capital of Malaysia|accessdate=2007-12-11|url=http://www.gov.my/MyGov/BI/Directory/Government/AboutMsianGov/PutrajayaFederalAdminCapital/|archive-date=2007-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20071021194523/http://www.gov.my/MyGov/BI/Directory/Government/AboutMsianGov/PutrajayaFederalAdminCapital/|url-status=dead}}</ref> ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳು ರಾಜಧಾನಿಯೊಂದಿಗಿವೆ. [[ಮಲೆಷ್ಯಿಯನ್ ರಾಜ]],ರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸವಾಗಿರುವ ದಿ[[ಇಸ್ಟೆನಾ ನೆಗರಾ]], ಕೂಡಾ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು,ಮಲೆಷ್ಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದು [[ಉತ್ತಮ ಶ್ರೇಣಿಯ ನಗರ]]<ref>{{cite web|author=Josh, Krist|title=Kuala Lumpur: The Heart of Malaysia|url=http://www.corporatemeetings.com/displayarticle.asp?id=8172|work=Meetings AsiaPacific|publisher=Meetings Media|accessdate=2007-12-13}}</ref> ಎನಿಸಿದೆ. ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿಟೀಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಗ್ರುಪ್ ಮತ್ತು ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ (GaWC) ಪ್ರಕಾರ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಜಗತ್ತಿನ [[ಅಲ್ಫಾ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿಟಿ]] (ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು)<ref>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|title=The World According to GaWC 2008|work=Globalization and World Cities Study Group and Network (GaWC)|publisher=[[Loughborough University]]|accessdate=2009-05-16|archive-date=2016-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|url-status=dead}}</ref> ಆಗಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ್ನು ಫೆಡ್ರಲ್ ಗಡಿಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು; ಇದನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಆಫ್ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಮುಖ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಮಲೆಷ್ಯನ್ ಫೆಡ್ರಲ್ ಟೆರಿಟರೀಸ್]] ಎನಿಸಿದೆ. ಇದು [[ಸೆಲಂಗೊರ್]] ರಾಜ್ಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಅನಾವೃತ್ತಗೊಂಡಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ [[ಪೆನಿನ್ಸುಲರ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ]]<ref>{{cite web|url=http://www.statoids.com/umy.html|title=Territorial extent|work=States of Malaysia|accessdate=2007-12-11|publisher=statoids.com}}</ref> ದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಗರದ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಕ್ಲೈಟ್ಸ್ [[KLites]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 1990ರಿಂದಲೂ ನಗರವು ಹಲವಾರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳು,ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[1998ರ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು ದಿ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್]] ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ <ref name="F1"/> ಆತಿಥೇಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Petronas Towers">{{cite web|url=http://www.infoplease.com/ce6/world/A0909775.html|title=Petronas Towers|work=Pearson PLC|accessdate=2007-12-11|publisher=Infoplease}}</ref> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ [[ಪೆಟ್ರೊನಾಸ್ ಟ್ವಿನ್ ಟಾವರ್ಸ್]] ಅವಳಿ <ref name="Petronas Towers"/> ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಸೇವೆಗೆ ಎರಡು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ: ಸೆಪಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ದಿ [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಏರ್ಪೊರ್ಟ್]] (KLIA) ಇದು ಮಲೆಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆನಿಸಿದೆ.ಸುಬಾಂಗ ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ [[ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಅಜಿಜ್ ಶಾ ಏರ್ ಪೊರ್ಟ್]] ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಹಾಗು ಟರ್ಬೊಚಾಲಿತ ವಿಮಾನ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಇಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Kuala Lumpur}} ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು 1850ರ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ,ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾದ [[ಕ್ಲಾಂಗ್]] (ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ)ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ರಾಜಾ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ]] ಹೊಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ [[ತವರಿನ ನಿಕ್ಷೇಪ]]ದ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಅಗೆಯಲು ನೂರಾರು ಚೀನಿಕಾರ್ಮಿಕ ಕೂಲಿಯಾಳುಗಳನ್ನು <ref>{{cite web|title=Kuala Lumpur History|url=http://all.talkmalaysia.com/kuala-lumpur/kuala-lumpur-history/|accessdate=2009-09-15|archive-date=2009-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20091018073627/http://all.talkmalaysia.com/kuala-lumpur/kuala-lumpur-history/|url-status=dead}}</ref><ref name="virtual"/> ಕರೆತಂದಿದ್ದ. ಅವರನ್ನು ತಂದು ರೇವು ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರದೇಶ [[ಸುಂಗೈ ಗೊಂಬಕ್]] ಮತ್ತು ಸುಂಗೈ ಕ್ಲಾಂಗ್ ಅಂದರೆ [[ಕ್ಲಾಂಗ್ ನದಿ]] ಬಳಿ ಅವರನ್ನು ತಂದಿರಿಸಿ ಅಂಪಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು <ref name="virtual"/> ಆರಂಭಿಸಿದ. ಸುಂಗೈ ಗೊಂಬಾಕ್ ನ್ನು ಈ ಮೊದಲು ಸುಂಗೈ ಲುಂಪುರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು.ಅಂದರೆ ರಾಡಿಯುಳ್ಳ ನದಿ ಎಂದರ್ಥ. ಈ ನಗರದ ಮೂಲ ಹೆಸರೆಂದರೆ "ಪೆಂಗ್ ಕ್ಲಾನ್ ಲುಂಪುರ್ "ಅಂದರೆ ಮಣ್ಣ ರಾಶಿ ಅಥವಾ ಗುಡ್ಡೆ. ಕಾಲ ಗತಿಸಿದಂತೆ ಇದನ್ನು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು,ಅಕ್ಷರಶ:ಬಹಾಸಾ ಮೆಲಯುನಲ್ಲಿರುವ "ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆ". ನಂತರ ಪುಡು ಮತ್ತು ಬಾಟುವಿನಲ್ಲಿ ತವರಿನ ಗಣಿಗಳು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮೊದಲ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ [[ಹಿಯು ಸೆವ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿಯು ಎಂಜಿಮ್]] ಅವರುಗಳೆನ್ನಬಹುದು. ಈ ಗಣಿಗಳಿಂದಾಗಿ ನಗರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು,ಇದು [[ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶ]]ವೆನಿಸಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು,ಅದರಲ್ಲಿ [[ಸೆಲಿಂಗರ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್]] (ಸೆಲೆಂಗರ್ ಕ್ಲಾಂಗ್ ನದಿ ಪ್ರದೇಶ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜಾ ಮೆಹದಿ ಮೂಲದ ಜನಾಂಗೀಯ ಕದನ);ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೂರಾರು ಕಾಯಿಲೆಗಳು,ನಿರಂತರ ಬೆಂಕಿ ಅನಾಹುತಗಳು ಮತ್ತು ನೆರೆ ಹಾವಳಿ <ref name="virtual"/> ಇತ್ಯಾದಿ. ಸುಮಾರು 1870ರಲ್ಲಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ [[ಚೀನಿ ಕ್ಯಾಪಿಟನ್]] [[ಯಾಪ್ ಆಹ್ ಲೊಯ್]] ಈ ಭಾಗದ ನಾಯಕನಾದ.ನಂತರ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ. ಆತ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಅಪರಿಚಿತ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆರ್ಥಿಕ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು <ref>{{cite web|title=Sejarah Malaysia|url=http://sejarahmalaysia.pnm.my/portalBI/detail.php?section=sm02&spesifik_id=15&ttl_id=3|accessdate=2007-12-15|archive-date=2002-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020902150406/http://sejarahmalaysia.pnm.my/portalBI/detail.php?section=sm02&spesifik_id=15&ttl_id=3|url-status=dead}}</ref> ಸಮರ್ಥನಾದ. ಸುಮಾರು 1880ರಲ್ಲಿ ಸೆಲಂಗೊರ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಲಾಂಗ್ ನಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ಸ್ಥಳವೆನಿಸಿದ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಕ್ಕೆ <ref name="Britannica">{{cite web|title=Kuala Lumpur|url=http://www.britannica.com/eb/article-9046321/Kuala-Lumpur|work=Encyclopædia Britannica|accessdate=2007-12-06}}</ref> ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ 1881ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನೆರೆಯೊಂದು ಇಡೀ ನಗರವನ್ನು ಗುಡಿಸಿ ಹಾಕಿತು;ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಇದು ಬೆಂಕಿ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ನಿರಂತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಪಟ್ಟಣದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ''ನಿವಾಸಿ'' ಗಳನ್ನು [[ನಿರಾಶ್ರಿತ]]ಗೊಳಿಸಿದವು. ಈ ಅನಾಹುತಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಸೆಲೊಂಗರ್ ನ ನಿವಾಸಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮೂಲದ [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಸ್ವೆಟೆನ್ ಹ್ಯಾಮ್]] ಹೇಳಿದಂತೆ ಇಂತಹ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಂಚುಗಳ ಮನೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ <ref name="Britannica"/> ಪ್ರಸ್ತಾವವಿಟ್ಟನು. ಹೊಸ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟಡಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾ ಚೀನಾದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗಡಿ ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳಂತೆ ಹೊಳಪು ತುಂಬಿಕೊಂಡವು."ಇವುಗಳು [[ಐದಡಿಯ ಮಾರ್ಗ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆ ಅಥವಾ ಬಡಿಗತನ ಎದ್ದು ಕಾಣುತಿತ್ತು. ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶಾಲವಾದ [[ಅಂಗಡಿ ಮನೆಗಳ ಸಾಲು]] ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದರೊಳಗಿರುವ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಗರದ ಭಾಗಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಿಲುಕುವಂತಾದವು. ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ 1890ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವೇಗ ಪಡೆಯಿತು. ಸುಮಾರು 1896ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿತವಾದ [[ಫೆಡರೇಟೆಡ್ ಮಲಯಾ ಸ್ಟೇಟ್ಸ]]ಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ್ನು <ref>{{cite web|work=Nation History|publisher=National Library of Malaysia|title=The Federated Malay States (1896)|url=http://sejarahmalaysia.pnm.my/portalBI/detail.php?section=sm01&spesifik_id=437&ttl_id=60|accessdate=2007-12-06|archive-date=2004-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20040108111953/http://sejarahmalaysia.pnm.my/portalBI/detail.php?section=sm01&spesifik_id=437&ttl_id=60|url-status=dead}}</ref> ಆರಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Japanese troops mopping up in Kuala Lumpur.jpg|right|thumb|ವಿಶ್ವದ ಮಹಾಯುದ್ಧ II ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಬೀದಿಗಳ ದೃಶ್ಯ ಈ ದೃಶ್ಯವು ಜಪಾನಿನ ಪಡೆಯು ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ವಿವಿಧೆಡೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಜನಾಂಗದ ನೆಲೆಯಾಯಿತು. ಚೀನಿಯರು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನ,ಪೂರ್ವದ ಕ್ಲಾಂಗ್ ನದಿ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಚೀನಾಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟರು. ದಿ ಮಲಯನ್ನರು,ಭಾರತದ ಚೆಟ್ಟಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಜಾವಾ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ.(ಈಗ ಅದು ಜಲಾನ್ ಟನ್ ಪೆರಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.) ದಿ ಪದಂಗ,ಸದ್ಯ ಇದನ್ನು [[ಮೆರ್ಡೆಕಾ ಸ್ಕ್ವೆಯರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿಗಳ ಕೇಂದ್ರ <ref name="virtual">{{cite web|publisher=Virtual Malaysia Magazine|accessdate=2007-12-18|title=Old-World Charm|url=http://magazine.virtualmalaysia.com/content.cfm/ID/17AD5478-79E7-4E6F-B76E41D642B3F579|archive-date=2008-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080101150055/http://magazine.virtualmalaysia.com/content.cfm/ID/17AD5478-79E7-4E6F-B76E41D642B3F579|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ್ನು [[ಜಪಾನಿನ ಸೇನೆ]] ಜನವರಿ 11,1942ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಶಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸೇನೆಯು ಆಗಷ್ಟ್ 15,1945ರ ವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು.ಆದರೆ ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಗಳಲ್ಲಿನ [[ಜಪಾನಿನ ಏಳನೆಯ ಏರಿಯಾ ಆರ್ಮಿ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಸೆಶೈರ್ ಇಟಾಗಾಕಿ]] [[ಹಿರೊಶಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಾಸಾಕಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಣುಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ]]ಯ ನಂತರ ಆತ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ <ref>{{cite web|url=http://army.gov.au/news/armynews/special_elements/on_this_day/january.htm|publisher=The Australian Army|title=On This Day|accessdate=2007-12-17}}</ref> ಶರಣಾದ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಯುದ್ಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದೆ.[[ರಬ್ಬರ್]] ಮತ್ತು [[ತವರಿನ]] ಸಾಮಾನುಗಳ ಭರಾಟೆ ಮತ್ತು [[ಮಲಯನ್ ನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ]],ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಅದು [[ಕಮ್ಯುನಿಷ್ಟ್]] ರ ಬಂಡಾಯದಿಂದ <ref name="Britannica"/> ಜರ್ಜರಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಮಲಯಾ 1957ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ <ref>{{cite news|title=1957: Malaya celebrates independence|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/31/newsid_3534000/3534340.stm|work=On This Day: 31 August|publisher=BBC|accessdate=2007-12-06 | date=1957-08-31}}</ref> ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. [[ಮಲೆಷ್ಯಾದ ರಚನೆ]]ಯಾಗುವ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16,1963ರ ವರೆಗೂ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮೇ 13,1969ರಲ್ಲಿ ಕೌಲಾಂಪುರ್ ದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕರಾಲವೆನಿಸುವ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು <ref name="iht"/> ನಡೆದವು. ಅದು [[ಮೇ 13 ರ ಘಟನೆ]]ಯೆಂದರೆ [[ಚೀನಿಯರು]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಗಳ]] ಆಂತರಿಕ ಕದನವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಗಳು ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳಿಂದ 196 <ref name="iht">ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶ, {{cite news|publisher=International Herald Tribune|title=New book on 1969 race riots in Malaysia may be banned, officials warn|url=http://www.iht.com/articles/ap/2007/05/16/asia/AS-GEN-Malaysia-Race-Riot-Book.php|accessdate=2007-12-08|date=2007-05-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011030700/http://www.iht.com/articles/ap/2007/05/16/asia/AS-GEN-Malaysia-Race-Riot-Book.php|archivedate=2007-10-11}}</ref> ಜನರು ಅಸುನೀಗಿದರು;ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಂತರ 1972ರಲ್ಲಿ [[ನಗರ ಸ್ಥಾನಮಾನ]] ಪಡೆಯಿತು.ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ನಂತರ ಅದು ಮೊದಲ ನಗರವಾಗಿ <ref>{{cite web|title=Destinations: Kuala Lumpur|url=http://travel.tourism.gov.my/consumer/destinations/history.asp?state=kl|publisher=Tourism Malaysia|accessdate=2007-12-16|archive-date=2008-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20080102232810/http://travel.tourism.gov.my/consumer/destinations/history.asp?state=kl|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದಾದ ನಂತರ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1,1974ರಲ್ಲಿ [[ಫೆಡರಲ್ ಟೆರಿಟರಿ]]ಯಾಗಿ <ref>{{cite web|publisher=Columbia University Press|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-KualaLum.html|title=Kuala Lumpur|work=Columbia Encyclopedia, Sixth Edition 2007|accessdate=2007-12-06}}</ref> ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ 1972ರಲ್ಲಿ [[ಸೆಲಾಂಗೊರ್]] ದ ರಾಜಧಾನಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹಿಂಪಡೆದು ನಂತರ [[ಶಾ ಆಲಮ್]] ಇದನ್ನು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು <ref>{{cite web|title=Sejarah Shah Alam|language=Malay|url=http://www.mbsa.gov.my/mbsa/shah%20alam/sejarah.htm|publisher=Shah Alam City Council|accessdate=2007-12-14|archive-date=2006-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20060306111920/http://www.mbsa.gov.my/mbsa/shah%20alam/sejarah.htm|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಮೇ 14,1990ರಲ್ಲಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ 100 ಶತಮಾನದ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿತು. ಹೊಸ ಫೆಡರಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಆಫ್ [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಧ್ವಜ]] ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಚಳವಳಿಯು 1998 ರಲ್ಲಿ ''[[ರಿಫಾರ್ಮಸಿ]] '' ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ <ref name="reformasi"/> ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆಗಿನ ಮಲೆಷ್ಯಿಯನ್ ಉಪ-ಪ್ರಧಾನಿ [[ಅನ್ವರ್ ಇಬ್ರಾಹಿಮ್]] ನ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು 1999ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದು ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲೂ ಸುಧಾರಣೆ ತರಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು <ref name="reformasi">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/517644.stm|title=Analysis: The challenge for Malaysia's reformers|publisher=BBC News|date=1999-11-16|accessdate=2007-12-13|author=Harrison, Frances}}</ref> ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1,2001ರಲ್ಲಿ ಪುತ್ರಜಯವನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ಟೆರಿಟರಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಇದು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ <ref>{{cite web|url=http://www.malaysianbar.org.my/content/view/7524/2/|title=PJC turns focus on maintenance issues|publisher=The Malaysian Bar|author=Geetha Krishnan|accessdate=2007-12-14|archive-date=2007-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20071218175812/http://www.malaysianbar.org.my/content/view/7524/2/|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಗ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟುಕೆಗಳು ಕೌಲಾಲಪ್ರ್ ದಿಂದ ಪುತ್ರಜಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹೀಗಾದರೂ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ತನ್ನ ಶಾಸಕಾಂಗ <ref>{{cite web|title=Attractions|url=http://www.issti.gov.my/attractions.htm|publisher=Ministry of Science Technology and Innovation|accessdate=2007-12-11|archive-date=2007-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20071030121747/http://www.issti.gov.my/attractions.htm|url-status=dead}}</ref> ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು (ಅರಸು) [[ಯಾಂಗ್ ಡಿ-ಪೆರ್ಟೌನ್ ಅಗೊಂಗ್]] ನ ನಿವಾಸ ತಾಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು <ref>{{cite web|publisher=National Library of Malaysia|url=http://www.malaysianmonarchy.org.my/portal_bi/rk7/rk7.php|title=National Palace|accessdate=2007-12-11}}</ref> ಮುಂದುವರೆಯಿತು. == ಭೂಗೋಳ == {{Main|Geography of Kuala Lumpur}} [[ಚಿತ್ರ:KL-CentralMarket pedmall.JPG|right|thumb|ಒಂದು ಪಾದಚಾರಿ ಮಾಲ್ (ಮಳಿಗೆ)KLನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ವಿಶಾಲವಾದ [[ಕ್ಲಾಂಗ್ ನದಿ ಕಣಿವೆ]] ಪ್ರದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಟಿಟಿವಾಂಗ್ಸಾ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು]],ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶ್ರೇಣಿ ಪರ್ವತಗಳು,ಅಲ್ಲದೇ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಆಫ್ ಮಲಕ್ಕಾ]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಎಂಬ ಪದವು [[ಮಲಯಾ]]ದ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದದ್ದು ಅದನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದರೆ :ಮಣ್ಣು ಗುಡ್ಡೆಯ ರಾಶಿ"ಯಾಕೆ6ದರೆ ಇದು [[ಕ್ಲಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಗೊಂಬಕ್]] [[ನದಿಗಳ ಪಾತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಡ್ಡೆ ರಾಡಿ ಮಣ್ಣನ್ನು [[ಒಳಗೊಂಡಿದೆ]]. ಇದು [[ಸೆಲಂಗೊರ್]] ರಾಜ್ಯದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ,ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಸೆಲಂಗೊರ್ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ 1974ರಲ್ಲಿ ಸೆಲಂಗೊರ್ ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಮಲೆಷ್ಯಿಯನ್ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೊದಲ [[ಫೆಡರಲ್ ಟೆರಿಟರಿ]]ಯನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದು [[ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಲ್ಲಿದೆ.ಇದು ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯಗಿಂತ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶವೆನಿಸಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ {{Citation needed|date=February 2008}}ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು{{convert|243.65|km2|sqmi|abbr=on}}ರಷ್ಟಿದೆ.ಇದರ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಗತಿ ಪ್ರಮಾಣ{{convert|21.95|m|ft|abbr=on}}ರಷ್ಟಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣ === ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಟಿಟಿವಾಂಗ್ಸಾ ಪರ್ವತಗಳು]],ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾದ [[ಸುಮಾತ್ರಾ]] ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಹವಾಗುಣದ ಮಳೆಕಾಡಿನ ವಾತಾವರಣ ಹೊಂದಿದೆ.ಅಂದರೆ [[ಕೊಪ್ಪೆನ್ ವಾತಾವರಣದ ವಿಂಗಡಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ''Af'' )ಇದು ಬರುತ್ತದೆ.[[ಈಶಾನ್ಯ ಮುಂಗಾರಿ]]ನಿಂದಾಗಿ ಇದು ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಳೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.ಅಕ್ಟೊಬರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸ್ಥಿತಿಯು ಇದರ ಮಧ್ಯೆ {{convert|31|and|33|C|F}}ಇರುತ್ತಿದ್ದು ಅದು ಎಂದೂ {{convert|37|°C|°F|abbr=on}}ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವದಿಲ್ಲ.ಅಲ್ಲದೇ ವಾತಾವರಣದ ಕನಿಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯು {{convert|22|and|23.5|C|F}}ಇದ್ದು ಎಂದೂ {{convert|19|°C|°F|abbr=on}}ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ{{convert|2266|mm|in|abbr=on}}ಪ್ರಮಾಣದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ;ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಣಹವೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ.ಆದರೂ ಕೂಡಾ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣವು {{convert|125|mm|in|0|abbr=on}}ಗಿಂತ ಅಧಿಕವಿರುತ್ತದೆ. [[ನೆರೆ]] ಹಾವಳಿಯು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮಳೆಯಾದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಇಳಿಜಾರಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆರೆ <ref name="Kuala Lumpur Environment">{{cite web|publisher=Kuala Lumpur City Hall|url=http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/environment/index.htm|title=Kuala Lumpur Environment|accessdate=2007-12-12|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501122136/http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/environment/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಸಮೀಪದ [[ಸುಮಾತ್ರಾ]]ದಿಂದ ಬರುವ ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿ ಮೂಲದ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ [[ಮುಸುಕು]] ಅಥವಾ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದು ನಗರಕ್ಕೆ ಬರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಲಿನ್ಯವಾಗಿದೆ.ಇದಲ್ಲದೇ ಬಯಲುಗಳಲ್ಲಿ ದಹಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು,ವಾಹನಗಳ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಕೆಲಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಹವೆ <ref>{{cite news|title=Hazardous haze shrouds Kuala Lumpur|url=http://www.msnbc.msn.com/id/8908221/|publisher=MSNBC|date=2005-08-11|accessdate=2007-12-13|archive-date=2007-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20071204144711/http://www.msnbc.msn.com/id/8908221/|url-status=dead}}</ref> ಮಲಿನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. {{clr}} <center> {{Infobox weather <!-- Important: remove all unused fields--> |metric_first= y <!--Any entry in this line will display metric first. Leave blank or remove line for imperial.--> |single_line= y <!--Any entry in this line will display metric and imperial units on same line. Leave blank or remove line for separate lines--> |location = Kuala Lumpur |Jan_Hi_°C = 32.1 |Feb_Hi_°C = 32.9 |Mar_Hi_°C = 33.2 |Apr_Hi_°C = 33.1 |May_Hi_°C = 32.9 |Jun_Hi_°C = 32.7 |Jul_Hi_°C = 32.3 |Aug_Hi_°C = 32.3 |Sep_Hi_°C = 32.1 |Oct_Hi_°C = 32.1 |Nov_Hi_°C = 31.6 |Dec_Hi_°C = 31.5 |Year_Hi_°C = 32.4 |Jan_Lo_°C = 22.5 |Feb_Lo_°C = 22.8 |Mar_Lo_°C = 23.2 |Apr_Lo_°C = 23.7 |May_Lo_°C = 23.9 |Jun_Lo_°C = 23.6 |Jul_Lo_°C = 23.2 |Aug_Lo_°C = 23.1 |Sep_Lo_°C = 23.2 |Oct_Lo_°C = 23.2 |Nov_Lo_°C = 23.2 |Dec_Lo_°C = 22.9 |Year_Lo_°C = 23.2 |Jan_Precip_mm = 169.5 |Feb_Precip_mm = 165.4 |Mar_Precip_mm = 240.9 |Apr_Precip_mm = 259.2 |May_Precip_mm = 204.4 |Jun_Precip_mm = 125.3 |Jul_Precip_mm = 127.2 |Aug_Precip_mm = 155.7 |Sep_Precip_mm = 192.8 |Oct_Precip_mm = 253.1 |Nov_Precip_mm = 287.8 |Dec_Precip_mm = 245.7 |Year_Precip_mm = 2427 |Jan_Rain_days = 11 |Feb_Rain_days = 12 |Mar_Rain_days = 14 |Apr_Rain_days = 16 |May_Rain_days = 13 |Jun_Rain_days = 9 |Jul_Rain_days = 10 |Aug_Rain_days = 11 |Sep_Rain_days = 13 |Oct_Rain_days = 16 |Nov_Rain_days = 18 |Dec_Rain_days = 15 |source = [[World Meteorological Organisation]] ([[United Nations|UN]]) <ref name= WMO >{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/020/c00082.htm | title = World Weather Information Service - Kuala Lumpur | access-date = 2010-06-02 | archive-date = 2010-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100529091927/http://worldweather.wmo.int/020/c00082.htm | url-status = dead }}</ref> |accessdate = February 2010 }} </center> == ಜನಸಾಂದ್ರತೆ == [[ಬಹಸಾ ಮೆಲಯು]]—ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು,ಇದು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿನ ಇನ್ನುಳಿದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ [[ಕಂಟೊನಿಸ್]],[[ಮಂದಾರಿನಿ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳ]] ಆಗಿವೆ. [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ <ref name="AWD"/> ಕಡ್ಡಾಯವೆನಿಸಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:KLCCpark-fountain.JPG|left|thumb|300px|ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಹಲವಾರು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ;ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಮಲಯಾಸ್]], [[ಚೀನಿಸ್]], [[ಇಂಡಿಯನ್ಸ್]], [[ಯುರೇಸಿಯನ್ಸ್]], ಅಲ್ಲದೇ [[ಕಡಜಾನ್]] ಗಳು, [[ಇಬಾನ್]] ಗಳು.ಪೂರ್ವದ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಾಂಗ ಅಂದರೆ [[ಪೂರ್ವ ಮಲೆಷಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಮಲೆಷ್ಯಿಯಾ]]<ref name="AWD">{{cite web|url=http://www.kuala-lumpur.ws/culture-traditions/ |title=Kuala Lumpur Culture & Heritage|publisher=AsiaWebDirect|accessdate=2007-12-04}}</ref><ref name="KEB"/> ಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್'ನ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕಡಿಮೆ ಕೌಶಲ್ಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ;ಉದಾಹರಣೆಗೆ;ಕೆಲಸಗಾರರು, rapid development triggered a huge influx of low skill foreign workers from [[ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಬರ್ಮಾ]], [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಬಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಇಂಡಿಯಾ]], [[ಶೀಲಂಕಾ]], [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್]] ಗಳಿಂದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಮಲೆಷ್ಯಾದೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಪರವಾನಿಗೆ ಇಲ್ಲದೇ ಮಲೆಷ್ಯಾದೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ.<ref name="PDO">{{cite news|title=Malaysia to reduce number of foreign workers to 1.5 mln|publisher=People's Daily Online|accessdate=2007-12-15|date=September 2, 2006|url=http://english.peopledaily.com.cn/200609/02/eng20060902_298925.html|archive-date=2007-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20071221151138/http://english.peopledaily.com.cn/200609/02/eng20060902_298925.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=A Growing Source of Fear for Migrants in Malaysia|url=https://www.nytimes.com/2007/12/10/world/asia/10malaysia.html?ref=world|date=December 10, 2007|publisher=International Herald Tribune|accessdate=2007-12-15 | first=Seth | last=Mydans}}</ref>. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಸುಮಾರು 500,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಮಲೆಷ್ಯಾದ ವೃತ್ತಿಪರರು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ 18-ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಯುರೊಪಿಯನ್ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯನ್ನು ತಂದಾಗ [[ಫುಜಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ವಾಂಗ್ಡೊಂಗ್]] ನಲ್ಲಿನ [[ಚೀನಿಯರು]] [[ಮಲೆಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಂಗದಲ್ಲಿದ್ದ ತವರಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು <ref name="msu">{{cite web|publisher=Michigan State University, Asian Studies|title=Religion of Malaysia|work=Windows on Asia|url=http://asia.msu.edu/seasia/Malaysia/religion.html|accessdate=2007-12-18|archive-date=2007-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20070812112709/http://asia.msu.edu/seasia/Malaysia/religion.html|url-status=dead}}</ref> ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಾರೆ,ಆದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಕಂಟೊನಿಸ್]] ಸುಲಲಿತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವರು. [[ಹಕ್ಕಾ]]ಗಳು ಮಾತ್ರ ಈ ಭಾಷೆಗೆ ತಮ್ಮ ಒಲವು <ref>{{cite web|publisher=Kuala Lumpur Hotels & Travel Guide|title=Kuala Lumpur Culture & Heritage: Traditions, Races, People|url=http://www.kuala-lumpur.ws/culture-traditions/|accessdate=2008-02-16}}</ref><ref>{{cite news|publisher=International Herald Tribune|title=Broadcasting the Muslim call to prayer to Kuala Lumpur's diverse faithful|url=http://www.iht.com/articles/2006/12/03/news/web.1203cityforcustompage.php|date=2006-12-03|accessdate=2007-12-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221001651/http://www.iht.com/articles/2006/12/03/news/web.1203cityforcustompage.php|archivedate=2009-02-21}}</ref> ತೋರಿದ್ದಾರೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 10%ರಷ್ಟಿರುವ [[ಭಾರತೀಯರು]](2000ನಲ್ಲಿನ ಜನಗಣತಿ)ಅವರು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಾಚಾರಣೆ]] ಮಾಡುವರಲ್ಲದೇ [[ತಮಿಳ]] ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.ಇನ್ನುಳಿದ ಭಾರತೀಯರ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಯರ ಭಾಷೆ ಎಂದರೆ [[ಹಿಂದಿ]],[[ಮಲಯಾಳಮ್]],[[ಪಂಜಾಬಿ]],[[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಪಾಶ್ತು]] ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾರತೀಯರು,ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ <ref name="msu"/> ಕರೆತರಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಬ್ಬಾಚರಣೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಥೈಪುಸ್ಯಾಮ್]], [[ದೀಪಾವಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಪೊಂಗಲ್]].<ref name="AWD"/> ಮಲಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮ ರಿಂದ [[ಇಸ್ಲಾಮ್]] ಆಚರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳೆಂದರೆ, [[ಹಿಂದುತ್ವ]] (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ), [[ಬೌದ್ದಮತ]], [[ಕನ್ ಫುಶಿಯನಿಸಮ್]] ಮತ್ತು [[ಟೊಯಿಸಮ್]] (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚೀನಿಯರು) ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ]].<ref>{{cite web|publisher=Adherents.com|title=Religion by Location: Malaysia|url=http://www.adherents.com/adhloc/Wh_193.html|accessdate=2007-12-15|archive-date=2007-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128051910/http://www.adherents.com/adhloc/Wh_193.html|url-status=dead}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಹುವಿವಿಧ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪೂಜಾಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. === ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂಕಿ-ಸಂಖ್ಯೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:KL-Mid Valley.JPG|right|thumb|300px|ಮಿಡ್ ಮೆಗಾಮಾಲ್ ಮತ್ತು ದಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಸೇತುವೆ,ಇದು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೌಲೆವರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ.]] <ref name="statz">" ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ವತಿಯಿಂದ ಜನಸಮೂಹದ ಮೂಲ ಗುಣ",ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮಲೆಷ್ಯಾ (ಜೂನ್ 2006)</ref> ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ [[ನಗರವೊಂದರಲ್ಲೇ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2006ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 1.58 <ref name="statz"/> ದಶಲಕ್ಷವಿದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟು {{convert|6502|PD/km2|/sqmi}}ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಆಡಳಿತದ ಜಿಲ್ಲಾ <ref name="statz"/> ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2007ರಲ್ಲಿನ ಅಂದಾಜಿನಂತೆ 6.9 <ref name="wg"/> ದಶಲಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಜನನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದ್ದರಿಂದ 15 ವರ್ಷ ವಯೋಮಾನದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.ಇದು 1980 ರಲ್ಲಿ 33%ರಷ್ಟಿದ್ದದ್ದು 2000ರಲ್ಲಿ 27%<ref name="KEB"/> ಕ್ಕಿಳಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವು 15-59 ಅಂದರೆ ವಯೋ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 1980ರಲ್ಲಿ 63%ರಿಂದ ಈಗ 2000ರದಲ್ಲಿ 67%<ref name="KEB"/> ಕ್ಕೇರಿದೆ. ಹಿರಿಯರ 60ವರ್ಷ ಮತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರ ಸಂಖ್ಯಾಪ್ರಮಾಣವು 1980ರಲ್ಲಿ 4%ರಷ್ಟಿದ್ದದ್ದು 2000ನಲ್ಲಿ 6%<ref name="KEB"/> ಕ್ಕೇರಿದೆ. ಅಂಕಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗದ ಆಧಾರದ(ನೋಡಿ http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?lang=en),ಕೌಲಾಲಂಪುರ್{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಯೊಂದರಲ್ಲೇ [[ಭುಮಿಪುತೆರಾ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2000ರಲ್ಲಿ 38%(ಮುಂದಿನ ಜನಗಣತಿಯು2010ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ)ಚೀನಿಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 43% ಹಾಗು ಭಾರತೀಯರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 10%<ref name="KEB"/> ರಷ್ಟಿದೆ. ಸದ್ಯದ ಕಾಣಬರುವ ನಗರದ ವಿದ್ಯಮಾನವೆಂದರೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಅಂದರೆ 9%<ref name="KEB"/> ರಷ್ಟಾಗಿದೆ. == ಸರ್ಕಾರ == [[ಚಿತ್ರ:DBKL.JPG|right|thumb|ದಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]] === ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ === ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು [[ಫೆಡರಲ್ ಟೆರಿಟರಿಸ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ]]ದ [[ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ]]. ಈ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ,ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ,ನಗರ ಯೋಜನೆ,ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು,ಇತ್ಯಾದಿ. ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಮೇಯರ್ ಗೆ ಇದರ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ.ಇವರನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಫೆಡರಲ್ ಟೆರಿಟರಿಸ್ ಸಚಿವರು ನೇಮಕ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ನೇಮಕದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು 1970ರಿಂದ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ <ref>{{cite news |title=Malaysia's towns and cities are governed by appointed mayors|url=http://www.citymayors.com/government/malaysia_government.html|year=2006|accessdate=2006-10-09}}</ref> ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ [[ಫೆಡರಲ್ ಟೆರಿಟರಿ]] ಆಫ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಆದಾಗಿನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ 1,1974ರಿಂದ ಇದು <ref>{{cite news|title=DBKL: Pengenalan|url=http://www.dbkl.gov.my/_profail/pengenalan.php|date=2007-12-13|accessdate=2007-12-15|language=Malay|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929092634/http://www.dbkl.gov.my/_profail/pengenalan.php|url-status=dead}}</ref> ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಇದುವರೆಗೂ ಒಂಬತ್ತು ಮೇಯರ್ ಗಳ ನೇತೃತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಸದ್ಯದ ಮೇಯರ್ ಡಾಟೊ(ಗೌರವ ಸೂಚಕ ಪದ) [[ಅಹ್ಮದ್ ಫೌದ್ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್]] ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ <ref>(14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008) [http://www.dbkl.gov.my/_profail/pengenalan.php "ಪೆಂಗೆನಾಲನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929092634/http://www.dbkl.gov.my/_profail/pengenalan.php |date=2007-09-29 }}.''ದಿವಾನ್ ಬಂಡರಾಯಾ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್''</ref> ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 2008ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. === ರಾಜಕಾರಣ === [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ]] ವು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ (ಸಂಸತ್ತು)ಕೆಳಮನೆಯ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರಿಪ್ರೆಜೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ (''ದಿವಾನ್ ರಕ್ಯತ್'' )ಮತ್ತು ಸೆನೆಟ್ ನ ಮೇಲ್ಮನೆ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಸೆನೆಟ್ (''ದಿವಾನ್ ನೆಗರಾ'' )ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಗರವು ಕೆಳಮನೆ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರಿಪ್ರೆಜೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ಹನ್ನೊಂದು ಸಂಸದರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.(ಮೆಂಬರ್ ಆಫ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ) <ref name="parlimen-kl">{{cite web|url=http://www.parlimen.gov.my/eng-DewRakyat_AhliDewan_2.php|publisher=Parliament of Malaysia|title=House of Representatives|accessdate=2007-12-18|archive-date=2007-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20071204181739/http://www.parlimen.gov.my/eng-DewRakyat_AhliDewan_2.php|url-status=dead}}</ref>(MPs)ಇವರನ್ನು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ [[ಚುನಾಯಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ]]. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ [[ಬರಿಸನ್ ನ್ಯಾಸಿನಲ್]] (BN)ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ(BN)ನಿಂದ ಏಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ,ಇನ್ನುಳಿದ ನಾಲ್ವರು [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪಾರ್ಟಿ]](DAP)ಇವರು [[2008ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳ]] ಪೂರ್ವ ಇವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇದೆ. ಆದರೆ 2008ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ BN ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ಝುಲ್ಹಾಸ್ನಾನ್ ರಫಿಕ್]] ಅದೂ [[ಸೆಶಿವಾಂಗ್ಸಾ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎನ್ನುವಂತೆ DAP ಯು ಐದು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ,[[ಪಾರ್ಟಿ ಕೇಡಿಲನ್ ರಕ್ಯತ್]] ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು [[PAS]]ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ.ಇದೇ ಮೊದಲ ಸಲ ಫೆಡರಲ್ ಟೆರಿಟರೀಸ್ ನ ಕಾನ್ ಸ್ಟಿಟುಯನ್ಸಿಗಳು(ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳು) [[ವಿರೋಧ]] ಪಕ್ಷಗಳ ಪಾಲಾಗಿವೆ. == ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:Old Market Square, Kuala Lumpur.jpg|right|thumb|300px|ಓಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಕ್ವೆಯರ್ (ಮೆದಾನ್ ಪಸರನ) ಒಂದು ಬೀದಿಯ ಪಕ್ಷಿನೋಟ್]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭಾಗಗಳು ಅತ್ಯಧಿಕ ಕೈಗಾರಿಕರಣಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ವೇಗ ಬೆಳೆಯುವ ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪ್ರಥಮ <ref name="metro"/> ಪ್ರದೇಶವಾಗಿವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತವು ಪುತ್ರಜಯಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದರೂ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿವೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೆಗರಾ ಮಲೆಷ್ಯಾ]] (''ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ'' ),ಕಂಪನೀಸ್ ಕಮಿಶನ್ ಆಫ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಕಮಿಶನ್ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ರಾಯಭಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಹಾಗು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಿಶನ್ ಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ <ref>{{cite web|url=http://www.embassiesabroad.com/embassies-in/Malaysia Embassies located in Malaysia|title=Foreign Embassies and Consulates Directory in Malaysia|accessdate=2007-12-19|publisher=GoAbroad.com|archive-date=2010-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20100509080619/http://www.embassiesabroad.com/embassies-in/Malaysia|url-status=dead}}</ref> ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ನಗರವು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಂದರೆ ನಗರವು ಹಣಕಾಸು,ವಿಮೆ,ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್,ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು;[[ಸೆಪಾಂಗ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] [[ಮಲ್ಟಿಮಿಡಿಯಾ ಸೂಪರ್ ಕಾರಿಡಾರ್]] ರಚನೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ಲಾಂಗ್ ಬಂದರಿ]]ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಕಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಬುರ್ಸಾ ಮಲೆಷ್ಯಾ]] ಅಥವಾ ದಿ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ,ಅದು ತನ್ನ ಅಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದರೆ ನವೆಂಬರ್ 20,2007ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಂಡವಾಳ ಪ್ರಮಾಣವು US$318.65 <ref>{{cite web|title=Key Economic Indicators|url=http://www.epu.gov.my/New%20Folder/kei/Con2007.pdf|publisher=Economic Planning Unit, Prime Minister's Department, Malaysia|accessdate=2007-12-10|format=PDF|archive-date=2008-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227142817/http://www.epu.gov.my/New+Folder/kei/Con2007.pdf|url-status=dead}}</ref> ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಒಟ್ಟು ಸಮಗ್ರ ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನವು(GDP)2000ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು RM25,968 ದಶಲಕ್ಷಗಳಾಗಿದೆ.ಇದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಗತಿ ದರವು4.<ref name="KEB">{{cite web|publisher=Kuala Lumpur City Hall|url=http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/economic_base_and_population/index.htm|title=Kuala Lumpur Economic Base|accessdate=2007-12-10|archive-date=2008-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080820013851/http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/economic_base_and_population/index.htm|url-status=dead}}</ref> 2ಶೇಕಡಾವಾರು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ತಲಾ ಆದಾಯ ಪ್ರಮಾಣವು 2000ರಲ್ಲಿ RM30,727 ಆಗಿದ್ದು ವಾರ್ಷಿಕ 6,1ರ ಪ್ರಗತಿ <ref name="KEB"/> ಕಂಡಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗವಕಾಶವು ಅಂದಾಜು 838,400 <ref name="KEB"/> ರಷ್ಟಿದೆ. ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು,ವಿಮೆ,ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್,ವಹಿವಾಟು ಸೇವೆಗಳು,ಸಗಟು ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ,ರೆಸ್ಟಾರಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೆಲ್ ಗಳು,ಸಾರಿಗೆ,ದಾಸ್ತಾನು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ,ಉಪಭೋಗಗಳು,ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೇವಾ ವಲಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳು,ಈ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 83.0ಶೇಕಡಾವಾರು <ref name="KEB"/> ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದದ್ದು ಶೇಕಡಾ 17 ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ವಲಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:ColonialShoplots.jpg|left|180px|thumb|ಯುದ್ದಪೂರ್ವ ಅಂಗಡಿ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸಮೂಹ ಈಗ ರೆಸ್ಟಾರಂಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಬಾರ್ ಗಳಾಗಿ ತೆಂಗ್ಕಾಟ್ ತೊಂಗ್ ಶಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ.]] ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವಾವಲಯವು ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಂಗ್ <ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2007/CAR0919A.htm|author=Sy, Amadou|accessdate=2007-12-12|date=2007-09-18|publisher=International Monetary Fund|work=Survey Magazine|title=Malaysia: An Islamic Capital Market Hub}}</ref> ಹಬ್ (ಕೇಂದ್ರ)ವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಣಕಾಸು ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿದೆ.ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ [[ಅಲ್ -ರಝಿ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಮತ್ತು [[ಕುವೇತ್ ಫೈನಾನ್ಸ ಹೌಸ್]] ಗಳು ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು <ref>{{cite news|url=http://www.clickpress.com/releases/Detailed/9053005cp.shtml|title=World Largest Islamic Bank opens branch in Malaysia|publisher=ClickPress|date=2006-02-13|accessdate=2007-12-12|archive-date=2007-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20071218190809/http://www.clickpress.com/releases/Detailed/9053005cp.shtml|url-status=dead}}</ref> ಹೊಂದಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ದಿ [[ಡೊವ್ ಜೋನ್ಸ್ & ಕಂಪನಿ]]ಯು ಬುರ್ಸಾ ಮಲೆಷ್ಯಾದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್ ಟ್ರೇಡ್ ಫಂಡ್ಸ್ (ETFs)ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕೆಂದಿದೆ.ಇದು ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವ <ref>{{cite news|url=http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/4/10/business/17319333&sec=business|title=Malaysia needs to look beyond being hub for Islamic finance|date=2007-04-10|author=Tam, Susan|publisher=The Star Malaysia|accessdate=2007-12-12|archive-date=2009-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090220185124/http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F4%2F10%2Fbusiness%2F17319333&sec=business|url-status=dead}}</ref> ತರಲಿದೆ. ನಗರವು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದೇಶಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಅಥವಾ ಸಹ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ,ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಮೂಲ ತಳಪಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳು,ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರ ವರೆಗೆ [[ಪೆಟ್ರೊನಾಸ್]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಒಟ್ಟು 14 ಕಂಪನಿಗಳು [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್ 2000]] ನ <ref>[http://www.forbes.com/lists/2007/18/biz_07forbes2000_The-Global-2000-Malaysia_10Rank.html ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ 2007]</ref> ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಮಹತ್ವದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ತರಬೇತು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿದೆ.ವಿಶಾಲವಾದ ವಿಭಿನ್ನ ವೃತ್ತಿಪರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ,[[ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಮಲೆಷ್ಯಾ]],[[ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಲಯಾ]],ದಿ [[ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಟೆಕ್ನೊಲೊಜಿ ಮಲೆಷ್ಯಾ]][[,ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು ಮೆಡಿಕಲ್ ಫ್ಯಾಕುಲ್ಟಿ ಆಫ್ ದಿ [[ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಕೆಬೆಂಗ್ಸಾನ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ]] ಇತ್ಯಾದಿ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜ್ ಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ,[[ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಟನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ಟುಂಕು ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮುಂತಾದವುಗಳು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಷ್ಟು ಕೋರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತವೆ,ಮಲೆಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಶೇಷ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ.ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೆಸಲೈಸ್ಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಯ ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ. ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನುಳಿದ ಸೇವೆಗಳಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಅದರಿಂದ ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಚುರುಕುಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:ದಿ ರಬ್ಬರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ,ದಿ [[ಫಾರೆಸ್ಟ್ ರಿಸರ್ಚ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಇದಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೂ ಇಂತಹ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ <ref>{{cite web|url=http://www.imr.gov.my/|title=Main page|publisher=Institute for Medical Research, Malaysia|accessdate=2007-12-12|archive-date=2013-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005172322/http://www.imr.gov.my/|url-status=dead}}</ref> ಬರಲಿವೆ. === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === [[ಚಿತ್ರ:Petaling Street Gate.jpg|right|thumb|180px| ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಜನನಿಬಿಡ ಪೆಟಾಲಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಚೀನಾ ಪಟ್ಟಣ]] [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ಕೂಡಾ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ಒದಗಿಸಿದೆ.ಇದರಿಂದ ಆದಾಯ,ಉದ್ಯೋಗವಕಾಶ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯಡಿ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ [[ಹೊಟೆಲ್ ಗಳ ಸರಣಿ]]ಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ [[ಶಾಪಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಗಳೂ]] ಸಹ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದಲ್ಲಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಮೆಗಾ ಮಾಲ್ ಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚಾ ಸಮಾವೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಿವಿಧ [[ಚರ್ಚಾ ಗೋಷ್ಟಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳೆಂದರೆ ದಿ [[ಡಾಟಾರನ್ ಮೆರ್ಡೆಕಾ]] (ದಿ ಇಂಡೆಪೆಂಡನ್ಸ್ ಸ್ಕೆಯರ್), ದಿ [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]], ದಿ [[ಇಸ್ತಾನಾ ಬುದಯಾ]], ದಿ [[ಇಸ್ತಾನಾ ನೆಗರಾ]] (ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ), ದಿ [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಟಾವರ್ಸ್]], ದಿ [[ಮುಝಿಮ್ ನೆಗರಾ]] (ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮ್ಯುಸಿಯಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಾಹಲಯ), ದಿ [[ಪುತ್ರಾ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್]], ದಿ [[ಟುಗು ನೆಗರಾ]] (ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮಾನೊಮೆಂಟ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳು) ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಮಸೀದೆಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಿ [[ಮಸ್ಜಿದ್ ಜಮೆಕ್]], ದಿ [[ಮಸ್ಜಿದ್ ನೆಗರಾ]] (ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮಾಸ್ಕ್ಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಸೀದೆ ) ಮತ್ತು ದಿ [[ಫೆಡ್ ರಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಮಾಸ್ಕ್ಯು]].<ref>{{cite web|title=Kuala Lumpur Travel|url=http://all.talkmalaysia.com/kuala-lumpur/kuala-lumpur-travel/|accessdate=2009-09-15|archive-date=2009-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827185613/http://all.talkmalaysia.com/kuala-lumpur/kuala-lumpur-travel/|url-status=dead}}</ref> ಇನ್ನುಳಿದ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ [[ಅಕ್ವೆರಿಯಾ KLCC]], ದಿ [[ಬಾಟು ಕೇವ್ಸ್]], ದಿ [[ಮಾಕಮ್ ಪಹಲ್ ವಾನ್]] (ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮೌಸೊಲಿಯಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭವ್ಯ ಸಮಾಧಿ ), ದಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಪೆಟಾಲಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]], ದಿ [[ರಾಯಲ್ ಸೆಲಂಗೊರ್]] [[ಪೆವ್ಟರ್]] [[ವಿಸಿಟರ್ ಸೆಂಟರ್]], ದಿ [[ಝೊ ನೆಗರಾ]] (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೃಗಾಲಯ), ಮತ್ತು ಮಲಯಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್, [[ಥೆಯೆನ್ ಹೌವ್ ಟೆಂಪಲ್]] ಮತ್ತು ದಿ [[ಥೈಪುಸ್ಯಾಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯು ದಿ ಚೀನಿಸ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ಸ್[[ಶ್ರೀ ಮಹಾಮರಿಯಮ್ಮ ಟೆಂಪಲ್]] ನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮೆರವಣಿಗೆ. ನಗರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಗೊಲ್ಡನ್ ಟ್ರೈಂಗಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ [[ಪೆಟ್ರೊನಾಸ್ ಟ್ವಿನ್ ಟಾವರ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಉಲ್ಲಾಸದ ರಾತ್ರಿ ಬದುಕನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಉಲ್ಲಾಸದ ಸ್ಥಳಗಳು;[[ನೈಟ್ ಕ್ಲಬ್]] ಗಳು,[[ಬಾರ್]] ಗಳು ಮತ್ತು [[ಲಾಂಜ್ ಗಳು]],ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೀಚ್ ಕ್ಲಬ್,ಎಸ್ಪಾಂಡಾ,ದಿ ಹಕ್ಕಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ವೈನ್ ಬಾರ್& ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್,[[ಹಾರ್ಡ್ ರಾಕ್ ಕೆಫೆ]],ದಿ ಲುನಾ ಬಾರ್ ನ್ಯುಯೊ,ರಮ್ ಜಂಗಲ್,ದಿ ಥೈ ಕ್ಲಬ್,[[ಝೌಕ್]] ಮುಂತಾದವುಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಲಾನ್ ಪಿ.,ರಾಮ್ ಲೀ,ಜಲಾನ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಮತ್ತು ಜಲಾನ್ ಅಂಪಂಗ್ ಗಳು ಉಲ್ಲಾಸದ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಹೊಟೆಲ್ ಗಳು ಪಂಚತಾರಾದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಯಾ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸರಿದೂಗುವ ಹೊಟೆಲ್ ಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೋಗು ಬರುವ ಜನಸಮೂದಾಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಮನರಂಜನಾ ಜಿಲ್ಲಾ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಇವೆ. === ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Berjaya Times Square.JPG|left|thumb|180px|ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಒಂದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡ ಬೆರ್ಜಯಾ ಟೈಮ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವಾಯರ್]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 66 ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ಗಳಿವೆ ಇದು ಮಲೆಷ್ಯನ್ನರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಫ್ಯಾಶನ್ ಮಾಲ್ ಗಳೇ ಅನುಕೂಲ <ref>{{cite news|title=Malaysia's vibrant retail scene|url=http://business.asiaone.com/Business/SME+Central/Dollars+%2526+Sense/Story/A1Story20071025-32117.html|publisher=The Business Times|date=2007-10-18|author=Chuang Peck Ming|accessdate=2007-12-04|archive-date=2008-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080524050212/http://business.asiaone.com/Business/SME+Central/Dollars+%2526+Sense/Story/A1Story20071025-32117.html|url-status=dead}}</ref> ಒದಗಿಸಿವೆ. ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಒಟ್ಟು RM7.7 ಬಿಲಿಯನ್ (USD 2.26 ಬಿಲಿಯನ್)ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಶೇಕಡಾ 20.8ರಷ್ಟು ಅಂದರೆ 2006ರಲ್ಲಿನ RM31.9 ಬಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು <ref>{{cite web|publisher=New Straits Times, Travel News|accessdate=2007-12-18|title=Wooing Indonesian shoppers|url=http://www.nst.com.my/Weekly/Travel/article/TravelNews/20050809104309/Article/|author=Shanti Gunaratnam}}</ref> ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. [[ಸುರೈ KLCC]]ಯು ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಪಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಗಿದ್ದು ಇದು ಪೆಟ್ರೊನಾಸ್ ನ ಟ್ವಿನ್ ಟಾವರ್ಸ್ ನ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಸುರೈ KLCC ಯಲ್ಲದೇ[[ಬುಕಿಟ್ ಬಿಂಟ್ಯಾಂಗ್]],ಇದು [[ಟೊಕಿಯೊ]] ದ [[ಗಿಂಜಾ]], [[ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್]] ನ [[ಫಿಫ್ತ್ ಅವೆನ್ಯು]] ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್]] ದ [[ಆರ್ಚರ್ಡ್ ರೋಡ್]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹೆಚ್ಕಿನ ಶಾಪಿಂಗ್ ನ ಔಟ್ ಲೆಟ್ ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಂತಿವು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಗೊಲ್ಡನ್ ಟ್ರೈಂಗಲ್ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ಬುಕಿಟ್ ಬಿಂಟಾಂಗ್ ಹೆಸರಾಂತ ಮೂರು ರಸ್ತೆಗಳು ಇವೆ,ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಜಲಾನ್ ಬುಕಿಟ್ ಬಿಂಟಾಂಗ್]],[[ಜಲಾನ್ ಇಂಬಿ]], ಮತ್ತು [[ಜಲಾನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಇಸ್ಮೈಲ]]. ಇದು ಹಲವಾರು ಉತ್ತಮ ಕೆಫೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ;[[ಅಲ್ ಫ್ರೆಸ್ಕೊ]] (ಬಯಲು ತಾಣ)ಭೋಜನ ಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಗಳು ಅಂದರೆ ಬೆರ್ಜಯಾ ಪ್ಲಾಜಾ,[[ಬೆರ್ಜಿಯಾ ಟೈಮ್ಸ್ ಸ್ವೆಯರ್]], [[ಬುಕಿಟ್ ಬಿಂಟ್ಯಾಂಗ್ ಪ್ಲಾಜಾ]],ಇಂಬಿ ಪ್ಲಾಜಾ,ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಪ್ಲಾಜಾ,[[ಲಾಟ್ 10]],[[ಲೊ ಯಾಟ್ ಪ್ಲಾಜಾ]],[[ಪೆವಿಲಿಯನ್ KL]],ಸ್ಟಾರ್ ಹಿಲ್ ಪ್ಲಾಜಾ ಮತ್ತು [[wikt:alfresco|ಸುಂಗೈ ವಾಂಗ್ ಪ್ಲಾಜಾ]] ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದುದು,[[SOGO]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್<ref>[http://www.klsogo.com.my/corporate/ KL SOGO, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100414121708/http://www.klsogo.com.my/corporate/ |date=2010-04-14 }}. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 2008-11-10.</ref> ಇದನ್ನು [http://www.klsogo.com.my KL SOGO] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160923213847/https://www.klsogo.com.my/ |date=2016-09-23 }})ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಜಲಾನ್ ಟುಂಕು ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ,ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಇದು ಉತ್ತಮ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. [[ಬಂಗ್ ಸಾರ್]] ಜಿಲ್ಲೆ ಕೂಡಾ ಕೆಲವು ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,ಅದರಲ್ಲಿ ಬಂಗ್ ಸಾರ್ ವಿಲೇಜ್,ಬಂಗ್ ಸಾರ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್,[[ಮಿಡ್ ವ್ಯಾಲಿ ಮೆಗಾಮಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ]] ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ದಾಮನ್ಸಾರಾ]] ಪ್ರದೇಶವು ನಗರದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಇರುವ [[IKEA]]ಔಟ್ ಲೆಟ್ ಇದೆ.ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಲವಾರು ಅಂಗಡಿ-ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕ್ಯಾಥೆ]] ಮಲ್ಟಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸಿನೆಮಾಗಳು,ದಿ ಕರ್ವ,[[ಇಕಾನೊ ಪಾವರ್ ಸೆಂಟರ್]],ಅರಾ ಜಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಟ್ಟಾ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಮಾಲ್ ಮತ್ತು [[ಒನ್ ಉಟಮಾ]] ಮುಂತಾದವು. [[ಚಿತ್ರ:KLCentralMarket.JPG|right|thumb|170px|ದಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್,ದಯಾಭೂಮಿ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಹತ್ತಿರ,ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲತೆಯ ಮೆರಗನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ.]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ನಿಗದಿತ ವಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಜವಳಿ]]ಗಳು,[[ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕ್]] ಗಳು (ನೇಯ್ದ ಬಟ್ಟೆ)ಮತ್ತು [[ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತು]]ಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಚೀನಾ ಟೌನ್ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಪೆಟಾಲಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ಎನ್ನುವುದು ಅದರ್ಲ್ಲೊಂದು. ಚೀನಾ ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದ ಕಟ್ಟಡಾಳಿವೆ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಚೀನೀಸ್ ಮತ್ತು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು <ref name="gurstien">ಗರ್ಸ್ಟೀನ್, P (1985) ಮಲೆಷ್ಯಾ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸರ್ವೆ– ಒಂದು ಕೈಪಿಡಿ, ಮಲೆಷ್ಯಾ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಟ್ರಸ್ಟ್. ಪುಟ 65</ref><ref name="gurstien google cache">{{Cite web |url=http://www.efka.utm.my/thesis/images/4MASTER/2005/2JSB-P/Part1/MUKRAMMA031077A05TT2.doc |title=ಗೂಗಲ್ ಕ್ಯಾಚೆ ಆಫ್ 'ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಇನ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ' |access-date=2021-08-09 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://archive.today/20121209183144/http://www.efka.utm.my/thesis/images/4MASTER/2005/2JSB-P/Part1/MUKRAMMA031077A05TT2.doc |url-status=dead }}</ref> ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್]] ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ತೋಯ್ದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಎನ್ನಲಾಗುತಿತ್ತು,ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಕಲೆ,ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟು,ಪುರಾತನ ಅಪರೂಪದ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟ,ಪೇಂಟಿಂಗ್ಸ್ ಸೊವೆನರ್ಮ್ ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲಾ ತೆರನಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಮಾರಾಟದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಲಯಾದಲ್ಲಿ ''ಪಸಾರ್ ಸೆನಿ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 2000 ರಿಂದ ಮೆಗಾ ಸೇಲ್ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಈ ಮೆಗಾ ಸೇಲ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ;ಮಾರ್ಚ್,ಮೇ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಇದರ ವಾತಾವರಣ ಇರುತ್ತದೆ.ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ್ನು ಒಂದು ಶಾಪಿಂಗ್ ಪ್ರಮುಖ <ref>[http://malaysiahotelnews.blogspot.com/2006/10/three-shopping-carnivals-for-vmy-2007.html ಮಲೆಷ್ಯಾ ಹೊಟೆಲ್ ಗಳ ಬ್ಲಾಗ್ ]</ref> ತಾಣವಾಗಿದೆ. {{clr}} == ನಗರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ == center|thumb|800px|ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಆಕಾಶದಂಚು === ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರ === {{Main|Architecture in Kuala Lumpur}} [[ಚಿತ್ರ:Torres Petronas Mayo 2004.jpg|thumb|right|ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತಲ್ಲಿ ಪರ್ಟಾಮಾ ಸಂಕೀರ್ಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ದಿ ಪೆಟ್ರೊನಾದ ಟ್ವಿನ್ ಟಾವರ್ಸ್.]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಹಳೆಯ ಮತ್ತು [[ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ]] ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದೆ,ಏಷ್ಯನ್ [[ಸಂಪ್ರದಾಯ]] ಪದ್ದತಿಗಳು,ಮಲಯಾ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಪೂರ್ತಿ,ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು [[ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಿಶ್ರಣ ಇಲ್ಲಿ <ref>{{cite news|publisher=New York Times, Travel|accessdate=2007-12-18|date=1990-09-23|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE6DC143AF930A1575AC0A966958260|title=Landmarks of Kuala Lumpur | first1=Barbaralee | last1=Diamonstein | first2=New | last2=Jersey}}</ref> ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಕಿರಿಯ ಯುವ ಉತ್ಸಾಹದ ನಗರವಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆ,[[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್]],[[ಜಕಾರ್ತಾ]] ಮತ್ತು [[ಮನಿಲಾ]]ಇತ್ಯಾದಿ.ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೂರಿಶ್]],[[ತುಡೊರ್]],[[ನಿಯೊ-ಗೊಥಿಕ್]] ಅಥವಾ ಗ್ರೆಸಿಯನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಶೈಲಿ ಅಥವಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ <ref>{{cite book|title=British Colonial Architecture in Malaysia 1800-1930|last=Ahmad|first=A. Ghafar|publisher=Museums Association of Malaysia|location=Kuala Lumpur|year=1997}}[http://www.hbp.usm.my/conservation/British/britishcolonial1.htm ತಿರುಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219211707/http://www.hbp.usm.my/conservation/British/britishcolonial1.htm |date=2007-12-19 }} ಅಂಶ</ref> ಒಡಮೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.ಸ್ಥಳೀಯ ವಾತಾವರಣವು ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:KLCC Seen From Pertama.JPG|thumb|left|ಪರ್ಟಾಮಾ ಸಂಕೀರ್ಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ದಿ ಪೆಟ್ರೊನಾದ ಟ್ವಿನ್ ಟಾವರ್ಸ್]] [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ದ]]ದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [[ಶಾಪ್ ಹೌಸ್]] ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ,ಬಹುತೇಕ ಇವು ಎರಡು ಮಹಡಿಯ ಅಂಗಡಿಗಳು ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.ವಿಶೇಷ ನಿವಾಸದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹಳೆಯ ನಗರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಪ್ -ಹೌಸ್ ಗಳು [[ಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಚೀನೀಸ್]] ಮತ್ತು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು <ref name="gurstien"/><ref name="gurstien google cache"/> ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶಾಪ್ ಹೌಸ್ ಗಳು ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒಳಗಾದರೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಮೆಡಾನ್ ಪಸಾರ್ (ಓಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಕೆಯರ್ )ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಂತಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ ಟೌನ್]],[[ಜಲಾನ್ ಟುಂಕು ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್]],ಜಲಾನ್ ದೊರೈಸ್ವಾಮಿ,[[ಬುಕಿಟ್ ಬಿಂಟ್ಯಾಗ್]] ಮತ್ತು ಟೆಂಗ್ಕಾಟ್ ಟೊಂಗ್ ಶಿನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಇಮಾರತುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಸ್ವಾತಂತ್ರಾನಂತರದ 1970ರಿಂದ 1990ರ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಾಯಿತು.ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಬೆಳಕು ಕಂಡವು. ಹಲವಾರು ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ಮಲಯಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸೊಂಗ್ ಕೊಕ್]] ಮತ್ತು ದಿ [[ಕೆರಿಸ್]] ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೆಲವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದು,ನಿಸರ್ಗದ ನಕಲಿನ ಕೆಲವು ರೇಖಾ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ <ref name="Cop149">{{cite book|title=World Architecture: An Illustrated History|author=Copplestone, Trewin|pages=149|publisher=London, Hamlyn|year=1976|isbn=0-600-03954-4}}</ref> ಗೌಣವಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ [[ಮೆನಾರಾ ಟೆಲೆಕೊಮ್]],[[ಮೆನಾರಾ ಮಾಯ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]],[[ದಯಾಭೂಮಿ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ <ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=t0cqkU5RxwgC&pg=PA71&lpg=PA71&source=web&ots=RguW0o1Uzz&sig=bXbul-AWf0hqKIayYMOEwomYLOs|title=Malaysia, Modernity and the Multimedia Super Corridor: A Critical Geography, page 74|publisher=Google Books|accessdate=2007-12-14}}</ref> ಸೆಂಟರ. ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅಂದರೆ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯುಸಿಯಮ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪ್ಲ್ಯಾನೇಟೇರಿಯಮ್]] ಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನದ ದೇಗುಲಗಳನ್ನಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇವುಗಳ [[ಗುಮ್ಮಟ]] ಮತ್ತು [[ಮಿನಾರೆಟ್]] ಗಳು ಇದನ್ನು ಪೂಜಾಸ್ಥಳಗಳಷ್ಟು ಪವಿತ್ರವಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ {{convert|452|m|ft|adj=on}}ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾದ [[ಪೆಟ್ರೊನಾಸ್ ಟ್ವಿನ್ ಟಾವರ್ಸ್]] ಆಗಿನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಲಾಕೃತಿಯ ವಾಸ್ತು <ref>{{cite web|author=Henry, Brandi|title=Petronas Towers|url=http://illumin.usc.edu/article.php?articleID=54|publisher=USC Viterbi, School of Engineering|work=illumin|accessdate=2007-12-10|archive-date=2007-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20071126002622/http://illumin.usc.edu/article.php?articleID=54|url-status=dead}}</ref> ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು 1990ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2000ನೆಯ ಇಸ್ವಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡವಾದ [[ಬೊಕ್ ಹೌಸ್]] ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿ ಹೊಸರೂಪ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="ಆಗ್ನೇಯ್ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ನಗರೀಕರಣ">{{Cite web |url=http://www.leidenuniv.nl/fsw/nas/pub_megaurb.htm |title=ಆಗ್ನೇಯ್ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ನಗರೀಕರಣ |access-date=2010-06-02 |archive-date=2008-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080402014340/http://www.leidenuniv.nl/fsw/nas/pub_megaurb.htm |url-status=dead }}</ref> ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಗಾಜಿನ ಅರಮನೆಗಳಂತೆ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪೆಟ್ರೊನಾ ಟ್ವಿನ್ ಟಾವರ್ಸ್]],ಮತ್ತು <ref name="ಆಗ್ನೇಯ್ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ನಗರೀಕರಣ"/>[[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯವಹಾರದ ಕೇಂದ್ರವು ಈಗ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ (KLCC)ಸುತ್ತಲೂ ತನ್ನ ಬಾಹು ಚಾಚಿದೆ.ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪತೆಯು ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಲೆ ಎತ್ತಿವೆ. === ಉದ್ಯಾನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Klcc park tilt shift.jpg|250px|left|thumb|ಟ್ರೇಡರ್ಸ್ ಹೊಟೆಲ್ ಮೂಲಕ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಉದ್ಯಾನ ದೃಶ್ಯ.]] ಮಲೆಷ್ಯಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡದ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಎರ್ಡಾನಾ ಲೇಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಹಸ್ತ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ,ಇದು ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳ ಕಚೇರಿ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಪಾರ್ಕ,ಚಿಗುರೆ ವನ,ಫಲ-ಪುಷ್ಪಗಳ ಕೈತೋಟ,ಉಜ್ವಲ ವರ್ಣದ ದಾಸವಾಳ ಹೂವಿನ ತೋಟ ಮತ್ತು [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ ಉದ್ಯಾನ]] ಇದು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಿ <ref>{{cite web|publisher=The Age|title=Top five ways to enjoy Kuala Lumpur|url=http://www.theage.com.au/news/take-five/top-five-ways-to-enjoy-kuala-lumpur/2005/02/19/1108709483546.html|accessdate=2007-12-14}}</ref> ಉದ್ಯಾನವೆನಿಸಿದೆ. ನಗರದ ಇನ್ನುಳಿದ ಉದ್ಯಾನವನಗಳೆಂದರೆ ದಿ ಏಷ್ಯನ್ ಶಿಲ್ಪ ಕೃತಿಗಳ ಉದ್ಯಾನ,[[KLCC ಉದ್ಯಾನ]],ಟಿಟಿವಾಂಗ್ಸಾ ಲೇಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್,ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಲೇಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್,(ಕೆಪಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ),[[ಫಾರೆಸ್ಟ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ|ಫಾರೆಸ್ಟ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ <ref>FRIM Photos http://www.theteh.com/html/malaysian_rainforest_jungle_tr.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070309150330/http://www.theteh.com/html/malaysian_rainforest_jungle_tr.html |date=2007-03-09 }}</ref> ಮಲೆಷ್ಯಾ]],ತಮನ್ ಟಾಸಿಕ್ ಪರ್ಮೆಸುರಿ(ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಲೇಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ),[[ಬುಕಿಟ್ ಕೈರಾ]],ಬಾಟನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್,ಎಕ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಪಾರ್ಕ್,ವೆಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ಪಾರ್ಕ್ [[TTDI]]ಬಳಿ;ಮತ್ತು ಬುಕಿಟ್ ಜಲಿಲ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ,ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ [[ಬುಕಿಟ್ ನಾನಾಸ್]] ನಗರದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ,{{convert|10.52|ha|acre|abbr=on|disp=s}}ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಅರಣ್ಯದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.ಬುಕಿಟ್ ಸುಂಗೈ ಪುಟಿಹ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ {{convert|7.41|ha|acre|disp=s|abbr=on}}ರಿಸರ್ವ್ ಮತ್ತು ಬುಕಿಟ್ ಸುಂಗೈ ಬೆಸಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ {{convert|42.11|ha|acre|disp=s|abbr=on}}ರಿಸರ್ವ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಬುಕಿಟ್ ನಾನಾಸ್]] ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ <ref>{{cite web|url=http://www.targetwoman.com/articles/kuala-lumpur.html |title=Oldest Primary Forest within a City|accessdate=2007-12-04|publisher=TargetWoman Directory}}</ref> ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ ಅರಣ್ಯವು ಹಲವಾರು ಜೀವಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋತಿಗಳು,ಗಿಡಗಂಟಿಗಳು,ಅಳಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಕಲೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:KLNationalMuseumFrieze.JPG|200px|right|thumb|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಾಹಲಯದಲ್ಲಿ ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಇತಿಹಾಸ ಬಿಂಬಿಸುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ.]] ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಇನ್ನುಳಿದ ಕೇಂದ್ರಗಳಂತೆ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮ್ಯುಸಿಯಮ್]] ಮಹಾಮೆರು ಹೈವೇದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಎಲ್ಲಾ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು,ಪೇಂಟಿಂಗ್ಸ್ ಗಳ <ref>{{cite web|url=http://www.museum.gov.my/?lang=en|title=Main Page|publisher=Muzium Negara Malaysia|accessdate=2007-12-11|archive-date=2008-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080101125611/http://www.museum.gov.my/?lang=en|url-status=dead}}</ref> ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯುಸಿಯಮ್]] ಇದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಏಳು ಸಾವಿರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿವೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಅಪ್ರೂಪದ ಪುಸ್ತಕ,ಸಂಗ್ರಹದ <ref>{{cite web|title=Main|url=http://www.iamm.org.my/main.php|publisher=Islamic Arts Museum Malaysia|accessdate=2007-12-11|archive-date=2007-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20071218060811/http://www.iamm.org.my/main.php|url-status=dead}}</ref> ಗ್ರಂಥಗಳಿವೆ. ಈ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದಲ್ಲಿನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಲ್ಲ.ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ,ಚೀನಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಲಂಕೃತ [[ಗುಮ್ಮಟ]]ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಬಯಲು ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಜಾಗಗಳಿವೆ. ಇದು [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮಸೀದೆ]] ಹತ್ತಿರದ ಜಲಾನ್ ಲೆಂಬಾಹ್ ಪೆರ್ಡಾನಾದಲ್ಲಿದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಕಲೆಗಳ ಬೀಡಾಗಿರುವ [[ಪೆಟ್ರೊನಾಸ್ ಫಿಲ್ರ್ಮೊನಿಕ್ ಹಾಲ್]] ಉತ್ತಮ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಟಿ [[ಮಲೆಷ್ಯಿಯನ್ ಫಿಲ್ರ್ಮೊನಿಕ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] (MPO)ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದತ್ಯಂತದ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಗುಂಪಿದೆ,ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾದ್ಯಗೋಷ್ಟಿ,ಚೇಂಬರ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು <ref>{{cite web|title=Meet the MPO|publisher=Malaysian Philharmonic Orchestra|url=http://www.malaysianphilharmonic.com/orc_members.php|accessdate=2007-12-11|archive-date=2007-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20070828210827/http://www.malaysianphilharmonic.com/orc_members.php|url-status=dead}}</ref> ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:KLCC park at night.jpg|left|thumb|ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಉದ್ಯಾನ.]] ದಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ]]ಯು ಜಲಾನ ತೆಮೆರ್ಲೊನಲ್ಲಿದೆ. ಜಲಾನ್ ಟನ್ ರಜಾಕ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.ಅಲ್ಲಿಯೇ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಥೆಯೆಟರ್ ([[ಇಸ್ತಾನಾ ಬುದಯಾ]] ಮತ್ತು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ {{convert|5.67|ha|acre|adj=on}}ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪವು ಮಲಯಾದ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ,ಸದ್ಯದ ಸಮಕಾಲೀನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ್ರತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾವಂತಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಪೆಟ್ರೊನಾಸ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯು ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಇದು [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್]] (KLCC)ನಲ್ಲಿದೆ. ದಿ ಗ್ಯಾಲೆರಿ ತಾಂಗ್ಸಿ ಡಾಟಾರಾನ್ ಮೆರ್ದೆಕಾ ಬಳಿ ಇರುವ ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಕಲಾವಿದರ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಸೆಂತುಲ್ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ದಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಕಲಾ (KLPac)ಕೇಂದ್ರವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಸಕಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ,ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವೆಂದರೆ ನಾಟಕ,ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಲವಾರು ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳ,ಅಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ <ref>{{cite web|title=Main page|publisher=Kuala Lumpur Performing Arts Centre|accessdate=2007-12-18|url=http://www.klpac.com/Welcome.asp}}</ref> ಒದಗಿಸಿದೆ.<ref name="Lohan, N. Rama">{{cite news|url=http://klsingsong.blogspot.com/2006/07/kl-sing-song-2006-in-star.html |title=All About Song|author=Lohan, N. Rama|publisher=The Star Online|accessdate=2007-12-12}}</ref> ಕಳೆದ 2006ರKL ಸಿಂಗ್ ಸಾಂಗ್ ನ ಸಂಗೀತ ಸಮಾರಂಭವು ಮಲೆಷ್ಯನ್ನರ ಹಾಡುಗಾರ-ಹಾಡುಬರಹಗಾರ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಯ ಕಲಾವಿದರ ಸಮಾವೇಷ ಇದಾಗಿತ್ತು.ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ <ref name="Lohan, N. Rama"/> ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೊಸ ಹೊಸ ಭಕ್ಷಭೋಜನಗಳ ರಸಪಾಕ ನಳಪಾಕಗಳ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಹಬ್ಬ <ref>{{cite web|title=Main|url=http://www.migf.com/home.html|publisher=Malaysia International Gourmet Festival|accessdate=2007-12-13|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012015752/http://www.migf.com/home.html|url-status=dead}}</ref> ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಇನ್ನೊಂದು ನಗರದ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಫ್ಯಾಶನ್ <ref>{{cite web|title=Kuala Lumpur Fashion Week 2005|publisher=People's Daily Online|url=http://english.peopledaily.com.cn/200505/04/eng20050504_183700.html|accessdate=2007-12-13|archive-date=2008-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080304172124/http://english.peopledaily.com.cn/200505/04/eng20050504_183700.html|url-status=dead}}</ref> ವೀಕ್ ಇಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇರುತ್ತದೆ. [[ರಾಯಲ್ ಸೆಲಂಗೊರ್]] ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಪ್ರವಾಸಿ [[ಸಂದರ್ಶಕರ ಕೇಂದ್ರ]]ವಿದೆ.ಅದರ [[ಪೆವೆಟರ್]] ಮ್ಯುಸಿಯಮ್ ಮೂಲಕ ಗ್ಯಾಲರಿಮತ್ತು ಅದರ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಾಗಳ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಆಭರಣ ತಯಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ "ದಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಾಕ್ಸ್ "ನಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಸ್ವಂತ ತಯಾರಿಕಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಲೋಹಗಳ ಆಕಾರ ತಯಾರಿಕೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೂ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. === ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜನಾ ಅವಕಾಶ === [[ಚಿತ್ರ:Stadium nasional bukit jalil.JPG|left|thumb|ದಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ ಅಟ್ ಬುಕಿಟ್ ಜಲಿಲ್.]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಉದ್ಯಾನಗಳು,ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕ್ರೀಡೆ ಮನೋರಂಜನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಜಾಗವು {{convert|586|ha|acre}}{{convert|1580|ha|acre}}1984ರಿಂದ <ref name="Community Facilities">{{cite web|url=http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/community_facilities/index.htm#13_2_3|title=Community Facilities|work=Kuala Lumpur Structure Plan 2020|publisher=Kuala Lumpur City Hall|accessdate=2007-12-12|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501121425/http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/community_facilities/index.htm#13_2_3|url-status=dead}}</ref> 2000ವರೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು {{convert|586|ha|acre}}ರಿಂದ 169.6 ಕ್ಕೆ ಶೇಕಡಾ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಹಲವಾರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘಟನಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.[[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್]] ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಒಪನ್ ವೀಲ್ ಅಟೊ ರೇಸಿಂಗ್ [[A1 ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]] <ref>{{cite web|url=http://www.a1gp.com/(S(1i3rbrmttvedn03utuqdy155))/Circuit/circuitInfo.aspx|title=Season 2007/08|publisher=A1GP|accessdate=2007-12-13|archive-date=2007-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20071221035725/http://www.a1gp.com/%28S%281i3rbrmttvedn03utuqdy155%29%29/Circuit/circuitInfo.aspx|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ದಿ [[ಮೊಟಾರ್ ಸೈಕಲ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]] <ref>{{cite news|title=Rossi wins Sepang|publisher=MotorcycleUSA|accessdate=2007-12-13|date=2004-10-10|url=http://www.motorcycle-usa.com/Article_Page.aspx?ArticleID=1463|archive-date=2007-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20071223120021/http://www.motorcycle-usa.com/Article_Page.aspx?ArticleID=1463|url-status=dead}}</ref> ಇದು [[ಸೆಪಾಂಗ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸರ್ಕ್ಯುಟ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.ಇದು ಸೆಲಂಗೊರ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ ಇದೆ..ದಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಇವೆಂಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯೋಮದ ಆದಾಯದಕ್ಕೆ ಇದು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಗೆ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು 1998ರಲ್ಲಿನ [[ಏಷ್ಯನ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿ]]ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಏಷ್ಯಾದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದಲ್ಲಿ1997ರಲ್ಲಿದ್ದ 6,210,900 ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2000ನಲ್ಲಿ 10,221,600 ಗೇರಿದೆ. ಅಥವಾ 64.6% <ref name="Tourism">{{cite web|url=http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/tourism/index.htm|work=Kuala Lumpur Structure Plan 2020|publisher=Kuala Lumpur City Hall|accessdate=2007-12-12|title=Tourism|archive-date=2008-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080820014513/http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/tourism/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. KL ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ CSI 5*,<ref>{{cite web|url=http://www.klgrandprix.com/main.php|publisher=Kuala Lumpur Grand Prix 2007|title=Main page|accessdate=2007-12-12|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501041841/http://www.klgrandprix.com/main.php|url-status=dead}}</ref> ಎಂಬ ಪಂಚತಾರಾ ಶೊಜಂಪಿಂಗ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಶ್ವತಾರೋಹಣದ ಕ್ರೀಡೆಯು ಪ್ರತಿವರ್ಷದ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸವಾರರು ಮತ್ತವರ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕುದರೆಗಳೂ ಮಲೆಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು KL ಟಾವರ್ ರನ್,<ref>{{cite web|url=http://www.kltowerjump.com/|title=KL Tower International BASE Jump 2007|accessdate=2007-12-12}}</ref>,ದಿ KL ಟಾವರ್ ರನ್ ಟಾವರ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ BASE ಜಂಪ್ ಮೆರ್ಡೆಕಾ ಸರ್ಕ್ಯುಟ್ ಮತ್ತು ದಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮ್ಯಾರಾಥಾನ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಕೂಡಾ [[ಟೂರ್ ಡೆ ಲಾಂಗ್ಕೈ]] ಎಂಬ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ <ref>{{cite web|url=http://www.tdl.com.my/|title=Tour de Langkawi|publisher=Ministry of Youth and Sports, Malaysia|accessdate=2007-12-12|archive-date=2007-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20071223071828/http://www.tdl.com.my/|url-status=dead}}</ref> ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ [[ಮಲೆಷ್ಯಾ ಓಪನ್]] ಸೂಪರ್ ಸಿರೀಸ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಟೂರ್ನಾಮೆಂಟ್ ಕೂಡಾ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ [[1998ರ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ಟ್ ಗೇಮ್ಸ್]] ನಡೆದ ನಂತರ ಅದು ತನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಇಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ (ರನ್ನಿಂಗ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಫೀಲ್ಡ್ )[[ಬುಕಿಟ್ ಜಲಿಲ್]] ನ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಪೊರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಈಜು ಕೊಳಗಳು ಇವೆ.ತಮನ್ ತಾಸಿಕ್ ಪೆರ್ಮೈಸುರಿ ಲೇಕೆ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಬಳಿಯ ಬಂಡಾರ್ ಟನ್ ರಜಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ವೆಲಿಡ್ರೊಮ(ಸೈಕಲ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ) ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಈಜುಕೊಳಗಳಿವೆ. ಉಪನಗರದಾದ್ಯಂತ ಸಾಕರ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್,ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು,ಈಜುಕೊಳಗಳು ಮತ್ತು ಟೆನ್ನಿಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಗಳಿವೆ. ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಮತ್ತು ‘[[ಟಾಕ್ರವ್]] ’ಅಳು ಸುಮಾರಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್ (KLGCC)ಮತ್ತು ದಿ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್ (ಕೈರಾದಲ್ಲಿ)ಮತ್ತು ದಿ ಬೆರ್ಜಯಾ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್ (ಬುಕಿಟ್ ಜಲಿಲ್ ನಲ್ಲಿ) ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಖಾಸಗಿ ಫಿಟ್ ನೆಸ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ;ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಸೆಲೆಬ್ರೆಟಿ ಫಿಟ್ ನೆಸ್]],[[ಫಿಟ್ ನೆಸ್ ಫಸ್ಟ್]],ಟ್ರು ಫಿಟ್ ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪಂಚತಾರಾ ಹೊಟೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ [[ಹ್ಯಾಶಿಂಗ್]] ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೂ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದೆ.ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1938ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು,ಯಾವಾಗ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್]] ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೋಮವಾರದಂದು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಫ್ಯಾಶನ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ [[ಪೇಪರ್ ಚೇಸ್]] ಅಥವಾ "ಹೇರ್ ಅಂಡ್ ಹೌಂಡ್ಸ್ "ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ರೇಸಿಂಗ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ. === ಮಾಧ್ಯಮ === [[ಚಿತ್ರ:KualaLumpurTower.jpg|right|thumb|150px|ದಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಟಾವರ್ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಮಹತ್ವದ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರ.]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [[ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳಿವೆ;ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು,ವಿಪಕ್ಷ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು,ವಾಣಿಜ್ಯದ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು,ಅದಲ್ಲದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಉಟ್ಸನ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ]],[[ಬೆರಿಟಾ ಹರಿಯೆನ್]],[[ಹರಿಯನ್ ಮೆಟ್ರೊ]],[[ದಿ ಸ್ಟಾರ್]],[[ನಿವ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್]],[[ದಿ ಸನ್]],[[ಮಲಯಾ ಮೇಲ್]],[[ಕೊಸ್ಮೊ]]!ಇತ್ಯಾದಿ ಇನ್ನುಳಿದ ಭಾಷೆಯ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ,ಸಿನ್ ಚೆವ್ ಡೇಲಿ,ಚೀನಾ ಪ್ರೆಸ್,ನಾನ್ಯಾಂಗ್ ಸಿಯಾಂಗ್ ಪಾವು ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ವಿಪಕ್ಷ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು:[[ಹರಕಾಹ್]],ಸೌರಾ ಕೆಡಿಲಿನ್,ಸಿಯಾಶ್ ಮತ್ತು ವಾಸಿಲಾಹ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ರಾಡ್ ಕಾಸ್ಟರ್ [[RTM]]ಮತ್ತು [[ಮಿಡಿಯಾ ಪ್ರಿಮಾ]],ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಶದ ಟೆಲೆವಿಸನ್ (ದೂರದರ್ಶನ)ಕೇಂದ್ರಗಳು [[TV3]], [[ntv7]], [[8TV]] and [[TV9]]ಗಳಿಗೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು [[ಮಲಯಾ]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಚೀನಿಸ್ ಮತ್ತು [[ತಮಿಳ]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Menara telekom.jpg|left|thumb|150px|ಮಲೆಷ್ಯಾಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ-ಸಂವಹನ ನೀಡುವ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳ ಈ TM ಟಾವರ್ ಇದು ಮಎಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಟೆಲ್ಕಾಮ್ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.]] ಈ ನಗರವು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಟೀವಿ ಚಾನಲ್ ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ:[[ಪೇ-TV]] ಸೇವೆ,ಆಸ್ಟ್ರೊ,ರಾಜ್ಯದ ಉಪಗ್ರಹ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಸೇವೆ ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[CNN]], [[BBC ವರ್ಲ್ಡ್]], [[ಸ್ಟಾರ್ ವರ್ಲ್ಡ್]] ಮತ್ತು[[HBO|<ref>[http://www.astro.com.my/ ಆಸ್ಟ್ರೊ ಆಫಿಸಿಯಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ]</ref> HBO]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಲ್ -ಜಜೀರಾ]] ದೊಹಾ ಮೂಲದ ಅರಬ್ ಜಾಲವು ಹೊಸ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ಪೀಕಿಂಗ್ ಚಾನಲ್ [[ಅಲ್ -ಜಜೀರಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಲು <ref>{{cite news|publisher=BBC|accessdate=2007-12-11|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/6149310.stm|title=Al-Jazeera English hits airwaves|date=2006-11-15}}</ref> ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. [[}ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] ಮೂಲದ [[ಫೀನಿಕ್ಸ್ TV]] ಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಉಪಗ್ರಹ TV ವಾಹಿನಿ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ [[ಆಸ್ಟ್ರೊ]]ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ತನ್ನ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ <ref>{{Cite web |url=http://www.astroplc.com/05/media/press_releases/view_pressrelease.asp?id=5 |title=ಆಸ್ಟ್ರೊ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾದ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಫೊ ನಿವ್ಸ್ ಚಾನಲ್ |access-date=2010-06-02 |archive-date=2008-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080419140508/http://www.astroplc.com/05/media/press_releases/view_pressrelease.asp?id=5 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.ifeng.com/phoenixtv/77412215665197056/20050117/487673.shtml |title=ಇನ್ ಫೊ ನಿವ್ಸ್ ಚಾನಲ್ ನಿಂದ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಟ್ರೊ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. |access-date=2010-06-02 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719145248/http://news.ifeng.com/phoenixtv/77412215665197056/20050117/487673.shtml |url-status=dead }}</ref> ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಡಬಲ್ ವಿಜನ್ Sdn Bhd ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಕಂಪನಿ ಚಾನಲ್ ಕಚೇರಿ ಆರಂಭಿಸಲು [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] [[ಚಾನಲ್ V]]ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್,ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಚಾನಲ್ ನ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಚೇರಿ ಘಟಕವನ್ನೂ <ref>{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_hb3270/is_200207/ai_n7969169|title=<nowiki>[V]</nowiki> International relocates production to Malaysia|date=July 2002|accessdate=2007-12-11|publisher=Asia Image|archive-date=2007-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20071220063536/http://findarticles.com/p/articles/mi_hb3270/is_200207/ai_n7969169|url-status=dead}}</ref> ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2008ರ [[ಟೈಮ್ ಔಟ್]] ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ್ನು 24ನೆಯ ಗ್ಲೊಬಲ್ ಸಿಟಿ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ತನ್ನ ಹಿರಿಮೆ ಮೆರೆದಿದೆ,ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ,ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು,ಟೆಲೆವಿಸನ್,ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದೆ. ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ,ಅದರಲ್ಲಿ [[ಸೀನ್ ಕೊನೆರಿ]] ನಟಿಸಿದ ''[[ಎಂಟ್ರಾಪ್ ಮೆಂಟ್]]'' ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ಜೆಟಾ-ಜೋನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ''[[ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಫ್ ಮೆನ್]]'',([[ಕ್ಲೈವ್ ಒವೆನ್]] ನಟಿಸಿದ) ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೊನಾಸ್ ನ ಟ್ವಿನ್ ಟಾವರ್ಸ್ ನ್ನು ಕೆಲ ಕ್ಷಣಗಳ ಕಾಲ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ <ref>{{cite web|work=Campus Progress|title=Apocalypse Now|accessdate=2007-12-11|url=http://www.campusprogress.org/soundvision/1408/apocalypse-now|archive-date=2007-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070621160427/http://www.campusprogress.org/soundvision/1408/apocalypse-now|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಕಂಡ ಪುಸ್ತಕಗಳೆಂದರೆ ''KL 24/7'' ಇದಾ ಎಂ ರಹಿಮ,ಶಿರೀನ್ ಜೈನುದ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ರಿಜಾಲ್ <ref name="Gunaratnam, Shanti">{{cite news|author=Gunaratnam, Shanti |url=http://www.nst.com.my/Current_News/TravelTimes/article/TravelNews/20070320125856/Article/index_html|title=KL pictorial handbook|date=March 20, 2007|accessdate=2007-12-14|publisher=New Straits Times online}}</ref> ಜೈನುದ್ದೀನ್ ಅವರಿಂದ;ಮಾಯ್ ''[[ಲೈಫ್ ಆಸ್ ಎ ಫೇಕ್]]'' [[ಪೀಟರ್ ಕ್ಯಾರೆಯ್]] ಅವರಿಂದ;''[[ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ]] '' ಜೊನ್ ಡಿಡಿಯೊನ್ ಅವರಿಂದ <ref name="Gunaratnam, Shanti"/><ref>{{cite web |url=http://www.answers.com/topic/democracy-novel-2|title=Democracy (Plot Summary)|accessdate=2007-12-14|publisher=Answers.com}}</ref> ರಚಿತವಾಗಿದ್ದು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಲೆಷ್ಯಿಯನ್ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ''ಕೆರೊನ್ ಕಾಂಗ್ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್'' [[ಪಿ. ರಾಮ್ಲೀ]]ಅವರಿಂದ,<ref>{{cite web|url=http://ms.wikipedia.org/wiki/Senarai_lagu-lagu_nyanyian_P._Ramlee_dan_Saloma#K|title=P. Ramlee and Saloma's discography|accessdate=2007-12-14|publisher=Malay Wikipedia|language=Malay}}</ref> ''ಕೌಲಾಲಂಪುರ್, ಇಬು ಕೊಟಾ '' [[ಸಲೊಮಾ]],ಅವರಿಂದ, ''ಚೊ ಕಿಟ್ ರೋಡ್ '' [[ಸುದಿರ್ ಮನ್ ಅರ್ಶದ್]],ಅವರಿಂದ ''ಸೆನಿಮಲ್ಹ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್'' [[ಅಲ್ಲಿಕ್ಯಾಟ್ಸ್]],ಅವರಿಂದ ''ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್'' ಮರ್ಕಿವೆ,ಅವರಿಂದ ''K.L.'' by ವಂಡಾಲ್,ಅವರಿಂದ ''ಕೌಲಾಲಂಪುರ್'' [[ಪೊಯೆಟಿಕ್ ಅಮ್ಮೊ]]ಅವರಿಂದ, ''ಅನಕ್ ಡಾರಾ '' [[ಅಜ್ಮಿಲ್ ಯುನೊರ್]]ಅವರಿಂದ ಮತ್ತು ''KL'' [[ಟೂ ಫಾಟ್]]ಅವರಿಂದ. [[ದಿ ಅಮೆಜಿಂಗ್ ರೇಸ್ ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಅಮೆಜಿಂಗ್ ರೇಸ್]] ಗೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ <ref>{{cite web|url=http://www.cbs.com/primetime/amazing_race11/shows/ep08/|title=The Amazing Race Episode Recaps|accessdate=2007-12-11|publisher=CBS}}</ref> ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಆತಿಥೇಯಕ್ಕೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಶ್ರೇಣಿಕೃತ ಆಟ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ಲೇ ಸ್ಟೇಶನ್ 2 ಆಟ ''[[ಬರ್ನ್ ಔಟ್]]'' ಅಂದರೆ ಆಯಾಸ ನೀಗಿಸುವ ''[[Hitman 2: Silent Assassin]]'' ಆಟೋಟಗಳು. == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:Kuala Lumpur railway station (Rawang-Seremban & Sentul-Port Klang Line) (frontal facade), Kuala Lumpur.jpg|thumb|KL ಟ್ರೇನ್ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ ಹಳೆಯ ಮೂರಿಶ್ 1910ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.]] {{Main|Transportation in Kuala Lumpur|Public transport in Kuala Lumpur}} [[ಚಿತ್ರ:Jalan ampang.jpg|thumb|left|200px|ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುವ ಅಪಂಗ್ ಇದು ಸೀದಾ ಪೆಟ್ರೊನಾಸ್ ಟಾವರ್ಸ್ ಗೆ ದಾರಿ.]] ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಏಷ್ಯನ್ ನಗರಗಳಂತೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚಾರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ <ref name="prasarana"/> ಪಡೆದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಗರದ ಪ್ರತಿಭಾಗವೂ ಹೈವೇಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಿದೆ. [[ಮಲೆಷ್ಯಾ]]ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಸಮಗ್ರ [[ರಸ್ತೆ ಸಂಚಾರದ ಜಾಲ]]ವು ಉಳಿದೆಲ್ಲ [[ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಂತಹ ಮಲೆಷ್ಯಾ]]ವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಏರ್ ಪೊರ್ಟ್]] (KLIA), ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.ಇದು ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಅಜಿಜ್ ಶಾ ಏರ್ ಪೊರ್ಟ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಸುಬಂಗ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಏರ್ ಪೊರ್ಟ್, ಪ್ರಮುಖ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಗೇಟ್ ವೆ ಆಫ್ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಎಂದು 1965ರ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಹೇಳಲಾಗುತಿತ್ತು.ಯಾವಾಗ 1998ರಲ್ಲಿ KLIA ಆರಂಭವಾಯಿತು ಆಗ ಇದರ ಮಹತ್ವ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ತಗ್ಗಿತು. KLIA ಯು ನಗರದಿಂದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ <ref>{{cite press release|publisher=National Geographic|url=http://www.ngcasia.com/press/megacities.aspx|title=Malaysia Airlines Takes Flight to MEGACITIES on National Geographic Channel|accessdate=2007-12-19|archive-date=2008-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206130643/http://www.ngcasia.com/press/megacities.aspx|url-status=dead}}</ref> ಮಟ್ಟದ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಆರು ಖಂಡಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ,[[ಮಲೆಷ್ಯಾ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಅಗ್ಗದ ದರದ [[ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ]] ಅಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. KLIA ಯು [[KLIA ಎಕ್ಸೆಪ್ರೆಸ್]] ವೇಗದ ರೈಲ್ವೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[KL ಸೆಂಟ್ರಲ್]] ದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ನಿಮಿಷ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅದೇ ಕಾರ್ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಪ್ರಯಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಯ ಸಾಧನೆಯೇ <ref>{{cite web|url=http://www.kliaekspres.com/index3_klia_ekspres.html|title=KLIA Ekspres|publisher=Express Rail Link Sdn Bhd|accessdate=2007-12-13}}</ref> ಸರಿ. ಏರ್ ಏಷ್ಯಾದ ವಿಮಾನಗಳು KLIA ಪ್ರಮುಖ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹಾರುವದಿಲ್ಲ.ಅವು LCC ಟರ್ಮಿನಲ್ ನಿಂದ ಹಾರುತ್ತವೆ,ಇದಕ್ಕೆ KL ಸೆಂಟರ್ ನಿಂದ ನೇರ್ ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಟರ್ಮಿನಲ್ ನಿಂದ 20-30 ನಿಮಿಷದ ಪ್ರಯಾಣವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 2007ರ ವರೆಗೆ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಅಜಿಜ್ ಶಾ ಏರ್ ಪೊರ್ಟ್ ಒಂದೇ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಬೊಪ್ರಾಪ್ಸ್ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತಿತ್ತು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಫೈರ್ ಫ್ಲೈ]] ಮತ್ತು [[ಬೆರ್ಜಯಾ ಏರ್]] <ref>{{cite news|url=http://www.asianewsdesk.com/2007/11/27/subang-only-for-turbo-props/|title=Subang only for turbo-props|publisher=Asian News Desk|date=2007-11-27|accessdate=2007-12-13|archive-date=2007-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20071218141156/http://www.asianewsdesk.com/2007/11/27/subang-only-for-turbo-props/|url-status=dead}}</ref> ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ]]ಯಲ್ಲದೇ [[ಕ್ಲಾಂಗ್ ಕಣಿವೆ]]ಯ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳ]]ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ;ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ,[[ಬಸ್]],[[ರೈಲ್ವೆ]] ಮತ್ತು [[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ]]ಇತ್ಯಾದಿ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡರೂ 2006ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 16ರಷ್ಟು ಜನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ <ref name="prasarana">{{cite news|title=Prasarana to buy trains worth RM1.2bil|url=http://besonline.rtm.net.my/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=65671|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=2006-10-13|accessdate=2006-10-22|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930190929/http://besonline.rtm.net.my/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=65671|url-status=dead}}</ref> ಬಳಸುವರು. [[ವೇಗದ ಸಾರಿಗೆ]] ವಿಧಾನದನ್ವಯ ಕೌಲಾಲಂಪುರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೈಲ್ವೆ ಪದ್ದತಿಗಳಿವೆ.ಇವು ನಗರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ [[ಕ್ಲಾಂಗ್ ಕಣಿವೆ]]ಯ ಭಾಗಕ್ಕೂ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ರೈಲ್ವೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೆಂದರೆ [[RapidKL ರೈಲ್ವೆ]], [[KL ಮೊನೊರೈಲ್ವೆ]], ಮತ್ತು[[KTM ಕೊಮುಟರ್]]. ಇವುಗಳು ನೆಲಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ. ವೇಗದ ರೆಲ್ವೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ [[KL ಸೆಂಟ್ರಲ್]] ರೈಲ್ವೆ ಪದ್ದತಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸೌಕರ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಟರ್ಸಿಟಿ ರೈಲ್ವೆಗೂ KL ಸೆಂಟ್ರಲ್ ನಿಲ್ದಾಣವು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು [[KTM ಇಂಟರ್ಸಿಟಿ]] ಯು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ [[ಸಿಂಗಾಪುರ್]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಥೈಲ್ಯಾಂಡಿನ [[ಹ್ಯಾಟ್ ಯಾಯಿ]]ಗೆ ಸೌಕರ್ಯ <ref>{{cite web|publisher=Keretapi Tanah Melayu Berhad|url=http://www.ktmb.com.my/article.asp?id=49|title=Intercity services|accessdate=2007-12-19|archive-date=2007-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20071214084449/http://www.ktmb.com.my/article.asp?id=49|url-status=dead}}</ref> ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Kelana Jaya Line KLCC.jpg|left|thumb| KLCC LRT ನಿಲ್ದಾಣದ ವೇದಿಕೆ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲನಾ ಜಯಾ ಲೈನ್ (ಪುತ್ರ LRT) ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ.]] ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಂಗ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದರೆ [[ರಾಪಿಡ್ KL]]ಎಂದು <ref>{{cite speech|title=Launching of the Cyberjaya Dedicated Transportation System|author=Tan Sri Nor Mohamed Yakcop (Minister of Finance II)|url=http://www.treasury.gov.my/index.php?ch=36&pg=126&ac=2128|date=September 10, 2007|location=Cyberjaya|accessdate=2007-12-14|archive-date=2007-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20071218184229/http://www.treasury.gov.my/index.php?ch=36&pg=126&ac=2128|url-status=dead}}</ref> ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಟ್ರಾಕೊಟಾ ಕೊಂಪೊಸಿಟ್ Sdn Bhd ನಿಂದ ವಾಪಸು ಪಡೆದಾಗಿನಿಂದ RapidKL ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಸ್ ಜಾಲವನ್ನು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ಲಾಂಗ್ ವ್ಯಾಲಿ]] ದಿಂದ ಮರುಪಡೆದಿದೆ.ಈ ಮೂಲಕ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಸಮಗ್ರ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ <ref>{{Cite web |url=http://www.cleanairnet.org/caiasia/1412/article-70087.html |title=ಜಾಲದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ತೀವ್ರವಾದ KL |access-date=2010-06-02 |archive-date=2008-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306062800/http://www.cleanairnet.org/caiasia/1412/article-70087.html |url-status=dead }}</ref> ಕೈಹಾಕಿದೆ. ರಾಪಿಡ್KL ಆಡಳಿತವು [[ಹಬ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೊಕ್]] ಪದ್ದತಿ ಅಳವಡಿಸುವದರ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ನೆರವಾದುದಲ್ಲದೇ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಸ್ ಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. [[ರಾಪಿಡ್KL]]ಎಂಬುದು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ರೇಲ್ವೆ ಸಾರಿಗೆಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಅಂಪಂಗ್ ಲೈನ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ,ಶ್ರೀ ಪೆಟಾಲಿಂಗ್ ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಕೆಲನಾ ಜಯಾ ಲೈನ್ ಎಂದು <ref>{{cite web|url=http://www.putralrt.com.my/about_us.htm|title=About Us|publisher=RapidKL|accessdate=2007-12-13|archive-date=2007-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070523022945/http://www.putralrt.com.my/about_us.htm|url-status=dead}}</ref> ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಕ್ಯಾಬ್ ಗಳು ಶ್ವೇತ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಚಾಲಕರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಮೀಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದ ಇನ್ನೊವಾಸಿ ತಿಮುರ್ ಆರೇಂಜ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಕ್ಯಾಬ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೊಳಪಿನ ಕಿತ್ತಳೆ ವರ್ಣದ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಚಾಲಕವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸನ್ಸ್ ಹೊಂದಿದ್ದು ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ASEAN]]ಏಷ್ಯನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ವಾಹನ]]ಗಳನ್ನು ನೀವು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು. ನೀವು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಕ್ಯಾಬ್ ನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕಾಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಇರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಕ್ಯಾಬ್ ಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸೇವೆಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ,ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೆಟಕುವ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಅಂದರೆ ಇನ್ನೊವಾಸಿ ತಿಮುರ್ ಆರೇಂಜ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಕ್ಯಾಬ್ ವಾಹನ ಸೇವೆ ಮಾತ್ರ ಎನ್ನಬಹುದು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಗರದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕಿರುವ [[ಕ್ಲಾಂಗ್ ಬಂದರು]] ನಗರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕದಾದ ಸೇವಾಕಾರ್ಯ {{convert|64|km|mi|abbr=on}}ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬಂದರು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಬಿರುಸಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದು,ಸುಮಾರು {{TEU|6.3 million|first=yes}}ರಷ್ಟನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆ <ref>{{cite web|publisher=SchedNet|url=http://www.thaishipper.com/Content/Content.asp?Archives=true&ID=19058|date=2007-05-24|title=Port Klang retains top ranking among Malaysia's ports|accessdate=2007-12-19|archive-date=2007-06-26|archive-url=https://archive.is/20070626123119/http://www.thaishipper.com/Content/Content.asp?Archives=true&ID=19058|url-status=dead}}</ref> ನಡಿಸಿದೆ. {{-}} == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:Viclocktower.jpg|right|thumb|180px|ವಿಕ್ಟೊರಿಯಾ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಆತಿ ಹಳೆಯದಾದ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.]] <ref>{{cite press release|title=Education and Social Characteristics of the Population, Population and Housing Census 2000.|date=August 2002|accessdate=2007-12-10|publisher=Department of Statistics, Malaysia|url=http://www.statistics.gov.my/English/news/pressedu.htm|archive-date=2007-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071211060855/http://www.statistics.gov.my/English/news/pressedu.htm|url-status=dead}}</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಲ್ಲಿ [[ಸಾಕ್ಷರತೆ]]ಯು 2000ನೆಯ ಇಸ್ವಿಯಲ್ಲಿ 97%ರಷ್ಟಿತ್ತು.ಇದು ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ <ref>{{cite press release|title=Education and Social Characteristics of the Population, Population and Housing Census 2000.|date=August 2002|accessdate=2007-12-10|publisher=Department of Statistics, Malaysia|url=http://www.statistics.gov.my/English/news/pressedu.htm|archive-date=2007-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071211060855/http://www.statistics.gov.my/English/news/pressedu.htm|url-status=dead}}</ref> ಅತ್ಯಧಿಕವೆನಿಸಿದೆ. ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಭೋದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ವಿಷಯವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.ಗಣಿತ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಂಗ್ಲಿಷನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಾಂಡ್ ರಿನ್ (ಚೀನಾದ ಆಡುಭಾಷೆ) ಮತ್ತು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಭೋದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ 13 ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು,79ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳು,155 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಟ್ಟದ ಶಾಲೆಗಳು,ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ(ಕಿಂಡರ್ ಗಾರ್ಟನ್ ಗಳು)<ref>{{cite web|url=http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/community_facilities/index.htm#13_2_4|title=Existing situation of Educational facilities|work=Kuala Lumpur Structure Plan 2020|publisher=Kuala Lumpur City Hall|accessdate=2007-12-12|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501121425/http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/community_facilities/index.htm#13_2_4|url-status=dead}}</ref> ಇವೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸೇವಾವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿ ಸುಮಾರು100 ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಸೇವಾನಿರತವಾಗಿವೆ;ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ವಿಕ್ಟೊರಿಯಾ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್]] (1893);ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ (1896);[[ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]] (1897);[[ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಬುಕಿಟ್ ನಾನಾಸ್]] (1899);ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯುಶನ್]] (1904)ಇತ್ಯಾದಿ. [[ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಲಯಾ]]ಕ್ಕೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ತಾಯ್ನೆಲವೆನಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು 1962ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಯು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದದ್ದಲ್ಲದೇ,ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ <ref>{{cite pressrelease|title=Carnegie Mellon University's Heinz School to Offer Professional Master's Degree at University of Malaya in Kuala Lumpur in New Collaboration|url=http://www.icarnegie.com/about/pr/pr_19jan06.html|publisher=Carnegie Mellon University|accessdate=2007-12-13}}</ref> ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.ಸುಮಾರು 2004ರಲ್ಲಿ ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಎಲ್ಲ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ,ಇದು [[THES]]ನ ಶ್ರೇಣಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ <ref>{{cite web |url=http://uniranks.unifiedself.com/2004top200.html |title=World University Rankings 2004 |accessdate=2007-12-07 |archive-date=2013-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002093842/http://uniranks.unifiedself.com/2004top200.html |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="UM out to woo foreign students">{{cite news|publisher=The Star Malaysia|date=2007-07-02|title=UM out to woo foreign students|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/7/2/nation/18189116&sec=nation|accessdate=2007-12-18|archive-date=2007-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20070704180036/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F7%2F2%2Fnation%2F18189116&sec=nation|url-status=dead}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ]] ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು <ref name="UM out to woo foreign students"/> ಸಫಲವಾಗಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನುಳಿದ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಗಳೆಂದರೆ [[UCSI ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಓಪನ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಮಲೆಷ್ಯಾ]], [[ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್]], [[ವಾವಾಸನ್ ಓಪನ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು ಶಾಖಾ ವಿಭಾಗವಾಗಿರುವ [[ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಕೆಬಂಗ್ ಸಾನ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಟೆಕ್ನೊಲಾಜಿ ಮಲೆಷ್ಯಾ]]. ದಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡೆಫೆನ್ಸ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ]]ಯು [[ಸುಂಗೈ ಬೇಸಿ]]ಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶದ ವೈಮಾನಿಕ ಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಉತ್ತಮ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಸೈನ್ಯಪಡೆ]],[[ನೌಕಾಪಡೆ]] ಮತ್ತು [[ವೈಮಾನಿಕ ಪಡೆ]]ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ <ref>{{cite web|publisher=National Defence University of Malaysia|url=http://www.upnm.edu.my/media/v3/index.php?option=com_content&task=view&id=34&Itemid=28|title=Background|language=Malay|accessdate=2007-12-18}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೆಸರಾಗಿದೆ. == ಸಹವರ್ತಿ ನಗರಗಳು — ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು == * {{flagicon|Iran}} [[ಮಶಾದ್]], [[ಇರಾನ್]] (ಆಕ್ಟೊಬರ್ 2006)<ref>{{cite news|title=Mashad-Kuala Lumpur Become Sister cities|date=2006-10-14|url=http://kuala-lumpur-news.newslib.com/story/453-3234431/|publisher=FARS News Agency|accessdate=2007-12-04|archive-date=2011-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714174230/http://kuala-lumpur-news.newslib.com/story/453-3234431/|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Iran}} [[ಎಸ್ಫಾಹ್]], [[ಇರಾನ್]]<ref>{{cite web|year=2005|url=http://www.council.isfahan.ir/EStatic/WFESisterhood.aspx |title=Sisterhoods|work=Isfahan Islamic Council|accessdate=2007-12-04}}</ref> * {{flagicon|Morocco}} [[ಕ್ಯಾಸಾಬ್ಲಾಂಕಾ]], [[ಮೊರಾಕ್ಕೊ]]<ref name="APCS"/> * {{flagicon|Malaysia}} [[ಮಲಾಕ್ಕಾ]], [[ಮಲೆಷ್ಯಾ]] (ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 1989)<ref name="APCS">[http://www.urc.or.jp/summit/summit/map/more_e.php?id=0605&apcs_mbr=715654f62317576a55d2271bbc82c814 ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಫೈಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425175410/http://www.urc.or.jp/summit/summit/map/more_e.php?id=0605&apcs_mbr=715654f62317576a55d2271bbc82c814 |date=2011-04-25 }}, ''ಏಷಿಯಾ -ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ಸಿಟಿ ಸಮ್ಮಿತ್ ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು ನವೆಂಬರ್ 3, 2007.</ref> * {{flagicon|Japan}} [[ಒಸಾಕಾ]], [[ಜಪಾನ್]]<ref name="APCS"/> * {{flagicon|Turkey}} [[ಅಂಕರಾ]], [[ಟರ್ಕಿ]]<ref>{{cite news|author=Lam, Edwin Chong Wai|date=2006-06-24|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3201|title=Kuala Lumpur: the Scent of a City|publisher=Chessbase News|accessdate=2007-12-04}}</ref> * {{flagicon|India}} [[ದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]]<ref name="times_sister">[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/15278423.cms ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಲಂಡನ್ ಗೆ, ಇದೊಂದು ಸಹಕ್ರಿಯೆ ] ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ. ಮರು ಪಡೆದಿದ್ದು ಆಗಷ್ಟ್ 30, 2008</ref> * {{flagicon|India}} [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಭಾರತ]] (ತಾತ್ಕಾಲಿಕ)<ref>{{cite news|author=Lam, Edwin Chong Wai|date=2010-03-13|url=http://www.mysinchew.com/node/36378|title=Chennai to be Kuala Lumpur's twin city|publisher=My Sinchew|accessdate=2010-03-27}}</ref> * {{flagicon|United States}} [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] * {{flagicon|Philippines}} [[ಲೊಸ್ ಬನೊಸ್, ಲಾಗುನಾ]], [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]] == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{portal|Malaysia|Flag of Malaysia.svg}} * [[2005 ಮಲೆಷ್ಯನ್ ಮುಸುಕು]] * [[2019 ಏಷಿಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Kuala Lumpur}} * [http://www.kualalumpur.gov.my/ ಅಧಿಕೃತ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070507050128/http://www.kualalumpur.gov.my/ |date=2007-05-07 }} * [http://www.dbkl.gov.my/ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110320022700/http://www.dbkl.gov.my/ |date=2011-03-20 }} * [http://www.itis.com.my/ ITIS ಕೌಲಾಲಂಪುರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201217193145/http://www.itis.com.my/ |date=2020-12-17 }} * {{wikivoyage|Kuala Lumpur}} {{Coord|3.1357|101.688|type:city|display=title}} {{Kuala Lumpur}} {{Cities in Malaysia}} {{States and Federal Territories of Malaysia}} {{List of Asian capitals by region}} {{Commonwealth Games Host Cities}} {{World's most populous urban areas}} <br />{{Geographic Location | North = [[Rawang, Selangor|Rawang]] | West = [[Petaling Jaya]] | Centre = [[Kuala Lumpur]] | East = [[Ampang]] | South = [[Putrajaya]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಕ್ಕೂಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ಟ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಆತಿಥೇಯವಾದ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೌಲಾಲಂಪುರ್]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಲ್ಯಾಂಗ್ ವ್ಯಾಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸುಮಾರು 1857ರಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ]] pdyem897xwzkftp7003x0qca6iw0lo1 0 23633 1375332 1374929 2026-06-18T21:24:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375332 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} [[ಚಿತ್ರ:Däumling.jpg|thumb|200px|ಟಾಮ್ ಥಂಬ್ ಮತ್ತು ದಿ ಜಾಯಂಟ್ ಚಿತ್ರ 1865]] ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳು (ಫೇರಿ ಟೇಲ್) [[ಫೇರಿ ಟೇಲ್]] ಒಂದು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಶಬಧ , ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಸಣ್ಣ ನಿರೂಪಕ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರೆಂಚ್ ನುಡಿಗಟ್ಟು ''ಕಾಂಟೆ ಡಿ ಫಿ'' (conte de fee), ಜರ್ಮನ್ ಪದ ''ಮೆರ್ಕನ್'' (Marchen), ಇಟಾಲಿಯನ್ ''ಫಿಯಾಬ '' (fiaba), ಪೋಲಿಷ್ ''ಬಾಸ್ನ್'' (basn) ಅಥವಾ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಭಾಷೆಯ ''ಸಾಗಾ'' (saga) ಪದಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಯಕ್ಷಯಕ್ಷಿಣಿಯ ಕಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಉಳಿದ ಪ್ರಕಾರದ ದಂತ ಕಥೆಗಳು,ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ (ಇಂಥ ಕಥೆಗಳು ತಿಳಿಸಲಾದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂಬಿಕೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ)<ref>ಥಾಂಪ್ಸನ್, ಸ್ಟಿತ್. ಫಂಕ್ ಅಂಡ್ ವ್ಯಾಗ್ನಲ್ಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್, ಮೈಥಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ಲೆಜೆಂಡ್, 1972 ಎಸ್.ವಿ. "ಫೇರಿ ಟೇಲ್"</ref> ಕಥೆಗಳಿಂದ, ನೀತಿ ಪಾಠ ಹೇಳುವ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಜನಪದ]]ಪಾತ್ರಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. [[ಯಕ್ಷಯಕ್ಷಿಣಿಯರು]], [[ತುಂಟ ಪಿಶಾಚಿಗಳು]], [[ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅತಿಮಾನುಷ ಜೀವಿಗಳು]], [[ಗವಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕುಳ್ಳ ಜೀವಿಗಳು]],[[ದೈತ್ಯರು]] ಅಥವಾ [[ಕುಬ್ಜ ಪಿಶಾಚಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ[[ಜಾದೂ]] ಅಥವಾ [[ಮಾಟಗಾರಿಕೆಗಳು]] ಮುಂತಾದವು. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಘಟನೆಗಳ ಸರಮಾಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು [["ಫೇರಿ ಟೇಲ್‌ನ ಮುಕ್ತಾಯ" (ಸುಖಾಂತ್ಯ)]]<ref>[http://m-w.com/dictionary/fairy%20tale ಮೆರಿಯಮ್-ವೆಬ್ ಸ್ಟರ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ಆಫ್ "ಫೇರಿ ಟೇಲ್"]</ref> ಅಥವಾ "ಫೇರಿ ಟೇಲ್ [[ಭಾವಪ್ರಧಾನ]]" (ಎಲ್ಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಸುಖಾಂತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ). ಆಡು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಒಂದು "ಫೇರಿ ಟೇಲ್" ಅಥವಾ "'''ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ''' "ಯ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥವೆಂದರೆ, ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ಕಥೆ ಅಥವಾ [[ನಂಬಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾಲ್ಪನಿಕತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಕಥೆ]]. ಕೆಲವು ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಕ್ಷಸ]]ರು ಮತ್ತು [[ಮಾಟಗಾತಿ]]ಯರನ್ನು ನಿಜ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು [[ದಂತ ಕಥೆ]]ಗಳ ‌‌‌ಅಂದರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೊಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವವರು ಮತ್ತು ಕೇಳುವವರು ಇಬ್ಬರೂ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಿಜವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ದಂತ ಕಥೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇರುವಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದ್ದು ಅವು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ,ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ,ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಳಗಳು, ಜನರು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೋರಿಕೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳು ವಾಸ್ತವ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗದೆ[[ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ಒರೆನ್ ಸ್ಟೈನ್, ''ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಹುಡ್ ಅನ್ಕ್ಲೊಕ್ದ್'', ಪು.9. ISBN 0-465-04125-6.</ref> ಫೇರಿ ಟೆಲ್ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಗಳು ದೊರಕಿರುವುದರಿಂದ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವುದು ಬಹಳ ಕಠಿಣವಾದ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಒಂದು [[ಪ್ರಕಾರ]] ಅಥವಾ ವರ್ಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸದೆ ಹೋದರೂ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಕೃತಿಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದಿಂದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಿಗೆ "ಫೇರಿ ಟೆಲ್" ಎಂದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟವರು [[ಮ್ಯಾಡಮ್ ಡಿ'ಆಲ್ನಾಯ್]] (Madame d'Aulnoy)ಎಂಬುವರು. ಇಂದು ಕಂಡು ಬರುವ ಅನೇಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಕಾರದ ಕಥೆಗಳಾಗಿ ರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>ಗ್ರೇ, ರಿಚರ್ಡ್. [http://www.telegraph.co.uk/science/science-news/6142964/Fairy-tales-have-ancient-origin.html "ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಹ್ಯಾವ್ ಎನ್ಸಿಯಂಟ್ ಒರಿಜಿನ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090908150605/http://www.telegraph.co.uk/science/science-news/6142964/Fairy-tales-have-ancient-origin.html |date=2009-09-08 }} Telegraph.co.uk. 5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009</ref> ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅತಿ ಹಳೆಯದಾದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ''[[ಪ್ರೀಸಿಯೂಸಸ್]]'' ಪೂರ್ವದ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್]] ತಮ್ಮ ಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ''[[ಚಿಲ್ಡ್ರೆನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಹೌಸ್ ಹೋಲ್ಡ್ ಟೇಲ್ಸ್]] '' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಕ್ಕಳ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳ ಜತೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ನಂಟು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇನ್ನೂ ದೃಢವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಜನಪದ ಸಾಹಿತೈಗಳು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿಂಗಡಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಎಂದರೆ, [[ಆರ್ನೆ-ಥಾಮ್ಪ್ಸನ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿ]] ಮತ್ತು [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪ್ರಾಪ್]] ರ ಶಬ್ದರೂಪ ರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ಇತರ ಜನಪದ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಈ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನೀಡಿದ್ದರೂ ಇಂಥ ಕಥೆಗಳ ಅರ್ಥ ಹೇಳಲು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಅಥವಾ ವಿಧ್ವಂ‌‍‌‌‌‌ಶರ ತಂಡ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ == ಜನಪದ ಕಥೆಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ ಎಂದು ಸಾರುವ ಅನೇಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref>ಹೈಡಿ ಆನೇ ಹೈನರ್, "[http://www.surlalunefairytales.com/introduction/ftdefinition.html ವಾಟ್ ಇಸ್ ಎ ಫೇರಿ ಟೇಲ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103202126/http://www.surlalunefairytales.com/introduction/ftdefinition.html |date=2010-01-03 }}"</ref> ಯಕ್ಷಯಕ್ಷಿಣಿಯರು ಅಥವಾ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಜೀವಿಗಳು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕೇ ಬೇಕು ಎಂಬುದಂತೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿಚಾರ. ಈ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಎಂಬ ಪದವು 1697 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಡಿ'ಆಲ್ನಾಯ್ ಇವರ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಪದ ''ಕಾಂಟೆ ಡಿ ಫೀಸ್ '' (conte de fees) ನ ಅನುವಾದದಿಂದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="Windling1">ಟೆರಿ ವಿಂಡ್ಲಿಂಗ್, [http://www.endicott-studio.com/rdrm/forconte.html "ಲೆಸ್ ಕಾಂಟೆಸ್ ಡಿ ಫೀಸ್: ದಿ ಲಿಟರರಿ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್"]</ref> ರೂಢಿ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಫೇರಿ ಟೇಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ [[ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು]] ಎಂದರೆ ಒಂದೆ ಅರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಯಕ್ಷಯಕ್ಷಿಣಿಯರು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಜೀವಿಗಳ (ತುಂಟ ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅತಿಮಾನುಷ ಜೀವಿಗಳು, ಗವಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕುಳ್ಳ ಜೀವಿಗಳು,ದೈತ್ಯರು)ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಭಿನ್ನ ಕಥೆಯಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪ್ರಾಪ್]] ತಮ್ಮ ಕೃತಿ, "''ಮಾರ್ಫಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್'' " ನಲ್ಲಿ [[ಅತ್ಯದ್ಭುತ]] ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು" ಮತ್ತು "ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಥೆಗಳು" ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪ್ರಾಪ್, ''ಮಾರ್ಫಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಫೋಕ್ಟೇಲ್'', ಪು. 5. ISBN 0-292-78376-0</ref> ಅದಾಗ್ಯೂ, ತಮ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಕೃತಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು, ಪ್ರಾಪ್ ರು [[ಆರ್ನೆ-ಥಾಮ್ಪ್ಸನ್]] ರ 300-749 ವರೆಗಿನ ವರ್ಗೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲ [[ರಶಿಯನ್ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ, ಕಥೆಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಮೂಹವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref>ಪ್ರಾಪ್, ಪು. 19.</ref> ಪ್ರಾಪ್‌ರ ಸ್ವಯಂ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಕಥೆಗಳ [[ಕಥಾ ವಸ್ತುವಿನ]] ಮುಖ್ಶ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಫೇರಿ ಟೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಇವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು [[ಶೋಧನೆ]]ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರದ ಕಥೆಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕಥಾ ವಸ್ತುಗಳು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡು ಬಂದಿವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>ಸ್ಟಿವನ್ ಸ್ವಾನ್ ಜೋನ್ಸ್, ''ದಿ ಫೇರಿ ಟೇಲ್: ದಿ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಮಿರರ್ ಆಫ್ ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಶನ್'', ಟ್ವೇನ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 1995, ಪು. 15. ISBN 0-8057-0950-9.</ref> {{cquote|Were I asked, what is a fairytale? I should reply, Read [[Undine (novella)|Undine]]: that is a fairytale... of all fairytales I know, I think Undine the most beautiful. ([[George MacDonald]], ''The Fantastic Imagination'')|20px|20px}} [[ಸ್ಟಿತ್ ಥಾಮ್ಪ್ಸನ್]] ರು ಹೇಳುವಂತೆ, ದೇವತೆಗಳು ಅಥವಾ ಗಂಧರ್ವ ಕನ್ಯೆಯರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಫೇರಿ ಟೆಲ್ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದದ್ದೆಂದರೆ ಮಾತಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರವಿದ್ಯೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿ..<ref>ಸ್ಟಿತ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್, ''ದಿ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್'', ಪು 55, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್, ಬರ್ಕ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲಿಸ್ ಲಂಡನ್, 1977</ref> ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಒಂದು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಆ ಕಥೆಯು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಥೆ(ಫೇಬಲ್)ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾನವ ಮುಖವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮುಖವಾಡದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Tolkien15">[[ಜೆ.ಆರ್.ಆರ್. ಟೋಲ್ಕೀನ್]], "[[ಆನ್ ಫೇರಿ-ಸ್ಟೋರೀಸ್]]", ''ದಿ ಟೋಲ್ಕೀನ್ ರೀಡರ್'', ಪು. 15.</ref> [[ಜೆ.ಆರ್.ಆರ್. ಟೋಲ್ಕೀನ್]] ತಮ್ಮ ಕೃತಿ "[[ಆನ್ ಫೇರಿ-ಸ್ಟೋರೀಸ್]]" ನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ, "ಫೇರೀಸ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಕುರಿತು ಇರುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬಹುದು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಫೇರಿ ಟೇಲ್, ಯಕ್ಷಯಕ್ಷಿಣಿಯರು, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯ [[ರಾಜಕುಮಾರ]]ರು, [[ರಾಜಕುಮಾರಿ]]ಯರು,[[ಕುಬ್ಜ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]],ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅತಿಮಾನುಷ ಜೀವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೂ ಇತರೆ ಅಚ್ಚರಿಗಳ ನಾಡು ''[[ಫೇರಿ]]'' ಯಲ್ಲಿರುವ ಪುರುಷರ ಸಾಹಸಗಳ ಕಥೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಟೋಲ್ಕೀನ್, ಪುಟಗಳು 10-11.</ref> ಆದರೆ, ಜೆ.ಆರ್.ಆರ್. ಟೋಲ್ಕೀನ್ ರ ಇದೇ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಥೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಲ್ಯಾಂಗ್]] ತಮ್ಮ ಕೃತಿ "''[[ದಿ ಲೈಲಾಕ್ ಫೇರಿ ಬುಕ್]]'' " ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಕಥೆ "''[[ದಿ ಮಂಕೀಸ್ ಹಾರ್ಟ್]]'' " <ref name="Tolkien15"/> ಸ್ಟಿವನ್ ಸ್ವಾನ್ ಜೋನ್ಸ್ ರ ಪ್ರಕಾರ, ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಾಟ ಮಂತ್ರಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು, ಇತರ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವೆಂದು ತೋರಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>''ದಿ ಫೇರಿ ಟೇಲ್: ದಿ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಮಿರರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಶನ್''. ರಾಟ್ಲೆಜ್, 2002, ಪು. 8.</ref> ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ "ರೂಪಾಂತರ" ಅಥವಾ "ಬದಲಾವಣೆ" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದವರು ಡೇವಿಡ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಚೌಧರಿ.<ref name="companion">''ಎ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಟು ದಿ ಫೇರಿ ಟೇಲ್''. ಹಿಲ್ಡಾ ಎಲಿಸ್ ಡೇವಿಡ್ಸನ್, ಆನಾ ಚೌಧರಿ ಇವರಿಂದ. ಬಾಯ್ಡೆಲ್ ಅಂಡ್ ಬ್ರಿವರ್ 2006. ಪು. 39.</ref> ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, [[ಜೀನ್ ಚಿರಿಯಾಕ್]] ಈ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಸಾಮಾನ್ಯ]] ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಿದರು.<ref>http://www.freudfile.org/psychoanalysis/fairy_tales.html</ref> ಕೆಲವು [[ಜನಪದ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ಜರ್ಮನ್]] ಶಬ್ದವಾದ ''ಮೆರ್ಕನ್'' (Marchen) ಅಥವಾ "ಅದ್ಭುತ ಕಥೆ" ಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕಥೆಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಥಾಮ್ಸನ್ ತಮ್ಮ 1977 ರ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "''ದಿ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್'' "ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ತೂಕ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು:"ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಅಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು]] ಅಥವಾ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಸಾಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಕಥೆ. ಈ ಕಥೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀವಿಗಳು ಇಲ್ಲದ ಅವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದ್ಭುತಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂಥ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ವಿನೀತಭಾವದ ನಾಯಕರು ವೈರಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕುತ್ತಾರೆ,ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರಿಯರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ."<ref>[[ಸ್ಟಿತ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್]], ''ದಿ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್'', 1977 (ಥಾಂಪ್ಸನ್: 8).</ref> ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸರಳ ಮತ್ತು ಹಳೆಯಕಾಲದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ಯುವರಾಣಿಯರು ಮತ್ತು ಮೂರ್ಖ ಹುಡುಗಿಯರು, [[ಕಿರಿಯವಯಸ್ಸಿನ ಪುತ್ರರು]] ಮತ್ತು ಧೀರ [[ಯುವರಾಜ]]ರು, [[ಕುರೂಪಿ]]ಗಳು, [[ದೈತ್ಯರು]], [[ಡ್ರ್ಯಾಗನ್]] ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪಿಶಾಚಿ]]ಗಳು, [[ನೀಚ ಮಲತಾಯಂದಿರು]] ಮತ್ತು [[ನಕಲಿ ನಾಯಕರು]], [[ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಗಳಿರುವ ದೇವತೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಮಂತ್ರವಾದಿ ಸಹಾಯಕರು]], ಆಗಾಗ್ಗೆ [[ಮಾತನಾಡುವ ಕುದುರೆಗಳು ಅಥವಾ ನರಿಗಳು ಅಥವಾ ಪಕ್ಷಿಗಳು]], ಗಾಜಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುವುದು.<ref>{{0/}}ಎ.ಎಸ್. ಬೈಯಟ್, "ಇಂಟ್ರೋಡಕ್ಶನ್" ಪು. xviii, ಮರಿಯಾ ಟಾಟರ್, ಸಂ. ''ದಿ ಆನೋಟೇಟೆಡ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್'', ISBN 0-393-05848-4.</ref> ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ [[ಇಟಾಲೊ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನೋ]] ಇವರು ಹೇಳುವಂತೆ,ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ "ಕ್ಷಿಪ್ರತೆಗೆ" ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ.<ref>ಇಟಾಲೋ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನೋ, ''ಸಿಕ್ಸ್ ಮೆಮೊಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮಿಲೆನಿಯಂ'', ಪುಟಗಳು 36-37. ISBN 0-674-81040-6.</ref> === ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕಥೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ === ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಇಂದು ನಾವು ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕಥೆಗಳು ಈ ಮುಂಚೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಜರ್ಮನ್ ಪದವಾದ "ಮೆರ್ಕನ್" (Marchen)ನನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದಾಗ ಅದು ಅಕ್ಷರಶಃ "ಕಥೆ" ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಥೆಯ ವಿಧವಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಿದವರು [[ಪುನರುದಯ]]ಯುಗದ ಬರಹಗಾರರು. ತರುವಾಯ ಅನೇಕ ಲೇಖಕರ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು.[[ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್]] ರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತೀತ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>[[ಜಾಕ್ ಜಿಪಿಸ್]], ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್: ಫ್ರಾಮ್ [[ಸ್ತ್ರಾಪರೋಲಾ]] ಅಂಡ್ [[ಬೆಸಿಲ್]] ಟು ದಿ [[ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್]]'', ಪುಟಗಳು xi-xii, ISBN 0-393-97636-X.</ref> ಈ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ, ಆ ಹೆಸರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು ''[[ಪ್ರಿಸಿಯಸಸ್]]'' ರು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಡಂ ಡಿ'ಆಲ್ನಾಯ್]] ಇವರು ''ಕಾಂಟೆ ಡಿ ಫೀ'' ಅಥವಾ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ (ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ) ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.<ref>ಜಿಪಿಸ್, ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್: ಫ್ರಾಮ್ [[ಸ್ತ್ರಾಪರೋಲಾ]] ಅಂಡ್ [[ಬೆಸಿಲ್]] ಟು ದಿ [[ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್]]'', ಪು. 858.</ref> "[[ಫ್ಯಾಂಟಸಿ]]" (ವಿಲಕ್ಷಣ ಕಲ್ಪನೆ) ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು, ಇಂದು ಯಾವ ಕೃತಿಗಳು ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆಯೋ ಅವುಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಟೋಲ್ಕೀನ್ ರ ಕೃತಿ ''[['ದಿ ಹಾಬಿಟ್']]'', [[ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್]] ರ ''[['ಎನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್']] '' ಮತ್ತು [[ಎಲ್.ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಬಾಮ್]] ರ ''[['ದಿ ವಂಡರ್ಫುಲ್ ವಿಜಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಓಜ್' ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.]]''.<ref>ಬ್ರೈಯನ್ ಎಟ್ಬರಿ, ''ದಿ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಟ್ರೆಡಿಶನ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲಿಟರೆಚರ್'', ಪು. 83, ISBN 0-253-35665-2.</ref> ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಟೋಲ್ಕೀನ್‌ರ "ಆನ್ ಫೇರಿ-ಸ್ಟೋರೀಸ್" ನಲ್ಲಿ [[ಜಗತ್ತಿನ ನಿರ್ಮಾಣ]] (world-building) ದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಕೃತಿಯು ಫ್ಯಾಂಟಸಿಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಫ್ಯಾಂಟಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ [[ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ]]ಉಪ ಪ್ರಕಾರವು, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂಥ ವರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಇಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>ಫಿಲಿಪ್ ಮಾರ್ಟಿನ್, ''ದಿ ರೈಟರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಲಿಟರೆಚರ್: ಫ್ರಾಮ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ಸ್ ಲೈಯರ್ ಟು ಹೀರೋಸ್ ಕ್ವೆಸ್ಟ್'', ಪುಟಗಳು 38-42, ISBN 0-871116-195-8.</ref> === ಜನಪದ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ === [[ಚಿತ್ರ:Perrault1.jpg|right|thumb|ಗುಸ್ಟಾವ್ ಡೋರೆ ಅವರ ಮದರ್ ಗೂಸ್ ಲಿಖಿತ(ಸಾಹಿತ್ಯಕ) ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ]] ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಲಾದ ಫೇರಿಟೇಲ್ [[ಜನಪದ ಕಥೆಯ]] ಉಪ ವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಬರಹಗಾರರು ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು (ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್) ಅಥವಾ ''ಕನ್ಸ್ಟ್‌ಮಾರ್ಚನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="Windling1"/> ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೂಪಗಳಾದ ''[[ಪಂಚತಂತ್ರ]]'' ದಿಂದ ಹಿಡಿದು ''[[ಪೆಂಟಮೆರೋನ್]]'' ವರೆಗೆ ಕಂಡು ಬರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಮೌಖಿಕ ರೂಪದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರ ಮಾಡಿ ಪುನಃ ಬಳಸಿದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Swann Jones, p. 35">ಸ್ವಾನ್ ಜೋನ್ಸ್, ಪು.35.</ref> ಮೌಖಿಕ ಕಥೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್ ಮೊದಲಿಗರು. ಆದರೂ, ಗ್ರಿಮ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಲಿಖಿತ ರೂಪದ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref>ಬ್ರೈಯನ್ ಎಟ್ಬರಿ, ''ದಿ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಟ್ರೆಡಿಶನ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲಿಟರೆಚರ್'', ಪು. 5, ISBN 0-253-35665-2.</ref> ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ರೂಪದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಕಥಾ ವಸ್ತು, ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಥಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ದೇಶದ ಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>ಜೈಪ್ಸ್, ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್: ಫ್ರಾಮ್ ಸ್ತ್ರಾಪರೋಲಾ ಅಂಡ್ ಬೆಸಿಲ್ ಟು ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್'', ಪು. xii.</ref> 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಶುದ್ಧವಾದ,ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯವಾಗದ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. ಸಾಹಿತ್ಯಕ ರೂಪದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಮೌಖಿಕ ಕಥೆಗಳು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿದ ಸಂಭವವಿದ್ದು, ಶುದ್ಧವಾದ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಬರವಣಿಗೆ ರೂಪದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು,ಅದರ ವಿಕೃತರೂಪವಾಗಿದೆ.<ref name="Zipes, p. 846">ಜಿಪಿಸ್, ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್: ಫ್ರಾಮ್ ಸ್ತ್ರಾಪರೋಲಾ ಅಂಡ್ ಬೆಸಿಲ್ ಟು ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್'', ಪು. 846.</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯ ಬದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಮೌಖಿಕ ಕಥೆ ಹೇಳುವವರು ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಲಿಂಡಾ ಡೆಗ್, "ವಾಟ್ ಡಿಡ್ ದಿ ಗ್ರಿಮ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗಿವ್ ಟು ಅಂಡ್ ಟೇಕ್ ಫ್ರಾಮ್ ದಿ ಫೋಕ್?" ಪು. 73, ಜೇಮ್ಸ್ ಎಂ. ಮ್ಯಾಕ್ ಗ್ಲೆಥರಿ, ಸಂ., ''ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗರಿ ಅಂಡ್ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್'', ದಿ ತ್ರೀ ಬೇರ್ಸ್ ISBN 0-252-01549-5.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Redsun.jpg|thumb|200px|left|ರಶಿಯಾದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯ ಚಿತ್ರ ವಾಸಿಲಿಸಾ ದಿ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ ಕುರಿತು ಇವಾನ್ ಬಿಲಿಬಿನ್ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರ]] ಬರವಣಿಗೆ ರೂಪದ ಕಥೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮೊದಲೇ [[ಮೌಖಿಕ ಅಥವಾ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೇಳಲಾಗುವ ಕಥೆಗಳ ಪರಂಪರೆ]] ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಂದು, ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ನಟಿಸಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಥೆಗಳು ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರವಾದವು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳು ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>ಜಾಕ್ ಜಿಪಿಸ್, ''ವೆನ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಕೇಮ್ ಟ್ರೂ: ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್'', ಪು. 2. ISBN 0-415-92151-1.</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬರವಣಿಗೆಯ ರೂಪದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ,c. 1300 ಕ್ರಿ.ಪೂ. ದಲ್ಲಿ (ಉದಾ: ದಿ [[ಟೇಲ್ ಆಫ್ ಟು ಬ್ರದರ್ಸ್]]),<ref>[[ಜಾನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಕ್ಲೂಟ್]], ''[[ದಿ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ]]'', "ಫೇರಿ ಟೇಲ್," ಪು. 331. ISBN 0-14-130220-8.</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಆಗಾಗ ಬರವಣಿಗೆ ರೂಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ, ''[[ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಆಸ್]]''. ಈ ಕೃತಿಯು ''[[ಕ್ಯುಪಿಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕೆ]] '' ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ([[ರೋಮನ್]], ಕ್ರಿ.ಶ 100-200 )<ref name="timeline">ಹೈಡಿ ಆನೇ ಹೈನರ್, [http://www.surlalunefairytales.com/introduction/timeline.html "ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಟೈಮ್ ಲೈನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101201063146/http://www.surlalunefairytales.com/introduction/timeline.html |date=2010-12-01 }}</ref> ಅಥವಾ ಪಂಚತಂತ್ರ ([[ಭಾರತ]], 3 ನೇ ಶತಮಾನ BCE.<ref name="timeline"/> ಆದರೆ, ಇವುಗಳು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಮಕಾಲೀನ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ವಿಷಯ. ಶೈಲಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಿಳಿದು ಬರುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಈ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅನೇಕ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು ಜನಪದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದವು.<ref name="Swann Jones, p. 35"/> ಅವುಗಳು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಮಾಂತ್ರಿಕ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಅರೇಬಿಯನ್ ನೈಟ್ಸ್ (ಸಂಗ್ರಹಿತ ''circa'' ಕ್ರಿ.ಶ. 1500)<ref name="timeline"/> ಗಿಂತಲೂ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಹಳೆಯ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ, ''[[ವಿಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಬೇತಾಳ]] '' ಮತ್ತು ''[[ಬೆಲ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್]]''. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲದೆ, [[ಚೀನಾ]]ದ [[ಲಿಯೇಜಿ]] ಮತ್ತು [[ಜುವಾಂಗ್‌ಜಿ]] ಎಂಬ [[ತಾವೋವಾದಿ]] ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Roberts">ಮಾಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್, "ಇಂಟ್ರೋಡಕ್ಷನ್", ಪು. xviii, ''ಚೈನೀಸ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫ್ಯಾಂಟಸೀಸ್''. ISBN 0-394-73994-9.</ref> ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಥೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್]] ದೇಶದ [[ಈಸೋಪ]] (ಕ್ರಿ.ಪೂ 6 ನೇ ಶತಮಾನ)ನ ಕಥೆಗಳು. [[ಜೆಫ್ರಿ ಚಾಸರ್]] ನ ''[[ದಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ ಟೇಲ್ಸ್]]'', [[ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್]] ನ ''[[ದಿ ಫೇರಿ ಕ್ವೀನ್]] '' ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸಪಿಯರ್]] ನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಪರೋಕ್ಷ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.<ref>ಜಿಪಿಸ್, ''ವೆನ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಕೇಮ್ ಟ್ರೂ: ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್'', ಪು. 11.</ref> ''[[ಕಿಂಗ್ ಲಿಯರ್]] '' ನಾಟಕವನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಾದ ''[[ವಾಟರ್ ಅಂಡ್ ಸಾಲ್ಟ್]] '' ಮತ್ತು ''[[ಕ್ಯಾಪ್ ಓ'ರಶಸ್]] '' ಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.<ref>ಸೌಲಾ ಮಿತಾಕಿದೌ ಮತ್ತು ಆಂಟನಿ ಎಲ್. ಮನ್ನಾ, ಮೇಲ್ಪೋಮೆನಿ ಕನಾತ್ಸೌಲಿ ಜೊತೆ, ''ಫೋಕ್ ಟೇಲ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಗ್ರೀಸ್: ಎ ಟ್ರೆಜರಿ ಆಫ್ ಡಿಲೈಟ್ಸ್'', ಪು.100, ಲೈಬ್ರರೀಸ್ ಅನ್ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಗ್ರೀನ್ ವುಡ್ ವಿಲೇಜ್ CO, 2002, ISBN 1-56308-908-4.</ref> ಈ ಕಥೆಗಳು ಮರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು 16 ಮತ್ತು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ]], ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜಿಯೋವಾನ್ನಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಸ್ಟ್ಪಪಾರೋಲಾ]] (ಇಟಲಿ, 1550 ಮತ್ತು 1553)<ref name="timeline"/> ಬರೆದ ''[[ದಿ ಫೆಸೆಶಸ್ ನೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಪಾರೋಲಾ]] '' ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ. ಈ ಕೃತಿಯು ಅದರಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಉಪಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ [[ಗಿಯಾಮ್‌ಬಾಟಿಸ್ಟ ಬಸಿಲೆ]] (ನೇಪಲ್ಸ್,1634-6)<ref name="timeline"/> ನ [[ನಿಯಪೋಲಿಟನ್]] ಕಥೆಗಳೂ ಸಹ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ.<ref>ಸ್ವಾನ್ ಜೋನ್ಸ್, ಪು. 38.</ref> [[ಕಾರ್ಲೋ ಗೋಜಿ]] ತಮ್ಮ [[ಕಾಮಿಡಿಯಾ ಡೆಲ್'ಆರ್ಟ್]] ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ<ref>ಟೆರಿ ವಿಂಡ್ಲಿಂಗ್, ''[http://www.endicott-studio.com/rdrm/forital.html ವೈಟ್ ಅಸ್ ರಿಕೋಟಾ, ರೆಡ್ ಅಸ್ ವೈನ್: ದಿ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಲೋರ್ ಆಫ್ ಇಟಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140210083152/http://www.endicott-studio.com/rdrm/forital.html |date=2014-02-10 }}"''</ref> ಅನೇಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ದಿ ಲವ್ ಫಾರ್ ಥ್ರೀ ಆರೆಂಜಸ್]] ''(1761) ಆಧರಿತವಾಗಿದೆ.<ref>ಇಟಾಲೋ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನೋ, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್ಸ್'', ಪು. 738.'' ''ISBN 0-15-645489-0''</ref> '' ''ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ [[ಪು ಸಾಂಗ್ಲಿಂಗ್]] ಎಂಬುವರು ತಮ್ಮ ಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ'' ಅನೇಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹದ ಹೆಸರು [[ಸ್ಟ್ರೇಂಜ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಫ್ರಾಂ ಎ ಚೈನೀಸ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ]] ''(ಮರಣಾನಂತರ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು, 1766).<ref name="Roberts"/> '' [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ( 1690-1710)<ref name="timeline"/> ನ ''ಮೇಲ್ವರ್ಗದ [[ಪ್ರಿಶಸಸ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ''ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು '' ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಲಾ ಫೋಂಟೇನ್]] ಮತ್ತು '' ಕಾಂಟೆಸ್ ಆಫ್ ''[[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪೆರಾಟ್]] '' (1697)ಗಳು. ಈ ಕಥೆಗಳೇ ಮುಂದೆ [[ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್ ಬ್ಯೂಟಿ]] ''ಮತ್ತು'' [[ಸಿಂಡರೆಲ್ಲಾ]] ಗಳಂತಹ ಕಥಾ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದವು''.<ref>ಜಿಪಿಸ್, ವೆನ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಕೇಮ್ ಟ್ರೂ: ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್'', ಪುಟಗಳು 38-42. ''</ref> '' ''ಸ್ತ್ರಾಪರೋಲಾ, ಬೆಸೈಲ್ ಮತ್ತು ಪೆರಾಲ್ಟ್ ಇವರೆಲ್ಲರ ಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳಿದ್ದರೂ, ಶೈಲಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬರೆದರು.<ref>ಸ್ವಾನ್ ಜೋನ್ಸ್, ಪುಟಗಳು 38-39.</ref> '' ಕಥಾ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಶೈಲಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದವರೆಂದರೆ [[ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್]]. ಅವರು ಜರ್ಮನ್ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್ ರ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯು (1812 ಮತ್ತು 1815)<ref name="timeline"/> ಅನೇಕ ಜನಪದ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದರೂ, ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಎನಿಸಲು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬರೆದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್‌ರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಖಾತರಿಯಾದವು.<ref>ಸ್ವಾನ್ ಜೋನ್ಸ್, ಪು.40.</ref> ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ರೂಪಗಳು ಜನಪದ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಜನಪದ ಕಥೆಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ತಿರುಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್ ಜರ್ಮನ್ನರು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಆ ಕಥೆಗಳು ಪೆರಾಲ್ಟ್‌ ಜನ್ಯ ಕಥೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವು [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಕಥೆಗಳೇ ಹೊರತು ಜರ್ಮನ್ ಕಥೆಗಳಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ''[[ಬ್ಲೂ ಬಿಯರ್ಡ್]] '' ಎಂಬ ಮೌಖಿಕ ಕಥೆಯ ರೂಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ''ಬ್ರಿಯರ್ ರೋಜ್ '' ಎಂಬ ಕಥೆ ಮಾತ್ರ ಪೆರಾಲ್ಟ್ ನ ''[[ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್ ಬ್ಯೂಟಿ]] '' ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ನಿದ್ರಿಸುವ ಯುವರಾಣಿ (ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್ ಬ್ಯೂಟಿ) ಯ ಪಾತ್ರವು ಮೂಲತಃ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂದು [[ಬ್ರಿನ್ ಹಿಲ್ಡ್]]ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುತ್ತೆಂದು ಜೇಕಬ್ ಗ್ರಿಮ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಜಿ. ರೋನಾಲ್ಡ್ ಮರ್ಫಿ, ''ದಿ ಔಲ್, ದಿ ರೇವನ್, ಅಂಡ್ ದಿ ಡವ್: ದಿ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಮೀನಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್'', ISBN 0-19-515169-0.</ref> ''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್ ಬ್ಯೂಟಿ '' ಕಥೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬ ಈ ವಿಚಾರದಿಂದಾಗಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದ ವಿಷಯವೊಂದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು.: ಸಾಹಿತ್ಯಕ ರೂಪಗಳಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗಿ, ಜನರು ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವದಿಂದಲೂ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ನಿಜವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ (ಮೌಖಿಕ)ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>ಜಿಪಿಸ್, ''ವೆನ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಕೇಮ್ ಟ್ರೂ: ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್'', ಪು. 77.</ref> ಗ್ರಾಮಗಳ ನಿರಕ್ಷರಿ, ಅವಿದ್ಯಾವಂತ ರೈತರನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅವರೇ''ಜನಸಮೂಹ'' ವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಹೇಳುವ ಕಥೆಗಳೇ ಶುದ್ಧ ''ಜನಪದ'' ಕಥೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಡೆಗ್, ಪುಟಗಳು 66-67.</ref> ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಂತೆ ಅಥವಾ ಅಳಿದುಳಿದ ಅವಶೇಷದ ರೂಪವೆಂದು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಥೆಯ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.<ref>[[ಆಯೋನಾ ಅಂಡ್ ಪೀಟರ್ ಒಪೈ]], ''ದಿ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ '' ಪು.17. ISBN 0-19-211550-6</ref> ಆದರೆ, ನಂತರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರ ರೂಪ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲ.ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೇ, ಕಥೆ ಹೇಳುವವರು ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸತತವಾಗಿ ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>[[ಜೇನ್ ಯೋಲನ್]], ಪು. 22, ''[[ಟಚ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್]]''. ISBN 1-87483-591-7.</ref> ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಅವರಿಗೆ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದರು.ರಮ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದದ ಮನೋಭಾವದೊಂದಿಗೆ,ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ,ದೇಶದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅದೇ ರೀತಿ ನಂಬಲು ದಾರಿ ತೋರಿದರು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದವರಲ್ಲಿ [[ರಷಿಯಾ]] ದ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಅಫಾನಸ್‌ವೆವ್]] (1866 ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು),<ref name="timeline"/>[[ನಾರ್ವೆ ದೇಶದ]] [[ಪೀಟರ್ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಆಸ್ಬ್‌ಜಾನ್‌ಸನ್]]ಮತ್ತು [[ಜೋರ್ಗನ್ ಮೋಯಿ]] (1845 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು),<ref name="timeline"/> ರೋಮಾನಿಯಾದ [[ಪೀಟರ್ ಇಸ್ಪಿರೆಸ್ಕು]](1874 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು), [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ನ [[ಜೋಸೆಫ್ ಜೆಕಬ್ಸ್]] (1890 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು)<ref name="timeline"/> ಮತ್ತು [[ಜೆರಮಾಯಾ ಕರ್ಟಿನ್]], ಇವರು [[ಅಮೆರಿಕಾದ]]ವರಾಗಿದ್ದು, [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು (1890 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟ).<ref name="Zipes, p. 846"/> ಜನಾಂಗ ನಿರೂಪಕರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ದೊರೆತ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಅಮೇರಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು.ಆಂಡ್ರಿವ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ ತಮ್ಮ "ಬಣ್ಣದ" ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥಾ ಸರಣಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತುಂಬಲು,ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಲಿಖಿತ ಕಥೆಗಳಿಂದಲ್ಲದೇ ಜನಾಂಗ ನಿರೂಪಕರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು. ಉಳಿದ ಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರಿಗೂ ಸಹ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ,[[ಯೆ ಥಿಯೋಡೋರ ಒಝಾಕಿ]]. ಒಝಾಕಿ ಯವರು ಲ್ಯಾಂಗ್‌ರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ''ಜಾಪನೀಸ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ '' (1908) ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.<ref>ಯೆ ಥಿಯೋಡೊರಾ ಒಜಾಕಿ, ''ಜಪನೀಸ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್'', [http://www.surlalunefairytales.com/books/japan/freemanmitford/preface.html "ಪ್ರಿಫೇಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081223114322/http://www.surlalunefairytales.com/books/japan/freemanmitford/preface.html |date=2008-12-23 }}</ref> ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ [[ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್]] ರಂತಹ ಬರಹಗಾರರು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಆಂಡರ್ಸನ್‌ರ ಕೃತಿಗಳು ಕೆಲವು ಸಲ ಹಳೆಯ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಥಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಗ್ರಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೂಟ್, "ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್," ಪುಟಗಳು 26-27.</ref> ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಾದ ''[[ದಿ ಲೈಟ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್]] '' ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರು ಮತ್ತು ದಿ ''[[ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಗೋಬ್ಲಿನ್]]'' ಆರ್ ''[[ಲಿಲಿಥ್‌]]'' ನಂತೆ ಫ್ಯಾಂಟಸಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. == ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ನಡುವೆ ರವಾನೆ == ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳಲು ಅಥವಾ ವಿವರಿಸಲು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಉಗಮದ ಎರಡು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿವೆ. ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಉಗಮದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಂಶವು ಯಾವುದೇ ಕಥೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಆ ಕಥೆ ಶತಮಾನಗಳ ವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮಾನವನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>ಒರೆನ್ ಸ್ಟೈನ್, ಪುಟಗಳು 77-78.</ref> ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕಥಾ ವಸ್ತುಗಳು, ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧನಕಾರರು ಇಂತಹ ಕಥೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿದೇಶಿ ನೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಜನರು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಈ ಕಥೆಗಳ ಮೌಖಿಕ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ, ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಹೊರತು, ಅದರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ.<ref>ಜಿಪಿಸ್, ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್: ಫ್ರಾಮ್ ಸ್ತ್ರಾಪರೋಲಾ ಅಂಡ್ ಬೆಸಿಲ್ ಟು ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್'', ಪು. 845.</ref> ಜನಪದ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಆಂತರಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಈ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಅಷ್ಟೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. [[ಜೋಸೆಫ್ ಜೆಕಬ್ಸ್]] [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್]] ಕಥೆಯಾದ ''[[ದಿ ರಿಡೆರೆ ಆಫ್ ರಿಡಲ್ಸ್]] '' ನ್ನು ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ''[[ದಿ ರಿಡಲ್]] '' ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ''ದಿ ರಿಡೆರೆ ಆಫ್ ರಿಡಲ್ಸ್ '' ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕ [[ಬಹುವಿವಾಹಿ]]ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಪದ್ಧತಿಯತ್ತ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಬಹುದು.ಆದರೆ ಗ್ರಿಮ್ ರ ''ದಿ ರಿಡಲ್ '' ನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾದ ಒಗಟು ಸಹ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವೆಂದು ವಾದ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>ಜೋಸೆಫ್ ಜಾಕೋಬ್ಸ್, ''ಮೋರ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್'' ಲಂಡನ್: ಡೇವಿಡ್ ನಟ್, 1894, "[http://www.surlalunefairytales.com/authors/jacobs/moreceltic/ridere.html ನೋಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರೆಫ್ರನ್ಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206025940/http://www.surlalunefairytales.com/authors/jacobs/moreceltic/ridere.html |date=2010-02-06 }}"</ref> "ಫಿನ್ನಿಶ್" ಅಥವಾ ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ (ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ-ಭೌಗೋಳಿಕ) ವಿಚಾರವಾದಿಗಳ ಸಮೂಹವೊಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲದ್ದೆಂದು ಸಾರಲು, ಅಪೂರ್ಣ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.<ref>ಕ್ಯಾಲ್ವಿನೋ, ''ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್ಸ್'', ಪು. xx.</ref> ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್‌ರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪೆರಾಲ್ಟ್‌ರ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಭಾವ ನೋಡಿದಾಗ ತಿಳಿಯುವುದೇನೆಂದರೆ, ಕೆಲವು ಸಲ ಪ್ರಭಾವವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲಗಳ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಉಂಟಾದ ಪ್ರಭಾವವು ತುಂಬಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ''ಲಿಟಲ್ ಬ್ರಾಯರ್-ರೋಜ್'' ಎಂಬ ಕಥೆಯು ಪೆರಾಲ್ಟ್ ರ ''[[ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್ ಬ್ಯೂಟಿ]] '' ಕಥೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಿಮ್‌ರ ಕಥೆಗಳು ಜರ್ಮನಿಯ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಸ್ವತಂತ್ರ ರೂಪಾಂತರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.<ref>ಹ್ಯಾರಿ ವೆಲ್ಟನ್, "ದಿ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಪೆರಾಲ್ಟ್ಸ್ ''ಕಾಂಟೆಸ್ ಡೆ ಮಾ ಮೇರೆ ಲೋಯಿ'' ಆನ್ ಜರ್ಮನ್ ಫೋಲ್ಕ್‌ಲೋರ್", ಪು. 962, ಜಾಕ್ ಜಿಪಿಸ್, ಸಂ., ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್: ಫ್ರಾಮ್ ಸ್ತ್ರಾಪರೋಲಾ ಅಂಡ್ ಬೆಸಿಲ್ ಟು ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್''.</ref> ಇದೇರೀತಿ,ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಹುಡ್‌ನ ಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪೆರಾಲ್ಟ್ಸ್ ಕಥೆಯ ಆರಂಭ ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ನಿಕಟ ಹೊಂದಿಕೆಯು ಪ್ರಭಾವದತ್ತ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ(ಬಹುಶಃ ದಿ ವುಲ್ಫ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಸೆವೆನ್ ಯಂಗ್ ಕಿಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು). ಕಥೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಯ್ಕೆ,ಅವನ್ನು ಹೇಳುವ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>ಕ್ಯಾಲ್ವಿನೋ, ''ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್ಸ್'', ಪು. xxi.</ref> == ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕಥೆಗಳ ನಂಟು == ನಿಜವಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಈ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡವರೂ ಕೂಡ ಶ್ರೋತೃಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಜಿಪಿಸ್, ''ವೆನ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಕೇಮ್ ಟ್ರೂ: ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್'', ಪು. 1.</ref> ಬರವಣಿಗೆ ರೂಪದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮೊದಲು ವಯಸ್ಕರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆದರೆ 19 ನೇ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವು [[ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದ ಜತೆ ನಂಟು ಹೊಂದಿದವು. [[ಚಿತ್ರ:Cutlery for children detail.jpg|right|250px|thumb|ಕಟ್ಲರಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ.ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳು: ಸ್ನೋ ವೈಟ್, ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಹುಡ್, ಹ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ ಅಂಡ್ ಗ್ರೆಟೆಲ್]] ಮೇಡಮ್ ಡಿ ಅಲ್‌ನಾಯ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಿಸಿಯ್ಯೂಸಸ್(ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಶೈಲಿ)ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕರಿಗೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರೂ, ಆಳುಗಳು ಅಥವಾ ಕೆಳ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯರು ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಳುವ ಕಥೆಗಳೇ ಅವಕ್ಕೆ ಮೂಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.<ref>ಲುಯಿಸ್ ಸಿಫರ್ಟ್, "ದಿ ಮಾರ್ವಲಸ್ ಇನ್ ಕಾಂಟೆಕ್ಸ್ಟ್: ಹದಿನೇಳನೆ ಶತಮಾನದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ''ದಿ ಕಾಂಟೆಸ್ ಡಿ ಫೀಸ್ '' ನ ಸ್ಥಾನಮಾನ", ಜಾಕ್ ಜಿಪಿಸ್, ಸಂ., ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್: ಫ್ರಾಮ್ ಸ್ತ್ರಾಪರೋಲಾ ಅಂಡ್ ಬೆಸಿಲ್ ಟು ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್'', ಪು. 913.</ref> ಆ ಕಾಲದ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ,ಕೌಂಟೆಸ್‌ಗೆ ಗೊತ್ತಾದ ವರನು ಅಂತಹ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದಾಗ, ತಾನು ಮಗುವಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಾಗಿ ಕೌಂಟೆಸ್ ಉದ್ಗರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿದೆ. ನಂತರ ಬರುವ ''ಪ್ರಿಶಸಸ್'' ನಲ್ಲಿ [[ಜಿಯಾನ್-ಮೇರಿ ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಡಿ ಬೆಮಾಂಟ್]] ಅವರು ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ'' [[ಬ್ಯೂಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಬೀಸ್ಟ್]]'' ಎಂಬ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಆ ಕಥೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ಜಿಪಿಸ್, ''ವೆನ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಕೇಮ್ ಟ್ರೂ: ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್'', ಪು. 47.</ref> ಅವರ ಕಥೆಗಳು ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ದೂರುಗಳ ಬಂದ ನಂತರ, ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್ ತಮ್ಮ ಕಥಾ ಸಂಕಲನವನ್ನು ''ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಹೌಸ್ ಹೋಲ್ಡ್ ಟೇಲ್ಸ್ '' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬರೆದರು.<ref>ಮರಿಯಾ ಟಾಟರ್, ''ದಿ ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್'', ಪು. 19. ISBN 0-691-06722-8.</ref> ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಓದಿಹೇಳಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್ ರು ತಮ್ಮ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಅಶ್ಲೀಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು<ref>ಟಾಟರ್, ''ದಿ ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್'', ಪು. 20.</ref> ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕಡೆಗೆ ಹಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು. ಮೊದಲನೇ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ [[ರಪನ್‌ಜೆಲ್]] ಳು ತನ್ನ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಏಕೆ ಬಿಗಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ಮೂಲಕ ರಾಜಕುಮಾರನು ತನ್ನನ್ನು ಭೇಟಿಗಳಾಗುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾಟಗಾತಿಗೆ ರಪನ್‌ಸೆಲ್ ಗರ್ಭಿಣಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಟಗಾತಿಯನ್ನು ಮೇಲೆ ಎಳೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ಮೇಲೆ ಎಳೆಯುವುದು ಸುಲಭ ಎಂದು ರಪನ್‌ಜೆಲ್ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ.<ref>ಟಾಟರ್, ''ದಿ ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್'', ಪು. 32.</ref> ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಅನೇಕ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಖಳನಾಯಕರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆಯ ಬಳಕೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿತು.<ref>ಬೈಯಟ್, ಪುಟಗಳು xlii-xliv.</ref> ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಜೆ.ಆರ್.ಆರ್. ಟೋಲ್ಕೀನ್‌ರು ಹೇಳುವಂತೆ ''[[ದಿ ಜೂನಿಪರ್ ಟ್ರೀ]] '' ಯಲ್ಲಿನ [[ನರಮಾಂಸ ಭಕ್ಷ್ಯದ]]ಭಾಗವನ್ನು ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>ಟೋಲ್ಕೀನ್, ಪು. 31.</ref> [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗ]] ದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಹಳೆಯ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಲು ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ, [[ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರೂಕ್‌ಶಾಂಕ್]] ರು 1854 ರಲ್ಲಿ ''ಸಿಂಡರೆಲ್ಲಾ'' ಕಥೆಯನ್ನು [[ಮಧ್ಯಪಾನ ಸಂಯಮ ಆಂದೋಳನದ]] ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬರೆದರು. ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಕೆನ್ಸ್]] ಹೀಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದರು, "ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಕೊಡುವುದು ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ."<ref>ಕೆ. ಎಂ. ಬ್ರಿಗ್ಸ್, ''ದಿ ಫೇರೀಸ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್ ಅಂಡ್ ಲಿಟರೆಚರ್'', ಪುಟಗಳು 181-182, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚಿಕಾಗೋ ಪ್ರೆಸ್, ಲಂಡನ್, 1967.</ref><ref>http://www.victorianweb.org/authors/dickens/pva/pva239.html</ref> [[ಬ್ರೂನೋ ಬೆಟಲ್ ಹೈಮ್]] ರಂತಹ [[ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಕರು]] ಹಳೆಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯತೆಯನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ಸಾರಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕರಿಗೆ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕ್ಷೇಪಣೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref>ಜಾಕ್ ಜಿಪಿಸ್, ''ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್: ಫ್ರಾಂ ಎನ್ಚಾಂಟೆಡ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಟು ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ವಲ್ಡ್'', ಪು. 48, ISBN 0-312-29380-1.</ref> ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ರೂಪಾಂತರವು ಸರಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ]] ಯ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕಥೆ, ''[[ಸ್ನೋ ವೈಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸೆವೆನ್ ದ್ವಾರ್ಫ್ಸ್]]'' ಬಹುತೇಕ (ಆದರೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಏಕಮಾತ್ರವಲ್ಲ) ಮಕ್ಕಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Grant">ಗ್ರಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೂಟ್, "ಸಿನೆಮಾ", ಪು. 196.</ref> ''[[ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಮಿಂಕಿ ಮೊಮೊ]] '' ಎಂಬ [[ಆನಮ್]] ''[[ಮೊಮೊತಾರೋ]]'' ಎಂಬ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ.<ref>ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡ್ರೆಜನ್, ''ಅನಿಂ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋಜನ್!: ದಿ ವಾಟ್?'' ''ವೈ? '' ''ಅಂಡ್ ವಾವ್‌! '' ''ಆಫ್ ಜಪನೀಸ್ ಎನಿಮೇಶನ್'', ಪುಟಗಳು 43-44, ISBN 1-880656-72-8</ref> ಜಾಕ್ ಜಿಪಿಸ್ ರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಓದುಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಓದಲು ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>ವುಲ್ಫ್, ಎರಿಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೋರಿ ಟೆಲಿಂಗ್ ಷೋ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ [http://www.artofstorytellingshow.com/2008/06/29/jack-zipes-fairy-tales/ ಜಾಕ್ ಜಿಪಿಸ್ - ಆರ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಸ್ಟಿಲ್ ಯುಸ್ಫುಲ್ ಟು ಚಿಲ್ದ್ರೆನ್? ]</ref> [[ವಾಲ್ದೊರ್ಫ್ ಶಾಲೆ]] ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ಗ್ರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆರರಿಂದ ಏಳನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ [[ಕಥೆ ಹೇಳುವ]] ಮೂಲಕ ಪಾಠ ಮಾಡಿದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವುದು ಎಂದು [[ರುಡಾಲ್ಫ್ ಸ್ಟೈನರ್]] ಮಾನವನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆದ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಈ ವಯೋಮಿತಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಬಲವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಈ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಹೇಳಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕಣ್ಮುಂದೆ ತರುವ ಹಾಗೂ ಕೇಳಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. == ಸಮಕಾಲೀನ ಕಥೆಗಳು == === ಸಾಹಿತ್ಯಕ === [[ಚಿತ್ರ:John Bauer 1915.jpg|thumb|200px|ಜಾನ್ ಬವರ್ ಬಿಡಿಸಿರುವ ಸ್ವೀಡನ್ ನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಅತಿಮಾನುಷ ದೈತ್ಯ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಯುವರಾಣಿಯ ಚಿತ್ರ]] ಅನೇಕ ಲೇಖಕರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಒದಗಿಸುವ ಸರಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾನವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಜಿಪಿಸ್, ''ವೆನ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಕೇಮ್ ಟ್ರೂ: ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್ '' ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದವು!, ಪುಟಗಳು 24-25.</ref> ಕೆಲವು ಬರಹಗಾರರು ಈ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿರೇಕದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮರು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಗ್ರಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೂಟ್, "ಫೇರಿ ಟೇಲ್," ಪು. 333.</ref> ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಬರಹಗಾರರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿತವಾಗಿರುವ ಮಾನಸಿಕ ರೂಪಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೇರಿದೆ.''[[ಡಾಂಕಿಸ್ಕಿನ್]] '' ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ''[[ಡಿಯರ್ಸ್ಕಿನ್]]'' ಎಂಬ ಕಥೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ ರಚಿಸಿದ [[ರಾಬಿನ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಿನ್ಲೆ]] ಯವರು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ತಂದೆ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವರ್ತನೆಗೆ ಒತ್ತುನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Pilinovsky">ಹೆಲನ್ ಪಿಲಿನೋವಸ್ಕಿ, [http://www.endicott-studio.com/rdrm/fordnky.html "Donkeyskin, Deerskin, Allerleirauh: The Reality of the Fairy Tale"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140325011315/http://www.endicott-studio.com/rdrm/fordnky.html |date=2014-03-25 }}</ref> ಕೆಲವುಸಲ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ನಗೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತಿರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಮರು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, [[ಜೋನ್ ಶೆಸ್ಕಾ]] ಬರೆದ ''[[ದಿ ಸ್ಟಿಂಕಿ ಚೀಸ್ ಮ್ಯಾನ್]]'' ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ ಪಿಲ್ಬಿಯಂ ಬರೆದ ''ದಿ ASBO ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್''. ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಸ್ಯ ಕಥೆಯ ಲಕ್ಷಣವು ಎಲ್ಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುವ ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅರಿತಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಬ್ರಿಗ್ಸ್, ಪು. 195.</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಶ್ರೆಕ್]] ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿ. ಇತರ ಬರಹಗಾರರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರೇರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಹಳೆಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸೂಚಿಸುವ [[ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ]] ಅಥವಾ [[ಸ್ತ್ರೀವಾದ]] ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಮರು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾದ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ [[ಯುರೋ ಸೆಂಟ್ರಿಕ್]] ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು.<ref>ಜಿಪಿಸ್, ''ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್: ಫ್ರಾಮ್ ಎನ್ಚಾಂಟೆಡ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ಸ್ ಟು ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ವಲ್ಡ್'', ಪುಟಗಳು 251-52.</ref> [[ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಸುಂದರ ಯುವತಿ]] ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅನೇಕ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ವಿಮರ್ಶಕರು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ವೈರುದ್ಧ್ಯವಾಗಿ ಬರೆದ ಕಥೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಂಚ್]] ಬರೆದ ''ದಿ ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಗ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ '' ಎಂಬ ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕುಮಾರಿಯು ಒಬ್ಬ ಯುವರಾಜನನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, [[ಎಂಜಲಾ ಕಾರ್ಟರ್]] ಬರೆದ ''ದಿ ಬ್ಲಡಿ ಚೇಂಬರ್ '' ಎಂಬ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಹೇಳಲಾದ ಅನೇಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ''ಡಿಫೆನ್ಸ್ AT&amp;L '' ಎಂಬ ಮಿಲಿಟರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಒಳಗೊಂಡ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಪತ್ರಿಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ''ಆಪ್ಟಿಮೈಜಿಂಗ್ ಬೈ-ಮೋಡಲ್ ಸಿಗ್ನಲ್/ನಾಯಿಸ್ ರೆಶಿಯೋಸ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಲೇಖನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದವರು ಮೇಜರ್ ಡ್ಯಾನ್ ವಾರ್ಡ್ ([[USAF]]). ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಬಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವವರ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಡಿ. ವಾರ್ಡ್,{{PDFlink|[http://www.dau.mil/pubs/dam/09_10_2005/ward_so05.pdf ''Optimizing Bi-Modal Signal to Noise Ratios: A Fairy Tale'']|304&nbsp;[[Kibibyte|KiB]]<!-- application/pdf, 312144 bytes -->}}, ''ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಎ ಟಿ ಅಂಡ್ ಎಲ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್/ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005.</ref> ವಾರ್ಡ್ ರ ಈ ಲೇಖನವು [[ಜಾರ್ಜ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್]] ರ ತೀವ್ರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರೆಂದರೆ, [[ಆಸ್ಕರ್ ವೈಲ್ಡ್]], [[ಎ.ಎಸ್. ಬೈಯಟ್]], [[ಜೇನ್ ಯೋಲನ್]], [[ಟೆರ್ರಿ ವಿಂಡ್ಲಿಂಗ್]], [[ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಬಾರ್ಥೆಲ್ಮೆ]], [[ರಾಬರ್ಟ್ ಕೂವರ್]], [[ಮಾರ್ಗರೇಟ ಆಟ್ವುಡ್]], [[ಕೇಟ್ ಬರ್ನ್ ಹೈಮರ್]], [[ಎಸ್ಪಿಡೋ ಫ್ರೈರೆ]], [[ತನಿತ್ ಲೀ]], [[ಜೇಮ್ಸ್ ಥರ್ಬರ್]], [[ರಾಬಿನ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಿನ್ಲೆ]], [[ಐಸಾಕ್ ಬಷೆವಿಸ್ ಸಿಂಗರ್]], [[ಕೆಲಿ ಲಿಂಕ್]], [[ಬ್ರೂಸ್ ಹಾಲಂಡ್ ರೋಜರ್ಸ್]], [[ಡೊನಾ ಜೋ ನಪೋಲಿ]], [[ಕ್ಯಾಮರಾನ್ ಡೋಕಿ]], [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ಲೈ]], [[ಗೈಲ್ ಕಾರ್ಸನ್ ಲಿವೈನ್]], [[ಅನೆಟ್ ಮೇರಿ ಹೈಡರ್]], [[ಜಾಸ್ಪರ್ ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರರು. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಇಡೀ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಫ್ಯಾಂಟಸಿಗಳ(ಅವಾಸ್ತವಿಕ ಕಲ್ಪನೆ)ನಡುವೆ ನಿಯಮ ವಿಧಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಲೇಖಕನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಜಾರ್ಜ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಅವರ '' [[ಲಿಲಿತ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಫಾಂಟೇಸ್ಟಸ್]]'' ಕಥೆಗಳು ಫ್ಯಾಂಟಸಿಗಳು.ಆದರೆ [[ದಿ ಲೈಟ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್,]] [[ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಕೀ]] ಮತ್ತು ದಿ ವೈಸ್ ವುಮನ್ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಫ್ಯಾಂಟಸಿಗಳು ಇತರ ಫ್ಯಾಂಟಸಿಗಳಂತೆ ಗದ್ಯ,ಪಾತ್ರನಿರೂಪಣೆ ಅಥವಾ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಕಾದಂಬರಿ ಲಕ್ಷಣದ ಬರಹದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. === ಚಲನಚಿತ್ರ === ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಾಟಕಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳು [[ಕಾಮಿಡಿಯಾ ಡೆಲ್'ಆರ್ಟ್]] <ref>ಗ್ರಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೂಟ್, "ಕಾಮಿಡಿಯಾ ಡೆಲ್ ಆರ್ಟ್", ಪು. 219.</ref> ಮತ್ತು ನಂತರದ [[ಪ್ಯಾಂಟೊ ಮೈಮ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>ಗ್ರಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೂಟ್, "ಕಾಮಿಡಿಯಾ ಡೆಲ್ ಆರ್ಟ್", ಪು. 745.</ref> [[ಸಿನಿಮಾ]] ದ ಆಗಮನದಿಂದಾಗಿ ಇಂತಹ ಕಥೆಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಆನಿಮೇಷನ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಡಿಸ್ನಿ ಚಿತ್ರ 1937 ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ''[[ಸ್ನೋ ವೈಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸೆವೆನ್ ಢ್ವಾರ್ಫ್ಸ್]] '' ಚಲನಚಿತ್ರವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫ್ಯಾಂಟಸಿಯ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಚಿತ್ರವೆನಿಸಿತು.<ref name="Grant"/> [[ಡಿಸ್ನಿ]] ಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕಥೆಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳಾಗಿ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡವು. ಡಿಸ್ನಿ ತಾನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಅನೇಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ನೋವು ಮತ್ತು ಸಂಕಟ ಹಾಗೂ ದುಃಖಾಂತ್ಯದ ದ್ರಶ್ಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಎಲ್ಲವೂ ಸುಖಾಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸರಳೀಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Pilinovsky"/> ಡಿಸ್ನಿಯ ನಂತರದ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ರೌ ಮರುನಿರೂಪಣೆ ''[[ವಾಸಿಲಿಸ್ಸಾ ದಿ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್]]'', ರಷ್ಯಾದ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಯಾರಿಸಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಬಜೆಟ್‌ನ [[ಸೋವಿಯತ್ ಚಲನಚಿತ್ರ]].<ref>ಜೇಮ್ಸ್ ಗ್ರಹಾಮ್, [http://www.endicott-studio.com/crossroads/crBabaYagaF.html "ಬಾಬಾ ಯಾಗಾ ಇನ್ ಫಿಲ್ಮ್" ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130109100659/http://www.endicott-studio.com/crossroads/crBabaYagaF.html |date=2013-01-09 }}</ref> ಇತರರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹೊಸ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ''[[ಲ್ಯಾಬಿರಿಂತ್]]'',<ref>ರಿಚರ್ಡ್ ಸ್ಕೇಬ್, [http://www.moria.co.nz/fantasy/labyrinth.htm ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ''ಲ್ಯಾಬಿರಿಂತ್ '' ]</ref> ''[[ಮೈ ನೇಬರ್ ತೊಟೋರೋ]]'', [[ಮಿಷೆಲ್ ಅಸೆಲಾ]]ಟ್ ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು,<ref>ಡ್ರೆಜನ್, ಪು. 264.</ref> ಮತ್ತು ''[[ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ನ'ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್]]''. ಇನ್ನಿತರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ವಯಸ್ಕರ ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು,ಕರಾಳವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಭಯಾನಕ ಅಥವಾ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಮರುನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ, ಎಂಜಲಾ ಕಾರ್ಟರ್ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ''[[ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಹುಡ್]]'' ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆದ [[ಜೀನ್ ಕಾಕ್ಟೆ]] ಯವರ ''[[ಬ್ಯೂಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಬೀಸ್ಟ್]] '' <ref>ಟೆರಿ ವಿಂಡ್ಲಿಂಗ್, [http://www.endicott-studio.com/rdrm/forbewty.html "ಬ್ಯೂಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಬೀಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927185227/http://www.endicott-studio.com/rdrm/forbewty.html |date=2007-09-27 }}"</ref> ಮತ್ತು'' [[ದಿ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ವುಲ್ವ್ಸ್]]'' ಕಥೆಗಳು.<ref>ಟೆರಿ ವಿಂಡ್ಲಿಂಗ್, [http://www.endicott-studio.com/rdrm/rrPathNeedles.html "ದಿ ಪಾತ್ ಆಫ್ ನೀಡಲ್ಸ್ ಆರ್ ಪಿನ್ಸ್: ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಹುಡ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517040322/http://www.endicott-studio.com/rdrm/rrPathNeedles.html |date=2008-05-17 }}</ref> ಹಾಗೆಯೇ, ''[[ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಮೊನೋನೋಕಿ]]'',<ref>ಡ್ರೆಜನ್, ಪು. 38.</ref> ''[[ಪ್ಯಾನ್ ರಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಲ್ಯಾಬಿರಿಂತ್]] '' <ref>{{cite news|url=http://www.scifi.com/sfw/interviews/sfw14471.html|title=Guillermo del Toro and Ivana Baquero escape from a civil war into the fairytale land of ''Pan's Labyrinth''|accessdate=2007-07-14|date=2006-12-25|publisher=[[Science Fiction Weekly]]|last=Spelling|first=Ian|archive-date=2009-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304011009/http://www.scifi.com/sfw/interviews/sfw14471.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯಾದ ''[[ಸ್ಪೈಕ್]] '' <ref>{{cite news | url = http://www.variety.com/index.asp?layout=festivals&jump=features&id=3168&articleid=VR1117987482 | title = Festival Highlights: 2008 Edinburgh International Film Festival | work = [[Variety (magazine)|Variety]] | date = 2008-06-13 | accessdate = 2010-04-28}}</ref> ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಹೊಸ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳು (ಕಾಮಿಕ್ಸ್) ಮತ್ತು ಎನಿಮೆಟೆಡ್ ಟಿ. ವಿ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ''[[ದಿ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಮ್ಯಾನ್]]'', ''[[ರೆವಲ್ಯುಶನರಿ ಗರ್ಲ್ ಯುಟೆನಾ]]'', ''[[ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಟುಟು]]'', ''[[ಫೆಬಲ್ಸ್]] '' ಮತ್ತು ''[[ಮೇರ್]] '' ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡವು. ಆದರೆ ಉದ್ದದ ಕಥೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ,ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು [[ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ]] ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ತೀರ ಆಧುನಿಕ ಸಿನಿಮಾ ಮಾದರಿಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯೆಂದರೆ,[[ಲುಚಿನೋ ವಿಸ್ಕಂಟಿ]] ರಚಿಸಿದ ಹಾಗೂ ತಾನು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟನಾಗುವ ಮುಂಚೆ [[ಮಾರ್ಸೆಲೋ ಮಾಸ್ಟ್ರಿ]] ನಟಿಸಿದ ''[[ಲೆ ನೋಟ್ಟಿ ಬಿಯಾಂಚೆ]]''. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಅನೇಕ ರಮ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ]] ದ ನಂತರದ [[ಇಟಲಿ]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ಲಕ್ಷಣಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Warwick goble beauty and beast.jpg|right|thumb|350px|ವಾರ್ವಿಕ್ ಗೊಬಲ್ ಬರೆದ ಚಿತ್ರ ಬ್ಯೂಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಬೀಸ್ಟ್]] ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳು ಒಂದೇ ತರಹದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಎರಡು ವರ್ಗೀಕರಣಗಳೆಂದರೆ ಆಂಟಿ ಆರ್ನೆಯದ್ದು. [[ಸ್ಟಿತ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್]] ಆರ್ನೆ-ಥಾಮ್ಸನ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದರು ಹಾಗೂ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪ್ರಾಪ್ (/0)ರ ಮಾರ್ಫಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್|ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪ್ರಾಪ್ (/0)ರ ''ಮಾರ್ಫಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್'']]. === ಆರ್ನೆ-ಥಾಂಪ್ಸನ್ === ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪೂರ್ಣ ಕಥಾ ವಸ್ತುವಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಗುರುತಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಯಾವ ಯಾವ ಕಥೆಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದು. ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ನಿರ್ಧಾರಕ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,'' [[ಸಿಂಡರೆಲ್ಲಾ]] '' ದಂತಹ ಕಥೆಗಳನ್ನು ವಿಧ 510 ಅಂದರೆ, ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ ನಾಯಕಿ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಡರೆಲ್ಲಾ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಈಡಾದ ನಾಯಕಿಯು ಒಬ್ಬ [[ಮಂತ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಮಾತೆ]] ಯ ಅಥವಾ [[ಮಾಯಾ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಸಹಾಯಕ]] ನ ನೆರವಿನಿಂದ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ(ಅಥವಾ ಮೂರು) ಪಾಲ್ಗೊಂಡು, ಒಬ್ಬ ಯುವರಾಜನ ಪ್ರೀತಿ ಗೆಲ್ಲುತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನ ನಿಜವಾದ ವಧು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಇದೇ ತರಹದ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳೆಂದರೆ, ''[[ದಿ ವಂಡರ್ಫುಲ್ ಬರ್ಚ್]]'','' [[ಅಶ್ಚೆನ್‌ಪುಟೆಲ್]]'', ''[[ಕೇಟಿ ವುಡನ್ ಕ್ಲೋಕ್]] '','' [[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಟ್ಯಾಮ ಅಂಡ್ ಕ್ಯಾಮ]]'', ''[[ಯೆ ಝಿಯಾನ್]] '', ''[[ಕ್ಯಾಪ್ ಓ' ರಶಸ್]] '', ''[[ಕ್ಯಾಟ್ ಸ್ಕಿನ್]]'', ''[[ಫೇರ್, ಬ್ರೌನ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೆಮ್ಬ್ಲಿಂಗ್]]'', ''[[ಫೈನೆಟ್ ಸಿಂಡ್ರೋನ್]]'', ''[[ಅಲ್ಲೆರ್‌ಲೈರಾ]]'', ಮತ್ತು ''[[ಟ್ಯಾಟರ್ ಕೋಟ್ಸ್]] ''. ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ''ಸಿಂಡರೆಲ್ಲಾ'', ''ದಿ ವಂಡರ್ಫುಲ್ ಬರ್ಚ್'', ''ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಟ್ಯಾಮ ಅಂಡ್ ಕ್ಯಾಮ '', ''ಯೆ ಝಿಯಾನ್ '', ಮತ್ತು ''ಅಶ್ಚೆನ್‌ಪುಟೆಲ್'' ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯು ತನ್ನ ಮಲತಾಯಿಯಿಂದ ಕಿರುಕುಳ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ ನೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಇತರೆಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಫೇರ್, ಬ್ರೌನ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೆಮ್ಬ್ ಲಿಂಗ್'' ಹಾಗೂ ಫಿನೆಟ್ ಸಿಂಡ್ರೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಕಿರುಕುಳಅನುಭವಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು 510A ಗುಂಪಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ನಾಯಕಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಂದೆಯಿಂದ ಕಿರುಕುಳಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಮನೆಯಿಂದ ಓಡಿ ಹೋಗಿ, ಬೇರೆ ಕಡೆ ಅಡುಗೆ ಕೆಲಸ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ''ಕ್ಯಾಪ್ ಓ' ರಶಸ್'', ''ಕ್ಯಾಟ್ ಸ್ಕಿನ್,'' ಮತ್ತು ''ಅಲ್ಲೆರ್‌ಲೈರಾ'' ಕಥೆಗಳನ್ನು 510B ಗುಂಪಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ''ಕ್ಯಾಟಿ ವುಡನ್ ಕ್ಲೋಕ್'' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿ ತನ್ನ ಮಲತಾಯಿಯಿಂದ ಕಿರುಕುಳ ಅನುಭವಿಸಿ, ಮನೆಯಿಂದ ಓಡಿ ಹೋಗಿ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಅಡುಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ''ಟ್ಯಾಟರ್ ಕೋಟ್ಸ್ '' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಜ್ಜನಿಂದಲೇ ಬಾಲ್ ನೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ನಾಯಕಿಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು 510 ರ ಎರಡೂ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ''ಕ್ಯಾಟಿ ವುಡ್ ಕ್ಲೋಕ್ '' ಕಥೆಯನ್ನು 510 ಎ ಗುಂಪಿಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಲತಾಯಿಯು ಖಳನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹಾಗೆಯೇ ''ಟ್ಯಾಟರ್ ಕೋಟ್ಸ್ '' ಕಥೆಯನ್ನು 510 ಬಿ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಜ್ಜನು ತುಂಬುತ್ತಾನೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಉಪಭಾಗಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಈ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ''[[ರಾಪುಂಜೆಲ್]] '' 310 ವಿಧದ (ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತ ಚೆಲುವೆ) ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.''[[ಪುಡೋಕಿ]] '' ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳುವು ಮಾಡಿದ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮಗುವನ್ನು ಬೇಡುವ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕಥೆ - ಆದರೆ ಪುಡೋಕಿ ಟವರ್ ಕಥೆಯ ಕನ್ಯೆಯಲ್ಲ.ಆದರೆ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕ್ಯಾನರಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನ್ಯೆಯಿರುರುತ್ತಾಳೆ. ಈ ವರ್ಗೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆಂದರೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತಿಗಳು'' [[ದಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಬುಲ್ ಆಫ್ ನೋರೋವೆ]] '' ಮತ್ತು ''[[ಬ್ಯೂಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಬೀಸ್ಟ್]] '' ಎರಡೂ ಒಂದೇ ತೆರನಾದ ಕಥೆ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಕಥೆಯ ರೂಪ ಮತ್ತು ವಿವರಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಬಹುದು.<ref>ಟೋಲ್ಕೀನ್, ಪು. 18</ref> === ಶಬ್ದ ರಚನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ === [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪ್ರಾಪ್]] ರು ರಶಿಯನ್ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>ಪ್ರಾಪ್, ''ಮಾರ್ಫಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್''.</ref> [[ಚಿತ್ರ:1932._Билибин._Морозко.jpg|right|thumb|ಫಾದರ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್‌ನು ನಾಯಕಿಗೆ ವರ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಅವಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ವರದೇವತೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿರುವ ರಶಿಯಾದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ - ಫಾದರ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್.]] ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಬಳಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಖಚಿತತೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲದೇ ಇರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ನೆ-ಥಾಮ್ಸನ್ ವಿಧದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಪಾತ್ರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಥೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಕಥೆಯು ಮೂವತ್ತೊಂದು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 8 ಪಾತ್ರ ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಬದಲಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು-ಅದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಿರಬಹುದು,ಹೀಗಾಗಿ ಅದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ,ಬ್ರದರ್ ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರನು ಮಾಯಾವಿ ತೊರೆಗಳಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ.ಆದರೆ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಡೋನರ್(ಮಂತ್ರ ವಿದ್ಯೆಯ ನೆರವು).ನಾಯಕನಿಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯೆಯ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣವು ನಾಯಕನನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನಂತರ ಮಾಯದ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>ಪ್ರಾಪ್, ಪು. 39.</ref> ''[[ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಬರ್ಡ್]] '' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ [[ನರಿ]] ಯೊಂದು ನಾಯಕನಿಗೆ ವಸತಿಗೃಹದ ಒಳಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಂತರ, ನರಿಯು ಆತನು ಶೋಧಿಸುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ''[[ದಿ ಬಾಯ್ ಹು ಡ್ರೂ ಕ್ಯಾಟ್ಸ್]] '' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಅರ್ಚಕನು ನಾಯಕನಿಗೆ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ''[[ಸಿಂಡರೆಲ್ಲಾ]] '' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿ ಸಿಂಡರೆಲ್ಲಾ ಗೆ ಸಮಾರಂಭ ಅಥವಾ ಬಾಲ್ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಬೇಕಾದ ಒಳ್ಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಮಾತೆ ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಾಯಕಿಯರಿಗೆ ಅವರ ತಾಯಂದಿರ ಆತ್ಮಗಳು ಕೊಡುವ ದೃಶ್ಯಗಳಿರುವ ಕಥೆಗಳೆಂದರೆ, ''[[ಬವಾಂಗ್ ಪುತಿ ಬವಾಂಗ್ ಮೇರಾ]] '' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ವಂಡರ್ಫುಲ್ ಬರ್ಚ್]]''. ''[[ದಿ ಫಾಕ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟರ್]]'' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ಬೌದ್ಧ]] ಸನ್ಯಾಸಿಯು ನರಿಯ ಆತ್ಮದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹೋದರರಿಗೆ ಮಂತ್ರ ಹಾಕಿದ ಭರಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಜಟಿಲವಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು.<ref>ಪ್ರಾಪ್, ಪುಟಗಳು 81-82.</ref> ''[[ದಿ ರೆಡ್ ಎಟನ್]] '' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವು ಹಂಚಿಹೋಗಿದೆ. ಒಂದು ಪಾತ್ರವು ತಾಯಿಯದಾಗಿದ್ದು, ಅವಳು ನಾಯಕನಿಗೆ ಇಡಿಯಾದ ಪ್ರವಾಸದ ಕೇಕ್ ಅಥವಾ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಶಾಪದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಅರ್ಧ ಆಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರ ಒಂದು ಯಕ್ಷಿಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವಳು ನಾಯಕನಿಗೆ ಆ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಯ ಕುರಿತು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ''[[ಮಿ. ಸಿಮಿಗ್ದಲಿ]] '' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಚುಕ್ಕಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಾಯಕಿಗೆ ಒಂದು ಮಾಯಾ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.ಸದಾ ಡೋನರ್(ಮಂತ್ರದ ನೆರವು ನೀಡುವ) ಪಾತ್ರಗಳೂ ಸಹ ಡೋನರ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪ್ರಾಪ್, ಪುಟಗಳು 80-81.</ref> ''[[ಕಲ್ಲೋ ಅಂಡ್ ದಿ ಗಾಬ್ಲಿನ್ಸ್]] '' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ,ಖಳನಾಯಕ ಗಾಬ್ಲಿನ್‌ಗಳು ಮೋಸ ಹೋಗಿ ನಾಯಕಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ''[[ಸ್ಕಿಪ್ಪೈಟಾರೊ]] '' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಸಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ದುಷ್ಟ [[ಬೆಕ್ಕು]] ಗಳು ನಾಯಕನಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ದಾರಿ ತಾವೇ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ''[[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದಿ ಯೂತ್ ಹು ವೆಂಟ್ ಫೋರ್ತ್ ಟು ಲರ್ನ್ ವಾಟ್ ಫಿಯರ್ ವಾಸ್]] '' ಗಳಂತಹ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೋನರ್ ಲಕ್ಷಣದ ಪಾತ್ರಗಳೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು [[ನಾಯಕನ ಪ್ರಯಾಣ]] ದ ಕುರಿತಾಗಿರುವ ರೂಪಕಕಥೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ವೋಗ್ಲರ್, ''ದಿ ರೈಟರ್ಸ್ ಜರ್ನಿ: ಮಿಥಿಕ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಫಾರ್ ರೈಟರ್ಸ್'', 2 ನೇ ಆವೃತ್ತಿ, p. 30, ISBN 0-941188-70-1</ref> ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿ, ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಥೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಗಿಂತ ಬೇರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.brown.edu/Courses/FR0133/Fairytale_Generator/propp.html |title=ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ ಥಿಯರೀಸ್ |access-date=2010-06-14 |archive-date=2002-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020619222024/http://www.brown.edu/Courses/FR0133/Fairytale_Generator/propp.html |url-status=dead }}</ref> == ಅರ್ಥವಿವರಣೆಗಳು == ವಿವಿಧ ಕಥೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಬರೆದ ಕಥೆಗಳು, [[ನೀತಿಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಪೆರಾಲ್ಟ್‌ ಕಥೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೈತಿಕವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ,ಒಂದು ನೀತಿಯಿಂದ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ''ಸಿಂಡರೆಲ್ಲಾ '' ಕಥೆಯು ನಾಯಕಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣ ಇವೆರಡೂ ದೇವಮಾತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಮರಿಯಾ ಟಾಟರ್, ''ದಿ ಎನೋಟೇಟೆಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್'', ಪು. 43. ISBN 0-393-05163-3.</ref> ಅನೇಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕಕಥೆಗಳನ್ನು (ಕಲ್ಪಿಸಲಾದ) ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ ''[[ಹ್ಯಾನ್ಸೇಲ್ ಅಂಡ್ ಗ್ರೆಟಲ್]]'', ''[[ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್ ಬ್ಯೂಟಿ]] '' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಫ್ರಾಗ್ ಕಿಂಗ್]] '' ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು [[ಸೂರ್ಯದೇವತೆ ದಂತಕಥೆ]]ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇಂದು ಈ ವಿಧಾನದ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿದೆ.<ref>ಟಾಟರ್, ''ದಿ ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್'', ಪು. 52.</ref> ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳು [[ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]], [[ಯೂಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ]] ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರೂ, ಯಾವ ವಿಧಾನವೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿರದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದವು.ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಖಾತರಿಯ ಪಠ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿ, ಮರುನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಅಲನ್ ಡನ್ಡಿಸ್, "ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟಿಂಗ್ ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಹುಡ್ ಸೈಕೋ ಅನಲೈಟಿಕಲಿ", ಪುಟಗಳು 18-19, ಜೇಮ್ಸ್ ಎಂ. ಮ್ಯಾಕ್ ಗ್ಲೆಥರಿ, ಸಂ., ''ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್ ಅಂಡ್ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್'', ISBN 0-252-01549-5.</ref> ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ''[[ಬ್ಲೂ ಬಿಯರ್ಡ್]]'' ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯ ಕುತೂಹಲವನ್ನು [[ರಕ್ತದ ಕಲೆ ಗಳಿರುವ ಬೀಗ]] ಅಥವಾ ಕೀಲಿ ಕೈ, [[ಒಡೆದು ಹೋಗುವ ಮೊಟ್ಟೆ]] ಅಥವಾ [[ಅವಳು ಮುಡಿದಿದ್ದ ಹಾಡುವ ಗುಲಾಬಿ ಹೂ]] ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಗಳ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಖರ ವಸ್ತು ಕಥೆಗೆ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref>ಟಾಟರ್, ''ದಿ ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್'', ಪು. 46.</ref> ಇತರ ಜನಪದ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಥೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ, ಪ್ರಾಚೀನ ಆಚಾರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಗ್ರಿಮ್‌ರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>ಜಿಪಿಸ್, ''ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗ್ರಿಮ್: ಫ್ರಾಮ್ ಎನ್ಚಾಂಟೆಡ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ಸ್ ಟು ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ವಲ್ಡ್'', ಪು. 48.</ref> ಉಳಿದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತಿಗಳು ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯ ಮಲತಾಯಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ತುಹೋದರು. ಆಗ ಅವರ ಪತಿಯರು ಮರುವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ಮಲತಾಯಂದಿರು ತಮ್ಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಪತಿಯ ಮೊದಲ ವಿವಾಹದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳ ಜತೆ ಪೈಪೋಟಿಗಿಳಿದರು.<ref>[[ಮರಿನಾ ವಾರ್ನರ್]], ''ಫ್ರಾಮ್ ದಿ ಬೀಸ್ಟ್ ಟು ದಿ ಬ್ಲಾಂಡ್: ಆನ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಟೆಲರ್ಸ್'', ಪು. 213. ISBN 0-374-15901-7.</ref> == ಸಂಕಲನಗಳು == :''ಓದಬಹುದಾದ ಕೃತಿ: [[:ವರ್ಗ:Collections of fairy tales|ಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್]]'' ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳು: * [[ಆಂಡ್ರಿವ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ ಫೇರಿ ಬುಕ್ಸ್]] (ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್, 1889-1910) * [[ಇ.ಇ. ಕಮಿಂಗ್ಸ್]] ರ ''[[ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್]] '' (ಯು ಎಸ್ ಎ, 1965) * [[ಜಿಯೋವಾನಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಸ್ತ್ರಾಪರೋಲಾ]] (ಇಟಲಿ, 16 ನೇ ಶತಮಾನ) * ''[[ಗ್ರಿಮ್ ರ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್]] '' (ಜರ್ಮನಿ, 1812-1857) * [[ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್]] (ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, 1805-1875) * ''ಜೋಸೆಫ್ ರಿಟ್ಸನ್ ರ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್, ನೌ ಫಸ್ಟ್ ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್: ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸಂಶೋಧನಾ ಬರಹಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ: 1. '' ''ಆನ್ ಪಿಗ್ಮೀಸ್. '' ''2. '' ಜೋಸೆಪ್ ರಿಟ್ಸನ್‌ರಿಂದ ''ಆನ್ ಫೇರೀಸ್ '' (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, 1831) * [[ಇಟಾಲೊ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನೋ]]ರ ''[[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್ಸ್]] '' (ಇಟಲಿ, 1956) * [[ಜೋಸೆಫ್ ಜೆಕಬ್ಸ್]] (1854-1916) * [[ಪೆಟರ್ ಇಸ್ಪಿರೆಸ್ಕ್ಯು]] ಬರೆದ ''[[ಲೆಜೆಂಡ್ ಸೌ ಬಸ್ಮೆಲೆ ರೊಮೇನಿಲೋರ್]] '' (ರೊಮೇನಿಯಾ, 1874) * [[ಮ್ಯಾಡಮ್ ಡಿ' ಆಲ್ನಾಯ್]] (ಫ್ರಾನ್ಸ್, 1650-1705) * [[ಪೀಟರ್ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಆಸ್ಬಜೋರ್ನಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಜೋರ್ಗನ್ ಮೊ]] ರ ''[[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್ಸ್]] '' (ನಾರ್ವೆ, 1845-1870) * [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಅಫಾನ್ಸೇವ್]] ರ ''[[ನಾರೋನ್ಯೆ ರುಸ್ಕಿ ಸ್ಕಾಜ್ಕಿ]] '' (ರಷಿಯಾ, 1855-1863) * [[ಜಿಯಾಮ್ಬಟಿಸ್ಟ ಬೆಸಿಲ್]] ರ ''[[ಪೆಂಟ್ ಮರಾನ್]] '' (ಇಟಲಿ, 1634-1636) * [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪೆರಾಲ್ಟ್]] (ಫ್ರಾನ್ಸ್, 1628-1703) * ''[[ಪಂಚತಂತ್ರ]] '' (ಭಾರತ, 3 ನೇ ಶತಮಾನ BCE) * [[ಜಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್]] ರ ''[[ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಟೇಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವೆಸ್ಟ್ ಹೈಲಂಡ್ಸ್]]'' (ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್, 1862) * [[ರೂತ್ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್-ಸಾಂಡರ್ಸ್]] (ವೇಲ್ಸ್, 1886-1988) * [[ಕ್ಯುನಿಯೋ ಯಾನಾಗಿತಾ]] (ಜಪಾನ್, 1875-1962) * [[ಇದ್ರೀಸ್ ಶಾಹ್]] ರ ''[[ವಲ್ಡ್ ಟೇಲ್ಸ್]] '' (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, 1979) == ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು == {{Portal|Children and Young Adult Literature|Tom Sawyer 1876 frontispiece.jpg}} * [[ಬೆಂಟ್ ಹೊಲ್ಬೆಕ್]] * [[ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ]] * [[ಫೇಬಲ್]] * [[ನರ್ಸರಿ ರೈಮ್]] * [[ಸಾಗಾ]] * [[ಸ್ಕಾಜ್ಕಾ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಎಂಟಿ ಆರ್ನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟಿತ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್: ''ದಿ ಟೈಪ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್ : ಎ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಬಿಬ್ಲಿಯೋಗ್ರಫಿ '' (ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ, 1961) * ಥಾಂಪ್ಸನ್, ಸ್ಟಿತ್, ''ದಿ ಫೋಕ್ ಟೇಲ್ ''. * ಹೈಡಿ ಆನೇ ಹೈನರ್, [http://www.surlalunefairytales.com/introduction/earliesttales.html "ದಿ ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್: ಸರ್ಚಿಂಗ್ ಫಾರ್ ದಿ ಅರ್ಲಿಯಸ್ಟ್ ವರ್ಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ವಿತ್ ಕಮೆಂಟರಿ ಆನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಲೇಶನ್ಸ್" ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103202143/http://surlalunefairytales.com/introduction/earliesttales.html |date=2010-01-03 }} * ಹೈಡಿ ಆನೇ ಹೈನರ್, [http://www.surlalunefairytales.com/introduction/timeline.html "ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಟೈಮ್ ಲೈನ್" ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101201063146/http://www.surlalunefairytales.com/introduction/timeline.html |date=2010-12-01 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat|Fairy tales}} {{wikisource|Category:Fairy tales|Fairy tales}} * [http://www.surlalunefairytales.com ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ವೆಬ್: ಸರ್ ಲಾ ಲುನ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710220645/http://www.surlalunefairytales.com/ |date=2019-07-10 }}- ಇತಿಹಾಸಗಳು, ಚರ್ಚಾ ವೇದಿಕೆ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಕಲಿತ ಕಥೆಗಳು * [http://www.cabinet-des-fees.com/ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಡೆಸ್ ಫೀಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100225150928/http://cabinet-des-fees.com/ |date=2010-02-25 }}- ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಫಿಕ್ಷನ್ ನ ಆನ್ ಲೈನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ * [http://www.andersenfairytales.com ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ] * [http://www.grimmfairytales.com ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಗ್ರಿಮ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ] * [http://www.endicott-studio.com ಎಂಡಿಕಾಟ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ]- ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮಿಥಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್'', ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು * [http://www.lefavole.org/en/ ಫೇಬಲ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231040158/http://www.lefavole.org/en/ |date=2010-12-31 }}- ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ * [http://www.fairytalereview.com ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ರಿವೀವ್: ಎ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಲಿಟರೇಚರ್ ] * [http://www.folkstory.com/articles/onceupon.html ವನ್ಸ್ ಅಪಾನ್ ಎ ಟೈಮ್ ]- ಹೌ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಶೇಪ್ ಅವರ್ ಲೈವ್ಸ್, ಜೊನಾಥನ್ ಯಂಗ್, ಪಿಎಚ್.ಡಿ, ರಿಂದ * [http://www.brown.edu/Courses/FR0133/Fairytale_Generator/propp.html ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ ಥಿಯರೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020619222024/http://www.brown.edu/Courses/FR0133/Fairytale_Generator/propp.html |date=2002-06-19 }}, ಅಂಡ್ ದಿ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಔಟ್ ಲೈನ್ ಜನರೇಟರ್ * [http://www.perraultfairytales.com ಪೆರಾಲ್ಟ್ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪರಿಕರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮನವೊಲಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಾದರಿಗಳು]] [[oc:Conte]] 69jy8jbk6c5808mq2z5bth1o60rq38n 0 23769 1375360 1344109 2026-06-19T04:25:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375360 wikitext text/x-wiki {{Fix bunching|beg}} [[File:Leavessnipedale.jpg|thumb|ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಹಸಿರುಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತಹ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] {{Fix bunching|mid}} [[File:Clorofila 3.jpg|thumb|ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಸಸ್ಯದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಕ್ಲೋರೋ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.]] {{Fix bunching|mid}} [[File:Chlorofilab.png|thumb|ಬಿಳಿ ಬೆಳಕಿನ ರೋಹಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ನ ಗರಿಷ್ಠ ಹೀರಿಕೆ.[4]]] {{Fix bunching|mid}} [[File:AYool SEAWIFS annual.png|thumb|SeaWiFS-1998 ರಿಂದ 2006 ರ ವರೆಗಿನ ವರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಧಾರಣ ಸಮುದ್ರದ ಮೈಲ್ಮೈನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್.]] {{Fix bunching|end}} '''ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್''' ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲಾ [[ಗಿಡ]]ಗಳಲ್ಲಿ, [[ಆಲ್ಗೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗು[[ಸೈನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಹಸಿರು [[ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವಾಗಿದೆ]]. ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು [[ಗ್ರೀಕ್]] ನ ''χλωρός'' (''ಕ್ಲೋರೊಸ್'' "ಹಸಿರು") ಮತ್ತು ''φύλλον'' (''ಫಿಲೋನ್'' "ಎಲೆ") ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ರೋಹಿತ]]ದ ನೀಲಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಇದು ರೋಹಿತದ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಹಸಿರಿಗೆ ಸಮೀಪದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ನ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಗಳು - ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಸ್ಪೀರ್, ಬ್ರೇನ್ R. (1997). ''[http://www.ucmp.berkeley.edu/glossary/ UCMP ಶಬ್ದಾವಳಿ(ಆನ್ ಲೈನ್)]'' ನಲ್ಲಿ [http://www.ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss3/pigments.html "ದ್ಯುತಿಸಂಶೇಷಕ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳು"]. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಬಾರ್ಕ್ಲೇಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಯಾಲೆನ್ಟಾಲಜಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ. ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿರುವುದು ಮಾರ್ಚ್ 12, 2007.</ref> ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಅನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ 1871 ರಲ್ಲಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಬೇನೇಮ್ ಕ್ಯಾವೆನ್ ಟೊ]] ಮತ್ತು [[ಪೈರೆ ಜೋಸೆಫ್ ಪಿಲ್ಲರ್ ಟೀಯರ್]] ಎಂಬುವವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಡಿಸಿದರು. ==ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಮತ್ತು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ== ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ [[ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ]] ಕ್ರಿಯೆಯ ಜೀವಧಾರಕವಾಗಿದ್ದು, ಗಿಡಗಳು ಬೆಳಕಿನಿಂದ [[ಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಕಣಗಳು [[ಪೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್]] ಗಳ ಒಳಗೆ ಹಾಗು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇವು [[ಕ್ಲೋರೊಪ್ಲಾಸ್ಟ್]] ಗಳ [[ಥೈಲಕೊಯ್ಡ್]] ತಂತು ಮಯ ಸಂಯೋಜಕ ಅಂಗಾಂಶಗಳಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಗಳ ಕ್ರಿಯೆ ಏನೆಂದರೆ ( ಪ್ರತಿ ಪ್ರೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ನೂರು ಅಣುಗಳ ವರೆಗೆ)ಬೆಳಕನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗು [[ಪ್ರತಿಫಲನ ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಆ ಬೆಳಕನ್ನು ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ ನ [[ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯ ಕೇಂದ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಜೊತೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು. ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೆಳಕಿನ ತರಂಗದೂರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ನ ಆಯ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದ, ಎಲೆಯ ಭಾಗವು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಂತೆ ಕಾಣುವ ಅಣುವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ ಘಟಕಗಳು [[ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ II]] ಮತ್ತು [[ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ I]] ಆಗಿವೆ, ಅವುಗಳು ಅವುಗಳದೇ ಆದಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಅವುಗಳೆಂದರೆ; ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ P680 ಮತ್ತು P700.<ref>ಹಸಿರು, 1984</ref> ಈ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ತರಂಗದೂರ ([[ನ್ಯಾನೊ ಮೀಟರ್]] ಗಳಲ್ಲಿ) ಅವುಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಕೆಂಪು-ತುತ್ತತುದಿಯ ಹೀರಿಕೆಯ ನಂತರ ಹೆಸರಿಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ವಿಧಗಳ ಗುರುತಿನ, ಕ್ರಿಯೆಯ ಹಾಗು ರೋಹಿತದ ಗುಣಲಕ್ಷ ಣಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪರಸ್ಪರ ಹಾಗು ಅವುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಡನೆ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಮ್ಮೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಕರಗಿಸುವ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಆಸಿಟೋನ್]] ಅಥವಾ [[ಮೆತನಾಲ್]]),<ref name="Marker1972">{{citation| last = Marker | first = A. F. H.| year = 1972| title = The use of acetone and methanol in the estimation of chlorophyll in the presence of phaeophytin| journal = Freshwater Biology| volume = 2| page = 361| doi = 10.1111/j.1365-2427.1972.tb00377.x}}</ref><ref name="Jeffrey1969">{{citation| last = Jeffrey| first = S. W.| year = 1969| title = SOME SPECTRAL CHARACTERISTICS OF CHLOROPHYLL c FROM TRIDACNA CROCEA ZOOXANTHELLAE| journal = Biol Bull| volume = 136| pages = 54–62| doi = 10.2307/1539668| url = http://www.biolbull.org/cgi/content/abstract/136/1/54| month = February| jstor = 10.2307/1539668| author2 = Shibata, Kazuo| issue = 1| publisher = Marine Biological Laboratory| access-date = 2010-06-24| archive-date = 2009-06-18| archive-url = https://web.archive.org/web/20090618021225/http://www.biolbull.org/cgi/content/abstract/136/1/54| url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.lifesciences.napier.ac.uk/teaching/MB/benchl01.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-24 |archive-date=2008-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080414215124/http://www.lifesciences.napier.ac.uk/teaching/MB/benchl01.html |url-status=dead }}</ref> ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಳವಾದ [[ಕಾಗದದ ವರ್ಣರೇಖನ]] ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಕಾಗದದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವ [[ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ a]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ b]] ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಧ್ರುವೀಯ ಗುಂಪಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೂ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳು ಹೀರಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಹಾಗು ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದರೊಳಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ನ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ]]ದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಚೈನ್]](ವಾಹಕ ಸರಣಿ)ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಧ್ಯಂತರ ಅಣುಗಳಿಗೆ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್]]ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ನಂತರ ಸಂಚಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಕೇಂದ್ರದ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ (P680⁺) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ. ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ II, ನಲ್ಲಿ P680⁺ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಮಧ್ಯಂತರ ಗಳ ಮೂಲಕ O₂ ಮತ್ತು H⁺ ಆಗಿ ನೀರಿನ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ;ಗಿಡಗಳು ಹೊರಹಾಕುವ O₂ ಅನಿಲ, ಹಾಗು ವಾಸ್ತವಾಗಿ ಇದು ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ O₂ ಗಳ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ I, ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ II ನೊಡನೆ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಥೈಲಾಕೋಯ್ಡ್ ತಂತುಮಯ ಸಂಯೋಜಕ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಧ್ಯಂತರಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ II ಮೂಲಕ ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ ನ P700⁺ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಥೈಲಾಕಾಯ್ಡ್ ತಂತುಮಯ ಸಂಯೋಜಕ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಅದರೂ ; P700⁺ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳ ಮೂಲ P700⁺ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಕೇಂದ್ರದ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಹರಿಯಲ್ಪಡುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನನ್ನು ಥೈಲಾಕಾಯ್ಡ್ ತಂತುಮಯ ಸಂಯೋಜಕ ಅಂಗಾಂಶಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ H⁺ ಅಯಾನುಗಳು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಬಲ [[ಕೆಮಿಯೋಸ್ಮೊಟಿಕ್]]ಅನ್ನು [[ATP]] ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲದೇ ಆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[NADPH]]ಯನ್ನು NADP⁺ಗೆ ಇಳಿಸುತ್ತವೆ.ಇದು CO₂ ವನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಯಾಗಿ (ಪಿಷ್ಟ)ಬದಲಾಯಿಸುವ ಹಾಗು ಇತರ ಬಯೋಸಿಂಥಟಿಕ್ ಸಂಕೋಚನಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಕೇಂದ್ರದ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್-ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಇತರ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಬೆಳಕನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕ್ರೀಯಾಸಂಭವನೀಯತೆಯು (ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಬೆಳಕಿನ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಫೋಟಾನ್ ನನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ) ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಗತಂತು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಫೋಟೋಸಿಸ್ಟಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲಾ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಹಾಗು ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಳವೆಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ''a'' ಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ [[ಅನುಬಂಧ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅನೇಕ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳ -ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪರಾಗತಂತು ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. <div style="clear:both"></div> ==ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆ== [[File:Chlorophyll-a-3D-vdW.png|thumb|ಸ್ಪೇಸ್- ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ a ಕಣಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಮಾದರಿ]] ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ [[ಕ್ಲೋರಿನ್]] ನ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವಾಗಿದೆ.ಇದು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇತರ [[ಪ್ರೋಫಿನ್]] ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ; [[ಹೀಮ್]](ಅದರ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪ) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಚಯಾಪಚಯಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕ್ಲೋರಿನ್ ರಿಂಗ್ ಎಂಬುದು [[ಮ್ಯಾಗ್ನೀಸಿಯಮ್]] [[ಅಯಾನು]]ವಾಗಿದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿರಿಸಿರುವ ರಚನೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ Mg²⁺ಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಲಿಂಗಡ್]] ಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಲೋರಿನ್ ಸುರುಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ದವಾದ [[ಪಿಟಾಲ್]] ನ ಸರಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಪಕ್ಕದ ಸರಪಣಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಲ್ಲದು. ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಆಕಾರಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಹಜವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಭೂಮಿಜ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಕಾರಗಳು ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ''a'' ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ''a'' ಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆಯನ್ನು 1940 ರಲ್ಲಿ [[ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಫಿಚರ್]] ಎಂಬುವವನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೇ 1960 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ''a'' ನ ಅತ್ಯಂತ ತ್ರೀವಿಮಿತಿಯಾಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಾಗ, [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ನ್ಸ್ ವುಡ್ ವರ್ಡ್]] ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಿಂತಲು ಜೀವಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.<ref>{{cite journal | author =R. B. Woodward, W. A. Ayer, J. M. Beaton, F. Bickelhaupt, R. Bonnett, P. Buchschacher, G. L. Closs, H. Dutler, J. Hannah, F. P. Hauck, S. Itô, A. Langemann, E. Le Goff, W. Leimgruber, W. Lwowski, J. Sauer, Z. Valenta, and H. Volz | title =The total synthesis of chlorophyll | journal =Journal of the American Chemical Society | volume =82 | pages =3800–3802 | year =1960 | url =http://pubs.acs.org/cgi-bin/abstract.cgi/jacsat/1960/82/i14/f-pdf/f_ja01499a093.pdf |format=PDF| doi = 10.1021/ja01499a093 }}</ref> 1967 ರಲ್ಲಿ [[ಐನ್ ಫ್ಲೀಮಿಂಗ್]],<ref>{{Citation | author = Ian Fleming | title =Absolute Configuration and the Structure of Chlorophyll | journal =Nature | volume =216 | pages =151–152 | month =October | year =1967 | url =http://www.nature.com/nature/journal/v216/n5111/abs/216151a0.html | doi =10.1038/216151a0 | postscript =.}}</ref> ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಸ್ಟೀರಿಯೋಕೆಮಿಕಲ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯ ಮಾಡಿದ.ಅಲ್ಲದೇ 1990 ರಲ್ಲಿ ವುಡ್ ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಲೇಖಕರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal | author = Robert Burns Woodward, William A. Ayer, John M. Beaton, Friedrich Bickelhaupt, Raymond Bonnett, Paul Buchschacher, Gerhard L. Closs, Hans Dutler, John Hannah, Fred P. Hauck, ''et al.'' | title =The total synthesis of chlorophyll a | journal =Tetrahedron | volume =46 | issue = 22 | pages =7599–7659 | year =1990 | doi = 10.1016/0040-4020(90)80003-Z }}</ref> ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ನ ವಿವಿಧ ರಚನೆಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ: {| class="wikitable sortable " border="1" | ! [[ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ a]] ! [[ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ b]] ! [[ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ c1]] ! [[ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ c2]] ! [[ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ d]] |- | [[ಅಣ್ವಿಕ ಸೂತ್ರ]] | C₅₅H₇₂O₅N₄Mg | C₅₅H₇₀O₆N₄Mg | C₃₅H₃₀O₅N₄Mg | C₃₅H₂₈O₅N₄Mg | C₅₄H₇₀O₆N₄Mg |- | C3 group | -CH=CH₂ | -CH=CH₂ | -CH=CH₂ | -CH=CH₂ | -CHO |- | C7 group | -CH₃ | -CHO | -CH₃ | -CH₃ | -CH₃ |- | C8 group | -CH₂CH₃ | -CH₂CH₃ | -CH₂CH₃ | -CH=CH₂ | -CH₂CH₃ |- | C17 group | -CH₂CH₂COO-Phytyl | -CH₂CH₂COO-Phytyl | -CH=CHCOOH | -CH=CHCOOH | -CH₂CH₂COO-Phytyl |- | C17-C18 ಬಂಧ | ಏಕ | ಏಕ | ದ್ವಿಗುಣ | ದ್ವಿಗುಣ | ಏಕ |- | ಸಂಭವಿಸುವುದು | ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ | ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ | ವಿವಿಧ ಅಲ್ಗೆ | ವಿವಿಧ ಅಲ್ಗೆ | ಸೈನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ |} {| |- | [[File:chlorophyll a.svg|thumb|ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ a ಯ ರಚನೆ]] | [[File:chlorophyll b.svg|thumb|ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ b ಯ ರಚನೆ]] | [[File:chlorophyll d.svg|thumb|ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ d ಯ ರಚನೆ]] |- | [[File:chlorophyll c1.svg|thumb|ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ c1 ಯ ರಚನೆ]] | [[File:chlorophyll c2.svg|thumb|ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ c2 ಯ ರಚನೆ]] |} [[ಸಸ್ಯಗಳ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ]]ದ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ '''ನಾನ್ ಫ್ಲೋರೋಸೆಂಟ್ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಕ್ಯಟಬೋಲೈಟ್''' (NCC's) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಣ್ಣರಹಿತ [[ಟೆಟ್ರೋಪೈರೋಲ್]] ಗಳ ಗುಂಪಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. :[[File:Nonfluorescentchlorophilcatabolites.svg|ನಾನ್ ಫ್ಲೋರೋಸೆಂಟ್ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಕ್ಯಾಟಬೋಲೈಟ್ಸ್]] ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಮಾಗಿದ ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>''ಮಾಗಿರುವ ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವರ್ಣರಹಿತ ಟೆಟ್ರಫೈರೊಲಿಕ್ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಬೋಲೈಟ್ ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಆಕ್ಸಿಡಿಕರಣವಾಗಿದೆ.'' ಥಮಾಸ್ ಮ್ಯುಲ್ಲರ್, ಮಾರ್ಕುಸ್ ಅಲ್ ರಿಚ್, ಕರ್ಲ್-ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಆನ್ ಗೋನಿಯ, ಮತ್ತು ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಕ್ರೌಟ್ ಲರ್ [[ಅನ್ ಜಿವ್. ]][[Chem. Int. Ed.]] '''2007''', 46, 8699 –8702 {{DOI|10.1002/anie.200703587}}</ref> ==ರೋಹಿತ ದ್ಯುತಿಮಾಪನ == [[File:chlorophyll ab spectra.png|thumb|ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ a (ಹಸಿರು) ಮತ್ತು b (ಕೆಂಪು) ಯ ಹೀರಿಕೆಯ ರೋಹಿತ.ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ನ ಕಣಗಳ ರೋಹಿತವನ್ನು ವಿವೋನಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ-ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.]] ಸಸ್ಯಗಳ ಭಾಗಗಳಿಂದ ದ್ರವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ದ್ರವದಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದರ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರುತ್ತದೆ. *[[ಡೈಥಿಯಲ್ ಈಥರ್]] ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ''a'' ಗರಿಷ್ಠ 430&nbsp;nm ರಿಂದ 662&nbsp;nm, ಅನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ''b'' ಗರಿಷ್ಠ 453&nbsp;nm ನಿಂದ 642&nbsp;nm ಅನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಗ್ರೋಸ್, 1991</ref> *ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ''a'' ಗರಿಷ್ಠ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ 665&nbsp;nm ರಿಂದ 465&nbsp;nm ಆಗಿದೆ. ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ''a'' [[ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ]]ಯಲ್ಲಿ 673&nbsp;nm (ಗರಿಷ್ಠ) ಮತ್ತು 726&nbsp;nm ಆಗಿದೆ. ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ''a'' ಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು [[ಮೋಲಾರ್ ಹೀರಿಕೆ ಗುಣಾಂಕ]]ವು 10⁵ M⁻¹ cm⁻¹ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳ ಕಾರ್ಬನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾದುದ್ದಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=September 2009}} ==ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ== {{See|Protochlorophyllide}} [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ [[succinyl-CoA]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಲೈಸೀನ್]] ನಿಂದ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು, ಆದರೂ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ''a'' ಮತ್ತು ''b'' ಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳು [[ಪ್ರೋಟೋಕ್ಲೋರೋಫಿಲೈಡ್]] ಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ಪುಷ್ಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆ ಹಂತವಾದ ಪ್ರೋಟೋಕ್ಲೋರೋಫಿಲೈಡ್ ಅನ್ನು ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು, ಬೆಳಕನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆ ಸಸ್ಯಗಳು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯದಿದ್ದರೆ ವಿವರ್ಣ ([[ಬಿಳಚಿಕೊಂಡ]])ವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ನಾಳರಹಿತ ಸಸ್ಯ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಅಲ್ಗೆ ಗಳು ಅಧಿಕ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲೂ ಹಸಿರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳಿಗೆ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಅದೇ ಪರಿಮಿತಿಯಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹೀರಿಕೊಂಡ ಬೆಳಕನ್ನು ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲದು. ಪ್ರೋಟೋಕ್ಲೋರೋಫಿಲೈಡ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಬೆಳಕಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಮಯ [[ಮುಕ್ತ ರಾಡಿಕಲ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ [[ಪೋಟೋಸೆನ್ಸಿಟೈಸರ್]] ಆಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಸ್ಯಗಳು, ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ನ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಿಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತವೆ. ಪುಷ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಜೈವಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹ ಮಧ್ಯಂತರ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಅಮಿನೊಲೆವ್ಯೂಲಿನಿಕ್ ಆಮ್ಲದ (ALA) ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ALA ಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವಂತಹ ಸಸ್ಯಗಳು ಪ್ರೋಟೋಕ್ಲೋರೊಫಿಲೈಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಷದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pnas.org/content/98/22/12826.abstract?ck=nck |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-24 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024130411/https://www.pnas.org/content/98/22/12826.abstract?ck=nck |url-status=dead }}</ref> {{See|Chlorosis}} ಕ್ಲೋರೋಸಿಸ್ (ಬಿಳಿಚಿಕೆ) ಎಂಬುದು [[ಎಲೆಗಳು]] ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಳದಿಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಿಳಿಚಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಕಬ್ಬಿಣ]]ದ ಅಥವಾ [[ಮ್ಯಾಗೇಶಿಯಮ್]]ಅಥವಾ [[ನೈಟ್ರೋಜನ್]] ಕೊರತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪೌಷ್ಠಿಕದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕ್ಲೋರೋಸಿಸ್ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ pH ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಬಿಳಿಚಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ pHs ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಪೌಷ್ಠಿಕಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮಣ್ಣಿನ pH ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://plantanswers.tamu.edu/turf/iron.html |title=ಟರ್ಫೊಗ್ರಾಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಿಳಿಚಿಕೆ |access-date=2010-06-24 |archive-date=2009-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090528214251/http://plantanswers.tamu.edu/turf/iron.html |url-status=dead }}</ref> ವೈರಸ್, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಮತ್ತು ಶೀಲಿಂಧ್ರಗಳ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಅಥವಾ ನಿಸ್ಸಾರಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಕ್ರಿಮಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಬಿಳಿಚಿಕೆಯು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ==ಅಡುಗೆಗೆ ಬಳಸುವಂತವು== ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಆಹಾರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವಂತಹ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದರ [[E ಸಂಖ್ಯೆ]]'''E140''' ಆಗಿದೆ. ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವವರು ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಅನ್ನು ವಿವಿಧ ಅಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗು ಹಸಿರು ಪಾನೀಯಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ;ಶಾವಿಗೆಯಂತಹವುಗಳಿಗೆ ಹಾಗು ಮಂಚಿಪತ್ರೆಯ ಸಾರಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Adams2004">{{Citation| last = Adams | first = Jad| year = 2004| title = Hideous absinthe : a history of the devil in a bottle| page = 22| isbn = 9780299200008| publisher = University of Wisconsin Press| location = Madison, Wisconsin}}</ref> ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗದ ಕಾರಣ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಸಬೇಕು. 1997 ರಲ್ಲಿ ಫ್ಯ್ರಾಂಕ್ S ಮತ್ತು ಲಿಸಾ ಸಂಗ್ಲೀಯಾನೊ [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪದ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಅನ್ನು[[ತಂಪಾಗಿಸಿ-ಒಣಗಿಸಿ]] ಬಳಸುವವರೆಗು ಹಾಗು ಅದನ್ನು ಪುಡಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗೆಂದು ಇರಿಸುವವರೆಗೂ, ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದ್ರವರೂಪದ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಅಸ್ಥಿರ ಹಾಗು ಅದರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *ಪೋಟೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೋಕ್ಲೋರೋಫಿಲ್]] ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು *[[ಕ್ಲೋರೊಫಿಲಿನ್]] ಎಂಬುದು ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ನ ಅರೆ-ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ *[[ಗ್ರೋ ಲೈಟ್]], ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ದೀಪವಾಗಿದೆ *[[ಗರಿಷ್ಠ ಆಳವಾದ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್]] *[[ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ a]], ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವಾಗಿದೆ == ಆಕರಗಳು == {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://omlc.ogi.edu/spectra/PhotochemCAD/html/alpha.html ಒರೆಗನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್] * [http://www.mbl.ku.dk/mkuhl/pages/PDF/Larkum&amp;Kuhl_2005.pdf PDF ವಿಮರ್ಶೆ-ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ d: ದಿ ಪಸಲ್ ರಿಸಾಲ್ವಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313121156/http://www.mbl.ku.dk/mkuhl/pages/PDF/Larkum%26Kuhl_2005.pdf |date=2012-03-13 }} * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=stryer.section.2670 ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ನಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಹೀರಿಕೆ] – NIH ಪುಸ್ತಕಗಳು {{Botany}} {{Plant Pigments}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಟೆಟ್ರಾಪೈರೋಲ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳು]] 0c99c0v7a6mztcid1u4frnngrhmhm1f 0 23892 1375320 1374927 2026-06-18T19:42:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375320 wikitext text/x-wiki {|{{Infobox Aircraft Begin |name= Concorde |image=File:Concorde.planview.arp.jpg |caption= }}{{Infobox Aircraft Type |type= Supersonic airliner |manufacturer= [[British Aircraft Corporation|BAC]] (now [[BAE Systems]]) <br /> [[Aérospatiale]] (now [[EADS]]) |designer= |first flight= 2 March 1969 |introduction= 21 January 1976 |retired= 26 November 2003 <!-- final flight, empty, to Filton ---> |status= Retired from service |primary user= [[British Airways]] |more users= [[Air France]] <br />[[Braniff International Airways]] <br />[[Singapore Airlines]] |produced= |number built= 20 (including 6 non-airline aircraft)<ref>Towey 2007, p. 359.</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/850899.stm |title = Ageing luxury jet |publisher = ''BBC News'' |date = 25 July 2000}}</ref> |unit cost= £೨೩ million in ೧೯೭೭ |variants with their own articles= }} |} '''ಏರೋಸ್ಪೇಟಿಯೇಲ್-ಬಿಎಸಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್''' ಒಂದು [[ಟರ್ಬೋಜೆಟ್]]-ಚಾಲಿತ [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್]] (ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ) ಪ್ರವಾಸಿ [[ಏರ್ಲೈನರ್]], ಒಂದು [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ (ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವ) ಸಾರಿಗೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ(SST). ಇದು [[ಏರೋಸ್ಪ್ಯಾಟಿಯೇಲ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಆಂಗ್ಲ-ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ಹೊರತಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮೊದಲು ಹಾರಿದ್ದು ೧೯೬೯ರಲ್ಲಾದರೂ, ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗಿಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ೨೭ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಾಗಿತು. ಇತರ ತಾಣಗಳ ಪೈಕಿ,, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ (ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ದಾಟಿ ಹೋಗುವ ಪ್ರಯಾಣ) ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದು [[ಲಂಡನ್ ನ ಹೀಥ್ರೂ]] (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್) ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ-ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್) ಗಳಿಂದ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ JFK]] ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಲ್ಲೆಸ್]] ವರೆಗೆ, ದಾಖಲೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಚಲಿಸಿ, ಇತರ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಣವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿತ್ತು.. ಕೇವಲ ೨೦ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದುದರಿಂದ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಯುಂಟಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, [[ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್]] ಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನ ಕೊಳ್ಳಲು ಅವರವರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. ಜುಲೈ ೨೫, ೨೦೦೦ದಂದು ಘಟಿಸಿದ ಈ ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನದ [[ಏಕೈಕ ಕ್ರ್ಯಾಷ್]] ನ ಫಲವಾಗಿ, [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001ರ ಧಾಳಿಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಆದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ]], ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳ ಫಲವಾಗಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪, ೨೦೦೩ರಂದು ಇದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು. ನವೆಂಬರ್ ೨೬, ೨೦೦೩ರಂದು ಇದರ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಹಾರಾಟ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/bristol/somerset/3238674.stm |title = Last Concorde lands |publisher = ''BBC News'' |date = 27 November 2003}}</ref> ಒಂದು ಮಾಜಿ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ (F-BTSD) ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, [[2012ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ವೇಳೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಹಾರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/8712806.stm |title = Work starts in £15m plan to get Concorde flying|publisher = ''BBC News'' via ''news.bbc.co.uk'', 29 May 2010. Retrieved: 5 January 2010}}</ref> ಗಗನಯಾನದ ಆರಾಧ್ಯಮೂರ್ತಿಯೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ <ref name="Concorde beats"/> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲೇ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ [[ಹೆಸರು]] ಪಡೆದಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾದರಿಯು "''the'' Concorde" ಅಥವಾ "''a'' Concorde" ಬದಲಿಗೆ "Concorde" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>ಗಮನಿಸಿ ಈ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪದ್ಧತಿಯು ಈ ಲೇಖನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: {{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/uk/2003/concorde_retirement/default.stm |title = In depth: Farewell to Concorde |publisher = ''BBC News'' |date = 15 August 2007}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/aboutconcorde.html |title = About Concorde - main page |publisher = ''British Airways'' |accessdate =11 January 2010}}</ref> {{TOC limit|limit=3}} == ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == [[ಚಿತ್ರ:02.03.69 1er vol de Concorde (1969) - 53Fi1931 - cropped.jpg|thumb]] [[ಚಿತ್ರ:Concorde on Bristol.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಕೊನೆಯ ಯಾನ, G-BOAF ಹೀಥ್ರೋಯಿಂದ ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ವರೆಗೆ, 26 ನವೆಂಬರ್ 2003ರಂದು. ವಿಮಾನದ ಪ್ರಧಾನಾಕೃತಿಯ ಬಲು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ನಾಜೂಕಿನ ಅಂಶವು ವಿದಿತವಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Startende Concorde.jpg|thumb|right|ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] [[ಚಿತ್ರ:ConcordePrototype.JPG|thumb|right|ಯುಕೆಯ ಡಕ್ಸ್ಫೋರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಯುದ್ಧ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಉತ್ಪಾದನಾಪೂರ್ವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ 101.]] [[ಚಿತ್ರ:concorde g-boab in storage arp.jpg|thumb|right|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹಾರಾಟ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡನಂತರ ಲಂಡನ್ ನ ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ನಿಲುಗಡೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ G-BOAB.ಈ ವಿಮಾನವು ತನ್ನ 1876ರ ಮೊದಲ ಗಗನಯಾನದಿಂದ 2000ದ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಗಗನಯಾನದವರೆಗೆ 22,296 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಹಾರಾಡಿದೆ.]] ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್]] ಗಳು ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟನ್ ನ [[ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ಏರೋಪ್ಲೇನ್ ಕಂಪನಿ]] ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ [[ಸಡ್ ಏವಿಯೇಷನ್]] ಗಳೆರಡೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಟೈಪ್ 223]] ಮತ್ತು [[ಸೂಪರ್-ಕಾರವೆಲ್ಲೆ|ಸೂಪರ್-ಕಾರವೆಲ್ಲೆಗಳ]] ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದ್ದವು ಎರಡೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="earlyhist">[http://www.concordesst.com/history/eh1.html#a "ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110124174147/http://concordesst.com/history/eh1.html#a |date=2011-01-24 }} ''concordesst.com''. ಪುನಸ್ಥಾಪನೆ: ೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೭.</ref> ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದಾಟಿ ಅತ್ತ ಸಾಗುವಂತಹ, ಸುಮಾರು ನೂರು ಜನಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ, ತೆಳ್ಳನೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಡೆಲ್ಟಾ ಆಕಾರದ<ref name="deltawing">{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A6825061AH&q=Concorde+Delta&uid=788872723&setcookie=yes |title = The development of the slender delta concept |journal = Aircraft Engineering |author = Maltby, R.L. |vol = 40 |year = 1968 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-04-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120404173047/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A6825061AH&q=Concorde+Delta&uid=788872723&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿತ್ತು (ಇದರ ಶ್ರೇಯ [[ಡೀಯಿಟ್ರಿಚ್ ಕಚೆಮನ್]] ರವರಿಗೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದುದು),ಆದರೆ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನವರು ಮಧ್ಯಮ-ಪರಿಮಿತಿಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಹಂಚಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="earlyhist"/> ಎರಡೂ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೊದಲ ಮಾದರಿ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದರ ಖರ್ಚು ಬಹಳವೇ ಆಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು BACಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಕೆಂದು ಠರಾವು ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref name="earlyhist"/> ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಒಪ್ಪಂದ|ಒಪ್ಪಂದದ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಚರ್ಚಿತವಾಯಿತೇ ವಿನಹ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಣ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಕರಾರಿನಂತಲ್ಲ ಹಾಗೂ, ಮೂಲತಃ ಯುಕೆ ಬೇಡಿದಂತಹ, ರದ್ದತಿಯಾದರೆ ಬೃಹತ್ ದಂಡ ತೆರಬೇಕೆಂಬ, ಒಂದು ಷರತ್ತನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ ೨೮, ೧೯೬೨ರಂದು ಕರಡು ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಿಯಾಯಿತು. ಈ ವೇಳೆಗೆ ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೊಸ ಕಂಪನಿಯ ಅಂಗವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು; ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಯೋಜನೆಯುt [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಏರೋಸ್ಪಾಟಿಯೇಲ್]] ಗಳ ನಡುವೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="earlyhist"/> ಮೊದಲಿಗ ಈ ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟವು ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಪರಿಮಿತಿಯ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಮಿತಿಯ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಯಸಿತು. ಆದರೆ ಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದೆ ಬರುವವರು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಮಿತಿ(ಷಾರ್ಟ್ ರೇಂಜ್) ವಿಮಾನ ಕೊಳ್ಳಲು ಒಲವು ತೋರದುದರಿಂದ, ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="earlyhist"/> ಈ ಒಡನಾಟವು ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘ ಪರಿಮಿತಿ ರೀತಿಯ ವಿಮಾನಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು (ಎಂದರೆ, ಕಟ್ಟುಪಾಡಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯದು)ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಏರ್ಲೈನರ್ಸ್ ಇಂದ ಪಡೆಯಿತು: [[ಪ್ಯಾನ್ ಆಮ್]], [[BOAC]] ಮತ್ತು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಮಯದ ಗಿರಾಕಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮೂವರೂ ತಲಾ ಆರು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬೇಕೆಂದಿದ್ದರು. ಆರ್ಡರ್ ಬುಕ್ ತುಂಬಿದ ಇತರ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳೆಂದರೆ [[ಪ್ಯಾನ್ ಏರ್ ಡು ಬ್ರಸಿಲ್]], [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಜಪಾನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ]], [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ]], [[ಏರ್ ಕೆನಡಾ]], [[ಬ್ರಾನಿಫ್]], [[ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಇರಾನ್ ಏರ್]], [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಏರ್ವೇಸ್]], [[ಕ್ವಾಂಟಾಸ್]], [[CAAC]], [[ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[TWA]].<ref name="earlyhist" /><ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,903850,00.html |title = Aerospace: Pan Am's Concorde Retreat |publisher = ''Time'' |date = 12 February 1973 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101027163018/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,903850,00.html |url-status = dead }}</ref> ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ನ "Concorde" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಚಾಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆ|ಚಾಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆಯು]] ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಿದರೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇರೆಗೆ,[[ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮೆಕ್ ಮಿಲಾನ್]] "Concord" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref name="earlyhist"/> ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ, [[ಟೌಲೌಸ್]] ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ರೋಲ್-ಔಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಚಿವ|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಚಿವರಾದ]], [[ಟೋನಿ ಬೆನ್]] ತಾವು ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗನ್ನು ಮತ್ತೆ "Concorde" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url = https://www.theguardian.com/g2/story/0,3604,1064752,00.html |title = Sonic booms and that 'e' on the end: Tony Benn remembers his role in getting Concorde off the ground |first = Tony |last = Benn |publisher = ''The Guardian'' |date = 17 October 2003 | location=London}}</ref> ಇದರಿಂದ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಹಾಹಾಕಾರವು ಬೆನ್ "e" ಅಕ್ಷರವು "ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್(ಉತ್ಕೃಷ್ಠತೆ), ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು [[ಎಂಟೆಂಟೆ (ಕಾರ್ಡಿಯೋಲೆ - ನಿಷ್ಕಪಟತೆ)]] ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದಾಗ ಶಮನಗೊಂಡಿತು. ಅವರ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬ ಕುಪಿತ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಮನ್ ಬರೆದ ಕಾಗದವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ: "ನೀವು 'E' ಎಂದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎನ್ನುತ್ತೀರಿ, ಆದರೆ ಅದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಿರುವುದು." ವಿಮಾನದ ಮೂಗಿನ ಶಂಖಾಕೃತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಸ್ಕಾಂಟ್ಲೆಂಡನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಬೆನ್ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು, "'E' ಎಂದರೆ 'Écosse' (ಸ್ಕಾಂಟ್ಲೆಂಡ್ ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಹೆಸರು)ಯೂ ಹೌದು&nbsp;— ನಾನು 'e' ಎಂದರೆ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾವೆಗೆನ್ಸ್ (ದುಂದುವೆಚ್ಚ) ಮತ್ತು 'e' ಎಂದರೆ ಎಸ್ಕಲೇಷನ್ (ಹಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ) ಎಂದೂ ಸೇರಿಸಬಹುದಿತ್ತು!"<ref>ಮ್ಯಾಕ್ಲಿಂಟೈರ್ ೧೯೯೨, ಪುಟ ೨೦.</ref> ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯವು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು: ೦೦೧, ಏರೋಸ್ಪಾಟಿಯೇಲ್ ನಿಂದ ಟೌಲೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ೦೦೨, BACಯಿಂದ [[ಫಿಲ್ಟನ್]], [[ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್]] ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೦೦೧ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಟೌಲೌಸ್ ನಿಂದ ೨ನೆಯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೬೯ರಂದು ಕೈಗೊಂಡಿತು, ಇದರ ಪೈಲಟ್ [[ಆಂಡ್ರೆ ಟರ್ಕ್ಯಾಟ್]] ಆಗಿದ್ದರು,<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=KXoyAAAAIBAJ&sjid=GLkFAAAAIBAJ&pg=6573,360672&dq=concorde&hl=en |title = Pilot Says Concorde Flight "Perfect" |publisher = ''Montreal Gazette'' |date = 1 March 1969}}</ref> ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಒಂದರಂದು ವಿಮಾನವು ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತವಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F30C1EFC3454127B93C0A9178BD95F4D8685F9 |title = Concorde Tops Speed of Sound for 9 Minutes on a Test Flight |publisher = ''New York Times'' |date = 2 October 1969}}</ref> [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಟ್ರಬ್ ಷಾ]] ಪೈಲಟ್ ಆಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಯುಕೆ-ನಿರ್ಮಿತ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಫಿಲ್ಟನ್ ನಿಂದ [[RAF ಫೇಯ್ರ್ ಫೋರ್ಡ್]] ಗೆ ೯ನೆಯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೯ರಂದು ಹಾರಿತು.<ref>{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/2/newsid_2514000/2514535.stm |title = 1969: Concorde flies for the first time |publisher = ''BBC News'' |accessdate = 8 July 2007 | date=2 March 1969}}</ref><ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/584606362.html?dids=584606362:584606362&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+10%2C+1969&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+002+Makes+1st+Flight&pqatl=google |title = Concorde 002 Makes 1st Flight |publisher = ''Chicago Tribune'' |date = 10 April 1969 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725063900/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/584606362.html?dids=584606362:584606362&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+10%2C+1969&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+002+Makes+1st+Flight&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ೦೦೧ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪, ೧೯೭೧ರಂದು ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವನ್ನು ಚಿಮ್ಮಿ ಹಾರಿದ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/597531692.html?dids=597531692:597531692&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Sep+05%2C+1971&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+001+Makes+Its+First+Atlantic+Crossing&pqatl=google |title = Concorde 001 Makes Its First Atlantic Crossing |publisher = ''Chicago Tribune'' |date = 5 September 1971 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 6 ಜನವರಿ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120106122156/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/597531692.html?dids=597531692:597531692&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Sep+05%2C+1971&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+001+Makes+Its+First+Atlantic+Crossing&pqatl=google |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url =http://news.google.co.uk/newspapers?id=VCY0AAAAIBAJ&sjid=2uAIAAAAIBAJ&pg=2521,1962837&dq=concorde&hl=en |title = Anglo-French Concorde Lands in Brazil to begin Week of Demonstration Flights |publisher = ''Bangor Daily News'' |date = 7 September 1971}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೦೦೨ ಇದರ ನೆರಳಲ್ಲೇ ಸಾಗಿ ಜೂನ್ ೨, ೧೯೭೨ರಂದು ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದೂರದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F70D10F73B591A7493C1A9178DD85F468785F9 |title = Concorde Prototype Begins 10-Nation Tour; Britain Shows Optimism For Supersonic Aircraft |publisher = ''New York Times'' |date = 3 June 1972}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೦೦೨ರ ಮೊದಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಭೇಟಿಯು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು, ನೂತನ [[ಡಲ್ಲಾಸ್/ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಡಲ್ಲಾಸ್/ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ]] ಇಳಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ವಿಮಾನವು ಆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0E16FB3A54137A93C3AB1782D85F478785F9 |title = A Supersonic Concorde Lands in Texas |publisher = ''New York Times'' |date = 21 September 1973}}</ref> ಈ ಪ್ರಯಾಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ೭೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಮಾನಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಬಂದವು, ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಆ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ರದ್ದಾದವು: [[1973ರ ತೈಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]], ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲೆ ಬೌರ್ಜೇಯ ಏರ್ ಷೋನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೋವಿಯೆತ್ [[ಟ್ಯುಪೋಲೆವ್ Tu-144|ಟ್ಯುಪೋಲೆವ್ Tu-144ನ]] ಭೀಕರ ಪತನ, ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಆತಂಕಗಳಾದ [[ಸೋನಿಕ್ ಬೂಮ್]], [[ಟೇಕಾಫ್]]-ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ. ೧೯೭೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳು ಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಗಿರಾಕಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿದರು: ಬ್ರಿಟನ್ಮ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=XJcUAAAAIBAJ&sjid=9a0DAAAAIBAJ&pg=4991,607322&dq=second+generation+concorde&hl=en |title = Concordes limited to 16 |publisher = ''Virgin Islands Daily News'' |date = 5 June 1976 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಡೆಗೆ ಕೇವಲ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ([[BOAC|BOACಯ]] ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಂದವರು) ತಮ್ಮ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಯಾವುದೇ ಲಾಭ ಬಂದುದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಲುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. BAಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ೮೦% ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ೧೯೮೪ರ ವರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಂದಿದ್ದಿತು, ಹಾಗೂ ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/faq.html#6 |title = Payments for Concorde |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 2 December 2009}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಸೂಪರ್ ಸಾನಿಕ್ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆಯಾದ [[ಬೋಯಿಂಗ್ 2707]] ಅನ್ನು ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನೆಡಿ|ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನೆಡಿಯವರು]] ರಂಗೇರಿದ ಭಾಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸಾರಿದರೂ, ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ<ref>{{cite web |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F50D16F93C54137A93C0A81789D85F478785F9 |title = "Britain and France have wasted billions on the Concorde" |publisher = ''New York Times'' |first = Anthony |last = Lewis |date = 12 February 1973}}</ref> ಯನ್ನು ಮುಂದಿಡಲಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಮತ್ಸರದಿಂದ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಶಬ್ದಮಾಲಿನ್ಯದ ಆರೋಪವು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬೇಕೆಂದೇ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತೆಂದೂ, ಅಥವಾ ಆ ಆರೋಪಕ್ಕೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವೂ]] ಭಾಗಶಃ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತೆಂದೂ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ವೀಕ್ಷಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.jfklibrary.org/Asset+Tree/Asset+Viewers/Audio+Video+Asset+Viewer.htm?guid={A7CA3B2B-57BF-41D8-B9D7-1DBFC9BAA044}&type=Audio |title = JFK commitment speech: Remarks at Colorado Springs to the Graduating Class of the U.S. Air Force Academy |publisher = ''John F. Kennedy Presidential Library and Museum'' |date = 5 June 1963}}</ref> ಇತರ ದೇಶಗಳಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಲೇಷಿಯಾದಂತಹವು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬಹಳ ಸದ್ದು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಕಾರಣ ತಮ್ಮ ವಾಯುಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವುದು ಸಾಧುವಲ್ಲವೆಂದವು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F70813F83F5511728DDDAE0994DA415B888BF1D3 |title = Malaysia lifting ban on the use Of its Airspace by the Concorde |publisher = ''New York Times'' |date = 17 December 1978}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=xTMsAAAAIBAJ&sjid=48sEAAAAIBAJ&pg=6855,2298265&dq=india+concorde&hl=en |title = News from around the world |publisher = ''Herald-Journal'' |date = 13 January 1978}}</ref> ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ವಿಮಾನಗಳು ೧೯೭೪ರ ನಂತರ ಹಾರಾಡಲಾರಂಭವಾದವು.<ref name="earlyhist"/> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪರೀಕ್ಷಣೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಯಾವ ವಿಮಾನದಿಂದಲೂ ಮುರಿಯಾಲಾಗಿಲ್ಲ; ಮಾದರಿ, ಉತ್ಪಾದನಾಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದಿತ ವಿಮಾನಗಳು ಒಟ್ಟು ೫,೩೩೫ ಹಾರಾಟ ಘಂಟೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು;ಅದರಲ್ಲಿ ೨,೦೦೦ ಪರೀಕ್ಷಾ ಘಂಟೆಗಳು ಸೂಪರ್ ಸಾನಿಕ್ ವೇಗದಲ್ಲಿದ್ದವು. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಫಟಕದ ವೆಚ್ಚವು £೨೩ ಮಿಲಿಯನ್ (US$೪೬ ಮಿಲಿಯನ್), ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಖರ್ಚುಗಳು ಅಂದಾಜಿಗಿಂತಲೂ ಆರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದವು.<ref>{{cite web |url = http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1352927/Is-this-the-end-of-the-Concorde-dream.html |title = Is this the end of the Concorde dream? |publisher = ''The Telegraph'' |first = Paul |last = Marston |date = 16 August 2000 |quote =...the estimated development costs of £160 million. Anglo-French taxpayers ended up paying out £1.3 billion by the time Concorde entered passenger service in 1976. | location=London}}</ref> == ವಿನ್ಯಾಸ == === ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು [[ಓಜೀವಾಲ್]] (ಹಾಗೂ "ಓಜೀ") [[ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆ|ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆಯುಳ್ಳ]] ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ [[ಆವ್ರೋ ವಲ್ಕನ್]] [[ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿಕ್ ಬಾಂಬರ್]] ಗೆಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು [[ಒಲಿಂಪಸ್]] ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫ್ಲೈ-ಬೈ-ವೈರ್]] (ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಪಂದನಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುವ) ಹಾರಾಟ-ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ,ಕ್ರಮಾವಳಿ)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನದಾಗಿತ್ತು; ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ವೈಮಾನಿಕಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು [[ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್|ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯಪರ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="elecflybywire"/> ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು ಪಿಯರೆ ಸಾತ್ರೆ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಹಾಯಕರು [[ಸರ್ ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ರಸೆಲ್]] ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |first = Peter |last = Masefield |url = http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19950601/ai_n13985814 |title = Obituary: Sir Archibald Russell |publisher = ''[[The Independent]]'' |date = 1 July 1995 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 31 ಜನವರಿ 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090131220739/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19950601/ai_n13985814 |url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:ConcordeCockpitSinsheim.jpg|thumb|right|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನಕ್ಷೆ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು: ವಿಮಾನದ ತೀವ್ರವಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು [[wiktionary:optimisation|ಸಮಗ್ರೋಪಯೋಗ]] ಗಳಿಗೆ: * ಡಬಲ್-ಡೆಲ್ಟಾ ([[ಓಜೀ]]/ಓಜೀವಲ್) ಆಕಾರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು<ref name="deltawing"/> * ಆಂಕಿತ ಗಣಕಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಬದಲಿಸಬಲ್ಲ ಎಂಜಿನ್ ವಾಯುಕರ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ<ref name="nova"/> * [[ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಯುಯಾನ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯ<ref>{{cite web |url = http://www.janes.com/transport/news/jae/jae000725_1_n.shtml |title = Rolls-Royce Snecma Olympus |publisher = Janes |date = 25 July 2000}}</ref> * ಇಂದಿನ [[FADEC]]-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಎಂಜಿನ್ ಗಳ ಮುಂಚಿನ ಥ್ರಸ್ಟ್-ಬೈ-ವೈರ್ (ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಪಂದನಗಳಿಂದ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡುವ) ಎಂಜಿನ್ ಗಳು<ref name="nova"/> * ಇಳಿಯುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಣಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಡ್ರೂಪ್-ನೋಸ್]] ವಿಭಾಗ ತೂಕ-ಇಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ: * ಮ್ಯಾಕ್ ೨.೦೪ (~{{convert|2170|km/h|mph|sigfig=3|abbr=out|disp=/}})ಇಂಧನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಹೊಂದಬೇಕಾದ ಚಲನ ವೇಗ <ref>[http://www.concordesst.com/performance.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100308142943/http://www.concordesst.com/performance.html |date=2010-03-08 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> (ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಕರ್ಷಣ ಮಿತವಾದುದು, ಟರ್ಬೋಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ತೀವ್ರವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಷಮವಾದಾಗ್ಯೂ) * ಔಪಚಾರಿಕ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತೂಕಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಬಳಕೆ (ವೇಗ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದದ್ದರೆ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಬಳಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ)<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A6424111AH&q=Concorde+aluminium+construction&uid=789267644&setcookie=yes |title = ''Concorde'' - Choice of a light alloy for the construction of the first supersonic commercial aircraft|journal = Revue De L'Aluminium |number = 316 |pages = 111–119 |date=March 1964}}</ref> * ಸಮಗ್ರ-ಕಾರ್ಯಾವಧಿ [[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಯಂವೇಗ/ದಿಕ್ಕು ನಿಯಂತ್ರಿತ]]<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1681566 |title = The Concorde Automatical Flight Control System: A description of the automatic flight control system of the Anglo/Franch SST and its development to date |author = Wolfe, B.S. |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1967 |volume = 39 |issue = 5 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> ವು ಹೊರ ಆರೋಹಣದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಅವರೋಹಣದವರೆಗೂ "ಕೈ ಬಿಟ್ಟು" ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರ * ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ರಮಾವಳಿ [[ಫ್ಲೈ-ಬೈ-ವೈರ್]] ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ<ref name="elecflybywire">{{cite book |url = http://books.google.co.uk/books?hl=en&lr=&id=DbUhEnlI3OkC&oi=fnd&pg=PA211&dq=wire+Concorde&ots=d9ugs_0se-&sig=YXay6qoGonR1HyVsdx8G-VOXFCM#v=onepage&q=wire%20Concorde&f=false |title = Advances in aircraft flight control |editor = Mark B. Tischler |author =Favre, C. |year = 1996 |isbn = 0748404791 |page = 219 |publisher = ''CRC Press''}}</ref> * ತೀವ್ರ-ಒತ್ತಡದ ೨೮ MPa ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (೪,೦೦೦&nbsp;lbf/in²); ಹಗುರವಾದ ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7716749AH&q=Concorde+hydraulic&uid=788858323&setcookie=yes |title = Concorde has designed-in reliability |author = Schefer, L.J. |journal = Hydraulics and Pneumatics |year = 1976 |vol = 29 |pages = 51–55 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-08-23 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120823182306/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7716749AH&q=Concorde+hydraulic&uid=788858323&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> * ಸಂಕೀರ್ಣ ವಾಯು ಮಾಹಿತಿ ಗಣಕ (ADC) ಸ್ವಯಂಚಾಲನ ಕ್ರಮವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಚಲನ ಮಾಪನಗಳ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕಾಗಿ (ಸಮಗ್ರ ಒತ್ತಡ, ಸ್ಥಾಯಿ ಒತ್ತಡ, ಕ್ರಮಣದ ಕೋನ, ಪಕ್ಷ-ಜಾರುವಿಕೆ).<ref>{{cite book |page = 101 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> * ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ರಮಾವಳಿ [[ಬ್ರೇಕ್ -ಬೈ-ವೈರ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682576 |title = Aircraft Stopping Systems |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1975 |volume = 47 |issue = 10 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> * ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಧನವನ್ನು ವಿಮಾನದ ಪ್ರಮುಖಾಂಗಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಚಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮುಂಜಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&contentId=1682044 |title = Fuel Management for Concorde: A brief account of the fuel system and the fuel pumps developed for the aircraft |first = H.G. |last = Turner |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |publisher = MCB Ltd |issn = 0002-2667 |year = 1971 |volume = 43 |issue = 3 |pages = 36–39 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> * ಏಕ- ಬಿಲ್ಲೆಟ್ ನಿಂದ ಕೆತ್ತನೆ ಗಿರಣಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾಗ-ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಣಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ತೂಕವನ್ನು ಇಳಿಸಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1681209 |title = British Contribution to Concord Production in France |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1964 |volume = 36 |issue = 8 |pages = 232–237 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB Ltd |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> * ಒಂದು [[ಸಹಕಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಘಟಕ|ಸಹಕಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಘಟಕದ]] ಕೊರತೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೆಲದ ವಾಯು ಆರಂಭ ಗಾಡಿಯು ಇರುವ ಬೃಹತ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |page = 206 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> === ಒತ್ತಡದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನ ಚಲನೆ === [[ಚಿತ್ರ:2001concordewingduxfordJM.jpg|thumb|G-AXDN, ದಕ್ಸ್ ಫೋರ್ಡ್, ಉತ್ಪಾದನಾ-ಪೂರ್ವ ಎಂಜಿನ್ ಕೊಳವೆಗಳ ಸಮೀಪದ ನೋಟ. ಕೊಳವೆ/ಒತ್ತಡ ಹಿಂದುಮುಂದಾಗಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ನೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.]] ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾಯುಮಂಡಳದ [[ಗರಿಷ್ಠ ಮ್ಯಾಕ್]] ಅನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ, ಒತ್ತಡದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವು ಹಿಂಭಾಗದತ್ತ ಪಲ್ಲಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತತ್ಕಾರಣ, ಇಡೀ ಶರೀರದ ಕೇಂದ್ರವು ಪಲ್ಲಟಗೊಳ್ಳದಿರುವುದರಿಂದ, ವಿಮಾನವು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಜಗ್ಗಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಲ್ಲಟತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ, ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಪಲ್ಲಟತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದಿತು. [[ಟ್ರಿಮ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್]] ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ಟಬಹುದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅಂತಹ ತೀವ್ರವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಕರ್ಷಣದ ಹೆಚ್ಚಳವು ಗಮನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬದಲಿಗೆ, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಧನವನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಮಾನದ ಶರೀರದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವು ಕ್ಷಿಪ್ರಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಮಂದವಾದಾಗ ಬದಲಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ಹೊಂದಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name="fueltrim">{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682642 |title = Flight Refuelling Limited and Concorde: The fuel system aboard is largely their work |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |publisher = MCB UP |volume = 48 |issue = 9 |issn = 0002-2667 |pages = 20–21 |date = September 1976 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> === ಎಂಜಿನ್ ಗಳು === ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಗಿಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ದೂರಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಹಾರುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಮತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಗರಿಷ್ಠ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಯಾನದ ಸಲುವಾಗಿ, ಟರ್ಬೋಫ್ಯಾನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದರಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದಾದುದರಿಂದ ಕರ್ಷಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. [[ಟರ್ಬೋಜೆಟ್]] ಎಂಜಿನ್ ಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದು ಮನಗಾಣಲಾಯಿತು.<ref>ಬಿರ್ಟಲ್ಸ್, ಫಿಲಿಪ್. ''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್'', ಪುಟಗಳು ೬೨–೬೩. ವೆರ್ಜನ್ನೆಸ್, ವೆರ್ಮಾಂಟ್: ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೦. ISBN ೦-೧೯-೫೧೮೨೦೧-೪</ref> ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದಂತಹ ಎಂಜಿನ್ ಎರಡು ಸ್ಪೂಲ್ ಗಳ [[ರೋಲ್ಸ್-ರಾಯ್ಸ್/ಸ್ನೆಕ್ಮಾ ಒಲಿಂಪಸ್ 593]] ಎಂಬ, ಮೊದಲಿಗೆ [[ಆವ್ರೋ ವಲ್ಕನ್]] ಬಾಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ, ಹಾಗೂ ನಂತರ [[BAC TSR-2]] ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಬಾಂಬರ್ ಗಾಗಿ ನಂತರಜ್ವಾಲಕ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ಎಂಜಿನ್ ರವರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="wingweb">[http://www.wingweb.co.uk/engines/Olympus593_MK610.html "ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ಒಲಿಂಪಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080503221132/http://www.wingweb.co.uk/engines/Olympus593_MK610.html |date=2008-05-03 }} ''wingweb.co.uk''. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೦.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concordeintake.gif|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒಳಹರಿವಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರೂಪರೇಷೆಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:Concorde Ramp.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒಳಸೆಳೆವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಏಂಜಿನ್ ಗಳಿಗೆ ಒಳಹರಿವಿನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = https://www.sae.org/technical/papers/912180 |title = Concorde Propulsion--Did we get it right? The Rolls-Royce/Snecma Olympus 593 Engine reviewed |publisher = ''SAE International'' |author = Ganley, G. A. |date = September 1991}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳೂ ವಾಯುವನ್ನು ಕೇವಲ ಮ್ಯಾಕ್ ೦.೫ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು (ದತ್ತ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತ ವಸ್ತುವು ಸಾಗುವ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದದ ವೇಗದ ಅಂಶಾಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಮ್ಯಾಕ್); ಆದ್ದರಿಂದ ಎಂಜಿನ್ ನ ಒಳಹರಿವಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗುವ ಮ್ಯಾಕ್ ೨.೦ರ ವಾಯುವೇಗವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಈ ವೇಗತಗ್ಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರಭಸದ ತರಂಗಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಎಂಜಿನ್ ಗೆ ಆಗಬಹುದಾದ ಧಕ್ಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಜೊತೆ [[ಒಳದ್ವಾರ ಇಳಿಜಾರು|ಒಳದ್ವಾರ ಇಳಿಜಾರುಗಳು]] ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ತುಳುಕು ದ್ವಾರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಇವುಗಳು ವಿಮಾನವು ಹಾರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಲಿತವಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ವಾಯುವಿನ ವೇಗವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://naca.central.cranfield.ac.uk/reports/arc/rm/3711.pdf |title = On the sub-critical stability of variable ramp intakes at Mach numbers around 2 |journal = Aeronautical Research Council |author = Fisher, S.A. |coauthors = M.C. Neale and A.J. Brooks |publisher = Her Majesty's Stationery Office |year = 1972 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-07-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110721091203/http://naca.central.cranfield.ac.uk/reports/arc/rm/3711.pdf |url-status = dead }}</ref> ಈ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಎಂಜಿನ್ ವಿಭಾಗದ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಲಲಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ತುಳುಕುದ್ವಾರವು ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವಾಯುವಿನ ಒಳ-ಹೊರ ಚಲನೆಗೆ ಅನುವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಒಳಹರಿವಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಣಾಮವು ಯಾವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿದ್ದೆಯೆಂದರೆ, ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನದ ೬೩% ಮನ್ನೊತ್ತಡವನ್ನು ಒಳಹರಿವಿನದ್ವಾರಗಳು ಉಂಟಾಗಿಸಿದರೆ, ಹೊರಹರಿವಿನ ಕೊಳವೆಯು ೨೯% ಒತ್ತಡ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಕೇವಲ ೮% ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುವು.<ref name="powerplant"/> ಎಂಜಿನ್ ವಿಫಲತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ (ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ) ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ; ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನವು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳವುದರೊಂದಿಗೆ, ಎಂಜಿನ್ ಒಂದಡೆಗೆ ವಿಮಾನವನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಉಂಟಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡ ಎಂಜಿನ್ ನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಮಾನವು, ಝೋಲಿ ಹೊಡೆಯುವಂತೆಯೂ, ಬಾಗುವಂತೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಸಂದರ್ಬವು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ (ಶಬ್ದಾತೀತ ವೇಗ)ದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ವಾಯುಮಂಡಳದಲ್ಲಿ ಗಹನವಾದ ವಿಫಲತೆಯುಂಟಾಗಬೇಕಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.freepatentsonline.com/4935682.html |title = Full authority engine-out control augmentation subsystem: United States Patent 4935682 |publisher = ''freepatentsonline.com'' |first = Michael S. |last = Mccuen |date = 8 June 1990}}</ref> ಆದರೆ, ಎಂಜಿನ್ ವಿಫಲವಾದಾಗ ವಾಯುವನ್ನು ಒಳಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನ್ ವಿಫಲವಾದ ತಕ್ಷಣ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ತುಳುಕುದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ,ಅಗತ್ಯವಾದ ಏರುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಸಮಹದಕ್ಕೆ ತಂದು, ವಿಫಲವಾದ ಎಂಜಿನ್ ನ ಕರ್ಷಣಗುಣಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆಗಳು ಆಗುವುದೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೂ, ನಿಜಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬದಿಯ ಎರಡೂ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿಯೂ ಸಹ ಯಾವುದೇ ಸೂಚಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url = http://www.flightglobal.com/articles/2003/10/21/172657/concorde-special-the-test-pilot-john-cochrane.html |title = Concorde Special - The test pilot - John Cochrane |publisher = ''Flight International'' |date = 21 October 2003}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲಟ್ ಗಳಿಗೆ ಸನ್ನಿವೇಶಸಂಭಾವ್ಯಕಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಂಜಿನ್ ದ್ವಯಗಳ ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-63710463.html |title = How a Concorde pilot would handle a nightmare failure |publisher = ''Birmingham Post'' |first = Peter |last = Woodman |date = 27 July 2000 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120207015537/http://www.highbeam.com/doc/1G1-63710463.html |archivedate = 7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> ಈ ವಿಮಾನವು ಮರುಶಾಖಕಾರಿ [[ನಂತರಜ್ವಾಲಕ]] (ನಂತರಜ್ವಾಲಕ ಅಥವಾ ಆಫ್ಟರ್ ಬರ್ನರ್ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನವನ್ನು ನಿರ್ಗಮಕೊಳವೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸುಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ರಭಸವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ವಸ್ತು)ಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸಾನಿಕ್]] ಸ್ಥಿತಿಗಳ(ಎಂದರೆ, "ಶಬ್ದಾತೀತವೇಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದು") ಮೂಲಕ ಮ್ಯಾಕ್ ೦.೯೫ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ ೧.೭ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A9110958AH&q=Rolls-Royce%2FSnecma+Olympus+593&uid=788858323&setcookie=yes |title = The Rolls Royce/SNECMA Olympus 593 engine operational experience and the lessons learned |publisher = ''European Symposium on the Future of High Speed Air Transport'' |author = Ganley, G. |coauthors = G. Laviec |year = 1989 |pages = 73–80 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-09-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110921053303/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A9110958AH&q=Rolls-Royce%2FSnecma+Olympus+593&uid=788858323&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು [[ಕಡಿಮೆ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ]] ಹೊಂದುವುದರಿಂದ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ರನ್ವೇಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದಕ್ಕೇ ಎರಡು ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಇಂಧನದ ದಹನವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5195964.stm |title = Are the skies turning green? |publisher = ''BBC News'' |first = Joe |last = Lynam |date = 19 July 2006}}</ref> ಇಂಧನವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆದ ನಂತರ (ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದ ನಂತರ) ಕೇವಲ ಎರಡು ಹೊರ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ತಾಣದಲ್ಲಿ, ಧರೆಗಿಳಿದ ವಿಮಾನದ ತೂಕವು ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇಳಿಜಾರಿನವರೆಗೂ ಚಲಿಸಲು ಎರಡು ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಒದಗಿಸುವ ಮುಂದೂಡುವಿಕೆಯ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. === ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ವಿಷಯಗಳು === ಎಂಜಿನ್ ಗಳಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವಿಮಾನದ ಇಡೀ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ಭಾಗವೆಮದರೆ ಅದರ [[ಮುಂಭಾಗ (ಮೂಗು)]]. ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು [[ಡ್ಯೂರಾಲ್ಯುಮಿನ್]] ಎಂಬ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂನ ಮಿಶ್ರಲೋಹವನ್ನು, ಅದರ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣ, ದರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸುಲಭತೆಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಳಸಲಿಚ್ಛಿಸಿದರು. ವಿಮಾನದ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ತಡೆಯಬಲ್ಲ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವೆಂದರೆ ೧೨೭ °ಸೆಂ, ಹೀಗಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗವು ೨.೦೨ ಮ್ಯಾಕ್ ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/pss/3951418 |title = When the SST Is Too Slow... |publisher = ''Society for Science & the Public'' |journal = Science News |first = Jonathan |last = Eberhart |vol = 91 |no = 22 |date = 3 June 1967 |pages = 528–529}}</ref> ಒಂದು ಯಾನಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎರಡು ಬಾರಿ ಶಾಖಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ತಂಪಾಗುವ ಆವರ್ತಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದು ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಏರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಂಪಾಯಿತು, ಶಬ್ದಾತೀತವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಾಗ ಬಿಸಿಯಾಯಿತು. ಇಳಿಯುವಾಗ ಮತ್ತು ವೇಗ ತಗ್ಗಿಸುವಾಗ ಇದರ ವ್ಯತಿರೇಕವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಲೋಹದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಇಡೀ ಭಾಗವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಾಧನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾಗೆ ಬಿಸಿ-ತಂಪಾಗಿಸಿದ ಲೋಹದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಲು ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1681441 |title = The Concorde takes shape : Test programme and construction proceeding according to schedule |publisher = MCB UP |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1966 |volume = 38 |issue = 4 |issn = 0002-2667 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://adsabs.harvard.edu/abs/1972NASSP.309..631N |title = Fatigue Tests on Big Structure Assemblies of Concorde Aircraft |publisher = ''NASA'' |year = 1972 |author = N'guyen, V.P. |coauthor = J.P. Perrais}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತವಾಗಿ ಸಾಗುವಾಗ ವಾಯುಸಂಕುಚನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಶಾಖದ ಕಾರಣ, ವಿಮಾನದ ಮುಖ್ಯಾಕೃತಿಯು(ಹಿಂದಿನ ಬಾಲದ ಭಾಗ, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಹೊರತಾದ ಮಧ್ಯದ ಭಾಗ) ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಮಿ.ಮೀ. (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಅಡಿ)ಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಫ್ಲೈಟ್ ಡೆಕ್ ನಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲೈಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್]] ಗಳಿರುವ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಬಲ್ಕ್ ಹೆಡ್ ಗಳ ನಡುವೆ ತಲೆದೋರಿದಂತಹ ಬಿರುಕು. ಎಲ್ಲಾ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವಿಶ್ರಾಂತ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲೂ ಫ್ಲೈಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು ಇಂತಹ ಬಿರುಕುಗಳು ತಂಪಾಗುವ ಮುನ್ನ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಟೋಪಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇಂದಿಗೂ ಆ ಟೋಪಿಗಳು ಆ ಜಾಗಗಳಲ್ಲೇ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.seattlepi.com/business/147276_pilot07.html |first = James |last = Wallace |title = Those who flew the Concorde will miss it |publisher = Seattle Post |date = 7 November 2003}}</ref> ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಅನ್ನು ತಂಪಾಗಿರಿಸಲು, ಹವಾನಿಯಂತ್ರಕದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಶಾಖದ ಬದಲಿಗೆ ಇಂಧನವನ್ನು [[ಶಾಖ ಕುಗ್ಗಿಸು|ಶಾಖ ಕುಗ್ಗಿಸುವ]] ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿತು,<ref>{{cite journal |url = http://www.ingentaconnect.com/content/mcb/127/1993/00000040/00000003/art00002 |title = Introduction to Concorde: A brief review of the Concorde and its prospects |publisher = Emerald Group Publishing Limited |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |author =Gedge, G.T. |coauthor = M.I. Prod |year = 1993 |vol = 40 |no = 3}}</ref> ಇದೇ ಕ್ರಮವು ಜನಜನಕಯುಕ್ತ(ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ಸ್)ವಾದುದನ್ನೂ ತಂಪಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನ ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು; ಈ ಶಾಖದ ಬಹುಭಾಗವು ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ಅನ್ನು ತಲುಪದ ಹಾಗೆ ಒಂದು ಮುಖಕವಚ/ಕವಚ(ವೈಸರ್)ವನ್ನು ಬಳಸಿ ಶಾಖವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite book |page = 14 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> ಬಳಸುವ [[ಬಣ್ಣ|ಬಣ್ಣದ]] ಬಗ್ಗಯೂ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಚಲನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಾಖದ ಫಲವಾಗಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಬಹಳ ಶಾಖಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ವಿಮಾನದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಫಳಫಳನೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣವನ್ನೇ ಬಳಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.concordesst.com/history/orders.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಸ್ಎಸ್ ಟಿ: ಆರ್ಡರ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100407184826/http://www.concordesst.com/history/orders.html |date=2010-04-07 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಆದರೆ, ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, [[ಪೆಪ್ಸಿ ಕೋಲಾ|ಪೆಪ್ಸಿ ಕೋಲಾದ]] ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆಂದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ, ಕೆಲವು ಕಾಲ F-BTSDಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೀಲಿ(ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1P2-4794332.html |title = Is this the colour of the new millennium? |publisher = ''The Independent'' |date = 3 April 1996 |archiveurl = https://archive.today/20121209061553/http://www.highbeam.com/doc/1P2-4794332.html |archivedate = 2012-12-09 |access-date = 2010-07-07 |url-status = dead }}</ref> ಹೀಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದಿದ್ದಾಗ, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ೨೦ ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರಬಾರದೆಂಬ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ೧.೭ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮ್ಯಾಕ್ ವೇಗದ ಚಲನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ. F-BTSDಯು ಆಗ ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ವೇಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ದೀರ್ಘಪ್ರಯಾಣಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಇಂತಹ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1996/04/05/comunicacion/100521.html |title = Azul contra rojo |publisher = ''El Mundo'' |first = Cristina |last = Frade |date = 5 April 1996}}</ref> === ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಷಯಗಳು === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಕಾರಣ, ಒಂದೆಡೆಗೆ ಬಾಗುವಾಗ ಮತ್ತು ತಿರುಗುವಾಗ ವಿಮಾನದ ಶರೀರದ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ಒತ್ತಡಗಳು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ವಿಮಾನದ ಶರೀರದ ತಿರುಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಲ್ಲದೆ, ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಶಂಕೆಗಳಿದ್ದವು; ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತದಿಂದ ವಿವಿಧ ವೇಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಇನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಔಟ್ ಬೋರ್ಡ್ [[ಎಲೆವಾನ್ ಗಳ]] ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಅಂಶಾಂತರಗಳಿಂದ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಬಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ಒಳಾಂತರದಲ್ಲಿನ ಎಲೆವಾನ್ ಗಳು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book |page = 78 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಮಾನದ ದೇಹರಚನೆಯ ಕಿರಿದಾದ ಆಕಾರವು ವಿಮಾನವು ಹಿಗ್ಗುವಂತಾಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="nova"/> ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣಕ್ಕೆ ಇದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="popular">[http://books.google.co.uk/books?id=lpiMSzja6W4C&amp;lpg=PA142&amp;dq=concorde%20flexing&amp;pg=PA118#v=onepage&amp;q=concorde%20flexing&amp;f=false ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1973]</ref> === ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಇಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಧನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Concorde undercarriage Speyer 02 with disc brakes.JPG|thumb|ಕನ್ಡಾರ್ಡ್ ನ ಟೈರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಡಾವಣಾ ವೇಗವು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ್ದಾದ್ದರಿಂದ{{convert|250|mph|km/h}}, ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು ಅವಶ್ಯವಾದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳಿಗಿರುವಂತೆಯೇ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸಹ [[ಜಾರಿಕೆ-ರಹಿತ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಎಂದರೆ ರೋಲ್-ಔಟ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯಲು ಬ್ರೇಕ್ ಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಟೈ{{H:title|tires (US) - this article uses UK English spellings|y|link=no}}ರ್ ಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿ ಜಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಡನ್ಲಪ್]] ನವರು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಅಂಗಾರ-ಆಧಾರಿತ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/pss/36383 |title = Design and Engineering of Carbon Brakes |publisher = ''The Royal Society'' |author =Stimson, I. L. |coauthors = R. Fisher |date = January 1980 |vol = 294 |no = 1411 |pages = 583–590 |journal = Philosophical Transactions of the Royal Society of London}}</ref> ಉಡಾವಣೆಯು ಕಡೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ರದ್ದಾದಾಗ, ಸುಮಾರು ೧೮೫ [[ಟನ್]] (೧೮೮ [[ಟನ್ನ್]])ಗಳ ತೂಕದ, ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬ್ರೇಕ್ ಒಡ್ಡಿದಾಗ ಒಂದು ಮೈಲಿ (೧೬೦೦ ಮೀಟರ್ ಗಳು) ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.{{convert|190|mph|km/h}} ಈ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವಿಕೆಯು ಬ್ರೇಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ೩೦೦–೫೦೦&nbsp;°Cಯಷ್ಟು ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು ತಂಪಾಗಲು ಹಲವಾರು ಗಂಟೆಗಳೇ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>[http://www.concordesst.com/gear.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಸ್ ಎಸ್ ಟಿ. ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100927195437/http://www.concordesst.com/gear.html |date=2010-09-27 }} ''concordesst.com''. ಪುಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ವಿಮಾನದ ಕೆಳಭಾಗದ ಭಾಗಗಳು (ಅಂಡರ್ ಕ್ಯಾರೇಜ್). ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಏರುವಿಕೆಯ ರಭಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಗೆ ಈ ಭಾಗವು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬಲ ಹೊಂದುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತಿರುಗುವಾಗ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸುಮಾರು ೧೮ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ರಾಮಕ ಕೋನಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಿತ್ತು. ತಿರುಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ಇತರ ವಿಮಾನಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮಾಡುವಂತಲ್ಲದೆ, ಇದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಉಡಾವಣಾರಭಸವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಿರುಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹ ವಾಯುವೇಗ(೧೯೯ KIAS)ದೊಡನೆ ಇದೂ ಸೇರಿದಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಕೆಳ ಕ್ಯಾರೇಜ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಅತೀವವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿನ್ಯಾಸಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.iasa.com.au/folders/Safety_Issues/others/concordespacer.html |title = The real story of Flight 4590: Special Investigation |publisher = ''iasa.com.au'' |first = David |last = Rose |date = 13 May 2001}}</ref> ಹಿಂದಿನ ಕೆಳ ಕ್ಯಾರೇಜ್ ಗಳು ಆ ರಭಸವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರಸ್ಪರ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ವಾಲುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಬಹಳ ಎತ್ತರವಿರುವುದರಿಂದ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ನಂತರವೇ ಆ ರಭಸ ಹೊಂದುವ ಮುನ್ನ ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆಯದಂತೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಬ್ರೂಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ</ref> === ವ್ಯಾಪ್ತಿ === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಅಥವಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಗಳ ನಡುವೆ ತಡೆರಹಿತವಾಗಿ ಪಯಣಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು ಬೇರೆಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಲು ಬೇಕಾದಂತಹ ಹಲವಾರು ಜಾಗರೂಕವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು(ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಇಂಧನ-ಕ್ಷಮ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್<ref name="nova"/>); ನಾಜೂಕಾದ ಪ್ರಧಾನಾಂಗ, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ [[ಏರಿಕೆ-ಕರ್ಷಣ ಪರಿಮಾಣ|ಏರಿಕೆ-ಕರ್ಷಣ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು]] ಹೊಂದಲು ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಆಕಾರಗಳ ರಚನೆ, ಮಧ್ಯಮ ಸ್ತರದ ತೂಕ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮತ್ತು ಇಂಧನವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಾರ್ಶ್ವಸೆಳೆತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡದೆಯೇ, ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೆಲವು ಅಂಗಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="deltawing"/><ref name="fueltrim"/><ref name="powerplant"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹಾರಾಡತೊಡಗಿದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ "B" ಮಾದರಿಯು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿತು; ಇದರಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಹಿರಿದಾದ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕೊಂಚ ದೊಡ್ಡದಾ, [[ಲೀಡಿಂಗ್ ಎಡ್ಜ್ ಸ್ಲ್ಯಾಟ್ಸ್]] ಗಳುಳ್ಳ, ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ವೇಗಗಳಲ್ಲೂ ವಾಯುಚಲನವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಸಲು ಇವು ಸಹಕಾರಿಯಾದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ, ಶಬ್ದರಹಿತವಾದ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇಂಧನ-ಬಾಕ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದಯುತ ಮರುಶಾಖಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ರೋಲ್ಸ್-ರಾಯ್ಸ್/ಸ್ನೆಕ್ಮಾ ಒಲಿಂಪಸ್ ೫೯೩ಗಿಂತಲೂ ೨೫%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಆಗ ಮೂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N9222540AH&q=Concorde+engines&uid=788858323&setcookie=yes |title = Propulsion challenges and opportunities for high-speed transport aircraft |publisher = ''Aeropropulsion'' |author = Strack, William |year = 1987 |pages = 437–452 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-09-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110921055740/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N9222540AH&q=Concorde+engines&uid=788858323&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರವಿದ್ದಾಗಲೂ {{convert|500|mi|0|abbr=on}}ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತತ್ತು, ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಾಣಿಜ್ಯಪರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾಗಶಃ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗದುದರಿಂದಲೂ, ಹಾಗೂ ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಇಂಧನವು ದುಬಾರಿಯಾದುದರಿಂದಲೂ ಇದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=Q-0cAAAAIBAJ&sjid=rGcEAAAAIBAJ&pg=6914,3256355&dq=tu+144&hl=en |title = Fuel costs kill Second Generation of Concordes |first = Alison |last = Smale |publisher = ''Sarasota Herald-Tribune'' |date = 22 September 1979}}</ref> === ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿಕಿರಣ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:ConcordeFuselageSinsheim.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಶರೀರ ಕಟ್ಟು]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಚಲಿಸುವ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟು ಭೂವಲಯಾತೀತ [[ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿ ಕಣ ವಿಕಿರಣ|ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿ ಕಣ ವಿಕಿರಣದ]] [[ಪ್ರವಾಹ|ಪ್ರವಾಹವನ್ನು]] ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/travel/healthcosmic/public/en_gb#4 |title = How much radiation might I be exposed to? |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010}}</ref><ref name="concradi">{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do;jsessionid=E0A02B0587619C9A40D5736FCE7B3F02?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682309 |title = Electronic safety test replaces radioactive test source |author = Guerin, D.W. |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1973 |volume = 45 |issue = 4 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮೊದ ಮೊದಲು ಬಂದಾಗ,ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಪ್ರಯಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧದ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಚರ್ಮದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ ಮೂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=GfUNAAAAIBAJ&sjid=dnkDAAAAIBAJ&pg=2948,4208&dq=second+generation+concorde&hl=en |title = Skin cancer danger linked to stratospheric jet planes |publisher = ''St. Petersburg Times'' |date = 1 April 1975}}</ref> ಆದರೆ, ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಇದಕ್ಕೆ [[ಸಮನಾದ ಪ್ರಮಾಣ|ಸಮನಾದ ಪ್ರಮಾಣವು]] ಮಾಮೂಲಾಗಿ ಅದೇ ದೂರಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ''ಕಡಿಮೆ'' ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/travel/healthcosmic/public/en_gb |title = Cosmic radiation |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010}}</ref> ಅಸಾಮಾನ್ಯ [[ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ|ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯು]] ಸಾಗಿಬರುವಂತಹ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |last=Arctowski |first=Henryk |year=1940 |title=On Solar Faculae and Solar Constant Variations |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=26 |issue=6 |pages=406–411 |doi=10.1073/pnas.26.6.406|url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/26/6/406.pdf |format=PDF}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಕಿರಣ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ವಿಮಾನದ ಡೆಕ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೇಡಿಯೋ ಮೀಟರ್ ಹಾಗೂ ವಿಕಿರಣವು ತಗ್ಗುವ ಕ್ಷಿಪ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ಇದ್ದವು.<ref name="concradi"/> ವಿಕಿರಣದ ಮಟ್ಟವು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ {{convert|47000|ft|m}}ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು. === ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Concorde interior2.jpg|thumb|right|2000ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒಳಭಾಗ]] ವಿಮಾನವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಾಗಿ ಹಾರುವಾಗ, ಏರ್ಲೈನರ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೬,೦೦೦–೮,೦೦೦&nbsp;ಅಡಿ (೧,೮೦೦–೨,೪೦೦ ಮೀ) ಏರಿಕೆಗೆ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಈ ರೇಂಜ್ ನ ಕೆಳಗಿನ ಕಡೆಯ ಒಂದು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{convert|6000|ft|m}}.<ref>{{cite journal |url = http://occmed.oxfordjournals.org/cgi/reprint/17/2/47.pdf |title = Human Factors in the Concorde |journal = Occupational Medicine |last = Hepburn |first = A.N. |volume = 17 |year = 1967 |pages =47–51}}</ref> ಹಠಾತ್ತನೆ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೂ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ.<ref>{{cite book|title=Flight Training Handbook|url=https://books.google.com/books?id=ioRTAAAAMAAJ|year=1980|accessdate=2007-07-28|publisher=U.S. Dept. of Transportation, [[Federal Aviation Administration]], Flight Standards Service|page=250}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಯಾಣ ಎತ್ತರವು {{convert|60000|ft|m}} ಆಗಿತ್ತು; ಶಬ್ದವೇಗಕ್ಕಿಂಗ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ {{convert|40000|ft|m}}ನ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ. {{convert|50000|ft|m}}ನ ಮೇಲೆ, ವಾಯು ಒತ್ತಡದ ಕೊರತೆಯು, ಒಂದು ನುರಿತ ಅಥ್ಲೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ೧೦-೧೫ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲದ ಒಂದು "[[ಉಪಯುಕ್ತ ಪ್ರಜ್ಞಾಶೀಲತೆಯ ಸಮಯ]]"ವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.theairlinepilots.com/medical/decompressionandhypoxia.htm |title=Cabin Decompression and Hypoxia |first = Mark |last = Wolff |date = 6 January 2006 |publisher = PIA Air Safety Publication}}</ref> ಕ್ಯಾಬಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಂಟಾದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡವು ವಿಮಾನದ ಹೊರಗಿನ ವಾತಾವರಣದ ಒತ್ತಡಕ್ಕಿಂತಲೂ [[ವೆಂಚುರಿ ಪರಿಣಾಮ|ವೆಂಚುರಿ ಪರಿಣಾಮದ]] ಫಲವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು;<ref name="wolfram">{{cite web |url= http://demonstrations.wolfram.com/TheVenturiEffect |title= The Venturi effect |publisher=Wolfram Demonstrations Project |accessdate=3 November 2009}}</ref> ಉಂಟಾದ ಬಿರುಕಿನಿಂದ ವಾಯುವು ಆಚೆಗೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಯುಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಕ್ಯಾಬಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಂಟಾದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಒತ್ತಡದ ನಷ್ಟದ ತೀವ್ರತೆಯು ಯಾವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿರುತ್ತದೆಂದರೆ ಇತರ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಜೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ನೀಡುವ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮುಖಚೀಲಗಳು ನಿರರ್ಥಕವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ, ಬೇಗನೆ ಅದನ್ನು ತೊಟ್ಟರೂ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ತಕ್ಷಣ [[ಹೈಪೋಕ್ಸಿಯಾ|ಹೈಪೋಕ್ಸಿಯಾದಿಂದ]] ನರಳುವರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂತಹ ಬಿರುಕುಗಳು ಉಂಟಾದರೆ, ಒತ್ತಡನಷ್ಟದ ತೀವ್ರತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು,<ref name="nunn">{{cite book |title=Nunn's applied respiratory physiology |first = John Francis |last = Nunn |publisher = Butterworth-Heineman |isbn = 075061336X |year = 1993 |page = 341}}</ref> ಕ್ಯಾಬಿನ್ ವಾಯು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾಯು ಸರಬರಾಜನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ವಿಮಾನವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು ಒಂದು ಶೀಘ್ರ ಇಳಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. FAAಯು ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ತುರ್ತು ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ವೇಗಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಒತ್ತಡದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಶೀಘ್ರ ಇಳಿಯುವಿಕೆ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://rgl.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library%5CrgPolicy.nsf/0/90AA20C2F35901D98625713F0056B1B8?OpenDocument |title = Interim Policy on High Altitude Cabin Decompression - Relevant Past Practice |first = Steve |last = Happenny |date = 24 March 2006 |publisher = Federal Aviation Administration |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20111022084743/http://rgl.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgPolicy.nsf/0/90AA20C2F35901D98625713F0056B1B8?OpenDocument |url-status = dead }}</ref> ಪೈಲಟ್ ಗಳಿಗೆ [[ಎಡೆಬಿಡದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಾಯುಪಥ ಒತ್ತಡ]](CPAP)ವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದು, ಇದು ಮುಖಕವಚಗಳ ಮೂಲಕ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="nunn"/> === ಜೋಲು ಮೂಗು === [[ಚಿತ್ರ:Heathrow Airport - geograph.org.uk - 293.jpg|thumb|ಉಡಾವಣೆಗೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೋಲು ಮೂಗು ಕೆಳ ಬಾಗಿರುವಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್.]] ಕರ್ಷಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ಗಗನಯಾನಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಸರಳ, ಆಧುನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಧರೆಗಿಳಿಯುವ ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಉಡಾವಣಾಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಪೈಲಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊರಗಿನದನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ರಾಜಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಜೋಲು ಮೂಗು ರಚಿತವಾಯಿತು. ಇತರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಯೋಜನಾಕ್ರಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆಯ ವಿಮಾನವು ಉಡಾವಣೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ರಾಮಕ ಕೋನದಲ್ಲಿ (ಮೂಗೆತ್ತರಿಸಿದ ಕೋನ) ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಡೆಲ್ಟಾ ರೆಕ್ಕೆಯು ಏರುವ ರಭಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕ್ರಮವೇ ಆಗಿದೆಮೂಗು ಚೂಪಾದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸೀವೇ(ಇಳಿದಾಗ ಓಡಿ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಪಥ) ಹಾಗೂ ರನ್ ವೇ(ಹಾರಲು ಮನ್ನ ಕ್ಷಿಪ್ರಗೊಳ್ಳಲು ಚಲಿಸುವ ಪಥ)ಗಳಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್ ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಚಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಮೂಗನ್ನು ವಿವಿಧ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅನುವಾಗುವಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7138343AH&q=Concorde+nose+droop&uid=788872723&setcookie=yes |title = Droop Nose |publisher = ''Flight International'' |year = 1971 |pages = 257–260 |author = Goff, W.E. |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-03-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120322072220/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7138343AH&q=Concorde+nose+droop&uid=788872723&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ಜೋಲು ಮೂಗಿನೊಡನೆ ಚಲಿಸುವ ಮುಂಗವಚವೊಂದಿದ್ದು, ವಿಮಾನವು ಕೆಳಬಾಗುವ ಮುನ್ನ ಅದು ಮೂಗಿನೊಳಕ್ಕೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮೂಗನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಮಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ ಆ ಮುಂಗವಚವು ಮುಂದಿನ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನ ತೆರೆಯ ಮುಂಭಾಗದಾಚೆಗೆ ಏರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ವಿಮಾನದ ವಾಯುಚಲನ ತಹಬದಿಗೆ ತರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Concorde nose" /> ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಕವು ಈ ಮುಂಗವಚವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸೀ ಪಥದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು [[ಉಡಾವಣಾ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ೫° ಕೆಳಕೋನದಲ್ಲಿರುಂತೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಉಡಾವಣೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಮುಂಗವಚಗಳನ್ನು ಮೇಲೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಧರೆಗಿಳಿಯುವ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ ಮುನ್ನ, ಮುಂಗವಚವು ಮತ್ತೆ ಒಳಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಗೋಚರತೆಗಾಗಿ ಮೂಗನ್ನು ಸಮಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ೧೨.೫° ಕೋನದಷ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಧರೆಗಿಳಿದ ನಂತರ, ಅದು ಜಖಂ ಆಗದಿರಲೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ, ಮೂಗನ್ನು ಐದು ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Concorde nose"/> ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂಗು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ವಿಮಾನವನ್ನು ಉಡಾವಣೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.concordesst.com/209.html "ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಫ್ಲೀಟ್: ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ನಂಬರ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100721024543/http://www.concordesst.com/209.html |date=2010-07-21 }}[http://www.concordesst.com/209.html 209."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100721024543/http://www.concordesst.com/209.html |date=2010-07-21 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಕಡೆಯದಾಗಿ ಮುಂಗವಚವು ಮೂಗಿನೊಳಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮೂಗು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಂಡ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ (ಗಾಳಿದೆರೆ) ಶುಚಿಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಬ್ದವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="Concorde nose">[http://www.concordesst.com/nose.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೋಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101028024256/http://concordesst.com/nose.html |date=2010-10-28 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಈ ಎರಡೂ ಮಾದರಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಥಿರವಾದ "ಗಾಜಿನ ರಂಧ್ರಗಳು" ಒಳಸೆಳೆಯಬಹುದಾದ ಮುಂಗವಚಗಳ ಮೇಲೆ ಇದ್ದವು.<ref>[http://www.concordesst.com/002/002detail.html "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾದರಿ 002: G-BSST ಪುಟ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101028173517/http://concordesst.com/002/002detail.html |date=2010-10-28 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref><ref>[http://www.concordesst.com/pictures/gbsst8.jpg "G-BSSTಯ ಹೊರಂಗಣ ನೋಟ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100303162908/http://www.concordesst.com/pictures/gbsst8.jpg |date=2010-03-03 }} ''ಫ್ಲೀಟ್ ಏರ್ ಆರ್ಮ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'', ಯಿಯೋವಿಲ್ಟನ್, ಯುಕೆ. ಪುನಶ್ಚೇತನ: ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೯.</ref> ಯುಎಸ್ [[ಫೆಡರಲ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್]] ನವರು ಆ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಅದು ತಲುಪಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಮುನ್ನ ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಬೇರೆಯದಾಗಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶವಿತ್ತರು; ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಲ್ಕು "ಉತ್ಪಾದನಾ-ಪೂರ್ವ" ವಿಮಾನ (೧೦೧, ೧೦೨, ೨೦೧, ಮತ್ತು ೨೦೨)ಗಳಲ್ಲೂ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮುಂಗವಚಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite book |page = 84 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> === ವಿಮಾನಯಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Concorde at Baginton - geograph.org.uk - 156846.jpg|thumb|right|ಗಗನ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಳ-ಮಟ್ಟದ ಫ್ಲೈಪಾಸ್ಟ್ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಜೆಟ್ ಗಳು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗೆ ಹಾರಿಹೋಗಲು ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ದಾಟುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಸೂಪರ್ ಸಾನಿಕ್ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯವು ೩.೫ ಗಂಟೆಗಳ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ ಇತ್ತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ {{convert|18,300|m|ft|0|abbr=off}}ನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಯಾಣ ಎತ್ತರವನ್ನು ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು [[ಮಾಚ್]] ೨.೦೨, ಸುಮಾರು ೧೧೫೫ [[ನಾಟ್ ಗಳು]] (೨೧೪೦ ಕಿಮೀ/ಗಂಟೆ ಅಥವಾ ೧೩೩೪ ಮೀ/ಗಂಟೆ),ನಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಔಪಚಾರಿಕ ವಿಮಾನದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite book |page = 64 |first = Richard K |last = Schrader |year = 1989}}</ref> ಅದರ ಸಂಚಾರದ ಎತ್ತರವಾದ ಸುಮಾರು {{convert|56000|ft|m|abbr=on}}ರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕ ಯಾನಸಂಚಾರವು ನಡೆಯದೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಅನ್ನು ದಾಟಲು, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಸಮರ್ಪಿತ [[ಸಮುದ್ರದ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳು]] ಅಥವಾ "ಟ್ರಾಕ್"ಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಬಹುಎತ್ತರದ ಗಾಳಿಗಳ ಸ್ವಭಾದದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಎಸ್ ಎಸ್ ಟಿ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅಕ್ಷಾಂಶ-ರೇಖಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಹವಾಮಾನ ಬಗೆಗಳ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿತ್ಯ ಅವುಗಳ ಕೋ-ಆರ್ಡಿನೇಟ್ ಗಳು ಬದಲಾಗುವ ಕೆಳಗಿನ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿನ [[ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳ]] ಹಾಗಲ್ಲ.<ref>{{cite book |page = 84 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟುವಾಗ ಇಂಧನದ ಲೋಡು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ೪೫,೦೦೦ರಿಂದ {{convert|60000|ft|m|abbr=on}}ಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಏರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತಾ ಒಂದು {{convert|15000|ft|m|sing=on}} ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಯರ್ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು ಕೂಡ.<ref>[[ಪ್ರೆಸ್ಟ್ವಿಕ್ ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರ]]: ಗಗನಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳ ಕೈಪಿಡಿ (ಭಾಗ ೨). [[NATS]]</ref> ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಟೇಕ್-ಆಫ್ ನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಕ್ಷ ''ಕ್ರೂಸ್-ಕ್ಲೈಂಬ್'' ಹಾರಾಟದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite book |page = 92 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ನೆಲಕ್ಕಿಳಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, [[ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ಫೋರ್ಸ್]] ಕರ್ವ್ ನ "ಹಿಂದುಗಡೆ" ಇತ್ತು - ಇಲ್ಲಿ ಮೂಗನ್ನು ಎತ್ತುವುದು ಮುಳುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.<ref>{{cite book |page = 110 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ಡೆಲ್ಟಾ-ಆಕಾರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ [[ಆಕ್ರಮಣದ ಕೋನವನ್ನು]] ಗಳಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಇದರಿಂಗಾಗಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಭಾಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇಡೀ ಮೇಲಿನ ರೆಕ್ಕೆಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ವರ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳ ರಚನೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite book |page = 44 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ವೇಗವು {{convert|170|mph|km/h|0|abbr=off}} ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |page = 84 |first = Richard K |last = Schrader |year = 1989}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಎ ವಿಮಾನಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಮಾನದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಾಯು ವಾಹನಸಂಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ "''[[ಸ್ಪೀಡ್ ಬರ್ಡ್]]'' " ಎಂಬ ಕಾಲ್ ಸೈನ್ (ಕೂಗು ಸಂಕೇತ)ನೊಂದಿಗೆ "''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್'' " ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url = http://video.google.com/videoplay?docid=7422409257931235094 |title = BA Tribute to Concorde. The takeoff scene at the end of the video contains a clip of the ATC communication with the "Speedbird Concorde" |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010 |archive-date = 31 ಮೇ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100531215441/http://video.google.com/videoplay?docid=7422409257931235094 |url-status = dead }}</ref> == ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಇತಿಹಾಸ == === ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು === <ref name="Strang, Dr. W.J 1978">{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do;jsessionid=2594967949E5659C545A433375AEF406?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682798 |title = Concorde in Service |author = Strang, Dr. W.J |coauthor = R. McKinley |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1978 |volume = 50 |issue = 12 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೭೬ರ ಜನವರಿ ೨೧ರಂದು ಲಂಡನ್-[[ಬಹ್ರೈನ್]] ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್-[[ರಿಯೋ]] ([[ಡಾಕರ್]] ಮೂಲಕ) ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡವು.<ref name="Strang, Dr. W.J 1978"/> ಇದೇ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦ ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್-[[ಕರಕಸ್]] ([[ಅಜೋರ್ಸ್|ಅಜೋರ್ಸ್‌ನ]] ಮೂಲಕ) ಮಾರ್ಗವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು]] ಆಗಷ್ಟೇ ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಸೋನಿಕ್ ಬೂಮ್]] ಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನಾಗರೀಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ದಾಟುವ]] ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಯ್ದು ಸಾಗುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ತಡೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ, [[ಯುಎಸ್ ನ ಸಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] [[ವಿಲಿಯಮ್ ಕೋಲ್ಮನ್]], [[ವಾಷಿಂಗಸಟನ್ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೇವೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು, ಮತ್ತು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ೧೯೭೬ರ ಮೇ ೨೪ರಂದು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು.<ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/tportl8&div=7&id=&page= |title = Safety Regulation of the Concorde Supersonic Transport: Realistic Confinement of the National Environmental Policy Act |first = Robert B. |last = Donin |publisher = HeinOnline |year = 1976}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concorde 1977.jpg|thumb|right|1977ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಜೆಎಫ್ ಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಯುಎಸ್ ನಿಷೇಧವು ೧೯೭೭ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಈ ನಿಷೇಧವು ೧೯೭೭ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭ರಂದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಒಂದು ಕೆಳಗಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪಲ್ಲಟಿಸಲು ಒಪ್ಪದೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾಡಿದ [[ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ]] ಮತ್ತು [[ಕರೋಲ್ ಬರ್ಮನ್|ಕರೋಲ್ ಬರ್ಮನ್‌ರ]] ನಾಯಕತ್ವದ ಒಂದು ತೃಣಮೂಲ ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |last = O'Grady |first = Jim |url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9906E2DC153DF934A15757C0A9659C8B63 |title = Neighborhood Report: The Rockaways; Ears Ringing? It's Cheering Over the Demise Of the Concorde |publisher = ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' |date = 27 April 2003}}</ref> ಶಬ್ದದ ಬಗೆಗಿನ ದೂರುಗಳು ಬಂದರೂ ಕೂಡ, ಶಬ್ದ ವರದಿಯು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಬೋಯಿಂಗ್ ವಿಸಿ-137]] ಆಗಿದ್ದ [[ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಒನ್]], ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಟೇಕ್-ಆಫ್]] ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜೋರು ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,915764,00.html |title = The Nation: Smooth Landing for the Birds |publisher = ''Time'' |date = 5 December 1977 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101022161710/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,915764,00.html |url-status = dead }}</ref> ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ನಿಂದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ಗೆ ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಸೇವೆಯು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ೧೯೭೭ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೨ರಂದು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/aboutconcorde.html#facts_figures |title = Concorde facts and figures |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010}}</ref> ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]] ಬಹ್ರೈನ್ ಮೂಲಕ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ]] ನಡುವಿನ ವಿಮಾನಯಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡವು. ಬಿಎಯ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ ವಿಮಾನವು ಪೋರ್ಟ್ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ನ ಬಣ್ಣವನ್ನು(ಲಾಂಛನವನ್ನು)ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ಬೋರ್ಡ್ ನ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಬಣ್ಣವನ್ನು(ಲಾಂಛನವನ್ನು) ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=3PkQAAAAIBAJ&sjid=hpIDAAAAIBAJ&pg=4864,7521914&dq=concorde+singapore+airlines&hl=en |title = Concorde by June: Offer to Quantas |first = Ross |last = Warneke |publisher = ''The Age'' |date = 25 October 1977}}</ref><ref name="singaconc">{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F70611FE3C5E167493C6A8178BD95F438785F9 |title = Singapore Concorde flights |publisher = ''New York Times'' |date = 14 October 1977}}</ref> ಈ ಸೇವೆಯು ಮೂರು ವಾಪಸಾತಿ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ನಂತರ, ಮಲೇಷಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಶಬ್ದದ ಬಗೆಗಿನ ದೂರುಗಳಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು;<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10F15F6395416768FDDAE0994DA415B878BF1D3 |title = London and Singapore halt Concorde service |publisher = ''New York Times'' |date = 17 December 1977}}</ref> ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮಲೇಷಿಯನ್ ವಾಯುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಹೊಸತೊಂದು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತಷ್ಟೆ. ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿವಾದವು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವೇಗಗಳನ್ನು ತಲುಪುವುದನ್ನು ತಡೆಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದ್ದೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=eZckAAAAIBAJ&sjid=raQFAAAAIBAJ&pg=2330,3152191&dq=concorde+singapore+airlines&hl=en |title = Concorde route cut |publisher = ''Montreal Gazette'' |date = 16 September 1980}}</ref> [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಯಿಲ್ ಬೂಮ್|ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಯಿಲ್ ಬೂಮ್‌ನ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ವಾರಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದ [[ಬೆನಿಟೋ ಜುಆರೇಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆನಿಟೋ ಜುಆರೇಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿ|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯ]] ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಮೂಲಕ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೭೮ ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೨ರವರೆಗೆ ಹಾರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=uekpAAAAIBAJ&sjid=4tIEAAAAIBAJ&pg=4845,5120670&dq=concorde+mexico&hl=en |title = French Concorde to Mexico City |publisher = ''Daytona Beach Morning Journal'' |date = 11 August 1978}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=TuwwAAAAIBAJ&sjid=8t8FAAAAIBAJ&pg=3054,6003139&dq=concorde+mexico&hl=en |title = Supersonic Jet flights suspended |publisher = ''Daytona Beach Morning Journal'' |date = 27 September 1982}}</ref> ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು ಈ ಮಾರ್ಗದ ರದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು; ಕೊನೆಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಕೂಡ ಬಹುತೇಕ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದವು. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅಥವಾ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದ ಸಂಚಾರಮಾರ್ಗವು ಮಾಚ್ ೨.೦೨ ರಿಂದ ಮ್ಯಾಚ್ ೦.೯೫ವರೆಗೆ ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಫ್ಲೋರಿಡಾವನ್ನು ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ ಆಗಿ ದಾಟಲು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಅನ್ನು ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ; ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತೆ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ದಾಟಲು ತನ್ನ ಮೂಲ ವೇಗಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೮೯ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧ ರಂದು, ಒಂದು ವಿಶ್ವದ-ಸುತ್ತ ಐಷಾರಾಮಿ ಪ್ರವಾಸ ಚಾರ್ಟರ್ (ಒಡಂಬಡಿಕೆ)ನ ಮೇಲೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಸುತ್ತ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿ ಜಿ-ಬಿಓಎಎಫ್ ಮಾಚ್ ೨.೦೨ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಒಂದು ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರ ಮತ್ತು ಅಕಾಪುಲ್ಕೋವಿಗೆ ತೆರಳುವ ಇದೇ ತೆರನ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ದ್ವಾರಾ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-5212185.html |title = Air France offering 'New Year's Eve in Paris.' |publisher = PR Newswire |date = 2 October 1987 |archiveurl = https://archive.today/20120629003847/http://www.highbeam.com/Search?searchTerm=Air+France+offering+'New+Year's+Eve+in+Paris.'&searchType=Article&currentPage=0&orderBy= |archivedate = 2012-06-29 |access-date = 2010-07-07 |url-status = dead }}</ref> ೧೯೭೮ರಿಂದ ೧೯೮೦ರ ನಡುವೆ, [[ಬ್ರಾನಿಫ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ್ವೇಸ್]] ೧೦ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಭೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಐದೈದು.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/646052352.html?dids=646052352:646052352&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Feb+10%2C+1977&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Braniff+Seeks+Deal+to+Fly+Concorde+in+U.S.&pqatl=google |title = Braniff seeks deal to fly Concorde in U.S. |publisher = ''Los Angeles Times'' |first = John |last = Getze |date = 10 February 1977 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725053059/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/646052352.html?dids=646052352:646052352&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Feb+10%2C+1977&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Braniff+Seeks+Deal+to+Fly+Concorde+in+U.S.&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಇವುಗಳನ್ನು ಬ್ರಾನಿಫ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿಂದ ಹಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಡಲ್ಲಾಸ್-ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್]] ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ]] ನಡುವಿನ ಸಬ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/647634162.html?dids=647634162:647634162&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Jun+22%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Concorde+Flights+to+Texas+OKd&pqatl=google |title = Concorde flights to Texas Ok'd |publisher = ''Los Angeles Times'' |date = 22 June 1978 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 7 ಜನವರಿ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120107234642/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/647634162.html?dids=647634162:647634162&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Jun+22%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Concorde+Flights+to+Texas+OKd&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಹೊಣೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=VAQkAAAAIBAJ&sjid=MO4DAAAAIBAJ&pg=6783,4192544&dq=concorde+braniff&hl=en |title = Concorde now reaping profits on N.Y. route |publisher = ''The Spokesman-Review'' |date = 23 November 1979}}</ref> ಈ ವಿಮಾನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಗೃಹ ದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಬ್ರಾನಿಫ್ ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಅದು ಪೂರ್ಣ ಎಎಫ್/ಬಿಎ ಲಿವರಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಯೂರೋಪೀಯ ನೋಂದಣಿಯ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬುಕ್ ಮಾಡಿದ್ದರ ಶೇ.೫೦ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು, ಬ್ರಾನಿಫ್ ಏಕೈಕ ಯುಎಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿರುವ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ೧೯೮೦ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಬಲವಂತಮಾಡಿತು.<ref name="braniconc">{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=-2UaAAAAIBAJ&sjid=ACsEAAAAIBAJ&pg=6806,4059124&dq=concorde+braniff&hl=en |title = Braniff to halt US Concorde flights |publisher = ''Milwaukee Journal'' |date = 16 April 1980 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 6 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306202725/https://news.google.co.uk/newspapers?id=-2UaAAAAIBAJ&sjid=ACsEAAAAIBAJ&pg=6806,4059124&dq=concorde+braniff&hl=en |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00911FA3C5C17728DDDA80894DE405B8084F1D3 |title = Concorde flights between Texas and Europe end; Big Dreams at the start, $1,447 for flight to Paris |publisher = ''New York Times'' |date = 1 June 1980}}</ref> === ಬಿಎ ತನ್ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೊಂಡಿತು === ೧೯೮೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಭವಿಷ್ಯ ಮಂಕಾಗಿ ಕಂಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿ ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದವು. ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷಾ ರಿಗ್ ೩೦ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ವೆಚ್ಚಗಳ ತೋರಿಕೆಯು ಭಾರೀ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಲೋಹಕಾರ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ವೆಚ್ಚಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಪಸ್ ಬಂತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಷ್ಟೊಂದು ವರ್ಷಗಳು ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸರಕಾರವು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೯೮೩ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬಿಎ ನ ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕ, [[ಸರ್ ಜಾನ್ ಕಿಂಗ್]], ಆ ವಿಮಾನವನ್ನು ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಲಾಭಗಳ ಜೊತೆಗೆ ೧೬.೫ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳಿಗೆ (ಆಗ ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದ್ದ, ನಂತರ ಖಾಸಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ಬಿಎಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾರಿಬಿಡುವಂತೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು.<ref>ಬ್ಯಾಕ್ ರೂಂ ಬಾಯ್ಸ್&nbsp;— ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪಫೋರ್ಡ್</ref><ref name="concewhitele">{{cite web |url=http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/632500842.html?dids=632500842:632500842&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+01%2C+1984&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=The+plane+fact+is%2C+Concorde+has+broken+the+profit+barrier+for+the+first+time&pqatl=google |title=The plane fact is, Concorde has broken the profit barrier for the first time |publisher=''Chicago Tribune'' |date=1 April 1984 |first=Peter |last=Greenberg |access-date=7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date=2 ಜೂನ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602021403/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/632500842.html?dids=632500842:632500842&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+01%2C+1984&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=The+plane+fact+is%2C+Concorde+has+broken+the+profit+barrier+for+the+first+time&pqatl=google |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concorde at JFK.jpg|thumb|right|1987ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನೆಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಅವರ ಬಳಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉತ್ಪನ್ನವಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ ಜಾನ್ ಕಿಂಗ್ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಅದರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಗ್ರಾಹಕರು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಜಕ್ಕೂ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಸರಿದೂಗುವಂತೆ ಅವರು ಪ್ರಗತಿಶೀಲವಾಗಿ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು.<ref name="nova">{{cite web |url = http://www.pbs.org/wgbh/nova/transcripts/3203_concorde.html |title = NOVA transcript: Supersonic Dream |publisher = ''PBS'' |date = 18 January 2005}}</ref> ಆ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್, ಅದರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಹಚರರಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಲಾಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು, ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="SSTFAQ"/><ref>{{cite web|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB29A63D671E93E&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|title=The Concorde belies those who foresaw its extinction|publisher=''Philadelphia Inquirer''|date=26 January 1986|access-date=7 ಜುಲೈ 2010|archive-date=20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020172759/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB29A63D671E93E&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/2935337.stm |title = Why economists don't fly Concorde |first = James |last = Arnold |publisher = ''BBC News'' |date = 10 October 2003}}</ref> ೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳ ವೆಚ್ಚದ ಮುಂದೆ ೧.೭೫ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಟೀಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಲಾಭಗಳು ಬಹುಲಾಭದಾಯಕವಾದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ £೫೦&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳವರೆಗೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="SSTFAQ"/> ೧೯೮೪ ಮತ್ತಯ ೧೯೯೧ರ ನಡುವೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಮಿಯಾಮಿಯ ನಡುವೆ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವಂಥ ವಾರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾರುವ ಒಂದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB35E9473D0D942&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = Concorde to fly Miami-London route |publisher = ''Miami Herald'' |date = 24 January 1984 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 9 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110609083530/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB35E9473D0D942&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB342A3394157C7&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = Cuts ground Concorde from Miami to London |publisher = ''Miami Herald'' |date = 13 January 1991 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 9 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110609084351/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB342A3394157C7&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೩ರವರೆಗೆ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ನಡೆಸಲು ಮುಂದುರಿಸಿತು. ಚಳಿಗಾಲದ ರಜಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್|ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌ನ]] [[ಗ್ರಾಂಟ್ಲೀ ಆಡಮ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಗ್ರಾಂಟ್ಲೀ ಆಡಮ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು]] ಭೇಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url = https://news.google.com/newspapers?id=R_oxAAAAIBAJ&sjid=NuQFAAAAIBAJ&pg=4247,5250844&dq=concorde+barbados&hl=en |title = After eight years, the Concode flies to supersonic profit |publisher = ''Reading Eagle'' |first = Gregory |last = Jensen |date = 27 March 1984}}</ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅಪಘಾತವು ಎಎಫ್ ಮತ್ತು ಬಿಎ ಎರಡರ ಎಲ್ಲ ಚಾರ್ಟರ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿತು. ಹಲವಾರು ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರವಾಸ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಯೂರೋಪೀಯ ಪ್ರವಾಸಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಟರ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು;<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/64470984.html?dids=64470984:64470984&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jun+23%2C+1985&author=PETER+S.+GREENBERG&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&desc=Flying+Via+Charter+Off+to+New+Bustle&pqatl=google |title = Flying via charter off to New Bustle |work = Los Angeles Times |first = Peter S. |last = Greenberg |date = 23 June 1985 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725062116/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/64470984.html?dids=64470984:64470984&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jun+23%2C+1985&author=PETER+S.+GREENBERG&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&desc=Flying+Via+Charter+Off+to+New+Bustle&pqatl=google |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/474815901.html?dids=474815901:474815901&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18%2C+1986&author=Jay+Clarke+Special+to+The+Star&pub=Toronto+Star&desc=Supersonic+Concorde+10+years+in+service+and+still+confounding+critics&pqatl=google |title = Supersonic Concorde 10 years in service and still confounding critics |work = Toronto Star |first = Jay |last = Clark |date = 18 January 1986 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725053558/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/474815901.html?dids=474815901:474815901&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18%2C+1986&author=Jay+Clarke+Special+to+The+Star&pub=Toronto+Star&desc=Supersonic+Concorde+10+years+in+service+and+still+confounding+critics&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಚಾರ್ಟರ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಿಂದ ಆಕರ್ಷಕವೆಂದು ಕಾಣಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1986/1986%20-%200201.html |title = Concorde money is in charters |publisher = Flight International |date = 25 January 1986}}</ref> === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನ ೪೫೯೦ ಅಪಘಾತ === ೨೦೦೦ದ ಜುಲೈ ೨೫ರಂದು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ವಿಮಾನ ೪೫೯೦, ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಸಿ ನೋಂದಣಿ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ [[ಗೊನೆಸ್ಸೇ|ಗೊನೆಸ್ಸೇಯಲ್ಲಿ]] ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗಿ, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ೧೦೦ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು ಮಂದಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿತು. ಇದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಏಕೈಕ ಅಪಘಾತವಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಪಘಾತ ತನಿಖಾ ಬ್ಯೂರೋ(ಬಿಇಎ) ನಡೆಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಮುಂಚೆ ಟೇಕ್ ಆಫ್ ಆಗಿದ್ದ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ನ ಡಿಸಿ-೧೦ರಿಂದ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಒಂದು ಟೈಟಾನಿಯಂ ತುಂಡಿನಿಂದ ಅಪಘಾತವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು. ಈ ಲೋಹದ ತುಣುಕು ಟೇಕ್ ಆಫ್ ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಎಡ ಮುಖ್ಯ ಚಕ್ರದ ಬೋಗಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಟೈರ್ ಅನ್ನು ಪಂಚರ್ ಮಾಡಿತು. ಆ ಟೈರು ಸಿಡಿಯಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ರಬ್ಬರ್ ತುಂಡು ಅನಿಲದ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಬಡಿಯಿತು. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಟ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಭಾರೀ ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಾದ ಕಿಡಿಹೊಂದಿದ್ದ ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಯಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಸಿತು. ಬೆಂಕಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ವಿಮಾನಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಎರಡನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರು, ಮತ್ತು ೧ನೇ ಇಂಜಿನ್ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾ ಇರಲು, ವಿಮಾನವು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅಥವಾ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ವಿಮಾನವು ಒಂದು ಶೀಘ್ರ ಮೇಲ್ಷಿಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನಂತರ ಒಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಇಳಿತವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಎಡಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಕೊಂಡು ಬಾಲ-ಕೆಳಗಾಗಿ ಗೊನೆಸ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲಿಸ್ಸಿಮೊ ಹೋಟೆಲ್ ಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಿತು.<ref>ಎಂಡ್ರೆಸ್ ೨೦೦೧, ಪುಟಗಳು ೧೧೦–೧೧೩.</ref> ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಕ್ರಮಿಸಿದ ಕಿಲೋಮೋಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸೊನ್ನೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಿಮಾನಸೇವೆ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸಬ್ಸಾನಿಕ್ ಜೆಟ್ ಗಳಿಗಿಂತ ೬೦ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಟೈರ್ ಸಿಡಿತಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0UBT/is_6_16/ai_82753359/ |accessdate=1 February 2010 |title=Human Factor Issues Emerge from Concorde Crash Investigation |journal=Air Safety Week |archiveurl=https://archive.today/20120710130127/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0UBT/is_6_16/ai_82753359/ |archivedate=10 ಜುಲೈ 2012 |url-status=live }}</ref> ಈ ಅಪಘಾತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, ಅನಿಲ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಿಗೆ [[ಕೆವ್ಲಾರ್]] ಪದರ ಸವರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಿಡಿತವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಟೈರ್ ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಸುರಕ್ಷಾ ಉತ್ತಮತೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/1442061.stm |title = Concorde's safety modifications |publisher = ''BBC News'' |date = 17 July 2001}}</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಂತರದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನಯಾನವು, ಬಿಎ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲಟ್ [[ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನ್ನಿಸ್ಟರ್|ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನ್ನಿಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ]] ಪೈಲಟ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟು [[ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂ|ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂನಿಂದ]] ೨೦೦೧ರ ಜುಲೈ ೧೭ರಂದು ಹೊರಟಿತು. ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಧ್ಯ-ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ಮೇಲಿನ ೩-ಗಂಟೆ ೨೦-ನಿಮಿಷಗಳ ವಿಮಾನಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು [[ಆರ್ಎಎಫ್ ಬ್ರೈಜ್ ನಾರ್ಟನ್|ಆರ್ಎಎಫ್ ಬ್ರೈಜ್ ನಾರ್ಟನ್‌ಗೆ]] ಹಿಂತಿರುಗುವ ಮುನ್ನ ಬಾನ್ನಿಸ್ಟರ್ [[ಮಾಚ್]] ೨.೦೨ ಅನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ. ಲಂಡನ್-ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೋಲಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಮಾನಯಾನವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಜನಸಂದಣಿಗಳಿಂದ ಅದು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,29732,00.html |title = Concorde Completes Successful Test Flight |publisher = ''Fox News'' |date = 17 July 2001}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತ ಬಿಎ ಜಮಾಬಂದಿ ವಿಮಾನಯಾನವು ೨೦೦೧ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧ರಂದು ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001ರ ಹಲ್ಲೆಗಳ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇದು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ವಿಮಾನಯಾನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೂ ಬಿಎ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-78118409.html |title = Concorde, 100 BA staff fly over Atlantic |publisher = ''United Press International'' |date = 11 September 2001 |archiveurl = https://archive.today/20120911093626/http://www.highbeam.com/Search?searchTerm=Concorde+100+BA+staff+fly+over+Atlantic.&searchType=Article&currentPage=0&orderBy= |archivedate = 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೧ರ ನವೆಂಬರ್ ೭ರಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಬಿಎ ಮತ್ತು ಎಎಫ್ ನಿಂದ (ಜಿ-ಬಿಓಎಈ ಮತ್ತು ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ವಿಮಾನ) [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆಗೆ]] ಹಾರುವ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಪುನರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ನಗರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ರೂಡಿ ಗಿಯುಲಿಯಾನಿ|ರೂಡಿ ಗಿಯುಲಿಯಾನಿಯಿಂದ]] ಸ್ವಾಗತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=efkjAAAAIBAJ&sjid=yggEAAAAIBAJ&pg=3487,4067442&dq=concorde&hl=en |title = Concorde returns |publisher = ''Ocala Star-Banner'' |first = Timothy |last = Williams |date = 7 November 2001}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/1641466.stm |title = Concorde 'back where she belongs' |publisher = ''BBC News'' |date = 6 November 2001}}</ref> === ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ === ೨೦೦೩ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦ರಂದು, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/2934257.stm |title = Concorde grounded for good |publisher = ''BBC News'' |date = 10 April 2003}}</ref><ref>[http://www.concordesst.com/retire/announcements.html "ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಎಂಡ್ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಅನೌಂನ್ಸ್ ಮೆಂಟ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100407184841/http://www.concordesst.com/retire/announcements.html |date=2010-04-07 }} ''concordesst.com''. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೦.</ref> ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯ ಜುಲೈ ೨೫ರ ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧ರ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಯು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಆದ ಇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಏರುತ್ತಿದ್ದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಅವರು ಕಾರಣವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಸ್ಮಯವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಕ್ರಮಾವಳಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಡಯಲ್ ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅದರ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ವಯಸ್ಸಾದ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದೇ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಇತರ ವಿಮಾನನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೋಇಂಗ್ ೭೪೭, ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ವಿಮಾನದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಕಾರಣ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do;jsessionid=E7C9404F2C91DC6FD5BC8C45D43CED69?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682944 |title = New Aircraft: Where are we heading in the 1980s and 1990s |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |publisher = MCB UP |first = Ian S. |last = Macdonald |volume = 52 |issue = 7 |issn = 0002-2667 |page = 23-17 |year = 1980 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅದರ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ವಿಮಾನಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ [[ಫ್ಲೈಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್|ಫ್ಲೈಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಅನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ ಕೊನೆಯ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು; ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾದ [[747-400|747-400ನಂತಹ]] ಇತರ ವಿಮಾನಗಳು, ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಗಲೇ ನಶಿಸಿಹಾಕಿತ್ತು.<ref name="fliengi"/> ಅದೇ ದಿನ, [[ಸರ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಬ್ರಾನ್ಸನ್]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಪಡೆಯನ್ನು ತನ್ನ [[ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಏರ್ವೇಸ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಅವುಗಳ "£೧ ಮೂಲ ಬೆಲೆ"ಗೆ ಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಬ್ರಾನ್ಸನ್ ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಸಿದ್ದ ಅದೇ ಟೋಕನ್ ಬೆಲೆಯೆಂದು ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಬಿಎ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/3005705.stm |title =Branson's Concorde bid rejected |publisher = ''BBC News'' |first = Simon |last = Montague |date = 6 May 2003}}</ref> ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಆಗಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ವೆಚ್ಚವು ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ £೨೬ ಮಿಲಿಯನ್. ಆದರೆ, ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹಣವನ್ನು ಸರಕಾರವು ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು (ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದು ಲಾಭದ ಶೇ.೮೦ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು). ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಎರಡು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ೧೯೮೩ರ £೧೬.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ £೧ನ ಗ್ರಂಥ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref name="SSTFAQ">"[http://www.concordesst.com/retire/faq_r.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಗೆ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತೆ?."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100606051459/http://www.concordesst.com/retire/faq_r.html |date=2010-06-06 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಬ್ರಾನ್ಸನ್ ''[[ದ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'' ನಲ್ಲಿ (೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೩) ಅವರ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು "ಸುಮಾರು £೫ ಮಿಲಿಯನ್" ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಆ ವಿಮಾನಪಡೆಯನ್ನು "ಮುಂಬರುವ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳು" ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-109201077.html |title = Branson accuses 'sad' Government of washing its hands of Concorde |publisher = ''Western Mail'' |date = 24 October 2003 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130516141744/http://www.highbeam.com/doc/1G1-109201077.html |archivedate = 16 ಮೇ 2013 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಒಂದಿಷ್ಟು ಉಮೇದನ್ನೂ ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸಿದ್ದು ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಏರ್ ಫ್ರೇಮ್ ಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಏರ್ ಬಸ್ ಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದುದು.<ref>{{cite news |url = http://edition.cnn.com/2003/WORLD/europe/10/30/concorde.nofly.reut/ |title = Concorde not to fly at air shows |publisher = ''CNN'' |date = 30 October 2003 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 23 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110623134904/http://edition.cnn.com/2003/WORLD/europe/10/30/concorde.nofly.reut/ |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.telegraph.co.uk/finance/2855044/Buffett-vehicle-to-follow-in-Concordes-slipstream.html |title = Buffett vehicle to follow in Concorde's slipstream |publisher = ''The Telegraph'' |first = Edward |last = Simpkins |date = 15 June 2003 |quote = "Airbus, the manufacturer of Concorde, has said it is becoming uneconomic to maintain the ageing craft and that it will no longer provide spare parts for it" | location=London}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಮಾಮೂಲಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ವಾಪಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಗೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಗ್ರೌಂಡಿಂಗ್ ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಕರೆದೊಯ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.thetravelinsider.info/2003/0411.htm |title = Concorde: An Untimely and Unnecessary Demise |publisher = ''Travel Insider'' |accessdate = 13 January 2010 |archive-date = 27 ಜನವರಿ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100127215542/http://thetravelinsider.info/2003/0411.htm |url-status = dead }}</ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಅದರ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಪಡೆಯನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುದುದು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜೀನ್-ಸಿರಿಲ್ ಸ್ಪಿನೆಟ್ಟ]] ಮತ್ತು ಏರ್ ಬಸ್ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ [[ನೋಯೆಲ್ ಫೋರ್ಗೇರ್ಡ್|ನೋಯೆಲ್ ಫೋರ್ಗೇರ್ಡ್‌ರ]] ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸಂಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದೂ, ಸರಳ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆದಷ್ಟೇ ಭವಿಷ್ಟದ ಎಎಫ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅಪಘಾತಗಳಿಗಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾನೂನಿನಡಿ ಅಪರಾಧವೆಸಗಿದವರಂತೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿಬಿಡಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂದೂ ರಾಬ್ ಲೀವಿಸ್ ಸಲಹೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>ಲೂಯಿಸ್, ರಾಬ್. ''ಸೂಒರ್ಸಾನಿಕ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್: ದ ಻ನಫಿಷಿಯಲ್ ಬಯಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್''. ಲಂಡನ್: ಎಕ್ಸ್ ಪೋಸ್, ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿಭಾಗ ನಿಯಮಿತ, ೨೦೦೩. ISBN ೦-೮೦೨೭-೧೩೭೪-೨</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಕಡೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಆಗಿನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಲನ್ ಮೆಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೆಡೆಯ ಬದ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಬಿಎನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಕೆಡಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.concorde-spirit-tours.com/concorde.htm |title = The Betrayal of Concorde |first = Donald L. |last = Pevsner |publisher = ''Concorde Spirit Tours'' |accessdate = 13 January 2010 |archive-date = 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100202181316/http://www.concorde-spirit-tours.com/concorde.htm |url-status = dead }}</ref> ==== ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ==== ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಿಂದ, ೨೦೦೩ರ ಮೇ ೩೦ರಂದು.<ref>{{cite web |url = http://www.space.com/businesstechnology/technology/final_concorde_030530.html |title = Concorde makes Final Flight from Paris to New York |publisher = ''Associated Press'' |first = Laurent |last = Lemel |date = 30 May 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030602191553/http://www.space.com/businesstechnology/technology/final_concorde_030530.html|archivedate=2 Jun 2003}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2952594.stm |title = French Concorde bids adieu |publisher = ''BBC News'' |date = 31 May 2003}}</ref> ಆನಂತರದ ಸಪ್ತಾಹದಲ್ಲಿ, ೨೦೦೩ರ ಜೂನ್ ೨ ಮತ್ತು ೩ ರಂದು, ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಏರ್ಲೈನ್ ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಏರ್ಲೈನ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹುಕಾಲೀನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತು-ಪ್ರವಾಸವನ್ನು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೆ ಮತ್ತು ವಾಪಸ್ ಹಾರಿಸಿತು.<ref>[http://www.concordesst.com/latestnews_03_3.html "ಕಡೆಯ ಯಾನಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ೇರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ - 23/5/03."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100716233055/http://www.concordesst.com/latestnews_03_3.html |date=2010-07-16 }} ''concordesst.com''. ಪುಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಅಂತಿಮ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನವು ೨೦೦೩ರ ಜೂನ್ ೨೭ರಂದು ಎಫ್-ಬಿವಿಎಫ್ ಸಿಯು ಟೌಲೌಸ್ ಗೆ ವಾಪಸ್ ಬಂದು ಸೇರಿದಾಗ ಆಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-104484558.html |title = Jetting off |publisher = ''The Mirror'' |date = 28 June 2003 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20121104070451/http://www.highbeam.com/doc/1G1-104484558.html |archivedate = 4 ನವೆಂಬರ್ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:ConcordeCDG.jpg|thumb|ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೀಯಗಳ ಒಂದು [[ಹರಾಜು]] ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೩ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು [[ಕ್ರಿಸ್ಟೀ'ಸ್|ಕ್ರಿಸ್ಟೀ'ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಸಾವಿರದ ಮುನ್ನೂರು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಹರಾಜುವಸ್ತುಗಳು ಊಹಿಸಿದ್ದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/3246326.stm |title = 3,500 due at UK Concorde auction |publisher = ''BBC News'' |date = 30 November 2003}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಫ್-ಬಿವಿಎಫ್ ಸಿಯನು ಟೌಲೌಸ್ ಗೆ ಮರಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ, ಇಂಜಿನ್ ರನ್ ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯ ವಾಯು ಅಪಘಾತದ ಬಗೆಗಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತನಿಖೆಯ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ರನ್ ಗಳು ಬೇಕಾದರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/105669362 |title = Miscellaneous brief articles - Business & Industry |publisher = Flight International |date = 15 July 2003 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120905170052/http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/105669362 |url-status = dead }}</ref> ಈ ವಿಮಾನವು ಈಗ ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url = http://www.tourmag.com/Pourquoi-n-a-t-on-pas-sauve-le-Concorde_a7.html |title = Pourquoi n'a-t-on pas sauvé le Concorde? |publisher = TourMag.com |date = 24 March 2010}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಯನ್ನು (ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಬಳಿಯ) [[ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್|ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] "[[ಮ್ಯೂಸಿ ಡೆ ಎಲ್'ಏರ್ ಎಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಎಸ್ಪೇಸ್]]"ಗೆ ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇತರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಖ್ಯಾತ "ಡ್ರೂಪ್ ನೋಸ್" (ಜೋಲು ಮೂಗು)ಅನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೆಳಗಿಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮೇಲೇರಿಸಬಹುದು. ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಮಾನಯಾನಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="vafhtk">{{cite news |url = http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-2204434,00.html |title = This is not a flight of fancy: Volunteers say Concorde can realise an Olympic dream if BA will help |publisher = ''The Times'' |date = 31 May 2006 |location = London |first = Ben |last = Webster |accessdate = 1 April 2010 |archive-date = 16 ಮಾರ್ಚ್ 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200316023132/https://www.thetimes.co.uk/ |url-status = dead }}</ref> ==== ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್‌ ==== [[ಚಿತ್ರ:British Concorde.jpg|thumb|right|ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್‌ ಒಂದು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ವಿದಾಯ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಜಿ-ಬಿಓಎಜಿಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧, ೨೦೦೩ರಂದು [[ಟೊರೊಂಟೋ ಪಿಯರ್ಸನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ತದನಂತರ ಅದು ಆ ಪ್ರವಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ಚಾಣಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಯಿತು.|ಟೊರೊಂಟೋ ಪಿಯರ್ಸನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ತದನಂತರ ಅದು ಆ ಪ್ರವಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ [[ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ಚಾಣಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಯಿತು.<ref>{{cite web|url = http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/417072421.html?dids=417072421:417072421&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+02%2C+2003&author=Marc+Atchison&pub=Toronto+Star&desc=Concorde's+supersonic+swan+song%3B+Star+writer+aboard+for+jet's+farewell+trip+to+Toronto+Transatlantic+sound-breaker+a+vision+of+grace&pqatl=google |title = Concorde's supersonic swan song; Star writer aboard for jet's farewell trip to Toronto Transatlantic sound-breaker a vision of grace |publisher = ''Toronto Star'' |first = Marc |last = Atchison |date = 2 October 2003 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725053510/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/417072421.html?dids=417072421:417072421&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+02%2C+2003&author=Marc+Atchison&pub=Toronto+Star&desc=Concorde's+supersonic+swan+song%3B+Star+writer+aboard+for+jet's+farewell+trip+to+Toronto+Transatlantic+sound-breaker+a+vision+of+grace&pqatl=google |url-status = dead }}</ref>]]]] ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ [[ಬಾಸ್ಟನ್|ಬಾಸ್ಟನ್‌ನ]] [[ಲೋಗಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಲೋಗಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮ರಂದು ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಜಿ-ಬಿಓಎಜಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪ರಂದು ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |url = http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-3250817/Final-flight-British-Airways-Concorde.html |title = Final flight: British Airways Concorde lands locally for last time |work = Washington Post |first = Tom |last = Ramstack |date= 15 October 2003}}</ref> [[ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೋ|ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೋನಿಂದ]] ಬಾಸ್ಟನ್ ಗೆ ೩ ಗಂಟೆ, ೫ ನಿಮಿಷ, ೩೪ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ ಯ ಹಾರಾಟವು, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನವೆಂಬ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-24654137_ITM |title = Concorde establishes London-to-U.S. record |publisher = A''merica's Intelligence Wire'' |date = 9 October 2003 |archiveurl = https://archive.today/20120728002008/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-24654137_ITM |archivedate = 28 ಜುಲೈ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = live }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಸುತ್ತೊಂದು ವಿದಾಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಸಪ್ತಾಹದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦ರಂದು [[ಬಿರ್ಮಿಂಗ್ಹಾಮ್|ಬಿರ್ಮಿಂಗ್ಹಾಮ್‌ಅನ್ನು]], ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧ರಂದು [[ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್|ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್‌ಅನ್ನು]], [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23ರಂದು ಕಾರ್ಡಿಫ್ಫ್ಅನ್ನು, ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24ರಂದು ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್|ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]] ಅನ್ನು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ರಂದು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ಫ್|ಕಾರ್ಡಿಫ್ಫ್‌ಅನ್ನು]], ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ರಂದು [[ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್]]]]ಅನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿತು. ಅನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿತು. [[ಹೀಥ್ರೋ|ಹೀಥ್ರೋನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ]] ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಮಾನವು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತನ್ನ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.amazon.co.uk/Concorde-Farewell-collection-final-flights/dp/B0001DI57G |title = Concorde - The Farewell - A collection of the final flights of the last days of Concorde |publisher = Simply Media |date = 19 April 2004}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/3205915.stm |title = Concorde enjoys Cardiff farewell |publisher = ''BBC News'' |date = 23 October 2003}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concorde At Manchester Airport Viewing Park.jpg|thumb|left|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಉಡಾವಣೆ ವೀಕ್ಷಣ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ G-BOAC]] [[ಚಿತ್ರ:Conc01.jpg|thumb|left|BA002ನ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನಿಸ್ಟರ್(ಎಡದಲ್ಲಿರುವವರು)]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೨ರಂದು, ಹೀಥ್ರೋ ಎಟಿಸಿ ಒಳಗೆಕ್ರಮಿಸುವಂಥ ವಿಶೇಷವಾದ ಒಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಬಿಎ೯೦೨೧ಸಿ ಯನ್ನು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ನಿಂದ ಮತ್ತು ಬಿಎ೦೦೨ ಅನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿತು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ರನ್ವೇಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಧರೆಗಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿತು. ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ರ ಸಂಜೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಕೊನೆಯ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ವಿಮಾನಯಾನವು ಲಂಡನ್ ನ ಮೇಲಿಂದ ತೆರಳಿದಂತೆ [[ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್|ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ಅನ್ನು]] ದೀಪಾಲಂಕೃತಗೊಳಿಸಲು [[ಮಹಾರಾಣಿ|ಮಹಾರಾಣಿಯು]] ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯ ಘಟನಾವಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಗಣ್ಯರಿಗಾಗಿ ಕಾದಿರಿಸಲಾದ ಗೌರವ.<ref>{{cite web |url = http://www.rockawave.com/news/2003-10-31/Front_Page/028.html |title = The Concorde Makes A Comeback |first = Brian |last = Magoolaghan |publisher = Wave of Long Island |date = 31 October 2003 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-06-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110615162157/http://www.rockawave.com/news/2003-10-31/Front_Page/028.html |url-status = dead }}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ತನ್ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ರಂದು ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಿತು.<ref name = 'jlfin>{{cite web |url=http://www.space.com/businesstechnology/technology/concorde_031024.html |title=Final Concorde flight lands at Heathrow |first=Jill |last=Lawless| publisher=''Associated Press'' |date=26 October 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20031026004838/http://www.space.com/businesstechnology/technology/concorde_031024.html|archivedate=26 October 2003}}</ref> ಜಿ-ಬಿಓಎಜಿ ಯು, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಗೆ ನೀಡಲಾದ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಅಭಿಮಾನದ ಮಹಾಪೂರದೊಂದಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಹೀಗಿರುವಾಗಲೇ, ಇನ್ನೆರಡು ಸುತ್ತು ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವು, ಮಾಜಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲೆಟ್ ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಐಪಿ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಜಿ-ಬಿಓಎಎಫ್ ಬೇ ಆಫ್ ಬಿಸ್ಕೇಯ್ ನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಜಿ-ಬಿಓಎಈ ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ಗೆ ಪಯಣಿಸಿತು. ನಂತರ, ಕೆಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರಲು ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಈ ಮೂರು ವಿಮಾನಗಳು, ಹೀಥ್ರೋನಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ಲಾಂಡ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಲಂಡನ್ ನ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತು ಹೊಡೆದವು. ಮೂರೂ ವಿಮಾನಗಳೂ ಅಂತಿಮ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ದರ-ತೆತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ಮುನ್ನ, ೪೫ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಕಳೆದವು. [[ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನ್ನಿಸ್ಟರ್]] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ಲಂಡನ್ ವಿಮಾನಯಾನದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿದ್ದನು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/3211053.stm |title = End of an era for Concorde |publisher = BBC News |date = 24 October 2003}}</ref> ಬಿಎ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಫ್ಲೀಟ್ ನೆಲಕ್ಕಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವುಗಳ ವಾಯುಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ದ್ರವವನ್ನು ಅಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾಜಿ-ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಆ ಫ್ಲೀಟ್ ನ ನಿರ್ವಾಹಕ, [[ಜಾಕ್ ಲೋವೆ|ಜಾಕ್ ಲೋವೆಯು]], ಜಿ-ಬಿಓಎಎಫ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಾಯುಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ೧೦-೧೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ವೆಚ್ಚವಾಗುವುದು ಎಂದು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದರು.<ref name="vafhtk"/> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಮತ್ತು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಮಾನಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಏರ್ ಬಸ್ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವು ಮತ್ತೆ ಹಾರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/faq.html#17 |title = Will Concorde ever come out of retirement - e.g. for a Coronation flypast or airshows? |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 14 January 2010}}</ref> ೨೦೦೩ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧ರಂದು, ಒಂದು ಮೂಗು ಶಂಖಾಕೃತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಹರಾಜೊಂದನ್ನು ಬೋನ್ಹಾಮ್ಸ್ ಲಂಡನ್ನಿನ [[ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾ|ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಆಯೋಜಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.usatoday.com/travel/news/2003-12-02-concorde_x.htm |title=Concorde nose cone sells for half-million at auction |publisher= ''USA Today'' |date=12 December 2003}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-87889450.html|title=Concorde Memorabilia Auction|publisher=''Getty Image''s|date=1 December 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104070500/http://www.highbeam.com/doc/1P1-87889450.html|archivedate=4 ನವೆಂಬರ್ 2012|access-date=7 ಜುಲೈ 2010|url-status=dead}}</ref> £೭೫೦,೦೦೦ಗಳಷ್ಟು ಹಣ ಇದರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ, ಬಹುಭಾಗವು ದಾನಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು. ೧೯೯೦ರಿಂದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಶೇ.೪೦ರಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಮಾದರಿಯೊಂದು ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು ಸ್ಥಳಕ್ಕಾಗಿನ ಅವರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಘೋಷಿಸಿತು. ಆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮಾದರಿಯು ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, [[ಬ್ರೂಕ್ಲಾಂಡ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ|ಬ್ರೂಕ್ಲಾಂಡ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/6509667.stm |title = Heathrow Concorde model removed |publisher = ''BBC News'' |date = 30 March 2007}}</ref> {{Clear}} === ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ === ಫ್ರೆಂಚ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು (ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ) ವಾಯುಸಮರ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್ ಏರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೦ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿಯ ಇಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು, ವಿಮಾನವು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ, ಮತ್ತೆ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.flightglobal.com/articles/2010/02/05/338114/air-france-concorde-to-taxi-again-under-own-power.html |title=Air France Concorde to taxi again under own power |publisher=Flightglobal |date=5 February 2010 |accessdate=5 February 2010}}</ref> ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಲಾದ ಮೇಲೆ ಬರೀ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಜಿ-ಬಿಬಿಡಿಜಿ ಯನ್ನು ಮುರಿದು, ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಫಿಲ್ಟನ್ ನಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಆಗ ಒಂದು ಶೆಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಬ್ರೂಕ್ಲಾಂಡ್ಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.concordeproject.com/ |title = The Brooklands Concorde Project |publisher = ''Brooklands Museum'' |accessdate = 15 January 2010}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಮೇ ೨೯ರಂದು, ಬ್ರಟೀಷ್ ಸೇವ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಒಲಿಂಪಸ್ ೫೯೩ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಗುಂಪು, ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್ ಏರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಇಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಪಾಸಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು, ವಿಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವ ಉದ್ದಿಶ್ಯದಿಂದ, ಆರಂಭಿಸಿದರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರೋಹದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸುವುದೂ ಒಂದು ಗುರಿ.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/8712806.stm |title = BBC News - Work starts in £15m plan to get Concorde Flying |publisher = ''BBC News'' |accessdate = 29 May 2010}}</ref> == ಪರಿಣಾಮ == === ಪರಿಸರೀಯ === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮುಂಚೆ, ನಾಗರೀಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಸರಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಒಪ್ಪಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಶಬ್ಚಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಕಡೆ,<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918012,00.html |title = Here Comes the Concorde, Maybe |publisher = ''Time'' |date = 16 February 1976 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110220090901/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918012,00.html |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/jalc42&div=28&id=&page= |title = Legal and Environmental ramifications of the Concorde |first = Robert M. |last = Allen |publisher = ''J. Air L. & Com.'' |year = 1976}}</ref> ಅನೇಕ ವಿಧದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸುತ್ತಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞರು ಪರಿಸರೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N7422661AH&q=Concorde+noise&uid=788872723&setcookie=yes |title = Recent studies into Concorde noise reduction |author = Hock, R. |coauthors = R. Hawkins |publisher = ''AGARD Noise Mech'' |year = 1974 |page = 14 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-10-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121011050826/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N7422661AH&q=Concorde%20noise&uid=788872723&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/jalc43&div=45&id=&page= |title = Aircraft Noise: Federal pre-emption of Local Control, Concorde and other recent cases |first = Joshua A. |last = Muss |publisher = ''J. Air L. & Com'' |year = 1977}}</ref> [[ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನ್ನೆಡಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನ್ನೆಡಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ]] ಹೊರಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದ ನಿವಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೇರವಾಗಿ ಕಾರಣವಾದರೂ ಕೂಡ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು<ref name="nova"/>, ಭಾಗಶಃ ಪೈಲೆಟ್ ಗಳು ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾರುವಾಗ ತಮ್ಮ ಇಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ, ಅನೇಕ ಜನರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref>ಎಂಡ್ರೆಸ್ ೨೦೦೧, ಪುಟ ೯೦.</ref> ಆದಾಯ ಸಂಪಾದನೆಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ವಿಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಡಿಮೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವಂಥದ್ದೆಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682311 |title = Reducing noise with type 28 nozzle |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1973 |volume = 45 |issue = 4 |publisher = MCB UP}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ತನ್ನ ಹೊಗೆಯಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು, ಇತರ ಓಜೋನ್ ಪದರವನ್ನು ಕೊರೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾದರೂ ಸಹ, ಒಂದು ಒಟ್ಟು ನಿಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು [[ಓಜೋನ್ ಪದರ|ಓಜೋನ್ ಪದರಕ್ಕೆ]] ಅದು ತಾನು ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ಫೆರಿಕ್]] ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="emissions">{{cite journal |url = http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/sci;270/5233/70 |title = Emission Measurements of the Concorde Supersonic Aircraft in the Lower Stratosphere |author = Fahey, D. W. |coauthors = et al. |journal = Science |year = 1995 |volume = 270 |no = 5233 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2020-03-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200316023133/https://science.sciencemag.org/content/270/5233/70.abstract |url-status = dead }}</ref> ಇತರ ಕೆಳಗೆ-ಹಾರುವ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳು ಟ್ರೋಪೋಸ್ಫಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜೋನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ, ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಉದ್ದರೇಖೆಯ ಹಾಗೆ ಅನಿಲಗಳ ಓಡಾಟವು ಬಹು ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕ ವಿಮಾನಪಡೆಯ ಗಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಒಟ್ಟು ಓಜೋನ್ ಪದರದ ನಿಪಾತವು, ಎಲ್ಲ ನೈಜ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ, ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣದದ್ದಾಗಿತ್ತಷ್ಟೆ.<ref name="emissions"/> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮುನ್ನೆಗೆತವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಜನತೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತಹ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನಿರ್ಧಾರ ವಿಮರ್ಶೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/cjel5&div=9&id=&page= |title = Decision Analysis in Environmental Decisionmaking: Improving the Concorde Balance |first = Jon |last = Anderson |publisher = HeinOnline |year = 1978}}</ref> ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಟಿಜಿವಿ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್|ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್‌ನ]] ಬಳಕೆಯನ್ನು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ವಿಮಾನ ಶಬ್ದದ ವಿವಾದವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ.<ref>{{cite web |publisher = ''Environmental Science and Engineering'' |date = November 2001 |url = http://www.esemag.com/1101/1101ed.html |title = Train à grande vitesse causes distress |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-01-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100116124028/http://www.esemag.com/1101/1101ed.html |url-status = dead }}</ref> ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ, [[ಸಿಪಿಆರ್ ಈ|ಸಿಪಿಆರ್ ಈಯು]] [[ಶಾಂತಿ]] ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ೧೯೯೦ರಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.cpre.org.uk/campaigns/landscape/tranquillity/national-and-regional-tranquillity-maps |title = National and regional tranquillity maps |publisher = Campaign to Protect Rural England |accessdate = 25 April 2010}}</ref> === ಜನಗ್ರಹಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:ConcordeBG.jpg|thumb|right|ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಸ್ವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವಿಮಾನ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತರ ಸವಲತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಸುಮಾರಾಗಿ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವ ಆಸಕ್ತರ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರಗಳೊಳಗೆ ತರಲು ವಿಶೇಷ ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಏಕ-ಮುಖಿ (ಕೋಚ್ ಅಥವಾ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ವಾಪಸಾತಿಯೊಂದಿಗೆ) ಚಾರ್ಟರ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/24962872 |title = British Airways Concorde is expected to begin flying passengers again in next 6 weeks |publisher = Dallas Morning News |date = 23 August 2001 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 23 ಮೇ 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130523161433/http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/24962872 |url-status = dead }}</ref> ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವರಿಗೆ ಅದು ಮಹತ್ತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗರ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ; ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಮಾನವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು, ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಮಾನವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="rus144"/> ಈ ವಿಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಟೀಷರಿಂದ ಸರಳವಾಗಿ "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೆ,<ref>{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_depth/uk/2003/concorde_retirement/default.stm |title = Farewell to Concorde |publisher = ''BBC News'' |accessdate = 15 January 2010 | date=15 August 2007}}</ref> ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದು "ಲೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್" ಆಗಿತ್ತು, ಫ್ರೆಂಚ್ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದಿ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಆದ ಲೇ ಅನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಪರ್ ಹೆಸರನ್ನು ಅದೇ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗಿನ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಮಪದದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ.<ref>[http://www.cnrtl.fr/lexicographie/academie9/le ಸೆಂಟ್ರೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟುಯೆಲ್ಲೆ ಎಟ್ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ಲೆಸ್] - de LEಯ ನಿರೂಪಣೆ, LA: ಲೇಖನ défini</ref><ref>[http://grammaire.reverso.net/5_2_01_la_majuscule_dans_les_noms_propres.shtml ರಿವರ್ಸೋ ಡಿಕ್ಷೊನರೈ: ಲಾ ಮಾಜುಸ್ಕುಲೆ ಡನ್ಸ್ ಲೆಸ್ ನಾಮ್ಸ್ ಪ್ರೋಪ್ರೆಸ್] ("ಸಹಜ ನಾಮಪದಗಳಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡಕ್ಷರಗಳು")</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ನಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಮಪದವಾದ ''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್'' ಅಂದರೆ "ಒಪ್ಪಂದ, ಭಾವೈಕ್ಯ, ಅಥವಾ ಶಾಂತಿ"<ref>ಫೆರಾರ್ ೧೯೮೦, ಪುಟ ೧೧೪. '''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್''' ''ಎಸ್.ಎಫ್.'' ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಏಕತೆ, ಸಾಮರಸ್ಯ, ಶಾಂತಿ.</ref> ಎಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ಈ ವಿಮಾನದ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಖಚಿತವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರಕಾರಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಕಾರದ ಸೂಚನೆಗಾಗಿಯೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಪೈಲೆಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಏಕವಚನ ಬಹುವಚನಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ "ಅವಳು" ಅಥವಾ "ಅವಳ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/travel/concvidhome/public/en_gb |title = Celebrate Concorde: videos |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 15 January 2010}}</ref><ref>{{cite web |url = https://www.youtube.com/watch?v=Ro3QVMCG-aY |title = Documentary of British Airways Concorde introduction |publisher = ''youtube.com'' |quote = [[Raymond Baxter]] commentating as Concorde flies for first time: "She rolls... She flies!"}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Queen Elizabeth II and Prince Philip disembark from a British Airways Concorde.jpg|thumb|right|ಎಡಿನ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಮಹಾರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜರು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಿರುವುದು]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗರ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ, ಆಯ್ದ ರಾಜಮರ್ಯಾದೆಯ ಘಟನಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಫ್ಲೀಟ್ ನಿಂದ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ [[ಫ್ಲೈಪಾಸ್ಟ್|ಫ್ಲೈಪಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು]] ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು - ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಕೆಂಪು ಬಾಣಗಳ]] ಒಡನೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-62676656.html |title = Red Arrows fly into Scotland |publisher = ''Daily Record'' |date = 12 June 2000 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120616203834/http://www.highbeam.com/doc/1G1-62676656.html |archivedate = 16 ಜೂನ್ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news |url = http://www.telegraph.co.uk/education/3297816/Million-turn-out-to-crown-Queens-Jubilee.html |title = Million turn out to crown Queen's Jubilee |publisher = ''The Telegraph'' |date = 4 June 2002 | location=London | accessdate=1 April 2010}}</ref> ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಸೇವೆಯ ಅಂತಿಮ ದಿನದಂದು, ಜನಾಸಕ್ತಿಯು ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ತರವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಅಂತಿಮ ಆಗಮನಗಳ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಲಂಡನ್ ನ ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜನಸಂದಣಿಗಳು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಸುತ್ತಲ ಗಡಿ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಬಹುವಿಸ್ತೃತ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರವಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1444939/Chaos-fear-at-Concorde-farewell.html |title = Chaos fear at Concorde farewell |publisher = ''The Telegraph'' |first = Sandra |last = Laville |date = 24 October 2003 | location=London}}</ref> ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟದ ಮೂವತ್ತೇಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಬಿಬಿಸಿ ಮತ್ತು [[ಡಿಸೈನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಆಯೋಜಿಸಿದ ದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಡಿಸೈನ್ ಖ್ವೆಸ್ಟ್ ನ ವಿಜೇತಳಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಟ್ಟು ೨೧೨,೦೦೦ ಮತಗಳು ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. [[ಮಿನಿ]], [[ಮಿನಿ ಸ್ಕರ್ಟ್]], [[ಜಾಗ್ವಾರ್ ಈ-ವಿಧ]], [[ಟ್ಯೂಬ್ ಮ್ಯಾಪ್]] ಮತ್ತು [[ಸೂಪರ್ ಮರೀನ್ ಸ್ಪಿಟ್ ಫೈರ್|ಸೂಪರ್ ಮರೀನ್ ಸ್ಪಿಟ್ ಫೈರ್‌ನಂತಹ]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಪುತ್ಥಳಿಗಳನ್ನು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೋಲಿಸಿತ್ತು.<ref name="Concorde beats">{{cite web |url = http://news.independent.co.uk/uk/this_britain/article351851.ece |title = Concorde beats Tube map to become Britain’s favourite design |first = Louise |last = Jury |publisher = ''The Independent'' |date = 17 March 2006 |location = London |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071230175137/http://news.independent.co.uk/uk/this_britain/article351851.ece |url-status = dead }}</ref> === ದಾಖಲೆಗಳು === ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನವು [[ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೋ]] ನಿಂದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆಗೆ]] ೧೯೯೬ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೭ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿಯದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಟೇಕ್ ಆಫ್ ನಿಂದ ಟಚ್ ಡೌನ್ ನ ವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯ ೨ ಗಂಟೆ, ೫೨ ನಿಮಿಷ, ೫೯ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು.<ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=SL&p_theme=sl&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB04F816AA79462&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = SST makes record flight |publisher = ''St Louis Post'' |date = 9 February 1996 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 9 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110609084405/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=SL&p_theme=sl&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB04F816AA79462&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |url-status = dead }}</ref> ಅಧಿಕೃತ [[ಎಫ್ಎಐ]] "ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖಿ ವಿಶ್ವದ ಸುತ್ತ(ವೆಸ್ಟ್ ಬೌಂಡ್ ಅರೌಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್)" ಮತ್ತು "ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖಿ ವಿಶ್ವದ ಸುತ್ತ(ಈಸ್ಟ್ ಬೌಂಡ್ ಅರೌಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್) ವಿಶ್ವ ವಾಯು ವೇಗ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.allbusiness.com/transportation/air-transportation-airports/7142582-1.html |title = Air France Concorde sets round-the-world speed record |publisher = ''Business Wire'' |date = 16 August 1995}}</ref> ೧೯೯೨ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨–೧೩ರಂದು, ಕೊಲಂಬಸ್ ಸ ಮೊದಲ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನ ೫೦೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಟೂರ್ಸ್ (ಯುಎಸ್ಎ) ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಅನ್ನು ಚಾರ್ಟರ್ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವನ್ನು ೩೨ ಗಂಟೆ ೪೯ ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ೩ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಹಹೊಡೆಯಿತು, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನ ಲಿಸ್ಬಾನ್ ನಿಂದ ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ಸ್ಯಾಂಟೋ ಡಾಮಿಂಗೋ]], [[ಅಕಪುಲ್ಕೋ]], [[ಹೋನೋಲುಲು]], [[ಗುಅಮ್]], [[ಬ್ಯಾಂಗ್ಕಾಂಕ್]], ಮತ್ತು [[ಬಹ್ರೈನ್|ಬಹ್ರೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾಡಿದ ಆರು ನಿಲುಗಡೆಗಳು ಸೇರಿ.<ref>{{cite web |url = https://news.google.com/newspapers?id=ktAyAAAAIBAJ&sjid=JqcEAAAAIBAJ&pg=4389,6563069&dq=flight+concorde&hl=en |title = French Concorde to attempt round-the-world record |publisher = ''Anchorage Daily News'' |date = 12 October 1992 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ದಾಖಲೆಯು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಟೂರ್ಸ್ (ಯುಎಸ್ಎ)ನೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಟರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ (ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ)ನಿಂದ ೧೯೯೫ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫-೧೬ರಂದು ಯುಎಸ್ ಎ ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಚಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮಾನಯಾನವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್/ಜೆಎಫ್ ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ೩೧ ಗಂಟೆ ೨೭ ನಿಮಿಷ ೪೯ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಹೊಡೆಯಿತು. ಈ ಪಯಣದಲ್ಲಿ [[ಟೌಲೌಸ್]], ದುಬೈ, [[ಬ್ಯಾಂಗ್ಕಾಕ್]], [[ಗುಅಮ್|ಗುಅಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಆಂಡರ್ಸೆನ್ ಎಎಫ್ ಬಿ, [[ಹೋನೋಲುಲು]], ಮತ್ತು [[ಅಕಪುಲ್ಕೋ|ಅಕಪುಲ್ಕೋಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾಡಿದ ಆರು ಇಂಧನ ಮರುಭರ್ತಿ ನಿಲುಗಡೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=FGASAAAAIBAJ&sjid=WvMDAAAAIBAJ&pg=6442,428670&dq=air+france+record&hl=en |title = Concorde jets occupants on record ride |publisher = ''Deseret News'' |date = 17 August 1995 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೯೯ರ ಮಾರ್ಚ್ ೨ರಂದು ಅದರ ೩೦ನೇ ವಿಮಾನಯಾನದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೯೨೦,೦೦೦ವಿಮಾನಯಾನ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ೬೦೦,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಆಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚೇ.<ref>{{cite web |url = http://www.janes.com/transport/news/jae/jae000725_1_n.shtml |title = Rolls-Royce SNECMA Olympus |publisher = ''Janes'' |date = 25 July 2000}}</ref> === ಇತರ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Tu-144-schoenefeld.jpg|thumb|right|ಜೂನ್ 1971ರಲ್ಲಿ Tu-144 ಮಾದರಿ, ಬರ್ಲಿನ್-ಸ್ಕೋನೆಫೆಲ್ದ್]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇತರ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಏರ್ಲೈನರ್ ಎಂದರೆ [[ಸೋವಿಯತ್]] [[ಟುಪೊಲೆವ್ ಟು-144]]. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಬಾಹ್ಯ ಸಾಮ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಇದಕ್ಕೆ "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಕಿ" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಇಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912014,00.html |title = Soviet Union: Christening the Concordski |publisher = ''Time'' |date = 14 November 1977 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 14 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101114103316/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912014,00.html |url-status = dead }}</ref> ಟು-೧೪೪ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಎಂಬಂತಿದ್ದ ಸೋವಿಯತ್ ನ [[ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ|ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ]] ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ನೀಲಿನಕ್ಷೆಗಳ ಕಳವಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದವು.<ref>ಗಾರ್ಡನ್, ಎಫಿಮ್. ''ಟ್ಯುಪೋಲೆವ್ Tu-೧೪೪''. ಲಂಡನ್: ಮಿಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ೨೦೦೬. ISBN ೦-೧೯-೨೧೧೫೭೯-೦</ref> ಆತುರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಟು-೧೪೪ನ ಮೊದಲ ಮಾದರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪೂರ್ವ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಎರಡೂ ಕೂಡ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಿಂತ ಒಡ್ಡು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಷ್ಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ಅದರ ಕೆಳಮಟ್ಟದ-ಬೈಪಾಸ್ ಟರ್ಬೋಫ್ಯಾನ್ ಇಂಜಿನ್ ಗಳಿಂದಾಗಿ ಟು-೧೪೪''ಎಸ್'', ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1328132.stm |title = 'Concordski' designer dies |publisher = ''BBC News'' |date = 13 May 2001}}</ref> ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಳವಾದ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ರೆಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ, ಈ ವಾಹನವು ಕಡಿಮೆ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಟು-೧೪೪ ಗೆ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡಲು ಪಾರಾಶೂಟ್ ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತಾದರೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸುಧಾರಿತ ಆಂಟಿ-ಲಾಕ್ ಬ್ರೇಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F4091EFB3954127B93C4AB178ED85F458785F9 |title = Soviet SST, in Its First Flight to the West, Arrives in Paris for Air Show |first = John L |last = Hess |publisher = ''New York Times'' |date = 26 May 1971}}</ref> ಟು-೧೪೪ ಎರಡು ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತ್ತು, ಒಂದು ೧೯೭೩ರ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನ|ಪ್ಯಾರಿಸ್ ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ]],<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=2JwMAAAAIBAJ&sjid=5l8DAAAAIBAJ&pg=4974,3987586&dq=tu+144&hl=en |title = Soviet SST stalls, dives into towns |first = George |last = Deruaz |publisher = ''St. Petersburg Times'' |date = 4 June 1973}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=DBsfAAAAIBAJ&sjid=Ko0EAAAAIBAJ&pg=3185,500285&dq=tu+144&hl=en |title = Pride of Soviet air fleet explodes during exhibition |publisher = ''Sarasota Journal'' |date = 4 June 1973}}</ref> ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ೧೯೭೮ರ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡೆಲಿವರಿ-ಪೂರ್ವ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/659730132.html?dids=659730132:659730132&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Oct+27%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Russia+Confirms+Crash+of+Supersonic+Airliner+in+Test&pqatl=google |title = Russia confirms crash of Supersonic Airliner in test: Latest failure of Trouble-plagued TU-144 seen as blow to Soviet hopes of expanding industry |publisher = ''Los Angeles Times'' |first = Dan |last = Fisher |date = 27 October 1978 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725062308/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/659730132.html?dids=659730132:659730132&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Oct+27%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Russia+Confirms+Crash+of+Supersonic+Airliner+in+Test&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ನಂತರದ ಉತ್ಪನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಉತ್ತಮ ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಳಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ [[ಕನಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಒಂದು ೧೨೬-ಆಸನ ಸಂಶೋಧನಾ ಆವೃತ್ತಿಯು ಅವಕ್ಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಮನಾದ ರೇಂಜ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ ಟರ್ಬೋಜೆಟ್ ಇಂಜಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು.<ref name="rus144">{{cite web |url = http://en.rian.ru/analysis/20080603/109170103.html |title = The Tu-144: the future that never was |publisher = RIA Novosti |date = 3 January 2008}}</ref> ಮಾಚ್ ೨.೩೫ನ ಟಾಪ್ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಅದು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು - ಆದರೆ ತೀವ್ರ ಸುರಕ್ಷಾ ದೋಷಗಳಿಂದಾಗಿ ಬೇಗನೇ ಸೇವೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Fridlyander">ಫ್ರಿಡ್ಯಾಂಡರ್, ಲಾಸಿಫ್. "Tu-೧೪೪ನ ಶೋಕಗಾಥೆ." ''ಮೆಸೆಂಜರ್ ಆಫ್ ರಷ್ಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್'', №೧, ೨೦೦೨ (ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: И.Н. Фридляндер, [http://vivovoco.rsl.ru/VV/JOURNAL/VRAN/02_01/FRID.HTM "Печальная эпопея Ту-144"], Вестник РАН, №೧, ೨೦೦೨.</ref> ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾದ [[ಬೋಯಿಂಗ್ 2707]] ಮತ್ತು [[ಲಾಕ್ಹೀಡ್ ಎಲ್-2000]] ಗಳು ೩೦೦ ಜನರವರೆಗೆ ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಬೇಕಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1964/1964%20-%200377.html |title = The United States SST Contenders |publisher = ''Flight International'' |date = 13 February 1964 |pages = 234–235}}</ref><ref>ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ೨೦೦೫, ಪುಟ ೮೪.</ref> ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಹಿಂದೆ ಓಡಿ, ವಿಜಯೀ ಬೋಯಿಂಗ್ ೨೭೦೭ಅನ್ನು ಕ್ರಾಪಡ್ ಡೆಲ್ಟಾ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಆದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10D11F6395F127A93C7A9178AD85F4D8685F9 |title = The Russians Lead With the SST.... |first = Richard D |last = Lyons |publisher = ''New York Times'' |date = 5 January 1969}}</ref> [[ಎಕ್ಸ್-70 ವಲ್ಕೈರೀ]] ಮತ್ತು [[ಬಿ-58 ಹಸ್ಟ್ ಲರ್]] ನಂತಹ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾ ವಿಮಾನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಗಳು ನೆಲವನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ತೋರಿಸಿತ್ತು,<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/574189232.html?dids=574189232:574189232&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&date=Dec+19%2C+1961&author=&pub=Chicago+Daily+Tribune&desc=B-58%27s+SONIC+BOOM+RATTLES+KENTUCKIANS&pqatl=google |title = B-58's Sonic Boom Rattles Kentuckians |publisher = ''Chicago Daily Tribune'' |date = 19 December 1961 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725103200/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/574189232.html?dids=574189232:574189232&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&date=Dec+19%2C+1961&author=&pub=Chicago+Daily+Tribune&desc=B-58%27s+SONIC+BOOM+RATTLES+KENTUCKIANS&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು ಒಕ್ಲಾಹೋಮ ನಗರ ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಆದ ಅನುಭವಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಂತಹ ಪರಿಸರೀಯ ಕಾಳಜಿಗಳಲ್ಲೇ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸರಕಾರ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು, $೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,944291,00.html |title = The Nation: Showdown on the SST |publisher = ''Time'' |date = 29 May 1971 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101027043037/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,944291,00.html |url-status = dead }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಬಲ್ಲಂಥ ಕೆಲವೇ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳೆಂದರೆ [[ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಬಾಂಬರ್ ಗಳು]], ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ [[ಟುಪೊಲೆವ್ ಟು-22]]/[[ಟು-22ಎಂ]] ಮತ್ತು [[ಟು-160]] ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ [[ಬಿ-1ಬಿ ಲ್ಯಾನ್ಸರ್]].<ref>{{cite web |url = http://www.airforce-technology.com/projects/tu160/ |title = Tu-160 Blackjack Strategic Bomber, Russia |publisher = airforce-technology.com |accessdate = 16 May 2010}}</ref> === ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯಸ್ಥಾಪನೆಗಳು === ಎರಡನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನದ ಅಭಿಲಾಷೆಯು ಗಗನಯಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಇದ್ದು,<ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NewsLibrary&p_multi=APAB&d_place=APAB&p_theme=newslibrary2&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F89C550A53D43FD&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = French transport chief speculates about new-generation Concorde |publisher = ''Associated Press'' |date = 17 August 2000}}</ref><ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/72587838.html?dids=72587838:72587838&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+10%2C+1990&author=Edward+Cody&pub=The+Washington+Post+(pre-1997+Fulltext)&desc=Partnership+Gears+Up+For+Concorde+Sequel%3B+British%2C+French+Firms+Sign+Plane+Pact&pqatl=google |title = Partnership gears up for Concorde sequel; British, French firms sign plane pact |publisher = ''Washington Post'' |first = Edward |last = Cody |date = 10 May 1990 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725055654/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/72587838.html?dids=72587838:72587838&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+10%2C+1990&author=Edward+Cody&pub=The+Washington+Post+(pre-1997+Fulltext)&desc=Partnership+Gears+Up+For+Concorde+Sequel%3B+British%2C+French+Firms+Sign+Plane+Pact&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಹಿಂದೆಯೇ ಹಲವಾರು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಬೇಗನೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. [[ಚಿತ್ರ:LAPCAT1.jpg|thumb|right|LAPCAT A2 ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಮೇಲಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ]] ೨೦೦೩ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಈಎಡಿಎಸ್]]—ಏರ್ ಬಸ್ ವಿಮಾನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಯ ಪೋಷಕ ಕಂಪನಿ—ಅದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವುಳ್ಳ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಜಪಾನೀ ಕಂಪೆನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3231354.stm |title = Firm considers 'son of Concorde' |publisher = ''BBC News'' |date = 23 November 2003}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.msnbc.msn.com/id/8229113/ |title = Japan, France working on new supersonic jet |publisher = ''MSNBC'' |date = 15 June 2005 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 11 ಜನವರಿ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110111114123/http://www.msnbc.msn.com/id/8229113/ |url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೫ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಜೆಎಎಕ್ಸ್ಎ]], ಜಪಾನ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೊರೇಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಮಾಚ್ ೨ರಲ್ಲೆ ೩೦೦ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದಂತಹ ಒಂದು ಏರ್ಲೈನರ್ ನ ಚಿಕ್ಕದಾ ಮಾದರಿಯ ಏರೋಡೈನಮಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. (ಕಾರ್ಯನಾಮ ''[[ನೆಕ್ಸ್ ಟ್]]'' ). ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಒತ್ತು ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ಅದು ೨೦೨೦–೨೦೨೫ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇದೆ.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4325634.stm |title = Japan tests supersonic jet model |publisher = ''BBC News'' |date = 10 October 2005}}</ref> ಶೇ.೫೦ರಷ್ಟು ಯೂರೋಪಿಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಣ ಹೊಂದಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿ [[ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಇಂಜಿನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]], ''[[ಎಲ್ಎಪಿಸಿಎಟಿ]]'' ಎಂದು ಕರೆಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ''[[ಏ2]]'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಮಾಚ್ ೫+ ನಲ್ಲಿ ತಡೆರಹಿತವಾಗಿ ಬ್ರಸ್ಸೆಲ್ಸ್ ನಿಂದ ಸಿಡ್ನಿಗೆ ೪.೬ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಬಲ್ಲಂಥ, ೩೦೦ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಒಂದು ಜಲಜನಕವನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದಂಥ ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿನ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.gizmowatch.com/entry/lapcat-aims-at-supersonic-civil-aviation/ |title=LAPCAT aims at supersonic civil aviation |date=30 August 2007 |author= |publisher=''Gizmo Watch'' |accessdate=3 July 2009 |archive-date=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220044620/http://www.gizmowatch.com/entry/lapcat-aims-at-supersonic-civil-aviation/ |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೮ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ೦}ಏರಿಯಾನ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಅದರ ಏರಿಯಾನ್ ಎಸ್ ಬಿಜೆ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಜೆಟ್ ನ ಮೇಲೆ $೩ ಬಿಲಿಯನ್ ಪ್ರೀ-ಆರ್ಡರ್ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/transport/article3953823.ece |title = Orders for Aerion's Concorde executive jet are more than $3 billion |publisher = ''The Times'' |first = Dominic |last = O'Connell |date = 18 May 2008 |location = London |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 22 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110822135404/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/transport/article3953823.ece |url-status = dead }}</ref> [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್|ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್‌ನ]] [[ಖ್ವೈಟ್ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್]] ಮ್ಯಾಕ್ ೧.೬ರ ಪ್ರಯಾಣ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಲಾಕ್ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್|ಲಾಕ್ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನಿಂದ]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್(ಶಬ್ದ ಸ್ಫೋಟ) ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇ.೧ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.cnn.com/2007/TECH/02/16/quiet.supersonic/index.html |publisher = CNN |title = Supersonic jet promises to fly nearly silent |date = 16 February 2007 |first = Eric |last = Hagerman}}</ref> ೨೦೦೯ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಜೆಟ್|ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಜೆಟ್‌ಗಳ]] ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. == ಪ್ರಯಾಣ ನಿರ್ವಾಹಕರು == ;{{ಫ್ರ್ಯಾ}} * [[ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]] ;{{ಸಿನ್}} * [[ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್]] (ಅಲ್ಪಾವಧಿ [[ವೆಟ್ ಲೀಸ್]])<ref name="singaconc"/> ;{{ಯುಕೆ}} * [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]] ;{{ಯುಎಸ್‌ಎ}} * [[ಬ್ರಾನಿಫ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ್ವೇಸ್]] (ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಭೋಗ್ಯ)<ref name="braniconc"/> == ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Concorde G-BOAC.png|thumb|right|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ G-BOAC]] {{aircraft specifications <!-- if you do not understand how to use this template, please ask at [[Wikipedia talk:WikiProject Aircraft]] --> <!-- please answer the following questions --> |plane or copter? = plane |jet or prop? = jet <!-- Now, fill out the specs. Please include units where appropriate (main comes first, alt in parentheses). If an item doesn't apply, like capacity, leave it blank. For additional lines, end your alt units with a right parenthesis ")" and start a new, fully formatted line beginning with * --> |ref = ''Walls Street Journal'',<ref name = "fliengi">{{cite web |url = http://online.wsj.com/article/SB106504293992222300.html?mod=googlewsj |title = Final Boarding Call: As Concorde Departs, so do 3-Man Crews: In New Cockpits, Engineers are seen as Extra Baggage |publisher = ''Wall Street Journal'' |first = Danial |last = Michaels |date = 2 October 2003}}</ref> ''Kelly (೨೦೦೫)'',<ref>Kelly ೨೦೦೫, p. ೫೨. Note: ೧೨೮ was the maximum number of passengers certified.</ref>, ''concordesst.com'',<ref>[http://www.concordesst.com/techspec.html ConcordeSST: Technical Specs], [http://www.concordesst.com/dimentions.html Dimensions], [http://www.concordesst.com/performance.html Performance], [http://www.concordesst.com/weight.html Weights]. ''concordesst.com''. Retrieved: ೫ June ೨೦೧೦.</ref> ''Richard Seamen aircraft museum''<ref name="seaman">[http://www.richard-seaman.com/Aircraft/Museums/Monino/Highlights/index.html "Comparison with Tu-144."] ''Richard Seaman aircraft museum''. Retrieved: ೧೫ January ೨೦೧೦.</ref> |crew = ೩ (pilot, co-pilot, and flight engineer) |capacity = ೯೨–೧೨೦ passengers <br />(೧೨೮ in high-density layout)<ref>BA and AF Concordes originally had ೧೦೦ seats, with AF removing ೮ seats after the safety modifications of CY೨೦೦೦–೨೦೦೧ because of weight considerations.</ref> |length main = ೨೦೨ [[foot (length)|ft]] ೪ [[inch|in]] |length alt = ೬೧.೬೬ m |span main = ೮೪ ft ೦ in |span alt = ೨೫.೬ m |height main = ೪೦ ft ೦ in |height alt = ೧೨.೨ m) * '''Fuselage internal length:''' {{convert|129|ft|0|in|m}} * '''Fuselage width:''' maximum of {{convert|9|ft|5|in|m}} external {{convert|8|ft|7|in|m}} internal * '''Fuselage height:''' maximum of {{convert|10|ft|10|in|m}} external {{convert|6|ft|5|in|m}} internal |area main = ೩,೮೫೬&nbsp;ft^೨ |area alt = ೩೫೮.೨೫&nbsp;m^೨ |empty weight main = ೧೭೩,೫೦೦ lb |empty weight alt = ೭೮,೭೦೦ kg |max take-off weight main = ೪೦೮,೦೦೦ lb |max take-off weight alt = ೧೮೫,೦೭೦ kg |useful load main = ೨೪೫,೦೦೦ lb |useful load alt = ೧೧೧,೧೩೦ kg |more general = <li> * '''Maximum fuel load:''' {{convert|210940|lb|kg|abbr=off|lk=on}} * '''Maximum taxiing weight:''' {{convert|412000|lb|kg}} |engine (jet)=[[Rolls-Royce/Snecma Olympus 593|Rolls-Royce/SNECMA Olympus 593]] Mk ೬೧೦ |type of jet = afterburning [[turbojet]]s |number of jets = ೪ |thrust main = ೩೨,೦೦೦ [[pound-force|lbf]] |thrust alt = ೧೪೦ kN |afterburning thrust main = ೩೮,೦೫೦ lbf |afterburning thrust alt = ೧೬೯ kN |max speed main = [[Mach number|Mach]] ೨.೦೪<ref name=Frawley_civil>Frawley, Gerald. "Aerospatiale/BAC Concorde". ''The International Directory of Civil Aircraft, ೨೦೦೩/೨೦೦೪''. Fishwick, Act: Aerospace Publications, ೨೦೦೩. ISBN ೧-೮೭೫೬೭೧-೫೮-೭.</ref> |max speed alt = ≈೧,೩೫೦ [[Miles per hour|mph]], ೨,೨೭೦ km/h |max speed more = at cruise altitude |cruise speed main = [[Mach number|Mach]] ೨.೦೨<ref name=Frawley_civil/> |cruise speed alt = ≈೧,೩೨೦ mph |cruise speed more = at cruise altitude |ceiling main = ೬೦,೦೦೦ ft |ceiling alt = ೧೮,೩೦೦ m |climb rate main = ೫,೦೦೦ ft/min |climb rate alt = ೨೫.೪೧ m/s |range main = ೩,೯೦೦ [[nautical mile|nmi]] |range alt = ೪,೫೦೦ [[mile|mi]], ೭,೨೫೦ km |loading main = |loading alt = |thrust/weight = ೦.೩೭೩ |lift to drag = ''Low speed–'' ೩.೯೪, ''Approach–'' ೪.೩೫, ''೨೫೦ kn, ೧೦,೦೦೦ ft–'' ೯.೨೭, ''Mach ೦.೯೪–'' ೧೧.೪೭, ''Mach ೨.೦೪–'' ೭.೧೪ |fuel consumption = ೪೬.೮೫ lb/[[mile|mi]] (೧೩.೨ kg/km) operating for maximum range |more performance = * '''Maximum [[Heat shield|nose tip temperature]]:''' {{convert|260|°F|°C}} }} == ಆಕರಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === == ಆಕರಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{Reflist|3}} === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === {{refbegin}} * {{cite book |last = Barfiel |first = Norman |title = "Aérospatiale/BAC Concorde". ''Aircraft in Profile, Volume 14'' |location = Berkshire, UK |publisher = Profile Publications Ltd |year = 1974 |pages = 73–113 |isbn = 0-85383-023-1}} * {{cite book |last = Beniada |first = Frederic |title = ''Concorde'' |publisher = St Paul, Minnesota |publisher = Zenith Press |year = 2006 |isbn = 0-7603-2703-3}} * {{cite book |last = Calvert |first = Brian |title = ''Flying Concorde, The Full Story'' |location = London |publisher = Crowood Press |year = 2002 |isbn = 1-84037-352-0}} * {{cite book |last = Deregel |first = Xavier |coauthor = Jean-Philippe Lemaire |title = ''Concorde Passion'' |publisher = LBM |year = 2009 |isbn = 2-9153-4773-5}} * {{cite book |last = Endres |first = Günter |title = ''Concorde'' |location = St Paul, Minnesota |publisher = MBI Publishing Company |year = 2001 |isbn = 0-7603-1195-1}} * {{cite book |last = Ferrar |first = Henry (ed.) |title = ''The Concise Oxford French-English dictionary'' |location = New York |publisher = Oxford University Press |year = 1980 |isbn = 0-19-864157-5}} * {{cite book |last = Kelly |first = Neil |title = ''The Concorde Story: 34 Years of Supersonic Air Travel'' |location = Surrey, UK |publisher = Merchant Book Company Ltd |year = 2005 |isbn = 1-90477-905-0}} * {{cite book |last = Knight |first = Geoffrey |title = ''Concorde: The Inside story'' |location = London |publisher = Weidenfeld and Nicolson |year = 1976 |isbn = 0-297-77114-0}} * {{cite book |last = McIntyre |first = Ian |title = ''Dogfight: The Transatlantic Battle over Airbus'' |location = Westport, Connecticut |publisher = Praeger Publishers |year = 1992 |isbn 0-275-94278-3}} * {{cite book |url = http://books.google.co.uk/books?id=VzNUJlX7CXoC&printsec=frontcover&dq=Concorde:+story+of+a+supersonic+pioneer&source=bl&ots=Huy0WKzJ2z&sig=WSLsp5lmJJm4wbCcJlNA3B5HoUM&hl=en&ei=nXrHS_OaLqbqmwOl4dXkDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CA0Q6AEwAQ#v=onepage&q&f=false |title = ''Concorde: story of a supersonic pioneer'' |publisher = Science Museum |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}} * {{cite book |author = [[Christopher Orlebar|Orlebar, Christopher]] |title = ''The Concorde Story'' |location = Oxford, UK: |publisher = Osprey Publishing |year = 2004 |isbn = 1-85532-667-1}} * {{cite book |last = Schrader |first = Richard K |title = ''Concorde: the full story of the Anglo-French SST'' |location = Kent, UK |publisher =Pictorial Histories Pub. Co. |year = 1989 |isbn = 0-92952-116-1}} * {{cite book |last = Towey |first = Barrie (ed.) |title = ''Jet Airliners of the World 1949-2007'' |publisher = Air-Britain (Historians) Ltd |year = 2007 |isbn = 0-85130-348-X}} * {{cite book |last = Winchester |first = Jim |title = "BAC Concorde." ''The World's Worst Aircraft: From Pioneering Failures to Multimillion Dollar Disasters'' |location = London |publisher = Amber Books Ltd |year = 2005 |isbn = 1-904687-34-2}} {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Concorde}} * [http://www.britishairways.com/concorde/index.html ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪುಟ] * [http://www.braniffpages.com/concorde.html ಬ್ರಾನಿಫ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120414164854/http://www.braniffpages.com/concorde.html |date=2012-04-14 }} * [http://www.designmuseum.org/design/concorde ವಿನ್ಯಾಸ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ (ಯುಕೆ) ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪುಟ] * [http://www.nms.ac.uk/our_museums/museum_of_flight/concorde.aspx ಸ್ಕಾಂಟ್ಲೆಂಡ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಗನಯಾನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾರ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100421013144/http://www.nms.ac.uk/our_museums/museum_of_flight/concorde.aspx |date=2010-04-21 }} * [http://www.life.com/image/first/in-gallery/24961/supersonic-tribute-to-concorde ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್: ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325214459/http://www.life.com/image/first/in-gallery/24961/supersonic-tribute-to-concorde |date=2010-03-25 }} - ಒಂದು ಸ್ಲೈಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ''[[ಲೈಫ್ ಮ್ಯಾಗಝೈನ್]]'' ನಿಂದ * [http://www.thinkreliability.com/cm-concorde.aspx ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅಪಘಾತ ಸೂಚಕ ನಕ್ಷೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100725134059/http://www.thinkreliability.com/cm-concorde.aspx |date=2010-07-25 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶಬ್ದಾತೀತವೇಗದ ಸಾರಿಗೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಮಾನಗಳು]] e4vffb4q3zx8w4hnron3v9nifo6s03j 0 24170 1375348 1374176 2026-06-19T02:39:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375348 wikitext text/x-wiki {{Infobox NBA Player | name = Kobe Bryant | image = Kobe Bryant Washington Full Retouched Crop.jpg | width = 233px | caption = <small>Bryant in February 2007</small> | position = [[Shooting guard]] | height_ft = 6 | height_in = 6 | weight_lb = 205 | team = Los Angeles Lakers | number = 24 | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1978|8|23}} | birthplace = [[Philadelphia]], [[Pennsylvania]] | nationality = American | high_school = [[Lower Merion High School|Lower Merion HS]], [[Ardmore, Pennsylvania|Ardmore]], Pennsylvania | college = | draft_year = 1996 | draft_round = 1 | draft_pick = 13 | draft_team = [[New Orleans Hornets|Charlotte Hornets]] | career_start = 1996 | career_end = | teams = <nowiki></nowiki> * [[Los Angeles Lakers]] ({{nbay|1996|start}}–present) | highlights = <nowiki></nowiki> * 5× [[List of NBA champions|NBA Champion]] <small>([[2000 NBA Finals|2000]], [[2001 NBA Finals|2001]], [[2002 NBA Finals|2002]], [[2009 NBA Finals|2009]], [[2010 NBA Finals|2010]])</small> * 2× [[Bill Russell NBA Finals Most Valuable Player Award|NBA Finals MVP]] <small>([[2009 NBA Finals|2009]]–[[2010 NBA Finals|2010]])</small> * [[NBA Most Valuable Player Award|NBA Most Valuable Player]] <small>({{nbay|2007|end}})</small> * 12× [[List of NBA All-Stars|NBA All-Star]] <small>([[1998 NBA All-Star Game|1998]], [[2000 NBA All-Star Game|2000]]–[[2010 NBA All-Star Game|2010]])</small> * 2× [[List of National Basketball Association season scoring leaders|NBA scoring champion]] <small>({{nbay|2005|end}}–{{nbay|2006|end}})</small> * 8× [[All-NBA Team|All-NBA First Team]] <small>({{nbay|2001|end}}–{{nbay|2003|end}}, {{nbay|2005|end}}–{{nbay|2009|end}})</small> * 2× [[All-NBA Team|All-NBA Second Team]] <small>({{nbay|1999|end}}–{{nbay|2000|end}})</small> * 2× [[All-NBA Team|All-NBA Third Team]] <small>({{nbay|1998|end}}, {{nbay|2004|end}})</small> * 8× [[NBA All-Defensive Team|All-Defensive First Team]] <small>({{nbay|1999|end}}, {{nbay|2002|end}}–{{nbay|2003|end}}, {{nbay|2005|end}}–{{nbay|2009|end}})</small> * 2× [[NBA All-Defensive Team|All-Defensive Second Team]] <small>({{nbay|2000|end}}–{{nbay|2001|end}})</small> * [[NBA All-Rookie Team|NBA All-Rookie Second Team]] <small>({{nbay|1996|end}})</small> * 3× [[NBA All-Star Game Most Valuable Player Award|NBA All-Star Game MVP]] <small>([[2002 NBA All-Star Game|2002]], [[2007 NBA All-Star Game|2007]], [[2009 NBA All-Star Game|2009]])</small> * [[NBA All-Star Weekend Slam Dunk Contest|NBA Slam Dunk Contest winner]] <small>([[1997 NBA All-Star Game|1997]])</small> * [[Naismith Prep Player of the Year Award|Naismith Prep Player of the Year]] <small>(1996)</small> | profile = kobe_bryant }} '''ಕೋಬ್ ಬೀನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ''' ({{lang-en|Kobe Bean Bryant}}, ಜನನ {{Birth date|mf=yes|1978|8|23}}) ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಬ್ಬ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್]] ಆಟಗಾರ, ಅವರು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್]] ಗೆ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] (NBA) ನಲ್ಲಿ [[ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡ್]]ಆಗಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಂದು ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ನ ಜೀವನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಪದವಿ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ನಂತರ [[NBA ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ]] ತಮ್ಮ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರು [[ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೀ ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್]] ರಿಂದ [[1996 ರಲ್ಲಿ NBA ಆಯ್ಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ 13 ನೇ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ನಂತರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ಆಟಗಾರನಾಗಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಎತ್ತರದ-ಜಿಗಿತದ ಆಟಗಾರನೆಂದು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1997 ರ [[ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಡಂಕ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು]] ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನವರಾಗಿ ಗೆದ್ದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ತಂಡದ ಜೊತೆಗಾರ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ ಓ' ನೀಲ್]] [[2000]] ದಿಂದ [[2002]] ರ ವರೆಗೆ ಮೂರು ಅನುಕ್ರಮ [[NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು. [[2003-04]] ರ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಓ' ನೀಲ್ ರ ನಿರ್ಗಮದ ನಂತರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ತಂಡದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು. ತಮ್ಮ ಆಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಅಂಕಗಳಿಸುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, [[2005-06]] ಹಾಗೂ [[2006-07]] ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ NBA ದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಸಿದ ಆಟಗಾರನಾದರು.<ref name="bio"/> 2006 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಟೊರಾಂಟೊ ರ್ಯಾಫ್ಟರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಉನ್ನತ 81 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು, NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ<ref name="81-Point-Game Highlights">ವೆಬ್, ರಾಯ್ಸ್. [http://sports.espn.go.com/nba/dailydime?page=dailydime-060123 ಕೋಬ್ ರು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ], ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್.espn.ಗೊ.ಕಾಂ, ಜನವರಿ 23, 2006, 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಎರಡನೆಯ [[ಏಕೈಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಸಿದ]], [[ವಿಲ್ಟ್ ಚಾಂಬರ್ಲೇನ್]] ರ [[100 ಅಂಕ ಸಾಧನೆಗೆ]] ಕೇವಲ ಎರಡನೆಯವರಾದರು.<ref name="81-Point-Game Highlights"/> [[2007-08]] ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಋತುಮಾನದ [[ಅತ್ಯಂತ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಆಟಗಾರನೆಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (MVP) ಪಡೆದು, ತಮ್ಮ ತಂಡವನ್ನು [[2008 ರ NBA ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ]] ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref name="KobeWinsMVPbyNBA">NBA ಸ್ಟ್ಯಾಫ್. [http://www.nba.com//news/kobe_mvp_080506.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಮೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಲ್ಯುಬಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ ], nba.com, ಮೇ 7, 2008, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[2009]] ಹಾಗೂ [[2010]] ರಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಂದಾದನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ [[NBA ದ ಫೈನಲ್ಸ್ ನ MVP]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಬೇಖೆಮ್, ಗ್ರೇಗ್. [https://web.archive.org/web/20100619104826/http://news.yahoo.com/s/ap/20100618/ap_on_sp_bk_ga_su/bkn_nba_finals ಗೇಮ್ 7 ರಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, 16 ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು], news.yahoo.com, ಜೂನ್ 18, 2010, ಜೂನ್ 22, 2010,ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2010 ರಲ್ಲಿ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ತಂಡದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಅಂಕಗಳಿಸುವವರಾದರು. ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ, ಪ್ರಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್]] ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್,[[2002]], [[2007]], ಹಾಗೂ [[೨೦೦೯]] ರಲ್ಲಿ [[ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ MVP]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಆಲ್-NBA]] ತಂಡದ ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಹತ್ತು ಬಾರಿ [[ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್]] ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾರ್ಥಕ ಗೌರವವನ್ನು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಪಡೆದಂತಹ ಆತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರು. 2008 ರಲ್ಲಿ, [[USA ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿ [[2008 ರ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಸುವರ್ಣ ಪದಕ]] ಗೆದ್ದರು.<ref name="RedeemTeambySheridan">ಶೇರಿಡಾನ್, ಕ್ರಿಸ್. [http://sports.espn.go.com/oly/summer08/basketball/columns/story?columnist=sheridan_chris&amp;page=DreamRedeem-080825 ಡ್ರೀಮ್ ತಂಡದ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ರೀಡೀಮ್ ತಂಡವು ಬೆಲೆಬಾಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾದಿಸಿದರು ], sports.espn.go.com, ಆಗಸ್ಟ್ 25, 2008, ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2008, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[TNT]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್]] ರವರಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ದಶಕದ ಆಟಗಾರನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದರು.<ref>ಮಿಟ್ಚೆಲ್, ಹೋಸ್ಟನ್. [http://latimesblogs.latimes.com/sports_blog/2009/09/kobe-bryant-is-named-nba-player-of-the-decade.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು NBA ದಶಕದ ಆಟಗಾರನೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ], ''[[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್]] '', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24, 2009, ಜೂನ್ 22, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪ್ರಬಲ ಬಿಗಿಹಿಡಿತದ ಆಟಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜಯಗಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮಾಂಬ" ಹಾಗೂ "ದಿ ಕ್ಲೋಸರ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದರು. 2003 ರಲ್ಲಿ, [[ಕೊಲರಾಡೋದ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್]] ನ ಹೋಟೆಲ್ ಒಂದರಲ್ಲಿನ ನೌಕರಳಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ಆಪಾದನೆ]] ಹೊರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಪಾದಿತಳ ಜೊತೆ ವ್ಯಭಿಚಾರದ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ದೂರನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004 ರಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳಲು ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಆಪಾದಿತಳು ತಿಳಿಸಿದ ನಂತರ ಫಿರ್ಯಾದಿಗಾರರು ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |last=SI Staff |title=Rape case against Bryant dismissed (D.A. says accuser didn't want to proceed; experts wonder if civil lawsuit might be near settlement) |url=http://nbcsports.msnbc.com/id/5861379/ Rape case against Bryant dismissed |date=2004-11-02 |accessdate=2008-12-06 |publisher=[[MSNBC]] |work=Article & Video |archive-date=2010-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101003142345/http://nbcsports.msnbc.com/id/5861379 |url-status=dead }}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು == === ಬಾಲ್ಯತನ ಮತ್ತು ಯೌವನ === ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]ದ [[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯವನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ [[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ 76ers]] ತಂಡದ ಹಿಂದಿನ ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್]] ನ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರ [[ಜೋ "ಜೆಲ್ಲಿಬೀನ್" ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]] ಮತ್ತು ಪಮೇಲಾ ಕಾಕ್ಸ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಒಬ್ಬನೇ ಪುತ್ರ.<ref name="bio"/> ಅವರು [[ಜಾನ್ "ಚುಬ್ಬಿ" ಕಾಕ್ಸ್]] ರ [[ತಾಯಿ ಸಂಬಂಧಿತ]] ಸೋದರಳಿಯನೂ ಸಹ ಹೌದು. [[ಜಪಾನ್]] ನ [[ಕೋಬ್]] ನಲ್ಲಿನ [[ಹೆಸರುವಾಸಿ ಎತ್ತಿನ ಮಾಂಸ]]ದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟರು.<ref name="bio">{{cite web |last=NBA Staff |title=Kobe Bryant Bio |publisher=NBA.com |date=N.D. |url=http://www.nba.com/playerfile/kobe_bryant/bio.html |accessdate=2007-08-05}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಆರು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ಆವರ ತಂದೆಯು NBA ಬಿಟ್ಟು ವೃತ್ತಿಪರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟವಾಡುವುದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಹಿತ ಇಟಲಿಗೆ ಬಂದರು.<ref name="italy">{{cite video |people=Sportitalia Staff |title={{YouTube|id=_L6nVq2jspU|title=Intervista Kobe Bryant in italiano su Sportitalia 1^PARTE}} |date=2007-04-08 |accessdate=2008-06-28 |publisher=[[Sportitalia]]}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಕಲಿತರು.<ref name="italy"/><ref>ಕಾರ್, ಜಾನಿಸ್. [http://lakers.freedomblogging.com/2009/03/06/kobe-to-pau-pass-the-ball-por-favor/13129/ ಕೋಬ್ ರು ಪಾವ್ ಗೆ: ಪಾಸ್ ದಿ ಬಾಲ್, ಪೊರ್ ಫೇವರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203225036/http://lakers.blog.ocregister.com/2009/03/06/kobe-to-pau-pass-the-ball-por-favor/13129/ |date=2013-12-03 }}, ''[[ದಿ ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟಿ ರೆಜಿಸ್ಟರ್]]'', ಮಾರ್ಚ್ 6, 2009, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಬೇಸಿಗೆ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCJ/is_5_28/ai_71187958 |title="I Wish People Would Let Me Just Be Kobe" - basketball player Kobe Bryant - Interview &#124; Basketball Digest &#124; Find Articles at BNET |publisher=Findarticles.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2008-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080917093905/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCJ/is_5_28/ai_71187958 |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಮೂರು ವರ್ಷದವರಿರುವಾಗಲೆ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು,<ref>{{cite web|last=Owens |first=Jill |url=http://www.powells.com/biblio?isbn=9780822598497 |title=Kobe Bryant (Amazing Athletes) by Sylvia B. Bashevkin - Powell's Books |publisher=Powells.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಹಾಗೂ ಅವರು ಬಳೆಯುವಾಗ ಲೇಕರ್ಸ್ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Greatness">{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/nba/playoffs/2010/columns/story?columnist=macmullan_jackie&page=kobefilmstudy-100604 |title=2010 NBA playoffs: Kobe Bryant perfected his game by watching film - ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=2010-06-04 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಾತ NBA ಆಟಗಳ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಅಂಚೆಯಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುತ್ತದ್ದರು, ಅದನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Greatness"/> ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು [[ಸಾಕರ್]] ಆಡುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಕಲಿತರು; [[AC ಮಿಲಾನ್]] ಅವರ ಮೆಚ್ಚಿನ ತಂಡವಾಗಿದೆ.<ref name="KobeSoccerPlayer">{{cite news |last=Arroyave |first=Luis |title=NBA's Kobe Bryant almost became a soccer player |publisher=Chicago Tribune |year=2006}}</ref> ತಾವು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ತಾವು ಒಬ್ಬ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಕರ್ ಆಟಗಾರನಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ;<ref name="KobeSoccerPlayer"/> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹಿಂದಿನ [[FC ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ]] ದ ನಿರ್ವಾಹಕ [[ಫ್ರಾಂಕ್ ರಿಜ್ಕಾರ್ಡ್]] ಹಾಗೂ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಆಟಗಾರ [[ರೋನಾಲ್ಢಿನೋ]] ರ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿ.<ref name="usatoday">{{cite news |url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/2006-08-07-ronaldinho-north-american-tour_x.htm |title=Ronaldinho is a U.S. tour de force |last=D'Hippolito |first=Joseph |date=2006-08-08 |work=(Special for USA TODAY, Soccer > Inside Sports ) |publisher=[[USA Today]] |accessdate=2007-11-28}}</ref> ಜೋ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ 1991 ರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಕುಟುಂಬವು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದರು. === ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ === [[ಚಿತ್ರ:Kobe Bryant retired HS.jpg|thumb|220px|ಲೋವರ್ ಮೆರಿಯೊನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ #33 ಜರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ.]] ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾದ ಉಪನಗರ [[ಲೋಯರ್ ಮೆರಿಯಾನ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಲೋಯರ್ ಮೆರಿಯಾನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಹೊಸಬರಾಗಿ, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ (ಕಿರಿಯ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ) ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡಿದರು.<ref name="Merion">{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/nba/playoffs/2010/columns/story?page=beforetheywerestars-kobe-100601 |title=Before they were stars: Los Angeles Lakers' Kobe Bryant - ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=2010-06-01 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಅವರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ [[ಎರಡನೆಯ]] ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯು ಅವರನ್ನು ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲನೆ ವರ್ಷಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸಾಧನೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೂ ಆಡುತ್ತಾ, ಏಸಸ್ ಗೆ 77-13 ರ ದಾಖಲೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.<ref name="Merion"/> [[ಆಡಿಡಾಸ್]] ನ ABCD ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ, ಭವಿಷ್ಯದ NBA ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರ [[ಲಾಮರ್ ಓಡೋಮ್]] ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆಡುತ್ತಾ,<ref>{{cite web |url=http://www.reebokabcdcamp.com/mvps.html |title=ABCD Camp |publisher=Reebokabcdcamp.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100330060705/http://www.reebokabcdcamp.com/mvps.html |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 1995 ರ ಹಿರಿಯ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url=http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1153359/3/index.htm | work=CNN | title=Video | date=2009-03-23 | accessdate=2010-05-07 | archive-date=2009-03-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090322151209/http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1153359/3/index.htm | url-status=dead }}</ref> ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಆಗಿನ 76res ನ ತರಬೇತುದಾರ [[ಜಾನ್ ಲ್ಯೂಕಾಸ್]] ಅವರು ತಂಡದ ಜೊತೆ ಆಟವಾಡಲು ಹಾಗೂ ಅಭ್ಯಾಸದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಜೆರ್ರಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಹೌಸ್]] ಜೊತೆ ನೇರವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಆಟವಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=IHjt_-Ec0JQ |title=Kobe Bryant - ESPN SportsCentury [2 of 5&#93; |publisher=YouTube |date=2006-09-25 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಹಿರಿಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಏಸಸ್ ಅನ್ನು ಅದರ 53 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲನೆ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೆಡೆಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಆಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು 30.8 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಸರಾಸರಿ ಗಳಿಸಿ, 12 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು, 6.5 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು, 4.0 ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳು ಹಾಗೂ 3.8 ಬ್ಲಾಕ್ಡ್ ಶಾಟ್ಸ್ ಗಳಿಂದ ಏಸಸ್ ಅನ್ನು 31-3 ದಾಖಲೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು.<ref name="HighSchool">{{cite news| url=http://www.usatoday.com/sports/preps/basketba/2002-05-08-bryant.htm | work=USA Today | title=Bryant continues to hold court | date=2002-05-07 | accessdate=2010-05-07}}</ref> [[ವಿಲ್ಟ್ ಚೇಂಬರ್ಲೇನ್]] ಮತ್ತು [[ಲಯೋನೆಲ್ ಸಿಮ್ಮೊನ್ಸ್]] ರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತಾ, 2883 ಅಂಕಗಳಿಸಿ [[ಆಗ್ನೇಯ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ]] ಎಲ್ಲಾ-ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಮುಂಚೂಣಿ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.aceshoops.com/?s=history |title=History |publisher=Aces Hoops |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2011-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110507074734/http://www.aceshoops.com/?s=history |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ವರ್ಷದ ನೈಸ್ಮಿಥ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಆಟಗಾರ]], ವರ್ಷದ [[ಗ್ಯಾಟೊರೇಡ್]] ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ, [[ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್ ರ ಆಲ್-ಅಮೇರಿಕನ್]] ಹಾಗೂ ''[[USA ಟುಡೆ]] '' ಆಲ್-USA ಫಸ್ಟ್ ಟೀಮ್ ಆಟಗಾರನೆಂದು ಒಳಗೊಂಡು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ವರ್ಷದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/lakers/roster/0607_24bryant.html |title=#24 Kobe Bryant |work=NBA.com |publisher=Turner Sports Interactive, Inc |accessdate=2008-08-05}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತರಬೇತುದಾರ, ಗ್ರೇಗ್ ಡೌನರ್, "ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತಹ ಒಬ್ಬ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆಟಗಾರ" ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="HighSchool"/> 1996 ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಕೇವಲ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರೂ/ರಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[R&amp;B]] ಹಾಡುಗಾರ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿ ನಾರ್ವುಡ್]] ರನ್ನು ತಮ್ಮ [[ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತ ಸಭೆಗೆ]] <ref>{{cite web |url=http://www.mtv.com/bands/b/brandy/news_feature_061404/ |title=Brandy On Growing Up: A Candid Chat |accessdate=2009-01-15 |publisher=MTV NETWORKS |work=[[MTV.com]] |author=Pak, SuChin |archive-date=2012-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121214005153/http://www.mtv.com/bands/b/brandy/news_feature_061404/ |url-status=dead }}</ref> ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅವರ [[SAT]] ನ 1080 ರ<ref>{{cite web |last=Samuels |first=Allison |date=2003-10-13 |url=http://www.newsweek.com/id/61773/page/3 |title="Kobe Off The Court" |page=7 |publisher=[[NewsWeek]] |accessdate=2008-12-06 |archive-date=2009-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090608090029/http://www.newsweek.com/id/61773/page/3 |url-status=dead }}</ref> ಅಂಕವು ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಅವರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ, 17 ವರ್ಷದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[NBA ಗೆ ನೇರವಾಗಿ]] ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡರು, NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ರೀತಿ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ಕೇವಲ ಆರನೆಯ ಆಟಗಾರರು.<ref name="Merion"/> [[ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರನಿಂದ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರನಾಗಿ]] ನೇರವಾಗಿ NBA ಆಟಗಾರನಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವರ್ತಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು (20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ [[ಕೆವಿನ್ ಗಾರ್ನೆಟ್]] ರು ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾಗಿದ್ದರು).<ref name="Merion"/> ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ನಂತರ ತಾವು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರುವುದಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಅವರು [[ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಸೇರುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಿಳಿಸಿಸದರು.<ref>ಲ್ಯಾರಿ ಕಿಂಗ್ ಲೈವ್ (ಜನವರಿ 6, 2005). [http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0501/06/lkl.01.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸಂದರ್ಶನ ]. ''CNN''. ಮೇ 25, 2007, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> == NBA ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === 1996 NBA ಆಯ್ಕೆ === ಪ್ರಾಢಶಾಲೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಟಗಾರನಾಗಿ, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 13 ರನೆಯ [[ಡ್ರಾಫ್ಟ್]] ಪಿಕ್ ಅಪ್ ಆಗಿ [[1996 ರಲ್ಲಿ]] [[ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೀ ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್]] ರಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web|url=http://espndb.go.com/nba/finals/profile/_/id/110/type/player/kobe-bryant |title=Kobe Bryant Bio - NBA Finals - ESPNDB |publisher=Espndb.go.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ಕಾಲದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ, [[ಆರ್ನ ಟೆಲ್ಲೆಮ್]] ರ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೀ ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ಗೆ ಆಡುವುದು "ಒಂದು ಅಸಾಧ್ಯ".<ref name="Hornets">{{cite news |last=Robert |first=Selena |url=http://select.nytimes.com/2007/06/29/sports/29roberts.html |title=Destination Portland: A Big Man, a Small Place |publisher=New York Times |work=Sports |date=2007-06-29 |accessdate=2008-12-06}}</ref> ಆದರೂ, ಆ ಸಮಯದ ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ನ ಹೆಡ್ ಸ್ಕೌಟ್ ಬಿಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಚ್, ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ಒಪ್ಪಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಪಿಕ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಐದು ನಿಮಿಷದವರೆಗೂ ಯಾರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕೆಂದು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ಗೆ ತಿಳಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www2.journalnow.com/content/2008/jun/18/lakers-trade-for-bryant-has-been-misconstrued/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-03 |archive-date=2008-10-15 |archive-url=https://archive.is/20081015202520/http://www2.journalnow.com/content/2008/jun/18/lakers-trade-for-bryant-has-been-misconstrued/ |url-status=dead }}</ref> ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಗೆ ಮೊದಲು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಆಟಗಾರರಾದ [[ಲ್ಯಾರಿ ಡ್ರೂ]] ಹಾಗೂ [[ಮೈಖೇಲ್ ಕೂಪರ್]] ವಿರುದ್ಧ ಅಭ್ಯಾಸದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಿದರು, ಹಾಗೂ ಆಗಿನ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ನಿರ್ವಾಹಕ [[ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್]] ರ ಪ್ರಕಾರ "ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಆಡಿದರು".<ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=Deals Are What Made The Lakers |url= |work=Long Beach Press-Telegram |publisher= |date=2000-02-25 |accessdate= }}</ref> ಜುಲೈ 1, 1996 ರಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಸ್ಟಾರ್ಟಿಂಗ್ [[ಸೆಂಟರ್]], [[ವ್ಲಾಡೆ ಡಿವಾಕ್]] ರನ್ನು ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news |last=SI Staff |url=http://sportsillustrated.cnn.com/basketball/nba/news/2001/05/26/sayitaintso_lakers/ |title=Say It Ain't So (Transactions that broke our hearts) |publisher=CNN/[[Sports Illustrated]] |year=2001 |accessdate=2010-05-07 |archive-date=2010-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101017082046/http://sportsillustrated.cnn.com/basketball/nba/news/2001/05/26/sayitaintso_lakers/ |url-status=dead }}</ref> ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇನ್ನೂ 17 ವರ್ಷದರಾದ ಕಾರಣ, ಆಟದ ಋತುಮಾನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು 18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಸಹಿ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತರಾಗುವವರೆಗೂ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ಅವರ ಕರಾರುಗಳಿಗೆ ಸಹ-ಸಹಿ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="complex.com">{{cite web |url=http://www.complex.com/CELEBRITIES/Cover-Story/Kobe-Bryant |title=Kobe Bryant |publisher=Complex.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101009113352/http://www.complex.com/CELEBRITIES/Cover-Story/Kobe-Bryant |url-status=dead }}</ref> === ಮೊದಲ ಮೂರು ಋತುಮಾನಗಳು (1996–99) === ಆರಂಭಿಕ [[ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ತಮ್ಮ ಯುವ]] ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಬೆಂಚ್ ನಿಂದ ಬಂದು ಗಾರ್ಡ್ ಗಳಾದ [[ಎಡ್ಡಿ ಜೋನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನಿಕ್ ವ್ಯಾನ್ ಎಕ್ಸೆಲ್]] ರ ಹಿಂದೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Contemporary Black Biography">{{cite journal |last=Edited by Ashyia Henderson. |title="Kobe Bryant." |journal=Contemporary Black Biography |year=2008 |publisher=Gale Group, 2001; Reproduced in Biography Resource Center. Farmington Hills, Mich.: Gale, 2008. |volume=31 |url=http://0-galenet.galegroup.com.sapl.sat.lib.tx.us/servlet/BioRC?vrsn=149&OP=contains&locID=txshrpub100334&srchtp=name&ca=1&c=1&AI=U13015572&NA=Kobe+Bryant&ste=12&tbst=prp&tab=1&docNum=K1606001949&bConts=59 |accessdate=2008-12-06 |archive-date=2012-12-24 |archive-url=https://archive.today/20121224223803/http://0-galenet.galegroup.com.sapl.sat.lib.tx.us/servlet/BioRC?vrsn=149&OP=contains&locID=txshrpub100334&srchtp=name&ca=1&c=1&AI=U13015572&NA=Kobe+Bryant&ste=12&tbst=prp&tab=1&docNum=K1606001949&bConts=59 |url-status=dead }} http://0-galenet.galegroup.com.sapl.sat.lib.tx.us:80/servlet/BioRC{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು NBA ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಆಡಿದ ಆತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಾದರು (ತಂಡದ ಜೊತೆಗಾರ [[ಆಂಡ್ರೂ ಬೈನುಮ್]] ರಿಂದ ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ದಾಖಲೆ), ಹಾಗೂ ಎಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ NBA ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರೂ ಸಹ ಆದರು.<ref>{{Cite web |url=http://basketballdaily.today.com/2009/01/30/the-youngest-nba-basketball-player-records/ |title=ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ NBA ಬ್ಯಾಸಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಗಳು |access-date=2010-08-03 |archive-date=2010-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100124090925/http://basketballdaily.today.com/2009/01/30/the-youngest-nba-basketball-player-records/ |url-status=dead }}</ref> ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಿಯಮಿತ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಋತುಮಾನವು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಋತುಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅವರು ಒಂದು ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 15.5 ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ವಾರಾಂತ್ಯದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 1997 ರ [[ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಡುಂಕ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾದರು, 18 ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಡುಂಕ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರನಾದರು.<ref>{{cite web |last=NBA Staff |url=http://www.nba.com/history/allstar/slamdunk_year_by_year.html#1997 |title=All-Star: Slam Dunk Year-by-Year Results |publisher=[[NBA]]; nba.com/history/allstar |date=N.D. |accessdate=2008-08-25}}</ref> ಜೊಯೆಗಾರ ಬೆಂಚಿನ ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರ [[ಟ್ರಾವಿಸ್ ನೈಟ್]] ಜೊತೆ [[NBA ಆಲ್ ರೂಕಿ]] ಯ ಎರಡನೆಯ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸಾಧನೆಯು ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/history/awards_allrookieteams.html |title=All-Rookie Teams |publisher=[[NBA]].com |accessdate=2008-01-27}}</ref> ಋತುಮಾನದ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣಗಳು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು [[ಏರ್ ಬಾಲ್]] ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref name="HighSchool"/> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದ ಕೊನೆಯ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸರಿಸಮ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲುಭಾಗ ಹಾಗೂ 2 ಮೂರು-ಅಂಕದರದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಅವರು ಮೊದಲ ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅದರಿಂದ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು [[ಚಾಂಪಿಯನ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪಂದ್ಯವು]] [[ಉತ್ತಾಹ್ ಜಾಜ್]] ರಿಂದ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. "[ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್] ಮಾತ್ರ ಅಂತಹ ಶಾಟ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯವಿರುವ ಏಕಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು" ಎಂದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್]] ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/espn/page2/story?id=4152884 |title=Kobe Bryant's top ten moments - ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=2009-05-11 |accessdate=2010-06-08}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-RbLBGZwiR4 |title=Kobe vs Michael Documentary(Part 2) |publisher=YouTube |date=1998-02-01 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ [[ಎರಡನೆಯ ಆಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ]] ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಆಟದ ಸಮಯವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಯುವ ಗಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಸರಾಸರಿ ಅಂಕಗಳು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೂ 7.6 ರಿಂದ 15.4 ಕ್ಕೆ ಏರಿ ಎರಡರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/playerfile/kobe_bryant/career_stats.html |title=Kobe Bryant Career Stats Page |publisher=NBA.com |date=1978-08-23 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು "ಚಿಕ್ಕ ತಂಡವಾಗಿ" ಆಡಿದಾಗ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೇ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ನೋಡಬಹುದುತ್ತು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗಾರ್ಡ್ ಗಳ ಜೊತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಆಗಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಡುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು.<ref>[http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/29194361.html?dids=29194361:29194361&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳು; ಕೋಬ್ ರಿಗೆ ಒಂದು ಪೇಚಿನ ಸಂಗತಿ; NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳು: ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಈಗಲೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ತಂಡವಾಗಿ ಆಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರು ದೋಡ್ಡ ತಂಡಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗ ಬಹುದು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722111147/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/29194361.html?dids=29194361:29194361&FMT=ABS&FMTS=ABS |date=2013-07-22 }} ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಮೇ 4, 1998. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು NBA ದ ಆರನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ]] ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿ ಪಡೆದರು,<ref name="6thManVoting1998">{{cite web |url=http://www.basketball-reference.com/awards/awards_1998.html#smoy |title=1997–98 NBA Awards Voting |last=Basketball-References Staff |date=N.D. |publisher=Basketball Reference |accessdate=2008-12-07 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604231257/http://www.basketball-reference.com/awards/awards_1998.html#smoy |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಮತದಾನದ ಮುಖಾಂತರ, NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ [[NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್]] ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರೂ ಸಹ ಆದರು.<ref name="AllStarProfile">{{cite web |url=http://www.nba.com/allstar2008/players/kobe_bryant.html |title=All-Star Player Profile : Kobe Bryant |last=NBA Staff |date=N.D. |publisher=[[NBA]] |accessdate=2008-12-07}}</ref> ಅದೇ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನಾಲ್ಕೂ ಆಟಗಾರರು 1983 ರ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದೇ ತಂಡದಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅವರು ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರರಾದ ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್, [[ನಿಕ್ ವ್ಯಾನ್ ಎಕ್ಸೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಎಡ್ಡಿ ಜೋನ್ಸ್]] ರಿಂದ ಸೇರಲ್ಪಟ್ಟರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾರಂಬಿಕ ಆಟಗಾರನಲ್ಲದ 15.4 ಸರಾಸರಿ ಅಂಕಗಳು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚನದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Contract">{{cite news| url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00E6D81738F933A05752C0A96F958260 | work=The New York Times | title=BASKETBALL: N.B.A. ROUNDUP -- LOS ANGELES; Lakers' Bryant Signs for $71 Million | date=1999-01-30 | accessdate=2010-05-07}}</ref> [[1998-99]] ರ ಋತುಮಾನವು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಧಾನ ಗಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಉದ್ಭವವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಗಾರ್ಡ್ ಗಳಾದ ನಿಕ್ ವ್ಯಾನ್ ಎಕ್ಸೆಲ್ ಮತ್ತು [[ಎಡ್ಡಿ ಜೋನ್ಸ್]] ಅವರು ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಿದ 50 ಪಂದ್ಯಗಳ ಋತುಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಂದು 6 ವರ್ಷದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 70 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳ ಕರಾರಿನ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Contract"/> ಇದು ಅವರನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 2003-04 ರ ಋತುಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು [[ಮೈಖೇಲ್ ಜೋರ್ಡಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಜಾನ್ಸನ್]] ರ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="complex.com"/><ref>{{cite web |url=http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/23936063.html?dids=23936063:23936063&FMT=ABS&FMTS=ABS |title=KOBE BRYANT: THE AIR APPARENT? |date=January 27, 2009 |publisher=basketball-reference.com |accessdate=2009-01-27 |archive-date=2011-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110507041046/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/23936063.html?dids=23936063:23936063&FMT=ABS&FMTS=ABS |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1012689/index.htm |title=Showtime! |date=January 27, 2009 |publisher=basketball-reference.com |accessdate=2009-01-27 |archive-date=2008-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709011057/http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1012689/index.htm |url-status=dead }}</ref> ಆದರೂ, ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಉಪಾಂತ್ಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೋ ಸ್ಪರ್ಸ್]] ರಿಂದ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ]] ಕಾರಣದಿಂದ, ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಅಷ್ಟೇನು ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.basketball-reference.com/teams/LAL/1999.html |title=1998–99 Los Angeles Lakers Statistics |publisher=basketball-reference.com |accessdate=2008-06-23 |archive-date=2008-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080601055252/http://www.basketball-reference.com/teams/LAL/1999.html |url-status=dead }}</ref> === ಮೂರು-ಪೀಟ್ (1999–2002) === [[ಚಿತ್ರ:Lipofsky_Kobe.jpg|thumb|left|165px|ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು 2000 ದಿಂದ 2002 ರ ವರೆಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ನೇರ NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಲೇಕರ್ಸ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.]] 1999 ರಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ [[ಫಿಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್]] ತರಬೇತುದಾರನಾದಾಗ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಅದೃಷ್ಟವು ಬೇಗನೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.basketball-reference.com/teams/LAL/2000.html |title=1999–00 Los Angeles Lakers Statistics |publisher=basketball-reference.com |accessdate=2008-06-23 |archive-date=2008-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080601054410/http://www.basketball-reference.com/teams/LAL/2000.html |url-status=dead }}</ref> ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಆಲ್-NBA,<ref name="BryantAllNBA">{{cite web |url=http://www.nba.com/news/all_nba_team_020501.html |title=Bryant, McGrady Highlight All-NBA Selections |last=NBA Staff |date=2002-05-01 |publisher=[[NBA]] |accessdate=2008-12-07}}</ref> ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಮತ್ತು ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಸುಧಾರಣೆಯ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ [[ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಬ್ಬರಾದರು.<ref name="BryantAllDefensive">{{cite web |url=http://rawstory.com/news/afp/Garnett_Bryant_top_NBA_All_Defensiv_05122008.html |title=Garnett, Bryant top NBA All-Defensive selections |last=Raw Story Staff |date=2008-05-12 |publisher=[[The Raw Story]];[[Agence France-Presse|AFP]] |accessdate=2008-12-07 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905214649/http://rawstory.com/news/afp/Garnett_Bryant_top_NBA_All_Defensiv_05122008.html |url-status=dead }}</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮುಖ್ಯ ಸೆಂಟರ್-ಗಾರ್ಡ್ ಗಳ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓನೀಲ್]] ಕೆಳಗೆ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದರು. NBA ಉತ್ತಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ಏರಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಓ'ನೀಲ್ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಹಾಯವಾಗುವಂಥ, [[ಶಿಕಾಗೋ ಬುಲ್ಸ್]] ಗಳ ಜೊತೆ ಅವರು ಆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದ [[ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಅಫೆನ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಜಾಕ್ಸನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡರು. [[2000]], [[2001]], ಹಾಗೂ [[2002]] ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಗೆದ್ದ ಮೂರು ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಅಂತಹ ಒಂದು ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿದು ಸಾಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/lakers/history/lakers_history_new.html |title=LAKERS: Los Angeles Lakers History |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-23}}</ref> [[ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ವಿಜರ್ಡ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಋತುಮಾನದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗೆ ಗಾಯವಾದ ಕಾರಣ ಆರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[1999-2000]] ಕಾಲವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950CE7DB1130F936A25753C1A96F958260 N.B.A. : ನೋಟ್ ಬುಕ್ -- ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್; ಒಂದು ಕೈ ಮುರಿತದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಆರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಹೊರಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ ] ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 1999, ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ಟೈಮ್ಸ್</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದು 38 ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಆಡುತ್ತಾ, 1999-2000 ಪಂದ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಂದ್ಯದ ಅಂಕಗಳ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಇದು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನೆಡೆಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಓ'ನೀಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಜೋಡಿಯು ಸದೃಢ ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ 67 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ NBA ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಐದನೆಯ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಮುನ್ನೆಡೆಸಿತು. ಇದು ಓ'ನೀಲ್ MVP ಎಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲ್ಲುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಆಲ್-NBA ತಂಡದ]] ಎರಡನೆಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಆಲ್-NBA ದ ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು (ಡೀಫೆನ್ಸಿವ್ ಗೌರವವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರ).<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/lakers/history/lakers_history_new.html#35 |title=LAKERS: Los Angeles Lakers History |publisher=Nba.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಚಾಂಪಿಯನ್ಫಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಗೆ ಸಹಾಯಕ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಆಡುವಾಗ, [[ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಅಂತಿಮಗಳ 7 ನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 25 ಅಂಕಗಳ ಸಹಿತ, 11 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು, 7 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು, 4 ಬ್ಲಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಕೆಲವು ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.basketball-reference.com/boxscores/200006040LAL.html |title=Portland Trail Blazers at Los Angeles Lakers Box Score, June 4, 2000 |publisher=Basketball-Reference.com |date=2000-06-04 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2012-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016174800/http://www.basketball-reference.com/boxscores/200006040LAL.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಓ'ನೀಲ್ ಗೆ ಒಂದು ಆಲೇ-ಓಪ್ ಪಾಸ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಎಸೆದರು. [[2000 ದ NBA ಅಂತಿಮ]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಇಂಡಿಯಾನಾ ಪೇಸರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರಿಗೆ ಪಂದ್ಯ 2 ರ ಎರಡನೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾದದ ಕೀಲಿಗೆ ಗಾಯವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಆಟದ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯ 3 ಅನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪಂದ್ಯ 4 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ 22 ಅಂಕಗಳಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಓ'ನೀಲ್ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿ ಹೊರಗೆ ಹೋದ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಗೆಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ 120-118 ರಿಂದ ಗೆಲ್ಲಿಸಲು ಜಯಗಳಿಸುವ ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www2.indystar.com/library/factfiles/sports/basketball/indiana_pacers/2000/pacers2000.html |title=NBA Finals: Pacers vs. Lakers |publisher=.indystar.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100306102508/http://www2.indystar.com/library/factfiles/sports/basketball/indiana_pacers/2000/pacers2000.html |url-status=dead }}</ref> ಪಂದ್ಯ 6 ರಲ್ಲಿನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[1988]] ರ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಾಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>ಪ್ಲಾಷ್ಕೆ, ಬಿಲ್. [http://articles.latimes.com/2000/jun/15/sports/sp-41173 ಅದೊಂದು ಕನಸಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಕೋಬ್ ಆಗಿದ್ದರು ], ''[[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್]] '', ಜೂನ್ 15, 2000, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಂದು ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 6 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ (28.5) ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[2000-01]] ರ ಋತುಮಾನವು ಕಂಡಿತು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಓ'ನೀಲ್ ರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ವರ್ಷವೂ ಸಹ ಅದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-8847419_ITM |title=Article: No doubt: It's Bryant's team.(Chicago Tribune) &#124; AccessMyLibrary - Promoting library advocacy |publisher=AccessMyLibrary |date=2002-05-22 |accessdate=2010-06-08 |archiveurl=https://archive.today/20120716220703/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-6829909_ITM |archivedate=2012-07-16 |url-status=live }}</ref> ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ 5 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳಂತೆ ಅವರು ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನೆಡೆಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು, ಕೇವಲ 56 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 11 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 15-1 ರಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ 76ers]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋಲುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ, ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್, [[ಸಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ಕಿಂಗ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಯಾನ್ ಅಂಟೋನಿಯೊ ಸ್ಪರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅವರು ಮುಂದಿನ 4 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇ ವರ್ಷಗಳ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು, ಅದರಿಂದ ಅವರ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ ಗಳು 29.4 ಅಂಕಗಳಿಗೆ, 7.3 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತು 6.1 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಸಹಿತ ಅವರು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಪಡೆದರು. ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಒಕ್ಕೂಟದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರನೆಂದು ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರ ಓ'ನೀಲ್ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="HighSchool"/><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=jyfR2pDOt3k |title=Kobe Bryant greatest games (2001 playoffs): 36pts 9rbds 8asts in game 3 vs Spurs |publisher=YouTube |date=2008-09-03 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ನಿರಂತರ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಆಲ್ NBA ಸೆಕೆಂಡ್ ಟೀಮ್ ಹಾಗೂ ಆಲ್ NBA ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಟೀಮ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಕ್ಕೆ NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮಾಡಲೂ ಸಹ ಮತ ಪಡೆದರು (1999 ರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪಂದ್ಯವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ). [[2001-02 ರ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ]], ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 80 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 25.2 ಅಂಕಗಳು, 5.5 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತು 5.5 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡಾ 46.9 ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಟೀಮ್ ಮತ್ತು ಆಲ್-NBA ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಟೀಮ್ ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾ, ಅವರು ಆಲ್-NBA ಫಸ್ಟ್ ಟೀಮ್ ಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡು ಮೇಲೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಆ ವರ್ಷ 58 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಸಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ಕಿಂಗ್ಸ್]] ರ ಹಿಂದೆ [[ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಡಿವಿಜನ್]] ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದ ದಾಖಲೆಯ ಓಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗವು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವೆಂದು ತೋರಿತು. ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್ ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಮುನ್ನಡೆದರು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು 4-1 ರಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಸಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ಕಿಂಗ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಟದ ಬಯಲಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸರಣಿಯು 7 ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, 2000 ರದ NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಇದು ಮೊತ್ತ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆಯಿತು. ಆದರೂ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಭಾಗೀಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರನೆಯ ಬಾರಿಗೆ [[NBA ಫೈನಲ್ಸ್]] ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. [[2002 ರ ಫೈನಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಗಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಸರಾಸರಿ 26.8 ಅಂಕಗಳು, ಶೇಕಡಾ 51.4 ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಳು, 5.8 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು, 5.3 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪಡೆದರು.<ref name="Finals">{{cite news| url=http://www.usatoday.com/sports/nba/02playoffs/2002-06-14-kobe.htm | work=USA Today | title=Bryant's heroics, deference pay off for Lakers | date=2002-06-14 | accessdate=2010-05-07}}</ref> 23 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಾದರು.<ref name="Finals"/> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಆಟವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಫಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ಆಟಗಳ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯಗಳ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="Finals"/><ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/games/20020512/LALSAS/recap.html |title=PLAYOFFS 2002 |publisher=NBA.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಇದು ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತದ ಆಟಗಾರನೆಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿತು. === ಮಟ್ಟ ಮುಟ್ಟಲು ಅಸಮರ್ಥತೆ (2002–04) === [[ಚಿತ್ರ:Lakers Grizzlies 200304.jpg|thumb|220px|ಹೋರೇಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಟಿಪ್-ಆಫ್ ಜಂಪ್ ಬಾಲ್ ಹಾಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಂಫಿಸ್ ಗ್ರಿಜ್ಲೈಸ್ ನ ಪಾವ್ ಗ್ಯಾಸೋಲ್ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ (ಎಡದಿಂದ ಎರಡನೆಯವರು)ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ.]] [[2002-03]] ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಸರಾಸರಿ 30 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾ, ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರುವರಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ 40.6 ಸರಾಸರಿಯಿಂದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 40 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಗಳಿಸುತ್ತಾ, ಒಂದು ಚರಿತ್ರಾರ್ಹ ಓಟದ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಉನ್ನತವಾದ, ಅವರು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ 6.9 [[ರೀಬೌಂಡ್]] ಗಳು, 5.9 [[ಅಸಿಸ್ಟ್]] ಗಳು ಮತ್ತು 2.2 [[ಸ್ಟೀಲ್ಸ್]] ಗಳಿಂದ ಸರಾಸರಿ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಆಲ್-NBA ಮತ್ತು ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೊದಲನೆ ತಂಡಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲು ಮತ ಪಡೆದರು,<ref name="bio"/> ಹಾಗೂ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ನಿಯಮಿತ ಋತುಮಾನವನ್ನು 50-32 ರಿಂದ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳ]] ಆಟದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದರು ಮತ್ತು ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ ತಂಡವಾದ [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೊನಿಯೊ ಸ್ಪರ್ಸ್]] ಗಳಿಗೆ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಉಪಾಂತ್ಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋತರು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/playoffs2003/series?series=lalsas |title=NBA Playoffs 2003 – Los Angeles Lakers vs. San Antonio Spurs |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-23}}</ref> ಮುಂದೆ ಬಂದ [[2003-04]] ರ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೇಲೇರಲು NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗಳಾದ [[ಕಾರ್ಲ್ ಮಲೋನ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಯಾರಿ ಪೇಟೊನ್]] ಅವರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು.<ref>[http://www.nba.com/lakers/news/payton_malone_030716.html ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಫ್ರೀ ಏಜಂಟ್ ಗಳಾಗಿ ಗ್ಯಾರಿ ಪೇಟಾನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ಮೆಲೊನ್ ಅವರನ್ನು ಸಹಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ], nba.com, ಜುಲೈ 16, 2003, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಋತುಮಾನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಿಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೈದು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://www.thedenverchannel.com/sports/2314127/detail.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ಆಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430073753/http://www.thedenverchannel.com/sports/2314127/detail.html |date=2008-04-30 }}, [[KMGH-TV]], ಜುಲೈ 6, 2003, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಅಥವಾ ದಿನದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಹೋಗಿ, ಅದೇ ದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಂತರ ಆಡಲು ಪ್ರಯಾಣಿಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ಸರಾಸಿನೊ, ಜೊನ್. [http://www.usatoday.com/sports/columnist/saraceno/2004-04-21-saraceno-bryant_x.htm ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಮತ್ತು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಬದುಕುಳಿಯಲು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಇರುತ್ತಾರೆ ], ''[[USA Today]]'', ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2004, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ನಿಯಮಿತ ಋತುಮಾದ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಡಿದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಮತ್ತು [[ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಡಿವಿಜನ್]] ನ್ನಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಎರಡು ಬಜ್ಜರ್ ಬೀಟರ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಮೂರು-ಪಾಯಿಂಟರ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ, ಸಮಯವು ಮುಗಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಟವು ಸರಿಸಮನಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿತು.<ref name="Portland">ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=240414022 ಕೋಬ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಎರಡನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು ], sports.espn.go.com, ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2004, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಆ ಪಂದ್ಯವು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೂರು-ಪಾಯಿಂಟರ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು, ಆ ಕ್ಷಣ ಸಮಯ ಮುಗಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 105-104 ರಿಂದ ಮುನ್ನಡೆದರು.<ref name="Portland"/> [[ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ಸ್]] ಗಳ ನಾಲ್ಕು ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹೆಸರುಗಳಾದ, ಓ'ನೀಲ್, ಮೆಲೊನ್, ಪೆಟೊನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಜೊತೆ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[NBA ಫೈನಲ್ಸ್]] ತಲುಪಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/playoffs2004/series_minlal.html |title=Minnesota Timberwolves (1) vs. Los Angeles Lakers (2) |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-23}}</ref> ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, 1990 ರ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯ ಜಯಿಸಿದ [[ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ಪಿಸ್ಟನ್ಸ್]] ರಿಂದ, ಅವರು ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಬುಚರ್, ರಿಕ್. [http://sports.espn.go.com/nba/playoffs2004/columns/story?columnist=bucher_ric&amp;id=1822275 ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಸರಿಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ], sports.espn.go.com, ಜೂನ್ 15, 2004, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 22.6 ಅಂಕಗಳು ಹಾಗೂ 4.4 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆಟದ ಅಂಕದಿಂದ ಅವರು ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 35.1 ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/finals2004/ |title=Finals 2004 |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-23}}</ref> ಫಿಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ರ ಕರಾರು ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ನವೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ, ಹಾಗೂ [[ರೂಡಿ ಟೊಂಮ್ಜೊನೊವಿಕ್]] ಅವರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/coachfile/rudy_tomjanovich/ |title=Rudy Tomjanovich Coach Info |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-23}}</ref> [[ಲಾಮರ್ ಒಡಮ್]], [[ಕೆರೊನ್ ಬಟ್ಲರ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಗ್ರಾಂಟ್]] ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್ ಗೆ ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್ ರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news |url=http://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/2004-07-14-shaq-trade_x.htm |title=It's Official: Shaq traded to Heat for three players, draft pick |publisher=[[USAToday]] |accessdate=2008-06-23 | first1=David | last1=DuPree | date=2004-07-14}}</ref> ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಕ್ಲಿಪ್ಪರ್ಸ್]] ಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದು ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕರಾರಿಗೆ ಪುನರ್ಸಹಿಹಾಕಿದರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=1840336 ಕೋಬ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಇರುತ್ತಾರೆ ], sports.espn.go.com, ಜುಲೈ 16, 2004, ಜುಲೈ 16, 2008, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> === ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ನಿರಾಸೆಗಳು (2004–07) === [[ಚಿತ್ರ:Kobe Bryant dunk.jpg|thumb|left|160px|ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಒಳಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಎಲ್ಲದರಿಂದ ಅವರ ಗೌರವವು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ನಷ್ಟವಾದುದರ ಜೊತೆಗೆ 2004-05 ರ ಋತುಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. ಫಿಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವರು ಬರೆದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಹಾನಿಕಾರಕ ಘರ್ಜನೆಗಳು ಬಂದವು.''[[The Last Season: A Team in Search of Its Soul]]'' ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಗೊಂದಲದ [[2003-04 ರ ಋತುಮಾನದ]] ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಆ ಪುಸ್ತಕವು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಜಾಕ್ಸನ್ ರು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರನ್ನು "ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸುವುದಸಾಧ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/05/06/sports/basketball/06lakers.html |title=Coach and Star Savor Success in Collaboration |date=2006-05-06 |publisher=nytimes.com |accessdate=2008-08-05 | first=Howard | last=Beck}}</ref> ಋತುಮಾನ ನಡೆಯುವಾಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಲಿಕೆಯ ಪುನಾರಾವರ್ತನೆಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, [[ರೂಡಿ ಟೊಂಮ್ಜೊನೊವಿಕ್]] ಇದ್ದಕ್ಕಿದಂತೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=1982487 ಸೋಮವಾರದಂದು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ], sports.espn.go.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2005, ಜೂನ್ 23, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಟೊಂಮ್ಜೊನೊವಿಕ್ ಇಲ್ಲದೆ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಋತುಮಾನದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಸಹಾಯಕ ತರಬೇತುದಾರ [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಹ್ಯಾಂಬ್ಲೆನ್]] ರ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.nba.com/lakers/news/coaching_change_050202.html |title=Lakers Announce Coaching Change |date=2005-02-02 |publisher=nba.com/lakers |accessdate=2008-08-05}}</ref> ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ 27.6 ರ ಅಂಕ ಗಳಿಕೆಯಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಗಳಿಸುವವರಾಗಿದ್ದರೂ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಒದ್ದಾಡಿದರು. NBA ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಆಲ್-NBA ಮೂರನೆಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಕೆಳದರ್ಜೆಗೆ ಇಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ, NBA ನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರ ಸರ್ವರೀತಿಯ ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆ ವರ್ಷವು ಒಂದು ಪತನವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.<ref name="KobeBryantStatistics">{{cite web |url=http://www.basketball-reference.com/players/b/bryanko01.html |title=Kobe Bryant Statistics |publisher=basketball-reference.com |accessdate=2008-08-05 |archive-date=2012-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120501221509/http://www.basketball-reference.com/players/b/bryanko01.html |url-status=dead }}</ref> ಋತುಮಾನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, [[ರೇ ಅಲ್ಲೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಲ್ ಮೆಲೊನ್]] ಅವರ ಜೊತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬದ್ಧ ದ್ವೇಷವನ್ನೂ ಸಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>ಹ್ಯೂಜಸ್, ಫ್ರಾಕ್. [http://sports.espn.go.com/nba/columns/story?columnist=hughes_frank&amp;id=1945983 ಕೋಬ್ ರ ಜೊತೆ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಲೆನ್ ತಯಾರಾಗಿದ್ದಾರೆ ], sports.espn.go.com, ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2004, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=1944994 ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಮೆಲೋನ್ ರ ವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದ ಕೋಬ್ ರು 'ವಿಚಲಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ' ], sports.espn.go.com, ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2004, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[2005-06 ರ NBA ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ]] ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಡ್ಡ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಜೊತೆ ಹಿಂದಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, [[ಫಿಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್]] ಅವರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಲು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/coachfile/phil_jackson/ |title=Phil Jackson |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಆ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಇಬ್ಬರೂ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು]]. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ವ್ಯಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳ ಸಾಧನೆಗಳ ಕಾರ್ಯವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಋತುಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20, 2005 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮೂರು ಕಾಲು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮೇವರಿಕ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ 62 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, 62-61 ರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೇವರಿಕ್ಸ್ ತಂಡವನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೀರಿಸಿದ್ಸದರು, 24-ಸೆಕೆಂಡಿನ [[ಶಾಟ್ ಕ್ಲಾಕ್]] ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಮೂರು ಕಾಲು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.authenticbasketball.com/top_players/kobe_bryant.htm |title=Basketball: Kobe Bryant Profile and Information |publisher=authenticbasketball.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಜನವರಿ 16, 2006 ರಂದು, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್]] ಅನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ನಿಂದ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರ ನಡುವೆ [[ಕೆಟ್ಟು ಹೋದ ದ್ವೇಷದ]] ಭಾವನೆಗಳ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಪಂದ್ಯದ ಮೊದಲು ಕೈಕುಲುಕಿ ಅಪ್ಪುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹಾಗೂ ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ;ನೀಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಚಾರ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/17/AR2006011701377_pf.html|title=O'Neal Squashes Feud With Bryant|newspaper=The Washington Post|date=January 18, 2006|accessdate=January 17, 2009}}</ref> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, [[2006 ರ NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್]] ನಲ್ಲಿ, ಇಬ್ಬರೂ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಕ್ಕರು.<ref>{{cite web|last=Wurst |first=Matthew D. |url=http://www.nba.com/allstar2006/allstar_game/55things_as06.html |title=55 Things About the 55th All-Star Game |publisher=Nba.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> {{pquote|I couldn't even dream of this when I was a kid, not even in my dreams." Bryant said. "It's tough to explain, it just happened man.|Kobe Bryant on his 81 point performance|<ref>Misener, Darren. [http://www.nba.com/lakers/news/kobe_history_060123.html I Love the 80s -- Kobe Makes History], nba.com, January 24, 2006, accessed June 19, 2010.</ref>}} ಜನವರಿ 22, 2006 ರಂದು, [[ಟೊರಾಂಟೊ ರ್ಯಾಪ್ಟರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಧಿಕ 81 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="81-Point-Game Highlights"/><ref>basketball-reference.com, [http://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2006.html 2005–06 NBA ಋತುಮಾನದ ಸಾರಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004095456/http://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2006.html |date=2012-10-04 }}, ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2007, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ಎಲ್ಜಿನ್ ಬೇಯ್ಲರ್]] ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ 71 ಅಂಕಗಳ ಹಿಂದಿನ ತಂಡದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದುದೂ ಅಲ್ಲದೆ, NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ 81-ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯದ ಸಾಧನೆ, 1962 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಲ್ಟ್ ಚಾಂಬರ್ಲೇನ್]] ಅವರ [[100-ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯ]] ಮಾತ್ರ ಮೀರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20060122/TORLAL/recap.html |title=Eighty-One! Bryant Erupts as Lakers Roll |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಎಂದಿಗೂ ಆ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಆಟಗಾರರಾದ ಕೇವಲ ಚೇಂಬರ್ಲೇನ್ ಮತ್ತು ಬೇಯ್ಲರ್ ರನ್ನು ಜೊತೆ ಸೇರಿದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 45 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು, 1964 ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಗಳಿಸಿದಂತಹ ಮೊದಲನೆ ಆಟಗಾರರಾದರು.<ref>NBA.com (ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2006). [http://www.nba.com/news/pom_060201.html ಬಿಲ್ ಅಪ್ಸ್, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಂಥ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ]. 2007ರ ಮೇ 11ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಚೇಬರ್ಲೇನ್ ರನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಗೂ NBA ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ <ref>{{cite web |url=http://nbcsports.msnbc.com/id/11123899/site/21683474/ |title=Kobe's big month sets high expectations |publisher=msnbc.com |accessdate=2008-06-25 |archive-date=2008-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609215020/http://nbcsports.msnbc.com/id/11123899/site/21683474/ |url-status=dead }}</ref> ಎಂಟನೆಯ ಒಂದೇ ತಿಂಗಳಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸರಾಸರಿ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸರಾಸರಿ 43.4 ಅಂಕ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.authenticbasketball.com/top_players/kobe_bryant.htm |title=Basketball: Kobe Bryant Profile and Information |publisher=Authenticbasketball.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> 2005-06 ಋತುಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ 40-ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ (27) ಒಂದೇ ಋತುಮಾನದ ತಂಡದ ದಾಖಲೆಗೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳ (2,832) ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/lakers/roster/0607_24bryant.html |title=LAKERS: #24 Kobe Bryant |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ([[35.4]]) ರ ಸರಾಸರಿ ಅಧಿಕ ಅಂಕಗಳಿಸಿ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವರು ಒಕ್ಕೂಟದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳಿಸುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. 2006 ರ [[NBA ಮೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಲ್ಯುಯಬಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಅವಾರ್ಡ್]] ಗಾಗಿ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದರು, ಆದರೆ 22 ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಜಯಶಾಲಿ [[ಸ್ಟೀವ್ ನ್ಯಾಶ್]] ರಿಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡನೆಯವರಾದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/news/nash_mvp_05-06.html |title=Suns' Steve Nash Wins Second Consecutive MVP Award |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು 45-37 ರಿಂದ ದಾಖಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ಋತುಮಾನದ ಮೇಲೆ ಹನ್ನೊಂದು ಪಂದ್ಯಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂಡವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧಿಸುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/standings?season=2006 |title=NBA Standings – 2005–2006 |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-25}}</ref> [[2006-07 ರ NBA ಋತುಮಾನದ]] ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಜರ್ಸಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 8 ರಿಂದ 24 ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರೆಂದು ಋತುಮಾನದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವರು 33 ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಮೊದಲ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಸಂಖ್ಯೆಯು 24 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="HangUpOldJersey">{{cite web |last=Rovell |first=Darren |date=2006-04-26 |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2421874 |title=Bryant will hang up his No. 8 jersey, sources say. |accessdate=2007-05-25 |publisher=[[ESPN]]}}</ref> ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಪಂದ್ಯದ ಋತುಮಾನವು ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು 24 ಅನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅದು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಸಂಖ್ಯೆ 33 ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಕರೀಮ್ ಅಬ್ದುಲ್-ಜಬ್ಬಾರ್]] ರು ನಿವೃತ್ತಿಯಾದರು ಎಂದು [[TNT]] ನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಹೇಳಿದರು. [[ಆಡಿಡಾಸ್ ABCD ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ]] ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 143 ಧರಿಸಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊತ್ತ 8 ಅನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="HangUpOldJersey"/> ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ಆಟಗಳ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಗೇಮ್ 4 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು OT-ಫೋರ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಹೊಡೆತಗಳ ಸಹಿತ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಗೇರುತ್ತಾ, [[ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸನ್ಸ್]] ಗಳ ಮೇಲೆ ಸರಣಿಯನ್ನು 3-1 ರಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಡಿದರು. ಗೇಮ್ 6 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಸನ್ ಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಅವರು 6 ಕ್ಷಣದೊಳಗೆ ಬಂದರು, ಆದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 126 ಲ್ಲರ 118 ರಿಂದ ಅವರು ಆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋತರು.<ref name="phxlal">{{cite web |url=http://www.nba.com/playoffs2006/series_phxlal.html |title=Phoenix Suns (2) vs. Los Angeles lakers (7) |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ 27.9 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದು, ಕೊನೆಗೆ ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ ಗಳಿಗೆ ಸೋತರು.<ref name="phxlal"/> 2006 ರ ಋತುಮಾನದ ಆಟವಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಮೊಣಕಾಲು ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರು, ಇದು [[2006 ರ FIBA ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್]] ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2520373 |title=Kobe won't play for USA after knee surgery |date=2006-07-16 |publisher=ESPN.com |accessdate=2008-08-05}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Kobe Bryant Drives2.jpg|thumb|162px|ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು 50 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು.2006-07 ರ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಟೋಟಲ್ ಗಳು.]] [[2006-07 ಋತುಮಾನದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ 9 ನೆಯ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 18 ರಂದು, ಅವರು 31 ಅಂಕಗಳು, 6 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು 6 ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಗಳಿಸುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಎರಡನೆಯ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ MVP ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/allstar2007/allstar_game/index.html |title=NBA All-Star Game |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಋತುಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಅನೇಕ ಪಂದ್ಯದ ಬಯಲಿನ ಮೇಲಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಜನವರಿ 28 ರಂದು, ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಜಂಪ್ ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಅವರು [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೊನಿಯೊ ಸ್ಪರ್ಸ್]] ಗಳ ಗಾರ್ಡ್ [[ಮನು ಗಿನೊಬಿಲಿ]] ಯ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಮೊಣಕೈಯಿಂದ ತಮ್ಮ ತೋಳನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಹಾಗೆ ಹೊಡೆದರು.<ref name="flailed">{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2795315 |title=Bryant assessed flagrant foul for elbow in Philly |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ಪುನರಾವಲೋಕನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಕ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡ]]ನ್ ನಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ವಜಾಮಡಲ್ಪಟ್ಟರು. ತಮ್ಮ ತೋಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವಲ್ಲಿ "ಅಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಚಲನೆಯನ್ನು" ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2748084 |title=Kobe serves suspension against Knicks |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ನಂತರ, ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು, ಅವರು ಅದೇ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪುನಾವರ್ತಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡಿತು, ಈ ಬಾರಿ [[ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಟಿಂಬರ್ ವುಲ್ಫ್]] ಗಳ ಗಾರ್ಡ್ [[ಮಾರ್ಕೊ ಜರಿಕ್]] ಗೆ ಹೊಡೆದರು.<ref name="flailed"/> ಮಾರ್ಚ್ 7 ರಂದು, NBA ದವರು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರಿಗೆ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಒಂದು-ಪಂದ್ಯದಿಂದ ವಜಾಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2790534 |title=Kobe serves one-game suspension against Bucks |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 9 ರಂದು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದ ಅವರ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಕೈಲಿ ಕೂರ್ವರ್]] ರವರ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಮೊಣಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆದರು, ಅದನ್ನು ಟೈಪ್ ೧ [[ಎದ್ದುಕಾಣುವ ತಪ್ಪು]] ಪೂರ್ವಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವೆಂದು ಪುನರ್ವಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="flailed"/> ಮಾರ್ಚ್ 16 ರಂದು, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ 7-ಪಂದ್ಯಗಳ ಸೋಲುವ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತಹ [[ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಋತುಮಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ 65 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇದು ಅವರ 11-ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20070316/PORLAL/recap.html |title=Bryant Scores NBA Season-Best 65 in Lakers Win |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ನಂತರದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಮಿನ್ನೆಸೊಟ ಟಿಂಬರ್ ವುಲ್ಫ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ 50 ಅಂಕಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು,<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20070318/MINLAL/recap.html |title=Kobe Scores 50 to Lead Lakers Past Wolves |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಅದಾದ ನಂತರ ಅವರು [[ಮೆಂಫಿಸ್ ಗ್ರಿಜ್ಲಿರ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ರೋಡ್ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ 60 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು - ಮೂರು ನೇರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 50-ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಸಿದ ಎರಡನೆಯ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಅಟಗಾರನಾದರು, ಇದು 1987 ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಖೆಲ್ ಜೋರ್ಡಾನ್]] ಮಾಡಿದ ನಂತರದ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Scoring">{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20070322/LALMEM/recap.html |title=Bryant Scores 60 as Lakers Defeat Grizzlies |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> [[1962]] ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ 50-ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ, [[ಎಲ್ಜಿನ್ ಬೇಯ್ಲರ್]] ಆ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದರು,<ref name="Scoring"/> ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್ ಹಾರ್ನಟ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು 50 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, [[ವಿಲ್ಟ್ ಚಾಂಬರ್ಲೇನ್]] ನಂತರ NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 4 ನೇರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 50 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ ಎರಡನೆಯ ಆಟಗಾರರಾದರು, ವಿಲ್ಟ್ ಏಳು ಅನುಕ್ರಮವಾದ 50 ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಲಾ-ಕಾಲದ ಧುರೀಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2007/writers/ian_thomsen/03/24/kobe.50/index.html |title=Kobe's 50-point run more important because of wins |publisher=Ian Thomsen - Sports Illustrated.com |accessdate=2008-06-25 |date=2007-03-24 |archive-date=2012-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104015518/http://sportsillustrated.cnn.com/2007/writers/ian_thomsen/03/24/kobe.50/index.html |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹತ್ತು 50-ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಜೊತೆ ವರ್ಷವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು,<ref>ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ವಿಶ್ವ. [http://www.lakersuniverse.com/kobe/top_scoring_games.htm ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ]. 2007ರ ಮೇ 11ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಒಂದೇ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ 1961-62 ಹಾಗೂ 1962-63 ರಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ [[ವಿಲ್ಟ್ ಚಾಂಬರ್ಲೇನ್]] ನಂತರ ಅವರೊಬ್ಬರೇ ಆಟಗಾರರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ನೇರ ಗಳಿಕೆಯ ಋತುಮಾನದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/statistics/player/Scoring.jsp?league=00&season=22006&conf=OVERALL&position=0&splitType=9&splitScope=GAME&qualified=N&yearsExp=-1&splitDD= |title=Statistics |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> 2006-07 ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಜರ್ಸಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ NBA ಜರ್ಸಿಯಾಯಿತು.<ref name="top-sellchina">NBA.com. [http://www.nba.com/news/chinajerseys.html ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಜರ್ಸಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರದಾಗಿತ್ತು ], nba.com, ಮಾರ್ಚ್ 20, 2007, ಮೇ 25, 2007, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಾರರು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಹೊಸ ಸಂಖ್ಯೆ, ಹಾಗೂ ಆಟದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಸಾಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿದರು.<ref>ಓಲ್ಲರ್, ರಾಬ್ (ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2007). [http://www.dispatch.com/dispatch/contentbe/dispatch/2007/02/12/20070212-E1-01.html ಒಬ್ಬ ತಾರೆಯು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ: ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಡಂಕ್ ಗಳು ಅವರನ್ನು ಪುನಃ ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಅಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''ದಿ ಕೊಲಂಬಸ್ ಡಿಸ್ಪ್ಯಾಚ್''. 2007ರ ಮೇ 11ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ಡೆನ್ವರ್ ಪೋಸ್ಟ್ (ಮಾರ್ಚ್ 15, 2007). [http://www.bonham.com/NewsDetails.aspx?NID=279 ಕೋಬ್ ರವರಿಗೆ, ತಿರುಗಿ ಆಡುವುದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಟ ]. ''ದಿ ಬೊನ್ಯಾಮ್ ಗ್ರೂಪ್''. 2007ರ ಮೇ 11ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[2007 ರ NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ]], ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸನ್ಸ್ ಗಳಿಂದ, 4-1 ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/playoffs2007/series/series_w1s2.html |title=Suns Top Lakers, Move On to Second Round |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> === MVP ವರ್ಷ (2007–08) === ಮೇ 27, 2007 ರಂದು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ತಂಡಕ್ಕೆ [[ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್]] ಹಿಂದಿರುಗದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು [[ESPN]] ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref name="espn_kobe_west">{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2884339 |title=Kobe wants West to return to Lakers with full authority |accessdate=2007-10-16 |date=2007-05-28}}</ref> ತಂಡಕ್ಕೆ ವೆಸ್ಟ್ ರು ಹಿಂದಿರುಗುವುದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಲಾಷೆಯನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಮುಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಆಗದಿದ್ದರೆ ತಾವು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.<ref name="espn_kobe_west_2">{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2884792 |title=Kobe says he's just suggesting West's return, not demanding it |accessdate=2007-10-16 |date=2007-05-30}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಎ. ಸ್ಮಿಥ್]] ರ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಲೇಕರ್ಸ್ ನ "ಅಂತರಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಯ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡರು, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಂಡದಿಂದ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್]] ರ ನಿರ್ಗಮನಕ್ಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೆಂದು ಸಾಧಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ "ನಾನು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮೂರು ಘಂಟೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರ [[ಫಿಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್]] ರ ಜೊತೆ ಒಂದು ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ತಾವು ತಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="gazette_retracts_trade">{{cite web |url=http://www.gazette.com/sports/bryant_23036___article.html/don_phil.html |title=NBA: Kobe retracts his trade request |accessdate=2007-10-16 |date=2007-05-31 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928010446/http://www.gazette.com/sports/bryant_23036___article.html/don_phil.html |url-status=dead }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 23, 2007 ರಂದು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಕ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, 20,000 ಅಂಕಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಾದರು (29 ವರ್ಷಗಳು, 122 ದಿನಗಳು).<ref>sportsillustrated.com, [http://sportsillustrated.cnn.com/2007/basketball/nba/12/23/bc.bkn.bryant.20.ap/index.html ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 20,000 ಅಂಕಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071226135331/http://sportsillustrated.cnn.com/2007/basketball/nba/12/23/bc.bkn.bryant.20.ap/index.html |date=2007-12-26 }}. ಜನವರಿ 13, 2004ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> [[ಚಿತ್ರ:Lakers Finals 08.jpg|thumb|left|155px|2008 ರ NBA ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ 6 ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಸೋತರು]] ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2008 ರಂದು ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ "MCP ಕೀಲಿನಲ್ಲಿ ಆದ ವೋಲಾರ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಗಾಯದಿಂದ, ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹರಿಯುವಿಕೆಯ [[ರೇಡಿಯಲ್ ಕೊಲ್ಲಾಟರಲ್ ಲಿಗಮೆಂಟ್]] ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಅವಲ್ಷನ್ ಫ್ರಾಕ್ಚರ್]]" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ತಮ್ಮ ಶೂಟಿಂಗ್ ಕೈಯಿನ ಕಿಬ್ಬೆರಳಿಗೆ ಗಾಯವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳದೆ ನಿಯಮಿತ ಋತುಮಾನದ ಎಲ್ಲಾ 82 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಗಾಯದ ಬಗ್ಗೆ, "ನಾನು ನಮ್ಮ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಋತುಮಾನದ ನಂತರ ಹಾಗೂ ಈ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಡಮಾಡಲು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಸದರು. ಆದರೆ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಆ ಗಾಯವನ್ನು {{sic|myself}}ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಗಮನವಿಡುತ್ತಿರ ಬೇಕು."<ref name="injuryupdate">{{cite web |url=http://www.nba.com/lakers/news/080214kobeinjury.html?rss=true |title=KOBE BRYANT INJURY UPDATE |accessdate=2008-05-09 |date=2008-02-14}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 ರ ಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಗಾಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಾರದೆಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>[https://sports.yahoo.com/nba/news?slug=ap-kobebryant ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್: ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಆ ಕೈ ಬೆರಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629063339/http://sports.yahoo.com/nba/news?slug=ap-kobebryant |date=2011-06-29 }}, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2008</ref> 57-25 ರ ವೆಸ್ಟ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದಾಖಲೆಗೆ ತಮ್ಮ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾ, ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ನುಗ್ಗೆಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮೇ 6, 2008 ರಂದು, ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೊದಲ [[NBA ಮೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಲ್ಯುಯಬಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ]] ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅಧಿಕಾರಯುತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="KobeWinsMVPbyNBA"/> ಅವರು ಹೇಳಿದರು "ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯಾಣ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ, ಈ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಹೆಮ್ಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ."<ref>[http://www.latimes.com/sports/basketball/nba/lakers/la-sp-lakers7-2008may07,0,4349778,full.story ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್ ರವರು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ MVP ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511171442/http://www.latimes.com/sports/basketball/nba/lakers/la-sp-lakers7-2008may07,0,4349778,full.story |date=2008-05-11 }}, ''ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ '', ಮೇ 7, 2008, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಬಳಿ ಕರೆತರಲು ಜವಾಬ್ದಾರರಾದ [[ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್]] ಅವರು, NBA ಕಮೀಷನರ್ ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಟರ್ನ್ ರರಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು, "ಕೋಬ್ ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು. ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆಯ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇನು ನನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref>[http://www.presstelegram.com/moresports/ci_9200340 ಕೋಬ್ ರ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ವೆಸ್ಟ್ ರವರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730202329/http://www.presstelegram.com/moresports/ci_9200340 |date=2013-07-30 }}, ಮೇ 9, ೨೦೦೮, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ತಮ್ಮ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲ್ಲುವುದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ಬಾರಿ ಹಾಗೂ ಮೂರನೆಯ ನೇರ ಋತುಮಾನಕ್ಕೆ ಮೇ 8, 2008 ರಂದು ಆಲ್-NBA ತಂಡಕ್ಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರೊಬ್ಬರೆ ಸರ್ವಾನುಮತದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=3387097 ಆಲ್-NBA ತಂಡಕ್ಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರವರು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ], ESPN, ಮೇ 10, 2008, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ತಮ್ಮ ಎಂಟನೆ ಬಾರಿಯ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ, 24 ಮೊದಲ-ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ ಮತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ 52 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, [[ಕೆವಿನ್ ಗಾರ್ನೆಟ್]] ರ ಜೊತೆ NBA-ಆಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೊದಲ ತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರಾದರು.<ref>[http://www.nba.com/news/defensive_team_080512.html?rss=true ಕೋಬ್, ಗಾರ್ನೆಟ್ ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ], [[NBA]]. ಜನವರಿ 17, 2009, ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿ ಹಾಗೂ ನುಗ್ಗೆಟ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವತಃ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡು, 57-25 ರ ದಾಖಲೆಯ ಸಹಿತ 2007-08 ರ ನಿಯಮಿತ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಗೇಮ್ 1 ರಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಅವರು ತಾವೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆನೆಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹೇಳಿದರು, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮುಂದಾಗಿಡುವಂತೆ ಕೊನೆಯ 8 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 32 ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ 18 ಅನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20080420/DENLAL/recap.html |title=NBA.com: Gasol Powers Lakers Past Nuggets |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-18}}</ref> 2004 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೊನಿಯೊ ಸ್ಪರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಮೆಂಫಿಸ್ ಗ್ರಿಜ್ಲೈಸ್ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಸೋತ ಕಾರಣ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಒಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಹೊರ ಹೋಗುವಂತೆ ಅದು ಡೆನ್ವರ್ ಅವರು ಮೊದಲ 50-ಗೆಲುವಿನ ತಂಡವಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/playoffs2008/series/series_w1s1.html |title=Nuggets Put Up a Fight, but Lakers Get Sweep |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-18}}</ref> ಜಾಜ್ ವಿರುದ್ಧ ಮುಂದಿನ ಸುತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು 38 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಅಂತಯೇ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಜಾಜ್ ಅನ್ನು ಗೇಮ್ 1 ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20080504/UTALAL/recap.html |title=NBA.com: Bryant Scores 38 as Lakers Beat Jazz in Game 1 |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-18}}</ref> ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳೇನೋ ಗೆದ್ದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ 33.5 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹಾಕಿದರೂ ಸಹ, 3 ಮತ್ತು 4 ನೇ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು. ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ನಂತರ 6 ರಲ್ಲಿ ಉಪಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref name="LALUTA"/> ಇದು [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೊನಿಯೊ ಸ್ಪರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಆಡಲು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[NBA ಫೈನಲ್ಸ್]] ಗೆ ಸ್ವತಃ ಪ್ರವೇಶ ಕಳುಹಿಸಲು, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು 5 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಇದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಬಾರಿ ಹಾಗೂ NBA ಫೈನಲ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್]] ಇಲ್ಲದೆ ಹೋಗಲು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20080529/SASLAL/gameinfo.html |title=NBA.com: Finals 2008 Spurs at Lakers Game Info |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-18}}</ref> ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ನಂತರ [[6 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪರಾಜಯಗೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20080617/LALBOS/recap.html |title=Celtics Capture 17th NBA Title With Record Win Over Lakers |publisher=NBA.com Kobe Bryant now holds four NBA titles.|accessdate=2008-06-25}}</ref> === ಪುನರಾವರ್ತನೆ (2008–10) === {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = Images from the [[2008-09 NBA season]] | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Kobe Bryant 61 NYK4.jpg | width1 = 135 | caption1 = Bryant set a [[Madison Square Garden]] record with 61 points. | image2 = Kobe Bryant Courtney Lee2.jpg | width2 = 150 | caption2 = Bryant defended by [[Courtney Lee]] of the [[Orlando Magic]] }} 2008-09 ರ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಮೊದಲ ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/nba/teams/lal/schedule?v=cal&m=11&y=2008 |title=Los Angeles Lakers - Schedule - NBA - Yahoo! Sports |publisher=Sports.yahoo.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629063349/http://sports.yahoo.com/nba/teams/lal/schedule?v=cal&m=11&y=2008 |url-status=dead }}</ref> ಋತುಮಾನವು 17-2 ರಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಪ್ರಾಂಭಿಸಲು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೆಲುವುಗಳಿಗೆ ತಂಡದ ದಾಖಲೆ ಸಮ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.cbssports.com/nba/gamecenter/recap/NBA_20081207_MIL@LAL |title=Lakers equal best 19-game start in franchise history |accessdate=2009-01-25 |date=8 December 2008 |publisher=[[CBSSports.com]]}}</ref> ಹಾಗೂ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದೊಳಗೆ ಅವರು 21-3 ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆವೆಲಿಯರ್ಸ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಹೆಚ್ಚು ಪರಸ್ಪರ ವಿಜಯಗಳೂ ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು 6-0 ರೋಡ್ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಸಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು,<ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/nba/teams/lal/schedule?v=cal&m=02&y=2009 |title=Los Angeles Lakers - Schedule - NBA - Yahoo! Sports |publisher=Sports.yahoo.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227074456/http://sports.yahoo.com/nba/teams/lal/schedule?v=cal&m=02&y=2009 |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಋತುಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ತಮ್ಮ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ನೇರ [[ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್]] ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಳಿಸುತ್ತಾ ಹಾಗೂ NBA ಮೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಲುಯಬಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ತಾವು ಸ್ವತಃ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದರು.<ref>[http://www.nba.com/2009/news/features/rob_peterson/02/27/kobe_tops.mvp.20090227/index.html ಕೋಬ್ ರವರ ದೃಢವಾದ ಮುನ್ನಡೆತವು ಅವರನ್ನು ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದೆ ] ರಾಬ್ ಪೀಟರ್ಸನ್ ಅವರಿಂದ, NBA.com - ಮಾರ್ಚ್ 2, ೨೦೦೯</ref> ಮೂರು ಬಾರಿ ಆ ವಾರದ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಡುವುದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/2009/news/01/12/players.week/ |title=Lakers' Bryant, Magic's Howard named Players of the Week |publisher=NBA.com |date=2009-01-12 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 2, 2009 ರಂದು ನಿಕ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ 61 ಅಂಕಗಳಿಂದ [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದರು.<ref>ಬೆಕ್, ಹೋವಾರ್ಡ್. [https://www.nytimes.com/2009/02/03/sports/basketball/03knicks.html ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರವರು ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಸೆಟಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ], ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'', ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 2009, ಜೂನ್ 21, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ಮಹೊನೆ, ಬ್ರಿಯಾನ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009020218 ಗಾರ್ಡನ್ ಪಾರ್ಟಿ: ಕೋಬ್ ರ 61 ಅಂಕಗಳು MSG ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214171804/http://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009020218 |date=2013-12-14 }}, sports.yahoo.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 2009, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2009, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[2009 ರ NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್]] ನ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, 27 ಅಂಕಗಳು, 4 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು, 4 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತು 4 ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೋಡಿಸಿದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಹಿಂದಿನ ತಂಡದ ಜೊತೆಗಾರ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್]] ರ ಜೊತೆ ಸಹ-MVP ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/2009/allstar2009/02/16/main.20090215/index.html |title=Shaq, Kobe lead freestyling West All-Stars past East |publisher=NBA.com |date=2009-02-16 |accessdate=2010-06-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/games/20090215/ESTWST/gameinfo.html |title=East at West Game Scoreboard |publisher=NBA.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಋತುಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ (ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ) [[ಎಲ್ಜಿನ್ ಬೇಯ್ಲರ್]],<ref>ಕ್ರವ್ಝಯಾನೆಸ್ಕಿ, ಜೊನ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009022216 ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವುಲ್ಫ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227021428/http://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009022216 |date=2009-02-27 }}, sports.yahoo.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2009, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ಏಡ್ರಿಯಾನ್ ಡಾಂಟ್ಲೆ]],<ref>ಲಟ್ಜಕೆ, ಜೆಫ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009022425 ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಡವಾದ ಮುಂದುವರಿತದಿಂದ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಥಂಡರ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228171832/http://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009022425 |date=2009-02-28 }}, sports.yahoo.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2009, ಜೂನ್ 8, ೨೦೧೦, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ರಾಬರ್ಟ್ ಪ್ಯಾರಿಶ್]] <ref>CBSSports.com ವೈರ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್. [http://www.cbssports.com/nba/gamecenter/recap/NBA_20090306_MIN@LAL ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ವುಲ್ಫ್ ಗಳನ್ನು ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿದರು, 50 ವಿಜಯಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ NBA ತಂಡವಾದರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002051549/http://www.cbssports.com/nba/gamecenter/recap/NBA_20090306_MIN@LAL |date=2011-10-02 }}, cbssports.com, ಮಾರ್ಚ 7, 2009, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮತ್ತು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಕ್ಲೆ]] ಯವರನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ NBA ಆಲ್-ಟೈಮ್ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದರಿಂದ ಹದಿನೇಳನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿದರು. ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು 65-17 ರ ದಾಖಲೆಯ ಸಹಿತ ವೆಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. [[ಲೆಬ್ರೊನ್ ಜೇಮ್ಸ್]] ಅವರ ಹಿಂದೆ MVP ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿ ಬಂದರು,<ref>ಅಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆ. [http://www.nba.com/2009/news/05/04/mvp.release.20090504/index.html ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರು Kia MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರಿಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಹೋದರು ], nba.com, ಮೇ 4 2009, ಜುಲೈ 14, ೨೦೧೦, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹಾಗೂ ಆಲ್-NBA ಮೊದಲ ತಂಡ <ref>ಅಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆ. [http://www.nba.com/2009/news/05/12/allnba.team.release/ ಆಲ್-NBA ಮೊದಲ ತಂಡಕ್ಕೆ ಜೇಮ್ಸ್ ರವರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ], nba.com, ಮೇ 13 2009, ಜುಲೈ 14, 2010ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮತ್ತು ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೊದಲ ತಂಡಕ್ಕೆ <ref>ಅಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆ. [http://www.nba.com/2009/news/05/06/defensive.team/index.html 2008-09 NBA ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೊದಲ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೋವಾರ್ಡ್, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮುಂಚೂಣಿ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ], nba.com, ಮೇ 8 2009, ಜುಲೈ 14, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. thumb|left|157px|2009 NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಆದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಫಿಪ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾರಂಭದ ಎರಡು ಸುತ್ತುಗಳ ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಹೋಸ್ಟನ್ ರಾಕೆಟ್ಸ್]] ಗಳು ಹಾಗೂ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತಾಹ್ ಜಾಜ್]] ರನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ [[ಡೆನ್ವರ್ ನುಗ್ಗೆಟ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಆರನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ NBA ಫೈನಲ್ಸ್ ಗೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ನೇರ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. 2009 ರ NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ ತಂಡವಾಗಲು ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[ಒರ್ಲೆಂಡೊ ಮ್ಯಾಜಿಕ್]] ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲನೆಯ [[NBA ಫೈನಲ್ಸ್ MVP]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಪಡೆದರು, ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಸರಣಿಗೆ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಸರಾಸರಿ 32.4 ಅಂಕಗಳು ಹಾಗೂ 7.4 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದು [[1969 ರ NBA ಫೈನಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್]] ನಂತರ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮೊದಲ ಆಟಗಾರರಾದರು.<ref>{{cite web|author=By J.A. AdandeESPN.com (Archive) |url=http://sports.espn.go.com/nba/dailydime?page=dime-090615 |title=Daily Dime: Kobe named MVP as Lakers win NBA title - NBA - ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=2009-06-15 |accessdate=2010-06-08}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/2009-06-15-bryant-finals-mvp_N.htm|title= Man on a mission: Bryant revels in victory, Finals MVP|date=2009-06-14|work=USA Today|accessdate=2009-06-15 | first=Jeff | last=Zillgitt}}</ref> ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲ್ಲುವ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 30 ಅಂಕಗಳು, 5 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತು 5 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದ [[ಮೈಖೆಲ್ ಜೋರ್ಡಾನ್]] ನಂತರ ಮೊದಲಗರಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://espndb.go.com/nba/research/profile/_/id/110/type/player/kobe-bryant |title=Kobe Bryant Bio - NBA Finals - ESPNDB |publisher=Espndb.go.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> [[2009-10 ರ ಋತುಮಾನದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2009 ರಂದು, [[ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್]] ವಿರುದ್ಧ ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಒಂದೇ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು 3 ಅಂಕಗಳ ಶಾಟ್ ಒಂದನ್ನು ಹಾಕಿ, [[ಬಜ್ಜರ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುವ ಶಾಟ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು.<ref name="Miami">{{cite web |url=http://espn.go.com/blog/truehoop/post/_/id/11256/kobe-bryant-making-the-best-of-bad-situations |title=Kobe Bryant, making the best of bad situations |publisher=[[ESPN]].go.com |accessdate=2009-12-09}}</ref> ತಾವು ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಅದೃಷ್ಟದ ಶಾಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದಾಗಿತ್ತೆಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.<ref name="Miami"/> ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ, ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಟಿಂಬರ್ ವುಲ್ಫ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಲ [[ತೋರ್ಬೆರಳಿನಲ್ಲ]] ಒಂದು ಅವಲ್ಶನ್ ಫ್ರಾಕ್ಚರ್ ಅನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹೊಂದಿದರು.<ref name="sports.yahoo.com">ಬೇಖೆಮ್, ಗ್ರೇಗ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009121113 ನೇರ 11 ನೇ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಗೆದ್ದರು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಕೈ ಬೆರಳನ್ನು ಗಾಯಮಾಡಿಕೊಂಡರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812012429/http://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009121113 |date=2014-08-12 }}, sports.yahoo.com, ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಗಾಯವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಗಾಯದ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದನ್ನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="sports.yahoo.com"/> ಅವರ ಕೈಬೆರಳಿನ ಗಾಯದ ಐದು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಬಾರಿ ಮಿಲ್ವಕೀ ಬುಕ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ, ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಹಾಕಿದರು.<ref>ಪ್ಲೈ, ಕಾಲಿನ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=AgS.y6ONBr1GQesWKE3tvGy8vLYF?gid=2009121615 ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದ ಬಜ್ಜರ್ ನಲ್ಲಿ ಕೋಬ್ ರು ಹಾಕಿದ ಜಂಪರ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಬುಕ್ಸ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಗೆಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319090608/http://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=AgS.y6ONBr1GQesWKE3tvGy8vLYF?gid=2009121615 |date=2015-03-19 }}, sports.yahoo.com, ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2009, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ವಾರದ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ಹಾಗೂ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಅವರು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://www.nba.com/2010/news/01/06/players.of.month/index.html ಕೋಬ್, ಲೆಬ್ರೊನ್ ಅವರನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ನ ತಿಂಗಳ ಆಟಗಾರರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ], nba.com, ಜನವರಿ 6, 2010, ಏಪ್ರಿಲ್ 28, ೨೦೧೦, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://www.nba.com/2009/news/11/23/players.of.week/index.html ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ತಿಂಗಳ ಆಟಗಾರರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ], nba.com, ನವೆಂಬರ್ 24, 2009, ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Lakers White House 2010.jpg|thumb|220px|ಜನವರಿ 25, 2010 ರಂದು ಬಾರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ (ಬಲಗಡೆ) ಜೊತೆ ಡೆರೆಕ್ ಫಿಶರ್ (ಎಡಗಡೆ) ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ)]] ಜನವರಿ 1, 2010 ರಂದು, ಈ ಬಾರಿ ಸಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪಂದ್ಯ ಜಯಗಳಿಸುವ ಮೂರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |author=Jan 2, 2:28 am EST |url=https://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=AlPw372uPqShjYE24OAV48G8vLYF?gid=2010010113 |title=Kobe's 3-pointer at buzzer gives Lakers win - NBA - Yahoo! Sports |publisher=Sports.yahoo.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2015-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319085706/http://sports.yahoo.com/nba/recap%3B_ylt%3DAlPw372uPqShjYE24OAV48G8vLYF?gid=2010010113 |url-status=dead }}</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, [[ಕ್ಲೀವ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೆವೆಲಿಯರ್ಸ್]] ಗಳ ಎದರು ಒಂದು ಒಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 25,000 ಅಂಕಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಾದರು (31 ವರ್ಷ, 151 ದಿನಗಳು)<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://sports.espn.go.com/los-angeles/nba/news/story?id=4847254 25,000 ಅಂಕಗಳೊಡನೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 14 ಇತರೆ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಸೇರಿದರು ], sports.espn.go.com, ಜನವರಿ 22, 2010, ಜುಲೈ 13, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮತ್ತು ಜನವರಿ 31, 2010 ರಲ್ಲಿ [[ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತದೇ ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಆಟದ ಬಯಲಿನ ಗೋಲ್ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>ಗೋಲನ್, ಜಿಮ್ಮಿ. [https://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=Aiz4y0_CZDBjwr0jykuwGeq8vLYF?gid=2010013102 ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319085207/http://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=Aiz4y0_CZDBjwr0jykuwGeq8vLYF?gid=2010013102 |date=2015-03-19 }}[https://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=Aiz4y0_CZDBjwr0jykuwGeq8vLYF?gid=2010013102 ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಅದು ಈ ಬಾರಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319085207/http://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=Aiz4y0_CZDBjwr0jykuwGeq8vLYF?gid=2010013102 |date=2015-03-19 }}, sports.yahoo.com, ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2009, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅವರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ತಂಡದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕಾಲೀನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಗಳಿಕೆದಾರರಾಗಿ ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್ ರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದರು.<ref>ಟ್ರುಡೆಲ್, ಮೈಕ್. [http://www.nba.com/lakers/news/100201bryant_alltimescorer.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಸರ್ವ ಕಾಲೀನ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಂಕಗಳಿಕೆದಾರರಾದರು ], nba.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 2010, ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರಸ್, "[http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=300201029 ಗ್ರಿಜ್ಲೈಸ್ ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸೋತ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೋಬ್ ಅವರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂಕಗಳಿಕೆದಾರರಾಗಿ ವೆಸ್ಟ್ ರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದರು ]", sports.espn.go.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2010. 2008-11-02 ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪಾದದ ಕೀಲಿನ ಮುರಿತದಿಂದ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮುಖ್ಯ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು, ಹಾಗೂ [[ಮೆಂಫಿಸ್ ಗ್ರಿಜ್ಲೈಸ್]] ಗಳ ಎದರು ನಾಲ್ಕು ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಉಳಿದಿರುವಂತಯೇ ಮೂರು ಅಂಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು<ref>ಮೆಡಿನ, ಮಾರ್ಕ್. [http://lakersblog.latimes.com/lakersblog/2010/02/kobe-bryants-game-winner-in-9998-victory-over-memphis-grizzlies-shows-clutchness-cant-be-duplicated.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಹೊಡೆತದ 99-98 ರ ಮೆಂಫಿಸ್ ಗ್ರಿಜ್ಲೈಸ್ ಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತೋರಿಸಿತು. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100227032427/http://lakersblog.latimes.com/lakersblog/2010/02/kobe-bryants-game-winner-in-9998-victory-over-memphis-grizzlies-shows-clutchness-cant-be-duplicated.html |date=2010-02-27 }}, sports.yahoo.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 23, 2010, ಜೂನ್ 21, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 9, 2010 ರಂದು, ಟೊರಾಂಟೊ ರ್ಯಾಪ್ಟರ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಋತುಮಾನದ ಆರನೆಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹಾಕಿದರು.<ref>ಬೇಖೆಮ್, ಗ್ರೇಗ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=AlE2BVZ0w4mrHxy_lzrfziy8vLYF?gid=2010030913 ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಡವಾದ ಜಂಪ್ ನಿಂದ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು 3-ಪಂದ್ಯಗಳ ಸೋಲುವ ಸರಣಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319090741/http://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=AlE2BVZ0w4mrHxy_lzrfziy8vLYF?gid=2010030913 |date=2015-03-19 }}, sports.yahoo.com, ಮಾರ್ಚ್ 10, 2010, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2010 ರಂದು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 87 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಒಂದು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಕರಾರು ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>ಮರ್ಕಾಜಿ, ಅರಾಶ್. [http://sports.espn.go.com/los-angeles/nba/news/story?id=5050933 ಒಂದು ಕರಾರಿನ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಜೊತೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು ], espn.go.com, ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2010, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ತಮ್ಮ ಮಂಡಿ ಹಾಗೂ ಕೈ ಬೆರಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಕಾರಣ, ಅಂತಿಮ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಿಗದಿತ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ಋತುಮಾನದ ಪೂರ್ತಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗಾಯಗಳಿಂದ ನರಳಿದರು ಹಾಗೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಓಕ್ಲಹೋಮಾ ಸಿಟಿ ಥಂಡರ್]] ಎದರು ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದನೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕದವರಾಗಿ,<ref>ಹೇಲಿನ್, ಕುರ್ಟ್. [http://www.nbclosangeles.com/news/sports/Lakers-will-face-Thunder-in-the-first-round-90767524.html ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಥಂಡರ್ ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ ], ''[[NBC ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್]]'', ಏಪ್ರಿಲ್ 13, 2010, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ನಂತರ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>ಬ್ರಶ್ನಹಾನ್, ಮೈಕ್. [http://articles.latimes.com/2010/may/01/sports/la-sp-lakers-thunder-20100501 ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದದ್ದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸು - ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್], ''[[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'', ಮೇ 1, 2010, ಜೂನ್ 18, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಎರಡನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತಾಹ್ ಜಾಜ್]] ರನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಸಂಪೂರಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದರು,<ref>ಹ್ಯೂಜಸ್, ಫ್ರಾಂಕ್. [http://sportsillustrated.cnn.com/2010/writers/frank_hughes/05/11/lakers.jazz.game4/index.html ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೇಕ್ಸ್: ಲೇಕರ್ಸ್-ಜಾಜ್, ಗೇಮ್ 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100515121820/http://sportsillustrated.cnn.com/2010/writers/frank_hughes/05/11/lakers.jazz.game4/index.html |date=2010-05-15 }}, sportsillustrated.cnn.com, ಮೇ 11, 2010, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ಗೆ ಮುನ್ನಡೆದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಫೋನಿಕ್ಸ್ ಸನ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಗೇಮ್ 2 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 13 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಉನ್ನತಿಯಿಂದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು; [[1996]] ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಜಾನ್ಸನ್]] ರ 13 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಲೇಕರ್ ನಿಂದ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಮ್ಯಾಕ್ ಮೆನಾಮಿನ್, ಡೇವ್. [http://sports.espn.go.com/los-angeles/nba/news/story?id=5203784 ಒಂದು ಅತ್ಯುಗ್ರ ಮುಕ್ತಾಯದೊಡನೆ ಗ್ಯಸೋಲ್ ರವರು ಆಡುತ್ತಾ ಹತ್ತಿರಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ], sports.espn.go.com, ಮೇ 20, 2010, ಜೂನ್ 27, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಒಂದು ಮೂರನೆಯ ನೇರ ಋತುಮಾನಕ್ಕೆ NBA ಫೈನಲ್ಸ್ ಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಜಯಗಳಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋದರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://www.sportingnews.com/nba/article/2010-05-29/lakers-beat-suns-set-rematch-boston ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಸನ್ಸ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಗೆದ್ದು ಬೋಸ್ಟನ್ ನ್ನಿನ ವಿರುದ್ಧ ಪುನರ್ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100602133918/http://www.sportingnews.com/nba/article/2010-05-29/lakers-beat-suns-set-rematch-boston |date=2010-06-02 }}, ''[[ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್]]'', ಮೇ 11, 2010, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2008 ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ತಂಡವಾದ [[ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಪುನರ್ಪಂದದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಎರಡನೆ ಕ್ರಮಾನುಗತ [[NBA ಫೈನಲ್ಸ್ MVP]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಗಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾ ಹಾಗೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರಿಗೆ ಅವರ ಐದನೆಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಡುವಂತೆ ಗೇಮ್ 7 ರಲ್ಲಿ [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್]] ಗೆಲ್ಲಲು ಹದಿಮೂರು ಅಂಕದ ಮೂರನೆಯ ಕಾಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಹಿಂದಿರುಗಿಬಂದು ಗೆದ್ದರು.<ref>ಸ್ಮಿಥ್, ಸೆಕೊವ್. [http://hangtime.blogs.nba.com/2010/06/18/no-doubt-about-the-mvp/?ls=iref:nbahpt1 MVP ಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನಗಳಿಲ್ಲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120530133832/http://hangtime.blogs.nba.com/2010/06/18/no-doubt-about-the-mvp/?ls=iref%3Anbahpt1 |date=2012-05-30 }}, nba.com, ಜೂನ್ 18, 2010, ಜೂನ್ 18, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> NBA ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದು ಗೇಮ್ 7 ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಂತೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಯಿತು.<ref>ಅಂಡಾನ್ಡೆ, J.A. [http://espn.go.com/nba/dailydime/_/page/dime-100618/daily-dime 1. ][http://espn.go.com/nba/dailydime/_/page/dime-100618/daily-dime ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ತಂಡದ 16 ನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು ], espn.go.com, ಜೂನ್ 18, 2010, ಜೂನ್ 18, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> == ಆಟಗಾರರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Kobe Bryant Shane Battier.jpg|thumb|150px|ಶೇನ್ ಬಾಟ್ಟಿಯರ್ ಮೇಲೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] [[ಸ್ಮಾಲ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್]] ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ಆಡಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಬ್ಬ [[ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡ್]] ಆಟಗಾರ. ಅವರು ಕೊನೆಯ ಹನ್ನೆರಡು NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ 1999 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಆಲ್-NBA ಟೀಮ್ ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು,<ref name="hh">HoopsHype.com. [http://hoopshype.com/players/kobe_bryant.htm NBA ಆಟಗಾರರು – ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]. ಮೇ 8, 2007, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="ESPN">{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/nba/dailydime?page=dime-GreatestSGs |title=Special Dime: Greatest shooting guards of all time - NBA - ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=2008-03-11 |accessdate=2010-06-08}}</ref> [[NBA]] ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bio"/> ಕ್ರೀಡಾ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಒಂದೇಸಮನೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು [[ಮೈಖೆಲ್ ಜೋರ್ಡಾನ್]] ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆ ಹೋಲಿಕೆ ಬ್ರ್ಯಂಟ್ ರವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|author=By Marc SteinSpecial to ESPN.com |url=http://sports.espn.go.com/espn/print?id=1270487&type=columnist |title=ESPN.com - Kobe, Hill deal with being the next Michael |publisher=Sports.espn.go.com |date=2001-10-29 |accessdate=2010-06-08}}</ref> 2007 ರಲ್ಲಿ, [[ESPN]] ನಡೆಸಿದ ಕ್ರೀಡಾ ಬರಹಗಾರರ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಜೋರ್ಡಾನ್ ನಂತರ NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡ್ ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಆರಿಸಿದರು.<ref name="ESPN"/> 5.3 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು, 4,7 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು 1.5 ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆಗೆ (2009-10 ರ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಋತುಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿನಂತೆ), ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೂ ಸರಾಸರಿ 25.3 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾ, ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಫಲಪ್ರದ ಅಂಕಗಳಿಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |last=NBA Staff |url=http://www.nba.com/playerfile/kobe_bryant/career_stats.html |title=Kobe Bryant Career Stats Page |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಅವರು ತಮಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಂದೇ ಪಂದ್ಯದ NBA ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೂರು ಅಂಕಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |last=NBA Staff |url=http://www.nba.com/history/records/regular_3ptfg.html |title=Regular Season Records: Three-Point Field Goals |publisher=nba.com/history |accessdate=2008-08-05}}</ref> NBA ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಅಂಕಗಳಿಸುವವರೆಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಉದಾಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ,<ref>{{cite news| url=http://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/2006-01-23-100-points_x.htm | work=USA Today | title=Anyone up for 100? | first1=David | last1=DuPree | date=2006-01-24 | accessdate=2010-05-07}}</ref> ಆದರೆ ಅವರ ಸರಾಸರಿ ಶೇಕಡಾ 45.5 ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆಟದ ಬಯಲಿನ ಗೋಲ್ ಗಳಿಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವರು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲು ಡಿಫೆಂಡರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸಲು ತಮ್ಮ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವಂತಹ ಡಿಫೆಂಡರ್ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ಕೊನೆಯ ಹನ್ನೊಂದು ಋತುಮಾನಗಳ ಆಲ್-ಢಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಎರಡನೆಯ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bio"/> [[TNT]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್]] ಗಳೆರಡೂ 2000-2009 ಕ್ಕೆ ದಶಕದ NBA ಪ್ಲೇಯರ್ ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರವರೆನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thaindian.com/newsportal/sports/kobe-bryant-elected-as-the-nba-player-of-the-decade_100320608.html |title=Kobe Bryant Elected As The NBA Player Of The Decade |publisher=Thaindian.com |date=2010-02-15 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100609142228/http://www.thaindian.com/newsportal/sports/kobe-bryant-elected-as-the-nba-player-of-the-decade_100320608.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sportingnews.com/nba/article/2009-09-24/sporting-news-nba-athlete-decade-kobe-bryant-sg-lakers |title=Sporting News' NBA Athlete of the Decade: Kobe Bryant, SG, Lakers - Sporting News - NBA |publisher=Sporting News |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412122936/http://www.sportingnews.com/nba/article/2009-09-24/sporting-news-nba-athlete-decade-kobe-bryant-sg-lakers |url-status=dead }}</ref> == NBA ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು == {{NBA player statistics legend}} === ನಿಗದಿತ ಋತುಮಾನ === {{NBA player statistics start}} |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|1996}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್]] | 71 || 6 || 15.5 ||.417 ||.375 ||.819 || 1.9 || 1.3 ||.7 ||.3 || 7.6 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|1997}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 79 || 1 || 26.0 ||.428 ||.341 ||.794 || 3.1 || 2.5 ||.9 ||.5 || 15.4 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|1998}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 50 || 50 || 37.9 ||.465 ||.267 ||.839 || 5.3 || 3.8 || 1.4 || '''1.0''' || 19.9 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|1999|trunc=y}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 66 || 62 || 38.2 ||.468 ||.319 ||.821 || 6.3 || 4.9 || 1.6 ||.9 || 22.5 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2000}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 68 || 68 || 40.9 ||.464 ||.305 ||.853 || 5.9 || 5.0 || 1.7 ||.6 || 28.5 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2001}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 80 || 80 || 38.3 || '''.469''' ||.250 ||.829 || 5.5 || 5.5 || 1.5 ||.4 || 25.2 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2002}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | '''82''' || '''82''' || '''41.5''' ||.451 || '''.383''' ||.843 || '''6.9''' || 5.9 || '''2.2''' ||.8 || 30.0 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2003}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 65 || 64 || 37.6 ||.438 ||.327 ||.852 || 5.5 || 5.1 || 1.7 ||.4 || 24.0 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2004}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 66 || 66 || 40.7 ||.433 ||.339 ||.816 || 5.9 || '''6.0''' || 1.3 ||.8 || 27.6 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2005}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 80 || 80 || 41.0 ||.450 ||.347 ||.850 || 5.3 || 4.5 || 1.8 ||.4 || '''35.4''' |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2006}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 77 || 77 || 40.8 ||.463 ||.344 || '''.868''' || 5.7 || 5.4 || 1.4 ||.5 || 31.6 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2007}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | '''82''' || '''82''' || 38.9 ||.459 ||.361 ||.840 || 6.3 || 5.4 || 1.8 ||.5 || 28.3 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2008}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | '''82''' || '''82''' || 36.1 ||.467 ||.351 ||.856 || 5.2 || 4.9 || 1.5 ||.4 || 26.8 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2009}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 73 || 73 || 38.8 ||.456 ||.329 ||.811 || 5.4 || 5.0 || 1.6 ||.3 || 27.0 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ವೃತ್ತಿಜೀವನ | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| | 1021 || 873 || 36.4 ||.455 ||.340 ||.838 || 5.3 || 4.7 || 1.5 ||.6 || 25.3 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| | 11 || 11 || 27.1 ||.503 ||.354 ||.778 || 4.5 || 4.6 || 2.7 ||.4 || 18.8 {{end box}} === ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳು === {{NBA player statistics start}} |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[1996–97]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್]] | 9 || 0 || 14.8 ||.382 ||.261 ||.867 || 1.2 || 1.2 ||.3 ||.2 || 8.2 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[1997–98]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 11 || 0 || 20.0 ||.408 ||.214 ||.689 || 1.9 || 1.5 ||.3 ||.7 || 8.7 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[1998–99]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 8 || 8 || 39.4 ||.430 ||.348 ||.800 || 6.9 || 4.6 || '''1.9''' || 1.2 || 19.8 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[1999–00]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 22 || 22 || 39.0 ||.442 ||.344 ||.754 || 4.5 || 4.4 || 1.5 || '''1.5''' || 21.1 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2000–01]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 16 || 16 || 43.4 ||.469 ||.324 ||.821 || '''7.3''' || '''6.1''' || 1.6 ||.8 || 29.4 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2001–02]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 19 || 19 || 43.8 ||.434 ||.379 ||.759 || 5.8 || 4.6 || 1.4 ||.9 || 26.6 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2002–03]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 12 || 12 || 44.3 ||.432 || '''.403''' ||.827 || 5.1 || 5.2 || 1.2 ||.1 || 32.1 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2003–04]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 22 || 22 || 44.2 ||.413 ||.247 ||.813 || 4.7 || 5.5 || '''1.9''' ||.3 || 24.5 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2005–06]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 7 || 7 || '''44.9''' || '''.497''' ||.400 ||.771 || 6.3 || 5.1 || 1.1 ||.4 || 27.9 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2006–07]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 5 || 5 || 43.0 ||.462 ||.357 || '''.919''' || 5.2 || 4.4 || 1.0 ||.4 || '''32.8''' |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2007–08]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 21 || 21 || 41.1 ||.479 ||.302 ||.809 || 5.7 || 5.6 || 1.7 ||.4 || 30.1 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2008–09]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | '''23''' || '''23''' || 40.8 ||.457 ||.349 ||.883 || 5.3 || 5.5 || 1.7 ||.9 || 30.2 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2009–10]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | '''23''' || '''23''' || 40.1 ||.458 ||.374 ||.842 || 6.0 || 5.5 || 1.4 ||.7 || 29.2 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ವೃತ್ತಿಜೀವನ | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| | 198 || 178 || 39.4 ||.448 ||.337 ||.815 || 5.2 || 4.8 || 1.4 ||.7 || 25.5 {{end box}} == ಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು == {{Main|List of career achievements by Kobe Bryant}} == ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Kobe Bryant Beijing Olympics 20080810 d-1024-627v.jpg|thumb|upright|left|2008 ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]] {{MedalTableTop}} {{MedalCountry|{{USA}}}} {{MedalSport | Men's [[Basketball]]}} {{MedalCompetition|[[Basketball at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalGold| [[2008 Summer Olympics|2008 Beijing]] | [[Basketball at the 2008 Summer Olympics|Team competition]]}} {{MedalCompetition|[[FIBA Americas Championship]]}} {{MedalGold| [[FIBA Americas Championship 2007|2007 Las Vegas]] | [[FIBA Americas Championship 2007|Team competition]]}} {{MedalBottom}} ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿರಿಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ]]ದೊಂದಿಗೆ 2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರರಾರಂಭವಾಯಿತು. 2007 ರ USA ಪುರುಷರ ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 10-0 ಯಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದ USA FIBA ಅಮೇರಿಕಾಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಸುವರ್ಣ ಪದಕ ಗಳಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪುರುಷರನ್ನು 2008 ರ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಅವರು USA ದ FIBA ಅಮೇರಿಕಾಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ನ ಎಲ್ಲಾ 10 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಫ್ರೀ ಥ್ರೋ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು, 3-ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಬಯಲಿನ ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಎಲ್ಲಾ FIBA ಅಮೇರಿಕಾಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಸ್ಪರ್ಧಾಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಅಂಕಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ 15 ನೆಯವರಾಗಿ, ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ 14 ನೆಯವರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯವರಾಗಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಆಡಿದ 10 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟರಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳು ಉಳಿದಿರುವಾಗ,{{convert|14|ft|m}} ಅಂಕಣದ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಜಂಪರ್ ಸಹ ಹಾಕಿದರು. ಅವರು ಈಗ ಸಧ್ಯ ಸರಾಸರಿ 16.3 ಅಂಕಗಳು, 2.2 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತು 3.1 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಸಹಿತ ಶೇಕಡ.530 ಯ ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.usabasketball.com/men_team.php?bios=bryant_kobe |title=USA Basketball |publisher=USABasketball.com |accessdate=2008-06-18 |archive-date=2008-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080702194340/http://www.usabasketball.com/men_team.php?bios=bryant_kobe |url-status=dead }}</ref> ತಮ್ಮ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸ್ತರಣಾ ಅಂಗವಾಗಿ, ''ಕೋಬ್ ಮೆಂಟು '' ಪ್ರದರ್ಶನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಚೀನೀಯರ TV ರಿಯಾಲಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಹ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನಾದ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು ಕವಾಯಿತು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಅವರು ಆಡಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ನುಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆಟಗಾರರು ಪರಸ್ಪರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.kb24.com/news/article/687.html |title=Kobe Mentu |publisher=kb24.com |accessdate=2008-07-07 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜೂನ್ 23, 2008 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು USA ಪುರುಷರ ಸೀನಿಯರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ [[2008 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/espn/wire?section=oly&id=3457017 |title=James, Bryant to lead US team |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಇದು ಅವರು ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಗೆ ಹೊಗಿದ್ದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[2000 ದ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಂತರ ಒಂದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸುವರ್ಣ ಪದಕಕ್ಕೆ, 2008, ಆಗಸ್ಟ್ 24 ರಂದು, 2008 ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನ [[ಸುವರ್ಣ ಪದಕದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] 118-107 ರಿಂದ ಟೀಮ್ USA ಸ್ಪೇನ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು, ಆಗ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಆರು ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಸಹಿತ, ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ 13 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 20 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last=Mahoney |first=Brian |url=https://sports.yahoo.com/olympics/beijing/basketball/news;_ylt=AuGHmuNqSb9u8mF3f8TKyce8vLYF?slug=ap-bko-spain-us&prov=ap&type=lgns |title=US hoops back on top, beats Spain for gold medal |publisher=[[Yahoo Sports]] |date=2008-08-24 |accessdate=2008-12-06 |archive-date=2014-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419080817/https://sports.yahoo.com/olympics/beijing/basketball/news%3B_ylt%3DAuGHmuNqSb9u8mF3f8TKyce8vLYF?slug=ap-bko-spain-us&prov=ap&type=lgns |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಎಂಟು ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ಬಯಲಿನಿಂದ.462 ಗಳಿಸುತ್ತಾ, 2.1 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು ಹಾಗೂ 2.8 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಾಸರಿ 15.0 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. == ಆಟದ ಬಯಲಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ == === ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ === "G'd Up" ಎಂಬ [[ದಿ ಎಸ್ಟ್ಸಿಡಜ್ಜ್]] ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಹಿಂಬದಿಯ ನೃತ್ಯಗಾತಿಯಾಗಿ ಆಕೆಯು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ 17-ವರ್ಷದ ವೆನೆಸ್ಸ ಲೈನೆ ಳನ್ನು 21-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಮಾಡಿದರು.<ref name="rap">{{cite web |url=http://www.eonline.com/On/Holly/Shows/Bryant/facts.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060219203516/http://www.eonline.com/On/Holly/Shows/Bryant/facts.html |archivedate=2006-02-19 |title=Everything You Need to Know About Kobe Bryant |accessdate=2007-10-16}} – ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮಶೀನ್ ಕ್ಯಾಚೆ ಇಂದ 2006-02-19</ref> ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯೇ ಆಗದ, ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶದ ಸಂಗೀತದ ಆಲ್ಬಮ್ ಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅದೇ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಪ್ರೇಮ ಸಲ್ಲಾಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು ಹಾಗೂ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ಬೀಚ್]] ನಲ್ಲಿನ, [[ಮರೀನಾ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಲೈನ್ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ, ಕೇವಲ ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಮೇ 2000 ದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="rap"/> ಮಾಧ್ಯಮದವರ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯಾಸದ ಮುಖಾಂತರ ಆಕೆಯು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದಳು.<ref name="rap"/> ವೆನೆಸ್ಸಳ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಮಗಳು ಲೈಲಾ ಲೈನೆ ಪ್ರಕಾರ, [[ವಿವಾಹ ಪೂರ್ವ ಒಪ್ಪಂದ]] ಯಾವುದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು "''ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು'' " ಎಂದು ವೆನೆಸ್ಸಳು ಹೇಳಿದಳು.<ref>{{cite web |url=http://allstarz.hollywood.com/kobe/vanessa02.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070406105500/http://allstarz.hollywood.com/kobe/vanessa02.htm |archivedate=2007-04-06 |author=Shawn Hubler |title=Kobe's costar Vanessa Laine was just another sheltered teenager in Orange County. Then she fell in love with a phenomenon. |accessdate=2007-10-16}} – ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮಶೀನ್ ಕ್ಯಾಚೆ ಇಂದ 2007-04-06</ref> [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ, ಡನಾ ಪಾಯಿಂಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 2001 ರಂದು ಅವರು ವಿವಾಹವಾದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಾಗಲಿ, ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು, ಬಹಳ ಕಾಲದ ಸಲಹೆಗಾರ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಆರ್ನ ಟೆಲ್ಲೆಮ್ ರಾಗಲಿ, ಇಲ್ಲವೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಂಡದ ಜೊತೆ ಆಟಗಾರರು ಯಾರೂ ಹಾಜರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಂದ ವಿರೋಧವಿತ್ತು. ಅದೂ ಅಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾ-ಅಮೇರಿಕಾ ಮೂಲದವಳಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯ ಜೊತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref name="rap"/> ಈ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಅಗಲಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು, ಇದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಗಳ ಮೊದಲ ಮಗು, ನಟಾಲಿಯಾ ಡೈಮಾನ್ಟೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗಳು, ಜನವರಿ 19, 2003 ರಂದು ಜನಿಸಿದಳು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರಿಗೆ ನಟಾಲಿಯಾಳ ಜನನವು ತಮ್ಮ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮರೆತು ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಜೊತೆ ರಾಜಿಯಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರಿತು. 2005 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೆನೆಸ್ಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಎಕ್ಟೋಪಿಕ್ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ]] ಕಾರಣದಿಂದ [[ಗರ್ಭಸ್ರಾವವನ್ನು]] ಅನುಭವಿಸಿದಳು. ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಮಗಳು, ಗಿಯನ್ನ ಮರಿಯಾ-ಒನೊರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಮೇ 1, 2006 ರಂದು ಜನಿಸಿದಳು. [[ಫ್ಲೊರಿಡಾದಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದ, ತಂಡದ ಹಿಂದಿನ ಜೊತೆ ಆಟಗಾರ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್]] ರ ಮಗಳು ಮೆರಾಹ್ ಸಾನಾಗಿಂತ ಆರು ನಿಮಿಷ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗಿಯನ್ನ ಜನಿಸಿದಳು.<ref>ಸಂಗೀತದ ಸಂಪರ್ಕ. http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/mndwebpages/shaq%20is%20a%20dad%20six%20minutes%20after%20kobe_02_05_2006 Shaq is a Dad Six Minutes After Kobe]. 2007ರ ಮೇ 11ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2007 ರ ಒಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಇನ್ನೂ ಸಹ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆಂದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು.<ref name="italy"/> === ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ಆಪಾದನೆ === {{Main|Kobe Bryant sexual assault case}} 2003 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, 19-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೋಟೆಲ್ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿ [[ಕೆಟೆಲೈನ್ ಫೇಬರ್]] ಳಿಂದ ದಾಖಲಿಸಿದ ಒಂದು [[ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ]] ದೂರಿನ ತನಿಖೆಯ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ [[ಕೊಲೆರಾಡೋ]] ದ [[ಈಗಲ್]] ನ ಶರೀಫರ ಕಚೇರಿಯು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡಿತು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಮಂಡಿಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲು ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಈಗಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಕೊರ್ಡಿನಲ್ಲೆ ಹೋಟೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಲಾಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾ ಗೆ ಬಂದು ತಂಗಿದ್ದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಹೋಟೆಲ್ ನ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತನ್ನನ್ನು ಬಲಾತ್ಕರಿಸಿದರು ಎಂದು ಫೇಬರ್ ಆಪಾದಿಸಿದಳು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಆಪಾದಿತೆಯ ಜೊತೆ ವ್ಯಭಿಚಾರದ ಲೈಂಗಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |last=SI Staff |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2003/basketball/nba/12/26/kobe.interview.ap/index.html?cnn-yes |date=2003-12-23 |title=Bryant distracted, scared amid sex assault case |agency=Associated Press |publisher=[[Sports Illustrated]] |accessdate=2007-02-25 |archive-date=2004-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040906074827/http://sportsillustrated.cnn.com/2003/basketball/nba/12/26/kobe.interview.ap/index.html?cnn-yes |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/lakers/2004-02-12-shaq-kobe_x.htm |title=Shaq, Kobe still main keys to Lakers' fortunes |first=David Leon |last=Moore |date=2004-02-12 |work=[[USA Today]] |accessdate=2007-02-25 }}</ref> ಈ ಆಪಾದನೆಯು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಗೌರವವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿತು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವಿಶ್ವಾಸವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿಯಿತು, ಹಾಗೂ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯುಟೆಲ್ಲಾ]] ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳು ರದ್ದು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಜರ್ಸಿ ಯ ಮಾರಾಟವು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಎತ್ತರ ಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,143646,00.html |title=Fans Shunning Kobe Bryant's Jersey - Celebrity Gossip &#124; Entertainment News &#124; Arts And Entertainment |publisher=FOXNews.com |date=2005-01-07 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004 ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಲು ಫೇಬರ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಫಿರ್ಯಾದಿದಾರರು ಆಪಾದನೆಯ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು. ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ [[ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆ]]ಯೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಫೇಬರ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು: "ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಈ ಕಾರ್ಯವು ಒಮ್ಮತವಾಗಿತ್ತೆಂದು ನಾನು ಸತ್ಯವಾಗಿಯೂ ನಂಬುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ನೋಡಿದಂತೆಯೇ ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಆಕೆ ನೋಡಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವಲೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನೂ ಈಗ ಗುರುತಿಸುತ್ತೇನೆ"<ref name="sfgate_dismissal">{{cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/09/02/MNG6E8IB861.DTL |title=Bryant rape case ends in dismissal |author=T.R. Reid |date=2004-09-02 |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2007-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112212732/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2004%2F09%2F02%2FMNG6E8IB861.DTL |url-status=dead }}</ref> ಫೇಬರ್ ಅವರು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಾಗರಿಕ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಖಟ್ಲೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದಳು, ಇದನ್ನು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷದವರು ಕೊನೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಗದಿತ ಕರಾರುಗಳ ಸಹಿತ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಂಡರು. === ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:KobeBryantHK.jpg|thumb|152px|ತಮ್ಮ 2009 ರ ನೈಕ್ ಏಷ್ಯನ್ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೊಸ್ಕರ ಹಾಂಕಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]] [[1996-97 ರ NBA ಋತುಮಾನವುನ್ನು]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸುಮಾರು 48 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಒಂದು 6-ವರ್ಷದ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ [[ಆಡಿಡಾಸ್]] ಜೊತೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-7226901_ITM |title=Article: Basketball Star Leaps into Global Ventures. &#124; AccessMyLibrary - Promoting library advocacy |publisher=AccessMyLibrary |date=2000-06-16 |accessdate=2010-06-08 |archiveurl=https://archive.today/20120720151100/http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-122056585/basketball-star-leaps-into.html |archivedate=2012-07-20 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-8828547_ITM |title=Information and results for 'Adidas, Basketball Star Kobe Bryant Part Ways.' &#124; AccessMyLibrary - Promoting library advocacy |publisher=AccessMyLibrary |date= |accessdate=2010-06-08 |archiveurl=https://archive.today/20120719142955/http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-268476944/nike-and-adidas-prepare.html |archivedate=2012-07-19 |url-status=live }}</ref> ಅವರ ತಮಗೆಂದೇ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶೂವಿನ ಹೆಸರು ಎಕ್ವಿಪ್ಮೆಂಟ್ KB 8. ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.sportsbusinessdaily.com/article/35398 |title=Adidas Airs Out New Kobe Bryant Shoe, Ad Campaign |publisher=Sportsbusinessdaily.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಮೊದಲ ಇತರೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು [[ದಿ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಸಾಫ್ಟ್ ಪಾನೀಯ [[ಸ್ಪ್ರೈಟ್]] ಅನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು, [[ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್]] ರವರ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, [[ಸ್ಪಾಲ್ಡಿಂಗ್]] ಅವರ ಹೊಸ NBA ಇನ್ಫ್ಯೂಷನ್ ಬಾಲ್, [[ಅಪ್ಪರ್ ಡೆಕ್]], ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಾಕಲೇಟ್ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಫೆರ್ರೆರ್ರೊ SpA]] ದವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆ [[ನ್ಯುಟೆಲ್ಲಾ]], [[ರಸೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]],<ref>{{cite web |last=Badenhausen |first=Kurt |url=http://www.forbes.com/2004/09/03/cz_kb_0903kobe.html |title=Kobe Bryant's Sponsorship Will Rebound |publisher=[[Forbes]] |date=2004-03-09 |accessdate=2008-12-06 |archiveurl=https://archive.today/20121209012759/http://www.forbes.com/2004/09/03/cz_kb_0903kobe.html |archivedate=2012-12-09 |url-status=live }}</ref> ಹಾಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಗಳ ಆಟದ ಸರಣಿಯಾದ [[ನಿನ್ಟೆಂಡೊ]] ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ಬಲಾತ್ಕಾರದ ಆಪಾದನೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದಾಗ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಹಾಗೂ ಫೆರ್ರೆರ್ರೊ SpA ದಂತಹ ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಅವರ ಜೊತೆಗಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿದವು.<ref>{{cite news| url=http://articles.latimes.com/2008/jun/22/sports/sp-kobe22 | work=Los Angeles Times | title=Bryant will lose out again to Big Three | first=Greg | last=Johnson | date=2008-06-22 | accessdate=2010-05-07}}</ref> ಘಟನೆಯ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಮುಂಚೆ 5-ವರ್ಷಗಳ, 40-45 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳು ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಅವರು ಸಹಿ ಹಾಕಿದ [[ನೈಕ್, ಇಂಕ್.]] ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಪವಾದವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://advertising.about.com/od/kobebryant/a/bryantsendorse.htm |title=Kobe Bryant's Endorsement Deals |publisher=Advertising.about.com |date=2010-04-15 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203153519/http://advertising.about.com/od/kobebryant/a/bryantsendorse.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="Nike">{{cite news | url=http://www.usatoday.com/life/people/2005-07-10-kobe-bryant_x.htmM | work=USA Today | title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು | access-date=2010-08-03 | archive-date=2011-05-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110507045514/http://www.usatoday.com/life/people/2005-07-10-kobe-bryant_x.htmM | url-status=dead }}</ref> ಆದರೂ, ಅವರು ಅವರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೊಸ ಶೂ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಪಾನೀಯಗಳ ವಿಟಮಿನ್ ವಾಟರ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಅವರ ಸಹಾಯದ [[ಎನರ್ಜಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗಳ]] ಮುಖಾಂತರ [[ದಿ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಕಂಪನಿಯ]] ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ನಂತರ ಅವರು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|last=Salazar |first=Quibian |url=http://www.blackvoices.com/blogs/2008/05/12/endorsements-coming-back-to-kobe-bryant/ |title=Endorsements Coming Back to Kobe Bryant - BV on Sports |publisher=Blackvoices.com |date=2008-05-12 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮುಖಪುಟದ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಸಹ ಆಗಿದ್ದರು [[NBA 07: ಪ್ಯೂಚರಿಂಗ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಸಂಪುಟ. 2]] ಹಾಗೂ 2008 ರಲ್ಲಿ [[ಟೊನಿ ಹ್ವಾಕ್]], [[ಮೈಖೆಲ್ ಫೆಲ್ಫ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ರೋಡ್ರಿಗ್ಸ್]] ಜೊತೆ [[ಗಿಟಾರ್ ಹೀರೊ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ಯೂರ್]] ನ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ನ ಒಂದು ಜಾಹಿರಾತಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನೈಕ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 2 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರ ವಿಶ್ವಾಸವು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದನಂತರ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Nike"/> ನೈಕ್ ರವರ ಹೈಪರ್ ಡಂಕ್ ಶೂಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು 2008 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಹಸ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ತೋರಿಸಿದ [[ವೈರಲ್ ವೀಡಿಯೊ]] ಗಳ ಒಂದು ಜೊತೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಂದು ವೇಗವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿರುವ [[ಅಸ್ಟಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್]] ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳ ಒಂದು ಕೊಳದ ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಿರುವಂತೆ ''[[ಜಾಕಾಸ್]]'' ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಎರಡೂ ವೀಡಿಯೊಗಳು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು 4.5 ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಕಂಡವು. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಂತಹ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಗುತ್ತಿಗೆಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಂತರ ಆ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯಗಳು ಕೇವಲ ನಟನೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ನೈಕ್ ರ ಹೈಪರ್ ಡಂಕ್ ಶೂಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ನಂತರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಲೈನ್ ಇರುವ ನೈಕ್ ರಿಂದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ಜೂಮ್ ಕೋಬ್ IV ಅನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹೊರತಂದರು. 2010 ರಲ್ಲಿ ನೈಕ್ ಜೂಮ್ ಕೋಬ್ V ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಶೂವನ್ನು ನೈಕ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.tradingmarkets.com/.site/news/Stock%20News/2711325/ |title=Nike launches Nike Zoom Kobe V with Kobe Bryant |publisher=TradingMarkets.com |date=2009-12-09 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218220052/http://www.tradingmarkets.com/.site/news/Stock%20News/2711325/ |url-status=dead }}</ref> 25,000 ಡಾಲರುಗಳಿಂದ 285,000 ಡಾಲರುಗಳ ವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯ/ವೈಭವದ ಕೈ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಒಂದು ಸಾಲನ್ನೇ "ಬ್ಲಾಕ್ ಮಂಬ ಕಲೆಕ್ಷನ್" ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ನುಬಿಒ ಜೊತೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕರಾರಿಗೆ 2009 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web |author=3 Comments |url=http://www.upscalehype.com/2009/10/kobe-bryant-wearing-nubeo-black-mamba-mvp-watch/ |title=Kobe Bryant Wearing Nubeo Black Mamba MVP Watch « UpscaleHype |publisher=Upscalehype.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100623110051/http://www.upscalehype.com/2009/10/kobe-bryant-wearing-nubeo-black-mamba-mvp-watch/ |url-status=dead }}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2009 ರಲ್ಲಿ, [[ESPN ದಿ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್]] ನ ಮುಖ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರವರನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದು ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ, ಆದರೆ [[FC ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದ]] ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿ ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/espnmag/fanIssue |title=Kobe Bryant ESPN The Magazine Fan Issue|accessdate=2009-05-15 | publisher=ESPN The Magazine}}</ref> 2007 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ದೃಢೀಕರಣಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 16 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳೆಂದು [[CNN]] ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0711/gallery.endorsements.fortune/6.html | title=Top 10 endorsement superstars | work=CNN | accessdate=2010-05-07 | archive-date=2010-03-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100301094223/http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0711/gallery.endorsements.fortune/6.html | url-status=dead }}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ 45 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳ ಜೊತೆ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು-ಪಡೆಯುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' {{'}}ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿ ಮೈಖೆಲ್ ಜೋರ್ಡಾನ್ ಜೊತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸರಿಸಮವಾದರು.<ref>ಬಡೆನ್ ಹ್ಯೂಸನ್, ಕುರ್ಟ್. [https://web.archive.org/web/20120618081541/http://www.forbes.com/2009/06/17/top-earning-athletes-business-sports-top-earning-athletes.html ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿನೆಚ್ಚು ಗಳಿಸುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು], ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'', ಜೂನ್ 17, 2009, ಜೂನ್ 24, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವಿಡಿಯೊ ಪಂದ್ಯದ ಮುಖಪುಟದ ಕ್ರೀಡಾಪಟು: * [[NBA ಆಟದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.mobygames.com/game/kobe-bryant-in-nba-courtside |title=Kobe Bryant in NBA Courtside for Nintendo 64 |publisher=MobyGames |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> * [[NBA Courtside 2: Featuring Kobe Bryant]]<ref>{{cite news | url=http://archives.cnn.com/1999/TECH/computing/12/08/courtside2/index.html | work=CNN | title=NBA Courtside 2 Featuring Kobe Bryant | accessdate=2010-05-07 | archive-date=2010-07-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100726183851/http://archives.cnn.com/1999/TECH/computing/12/08/courtside2/index.html | url-status=dead }}</ref> * [[NBA ಆಟದ ಬಯಲು 2002]]<ref>{{cite web |url=http://www.metacritic.com/games/platforms/cube/nbacourtside2002#critics |title=NBA Courtside 2002 (cube) reviews at |publisher=Metacritic.com |date=2002-01-14 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2009-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101083510/http://www.metacritic.com/games/platforms/cube/nbacourtside2002#critics |url-status=dead }}</ref> * ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ NBA 3 ಆನ್ 3 <ref>{{cite web |url=http://www.gamespot.com/gbc/sports/nba3on3featuringkb/index.html |title=NBA 3 on 3 Featuring Kobe Bryant for GBC |publisher=Gamespot.Com |date=1999-12-07 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2005-05-07 |archive-url=http://web.archive.bibalex.org/web/20050507182304/http://www.gamespot.com/gbc/sports/nba3on3featuringkb/index.html |url-status=dead }}</ref> * [[NBA '07: ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಸಂಪುಟ. 2]]<ref>{{Cite web |url=http://www.us.playstation.com/Content/OGS/UCUS-98644/Site/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-03 |archive-date=2007-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070404113425/http://www.us.playstation.com/Content/OGS/UCUS-98644/Site/ |url-status=dead }}</ref> * [[NBA '09: The Inside]]<ref>{{cite web |url=http://www.dailygame.net/news/archives/008110.php |title=Sony Debuts SIX Cover Athletes for NBA 09: The Inside |publisher=DailyGame |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2008-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081117120223/http://www.dailygame.net/news/archives/008110.php |url-status=dead }}</ref> * [[NBA 2K10]] === ಲೋಕೋಪಕಾರ === 13 USA ದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ [[ಶಾಲಾ-ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಂತರ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಂದು ಲಾಭ-ರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಆಫ್ಟರ್-ಸ್ಕೂಲ್ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ಸ್]] (ASAS) ಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಯುತ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.looktothestars.org/celebrity/840-kobe-bryant|title=Kobe Bryant's Charity Work, Events and Causes|publisher=looktothestars.org|accessdate=2010-04-01}}</ref> ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾರಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೂಂಗ್ ಚಿಂಗ್ ಲಿಂಗ್ ಫೌಂಡೇಷನ್ ನ್ನಿನ ಜೊತೆ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯ ದಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಚೈನಾ ಫಂಡ್ ನ್ನೂ ಸಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="nextconquest">{{cite web|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052970204556804574258222289862830.html|title=Kobe Bryant Conquers China - WSJ.com|last=Paul|first=Alan|date=|publisher=The Wall Street Journal|work=[[WSJ.com]]|accessdate=October 21, 2009}}</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟ ದಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಚೈನಾ ಫಂಡ್ ಚೈನಾದೊಳಗೆ ಧನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.<ref name="nextconquest"/> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ (ಹಾಡು)]] * [[ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೋಬ್]] * [[ತಮ್ಮ ಇಡೀ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಒಂದೇ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದಿರುವ ಪ್ರಚಲಿತ NBA ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಗಳಿಸಿರುವ 40 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಂಕಗಳಿಸಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ್ನಿನ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವವರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[1000 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ್ನಿನ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 60 ಅಥವ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಂಪಿನಯನ್ಫಿಪ್ ರಿಂಗ್ಸ್ ಪಡೆದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಋತುಮಾನದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಸಿದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಋತುಮಾನದ ಸರಾಸರಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಸಿದ ಅಗ್ರ ಆಟಗಾರರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[1000 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ್ನಿನ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|author=yes|wikt=no|v=no|b=no|s=no}} * [http://kb24.com ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ] * NBA.com ನಲ್ಲಿ [http://www.nba.com/playerfile/kobe_bryant/index.html ಆಟಗಾರರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ ] * {{espn nba|id=3118|name=Player Profile}} * {{imdb name|id=1101483}} * [http://www.nba.com/news/kobe_ultimate.html NBA.com – ಅಂತಿಮ ಕೋಬ್ ರ ಪುಟ] * [http://videos.espn.com/basketball/la-lakers/kobe-bryant.htm ESPN ವಿಡಿಯೊ ಪತ್ರಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವಿಡಿಯೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091203100047/http://videos.espn.com/basketball/la-lakers/kobe-bryant.htm |date=2009-12-03 }} * [http://multimedia.foxsports.com/basketball/la-lakers/kobe-bryant.htm ಫಾಕ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ವಿಡಿಯೊ ಪತ್ರಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವಿಡಿಯೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091004221954/http://multimedia.foxsports.com/basketball/la-lakers/kobe-bryant.htm |date=2009-10-04 }} {{Navboxes|list1= {{s-start-collapsible|header={{s-ach}}}} {{succession box|title=[[NBA Finals]] [[Bill Russell NBA Finals Most Valuable Player Award|Most Valuable Player]]|before=[[Paul Pierce]]|after=Incumbent||years=[[2009 NBA Finals|2009]]<br /> [[2010 NBA Finals|2010]]}} {{succession box | title=[[National Basketball Association Most Valuable Player Award]] | before=[[Dirk Nowitzki]] | years={{nbay|2007}}| after=[[LeBron James]]}} {{succession box|title=[[National Basketball Association All-Star Game|NBA All-Star Game]]<br />[[NBA All-Star Game Most Valuable Player Award|Most Valuable Player]] | before=[[Allen Iverson]]<br />[[LeBron James]]<br />[[LeBron James]] | years=[[2002 NBA All-Star Game|2002]]<br />[[2007 NBA All-Star Game|2007]]<br />[[2009 NBA All-Star Game|2009]] <br />'''co-awardee with [[Shaquille O'Neal]]'''| after=[[Kevin Garnett]]<br />[[LeBron James]]<br />[[Dwyane Wade]]}} {{succession box|title=[[National Basketball Association]]<br /> [[List of National Basketball Association season scoring leaders|scoring champion]]|before=[[Allen Iverson]]|after=[[LeBron James]]|years={{nbay|2005}}, {{nbay|2006}}}} {{Succession box | title= [[NBA Slam Dunk Contest|NBA Slam Dunk Contest Champion]] | before = [[Brent Barry]] | years= 1997 | after= [[Vince Carter]]}} {{s-end}} {{1996 NBA Draft}} {{Los Angeles Lakers}} {{Los Angeles Lakers current roster}} {{Los Angeles Lakers 1999–2000 NBA champions}} {{Los Angeles Lakers 2000–01 NBA champions}} {{Los Angeles Lakers 2001–02 NBA champions}} {{Los Angeles Lakers 2008–09 NBA champions}} {{Los Angeles Lakers 2009–10 NBA champions}} {{United States Men Basketball Squad 2008 Summer Olympics}} {{NBA Finals MVPs}} {{NBA MVP's}} {{NBA All-Star Game MVP Award}} {{Slam Dunk Contest Winners}} {{NBA scoring leaders}} {{NBA Courtside series}} {{2K-Sports-NBA-series}} {{Gatorade National Basketball Player of the Year}} }} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --> | NAME=Bryant, Kobe Bean | ALTERNATIVE NAMES= | SHORT DESCRIPTION=Professional basketball player | DATE OF BIRTH=August 23, 1978 | PLACE OF BIRTH=[[Philadelphia]], [[Pennsylvania]], United States | DATE OF DEATH= | PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Bryant, Kobe}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಜಾತ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯಲ್ಲರುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಲಸೆಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:2008 ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಿಂದ ಬಂದ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟಿ ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ಗಳ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಆಯ್ಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷದ ಗ್ಯಾಟೊರೇಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ನ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ರವರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಎಲ್ಲ-ಅಮೇರಿಕಾದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಸಂಘದ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:NBA ಸ್ಲಾಮ್ ಡುಂಕ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:NBA ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಲಂಪಿಕ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ನಿಂದ ಬಂದ ಜನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ,ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಕಡೆಯ ಜನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] 4p5qm6bzihj4h6u9hai1rkd1qdsrvxg 0 24341 1375337 1343294 2026-06-19T00:45:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375337 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = Central Intelligence Agency |abbreviation = CIA |nativename_a = |nativename_r = |logo = |logo_width = |logo_caption = |seal = Seal of the Central Intelligence Agency.svg|140px |seal_width = 200px |seal_caption = Official Seal of the CIA |formed = September 18, 1947 |preceding1 = '''Central Intelligence Group''' |preceding2 = |dissolved = |superseding = |jurisdiction = |headquarters = [[Langley, Virginia]] United States {{Coord|38.951796|N|77.146586|W|scale:10000}} |employees = [[Classified information|Classified]]<ref name="FAQs">{{cite web|url=https://www.cia.gov/about-cia/faqs/index.html#employeenumbers|work=cia.gov|title=CIA Frequently Asked Questions|date=2006-07-28|accessdate=2008-07-04|archive-date=2019-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501081639/https://www.cia.gov/about-cia/faqs/index.html#employeenumbers|url-status=dead}}</ref> 20,000 estimated<ref name=Manning>{{cite book |author=Crile, George |title=Charlie Wilson's War |publisher=Grove Press |year=2003}}</ref> |budget = [[Classified information|Classified]]<ref>{{cite web |url=http://www.cato.org/dailys/7-28-97.html |title=CIA Budget: An Unnecessary Secret |authorlink=Dave Kopel |first=Dave |last=Kopel |date=1997-07-28 |accessdate=2007-04-15 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.fas.org/sgp/news/1999/11/wp112999.html |title=Cloak Over the CIA Budget |date=1999-11-29 |accessdate=2008-07-04 }}</ref> $27 billion in 1998<ref name=FAQs/> |minister2_name = |minister2_pfo = |chief1_name = [[Leon Panetta]] |chief1_position = Director |chief2_name = [[Stephen Kappes]] |chief2_position = Deputy Director |chief3_name = Stephanie O`Sullivan |chief3_position = Associate Deputy Director |parent_agency = |child1_agency = |child2_agency = |website = [https://www.cia.gov/ www.cia.gov] |footnotes = }} [[ಚಿತ್ರ:CIA New HQ Entrance.jpg|right|thumb|CIA ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು]] '''ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ''' ('''CIA''' ) [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ]] ಒದಗಿಸುವ ಮತ್ತು [[ವರಿಷ್ಠ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಕಾರ]]ರಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ [[ಗುಪ್ತಚರ]] ಒದಗಿಸುವ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ನಾಗರೀಕ [[ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ]]. CIAಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಮನವಿ ಮೇರೆಗೆ ತನ್ನನ್ನು ನಿಗೂಢ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://people.howstuffworks.com/cia.htm|author=Caroline Wilbert|title=How the CIA Works|publisher=HowStuffWorks}}</ref> ಅದು [[ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಾಖೆಗಳ ನಡುವೆ [[ಗೂಡಚರ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿಕ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ (OSS)ನ ಉತ್ತರಾಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ. "ತನ್ನ ದೇಶೀಯ ನೆಲದಲ್ಲಾಗಲೂ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ ನೆಲಗಳಲ್ಲಾಗಲೀ ಯಾವುದೇ ಪೋಲೀಸ್ ಹೊಂದಿರದ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಲ್ಲ"ದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೪೭, CIAಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಇದರ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ,{{Clarify|date=February 2010}} "ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ನುಸಿ ಹೊಡೆಯುವ ಸ್ಯಾಬೊಟೇಜ್, ಇಷ್ಟವಾದ ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಂತ ಆಂಟಿ ಸ್ಯಾಬೊಟೇಜ್, ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯ ವಿಚ್ಛಿದ್ರಕಾರಿ ಕುಕೃತ್ಯ, ಭೂಗತ ಪ್ರತಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿ, ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಕಾದಾಟಗಳು, ನಿರಾಶ್ರಿತ ವಿಮೋಚನಾ ಚಳುವಳಿಗಳ ದಮನ ಮತ್ತು "ಮುಕ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಎತ್ತಂಗಡಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಾ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು".<ref name="Kinzer">{{citation |title =All the Shah's men | first = Stephen | last = Kinzer | year = 2008 }}</ref> ಈ CIAಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುವುದು, [[ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾಕಾರರಿಗೆ ಸಲಹೆ ಕೊಡುವುದು. ಈ ಏಜೆನ್ಸಿ ತನ್ನ [[ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯವಿಭಾಗ]]ದ ಮೂಲಕ ನಿಗೂಢ [[ಕುಟಿಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]] ಮತ್ತೆ [[ಅರೆಮಿಲಿಟರಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತದೆ. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ CIA ಮತ್ತು ಅದರ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾದವು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ ರ ಮೊದಲು CIA ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು, ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಮಸ್ತ [[US ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕಮಿಟಿ]]ಯ(IC) ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪಾರುಪತ್ರ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. [[೨೦೦೪ ರ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಟೆರರಿಸಂ ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್ ಆಕ್ಟ್]], [[ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್]] (DNI) ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು IC-ವೈಡ್ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. DNIಯು ICಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ [[ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸೈಕಲ್]]. DNIಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಂಡ ೧೬ IC ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಸಾಮೀಪ್ಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಒಂದು ಅದಾಜು ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ರಿಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವರದಿ ತಯಾರಿಸಿ ಕೊಡುವುದಾಗಿದೆ. ಇಂದು CIAಗೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮ್ಯವಿರುವಂತಹ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿವೆ; [[ವಿದೇಶಿ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿನ ಸಂಬಂಧ]] ನೋಡಿ. CIAಯ ಪ್ರಧಾನಕಚೇರಿ [[ಮೆಕ್‌ಲೀನ್]] ‍[[ಯೂನಿಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್]] [[ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯ, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, D.C.]]ಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕೆಲ ಮೈಲುಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಪೊಟೊ‌ಮ್ಯಾಕ್]] ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಲ್ಯಾಂಗ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಸಲ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ [[ನಯವಾಗಿ]] ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿಯ ರೂಢಿಗತ ಅಡಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ CIAಯನ್ನು '''ಇತರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು''' ('''OGA''' ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ OGA ನಡೆಸುವ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು [[ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ಗುಟ್ಟು]].<ref>{{cite web |url=http://www.post-gazette.com/pg/03236/214533.stm |title=Unsavory allies stack CIA's deck |first=Nir |last=Rosen |work=post-gazette.com |accessdate=2008-07-04 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.yuricareport.com/PrisonerTortureDirectory/JordanLinksAbuGhraibToWhiteHouse.html |work=Yurica Report |title=Soldier Described White House Interest |first=R. Jeffrey |last=Smith |date=2004-06-09 |accessdate=2008-07-04 |archive-date=2008-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430152002/http://www.yuricareport.com/PrisonerTortureDirectory/JordanLinksAbuGhraibToWhiteHouse.html |url-status=dead }}</ref> ಇದಕ್ಕಿರುವ ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳೆಂದರೆ '''ದಿ ಕಂಪನಿ''' <ref>{{cite news | last = Aven | first = Daniel | title = O'Donnell Tackles CIA On "The Company": Actor Discusses Playing Agent On New TNT Miniseries | publisher = CBS News | date = 2007-08-08 | url = http://www.cbsnews.com/stories/2007/08/08/earlyshow/main3146547.shtml | accessdate = 2009-03-29 | archive-date = 2008-05-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080521162515/http://www.cbsnews.com/stories/2007/08/08/earlyshow/main3146547.shtml | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite book | last = Agee | first = Philip | title = Inside the Company: CIA Diary | publisher = Bantam | date = January 1, 1984 | isbn = 055326012X}}</ref><ref>{{cite book | last = Littell | first = Robert | title = The Company: A Novel of the CIA | publisher = Overlook | date = April 11, 2002 | isbn = 1585671975}}</ref><ref>{{cite video | people = Chris O'Donnell, Alfred Molina | title = The Company | medium = DVD | publisher = Sony Pictures |date = 2007}} ( Traces CIA activities over a 40-year period)</ref> ಹಾಗೂ '''ದಿ ಏಜೆನ್ಸಿ'''. == ಸಂಸ್ಥೆ == {{Main|Organizational structure of the Central Intelligence Agency}} ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ CIAಗೆ ಒಂದು ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಆಫೀಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿವಾರು ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಗಳು ಇವೆ: : :* '''ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್''', ಎಲ್ಲ ಮೂಲಗಳ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಹೊಂದಿದೆ :* '''[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಲ್ಯಾಂಡೆಸ್ಟಿನ್ ಸರ್ವಿಸ್]]''', ಇದು ಹಿಂದಿನ ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫ್ ಆಪರೇಷನ್ಸ್, ಇದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿ ಗುಪ್ತಚರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಗೂಡ, ಕುಟಿಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. :* '''ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫ್ ಸಪೋರ್ಟ್''' :* '''ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ''' === ಬಡ್ಜೆಟ್‌ === US ಒಟ್ಟಾರೆ ಗೂಢಚರೆ ಬಡ್ಜೆಟ್ಟನ್ನು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ತನ ಮಹಾಗುಟ್ಟು ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ <ref name="Aftergood2002budget">{{citation | plaintiff = Steven Aftergood | defendant = Central Intelligence Agency | court = U.S. District Court for the District of Columbia | title = Declaration of Steven Aftergood | id = Case No. 02-1146 (RMU) | date = 5 May 2003 | url = http://www.fas.org/sgp/foia/2002/aftergood.html | access-date = 18 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 | archive-date = 16 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210416151525/https://www.fas.org/sgp/foia/2002/aftergood.html | url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿವೆ;<ref name="NYT2005-11-08">{{citation | date = 8 November 2005 | journal = New York Times | title = Official Reveals Budget for U.S. Intelligence | first = Scott | last = Shane | url=https://www.nytimes.com/2005/11/08/politics/08budget.html?pagewanted=print}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ CIAನ ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರಯ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕ (DNI)ರಾಗಿದ್ದ [[ಮೇರಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಗ್ರಾಹಂ]] ಗುಪ್ತಚರಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಜೆಟ್ $೪೪ ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದಿದ್ದರು. === ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಆಫೀಸ್ === [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ]] (D/CIA) ನೇರವಾಗಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶಕ]] (DNI)ನಿಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇರುವ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ ಆತ DNIನ ಕೆಲಸ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿದ್ಯಮಾನ ಕಚೇರಿ]] ಮೂಲಕ), ಮತ್ತು [[ಶ್ವೇತ ಭವನ]]ದ ಪಾರುಪತ್ಯದಾರನಾದರೆ, ಉಪನಿರ್ದೇಶಕ ಆಂತರಿಕ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ..{{Citation needed|date=June 2009}} ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಆಫೀಸ್ ತಾನು ಕಲೆಹಾಕಿದ ಮಾಹಿತಿ, [[ಮಿಲಿಟರಿ ಗುಪ್ತಚರ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ CIA ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[US ಮಿಲಿಟರಿ]]ಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್‌ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬನದು CIA-ವಾರು ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟಿಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]] ಸೇನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಒಬ್ಬ ವರಿಷ್ಟ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿ, ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ CIA ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ದಾಳಿ ಕಮ್ಯಾಂಡೊ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ’ ಮಿಲಿಟರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕಚೇರಿ]] ಅವನಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="OMA">{{cite web | title = CIA Support to the US Military During the Persian Gulf War | publisher = Central Intelligence Agency | url = https://www.cia.gov/library/reports/general-reports-1/gulfwar/061997/support.htm | date = 1997-06-16 | access-date = 2010-08-18 | archive-date = 2020-11-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201112011218/https://www.cia.gov/library/reports/general-reports-1/gulfwar/061997/support.htm | url-status = dead }}</ref> In the National Clandestine Services, an Associate Deputy Director for Operations for Military Affairs<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/books-and-monographs/directors-of-central-intelligence-as-leaders-of-the-u-s-intelligence-community/glossary.htm |title=CIA Abbreviations and Acronyms |access-date=2010-08-18 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528104307/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/books-and-monographs/directors-of-central-intelligence-as-leaders-of-the-u-s-intelligence-community/glossary.htm |url-status=dead }}</ref> deals with specific [[clandestine human-source intelligence]] and covert action in support of military operations. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಕಲ ಮೂಲ ಗುಪ್ತಚರ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಅಂದರೆ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟಾದ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಒದಗಿ ಬರುವಂತೆ ಕೂಡಾ CIA ನಿಗಾ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Reiss">{{citation | title = The C2 puzzle: Space Authority and the Operational Level of War | first = Robert J. Jr. | last = Reiss Jr | journal = Army Space Journal | date = 2006 Summer Edition | url = http://www.smdc-armyforces.army.mil/Pic_Archive/ASJ_PDFs/ASJ_VOL_5_NO_2_Article_1.pdf | access-date = 2010-08-18 | archive-date = 2010-11-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101105122524/http://www.smdc-armyforces.army.mil/Pic_Archive/ASJ_PDFs/ASJ_VOL_5_NO_2_Article_1.pdf | url-status = dead }}</ref> === ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ === ಅನೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕಚೇರಿ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಕಚೇರಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಕಚೇರಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ==== ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ==== CIAಯ [[ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಾನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಶಿಸ್ತನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೇಸುತ್ತದೆ.<ref name="study">{{cite web | title =Center for the Study of Intelligence | work =cia.gov | url =https://www.cia.gov/csi/index.html | date =2006-07-16 | access-date =2010-08-18 | archive-date =2007-04-10 | archive-url =https://web.archive.org/web/20070410215012/https://www.cia.gov/csi/index.html | url-status =dead }}</ref> 2002ರಲ್ಲಿ, CIAಯ [[ಶೆರ್ಮಾನ್ ಕೆಂಟ್]] ಎಂಬ [[ಸ್ಕೂಲ್ ಫಾರ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಅನಲಿಸಿಸ್]] ವಿಭಾಗವು ವರ್ಗೀಕರಣವಾಗಿರದ ''[[ಕೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಅನಿಯತಕಾಲಿಕ ಲೇಖನ]]'' ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಗುಪ್ತಚರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ತಾತ್ವಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ ಪಡಿಸಲು, ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಗಳಿಲ್ಲದಂತೆ ಗುಪ್ತಚರ ವೃತ್ತಿನಿರತರು ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ."<ref name="Kent Center papers">{{citation | url=https://www.cia.gov/library/publications//Kent_Papers/index.html | work=cia.gov | title=Kent Center Occasional Papers }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ತಪಾಸಣೆ ==== ಎರಡು ಕಚೇರಿಗಳು, ಕಾನೂನು ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕುರಿತಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗೆ ಸಲಹೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕಚೇರಿ CIA ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಅವನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳ ಸಲಹೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು CIA ಯ ಕಾನೂನು ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲ. [[ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಕಚೇರಿ]] ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕತೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ವಂಚನೆ, ನಿರುಪಯೋಗ, ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ತಡೆಯಲು ಕಾರ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ವಿಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್‌ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಈತ ನೇರವಾಗಿ CIA ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ವರದಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="WaPo2008-02-02">{{citation | title = CIA Sets Changes To IG's Oversight, Adds Ombudsman | first = Joby Warrick | date = February 2, 2008 | page = A03 | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/02/01/AR2008020103150_pf.html | journal = Washington Post}}</ref><ref name="NYT2008-02-02">{{citation | title = C.I.A. Tells of Changes for Its Internal Inquiries | url = https://www.nytimes.com/2008/02/02/washington/02intel.html | author=[[Mark Mazzetti]] | date = February 2, 2008 | journal = New York Times}}</ref> ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ==== {{See also|CIA influence on public opinion}} ಎಲ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೌಕರರ ಬಗೆಗಿನ ಸಂವಹನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕಚೇರಿ, CIA ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗೆ ಸಲಹೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಕಚೇರಿ, ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} === Directorate of Intelligence === The '''Directorate of Intelligence''' produces all-source intelligence analysis on key foreign issues.<ref name="fifty">{{cite web | title =Fifty Years of Service to the Nation | work =cia.gov | url =https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/index.html | date =2006-07-16 | access-date =2010-08-18 | archive-date =2010-05-27 | archive-url =https://web.archive.org/web/20100527090150/https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/index.html | url-status =dead }}</ref> It has four regional analytic groups, six groups for transnational issues, and two support units.<ref name="CIA-DI-ORG">{{cite web | author = Central Intelligence Agency | title = Intelligence & Analysis | url = https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/index.html | access-date = 2010-08-18 | archive-date = 2010-05-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100527150055/https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/index.html | url-status = dead }}</ref> ==== Regional groups ==== There is an Office dedicated to [[Iraq]], and regional analytical Offices covering: : :* The [[Office of Middle East and North Africa Analysis]] (MENA) :* The Office of South Asia Analysis (OSA) :* The [[Office of Russian and European Observation]] (OREO) :* The [[Office of East Asian, Pacific]], [[Latin American]] and [[African Analysis]] (APLAA) ==== ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ==== '''ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಕಚೇರಿ''' <ref>{{citation | url = https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/ota.html | title = Office of Terrorism Analysis | access-date = 2010-08-18 | archive-date = 2009-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090417083701/https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/ota.html | url-status = dead }}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶಕನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ನಿಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[CIA ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ವಿರೋಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. '''ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕಚೇರಿ''' <ref>{{citation | url= https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/oti.html | title= Office of Transnational Issues | access-date= 2010-08-18 | archive-date= 2009-04-17 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090417083647/https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/oti.html | url-status= dead }}</ref> USನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮಾರಕ ಎಂದು ಗ್ರಹಿತವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಭವಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ವರಿಷ್ಟ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು, ಮಿಲಿಟರಿ ಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪಾಲಕರಿಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ರವಾನಿಸಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. '''CIA ಯ ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕೇಂದ್ರ''' <ref>{{citation | url = https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/the-cia-crime-and-narcotics-center.html | title = CIA Crime and Narcotics Center | access-date = 2010-08-18 | archive-date = 2009-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090417083609/https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/the-cia-crime-and-narcotics-center.html | url-status = dead }}</ref> ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾಕಾರರು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪಾಲಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. CIAಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಆಂತರಿಕ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂಡ ಅದು ತನ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ FBI ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ]]ಯ [[ಡ್ರಗ್ ಎನ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೀಷನ್]] ನಂತಹ ಕಾನೂನು ಪಾಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತವೆ. '''ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಗುಪ್ತಚರ, [[ಪ್ರಸರಣ ತಡೆ]], ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರ''' <ref>{{citation | url = https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/winpac.html | title = Weapons Intelligence, Nonproliferation, and Arms Control Center | access-date = 2010-08-18 | archive-date = 2009-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090417083710/https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/winpac.html | url-status = dead }}</ref>, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೇತರ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗುಪ್ತಚರ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ತಗ್ಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಒದಗಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. '''ಪ್ರತಿ ಗುಪ್ತಚರ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಕೇಂದ್ರ''' <ref>{{citation | url =https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/cic-ag.html | title =Counterintelligence Center Analysis Group | access-date =2010-08-18 | archive-date =2009-04-17 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090417083706/https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/cic-ag.html | url-status =dead }}</ref> ವು US ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾವಹಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಗುಪ್ತಚರ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ FBI ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. '''ಮಾಹಿತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ತಂಡ'''.<ref>{{citation | url = https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/ioc-ag.html | title = Information Operations Center Analysis Group | access-date = 2010-08-18 | archive-date = 2009-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090417083657/https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/ioc-ag.html | url-status = dead }}</ref> US ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸಂಭವನೀಯ ಬೆದರಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟಕ DNI ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ==== ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳು ==== '''ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಕಚೇರಿ''' ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ವರಿಷ್ಟ ಗುಪ್ತಚರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾಕಾರರಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. '''ನಿಯಮಗಳ ಬೆಂಬಲ ಕಚೇರಿ''' ಗುಪ್ತಚರ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಜೊತೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಹೊಣ್ದಾವಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತೃತ ರೀತಿಯ ನೀತಿ, ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆ, ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಸಹಯೋಗಿ ಸ್ವೀಕೃತಕಾರರನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತ ಸೇವೆ === {{Main|National Clandestine Service}} 2004ರಲ್ಲಿ CIAಗೆ ಇಡೀ US ಮಾನವ ಗುಪ್ತಚರಯನ್ನು ವಹಿಸಿ ಕೊಡಲಾಯಿತು; ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಇದನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಿರುಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಅಂತಹವುಗಳ ಪೈಕಿ '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತ ಸೇವೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಲಯ''' (NCS; ಈ ಹಿಂದೆ ಇದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವಾಗಿತ್ತು) ವಿದೇಶಿ ಗುಪ್ತಚರಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗುಪ್ತ HUMINT ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಹೆಸರು ರಕ್ಷಣಾ HUMINT ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]] ಮತ್ತು CIA ನಡುವೆ ಅವುಗಳಾ ಪ್ರಭಾವ, ತಾತ್ವಿಕತೆ ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ ವೈರತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಲು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತ ಸೇವೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಲಯ NCS ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ಸಂಘಟಿಸಿದ HUMINT ಸೇವೆಗಳು,<ref name="GWUEBB46">{{citation | url = http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB46/ | title = The Pentagon's Spies | date = May 23, 2001 | editor = Richelson, Jeffrey | work = George Washington University National Security Archive Electronic Briefing Book No. 46 }}</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ತೀರ್ಮಾನದೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತ ಸೇವೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಲಯ NCSನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. NCSನ ಪ್ರಸಕ್ತ ನಿಖರ ವರ್ಗೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ.<ref name="NSAEBB">{{citation | url = http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB34/13-01.htm | chapter = Defense HUMINT Service Organizational Chart | title = The "Death Squad Protection" Act: Senate Measure Would Restrict Public Access to Crucial Human Rights Information Under the Freedom of Information Act | first1 =Thomas S. | last1 = Blanton | first2 = Michael L. | last2 = Evans | first3 = Kate | last1 = Martin | date = July 17, 2000 | work = George Washington University National Security Archive Electronic Briefing Book No. 34}}</ref> === ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ === {{Main|Central Intelligence Agency Directorate of Science & Technology|l1=Directorate of Science & Technology}} ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಾಧನ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಅನೇಕ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಇತರ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಬಹಿರಂಗವಾದಾಗ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅತಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಬಲ್ಲ [[U-೨]] ವಿಚಕ್ಷಣ ವಿಮಾನವನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾಯು ಪಡೆ]]ಯ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. U-೨ ವಿಮಾನದ ಮೂಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಗುಪ್ತ ಗುಪ್ತಚರ; ಅಂದರೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳ [[ಸಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಗುಪ್ತಚರ]]. {{Citation needed|date=June 2009}} ಮುಂದೆ ಇದಕ್ಕೆ [[ಸಂಕೇತಗಳ ಗುಪ್ತಚರ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಪನ ಮತ್ತು ಸೂಚಿತ ಗುಪ್ತಚರ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು, ಈಗ ಇದನ್ನು ವಾಯುಪಡೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. U-೨ ವಿಚಕ್ಷಣ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್‌ಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಚಿತ್ರ ಗುಪ್ತಚರಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಚಿತ್ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಕೇಂದ್ರ (NPIC) ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, CIA ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟಾರಿ ಸೇವಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ತಜ್ಞರ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ, NPICಯನ್ನು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಸ್ಪೇಷಿಯಲ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಗೆ(NGA) ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. CIA ತನ್ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೊಸ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುರುಗಳಿದ್ದವು: * ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು * ಸೋವಿಯಟ್ಟಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಗುಪ್ತಚರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು.<ref>{{cite web | url=http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB54/ | title=Science, Technology and the CIA | volume = National Security Archive Electronic Briefing Book 54 | publisher=National Security Archive, The George Washington University | date=2001-09-10 }}</ref> ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಆಸಕ್ತವಾದ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು CIAಯು [[In-Q-Tel]]ನಲ್ಲಿ ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಂಪನಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=https://www.cia.gov/library/publications/additional-publications/in-q-tel/index.html | title=In-Q-Tel: A New Partnership Between the CIA and the Private Sector | author=Rick E. Yannuzzi | publisher=Central Intelligence Agency, with permission from the Defense Intelligence Journal | access-date=2010-08-18 | archive-date=2008-03-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080311223852/https://www.cia.gov/library/publications/additional-publications/in-q-tel/index.html | url-status=dead }}</ref> ತುಂಬಾ ಕಾಲದಿಂದ ವಿಚಕ್ಷಣ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಟಲೈಟ್‌ಗಳಂತಹ ಬೃಹತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೊಡುವುದು IC ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. === ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫ್ ಸಪೋರ್ಟ್ === {{Main|Organizational structure of the Central Intelligence Agency#Directorate of Support|Directorate of Support}} ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಸಿಬ್ಬಂಧಿ, ಭದ್ರತೆ, ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಡಳಿತ ಕಾರ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಇವು ತುಂಭಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳೆಂದರೆ : :* '''ರಕ್ಷಣಾ ಕಚೇರಿ''' :* '''ಸಂವಹನ ಕಚೇರಿ''' :* '''ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಚೇರಿ''' ==== ತರಬೇತಿ ==== '''ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ''' ಹೊಸ ನೌಕರರು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ತರಬೇತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಇದು ವಿಶೇಷ ವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಸ್ತೃತ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ತರಬೇತಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಂತಿಮ ಭದ್ರತಾ ತೇರ್ಗಡೆ ಪಡೆಯದ ನೌಕರರು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು, ಇವರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ನೇರ ಪ್ರವೇಶ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಇವರಿಗೆ ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಆರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದಿನ ತರಬೇತಿ ಹಂತ ಎಂದರೆ ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದು ವರ್ಗೀಕೃತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ, [[ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನ [[ಪಿಯರಿ ಶಿಬಿರ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಅವರ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು OSSನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ, ''ಈ ಮನುಷ್ಯರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಇವರನ್ನು ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಸೇವೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.''.<ref name="AOM">{{citation | title = Assessment of Men, Selection of Personnel for the Office of Strategic Services | author = The OSS Assessment Staff | publisher = Rinehart and Company, Inc. | year = 1948 | comment = reprinted 1969, Johnson Reprint Company }}</ref> == ಇತರೆ ಗುಪ್ತಚರ ಮೂಲಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧ == {{Refimprovesect|date=June 2009}} CIA ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ HUMINT, ಮಾನವ ಗುಪ್ತಚರ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಂತೆ, ಅಮೇರಿಕಾದ ೧೬ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೂಡಚರ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಸುಪರ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತರೆ ಗೂಡಚರ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಗುಪ್ತಚರ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. === USನ ಇತರ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === ಅನೇಕ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] ಅಥವಾ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್‌]]ನಂಟಹ ಇತರ ಸಂಪುಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಭಾಗಷಃ ಬಜೆಟರಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. USನ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯದ ಇತರ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಸದಸ್ಯರೆಂದರೆ [[ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ರೀಸರ್ಚ್]], [[ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]] (DIA)ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವಿಭಾಗ CIAಯ ಕೊಡುಗೆಗಳೆಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಕ್ಷಣಾ ಕಚೇರಿ (NRO) ವಾಯು ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಚಿತ್ರ ಗುಪ್ತಚರ (IMINT), ಇದನ್ನು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಸ್ಪೇಶಿಯಲ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ]](NSA)ಯಾ ಸಿಗ್ನಲ್ಸ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ (SIGINT) ಮತ್ತು DIA MASINT ಕೇಂದ್ರದ ಮೆಷರ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ (MASINT) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ. === ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಗುಪ್ತಚರ === 2004ರಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯದ ಮರು ಸಂಘಟನೆಯಾಗುವ ತನಕ CIA ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ "ಸಮಾನ ಕಾಳಜಿಗಳ ಸೇವೆ" ಎಂದರೆ [[ವಿದೇಶಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸರಣ ಸೇವೆ]](FBIS)ಗಳ [[ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಗುಪ್ತಚರ]].<ref>{{cite web |title=Reexamining the Distinction Between Open Information and Secrets |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/Vol49no2/reexamining_the_distinction_3.htm |last=Mercado |first=Stephen |publisher=Central Intelligence Agency Center for the Study of Intelligence |date=2007-04-15 |accessdate=2008-07-04 |archive-date=2018-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180608052134/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/Vol49no2/reexamining_the_distinction_3.htm |url-status=dead }}</ref> FBIS, ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಕಟಣಾ ಸೇವೆಗಳಾನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ,<ref name="JPRSharvard">{{citation |url=http://hcl.harvard.edu/research/guides/jprs/ |title=Joint Publications Research Service (JPRS) |organization=Harvard College Library |access-date=2010-08-18 |archive-date=2010-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100709232005/http://hcl.harvard.edu/research/guides/jprs/ |url-status=dead }}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸಸ್‌]]ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. CIA ಈಗಲೂ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಅವರ್ಗೀಕೃತ ನಕಾಶೆ ಮತ್ತು ಆಕರ ದಾಖಲೆಗಳಾನ್ನು ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="CIAmap">{{citation |url=https://www.cia.gov/library/publications/cia-maps-publications/index.html |title=CIA Maps & Publications |access-date=2010-08-18 |archive-date=2014-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140625151131/https://www.cia.gov/library/publications/cia-maps-publications/index.html |url-status=dead }}</ref> ಗೂಡಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ತನಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರದ ಅಂಗವಾಗಿ CIA ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಲಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. CIA ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ DNI [[ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಡೌಗ್ ನಕ್ವಿನ್]] "ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂಡ ಒಳ್ಳೆಯವರ ತನಕ ಅನನ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಒದಗಿಸುವ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ" "ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇರದ ಚಾಟ್ ರೂಮುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತೇವೆ." ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=CIA Monitors YouTube For Intelligence |url=http://www.informationweek.com/story/showArticle.jhtml?articleID=206105311 |author=Thomas Claburn |publisher=InformationWeek |date=2008-02-06 |accessdate=2008-02-11 |archive-date=2008-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080210020649/http://www.informationweek.com/story/showArticle.jhtml?articleID=206105311 |url-status=dead }}</ref> === ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ === {{See also|Intelligence Outsourcing}} CIA ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ, ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯದ ಅನೇಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ, ಹೊರಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ತನಿಖಾವರದಿಯೊಂದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರಯ ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಮೈಕ್ ಮೆಕ್‌ಕೊನ್ನೆಲ್]] ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸುವವನಿದ್ದ.<ref name="IntAuth2008">{{citation |title=Intelligence Authorization Act for Fiscal Year 2008, Conference Committee Report |date=December 6, 2007 |url=http://www.fas.org/irp/congress/2007_rpt/hrpt110-478.pdf |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2010 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429023029/http://www.fas.org/irp/congress/2007_rpt/hrpt110-478.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆದರೂ ಆ ವರದಿಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ಗುಟ್ಟಾಗಿಡಲಾಯಿತು<ref name="Hillhouse2007-10-09">{{citation |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/06/AR2007070601993_pf.html |work=washingtonpost.com |first=R.J. |last=Hillhouse |title=Who Runs the CIA? Outsiders for Hire. |date=July 8, 2007 |accessdate=2008-07-04}}</ref><ref>{{citation |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E06E6D91731F936A15755C0A9619C8B63 |work=The New York Times |first=Patrick Radden |last=Keefe |title=Don't Privatize Our Spies |date=June 25, 2007 |accessdate=2008-07-04}} </ref> ಈ ವರದಿ CIAಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಲು ಅನುವಾಗುವ ಈ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹಿಲ್‌ಹೌಸ್ ಊಹಿಸುತ್ತದೆ:<ref name="Hillhouse2007-10-09"/><ref name="Hillhouse2007-12-18"/> * ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಾನದಂಡಗಳು; * ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು; * ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು vs. ನೌಕರರ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ; * ಗುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಅಂದಾಜು ಸಂಖ್ಯೆ; * ನೌಕರಿ ಮಾದರಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಾನ ವಿವರಗಳು; * ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಪರಿಹಾರದ ತುಲನೆ, * ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಕುಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ; * ನೌಕರಿ ಮಾದರಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಾನವಿವರಗಳು; * ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ತಂತ್ರವಿಧಾನಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ; * ಅಪರಾಧಿತ್ವ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ದಂಡಿಸಲು, "ಗುರುತನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿ ವಿಧಾನಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಆರ್ಥಿಕ ನಿರುಪಯೋಗ, ದಗಲುಬಾಜಿ, ಅಥವಾ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಎಸಗಬಹುದಾದ ಇತರೆ ದುರುಪಯೋಗಗಳು"; ಮತ್ತು * "ಸೇವಾ ಗುತ್ತಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು." [[ಟಿಮ್ ಷರಾಕ್]] ಎಂಬ ತನಿಖಾ ಪತ್ರಕರ್ತನ ಪ್ರಕಾರ: {{bquote|...what we have today with the intelligence business is something far more systemic: senior officials leaving their national security and counterterrorism jobs for positions where they are basically doing the same jobs they once held at the CIA, the NSA and other agencies&nbsp;— but for double or triple the salary, and for profit. It's a privatization of the highest order, in which our collective memory and experience in intelligence&nbsp;— our crown jewels of spying, so to speak&nbsp;— are owned by corporate America. Yet, there is essentially no government oversight of this private sector at the heart of our intelligence empire. And the lines between public and private have become so blurred as to be nonexistent.<ref name="spies for hire">{{cite web |url=http://www.salon.com/news/excerpt/2008/05/29/spies_for_hire/print.html |title=Former high-ranking Bush officials enjoy war profits |last=Shorrock |first=Tim |publisher=[[Salon.com]] |date=2008-05-29 |accessdate=2008-06-16}}</ref><ref name="business of intelligence">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/06/15/business/15shelf.html?ref=business&pagewanted=print |title=The Business of Intelligence Gathering |last=Hurt III |first=Harry |publisher=The New York Times |date=2008-06-15 |accessdate=2008-06-18}}</ref>}} ಮಾರ್ಚ್ 30, 2008ರ ವೇಳೆಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಹೊರಮೂಲಗಳ ವರದಿಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.<ref name="Hillhouse2007-12-18">{{citation |title=CIA Contractors: Double or Nothin' |url=http://www.thespywhobilledme.com/ |first=R.J. |last=Hillhouse |date=December 18, 2007 |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2010 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061022212307/http://www.thespywhobilledme.com/ |url-status=dead }}</ref> {{bquote|The Director of National Intelligence has been granted the authority to increase the number of positions (FTEs) on elements in the Intelligence Community by up to 10% should there be a determination that activities performed by a contractor should be done by a US government employee."<ref name=Hillhouse2007-12-18 />}} ಗುತ್ತಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಒಂದು ಭಾಗ ICಯಲ್ಲಿ ನೌಕರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ: ಹಿಲ್‌ಹೌಸ್ ಪ್ರಕಾರ CIAಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಶೇ ೭೦% ರಷ್ಟು ಡಿಫ್ಯಾಕ್ಟೊ ಕೆಲಸಗಾರರು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಾಗಿದ್ದರು. "ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅವರನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ನೌಕರರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಚೌಕಟ್ಟು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ."<ref name="Hillhouse2007-12-18"/> ಬಹುತೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಸಲ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ ವ್ಯೋಮ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಚಕ್ಷಣ ಸಾಧನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳ ವಿಚಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯ (NRO)ವನ್ನು ತುಂಬಾ ಕಾಲ CIA ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಂತಹ ವಿಚಕ್ಷಣ ಸಾಧನಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ NRO ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆಗ DCIನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ NRO ತನ್ನ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ವಿಚಕ್ಷಣ ಅನುಭವವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿತು, [[ಬೋಯಿಂಗ್]]. ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ [[ಫ್ಯೂಚರ್ ಇಮೇಜರಿ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್]] ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, $೪ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚ ಮೀರಿ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಈ ಗುತ್ತಿಗೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ.<ref name="AWST2005-03-20">{{citation |title=SBIRS High in the Red Again |date=March 20, 2005 |first1=Amy |last1=Butler |url=http://www.aviationweek.com/aw/generic/story_generic.jsp?channel=awst&id=news/03215p02.xml |journal=Aviation Week |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮, ೨೦೧೦ |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೯, ೨೦೧೧ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429022651/http://www.aviationweek.com/aw/generic/story_generic.jsp?channel=awst&id=news/03215p02.xml |url-status=dead }}</ref><ref name="NYT">{{citation |journal=New York Times |title=Failure to Launch: In Death of Spy Satellite Program, Lofty Plans and Unrealistic Bids |first1 = Philip | last1 = Taubman |date=November 11, 2007 |url=https://www.nytimes.com/2007/11/11/washington/11satellite.html?ei=5088&en=af17736747d92e0b&ex=1352437200&partner=rssn&pagewanted=all#step1 }}</ref> ಗುಪ್ತಚರಯ ಕೆಲವು ಸಹವರ್ತಿ ವೆಚ್ಚದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಒಂದು ಏಜೆನ್ಸಿ ಅಥವಾ ಏಜೆನ್ಸಿಯೊಳಗಿನ ಒಂದು ಗುಂಪಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ವಿಭಾಗೀಯ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದರಿಂದ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="BenRich">{{cite book |title=Skunk Works: A Personal Memoir of My Years of Lockheed |first=Ben R. |last=Rich |publisher=Back Bay Books |year=1996 |isbn-10 = 0316743003 }}</ref> === ವಿದೇಶಿ ಗುಪ್ತಚರ ಸೇವೆಗಳು === ಅನೇಕ ಗುಪ್ತಚರ ಸೇವೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವಿರೋಧಿ ದೇಶಗಳು ಕುಂಟು ನೆಪ ಹೇಳಿ ಸಂವಹನಾ ಚಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲೂಬಹುದು. CIAನ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ [[ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್]] (MI6), [[ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್]] (CSIS), [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್]] (ASIS), [[ರಷಿಯನ್ ಫಾರಿನ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ (Sluzhba Vneshney Razvedki)]] (SVR), ಫ್ರೆಂಚ್ ಫಾರಿನ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ [[Direction Générale de la Sécurité Extérieure]] (DGSE) ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ [[ಮೊಸ್ಸಾಡ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದಿನ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಮಾಡಿದರೆ, ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ [[ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರೀಸರ್ಚ್‌]]ನಂತಹ ಕೆಲವು ಶುದ್ಧ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು. [[ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]ಯನ್ನು ನೋಡಿ. US ICಯು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ವಿದೇಶಿ ಗುಪ್ತಚರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಈ ನಾಲ್ಕೂ ದೇಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಂಕೇತಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಸಂವಹನ ಚಹರೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref name="DMS1999-03-19">{{citation |url=http://www.fas.org/sgp/othergov/dod/genser.pdf |title=DMS (Defense Messaging Service) ''Genser'' (General Service) Message Security Classifications, Categories, and Marking Phrase Requirements Version 1.2 |date=March 19, 1999 |author=US Defense Information Services Agency }}</ref> ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಿಕಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸಹಕಾರದ ಸೂಚಕವೆಂದರೆ ಅದರ ಮಿಲಿಟಾರಿ ಸಂವಹನ ಜಾಲದ ಒಳಗೆ ಹೊಸ ಸಂದೇಶ ವಿತರಣೆ ಲೇಬಲ್ಲಿನ ಸೃಷ್ಟಿ. ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ್ದ NOFORN (ಅಂದರೆ ವಿದೇಶ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಿಲ್ಲ) ಎಂಬ ಸಂಕೇತ, ಅಮೇರಿಕೇತರ ಇತರೆ ಯಾವ ದೇಶಗಳು ಈ ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅದರ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. USA/AUS/CAN/GBR/NZL ''ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ'', ಎಂಬ ಹೊಸ ಬಳಾಕೆ ಕೇವಿಯಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂದೇಶಗಳಾಲ್ಲಿ ಬಳಾಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ದೇಶಗಳೊಡನೆ ಮಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿ ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. == ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಚರಿತ್ರೆ == {{See also|Director of Central Intelligence|Clandestine HUMINT and Covert Action}} ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೪೭]]ನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್ ಟ್ರೂಮನ್|ಹ್ಯಾರಿ. ಎಸ್. ಟ್ರೂಮನ್]] ಇದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನಿನ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದೆ. ಇದು ಈ ಹಿಂದೆ ೨ ನೇ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಕಾಲದ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಸೇವೆಗಳ ಕಚೇರಿ (OSS)ಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗ, ಇದನ್ನು ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿ ಅದರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹನ್ನೊಂದು ಹಿಂದೆ ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ OSSನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಜೆ. ದೊನೊವನ್]], ನೇರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಕಾರ್ಯದಡಿ ಬರುವಂತೆ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್]] ಹತ್ತಿರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದ "ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢವಾದ ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ, ಎಲ್ಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಗುಪ್ತಚರಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಣೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."<ref name="CIAfact">{{cite book |title=Factbook on Intelligence |publisher=Central Intelligence Agency |year=1992 |month=December |pages=4–5 |accessdate=2007-04-15 }}</ref> ಆತನ ಯೋಜನೆಯಡಿ, ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನಾಗರೀಕ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸೇವೆಗಳೊಡನೆ ಸುಸಂಗತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ "ವಿಚ್ಚಿದ್ರಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ" ಅಧಿಕಾರ ಇರಬೇಕು, ಆದರೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಲೀಸ್ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆ ಕೆಲಸಗಳಿರಬಾರದು" ಎಂದು ಕೂಡಾ ಆತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದ.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/csi/kent_csi/docs/v20i1a02p_0006.htm |work=cia.gov |title=Truman on CIA |author=Troy, Thomas F. |page=6 |date=1993-09-22 |accessdate=2007-04-15 |archive-date=2007-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070411162026/https://www.cia.gov/csi/kent_csi/docs/v20i1a02p_0006.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Cia-memorial-wall.jpg|thumb|The lives of 83 fallen CIA officers are represented by 83 stars on the CIA Memorial Wall in the Original Headquarters building.]] CIA ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಪೈಕಿ ಕೆಲವರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ವಿರೋಧಿ ದೇಶಗಳ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು. CIA ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಾರಕ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗೂಢಚಾರಿ ತಾರೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರು ಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ಕುಟಿಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಗುರುತು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ.<ref name="RollOfHonor">{{citation |url=http://www.specialforcesroh.com/browse.php?mode=viewc&catid=53 |title=Special Forces Roll of Honour: Central Intelligence Agency }}</ref> OSS ಮತ್ತು ಅದರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಹವರ್ತಿ ಗುಪ್ತಚರ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಇತರೆ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಂತೆ ಕುಟಿಲ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಪ್ರತಿ ಗುಪ್ತಚರ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಸಮತೂಕ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} === ಸಮೀಪದ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ೧೯೪೬–೪೭ === ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ಧ [[ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಸೇವೆಗಳ ಕಚೇರಿ (OSS)]] US ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ, ಯುದ್ಧ ನಂತರದ ಕೆಲವೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್. ಟ್ರೂಮನ್ ಅದನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದ ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೫ ರಂದು ಅವನು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ [[ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಆರ್ಡರ್]], ೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿತು. ಮುಂದುವರೆದ ಈ ಅಗಾಧ ಮರುಸಂಘಟನೆ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಮೂಲು ಅಧಿಕಾರಷಾಹಿ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕುಟಿಲ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ( ಅಂದರೆ ಪ್ಯಾರಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ)ಗಳ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ತ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ತೋರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ, OSSನ ಕಾರ್ಯಗಳು ರಾಜ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಇಲಾಖೆಗಳ ನಡುವೆ ಹರಿದು ಹಂಚಿಹೋದವು: {| class="wikitable sortable " |- ! ಹೊಸ ಘಟಕ ! ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ! OSS ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು |- | [[ಸ್ಟ್ಯಾಟಜಿಕ್ ಸೇವೆಗಳ ಘಟಕ]] (SSU) | ಯುದ್ಧ ಇಲಾಖೆ | ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ (SI) (ಅಂದರೆ ಕ್ಲ್ಯಾಂಡೆಸ್ಟೈನ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್) ಹಾಗೂ ಕೌಂಟರ್-ಎಸ್ಪಿಯೊನಾಗ್ (X-2) |- | ಇಂಟೆರಿಮ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ (IRIS) | ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ | ರೀಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಅನಲಿಸಿಸ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಚ್ (ಅಂದರೆ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಅನಲಿಸಿಸ್) |- | ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ವಾರ್‌ಫೇರ್ ಡಿವಿಜನ್ (PWD) (ಹಿಂದಿನ OSSಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ) | ಯುದ್ಧ ಇಲಾಖೆ, ಆರ್ಮಿ ಜನರಲ್ ಸಿಬ್ಬಂಧಿ | Staff officers from Operational Groups, [[Operation Jedburgh]], Morale Operations (black propaganda) |} This division lasted only a few months. ಮಿಲಿಟರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ]] ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್ (FBI)ನ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ,<ref name="CIAfact"/> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರೂಮನ್ ಜನವರಿ 1946ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಗುಂಪನ್ನು(CIG) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ, ಮುಂದೆ ಇದು CIA ಯ ಪೂರ್ವಾಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/csi/studies/96unclass/salvage.htm |work=cia.gov |title=The Creation of the Central Intelligence Group |first=Michael |last=Warner |accessdate=2007-04-15 |archive-date=2007-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070411211614/https://www.cia.gov/csi/studies/96unclass/salvage.htm |url-status=dead }}</ref> CIG ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಧಿಕಾರದಡಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮಧ್ಯಕಾಲಿಕ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆ. ಈಗ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುವ ಕುಟಿಲ ಗೂಢಚಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರದ ಬೀಜಭಾಗವಾಗಿರುವ SSUನ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು 1946ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ CIGಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಕಚೇರಿ(OSO) ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. === CIAಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲು, ೧೯೪೭–೧೯೫೨ === ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ, ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೪೭, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಲಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.latimes.com/news/opinion/sunday/commentary/la-op-zegart23sep23,0,7737105.story?coll=la-sunday-commentary |title=The CIA's license to fail |first=Amy B. |last=Zegart |publisher=The Los Angeles Times |date=2007-09-23 }}</ref> ಹಿಂದೆ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಆಗಿದ್ದ [[ರೊಸ್ಕೊ ಹಿಲ್ಲೆನ್ ಕೊಟ್ಟರ್‌]]ನನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ ನಿರ್ದೇಶಕನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Cia-lobby-seal.jpg|thumb|right|The [120] diameter CIA seal in the lobby of the Original Headquarters Building.]] ಜೂನ್ ೧೧೯೪೮(NSC ೧೦/೨)ರ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಲಿಯ ನಿರ್ದೇಶನ ವಿರೋಧಿ ದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಗುಂಪುಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಮಯಿ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಥವಾ ಗುಂಪುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಗೂಡ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿತ್ತೆಂದರೆ ಅನಧಿಕೃತ, ಅನಾಮಧೇಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಕುಟಿಲ ಕೃತ್ಯಗಳಾಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿರುವ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ತೋರುವ ಯಾವುದೇ ಸುಳಿವು ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಇರದಂತೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="NSC10/2">{{cite web |url=http://www.state.gov/www/about_state/history/intel/290_300.html |work=state.gov |title=U.S. Department of State: Foreign Relations of the United States, 1945–1950, Emergence of the Intelligence Establishment |pages=Document 292, Section 5 |accessdate=2008-07-04 |archiveurl=https://archive.today/20121214080555/http://www.state.gov/www/about_state/history/intel/290_300.html |archivedate=2012-12-14 |url-status=live }}</ref> ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ, ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ಏಜೆನ್ಸಿ ಅಧಿನಿಯಮ]] ([[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲಾ]] ೮೧-೧೧೦) ಗುಟ್ಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಮಾಮೂಲಿ ಮಿತಿಗಳಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಸಂಘಟನಾ ಕಾರ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಹೆಸರುಗಳು, ಸಂಬಳ ಅಥವಾ ನೇಮಕದಲ್ಲಿರುವ ನೌಕರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಈ ಯಾವುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ಕೊಡಲಾಯಿತು.." ಪಕ್ಷಾಂತರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಮಾಮೂಲು ವಲಸೆ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೊರತಾದ ಅವಶ್ಯಕ ಅನಾಮಧೇಯರನ್ನು ಡೀಲ್ ಮಾಡಲು "PL-೧೧೦" ಎಂಬ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ ಇಂತಹ ಅವಶ್ಯಕ ಅನಾಮಧೇಯರಿಗೆ [[ರಕ್ಷಾ ಕತೆ]] ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಕೂಡ ಒದಗಿಸಿತು.<ref name="GEORGE">{{cite web |title=George Tenet v. John Doe |work=Federation of American Scientists |url=http://www.fas.org/sgp/jud/tenetvdoe-petresp.pdf |date=2006-07-16 |accessdate=2008-07-04 |format=PDF |archive-date=2021-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818111901/https://fas.org/sgp/jud/tenetvdoe-petresp.pdf |url-status=dead }}</ref> === ಸಂರಚನೆ ಸುಭದ್ರ, ೧೯೫೨ === ಆಗ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಸುಖ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ DCI [[ವಾಲ್ಟರ್ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್]],{{ndash}} ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಡೈಟ್.ಡಿ.ಐಸೆನ್ ಹೊವರ]]ನ {{ndash}}ಸಿಬ್ಬಂಧಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದು OPC ಮತ್ತು OSO ಗಳನ್ನು CIA ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಇಲಾಖೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳು ಸೇರಿ ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾದ [[ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] ರೂಪಿತವಾಯಿತು. ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ, ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಶೇಷ ಸೇನಾ ಪಡೆ]] ಕೂಡ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಕೈವಾಡದವರು ಇದ್ದರೂ CIA ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒಂದು ರಚನೆಯಾಗಿ ಉದ್ಭವಗೊಂಡಿತು.{{Citation needed|date=June 2009}} === ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲ, ೧೯೫೩–೧೯೬೬ === [[ಚಿತ್ರ:Usaf.u2.750pix.jpg|thumb|Lockheed U-2 "Dragon Lady", the first generation of near-space reconnaissance aircraft.]] {{Refimprovesect|date=June 2009}} ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೀತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗಾಢ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ]] ಧೋರಣೆಗಳು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ OSSನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಆಲನ್ ಡಲ್ಲೆಸ್]], ಸ್ಮಿತ್ ನಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ. ಅನೇಕ ಮೂಲಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವುದೆಂದರೆ ಸೆನೇಟರ್ [[ಜೋಸೆಫ್ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ತಿ]]ಯ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ನಿಂದನೆ, ತುಂಬಾ ತಣ್ಣಗಿನ ಆದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಒಳಗುದಿಯ ತತ್ವ ಎಂದರೆ [[ಜಾರ್ಜ್ ಕೆನ್ನನ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ [[ಬರ್ಲಿನ್ ಧಿಗ್ಭಂಧ]] ಮತ್ತು [[ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧ]]. ತನ್ನ ಸಹೋದರ [[ಜಾನ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಡಲ್ಲೆಸ್]], ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ದೆಸೆ ಡಲ್ಲೆಸ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿತ್ತು. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಬಿಗುಮಾನದ ಸ್ವಭಾವದ ದೆಸೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಏಜೆಂಟಾರು ಮಾತ್ರ ನುಸುಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು, ಇದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಕಾಳಾಜಿ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಸೋವಿಯಟ್ಟರ ವ್ಯೋಮ ರಕ್ಷಣಾಅ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳಾನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಂತಹ ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್ U-೨ ವಿಮಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಂತಹ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ಸು. ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ SA-೨ ಎಂಬ ಭೂಕ್ಷಿತಿಜದಿಂದ ಜಿಗಿಯುವ ಗ್ಯಾರಿಪವರ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದು ಉಗುಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅದರ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು [[SR-೭೧]] ಕ್ಷಿಪಣಿ ಸಾಧನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Lockheed SR-71 Blackbird.jpg|thumb|The USAF's SR-71 Blackbird was developed from the CIA's A-12 OXCART.]] ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಸಂಪನ್ಮೂಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಮಾಜವಾದ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ನಿಗೂಢ, ಕುಟಿಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಾ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದಾಗ CIA [[ಆಪರೇಷನ್ ಅಜಾಕ್ಸ್]], ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ಉರುಳಿಸಿತು. ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ [[ಬಟಿಸ್ಟಾ]]ನನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಉರುಳಿಸಿದಾಗ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಫಿಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋ]] ಮೇಲಿನ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಸೇರಿದಂತೆ ಕ್ಯೂಬಾ ವಿರುದ್ಧ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪೈಕಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಬೇ ಆಫ್ ಪಿಗ್ಸ್ ದಾಳಿ]] ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಸೋವಿಯಟ್ಟರು ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಪರೋಕ್ಷ ಸಲಹೆಗಳು ಬಂದಾಗ, [[ಒಲೆಗ್ ಪೆಂಕೋವ್‌ಸ್ಕಿ]] US-UK ಪರವಾಗಿ ಪಕ್ಷಾಂತರ ಮಾಡಿದ, ನಿರ್ಣಾಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ, ಇದು ಸೋವಿಯಟ್ಟರು ಎಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Saved">{{citation |title=The Spy Who Saved the World: How a Soviet Colonel Changed the Course of the Cold War |first1 = Jerrold L. | last1 =Schecter | first2= Peter S. | last2 = Deriabin |publisher=Scribner |year=1992 |isbn=0684190680}}</ref> CIA, ಮಿಲಿಟರಿ ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ SR-೭೧ ನಂತಹ ವ್ಯೋಮ ವಿಚಕ್ಷಣ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪರೇಟ್ ಮಾಡುವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು(NRO) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ವಿಚಕ್ಷಣ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪರೇಟ್ ಮಾಡುವ "ವಾಸ್ತವಿಕಾಂಶ" ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಇರುವಿಕೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕಾಂಶವನ್ನೇ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗುಟ್ಟಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು.. [[ಚಿತ್ರ:Kh-4b corona.jpg|thumb|Early CORONA/KH-4B imagery IMINT satellite]] === ಇಂಡೋಚೈನಾ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ (೧೯೫೪–೧೯೭೫) === :''[[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ಫೋನಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್]] ಕೂಡಾ ನೋಡಿ'' ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ‌ಗೆ ಬಂದ OSS ಪಟ್ಟಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆ [[ಹೊ ಚಿ ಮಿನ್ಹ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿ ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಿತು.<ref name="Patti">{{cite book |title=Why Viet Nam?: Prelude to America's albatross |author=Patti, Archimedes L. A |publisher=University of California Press |year=1980 |isbn-10 = 0520041569 }}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಥವಾ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪರಿವರ್ತನ ಭಾಗೀದಾರರಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿನ ಹಂತ ಹಂತವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕುರಿತಂತೆ ಹೊ‌’ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಪಾರ್ಟಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆ ರವಾನಿಸಿದಾಗ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಳ ಬೇಗುದಿ ನೀತಿ ಯಾವುದೇ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸ್ವಭಾವ ಇರುವ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.{{Citation needed|date=June 2009}} [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೇಲಿ]]ನ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಸಾಯ್‌ಗನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆ]] ಎಂಬ ಸಂಕೇತ ನಾಮವಿದ್ದ ಭಾಗ [[ಇಂಡೋಚೈನಾ]] ಕುರಿತ ಮೊದಲ CIA ಕಾರ್ಯಪಡೆ ಆಗಮಿಸಿತು, ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿತು. US-ಮೂಲದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾಕಾರರು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಉದ್ದೇಶಿತ ಜನಾದೇಶದಂತೆ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣದ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಗ್ರಾಹಕನಾಗಲಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಪಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=June 2009}} ಪ್ರಾರಂಭಿಕವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ USನ ಗಮನ]] ಇದ್ದುದು ಲಾವೊಸ್ ಮೇಲೆ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮೇಲಲ್ಲ.{{Citation needed|date=June 2009}} ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ದಾಳಿ ನಿಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕ್‌ನಮರ]] ನೇತೃತ್ವದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ, CIA ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಗುಪ್ತಚರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ]] ನಡುವೆ ಅವುಗಳು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಣಾನೀಯ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Adams1998"/> ಒಟ್ಟಾರಿಯಾಗಿ ಮಿಲಿಟಲಿ CIAಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಶತ್ರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ನಿಜವಾದ ವಿನಾಶವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ CIAನ ಕಿರಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣಕಾರ [[ಸ್ಯಾಮ್ ಆಡಮ್ಸ್]] ಮುಂದೆ ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಹೋಮ್ಸ್‌]]ನ ಹತ್ತಿರ ಅಂತರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಅದಲಾದ ಅದಾಜು ಮತ್ತು ಶ್ವೇತ ಭವನದ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಕಾಳಜಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ CIAಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟ.{{Citation needed|date=June 2009}} ನಂತರ ಆಡಮ್ಸ್ ''ವಾರ್ ಆಫ್ ನಂಬರ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದ. === CIA ಅಧಿಕಾರದ ದುರುಪಯೋಗ, ೧೯೭೦–೧೯೯೦ ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ === ೧೯೭೦ ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ವಾಟರ್‌ಗೇಟ್]] ಹಗರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ತಲೆಗೆ ಹತ್ತತೊಡಗಿತು.{{Citation needed|date=June 2009}} ಆ ಅವಧಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಬಲ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಶಾಖೆಯಾದ ಅಮೇರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯತೆ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು. ವಿದೇಶಿ ನಾಯಕರ (ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಫಿಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೊ) ಹತ್ಯೆ ಸಂಚು ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ನಾಗರೀಕರ ಮೇಲಿನ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ CIA ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು US ಗುಪ್ತಚರ ಕೈವಾಡಗಳಾ ಮೇಲೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ನಿಗಾ ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿದವು.<ref name="'70s 49">{{cite book |title= How We Got Here: The '70s|last= Frum|first= David|authorlink= David Frum|coauthors= |year= 2000|publisher= Basic Books|location= New York, New York|isbn= 0465041957|page= |pages=49–51 |url= }}</ref> CIAಯನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಿಂದ ಜಾರಿಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ CIA ಏಜೆಂಟರುಗಳಿಂದ ನಡೆದ ವಾಟರ್ ಗೇಟ್ ದರೋಡೆ ಹಗರಣ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್]] CIAಯನ್ನು ಬಳಾಸಿಕೊಂಡು ದರೋಡೆ ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ FBI ದಾರಿಯನ್ನು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸತೊಡಗಿದ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ "ಸ್ಮೋಕಿಂಗ್ ಗನ್" ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನಿಕ್ಸನ್‍ ಅನ್ನು ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ನಿಕ್ಸನ್ ತನ್ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಎಚ್.ಆರ್.ಹ್ಯಾಲ್ಡೆಮನ್‌ನಿಂದ ವಾಟರ್‌ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ CIA ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದೇ ಆದರೆ ಕ್ಯೂಬಾದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಬೇ ಆಫ್ ಪಿಗ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ''ಹುಳುಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಡಬ್ಬ ತೆಗೆ'' ದಂತಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದು CIA ಹೇಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ.<ref>{{cite web |url=http://www.hpol.org/transcript.php?id=92 |work=hpol.org |title=Transcript of a recording of a meeting between President Richard Nixon and H. R. Haldeman in the oval office |date=1972-06-23 |accessdate=2008-07-04 |archive-date=2012-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112173618/http://www.hpol.org/transcript.php?id=92 |url-status=dead }}</ref> ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ CIAಯ #೧ ಮತ್ತು #೨ ನೇ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಹೆಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೆರ್ನಾನ್ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್]] ಇಬ್ಬರೂ FBI ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಎಲ್.ಫ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಗ್ರೇ‌]]ಗೆ, FBI ದರೋಡೆ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರೆಸಬಾರದೆಂದು ತಿಳಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಇದರಿಂದ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮರು ಆಯ್ಕೆ]]ಯಾಗಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ CIA ಬೇಹುಗಾರನ ಮುಖವಾಡ ಕಳಚಿ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು.{{Citation needed|date=June 2009}} FBI ಮತ್ತು CIA ನಡುವೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಪರಸ್ಪರರ ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲಗಳಾನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯಬಾರದೆಂದು FBI ಪ್ರಾರಂಭಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ FBI ಈ ಮನವಿಯನ್ನು ಲಿಖಿತ ರೂಉಪದಲ್ಲಿ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿತು, ಅಂತಹ ಔಪಚಾರಿಕ ಮನವಿ ಬರದೇ ಹೋದಾಗ FBI ಹಣ ದರೋಡೆ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಆದರೂ ಸ್ಮೋಕಿಂಗ್ ಗನ್ ದ್ವನಿ ಸುರುಳಿಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾದಾಗ CIA ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಿದ್ದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಮತ್ತು ಇದೇ CIA ಬಗೆಗಿನ ಮಾನ ಹರಾಜಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="Gray III">{{cite book |title= In Nixon's Web:A Year in the Crosshairs of Watergate|last= Gray III|first= L. Patrick|authorlink= L. Patrick Gray|coauthors= Ed Gray|year= 2008|publisher= Times Books/Henry Holt|isbn= 0805082565|page= |pages= |url= www.lpatrickgrayiii.com}}</ref> ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ, DCI ಆಗಿದ್ದ [[ಜೇಮ್ಸ್ R. ಶ್ಲೆಸಿಂಗರ್]] ಏಜೆನ್ಸಿಯ {{ndash}}ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ "[[ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಜ್ಯುವೆಲ್ಸ್]]"{{ndash}} ಎಂಬ ವರದಿ ದಾಖಲಿಸಿದ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ, ತನಿಖಾ ಪತ್ರಕರ್ತ [[ಸೈಮೂರ್ ಹೆರ್ಷ್]] ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ "ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಜ್ಯುವೆಲ್ಸ್" ಸುದ್ಧಿ CIA ಮಾಡಿರುವ ವಿದೇಶಿ ನಾಯಕರ ಹತ್ಯೆ, ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ [[CHAOS ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]] ಅಮೇರಿಕಾದ ಸುಮಾರು ೭೦೦೦ ನಾಗರೀಕರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಮಾಡಿದ.<ref name="'70s 49"/> CIA ಜನ ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂಟೆ ಇತರೆ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[LSD]] ಎಂಬ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಸೇವಿಸುವಂತಹ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿತ್ತು (ಇತರೆ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ).<ref name="'70s 49"/> CIAಯನ್ನು ಸೆನೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆನೇಟರ್ [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಚರ್ಚ್‌]]ನ(D-Idaho) ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ [[ಚರ್ಚ್ ಸಮಿತಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ [[ಓಟಿಸ್ ಪೈಕ್‌]]ನ(D-NY) ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ [[ಪೈಕ್ ಸಮಿತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿತು.<ref name="'70s 49"/> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ರಾಕ್‌ಫೆಲರ್ ಕಮಿಷನ್ನ]]ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್]],<ref name="'70s 49"/> ವಿದೇಶಿ ನಾಯಕರ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಆರ್ಡರ್ ಹೊರಡಿಸಿದ. CIA ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬೆಂಬಲ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫೋರ್ಡ್ ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಖಚಿತ ಪಡಿಸಿದ, "''ನನಗೆ ಅರಿವಿರುವ ಹಾಗೆ CIA ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಯಾರೂ ಈಗ ಶ್ವೇತಭವನಕ್ಕೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ'' ".<ref name="'70s 49"/> [[ಇರಾನ್-ಕಾಂಟ್ರಾ ಅಫೈರ್]] ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಳ್ಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಹಗರಣಾದ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದಾಗಿ ೧೯೯೧ ರ [[ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಆಥರೈಸೇಶನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್]] ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತು.{{Citation needed|date=June 2009}} ಅದು ನಿಗೂಢ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅಥವಾ ತೋರುವಂತೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಗುಟ್ಟಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿ ಕೊಂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ತನಿಖಾವರದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಸೆನೇಟಿನ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕಮಿಟಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕವಾಗುವ "ಸಕಾಲಿಕ ನೋಟೀಸ್" ಸೇರಿದಂತೆ ಸರಣಿ ಅಧಿಕಾರ ಆದೇಶಗಳ ಅಗತ್ಯತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. === ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, CIA ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು DNI ವಹಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು === [[೨೦೦೪ ರ ಗುಪ್ತಚರ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾಧನೆ ನಿಗ್ರಹ ಕಾಯಿದೆ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] (DNI) ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಈ ಹಿಂದೆ CIA ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯವಾರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯವನ್ನು DNI ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತ ಅದು [[ಗುಪ್ತಚರಯ ಆವರ್ತತೆ]]ಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. DNIಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದ ಕಾರ್ಯಗಳೆಂದರೆ ೧೬ IC ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಏಕೀಕೃತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವರದಿ ತಯಾರಿಸುವುದು. ೩೦ ಜುಲೈ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್]] DNIನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸಲು, [[ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಆರ್ಡರ್ 12333]] ಅನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ, ಇನ್ನೊಂದು [[ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಆರ್ಡರ್ 13470]]<ref>{{cite web |url=http://www.fas.org/irp/offdocs/eo/eo-13470.htm |title=Executive Order 13470 |publisher=Fas.org |date= |accessdate=2010-03-16 |archive-date=2008-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918091639/http://www.fas.org/irp/offdocs/eo/eo-13470.htm |url-status=dead }}</ref>.<ref>[https://www.nytimes.com/aponline/washington/AP-Intelligence-Rules.html "Bush Orders Intelligence Overhaul", by [[Associated Press]], July 31, 2008]</ref> ಈ ಹಿಂದೆ "ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕ" (DCIA) ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷನ ಮುಖ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ಮತ್ತು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ CIA ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯದ ಪಾರುಪತ್ರಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಈಗ CIA ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಕ್ಕೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. DNI ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ]], ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥ ಜಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಲ್ಲ ಗುಪ್ತಚರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳಾನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುವುದು ಈತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಎಲ್ಲ ೧೬ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಸುಪರ್ದಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. == ಕಾರ್ಯಭಾರ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು == {{Refimprovesect|date=June 2009}} CIAಯ ಚರಿತ್ರೆ ನಿಗೂಢ, ಕುಟಿಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕುಟಿಲ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹ, ಗೂಢ ಚರ್ಯೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವರದಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯ (IC)ದ, ಮರು ಸಂಘಟನೆಗೆ ಮೊದಲು ಅದಕ್ಕೆ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯವಾರು ಗೂಡಚರ್ಯೆ ಅಂದಾಜಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಕೂಡ ಇತ್ತು. ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಒಂದು [[ದೇಶ]]ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರೇತರರು) ಅಥವಾ [[ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] (ಸರ್ಕಾರೇತರರು) ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳಡಿ ಸಂಘಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮುಂದಿನ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ CIAಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದೇಶ, ದೇಶ ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ವಿವರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ: * [[ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ CIA ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] * [[ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ CIA ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] * [[ರಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ CIA ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] * [[ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ CIA ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] * [[ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ, ದಕ್ಷಿಣ, ನೈರುತ್ಯ ಏಷಿಯಾ CIA ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] CIAಯ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿರುವ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು]] ಮತ್ತು ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ [[ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳ ಪತ್ತೆದಾರಿಕೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. CIAಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ನಿಗೂಢ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅಧಿಕಾರ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[NSDD ೧೩೮]] ಎದುರಾಳಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಲಾಗುವ ನೇರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ) ಇವುಗಳನ್ನು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮುಂದಿನ Wikipedia ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ: * [[ಪ್ರತಿಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿ CIA ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] * [[ಅಪರಾಧ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥ ವಿರೋದಿ CIA ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] * [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರೋಧಿ CIA ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] * [[CIA ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] * [[CIA ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಒಲವಿರುವ US ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. * [[CIA ಅಧಿಕಾರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ]] ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳು ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪರಿಷತ್ತಿ]]ನ ಸರಣಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], CIA ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯಿದೆಯ ವಾಚನಾಲಯ]], ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ವಿಚಾರಣೆಗಳು, ಬ್ಲಮ್ಸ್ ಬುಕ್ ಮತ್ತು <ref name="blum1">{{cite book |last=Blum |first=William |authorlink=William Blum |year=1986 |title=The CIA: A Forgotten History |publisher=Zed Books |location= |isbn=0-86232-480-7 }}</ref> ವೇಯ್ನರ್ಸ್ ಬುಕ್ <ref name="Weiner">{{cite book |last=Weiner |first=Tim |year=2007 |title=Legacy of Ashes |publisher=[[Doubleday (publisher)|Doubleday]] |location= |isbn=978-0-385-51445-3 }}</ref> ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ <ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol51no3/legacy-of-ashes-the-history-of-cia.html |title="Review of 'Legacy of Ashes: The History of CIA'" by Nicholas Dujmovic, CIA Center for the Study of Intelligence, November 26, 2007 |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2010 |archive-date=ಜುಲೈ 14, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714113531/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol51no3/legacy-of-ashes-the-history-of-cia.html |url-status=dead }}</ref> CIA ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಷಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಜೆಫ್ರಿ ರಿಚೆಲ್‌ಸನ್‌ನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.washingtondecoded.com/site/2007/09/sins-of-omissio.html |title=Sins of Omission and Commission |last=Richelson |first=Jeffrey |date=2007-09-11 |accessdate=2008-07-04}}</ref> ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ, ಅನೇಕ ಸಲ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವರ [[ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೇ ಅವರ ಮೇಲೆ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಳಕೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿರುವುದು]] ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಅಂಗವಿಕಲರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದು. ಇಂತಹ ಇನ್ನೊಂದು ವಲಯವೆಂದರೆ [[ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಕುಟಿಲವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿಡುವುದು]]. CIAಯ [[ಅಪ್ಪಣೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಹತ್ಯಾಪ್ರಯತ್ನಗಳು, ವಿದೇಶಿ ನಾಯಕರ ಹತ್ಯೆಗೆ]] ಆ ನಾಯಕನ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೇ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ನಾಯಕರ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ, ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಯುದ್ಧದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಾಯಿದೆಗಳಡಿ ಬರುತ್ತದೆ. === ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಗುಪ್ತಚರ ವಿಫಲತೆಗಳು === CIA ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಎರಡು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಇವುಗಳ ಹೆಸರು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫ್ ಸಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭದ್ರತಾ ಕಚೇರಿ CIA ಕಟ್ಟಡಗಳ ಭದ್ರತೆ, ಮಾಹಿತಿಯ [[ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಗ್ರಹಣೆ]] ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭದ್ರತಾ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಹೊಂಡಿದೆ. ಇವು ಏಜೆನ್ಸಿಗೆ ಒಳಮುಖಿಯಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶನ ಪಡೆದಿವೆ. ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟಿಲ ಸೇವೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ,ಪ್ರತಿಗುಪ್ತಚರ ಸಿಬ್ಬಂಧಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಪ್ರತಿಗುಪ್ತಚರ]] ಕಾರ್ಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಗ್ರಸ್ತನೆನಿಸಿಕೊಂದಿರುವ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಜೀಸಸ್ ಆಂಗಲ್ಟನ್]] ಇದರ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಭಾರ ಕಚೇರಿ [[ಮೋಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವಿದೇಶಿ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ (FIS)ಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಿಬ್ಬಂಧಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳಿವೆ. ಇದರ ಇನ್ನೊಮ್ದು ಪಾತ್ರ ಎಂದರೆ ವಿದೇಶಿ HUMINT ರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡುವುದು, ಈ ಜನರಿಗೆ FIS ಜೊತೆಗೆ ನಿಗದಿತವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳಿವೆಯಾ? CIA ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ಅವರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾ? ಅಥವಾ ಅಂತಹವರನ್ನು ಪ್ರೊವೊಕೇಟರ್ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೂಪದ [[ಡಬಲ್ ಏಜೆಂಟ್]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆಯಾ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು. ಅದು ವಿದೇಶಿ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (FIS )ಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಈ ಭಾಗ [[ಪ್ರತಿ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ದಾಳಿ]]ಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ CIA ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಕುಟಿಲ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳೆರಡೂ ಇರುತ್ತವೆ. ==== ಭದ್ರತಾ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ==== "ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಜ್ಯುವೆಲ್ಸ್" ಮತ್ತು ಇತರೆ ದಾಖಲೆಗಳು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಕಾಯಿದೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಾರದೆಂಬ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಕೆಲವು ಸಲ CIA ತನ್ನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೋಲೀಸರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂಡ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ. ೩೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದ [[ಖೊಸ್ತ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ CIA ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಬೇಸ್ ಚಾಪ್‌ಮನ್ ಅಟ್ಯಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾದಾಳಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನೆಲೆಯ ಪ್ರಮುಖರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಳು CIA ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾವಿಗೀಡಾದರು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಆರು ಮಂದಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಮುಂದೆ CIA ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಕೋರ ಈ ನೆಲೆಯ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಒಳ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>Rubin, Alissa J.; Mazzetti, Mark (December 31, 2009). "Afghan Base Hit by Attack Has Pivotal Role in Conflict". New York Times. https://www.nytimes.com/2010/01/01/world/asia/01afghan.html. Retrieved January 1, 2010.</ref> ==== ಪ್ರತಿಗುಪ್ತಚರ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ==== ಪ್ರಾಯಷಃ ಪ್ರತಿಗುಪ್ತಚರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತುಂಬಾ ತೊಡಕಿನ ಕಾಲವೆಂದರೆ ಸೋವಿಯತ್ ಪಕ್ಷಾಂತರಿ [[ಅನಾಟೊಲಿ ಗೊಲಿಟ್ಸಿನ್]] ಹೇಳಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜೇಮ್ಸ್ ಜೀಸಸ್ ಆಂಗಲ್‌ಟನ್ <ref name="WiseMole">{{citation |title=Molehunt: The Secret Search for Traitors That Shattered the CIA |first1 = David | last1 = Wise |publisher=Random House |year=1992 }}</ref> ವಿದೇಶೀ ಗೂಢಚಾರನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟಿದ್ದು. ಎರಡನೆಯ ಪಕ್ಷಾಂತರಿ [[ಯೂರಿ ನೊಸೆಂಕೊ]], ಗೊಲಿಟ್ಸಿನ್‌ನ ಹೇಲಿಕೆಗೆ ಸವಾಲು ಎಸೆದ, ಇವರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಸೋವಿಯತ್ ಡಬಲ್ ಏಜೆಂಟ್ ಎಂದು ಕರೆದು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="BaerEvil">{{citation |title=See No Evil: The True Story of a Ground Soldier in the CIA's War on Terrorism |first=Robert |last=Baer |publisher=Three Rivers Press |year=2003 |isbn=140004684X}}</ref> ಅನೇಕ CIA ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು, ನೊಸೆಂಕೊ ಮತ್ತು ಗೊಲಿಟ್ಸಿನ್ನರ ಸಂಬಂಧಿ ಸತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಅಸತ್ಯಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಪರಸ್ಪರ ದೂಷಣೆಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದಾಟಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗುಪ್ತಚರ ಸೇವಾಕರ್ತರಿಗೆ ಕಿವಿ ಮುಟ್ಟಿತು, ವಿದೇಶಿ ಗುಪ್ತಚರರ ಬೇಟೆಯ ಹಾನಿ ಅವರಿಗೂ ತಟ್ಟಿತು.<ref name="Wright">{{citation |title=Spycatcher |first1 = Peter | last1 = Wright |authorlink=Peter Wright |coauthor = Greengrass, Paul |publisher=William Heinemann |year=1987 }}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೪, ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ೧೯೮೫ ರಿಂದಲೂ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂಬ ಆಪಾದನೆ ಮೇಲೆ ೩೧ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ವರಿಷ್ಟ ಕೇಸ್ ಆಫೀಸರ್‌ [[ಆಲ್ಡ್ರಿಚ್ ಏಮ್ಸ್‌]]ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದಾಗ ಏಜೆನ್ಸಿಗೆ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.fbi.gov/libref/historic/famcases/ames/ames.htm |publisher=Federal Bureau of Investigation |title=FBI History: Famous Cases&nbsp;— Aldrich Hazen Ames |accessdate=2008-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20020606184057/http://www.fbi.gov/libref/historic/famcases/ames/ames.htm |archivedate=2002-06-06 |url-status=live }}</ref> ಉಳಿದ ಪಕ್ಷಾಂತರಿಗಳು ವಲಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಅಧಿಕಾರಿ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಲೀ ಹೊವರ್ಡ್]], CIAಯ ೨೪ ಗಂಟೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೇ ಕೇಂದ್ರದ ಕೆಳಹಂತದ ಕೆಲಸಗಾರ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಲ್ಸ್]]. ಕ್ಯಾಂಪಿಲ್ಸ್ ಅಮೇರಿಕಾದ [[KH-11]] ವಿಚಕ್ಷಣಾ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್‌ನ ಕಾರ್ಯದ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಸೋವಿಯಟ್ಟರಿಗೆ ಮಾರಿಕೊಂಡ.<ref name="McKinleyKH11">{{citation |title=When the Enemy Has Our Eyes |first1=Cynthia A. S. |last1=McKinley |url=http://www.fas.org/spp/eprint/mckinley.htm |access-date=2010-08-18 |archive-date=2010-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111123009/http://www.fas.org/spp/eprint/mckinley.htm |url-status=dead }}</ref> === ಗುಪ್ತಚರ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವೈಫಲ್ಯಗಳು === ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿರುವ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಹೀನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೀತಲ ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಂಡ ನಂತರ ಮಾಜಿ DCI ರಿಚರ್ಡ್ ಹೆಮ್ಸ್, "ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನೇನಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಉಳಿದಿರುವ ಒಂದೇ ಬಲಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ" ಎಂದಿದ್ದ.<ref>[http://www.economist.com/books/displaystory.cfm?story_id=9644588 The CIA: On top of everything else, not very good at its job], Review of ''Legacy of Ashes: The History of the CIA'' by Tim Weiner in ''[[The Economist]]'', August 16, 2007</ref> [[ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಘಟನೆ]]ಯನ್ನು ಊಹಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದುದಕ್ಕೆ CIA ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು. ವಿಶ್ಲೇಷಣಕಾರರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಟೊಮೇಷನ್ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯವಾರು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಫಲತೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಗುಪ್ತಚರ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ನಿರ್ವಹಣೆ ವಿಭಾಗದ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ವಿಭಾಗ ನೋಡಿ. ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು IC -ವೈಡ್‌ಗಾಗಿ [[ಎ-ಸ್ಪೇಸ್]] ಬಳಸುವುದು. [[ಗುಪ್ತಚರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಟ್ರ್ಯಾಪ್‌]]ಗಳು, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಏಕೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆಂದು CIA ಪರಿಶೀಲಿಸಿರುವ ವಲಯವನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಕಾರರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತ್ದ್ದ ದೀರ್ಘ ವಲಯದ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಗುಪ್ತಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ{{Who|date=April 2009}} CIA ಅಸಮರ್ಥ ಎಂದು ಏಜೆನ್ಸಿಯ ವರಿಷ್ಟರು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೦ ದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ ತನಕ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರದ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಉಸ್ತುವಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದ [[ಜಾನ್ ಮೆಕ್‌ಲಾಗ್ಲಿನ್]], ಶ್ವೇತಭವನ ಮತ್ತು ಪೆಂಟಾಗನ್‌ನ ತಕ್ಷಣದ ಮಾಹಿತಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ CIA ಮುಳುಗಿ ಹೋಗಿದೆ, ಗುಪ್ತಚರ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾಕಾರರು "ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ [[wikipedia]] ಅಷ್ಟೇ ಆಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ" ಎಂದಿದ್ದ.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/05/14/weekinreview/14weiner.html?pagewanted=print |title=Langley, We Have a Problem |publisher=The New York Times |first=Tim |last=Weiner |date=2006-05-14 |accessdate=2008-07-04 }}</ref> [[ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬೇಕಿರುವಂತೆ ಒಲವು]] ಎಂಬ ಗುಪ್ತಚರ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಲೇಖನ ಗುಪ್ತಚರ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾಕಾರರ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಫಲತೆಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಸುದ್ಧಿಯ ಸುಗ್ಗಿ ವರ್ಗೀಕರಣಗೊಂಡಿರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರದ ಅನೇಕ ಅಂದಾಜುಗಳು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇದು ಸುದ್ಧಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆ ಘಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ CIAಯ ಕೆಲವು ಯಶಸ್ಸುಗಳು U-೨ ಮತ್ತು SR-೭೧ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ [[ಸೋವಿಯತ್]] ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ{{Citation needed|date=April 2009}}. CIAಯ ಮೊದಲ ವೈಫಲ್ಯ ಎಂದರೆ, ತಾನು ಸ್ವಂತ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ೧೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಅದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹ್ಯಾರಿ.ಎಸ್.ಟ್ರೂಮನ್‌ಗೆ ಚೀನಾ, ಕೊರಿಯಾ ದೇಶಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಚೀನಿ ಸೈನಿಕರು ಬಂದಿಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.historians.org/Perspectives/NewsBriefs/2006/0605/KerberArticle.cfm |work=American Historical Association |title=Protecting the Nation's Memory |first=Linda K. |last=Kerber |date=2006-05-15 |accessdate=2008-07-04 |archive-date=2008-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704083613/http://www.historians.org/Perspectives/NewsBriefs/2006/0605/KerberArticle.cfm |url-status=dead }}</ref> [[ವಿಫಲತೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] ನೋಡಿ; ಎಂದು ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಆವರಿತ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿನ ಕಾಲಾವಧಿ ಕೂಡಾ ನೋಡಿ. ಮೊದಲಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯ ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಕೆಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೊರಿಯನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ [[SIGINT ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಪನ್ಮೂಲ]]ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸದಿದ್ದುದು ಕಾರಣ{{Citation needed|date=April 2009}}. ಫ್ರೆಂಚ್, ಇಂಡೋಚೈನಾ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ವಿಯಟ್ನಾಂಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗುಪ್ತಚರ ಚರಿತ್ರೆ ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ. [[ಪೆಂಟಾಗನ್ ಪೇಪರ್‌ಗಳು]] ಅನೇಕ ಸಲ CIAಯ ನಿರಾಶಾವಾದಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಇವು ಶ್ವೇತಭವನದ ನಿಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಪೆಂಟಾಗನ್ ಅಥವಾ ಶ್ವೇತಭವನದ ದೃಷ್ಟಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವಂತೆ ಬದಲಾಯಿಸಿರುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Adams1998">{{cite book |title=War of Numbers: an Intelligence Memoir |first=Sam |last=Adams |publisher=Steerforth Press |year=1994 |isbn=188364223X}}</ref> ೧೯೪೫ ರ ನಂತರದ (ಅಂದರೆ CIAಗೆ ಮೊದಲಿನ) ಗುಪ್ತಚರ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಚರ್ಚೆಗಾಗಿ, [[ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ CIA ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] ನೋಡಿ. ಇನ್ನೊಂದು ಟೀಕೆ ಇರುವುದು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ]] ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಊಹಿಸದೇ ಹೋದ ಬಗ್ಗೆ. ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಯೋಜನೆಗಳ ಅನೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದರೆ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಊಹೆಗಳಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ೧೯೬೫ ರ ವರದಿ ಹೋಳುವಂತೆ [[CIA Activities by Region: Near East, North Africa, South and Southwest Asia#India|ಭಾರತ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]] ಪಡಿಸಿದ್ದೇ ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಟೀಕೆಯೆಂದರೆ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧ ರ ದಾಳಿ]]ಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಅದು ಪಡೆಯದಿರುವುದು. [[೯/೧೧ ಕಮಿಷನ್ ವರದಿ]] ಸಮಸ್ತ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯದ ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ತನ್ನ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಲಯ ಕಚೇರಿಗಳ ಜೊತೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ "ಕನೆಕ್ಟ್ ದ ಡಾಟ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ FBI ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವರದಿ CIAಯ ವರದಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತನಿಖೆಗೆ ತಂದುಕೊಂಡ ಅಡೆತಡೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಟೀಕಿಸಿದೆ{{Citation needed|date=April 2009}}. ಈ ವರದಿಯ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು CIA ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಹೆಲ್ಗರ್ಸನ್‌ರ ಕಚೇರಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೧, ೨೦೦೭ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೧ ರ ದಾಳಿಗೆ ಮೊದಲು [[ಅಲ್-ಖೈದಾ]] ಒಡ್ಡಿದ ಈ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ DCI [[ಜಾರ್ಜ್ ಟೆನೆಟ್]] ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವರದಿ ಜೂನ್, ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಈಗಿನ DCI ಜನರಲ್ [[ಮೈಖೆಲ್ ಹೇಡೆನ್]] ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಆಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದನ್ನು ಮೀರಿ ಅದನ್ನು ಭಾಗಷಃ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಂದ "ಈಗಾಗಲೇ ಉತ್ತು ಹಸನಾಗಿರುವ ನೆಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಲು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಗಮನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ.”<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/08/21/washington/21cnd-cia.html |title=Tenet’s C.I.A. Unprepared for Qaeda Threat, Report Says |publisher=The New York Times | author=David Stout, [[Mark Mazzetti]] |date=2007-08-21 |accessdate=2008-07-04 }}</ref> ಟೆನೆಟ್ ಅಲ್-ಖೈದಾ ಬಗೆಗಿನ ೧೯೯೯ ರಿಂದಲೂ ತಾವು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಯೋಜನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾ ವರದಿಯ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲ್ಲಿಲ್ಲ.<ref name="BBC2007-08022">{{citation |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/6957839.stm |title=CIA criticises ex-chief over 9/11 |journal=BBC News online |date=August 22, 2007 | accessdate=2009-12-31}}</ref> === ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ/ವಿವಾದಗ್ರಸ್ತ ತಂತ್ರಗಳು === {{Main|CIA transnational human rights actions}} {{See also|Project MKULTRA|Extraordinary rendition by the United States|Church Committee|Covert US regime change actions}} ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ CIAಯನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇವು, ಕಿರುಕುಳ, [[ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ]] ಕೊಟ್ಟು ನಂತರ ನಾಗರೀಕರು ಮತ್ತು ದಾಳಿಕೋರರಲ್ಲದವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸುವುದು, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ನಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದು, ಮಾನವ ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲುವುದು, ಹತ್ಯೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ CIAಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತೀವ್ರತರವಾದ ನೈತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ತೊರೆದು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಮರ್ಷಕನಾದ CIA ಅಧಿಕಾರಿ ಜಾನ್ ಸ್ಟಾಕ್ವೆಲ್ CIA ವಲಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: "ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಜನರನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿ ಹಾಕುತ್ತಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಜನರನ್ನು ಬೀದಿಗೆ ಬೀಳಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಟ್ರಕ್ ಹರಿಸುತ್ತಿರಲಿ ಆ ಡೆತ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಇವರು ಎದುರಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಸಾನ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ CIA ಜನ ಪೋಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಡೆತ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ವಿಲ್ಲಾಗಳ ಈಜುಗೊಳಗಳ ಹತ್ತಿರ ತಣ್ಣಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತುಂಬಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ನಾಗರೀಕ ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧ. UCLA ಅಥವಾ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸ್ಕೂಲುಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಮರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಉಂಟು ಮಾಡಿದ ಭಯಾನಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಕಾರ ಎತ್ತುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಿಜವಲ್ಲ ಎಂಬುವಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಾರೆ ".<ref name="Stockwell">{{citation |last1=Stockwell |first1=John |title=The Secret Wars of the CIA, a lecture |date=October 1987 |url=http://www.informationclearinghouse.info/article4068.htm |journal=Information Clearing House |access-date=2010-08-18 |archive-date=2010-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629015838/http://www.informationclearinghouse.info/article4068.htm |url-status=dead }}</ref> === ಬಾಹ್ಯ ತನಿಖೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ === {{Main|Official reports by the US Government on the CIA}} CIA ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಾಗಿನಿಂದ US ಸರ್ಕಾರ ಅದರ ಕೃತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಗಳನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ೧೯೪೭ ರಿಂದ CIA ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದ ಅವುಗಳ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಯಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವರದಿಗಳು ಆಂತರಿಕ/ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಫಲಿತಾಂಶ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಗಳು ಅಥವಾ US ಸರ್ಕಾರದ ಇತರೆ ಇಲಾಖೆಗಳ ತನಿಖೆಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಗೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ CIAಯ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಳ ವರದಿಗಳು. ಅನೇಕ ತನಿಖೆಗಳು (ಉದಾ., ಚರ್ಚ್ ಸಮಿತಿ, ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್ ಕಮೀಷನ್, ಪೈಕ್ ಸಮಿತಿ ಇತ್ಯಾದಿ), ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣವಾಗದೇ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರದಿಗಳು ಅನೇಕ CIA ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರತಾದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸಗಿರುವುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ವಾಟರ್‌ಗೇಟ್ ಹಗರಣದಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕುಕೃತ್ಯಗಳು ಶ್ವೇತಭವನದ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಮನವಿಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇರಾನ್ ಕಾಂಟ್ರಾ ಅಫೈರ್‌ನಂತಹ ಬೇರೆ ಪ್ರಕರಣಾಗಳಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವರದಿಗಳು ಕೃತ್ಯಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅಧಿಕೃತ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸಿಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ === {{See also|CIA influence on public opinion|CIA and the media|CIA in fiction and the movies|Robertson Panel|Operation Mockingbird}} ಇದು ಕತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಛಾಯೆಗಳ ವಲಯ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವಾದವೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಶ್ವೇತಭವನದ ಕೈವಾಡದವರಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ CIAಯ ನಡವಳಿಕೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮಾಡಬೇಕಾದವರು ಕುಟಿಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೊಂದನ್ನು ಬಟಾ ಬಯಲು ಮಾಡಿದಾಗ, ಈ ಸಮಸ್ತ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗೆ ಅನನ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಇದು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮಾಡುವ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಒಬ್ಬ ದಂಡಿಸಬೇಕು ಅನ್ನುತ್ತಾನೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿಚಾರಣೆ ಮುಂದುವರೆಸಬೇಕು ಅನ್ನುತ್ತಾನೆ, ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಷಗಳು ಸಂಧಿಗ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="SaundersCulture">{{cite book |last=Saunders |first=Frances Stonor |authorlink=Frances Stonor Saunders |year=1999 |title=The Cultural Cold War: The CIA and the World of Arts and Letters |publisher=[[New Press]] |isbn=1-56584-664-8 }}</ref> === ನಾಜಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿ ಯುದ್ಧ ಪಾತಕಿಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಭಾಗೀದಾರಿಕೆ === ಯುದ್ಧಪಾತಕಿಗಳನ್ನು ದಂಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, US ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅಥವಾ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಗುಪ್ತಚರ ಅಥವಾ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ (ಉದಾ., [[ಆಪರೇಶನ್ ಪೇಪರ್‍ಕ್ಲಿಪ್]]) ಯುದ್ಧ ಪಾತಕಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು US ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇವುಗಳಾಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ CIA ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಕೂಡಿಕೆಯಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಈ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ CIA ಈ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ 60 ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು.{{Citation needed|date=April 2009}} === ಅಲ್-ಖೈದಾ ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ === {{See|CIA transnational anti-terrorism activities|CIA transnational human rights actions}} ವಿದೇಶಗಳಿಂಡ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಬಗ್ಗೆ CIA ತುಂಭಾ ಕಾಲದಿಂಡ ಕಣ್ಣು ಇಟ್ಟಿತ್ತು, ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಡೀಲ್ ಮಾಡಲು ಅದು ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರೋಧಿ ಕೇಂದ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಧರ್ಮಾತೀತ ಎದುರಿಸಿದ್ದ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಕಣ್ಣಳತೆಯಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್]] ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಲ್-ಖೈದಾ (The Base) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ ಜಾಲ ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅಫ್‌ಘಾನಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೈಗೊಂಬೆ ಸರ್ಕಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾದಾಡಿದ್ದ ಅರಬ್ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರ ಹೆಜ್ಜಾಲ. ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ [[ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಅಜ್ಜಾಂ]] ಮತ್ತು [[ಒಸಾಮಾ ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್]] ಪಾಕೀಸ್ಥಾನದ [[ಪೇಷಾವರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ವೀಸಸ್]] ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮುಂದೆ ಆಫ್ಘನ್ ಅರಬ್ಬರು ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರಿಗೆ ಹಣಾಕಾಸು ನೆರವು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ಇದರ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. [[ಆಪರೇಷನ್ ಸೈಕ್ಲೋನ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ನಿಗೂಢ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೇಗೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಫ್ಟನ್ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕಾದಾಟಗಾರರಿಗೆ CIAಯು US ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿಯ ತೂಬನ್ನು ತೆರೆದು ಹಾಕಿತ್ತು, ತೂಬಿಗೆ ನಿಗೂಢ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಭೂಗತ ಕಾಲುವೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಆಫ್ಘನ್ನೇತರ ಕಾದಾಟಗಾರರ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಬಿ ಲಾಡೆನ್ನನ ಜೊತೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>Steve Coll, ''Ghost Wars'' (Penguin, 2005 edn), p.87.</ref> ಆದರೂ, ವಿವಿಧ ಅಥಾರಿಟಿಗಳು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಏಜೆನ್ಸಿ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿಯಾಗಿ ಆಫ್ಘನ್ನರು ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬರು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಕರೆದು ತಂದಿತ್ತು.<ref>Giles Foden, [https://www.theguardian.com/afghanistan/story/0,1284,551971,00.html "Blowback Chronicles"], ''Guardian'', Sept. 15, 2001; referring to John Cooley, ''Unholy Wars: Afghanistan, America and International Terrorism'' (Pluto Press, no date given)</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.cooperativeresearch.org/timeline/2002/foxnews071802.html |title=Cooperative Research transcript of Fox TV interview with J. Michael Springmann (head of the non-immigrant visa section at the US consulate in Jeddah, Saudi Arabia, in 1987-88) July 18, 2002. |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2010 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 5, 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040305094545/http://www.cooperativeresearch.org/timeline/2002/foxnews071802.html |url-status=dead }}</ref> ಅಜ್ಜಂ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಲಾಡೆನ್ "[[ಅಲ್-ಖೈಫಾ]]" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನೇಮಕಾತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲೇ ತೆರೆದಿದ್ದರು, ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ನ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಅವೆನ್ಯೂನಲ್ಲಿರುವ ಫರೂಕ್ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದು "ಆಪರೇಷನ್ ಸೈಕ್ಲೋನ್‌ನ" ಪರಿವರ್ತಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು.<ref>Andrew Marshall, [http://www.independent.co.uk/news/terror-blowback-burns-cia-1182087.html "Terror 'blowback' burns CIA"], ''Independent On Sunday'', November 1, 1998.</ref> ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದರೆ CIAಗೆ ತಲೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಈಜಿಪ್ಟಿನ "ಡಬಲ್ ಏಜೆಂಟ್" [[ಅಲಿ ಮೊಹಮದ್]], ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ ರ ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ CIAಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ತಲೆ ಹಿಡಿಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಗ್ರೀನ್ ಬೆರೆಟ್ಸ್]], [[ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಜಿಹಾದ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ -ಖೈದಾ]]. FBIನ ವಿಶೇಷ ಏಜೆಂಟ್ ಜಾಕ್ ಕ್ಲೂನಾನ್ ಅವನನ್ನು "ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ನನ ಪ್ರಥಮ ತರಬೇತುದಾರ ಅಂತ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ".<ref>[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline//////torture/interviews/cloonan.html Cloonan ''Frontline'' interview], PBS, July 13, 2005.</ref> ಇಂತಹ ಇನ್ನೊಬ್ಬ "ಬ್ಲೈಂಡ್ ಷೇಕ್" [[ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್]], ''ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ'' ರ ಪ್ರಮುಖ ನೇಮಕಕಾರ ಈತ ಅಮೇರಿಕಾ ಪ್ರವೇಶ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ೧೯೮೭ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ CIA ನೆರವಿನ ಮೂಲಕ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಸರ್ವಿಸಸ್ ಆಫೀಸಿನ ಉಗ್ರಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಖೈದಾ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಆದರೆ ಇದು ಅಂತಾ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಯೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವಾಗ [[ಜಮಾಲ್ ಅಲ್-ಫಾದ್]] (ಈತ ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಕ್ಲನ್ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಗೊಂಡ) ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನೋ ಆಗ ಈತನನ್ನು ಖೈದಾದ "ಮೂರನೇ ಸದಸ್ಯ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Peter L Bergen, ''Holy War, Inc: Inside the Secret World of Osama bin Laden'' (Weidenfield &amp; Nicholson, 2001), p.65.</ref> ಜನವರಿ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರೋಧಿ ಕೇಂದ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ನನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡಲಿಲ್ಲ [[ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ ಸಮಸ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರ]] ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ನನ ಚಲನವನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾ ವಹಿಸತೊಡಗಿತು. ೧೯೯೬ ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ CIA ಪಕ್ಷಾಂತರ ಮಾಡಿದ ಅಲ್-ಫಾದ್, ಖೈದಾ ನಾಯಕನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಒದಗಿಸತೊಡಗಿದ, ಅವನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಹಣಾಕಾಸು ಮೂಲವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಸಂಘಟಕನೂ ಆಗಿದ್ದ. FBIನ ವಿಶೇಷ ಏಜೆಂಟ್ ಡಾನ್ ಕೋಲ್‌ಮನ್ (ತನ್ನ ಭಾಗೀದಾರ ಜಾನ್ ಕ್ಲೋಮನ್‌ನ ಜೊತೆ ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ನನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದ) ಅವನನ್ನು "[[ರೊಸೆಟ್ಟಾ ಸ್ಟೋನ್]]" ಎಂದು ಕರೆದ.<ref>Jane Mayer, [https://web.archive.org/web/20120914154512/http://www.newyorker.com/fact/content/articles/060911fa_fact "Junior: The clandestine life of America's top Al Qaeda source"], ''New Yorker'', Sept. 11, 2006.</ref> ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ CIA ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜಾರ್ಜ್ ಟೆನೆಟ್ ಅಲ್-ಖೈದಾ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡಲು ಮಹತ್ವದ "ಯೋಜನೆ"ಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ. ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರೋಧಿ ಕೇಂದ್ರ, ಅದರ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಕಾಫ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್]] ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ "ಬಿನ್‌ಲಾಡೆನ್ ಶಾಖೆ" ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣಾಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಿರ್ವಹಣೇಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು "ಖೈದಾ ಸೆಲ್" ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಟೆನೆಟ್, CIA ಗುಪ್ತಚರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇ. ಅಲನ್‌]]ಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ.<ref>Tenet, ''At The Center of the Storm'', pp.119, 120.</ref> ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ CIA ಮತ್ತು [[USAF]] ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ [[ಪ್ರಿಡೇಟರ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಣ್ಣ ಚಾಲಕ ರಹಿತ ದೂರನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಚಕ್ಷಣ ವಿಮಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ಓಡಾಡಿಸಿದರು; ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ನನವು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಕಾಫರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಗಡಿಗರು ಬಿನ್‌ ಲಾಡೆನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಖೈದಾ ನಾಯಕರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಿಡೇಟರ್‌ಗೆ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸತೊಡಗಿದರು. ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಕಮಿಟಿ ಸಭೆಯ ನಂತರ CIA ವಿಚಕ್ಷಣ ವಿಮಾನಗಳಾ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಈಗ ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಚಾಲಕ ರಹಿತ ವಿಮಾನಗಳು ಶಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತವಾಗಿವೆ. ೨೦೦೧ CIA ಅಲ್ ಖೈದಾದ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಣ [[ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಶಾಖೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಜುಲೈ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಲು ಹೆಣಗಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ <ref>''9/11 Commission Report'', [http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch11.pdf chapter 11], p.342 ([http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch11.htm HTML version])</ref><ref>[http://www.gpoaccess.gov/serialset/creports/pdf/part3.pdf Joint Inquiry Final Report, part three] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527233135/http://www.gpoaccess.gov/serialset/creports/pdf/part3.pdf |date=2010-05-27 }}, p.387.</ref><ref>[http://www.9-11commission.gov/hearings/hearing8/tenet_statement.pdf Tenet statement to the 9/11 Commission, March 24, 2004], p.8.</ref> ೯/೧೧ರ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು CIA ಮೇಲೆ ಟೀಕಾದಾಳಿ ಶುರುವಾಯಿತು. ಟೀಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಟೆನೆಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಯೋಜನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಟ್ಟ. CIAಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ದಾಳಿಗೆ "ಆಫ್ಘನ್ ಸ್ಯಾಂಕ್ಚುಯರಿ" ಮತ್ತು "ಜಗತ್ತಿನ ತೊಂಭತ್ತೆರಡು ದೇಶ"ಗಳಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂಟೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ.<ref>George Tenet, ''At The Center Of The Storm'' (Harper Press, 2007), pp.121–2; cf. p.178.</ref> ಈ ಹೊಸ ತಂತ್ರದ ಹೆಸರು "[[ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್]] ". === 2003ರ ಇರಾಖ್ ಯುದ್ಧ === {{Main|CIA activities in Iraq}} {{See|Plame affair|CIA activities in the Near East, North Africa, South and Southwest Asia}} ಗುಪ್ತಚರ್ಯೆ ಮಾಹಿತಿ ಇತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೇ ಅದು ಬೇಕಿರಲಿಲ್ಲ, [[ಬುಶ್]] ಆಡಳಿತ [[2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಖ್ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣ]]ವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಅಥವಾ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೂಕ್ತ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ವಿವಾದಗ್ರಸ್ತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಆದರೂ CIA ನೌಕರರ ಪೈಕಿ ಹಲವು ಜನ CIAಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೇಯ ಮೇಲೆ ಅನವಶ್ಯಕ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿ, ಇರಾಖ್ ಮೇಲೆ ತಾವು ಈಗಾಗಲೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿರುವ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತಹ ಕೆಲವೊಂಡು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಬುಷ್ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.{{Citation needed|date=April 2009}} ಇರಾಖಿಗೆ ಬಂದ ಮೊದಲ ತಂಡವೆಂದರೆ CIAಯ [[ವಿಶೇಷ ಚಟುವಟಿಕೆ ವಿಭಾಗ]]ದ ಪ್ಯಾರಾಮಿಲಿಟರಿ ತಂಡ ಜುಲೈ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿಯಿತು. ಇರಾಖಿನ ನೆಲ ಮುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣಾ ಅವರು ಮುಂದೆ ಬಂದಿಳಿಯಲಿರುವ [[ಅಮೇರಿಕಾ ಮಿಲಿಟರಿ]] ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಅವಕಾಶಗಳಾನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸತೊಡಗಿತು. SAD ತಂಡಗಳು ನಂತರ [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸೇನೆಯ ವಿಶೇಷ ಪಡೆ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡವು (NILE ಅಥವಾ ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಇರಾಖ್ ಲಿಯಾಸನ್ ಎಲಿಮೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತಂಡ).<ref name="Attack, Bob Woodward 2004">Plan of Attack, Bob Woodward, Simon and Shuster, 2004.</ref> ಈ ತಂಡ ಮುಂದಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ನೇತೃತ್ವದ ದಾಳಿಗೆ [[ಕುರ್ದಿಶ್]] [[ಪೆಷ್ಮೆರ್ಗಾ]]ನನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿತು. [[ಅಲ್-ಖೈದಾ]]ದ ಸಹಚರನಾದ [[ಅನ್ಸಾರ್- ಅಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ]]ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಅವರೆಲ್ಲ ಜೊತೆ ಗೂಡಿದರು. ಈ ಕಾಳಗ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಮುಂದೆ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವಾಗ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕುರ್ದಿಷ್ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣಾದ ವಿರೋಧ ಎದುರಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಬಣಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು SAD/SOG ಪ್ಯಾರಾಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಸೈನಿಕ ಪಡೆಯ ೧೦ ನೇಯ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ ತಂಡ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು]].<ref name="Attack, Bob Woodward 2004"/><ref>{{cite book |title=Operation Hotel California: The Clandestine War inside Iraq |first=Mike |last=Tucker |coauthors=Charles Faddis |year=2008 |publisher=The Lyons Press |isbn=9781599213668}}</ref><ref>{{cite web |url=http://wamu.org/audio/dr/08/10/r2081007-22101.asx |title=An interview on public radio with the author |date= |accessdate=2010-03-16 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930081326/http://wamu.org/audio/dr/08/10/r2081007-22101.asx |url-status=dead }}</ref> SAD ತಂಡಗಳು ವರಿಷ್ಠ ನಾಯಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಇರಾಖಿನ ಗಡಿಗಳಾಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷವಾದ ವಿಶೇಷ ವಿಚಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೂಡಾ ನಡೆಸಿದವು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು [[ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್]] ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರಮುಖ ಜನರಲ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಹುಸೇನ್‌ನನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ದಾಳಿಗಳು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ವಿಫಲವಾದರೂ ತನ್ನ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಪ್ರಮುಖ ಜನರಲ್‌ಗಲ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ನಾಯಕತ್ವದ ದಾಳಿ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ ತೋರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಳಪೆಗೊಳಿಸಿದವು<ref name="Attack, Bob Woodward 2004"/><ref>Behind lines, an unseen war, Faye Bowers, Christian Science Monitor, April 2003.</ref> NATO ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದ [[ಟರ್ಕಿ]] ದಾಳಿಗಾಗಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೇನೆಯ 4ನೆಯ ಇನ್‌ಫೆಂಟ್ರಿ ಡಿವಿಷನ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸದ್ದಾಂ‌ನ ಸೇನಾ ಪಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕಾದಾಡಿದ ಇಡೀ ಉತ್ತರದ ಯುದ್ಧಾಳುಗಳೆಂದರೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಶೇಷ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಯಾದ SAD ಮತ್ತು ಕುರ್ದಿಷ್ ಪೆಶ್ಮೆರ್ಗಾ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಇರಾಖಿನ ೨ ನೆಯ ಮತ್ತು ೫ ನೆಯ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಬರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಬದಲು ಉತ್ತರದ ಪಡೆಯಿಂಡ ಆಗುವ ಕುರ್ದರ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಈ ವಿಶೇಷ ಸಂಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಖುರ್ದಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಸದ್ದಾಂನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದವು, ಇದು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ತಾಲಿಬಾನ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಧಿಸಿದ ಗೆಲುವಿಗೆ ಸಾಮ್ಯವಿರುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಮಿಲಿಟರಿ ಯಶಸ್ಸು.<ref name="Attack, Bob Woodward 2004"/> SAD/SOG ತಂಡಗಳ ನಾಲ್ಕು ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ "ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ"ಗಳಿಂದ CIAಯ ಅಪರೂಪದ [[ಗುಪ್ತಚರ ತಾರೆ]]ಗಳೆಂಬ ಬಿರುದು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref>Operation Hotel California: The Clandestine War inside Iraq, Mike Tucker, Charles Faddis, 2008, The Lyons Press |isbn=9781599213668</ref> === ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಸಾಗಾಣಿಕೆ === {{Main|CIA transnational anti-crime and anti-drug activities|CIA drug trafficking}} [[CIA ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]]ದ ಎರಡು ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಗಳಿವೆ. ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗತಿಗಳ ಕಚೇರಿ <ref>{{citation |url=https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/oti.html |title=Office of Transnational Issues |access-date=2010-08-18 |archive-date=2009-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417083647/https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/oti.html |url-status=dead }}</ref> USನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಇರುವ ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಂಟಾಗಲಿರುವ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜು ಪರಾಮರ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಅನನ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಮೇರಿಕಾದ ವರಿಷ್ಠ ನೀತಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರು, ಮಿಲಿಟರಿ ಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. CIAಯ ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ಕೇಂದ್ರ<ref>{{citation |url=https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/the-cia-crime-and-narcotics-center.html |title=CIA Crime and Narcotics Center |access-date=2010-08-18 |archive-date=2009-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417083609/https://www.cia.gov/offices-of-cia/intelligence-analysis/organization-1/the-cia-crime-and-narcotics-center.html |url-status=dead }}</ref>, [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ಸಾಗಾಣಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ನೀತಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. CIAಗೆ ಸ್ವಂತಃ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ತನ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿಗಳಾನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್(FBI), ಡ್ರಗ್ ಎನ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ (DEA) ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಖಜಾನೆ ಇಲಾಖೆ]]ಯ [[ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಫಾರಿ ಅಸೆಟ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್]] (OFAC)ಯಂತಹ ಇತರೆ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. CIAಯ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟಿಲ ಸೇವೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಗುಪ್ತಚರ (HUMINT) ಅನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಡಾ. [[ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ಡಬ್ಲೂ. ಮೆಕ್‌ಕಾಯ್]], [[ಗ್ಯಾರಿ ವೆಬ್]], ಮತ್ತು ಇತರರು ನಡೆಸಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ CIA ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಕಳ್ಳಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಬೆರಳು ತೋರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ CIA ಅಂತಹ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>Gary Webb ''Dark Alliance''</ref><ref>[[Solomon, Norman]], (Jan./Feb. 1997, "[https://web.archive.org/web/20050211194420/http://www.datafilter.com/mc/c_fairContraCrackCiaDamageControl.html Snow Job]". ''[[Extra!]]''</ref> ಶೀತಲ ಯುದ್ಧ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಏರ್ ಅಮೇರಿಕಾ]]{{Citation needed|date=April 2009}} ವಿಮಾನಗಳಾಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷಿಯಾದ ಹೆರಾಯಿನ್‌ ಅನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು, ಶತ್ರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಂತಹ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೇಲೆ ಹತೋಟಿ ಸಾಧಿಸದಂತೆ ಅವುಗಳಾನ್ನು "ಮರುವಶ" ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ CIA ಅದಕ್ಕೆ ವೈಚಾರಿಕ ಬಣ್ಣಾ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಗ್ಯಾರಿ ವೆಬ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರು, ನಿಕಾರಾಗುವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೇಷನ್ ಹೂಡಿದ್ದ ಕಾಂಟ್ರಾ ಯುದ್ಧ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶೀತಲ ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಭಾಗೀದಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ಹೆರಾಯಿನ್ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳ ಜೊತೆ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ [[ISI]] ಜೊತೆ CIAಗೆ ಇರುವ ನಿಗೂಢ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=April 2009}} === ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹೇಳಿದ ಸುಳ್ಳು === [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಭೆ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಪೆಲೋಸಿ]] ವಾಟರ್ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಿರುಕುಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ೨೦೦೧ ರಿಂದಲೂ CIA ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{ citation|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601103&sid=a0vWnerimBZw}}</ref><ref>BBC News, May 14, 2009, "Pelosi says CIA lied on 'torture'" http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/8050930.stm</ref> ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಆರು ಸದಸ್ಯರು, CIA ನಿರ್ದೇಶಕ ಲಿಯಾನ್ ಪನೆಟ್ಟಾ ೨೦೦೧ ರಿಂದ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಾ ಕಾಲ ದೃಢವಾಗಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸನ್ನು ಮಾಡಿರುವ ವಂಚನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸಿಗರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಹಿಂದಿನ CIA ಸುಳ್ಳುಗಳಿಗೂ ಈ ಸುಳ್ಳುಗಳಿಗೂ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳಿವೆ.<ref>BBC News, July 9, 2009, "CIA 'often lied to congressmen'" http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/8143081.stm</ref> ==== ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ರಹಸ್ಯವಾದ ಮುಚ್ಚುಮರೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ==== ೧೦ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಸಭೆಯ ಗುಪ್ತಚರ ಉಪಸಮಿತಿಯ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ಜಾನ್ ಷಾಕೊವ್‌ಸ್ಕಿ]] (D, IL) "ತುಂಬಾ ಗಂಭೀರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿತವಾಗಿರುವ, ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನಿಂದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗುಟ್ಟಾಗಿಡಲಾಗಿದ್ದ CIAಯ ಅನಾಮಧೇಯ ನಿಗೂಢ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{citation|url=https://news.yahoo.com/s/ap/us_congress_secret_briefings|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090715050326/http://news.yahoo.com/s/ap/us_congress_secret_briefings|archivedate=2009-07-15|title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು|access-date=2021-07-20|url-status=live}}</ref> {{Quote box | quote = "It's not as if this was an oversight and over the years it just got buried. There was a decision under several directors of the CIA and administration not to tell the Congress." | source = Jan Schakowsky, Chairwoman, U.S. House of Representatives Intelligence Subcommittee }} CIA ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ಯನೆಟ್ಟಾ ಈ ನಿಗೂಢ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿಗೆ ಯಾಕೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಆಂತರಿಕ ತನಿಖೆಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ. ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕಮಿಟಿ ರೆಪ್ರಸೆಂಟೆಟಿವ್ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ರೆಯೆಸ್]] ನಿಗೂಢ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೇಗಳಾ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಾನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಉಳಿದಂತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡದೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯಿದೆ]]ಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದರಿಂದ CIA ಮೇಲಿನ ಈ ಆಪಾದನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಇನ್‌ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ ಮತ್ತು ಓವರ್ಸೈಟ್ ಸಬ್ ಕಮಿಟಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದ ಶಾಕೊವ್‌ಸ್ಕಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು [[HPSCI]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ರೆಯೆಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದಾಗಿ ಸೂಚನೆ ಕೊಟ್ಟವರು. {{Quote box | quote = "Director Panetta did brief us two weeks ago -- I believe it was on the 24th of June --... and, as had been reported, did tell us that he was told that the vice president had ordered that the program not be briefed to the Congress." | source = Dianne Feinstein, Chairwoman of the U.S. Senate Select Committee on Intelligence }} ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಹಿತೆಗಳ ಅಧ್ಯಾಯ ೧೫, ಉಪ ಅಧ್ಯಾಯ III ರಲ್ಲಿರುವ [[ಶೀರ್ಷಿಕೆ ೫೦ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕೋಡ್]] ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅಧಿಕಾರದಂತೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆಂದು ತಿಳಿದು ನಿಗೂಢ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದರೆ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬೇಗ ದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಸೆನೇಟ್ ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರಸೆಂಟೇಶನ್‌ನ[[ಗ್ಯಾಂಗ್ ಆಫ್ ೮]]ಗೆ (ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರು, ಸೆನೇಟ್ ಕಮಿಟಿ ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಕಮಿಟಿ ಫಾರ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತಂಡ) ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು.<ref>{{cite web|url=http://www.law.cornell.edu/uscode/50/413b.html#c_2 |title=US CODE: Title 50,413b. Presidential approval and reporting of covert actions |publisher=Law.cornell.edu |date=2009-07-20 |accessdate=2010-03-16}}</ref> ಸಭೆ,೨೦೧೦ ರ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಆಥರೈಸೇಷನ್ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ನಿಗೂಢ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಕನಿಷ್ಟ ೪೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಇಂತಹ ಹಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಮಸೂದೆಯ ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಹಾಕುವುದಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮ ಆಡಳಿತ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20090714224420/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gQDNMgQrXYHlGWd9F3063DLFpiHAD99BMNVG2]{{dead link|date=March 2010}}</ref><ref>[https://news.yahoo.com/s/ap/20090708/ap_on_go_co/us_congress_secret_briefings ]{{dead link|date=March 2010}}</ref> ನಿಗೂಢ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ೭೫% ರಷ್ಟು ಹಣಕಾಸನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ನಿಗೂಢ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಭೆಯ ಗೂಢಚರ್ಯೆ ಮಂಡಲಿಯ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ತನಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಫಿಸ್ಕಲ್ ೨೦೦೯ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಆಥರೈಸೇಶನ್ ಬಿಲ್ ಅನ್ನು ಜುಲೈ ೧೬, ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಬಹುಮತದಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾರ್ಜ್ W. ಬುಷ್ ಆಡಳಿತದಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ವರಿಷ್ಟ ಸಲಹೆಗಾರರು ಇಂತಹ ಪ್ರಾವಿಷನ್ ಇರುವ ಬಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಅದನ್ನು ವೆಟೊ ಮಾಡುವಂತೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/07/16/AR2008071601444.html?nav=rss_politics |title=House Passes Intelligence Authorization Bill |publisher=washingtonpost.com |date= |accessdate=2010-03-16}}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಒಂದು ಹತ್ಯೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ಗುಲ್ಲೆದ್ದಿತ್ತು ಅಥವಾ ಜುಲೈ ೨೩ ರಂದು ಅನಾಮಧೇಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಇಂತಹದೊಂದು ಸುದ್ಧಿ ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು,<ref>{{Cite web |url=http://news.yahoo.com/s/ap/20090713/ap_on_go_ot/us_cia_concealment |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-07-17 |archive-date=2009-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090717004441/http://news.yahoo.com/s/ap/20090713/ap_on_go_ot/us_cia_concealment |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.yahoo.com/s/ap/us_cia_concealment |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-07-17 |archive-date=2009-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090717004000/http://news.yahoo.com/s/ap/us_cia_concealment |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಇದಿನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಗದೇ ಉಳಿದಿದೆ. "ಇಡೀ ಸಭೆ ಗಾಬರಿಯಾಗಿತ್ತು....ಗೂಢಚರ್ಯೆ ಸಮುದಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಉಪಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಗೂಢಚರ್ಯೆ ಕುರಿತ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಭೆಯ ಶಾಶ್ವತ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ(HPSCI) ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಅನ್ನಾ ಇಶೂ]] "ಇದು ಎಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಬೇಕು ಅಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ" ಎಂದಿದ್ದರು. ನಿರ್ದೇಶಕ ಪೆನೆಟ್ಟಾ ಮಾಡಿರುವ ಆಪಾದನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಡಿಕ್ ಚೆನೆಯ್]]ಯ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಸೆನೇಟರ್ ಫೇಯ್ನ್ ಸ್ಟೀನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೇಟ್ ಜ್ಯೂಡಿಷಿಯರಿ ಕಮಿಟಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೆನೇಟರ್ [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಲೀಹಿ]] ಅವರನ್ನು "ಕಾನೂನಿನಿಗೆ ಯಾರೂ ಹೊರತಲ್ಲ ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSN1275615 |title=Cheney ordered intel withheld from Congress-senator |publisher=Reuters |date= |accessdate=2010-03-16}}</ref> ಏಜೆನ್ಸಿಯ ವಕ್ತಾರ ಪಾಲ್ ಗಿಮಿಗ್ಲಿಯಾನೊ "ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿಲ್ಲ ಅದು ವರ್ಗೀಕೃತವಾಗಿದೆ" ಎಂದಿದ್ದ.<ref>{{cite web|last=Gorman |first=Siobhan |url=http://online.wsj.com/article/SB124752710888335275.html |title=CIA Plan Envisioned Hit Teams Killing al Qaeda Leaders - WSJ.com |publisher=Online.wsj.com |date=2009-07-15 |accessdate=2010-03-16}}</ref> ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಮಾಜಿ ಗುಪ್ತಚರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಈ ಯೋಜನೆ ೨೦೦೧ ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ [[ಅಲ್ ಖೈದಾ]]ದ ಕೈವಾಡಗಾರರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು [[ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್]] ಪತ್ರಿಕೆ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|author=Siobhan Gorman|title=CIA Had Secret Al Qaeda Plan|url=http://online.wsj.com/article/SB124736381913627661.html|date=July 13, 2009|publisher=Wall Street Journal|accessdate=2009-08-06}}</ref> ===== ಗೂಢಚರ್ಯೆ ಸಮಿತಿಯ ತನಿಖೆ ===== ೧೭ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು, ಸಭೆಯ ಗೂಢಚರ್ಯೆ ಸಮಿತಿ ಕಳ್ಳ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ತನಿಖೆ ಲಾಂಚ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web|author=Tabassum Zakaria |url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE56G7NA20090718?feedType=RSS&feedName=topNews |title=House launches investigation into CIA program |publisher=Reuters |date= |accessdate=2010-03-16}}</ref> "ಸಮಿತಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗದಂತೆ ತಡಿ ಹಿಡಿಯಲು ಈ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದಾದರೂ ತೀರ್ಮಾನ ಅಥವಾ ನಿರ್ದೇಶನವಾಗಿತ್ತೇ?" ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ತನಿಖೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ರೆಯಸ್ ಘೋಷಿಸಿದರು. {{Quote box | quote = "Is giving your kid a test in school an inhibition on his free learning?” Holt said. “Sure, there are some people who are happy to let intelligence agencies go about their business unexamined. But I think most people when they think about it will say that you will get better intelligence if the intelligence agencies don’t operate in an unexamined fashion.<ref>{{cite web |url=http://washingtonindependent.com/52637/holt-calls-for-next-church-committee-on-cia |title=Holt Calls for Next Church Committee on CIA « The Washington Independent |publisher=Washingtonindependent.com |date= |accessdate=2010-03-16 |archive-date=2010-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100304175230/http://washingtonindependent.com/52637/holt-calls-for-next-church-committee-on-cia |url-status=dead }}</ref> " | source = [[Rush Holt]], Chairman, House Select Intelligence Oversight Panel, Committee on Appropriations}} ತನಿಖೆಗೆ ಕರೆಕೊಟ್ಟ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮತ್ತು ತನಿಖೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯೆ [[ಜಾನ್ ಶಾಕೊವ್‌ಸ್ಕೀ]], ಈ ತನಿಖೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿಖರವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡದಿರುವ CIA ವಿಫಲತೆಗಳ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ, ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಪೆರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ವಿಮಾನ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದು ಕಾರ್ಯಭಾರ ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ C.I.A. ಭಾಗೀದಾರಿಕೆ, ಎರಡನೆಯದು ''ವರ್ಗೀಕೃತವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ವಿಷಯಗಳು'' ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆಯ ಬಗೆಗೆ ಎದ್ದ ಗುಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಈ ತನಿಖೆ ಬುಷ್ ಆಡಳಿತ ಎಸಗಿರುವ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿರುವ ಕದ್ದಾಲಿಕೆ, ತಡೆಹಿಡಿತ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಗಮನಿಸಲಿದೆ.<ref>https://www.nytimes.com/2009/07/18/us/politics/18intel.html</ref> ೩ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೦ ರಂದು ಸಭೆಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಗುಪ್ತಚರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಡೆನ್ನಿಸ್ ಬ್ಲೇರ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಗರೀಕರು ಇತರೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ನಾಗರೀಕರು ಅಥವಾ ಅಮೇರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಗುಪ್ತಚರ ಸಮುದಾಯ ಅವರನ್ನು ಕೊಂದು ಹಾಕಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2010/POLITICS/02/04/killing.americans/|author=Barbara Starr|title=Intelligence chief: U.S. can kill Americans abroad|publisher=CNN|date=February 4, 2010}}</ref> [[ಅಮೇರಿಕಾದ ನಾಗರೀಕ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಘಟನೆ]]ಯು ಈ ನೀತಿ "ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ" ಏಕೆಂದರೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ನಾಗರೀಕಲು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗಲೂ ತಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. "ಈ ನೀತಿಯ ಕುರಿತಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ, ಲಂಗು ಲಗಾಮಿಲ್ಲದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡಾ ACLU ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ".<ref>{{cite web|url=https://www.aclu.org/national-security/intelligence-official-acknowledges-policy-allowing-targeted-killings-americans|title=Intelligence Official Acknowledges Policy Allowing Targeted Killings Of Americans|publisher=American Civil Liberties Union|date=February 4, 2010}}</ref> == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == <div style="font-size:99%"> * {{cite book |last=Marchetti |first=Victor |authorlink=Victor Marchetti |coauthors=John D. Marks |year=1974 |title=[[The CIA and the Cult of Intelligence]] |publisher=Knopf |location= |isbn=0394482395 }} * {{cite book |last=Johnson |first=Loch K. |authorlink=Loch K. Johnson |coauthors= |year=1991 |title=America's Secret Power: The CIA in a Democratic Society |publisher=Oxford University Press |location= |id= }} * {{cite book |last=Andrew |first=Christopher |authorlink=Christopher Andrew (historian) |year=1996 |title=For the President's Eyes Only |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=0-00-638071-9 }} * {{cite book |last=Baer |first=Robert |authorlink=Robert Baer |year=2003 |title=[[Sleeping With the Devil]]: How Washington Sold Our Soul for Saudi Crude |publisher=Crown |isbn=1-4000-5021-9 }} * {{cite book |last=Jones |first=Ishmael |authorlink=Ishmael Jones |year=2010 |title=The Human Factor: Inside the CIA's Dysfunctional Intelligence Culture |publisher=Encounter Books |isbn=978-1594032233 }} * {{cite book |last=McCoy |first=Alfred W. |authorlink=Alfred W. McCoy |year=1972 |title=[[The Politics of Heroin in Southeast Asia]] |publisher=Harper Colophon |isbn=06-090328-7 }} * McCoy, Alfred W. (2006): ''A Question of Torture: CIA Interrogation, from the Cold War to the War on Terror'', Owl Books, ISBN 0-8050-8248-4 * {{cite book |last=Smith, Jr. |first=W. Thomas |authorlink=W. Thomas Smith, Jr. |coauthors= |year=2003 |title=Encyclopedia of the Central Intelligence Agency |publisher=Facts on File |isbn=0-8160-4667-0 }} * {{cite book |last=Bearden |first=Milton |authorlink=Milton Bearden |coauthors=James Risen |year=2003 |title=The Main Enemy: The Inside Story of the CIA's Final Showdown With the KGB |publisher=Random House |location= |isbn=0-679-46309-7 }} * {{cite book |last=Mahle |first=Melissa Boyle |year=2004 |title=Denial and Deception: An Insider's View of the CIA from Iran-Contra to 9/11 |publisher=Nation Books |isbn=1-56025-649-4 }} * {{cite book |last=Prouty |first=L. Fletcher (Col. USAF, (Ret.)) |year=1973 |title=The Secret Team: The CIA And Its Allies In Control Of The World |publisher=Ballantine Books, Inc. |isbn=345-23776-5-195 }} * {{cite book |last=Sheymov |first=Victor |year=1993 |title=Tower of Secrets |publisher=U.S. Naval Institute Press |isbn=978-1557507648 }} * {{cite book |last=Weiner |first=Tim |year=2007 |title=Legacy of Ashes: The History of the CIA |publisher=Doubleday |isbn=0-38551-445-X }} * Wallace, Robert; Melton, H. Keith; Schlesinger, Henry R. (2008). ''Spycraft: The Secret History of the CIA's Spytechs, from Communism to al-Qaeda''. Dutton. ISBN 0-486-20070-1 * {{cite book |last=Kessler |first=Ronald |authorlink=Ronald Kessler |year=2003 |title=[[The CIA at War: Inside the Secret Campaign Against Terror]] |publisher=St. Martin's Press |location= |isbn=0312319320 }} </div> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons}} {{wikinewscat|CIA}} * [https://www.cia.gov/ CIA official site] * [http://www.foia.cia.gov/ CIA official Freedom of Information Act (foia) site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527211431/http://www.foia.cia.gov/ |date=2010-05-27 }} * [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/index.html George Washington University National Security Archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081022214500/http://www.gwu.edu/~nsarchiv/index.html |date=2008-10-22 }} * [http://openregs.com/agencies/view/191/central_intelligence_agency Proposed and finalized federal regulations from the Central Intelligence Agency] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430235924/http://openregs.com/agencies/view/191/central_intelligence_agency |date=2011-04-30 }} ;Other links * [[The World Factbook]], published by the CIA. [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616181038/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |date=2020-06-16 }} * [http://www.teapoint.se/Analysts/index.html Managing and Teaching New Analysts]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by Martin Petersen * [http://thefederalregister.com/b.p/department/CENTRAL_INTELLIGENCE_AGENCY/ Central Intelligence Agency Meeting Notices and Rule Changes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100725012629/http://www.thefederalregister.com/b.p/department/CENTRAL_INTELLIGENCE_AGENCY/ |date=2010-07-25 }} from The Federal Register [http://thefederalregister.com/rss/department/CENTRAL_INTELLIGENCE_AGENCY/ RSS Feed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100725014658/http://www.thefederalregister.com/rss/department/CENTRAL_INTELLIGENCE_AGENCY/ |date=2010-07-25 }} * [http://www.thirdworldtraveler.com/CIA/CIA_Diary_Agee.html Inside the Company: CIA Diary]. Third World Traveler: Excerpt from a book by [[Philip Agee]]. * [http://www.drzz.info/article-25631195.html Interview of a former CIA operative] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501121137/http://www.drzz.info/article-25631195.html |date=2011-05-01 }} * The [[Center for Intelligence and Security Studies]] trains new analysts in [[Intelligence Analysis]] * [http://www.democracynow.org/2009/8/11/david_wise_the_cia_licensed_to David Wise: "The CIA, Licensed to Kill"]&nbsp;– video report by ''[[Democracy Now!]]'' {{Navboxes |list1= {{Central Intelligence Agency}} {{Intelligence agencies of USA}} {{United States topics}} {{External national intelligence agencies}} {{Cold War}} {{War on Terror}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸರ್ಕಾರದ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗುಪ್ತಚರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್‌ಲೀನ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] 4s5ku0d8pmb41b5b2j3ahpmq5erutfa 0 24443 1375405 1345863 2026-06-19T10:34:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375405 wikitext text/x-wiki {{About|the island|the state that existed from 1707 to 1801|Kingdom of Great Britain|the modern state|United Kingdom|an explanation of terms such as "British", "United Kingdom", "England", "Scotland" and "Wales"|Terminology of the British Isles|other uses|Great Britain (disambiguation)}} {{Infobox islands |name = Great Britain |native name = {{Collapsible list |title = <center>Languages spoken as native. <center> |<center> {{lang|en|'''Great Britain'''}} {{en icon}} </center> <center> {{lang|sco|'''Great Breetain'''}}<ref>{{cite web |title=Dictionary of the Scots Language|url=http://www.dsl.ac.uk|publisher=DSL.ac.uk}} Retrieved on 1&nbsp;February 2009.</ref> {{sco icon}} </center> <center> {{lang|cy|'''Prydain Fawr'''}} {{cy icon}} </center> <center> {{lang|gd|'''Breatainn Mhòr'''}} {{gd icon}} </center> <center> {{lang|kw|'''Breten Veur'''}} {{kw icon}}</center> </center>}} |nickname = |image name = Satellite image of Great Britain and Northern Ireland in April 2002.jpg |image caption = True colour image of Great Britain, captured by a [[National Aeronautics and Space Administration|NASA]] [[satellite]] on 6 April 2002. |image size = 200px |locator map = LocationIslandGreatBritain.png |location = [[Northern Europe]] |coordinates = {{coord|53.826|N|2.422|W|display=inline}} |archipelago = British Isles |area km2 = 219000 |area footnotes = <ref>{{cite web |url=http://www.intute.ac.uk/worldguide/guide_largestislands.html |title=World Guide - Largest islands |publisher=Intute |date= |accessdate=15 April 2010 |archive-date=15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091215060614/http://www.intute.ac.uk/worldguide/guide_largestislands.html |url-status=dead }}</ref> |rank = 9th |highest mount = [[Ben Nevis]] |elevation m = 1344 |country = {{flag|United Kingdom}} |country admin divisions title = |country admin divisions = {{flag|England}} <br />{{flag|Scotland}} <br />{{flag|Wales}} |country largest city = London |country largest city area = 609 sq mi (1,577.3 km²) |population = approximately 61,792,000 (as of mid-2009)<ref name=nso/> |density km2 =277 |ethnic groups = [[British people|British]] ([[Cornish people|Cornish]], [[English people|English]], [[Scottish people|Scottish]] & [[Welsh people|Welsh]])<ref name="ons Kernow">{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/census/2011-census/consultations/eth-group-nat-iden/sum-rep-exp-com-grp.pdf|publisher=[[Office for National Statistics]]|title=-images-eicexpertsreportfull_tcm77-19490.pdf - [[Adobe Acrobat|Adobe Reader]]|format=PDF|year=2007|page=19|accessdate=31 August 2009|work=National Statistics: 2011 Census: Ethnic group, national identity, religion and language consultation|archive-date=10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090910201147/http://www.ons.gov.uk/census/2011-census/consultations/eth-group-nat-iden/sum-rep-exp-com-grp.pdf|url-status=dead}}</ref>}} '''ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್''' ಒಂದು ದ್ವೀಪ<ref>{{Cite web |url=http://islands.unep.ch/Tiarea.htm |title=ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತೆ ದ್ವೀಪಗಳು, ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ |access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |archive-date=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180220003634/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm |url-status=dead }}</ref>, ಇದು ಯೂರೋಪ್ ಖಂಡದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌]]ನ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2009ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 61.8&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟಿತ್ತು,<ref name="nso">{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?ID=6|title=Population Estimates|date=27 August 2009|work=National Statistics Online|publisher=Office for National Statistics|accessdate=25 October 2009|location=Newport, Wales}}</ref> ಇದು ಭೂಮಿ ಮೇಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮೂರನೆಯ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸುಮಾರು 1,000<ref>[http://mapzone.ordnancesurvey.co.uk/mapzone/didyouknow/howmany/q_14_27.html ಆರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಸರ್ವೇ ಮ್ಯಾಪ್‌ನಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ 803 ದ್ವೀಪಗಳು.]</ref> ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ದ್ವೀಪವು ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇದೆ. ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪವು ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌‌ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ದ್ವೀಪದ ಪ್ರದೇಶವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಗ್ರೇಟ್‌ಬ್ರಿಟನ್‌ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]]ನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ, ಬಹುಪಾಲು ಯುನೈಟೆಡ್‌ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಪದಗಳು (ಇದನ್ನು ’ಜಿಬಿ’ ಎಂದು ಕೂಡಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ) 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ತರ್ನ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್' ದೇಶವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಚಿಕ್ಕದಾದ ರೂಪವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಈಗ ’ಯುಕೆ' ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, ಸ್ಕಾಟ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್, ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿವೆ ಜೊತೆಗೆ ಈ ದೇಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳು ಕೂಡ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ: [[ಲಂಡನ್]], ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡಿಫ್. 1 ಮೇ 1707ರಂದು ಕ್ವೀನ್ ಆನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಯೂನಿಯನ್ 1707ನಂತೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿ೦ಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಹಾಗು ಐರ್ಲೆ೦ಡ್ ಅನ್ನು ಕಟ್ಟಲು,1801ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಯೂನಿಯನ್‌ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ದೇಶವು ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು. ಐರಿಶ್ ವಾರ್ ಆಫ್ ಇ೦ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್‌ನ ನಂತರ, ಐರ್ಲ್ಯಾ೦ಡ್‌ನ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಯೂನಿಯನ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊ೦ಡಿತು. ಈಗ ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿ೦ಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಹಾಗು ನಾರ್ಥ್ರನ್ ಐರ್ಲ್ಯಾ೦ಡ್]] ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. == ರಾಜಕೀಯದ ಅರ್ಥ ನಿರೂಪಣೆ == {{main|Kingdom of Great Britain|United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland}} ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿ೦ಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಹಾಗು ನಾರ್ಥ್ರನ್ ಐರ್ಲ್ಯಾ೦ಡ್‌ನ ಒಂದು ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಇ೦ಗ್ಲೆ೦ಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾ೦ಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್‌ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಿ೦ದ,<ref name="Key facts about the United Kingdom">{{cite web | title = Key facts about the United Kingdom | work = | publisher = Direct.gov.uk | url = http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 | accessdate = 11 October 2008 | archive-date = 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 | archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 | url-status = dead }}</ref> ಇದು ಇನ್ನು ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳಾದ ಐಲ್ ಆಫ್ ವೈಟ್, ಆ೦ಗ್ಲಿಸೆ,ದಿ ಐಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿಲ್ಲಿ, ಹೆಬ್ರಿಡ್ಸ್, ಹಾಗು ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹಗಳಾದ ಒರ್ಕ್ನಿ ಹಾಗು ಶೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊ೦ಡಿದೆ. ಸ್ವ೦ತ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಅವಲ೦ಬಿತವಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದರೂ ಸಹ ತನ್ನದೇ ಆದ ಶಾಸನ ಹಾಗು ಕ೦ದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊ೦ದಿರುವುದರಿ೦ದಾಗಿ, ಐಸ್ಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಹಾಗು ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಆಫ್ ಐಲ್ಯಾ೦ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿ೦ಗ್ಡಮ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Key facts about the United Kingdom"/><ref>{{cite book | last = Ademuni-Odeke | first = | title = Bareboat Charter (ship) Registration | publisher = Martinus Nijhoff Publishers | year = 1998 | page = 367 | url = https://books.google.com/?id=rvIWmznNEGYC&pg=PA367&dq=great+britan+political+definiton+isle+of+man | isbn = 9041105131}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾ೦ಡ್‌ನ ಜೇಮ್ಸ್ VI ಹಾಗು ಇ೦ಗ್ಲೆ೦ಡ್‌ನ I ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಯುನಿಯನ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಯುನಿಯನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೌನ್ಸ್ 1603ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಿ೦ಗ್ಡಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇ೦ಗ್ಲೆ೦ಡ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾ೦ಡ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತು. 1707ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಯೂನಿಯನ್ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಸ೦ಸತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಎರಡು ದೇಶಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿತು ಹಾಗು ಸ೦ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ೦ತೆ ಕಿ೦ಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ == {{see|Geography of England|Geography of Scotland|Geography of Wales}} ಯುರೋಪ್‌ ಖಂಡದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಐರ್ಲ್ಯಾ೦ಡ್‌ನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಖಂಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಲು ಕಾರಣವೆ೦ದರೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಸಾಗರ ಹಾಗು ಸ್ಟ್ರೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೊವರ್‌ವರೆಗೂ ಹರಿಯುವ {{km to mi|num=34|abbr=no|spell=Commonwealth|precision=0|wiki=yes}}ಇ೦ಗ್ಲಿಷ್ ಚಾನೆಲ್.<ref>[http://www.eosnap.com/?tag=strait-of-dover 14 ನವೆಂಬರ್ 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200530092024/http://www.eosnap.com/tag/strait-of-dover/ |date=30 ಮೇ 2020 }} ರ ದಾರಿ</ref> ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಅಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಷಾ೦ಶವು ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಡಿಗ್ರೀ ಅಷ್ಟು ಚಾಚಿದೆ ಹಾಗು 209,331&nbsp;km² ರಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ(80,823 ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಮೈಲ್ಸ್).<ref name="unep">ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ (UNEP) ISLAND DIRECTORY TABLES "ISLANDS BY LAND AREA". 13 ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರಂದು http://islands.unep.ch/Tiarea.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180220003634/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm |date=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018 }} ರಿಂದ ಪುನ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಉತ್ತರದ ಚಾನೆಲ್, ಐರಿಶ್ ಸಾಗರ, ಹಾಗು ಸೆ೦ಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲ್ಯಾ೦ಡ್‌]]ನ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಇತರ ದ್ವೀಪಗಳಿ೦ದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition + corrections|date=1971|publisher=International Hydrographic Organization|accessdate=14&nbsp;August&nbsp;2010|page=42 [corrections to page 13]|archive-date=8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf|url-status=dead}}</ref> ದ್ವೀಪವು ಬಾಹ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಚಾನೆಲ್ ಟುನೆಲ್ ನಿ೦ದ ಕಾ೦ಟಿನೆ೦ಟಲ್ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೊ೦ದಿಕೊ೦ಡಿದೆ ಹಾಗು, ಇದು ಅತೀ ಉದ್ದದ ಸಮುದ್ರ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ರೈಲ್ವೆ ಟನೆಲ್ ಆಗಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಇದರ [[೧೯೯೩|1993]]ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಈ ದ್ವೀಪವು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ, ಹಾಗು ತರ೦ಗಾ೦ತರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹೊ೦ದಿವೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಾಗು ಗುಡ್ಡಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು 1,000 ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಕಿರುದ್ವೀಪಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ. ಎರಡು ತುದಿಗಳ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂರವೆ೦ದರೆ 968 ಕಿಮಿ / 601.5 ಮೈಲ್ಸ್ (ಭೂಮಿಯ ತುದಿ, ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್ ಹಾಗು ಜಾನ್ ಒ’ಗ್ರೋಟ್ಸ್, ಕೆಯ್ತ್‌ನೆಸ್ ಮಧ್ಯೆ), ಅಥವಾ ರಾಷ್ತ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,349 ಕಿಮಿ/ 838 ಮೈಲ್ಸ್‌ಗಳಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾವಾ ಹಾಗು ಹೊ೦ಶುಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮೂರನೆ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.geohive.com/cd/index.php Geohive.com Country data] ನೋಡಿ; [http://www.stat.go.jp/english/data/kokusei/2000/final/hyodai.htm 2000ರ ಜಪಾನ್ ಜನಗಣತಿ]; [http://www.statistics.gov.uk/ 2001ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಜನಗಣತಿ]. ಈ ಲೇಖನದ ಸಂಪಾದಕರು ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿಲ್ಲ.</ref> ಈಗಿನ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಇ೦ಗ್ಲೀಷ್ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಸುಮಾರು 450,000 ಹಾಗು 180,000 ರಷ್ಟು ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಹಾದುರ೦ತದ ಗ್ಲೇಶಿಯಲ್ ರೀತಿಯ ಪ್ರವಾಹದಿ೦ದಾಗಿ ವಿಲ್ಡ್-ಅರ್ಟೊಸ್ ಅನ್ಟಿಕ್ಲೈನ್, ಇದು ಒಂದು ಪ್ರೊಲಾಜಿಕಲ್ ಸರೋವರದ ಹಿ೦ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉ೦ಟಾದ ಶಿಖೆಯ ಛಿದ್ರತೆಯಿ೦ದಾಗಿ ಉ೦ಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |last=Gupta |first=Sanjeev |coauthors=Jenny S. Collier, Andy Palmer-Felgate & Graeme Potter |year=2007 |title=Catastrophic flooding origin of shelf valley systems in the English Channel |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=448 |issue=7151 |pages=342–345 |doi=10.1038/nature06018 |url=http://www.nature.com/nature/journal/v448/n7151/full/nature06018.html |laysummary=http://www.msnbc.msn.com/id/19833064/ |laysource=[[msnbc.com]] |laydate=18 July 2007 |accessdate=18 July 2007 |pmid=17637667 }}</ref> ಸುಮಾರು 10,000 ರಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಡೆವೆನ್ಷಿಯನ್ ಗ್ಲೇಸಿಏಶನ್ ನ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ವಾಯುವ್ಯ ಯುರೋಪ್ ನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಯುರೇಶಿಯನ್ ಐಸ್ ಪದರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಹೂತುಹೋಗಿತ್ತು ಇ೦ದಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿ೦ತ ಕಡಿಮೆ {{convert|120|m}}ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶ ತೇವಾ೦ಶ ರಹಿತವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗು ಇದು ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಭೂ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಡಾಗರ್ ಲ್ಯಾ೦ಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ಲೇಶಿಯಲ್ ಕಾಲಾವಧಿಯ, ಮ೦ಜುಗಡ್ಡೆಯ ಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅ೦ದರೆ ಡಾಗರ್ಲ್ಯಾ೦ಡ್ ಉತ್ತರದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಯಿತು, ಇದರಿ೦ದಾಗಿ ಹಿ೦ದಿದ್ದ ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಿ೦ದ ಸುಮಾರು 6500 ಬಿಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="gaffney">{{Cite web |url=http://livebettermagazine.com/eng/magazine/pdf_docs/2008_01/Global_Warming_Gaffney.pdf |title=ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಗ್ಯಾಫ್ನೀ, "ಗ್ಲೋಬಲ್ ವಾರ್ಮಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಂಟ್ರಿ" |access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |archive-date=10 ಮಾರ್ಚ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310094351/http://livebettermagazine.com/eng/magazine/pdf_docs/2008_01/Global_Warming_Gaffney.pdf |url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{main|History of England|History of Scotland|History of Wales|History of the United Kingdom}} {{seealso|Prehistoric Britain|Roman Britain|Medieval Britain|Early Modern Britain}} ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಗಳಿಂದ ನೆಲದ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಯಾರು ದಾಟಿದರೋ ಅದೇ ಜನಗಳು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ವಾಸಿಸಿದರು. ಕೆಲವು 500,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಆದಿ ಮಾನವರ ಜಾಡುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ (ಬಾಕ್ಸ್‌ಗ್ರವ್ ಕ್ವಾರಿ, ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ)<ref>{{cite book|last=Gräslund|first=Bo|title=Early humans and their world|publisher=Routledge|location=London|year=2005|page=62|chapter=Traces of the early humans|isbn=9780415353441}}</ref> ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವರ ಜಾಡು ಸುಮಾರು 30,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯದು. ಸುಮಾರು 10,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನವರೆಗೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಗಿನ ಕೆಳಗಿನ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಖಂಡಕ್ಕೆ 8,000ಷ್ಟು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಹತ್ತಿರದ ಚೆಡ್ಡರ್ ಗಾರ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣಿ ಜಾತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗ ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿರುವ ಚಿಗರೆಗಳ, ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಕರಡಿಗಳ, ಮತ್ತು ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು 7150 ಬಿಸಿ ಹಿಂದಿನ ’ಚೆಡ್ಡರ್ ಮಾನವ’ ಎಂಬ ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗ ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ದಾಟುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿರಬಹುದು.<ref>ಲೇಸೀ, ರಾಬರ್ಟ್. ''ಗ್ರೇಟ್ ಟೇಲ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹಿಸ್ಟರಿ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಲಿಟಲ್, ಬ್ರೌನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿ, 2004. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-06-095339-X</ref> ಪದರಿನ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯ ಕುಸಿತದಿಂದ ಮತ್ತು ನೀರ್ಗಲ್ಲನದಿಯ ಕರಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟವು ಮೇಲೆ ಹೋದಾಗ ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಹಿಮಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಂದು ದ್ವೀಪವಾಯಿತು. ಜಾನ್ ಟಿ. ಕೋಖ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಹಡಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ-ಜಾಲದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕಂಚಿನ ಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ಇದಕ್ಕೆ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಯುಗದ ಭಾಷೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.<ref>http://www.aber.ac.uk/aberonline/en/archive/2008/05/au7608/</ref><ref name="Koch">{{cite web|url=http://www.wales.ac.uk/Resources/Documents/Research/ODonnell.pdf|title=O'Donnell Lecture 2008 Appendix}}</ref><ref name="Koch2009">{{cite book | last = Koch | first = John | authorlink = | coauthors = | title = Tartessian: Celtic from the Southwest at the Dawn of History in Acta Palaeohispanica X Palaeohispanica 9 (2009)| publisher = Palaeohispanica | year = 2009 | location = | pages = 339–351 | url = http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/29/54/26koch.pdf | doi = | id = | issn = 1578-5386 | accessdate = 2010-05-17 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=2146413465|title=New research suggests Welsh Celtic roots lie in Spain and Portugal|last=Koch|first=John|accessdate=10 May 2010}}</ref><ref>{{cite book|last=Cunliffe, Karl, Guerra, McEvoy, Bradley; Oppenheimer, Rrvik, Isaac, Parsons, Koch, Freeman and Wodtko|title=Celtic from the West: Alternative Perspectives from Archaeology, Genetics, Language and Literature|year=2010|publisher=Oxbow Books and Celtic Studies Publications|isbn=978-1-84217-410-4|pages=384|url=http://www.oxbowbooks.com/bookinfo.cfm/ID/88298//Location/DBBC|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=12 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612212219/http://www.oxbowbooks.com/bookinfo.cfm/ID/88298/Location/DBBC|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Rethinking the Bronze Age and the Arrival of Indo-European in Atlantic Europe|url=http://www.oxbowbooks.com/pdfs/books/Celtic%20West%20conf.pdf|publisher=University of Wales Centre for Advanced Welsh and Celtic Studies and Institute of Archaeology, University of Oxford|accessdate=24 May 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದರ ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಬ್ರಿಟನ್ನರೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ, ಇವರು ಲೋಹದ ಯುಗದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಗುಂಪುಗಳು. ರೋಮನ್ನರು ದ್ವೀಪದ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ಗೆದ್ದರು (ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಡ್ರಿಯನ್ ಗೋಡೆಯವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ಇದು ''ಬ್ರಿಟಾನಿಯ'' ದ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಪ್ರಾಂತವಾಯಿತು. ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ 500 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಬ್ರಿಟನ್ನರು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಿಂದ (ಆಂಗಲ್‌ಗಳು, ಸಾಕ್ಸನ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಜೂಟ್ಸ್‌ಗಳು, ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಲ ಆಂಗ್ಲೊ-ಸಾಕ್ಸನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ವಿಲೀನಗೊಂಡರು ಅಥವ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಸುಮಾರು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡಿನಿಂದ ಬಂದ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಜನರು ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗವನ್ನು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು, ಉತ್ತರ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಬ್ರಿಟನ್ನರು ಹಾಗೂ ಪಿಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನೂ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡರು, ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು 9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡಿನ ದಕ್ಷಿಣ-ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನು ಆಂಗಲ್‌ಗಳು ವಸಾಹತುವನ್ನಾಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಿದರು, 1018ರ ವರೆಗೆ ಇದು ನಾರ್ತಂಬ್ರಿಯ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಆಂಗಲ್‌ಗಳ ನಂತರ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ-ಪೂರ್ವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜನರೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟನ್ನರನ್ನು ಜರ್ಮನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರು ''ವೆಲ್ಷ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪದವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಈಗ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ವಾಲಸ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶವಾದ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ. ''ಕುಮ್ರಿ'', ಬ್ರಿಟನ್ನರು ತಮ್ಮನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ಹೆಸರಿದು, ಇದೇ ರೀತಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಜನರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವೆಲ್ಷ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕುಂಬ್ರಿಯ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. 9ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದವು. (ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಡೇನ್‍ಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು). ಹತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಬ್ಬನೇ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. 1066ರಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಾರ್ಮನ್ನರಿಂದ ಸೋಲಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. 1282ರಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಷ್ ಆಂಗ್ಲೋ-ನಾರ್ಮನ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು. 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1604ರಂದು ಕಿಂಗ್ ಜೇಮ್ಸ್ (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಎರಡರ ಗದ್ದುಗೆ ಏರಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ) ತನ್ನನ್ನು ತಾನು "ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ.<ref>[http://www.heraldica.org/topics/britain/britstyles.htm#1604 ಪ್ರೊಕ್ಲಮೇಶನ್ ಸ್ಟೈಲಿಂಗ್ ಜೇಮ್ಸ್ I ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಆನ್ 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1604]</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ 1707ರವರೆಗೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೊಂದಿದ್ದವು. 1 ಮೇ 1707ರಲ್ಲಿ ಒಂಟಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಯೂನಿಯನ್ ಎಂಬುದು "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್"ನ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ, "ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್"ನಲ್ಲಿ 1707 ಮತ್ತು 1800ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. == ಪರಿಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ == === ಸ್ಥಳನಾಮ ಅಧ್ಯಯನ === {{main|Britain (name)}} ಹಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿನ ಪದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮೂಲ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದು [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] (c. 384–322 BC), ಆತನ ಪುಸ್ತಕ ಆನ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸ್, ಸಂಪುಟ. III.ರಲ್ಲಿ ಆತನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು, "... ಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡವು, ಅವನ್ನು ಬ್ರಿಟಾನಿಕ್, ಅಲ್ಬೀನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಐಯೆರ್ನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ". 2,000&nbsp;ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕುದುರುಗಡಲಿಗೆ ಒಂದೇ ಹೆಸರಿದೆ: ದ್ವೀಪದ ಗುಂಪನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬಳಸಿದ ಪದಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಪ್ಲೈನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ (c. 23–79 AD) ಆತನ '' ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' ಯ (iv.xvi.102) ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ : "ಇದು ಆಲ್ಬಿಯನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು." ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ''ಆಲ್ಬಿಯನ್'' (Ἀλβίων) ಅಥವಾ ''ಇನ್ಸುಲಾ ಅಲ್ಬಿಯೋನಮ್'', ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ನ ''ಆಲ್ಬಸ್'' ಅರ್ಥ ಬಿಳಿ, ಅಥವಾ "island of the Albiones" ಮೊದಲು ನಮೂದಿತವಾದದ್ದು ಪೈಥಿಯಾಸ್‌ನ ಮಸ್ಸಾಲಿಯೊಟ್ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್‌ನಲ್ಲಿ. ''ಬ್ರಿಟನ್'' ಹೆಸರು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ನ ''ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ'' ಅಥವಾ ''Brittānia'', ಬ್ರಿಟನ್‌ನವರ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪದವನ್ನು ಪ್ರೆಂಚ್ ಪದಗಳಾದ ''Breoton, Breoten, Bryten, Breten'' ಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ (''Breoton-lond, Breten-lond'' ಕೂಡಾ). ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ಮೊದಲನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರಿಂದ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ ಹೆಸರು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸುಮಾರು 320ಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಪೈಥಿಯಾಸ್‌ರ ಬರವಣಿಗೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ''ಪ್ರಿಟಾನಿಕ್'' ದ್ವೀಪದ ಜನರನ್ನು Πρεττανοι, ''ಪ್ರಿಟೆನಿ'' ಅಥವಾ ''ಪ್ರಿಟನಿ'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="snyder"/> ''ಪ್ರಿಟೆನಿ'' ಯು ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯ Prydain ಪದದ ಮೂಲ, ''ಬ್ರಿಟನ್'' ಪದವು ಗೊಯಿಡೆಲಿಕ್ ಪದ Cruithneದಿಂದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite book | last = Foster (editor) | first = R F | authorlink = | coauthors = Donnchadh O Corrain, Professor of Irish History at University College Cork: (Chapter 1: ''Prehistoric and Early Christian Ireland'') | title = The Oxford History of Ireland | publisher = Oxford University Press | date = 1 November 2001 | location = | url = | doi = | isbn = 0-19-280202-X }}</ref> ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಪಿಕ್ಟ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಲೆಡೋನಿಯನ್ಸ್ ಎಂದು ರೋಮನ್ನರಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. === "ಗ್ರೇಟ್" ಪದದ ಮೂಲ === ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, ''ಬ್ರಿಟನ್'' ಪದವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪದವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಪದಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ 1474ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಎಡ್ವರ್ಡ್ IV ನ ಮಗಳು ಸಿಸಿಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಜೇಮ್ಸ್ IIIನ ಮಗ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರುಗಳ ಮದುವೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಹೀಗೆ "this Nobill Isle, callit Gret Britanee." ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ 1604ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="hay">{{Cite web |url=http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/adsdata/PSAS_2002/pdf/vol_089/89_055_066.pdf |title=ಡೆನಿಸ್ ಹೇ, ''ದಿ ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಟರ್ಮ್ "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಏಜಸ್'', 1955-56, ಪುಟಗಳು.55-66 |access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |archive-date=25 ಮಾರ್ಚ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325061737/http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/adsdata/PSAS_2002/pdf/vol_089/89_055_066.pdf |url-status=dead }}</ref> === ''ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್'' ಪದದ ಬಳಕೆ === "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್" (UK) ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಷ್‌ನ ಒಂದು ಘಟಕ (ಈ ಮೂರು ದೇಶಗಳು ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ). ಇದು ಉತ್ತರ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ.<ref>ಬ್ರಿಟನ್ 2001:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಕೈಪಿಡಿ, 2001, ಒಎನ್‌ಎಸ್/ಹರ್ ಮೆಜೆಸ್ಟೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನರಿ ಆಫೀಸ್, ಲಂಡನ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0</ref> 1975ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಬ್ರಿಟನ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿತು, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅಲ್ಲ, ಇದನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಚಿಕ್ಕ ಹೆಸರಾಗಿ ಕೂಡ ಬಳಸಬಹುದು.<ref>ಬ್ರಿಟನ್ 2001: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಕೈಪಿಡಿ, 2001, ಒಎನ್‌ಎಸ್/ಹರ್ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಸ್ ಸ್ಟೇಷನರಿ ಆಫೀಸ್, ಲಂಡನ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 011 621278 0</ref> ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಎಂಬುದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ — ಇದರಲ್ಲಿ ವೆಲ್ಷ್, ಸ್ಕಾಟಿಶ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಕೂಡಾ ಸೇರುತ್ತವೆ.<ref>ಬ್ರಿಟನ್: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ವಾರ್ಷಿಕ ಪುಸ್ತಕ, 2001, ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್/ಹರ್ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಸ್ ಸ್ಟೇಷನರಿ ಆಫೀಸ್ ಐಎಸ್‌ಎನ್ 011 621278 0</ref> '''GB''' ಮತ್ತು '''GBR''' ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪದಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: [http://www.upu.int/post_code/en/list_of_sites_by_country.html#U ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಯೂನಿಯನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070125090711/http://www.upu.int/post_code/en/list_of_sites_by_country.html#U |date=25 ಜನವರಿ 2007 }}, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು, [[ನ್ಯಾಟೋ|NATO]], ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡೈಸೇಶನ್ ದೇಶದ ಸಂಕೇತಗಳು [[ISO 3166-2:GB|ISO 3166-2]] ಮತ್ತು ISO 3166-1 ಆಲ್ಫಾ-3, ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಸಂಕೇತಗಳು. ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ,.ukಯನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ದೇಶದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''.gb''' ಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಡೊಮೈನ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೊಸ ನೊಂದಣಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. == ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ == === ಫೌನ (ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲ) === {{main|Fauna of Great Britain}} [[ಚಿತ್ರ:Robin, Leighton Moss January 2009.jpg|165px|right|thumb|ರಾಬಿನ್ ಎಂಬುದು "ಬ್ರಿಟನ್‌ನವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಪಕ್ಷಿ".<ref>[52] 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref>]] ದ್ವೀಪಗಳ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸ್ಥಳದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು, ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಕೊನೆಯ ಐಸ್ ಯುಗದಿಂದ ಈಚೆಗೆ ವೃದ್ದಿಯಾದ ಹ್ಯಾಬಿಟ್ಯಾಟ್ (ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸ್ಥಳ)ಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲ, ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಭೂಖಂಡದಿಂದ ಬ್ವೀಪವು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದು, ಮತ್ತು ಋತುಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಿ [[ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ|ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು]] ವಿನಮ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Decaying Wood: An Overview of Its Status and Ecology in the United Kingdom and Europe|url=http://www.fs.fed.us/psw/publications/documents/gtr-181/004_Butler.pdf|publisher=FS.fed.us}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸಮಗ್ರ ತಳಿಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಇದು ಸಹ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="animals">{{cite web|title=A Short History of the British Mammal Fauna|url=http://www.abdn.ac.uk/mammal/history.shtml|publisher=ABDN.ac.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=11 ಫೆಬ್ರವರಿ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060211110344/http://www.abdn.ac.uk/mammal/history.shtml|url-status=dead}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ UKನಲ್ಲಿ 100 ತಳಿಗಳು ನಿರ್ನಾಮಗೊಂಡಿವೆ, ನಿರ್ನಾಮವಾಗುವ ವೇಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯು ಸುಮಾರು 100 ಪಟ್ಟಿನದು ಎಂದು 2006ರಿಂದ ನಡೆದ DEFRA ಅಧ್ಯಯನವು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>DEFRA, 2006</ref> ಏನೇ ಆದರೂ, ಕಂದು ಇಲಿ, ಕೆಂಪು ನರಿ, ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಬೂದು ಅಳಿಲುಗಳಂತಹ, ಕೆಲವು ತಳಿಗಳು, ನಗರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ. ಹೆಗ್ಗಣಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ 40% ನಷ್ಟಿವೆ. ಈ ಸಸ್ತನಿ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಳಿಲುಗಳು, ಮೂಷಕಗಳು, ವೋಲ್‌‌ಗಳು, ಇಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಮರುಪರಿಚಯಿಸಿದ ಯುರೋಪಿನ ನೀರುನಾಯಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="animals"/> ಅಲ್ಲಿ ಮೊಲಗಳು, ಉದ್ದಕಿವಿಗಳ ಮೂಲಗಳು, ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಗಳು, ಮೂಗಿಲಿಗಳು, ಮುಖಮಲ್‌ ಹೆಗ್ಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣು ಕಪ್ಪಡಿಗಳ ಅನೇಕ ವರ್ಗಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.<ref name="animals"/> ಮಾಂಸಾಹಾರಿಯಾದ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ನರಿ, ಮುಂಗಿಸಿಯಂತ ಬಿಲವಾಸಿ ಪ್ರಾಣಿ, ನೀರುನಾಯಿ, ಮುಂಗಸಿ, ಆರ್ಮಿನ್ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಡುಬೆಕ್ಕುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="else">ಎಲ್ಸೆ, ''ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್'', 85.</ref> ಸೀಲ್‌ನ ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳು, ತಿಮಿಂಗಲ ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಫಿನ್ (ಹಂದಿ ಮೀನು)ಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಡಲ ತೀರರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಅತೀದೊಡ್ಡ ನೆಲ ಆಧಾರಿತ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿ ಜಿಂಕೆ. ಕೆಂಪು ಜಿಂಕೆಯು ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ ತಳಿಯಾಗಿದೆ, ರೋ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಫಾಲ್ಲೊವ್ ಜಿಂಕೆಗಳು ಸಹ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ; ಇತ್ತೀಚಿನವನ್ನು ನಾರ್ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="else"/><ref>[http://www.nottingham.ac.uk/archaeology/research/plants_fallow.php ದಿ ಫಾಲೋ ಡೀರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, ನೊಟ್ಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]</ref> ಹ್ಯಾಬಿಟ್ಯಾಟ್ (ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸ್ಥಳ) ಹಾನಿಯು ಅನೇಕ ತಳಿಗಳಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ನಿರ್ನಾಮವಾದ ದೊಡ್ಡ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಕಂದು ಕರಡಿ, ಬೂದಿ ತೋಳ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಗಂಡು ಹಂದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ; ನಂತರದವು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಮಿತಿಯ ಮರುಪರಿಚಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="animals"/> ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿ ಜೀವ ಸಂಪತ್ತಿದೆ, ಒಟ್ಟು 583 ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web|title=British Ornithologists' Union Records Committee|url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/121577421/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0|publisher=Interscience.wiley.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}16&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> 258 ತಳಿಗಳು ದ್ವೀಪದಲ್ಲೇ ವೃದ್ಧಿಯಾದವು ಅಥವಾ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂದು ವಾಸಿಸುವಂತಹವು.<ref>{{cite web |title=Birds of Britain|url=http://www.bto.org/birdfacts/|publisher=BTO.org}}16&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇದರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸೌಮ್ಯ ಚಳಿಗಾಲದ ಕಾರಣ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನೇಕ ಚಳಿಗಾಲದ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು, ಹೆಬ್ಬಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಸಗಳು.<ref>{{cite web|title=Duck, Geese and Swan Family|url=http://www.naturegrid.org.uk/biodiversity/birds/ducks.htm|publisher=NatureGrid.org.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090408073505/http://www.naturegrid.org.uk/biodiversity/birds/ducks.htm|url-status=dead}} 16&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇತರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪಕ್ಷಿ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಹದ್ದು, ಬೂದಿ ಉದ್ದ ಕಾಲಿನ ನೀರಿನ ಹಕ್ಕಿ, ಮೀನ್ಚುಳ್ಳಿ, ಪಾರಿವಾಳ, ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ, ಫೆಸೆಂಟ್, ಕವುಜಗ ಹಕ್ಕಿ, ಮತ್ತು ಕಾಗೆಯ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳು, ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷಿ, ಒಂದು ಸಮುದ್ರ ಪಕ್ಷಿ, ಉತ್ತರದ ಭೂಭಾಗದ ಒಂದು ಸಮುದ್ರ ಪಕ್ಷಿ, ಗ್ರೌಸ್ ಹಕ್ಕಿ, ಗೂಬೆ ಮತ್ತು ಗಿಡಗಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="birds">{{cite web|title=Birds|url=http://www.naturegrid.org.uk/biodiversity/birdindex.html|publisher=NatureGrid.org.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=30 ಜೂನ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090630083140/http://www.naturegrid.org.uk/biodiversity/birdindex.html|url-status=dead}} 16&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸರೀಸೃಪದ ಆರು ತಳಿಗಳಿವೆ; ಕಾಲಿಲ್ಲದ ಆಲಸ್ಯದ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಮೂರು ಸರ್ಪ ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಹಲ್ಲಿಗಳ ತಳಿಗಲು. ಬರೆಹಾವು, ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಹಾವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆದರೆ ಅಪುರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಾಂತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=The Adder's Byte|url=http://www.countrysideinfo.co.uk/the1.htm|publisher=CountySideInfo.co.uk}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರಸಕ್ತ ಭೂಜಲಚರಗಳೆಂದರೆ ಕಪ್ಪೆಗಳು, ಮಂಡೂಕಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲಿಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಉಭಯಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು.<ref name="animals"/> === ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು === {{main|List of the vascular plants of Britain and Ireland|l1=Flora of Great Britain}} [[ಚಿತ್ರ:Heather (Highlands).jpg|155px|right|thumb|ಡೊರ್ನಾಚ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುರುಚಲು ಗಿಡಗಳು ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.]] ಫೌನದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ, ಮತ್ತು ಅದೇ ತರಹದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು, ಯುರೋಪ್‌ ಭೂಖಂಡಕಿಂತಲೂ ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಯಿತು.<ref name="floraa">{{cite web |title=Plants of the Pacific Northwest in Western Europe|url=http://www.ou.edu/cas/botany-micro/ben/ben195.html|publisher=Botanical Electric News}} 23&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌’ನ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು 3,354 ನಾಳ ರಚನೆಯ ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 2,297 ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು 1,057 ತಳಿಗಳು ಬ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದವು.<ref name="frodin">ಫ್ರೋಡಿನ್, ''ಗೈಡ್ ಟು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಫ್ಲೋರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್'', 599.</ref> ದ್ವೀಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ವರ್ಗಗಳಾದ ಬರ್ಚ್ (ನುಣುಪಾದ ತೊಗಟೆಯುಳ್ಳ ಒಂದು ತರಹದ ಮರ), ಹೊಂಗೆಮರ, ಒಂದು ಬಗೆಯ ತೆಂಗಿನ ಮರ, ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಮುಳ್ಳು ಕಂಟಿ, ಎಲ್ಮ್‌ ಮರ, ಓಕ್ ಮರ, ಸದಾ ಹಸಿರುಬಣ್ಣದ ಎಲೆಗಳುಲ್ಲ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮರ, ದೇವದಾರು ಮರ, ಚೆರ್ರಿ ಹಣ್ಣಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಸೇಬು ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳನ್ನು ಸೇರಿ, ಹೇರಳ ವಿವಿಧ ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="tree">{{cite web |title=Checklist of British Plants|url=http://www.nhm.ac.uk/nature-online/life/plants-fungi/postcode-plants/checklist-british-plants.html|publisher=Natural History Museum}} 2&nbsp;ಮಾರ್ಚ್ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ನೈಸರ್ಗಿಕಗೊಳಿಸಿದ ಇತರ ಮರಗಳನ್ನು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯುರೋಪಿನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಾರ್ವೇ) ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮರಗಳು ದೇವದಾರು ಮರದ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳನ್ನು, ಮುಳ್ಳುಗಳಂತೆ ಚುಚ್ಚುವ ತೊಗಟೆಯುಳ್ಳ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಮರ, ಮ್ಯಾಪಲ್ (ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮರ), ಮೊನಚಾದ ಎಲೆಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಫರ್ ಮರ, ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಚೌಬೀನೆ ಮರ ಮತ್ತು ಫರ್ ಮರ, ಹಾಗು ಚೆರ್ರಿ ಪ್ಲಮ್‌ಹಣ್ಣಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಪೇರು ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="tree"/> ಅತೀ ಎತ್ತರದ ತಳಿಗಳೆಂದರೆ ಡಾಗ್ಲಾಸ್ ಫರ್ (ಸದಾ ಹಸಿರಾಗಿರುವ ಎತ್ತರದ) ಮರಗಳು; ಇವುಗಳ ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳು 65 ಮೀಟರುಗಳು ಅಥವಾ 212 ಅಡಿಯಷ್ಟು ಎತ್ತರದೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|title=Facts About Britain's Trees|url=http://www.wildaboutbritain.co.uk/facts_about_britains_trees|publisher=WildAboutBritain.co.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429191609/http://www.wildaboutbritain.co.uk/facts_about_britains_trees|url-status=dead}} 2&nbsp;ಮಾರ್ಚ್ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪೆರ್ತ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಟಿಂಗಲ್ ವ್ಯೂ ಅನ್ನುವ ಮರವು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲೇ ಪುರಾತನವಾದ ಮರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=The Fortingall Yew|url=http://www.perthshirebigtreecountry.co.uk/index.asp?pg=26|publisher=PerthshireBigTreeCountry.co.uk}} 23&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ 1,500 ವಿವಿಧ ವೈಲ್ಡ್ ಪ್ಲವರ್‌ನ ತಳಿಗಳಿವೆ,<ref name="flowepow">{{cite web|title=Facts and Figures about Wildflowers|url=http://www.wildaboutbritain.co.uk/facts_and_figures_about_wildflowers|publisher=WildAboutFlowers.co.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226093303/http://www.wildaboutbritain.co.uk/facts_and_figures_about_wildflowers|url-status=dead}} 23&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಕೆಲವು 107 ವರ್ಗಗಳು ವಿಶೇಷವಗಿ ಅಪುರೂಪವಾದವು ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲವಾದವು ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಪ್ ಆಂಡ್ ಕಂಟ್ರಿಸೈಡ್ ಯಾಕ್ಟ್ 1981 ನಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳದ ಮಾಲೀಕರ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ವೈಲ್ಡ್‌ಪ್ಲವರ್ಸ್ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಮೇತ ಕೀಳುವುದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ.<ref name="flowepow"/><ref>{{cite web|title=Endangered British Wild Flowers|url=http://www.countrylovers.co.uk/hort/edgrflwr.htm|publisher=CountryLovers.co.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081016231754/http://www.countrylovers.co.uk/hort/edgrflwr.htm|url-status=dead}} 23&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> 2002ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ವಿವಿಧ ವೈಲ್ಡ್‌ಪ್ಲವರ್‌ಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=County Flowers of Great Britain|url=http://www.wildaboutbritain.co.uk/county_flowers_great_britain|publisher=WildAboutFlowers.co.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090427194140/http://www.wildaboutbritain.co.uk/county_flowers_great_britain|url-status=dead}} 23&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಇವು ಕೆಂಪು ಪೊಪ್ಪಿಗಳು, ಬ್ಲ್ಯೂಬೆಲ್ಸ್, ಡೈಸಿಗಳು (ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಅಡವಿ ಹೂಗಳು), ಡ್ಯಾಫೋಡಿಲ್ (ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳು), ರೋಜ್‌ಮಾರಿ (ಸುವಾಸನೆಯ ನಿತ್ಯಹಸಿರಿನ ಒಂದು ಕಂಟಿ), ಗಾರ್ಸ್ (ಒಂದು ವಿಧದ ಮುಳ್ಳು ಕಂಟಿ), ಇರಿಸ್ (ಒಂದು ತರಹದ ಹಳದಿ ಅಥವಾ ನೇರಳೆ ಹೂ), ಯಾವಾಗಲೂ ಹಸಿರಾಗಿರುವ ಐವಿ ಎಂಬ ಬಳ್ಳಿ, ಪುದೀನ ಸೊಪ್ಪಿನ ಗಿಡ, ಸೀತೆಹೂವಿನ ಗಿಡಗಳು, ಗುಲಾಬಿ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮುಳ್ಳುಗಿಡಗಳು, ಊದಾ ಬಣ್ಣದ ಹೂವಿನ ಮುಳ್ಳು ಗಿಡಗಳು, ಬಟ್ಟೆರ್ ಕಪ್‌ಗಳು, ಮಾಸಲು ಹಳದಿ ಹೂ ಬಿಡುವ ಗಿಡ, ಥೈಮ್ (ಸುವಾಸನೆ ಎಲೆಯ ಗಿಡ), ಟ್ಯುಲಿಪ್ ಹೂವುಗಳು, ನೇರಳೆಯ ಬಣ್ಣದ ಹೂವಿನ ಚಿಕ್ಕ ಸಸಿಗಳು, ಪುಟ್ಟ ಹಳದಿ ಹೂವುಗಳ ಕಾಡು ಗಿಡ, ಗಂಟೆಯಾಕಾರದ ನೇರಳೆ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಗಿಡ ಮತ್ತು ಅನೇಕವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="flora">{{cite web|title=People and Plants: Mapping the UK's wild flora|url=http://www.plantlife.org.uk/uk/assets/saving-species/saving-species-publications/People-and-plants-mapping-the-UKs-flora.pdf|publisher=PlantLife.org.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=7 ನವೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071107065620/http://www.plantlife.org.uk//uk/assets/saving-species/saving-species-publications/People-and-plants-mapping-the-UKs-flora.pdf|url-status=dead}} 23&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref><ref>{{cite web|title=British Wildflower Images|url=http://www.map-reading.co.uk/wildflowers/|publisher=Map-Reading.co.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100428135945/http://www.map-reading.co.uk/wildflowers/|url-status=dead}} 23&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref><ref>{{cite web|title=List of British Wildlfowers by Common Name|url=http://www.wildaboutbritain.co.uk/wildflower/common-names|publisher=WildAboutBritain.co.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429191609/http://www.wildaboutbritain.co.uk/facts_about_britains_trees|url-status=dead}} 23&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref><ref>{{cite web|title=British Plants and algae|url=http://www.arkive.org/british-species/plants-and-algae/|publisher=Arkive.org|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=12 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812214546/http://www.arkive.org/british-species/plants-and-algae/|url-status=dead}} 23&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ದ್ವೀಪದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಾಚಿ, ಕಲ್ಲು ಹೂವುಗಳು, ಪಂಗಿ ಮತ್ತು ಶೈವಾಲಗಳ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web|title=Lichen|url=http://www.yorkshiredales.org.uk/index/learning_about/nature_in_the_dales/species/fungi_and_lichen/lichen.htm|publisher=YorkshireDales.org.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=15 ನವೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091115123437/http://www.yorkshiredales.org.uk/index/learning_about/nature_in_the_dales/species/fungi_and_lichen/lichen.htm|url-status=dead}} 23&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> == ಧರ್ಮ == {{main|Religion in England|Religion in Scotland|Religion in Wales}} [[ಚಿತ್ರ:Canterbury Cathedral 01.JPG|150px|right|thumb|ಕ್ಯಾಂಟರ್‌ಬರಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಸ್ಥಳ – ದ್ವೀಪದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಂಗಡ]] [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ]]ವು ದ್ವೀಪದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಇದೆ, ರೋಮನ್ನರು ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಮೊದಲಿನ ದ್ವೀಪದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಧರ್ಮಗಳೆಂದರೆ ಆಂಗ್ಲಿಕ್ಯಾನಿಸಂ (ಇದನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಪಿಸ್ಕೊಪಾಲಿಸಂ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸುಧಾರಣಾ ಅವಧಿಯಿಂದ ಧರ್ಮವು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಎರಡನ್ನೂ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಚರ್ಚ್‌‍ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಸುಪ್ರೀಂ ಗವರ್ನರ್. ಅದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಚರ್ಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂದು 26 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಆಂಗ್ಲಿಕಾನಿಸಂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Global Anglicanism at a Crossroads|url=http://pewresearch.org/pubs/896/global-anglicanism-at-a-crossroads|publisher=PewResearch.org}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಚರಣೆಯು, ಇದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರಿಟೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ 6ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಅಗಸ್ಟೈನ್ಸ್ ಮಿಸನ್ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸುಮರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗು ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗ 5 ಮಿಲಿಯನ್ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 4.5 <ref>{{cite news |title=People here 'must obey the laws of the land'|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1578212/People-here-must-obey-the-laws-of-the-land.html|publisher=[[Telegraph]] | location=London | date=9 February 2008 | accessdate=4 May 2010}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 750,000.<ref>{{cite web |title=Cardinal not much altered by his new job|url=http://living.scotsman.com/features/Cardinal-not-much-altered-by.2573781.jp|publisher=Living Scotsman}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> [[ಚಿತ್ರ:Saint Alban, window.jpg|thumb|left|150px|ಸೇಂಟ್ ಆಲ್ಬನ್ – ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೇಂಟ್]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವ ಪ್ರೆಸ್‌ಬೈಟೆರಿಯನ್ ಪದ್ದತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಒಂದು ರೂಪವಾದ, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಚರ್ಚ್, 2.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊದಲ ಮೂರನೇಯದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Analysis of Religion in the 2001 Census - Current Religion in Scotland|url=http://www.scotland.gov.uk/Publications/2005/02/20757/53570|publisher=Scotland.gov.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141223164451/http://www.scotland.gov.uk/Publications/2005/02/20757/53570|url-status=dead}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಇದನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲೆರ್ಜಿಮ್ಯಾನ್ ಜಾಹ್ನ್ ನೋಕ್ಸ್ ಇವರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ದೊರೆತನವನ್ನು ಲಾರ್ಡ್ ಹೈ ಕಮಿಶನರ್‌ರಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಮೆಥೋಡಿಸಮ್ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು ಜಾಹ್ನ್ ವೆಸ್‌ಲೀರ ಮೂಲಕ ಆಂಗ್ಲಿಕಾನಿಸಮ್‌ನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |title=The Methodist Church|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/subdivisions/methodist_1.shtml|publisher=BBC.co.uk}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಲಾನ್ಕಶರ್ ಮತ್ತು ಯೋರ್ಕ್‌ಶರ್ಗಳ ಓಲ್ಡ್ ಮಿಲ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗು ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಟಿನ್ ಸದಸ್ಯರುಗಳ ನಡುವೆಯು ಇದು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Methodism in Britain|url=http://www.goffsoakmethodistchurch.co.uk/page4.html|publisher=GoffsOakMethodistChurch.co.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=31 ಜನವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090131203811/http://www.goffsoakmethodistchurch.co.uk/page4.html|url-status=dead}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೆಥೋಡಿಸಮ್ ವಿಧಾನವು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ ಪಂಗಡವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Religion in Wales|url=http://www.sacred-destinations.com/wales/wales-religion.htm|publisher=Sacred Destinations|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=8 ಜೂನ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090608033621/http://www.sacred-destinations.com/wales/wales-religion.htm|url-status=dead}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಅಲ್ಲಿ ಇತರ ಅನುಸರಿಸದ ಕಡಿಮೆಸದಸ್ಯರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್, ಕ್ವಾಕೆರ್ಸ್, ಕಾಂಗ್ರೆಗೇಷನಲಿಸ್ಟ್ಸ್, ಯುನೈಟರಿಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವು.<ref>{{cite web |title=Cambridge History of Christianity|url=http://www.cambridge.org/uk/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780521815000&ss=exc|publisher=Hugh McLeod }} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಸಂತರು ಸಂತ ಅಲ್ಬಾನ್.<ref>ಡಾವ್ಕಿನ್ಸ್, ''ದಿ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ಎನಿಗ್ಮಾ'', 343.</ref> ಅವರು ರೋಮನ್-ಬ್ರಿಟಿಷ್ಕಾಲದಿಂದ ಬಂದು, ಅವರ ನಂಬಿಕೆಗಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಒಳಗಾದ ಮತ್ತು ಪಗನ್ ದೆವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ, ಮೊದಲ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಬಟ್ಲರ್, ''ಬಟ್ಲರ್ಸ್ ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೇಂಟ್ಸ್'', 141.</ref> ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ಸಂತ ಏಡನ್‌ರನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಸಂತನನ್ನಾಗಿ ಅಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref name="aiden">{{cite web|title=Cry God for Harry, Britain and... St Aidan|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20080423/ai_n25349801/pg_1?tag=content;col1|publisher=[[The Independent]]}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಮೂಲತಃ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನವರಾದ, ಇವರು ದಾಲ್ ರೈತರ ನಡುವೆ ಇಯೊನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಡಿಸ್‌ಪಾರ್ನೆದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಾರ್ತುಂಬ್ರಿಯಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿಯನ್ನು ವಾಪಾಸುತಂದರು.<ref name="aiden"/> ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮೂರು ಅಂಗ ದೇಶಗಳು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಸಂತರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಸಂತ ಜಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸಂತ ಆಂಡ್ರಿವ್ರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬಾವುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="flaghistory">{{cite web |title=United Kingdom - History of the Flag|url=http://flagspot.net/flags/gb-hist.html|publisher=FlagSpot.net}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಸಂತರನ್ನೊಂದಿದ ಈ ಎರಡೂ ಬಾವುಟಗಳು ಸೇರಿ 1604ರ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಯಲ್ ಬಾವುಟದ ತಳಪಾಯವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="flaghistory"/> ಸಂತ ಡೇವಿಡ್ ವೇಲ್ಸ್‌ರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಕ ಸಂತರು.<ref name="britsaints"/> ಅನೇಕ ಇತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂತರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಟರೆಂದು ತಿಳಿದ ಕೆಲವರು; ಕತ್‌ಬರ್ಟ್, ಕೊಲಂಬ, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್, ಮಾರ್ಗರೇಟ್, ಎಡ್‌ವರ್ಟ್ ದಿ ಕನ್‌ಪೆಸ್ಸರ್, ಮಂಗೊ, ಥಾಮಸ್ ಮೊರೆ, ಪೆಟ್ರೊಕ್, ಬೆಡೆ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ಬೆಕೆಟ್.<ref name="britsaints">{{cite web|title=Saints|url=http://www.britsattheirbest.com/heroes_adventurers/h_saints.htm|publisher=Brits at their Best|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=21 ಮಾರ್ಚ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321192749/http://www.britsattheirbest.com/heroes_adventurers/h_saints.htm|url-status=dead}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> [[ಚಿತ್ರ:Baitul Futuh.jpg|thumb|right|150px|ಬೇತುಲ್ ಪುತುಹ್ – ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋ‌ಪ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಸೀದಿ<ref>[131]</ref>]] ಅನೇಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನಲ್ಲದ ಧರ್ಮಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಜುಡೈಸಮ್]] 1070ರಿಂದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="jews">{{cite web|title=From Expulsion (1290) to Readmission (1656): Jews and England|url=http://www.goldsmiths.ac.uk/history/350th-anniversary.pdf|publisher=Goldsmiths.ac.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=26 ಜೂನ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626062306/http://www.goldsmiths.ac.uk/history/350th-anniversary.pdf|url-status=dead}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಜೆವ್ಸ್‌ರನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ 1290ರಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1656ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಳಿ ಬರಲು ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯುವ ವರೆಗು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="jews"/> ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಇತಿಹಾಸವು ಲಿಥುನಿಯದಿಂದ ಅವರ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟದ ವರೆಗೂ ಅಗೋಚರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Jews in Scotland|url=http://www.british-jewry.org.uk/britishjewry/geography/scotland.htm|publisher=British-Jewry.org.uk|access-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-date=9 ಮೇ 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050509134139/http://british-jewry.org.uk/britishjewry/geography/scotland.htm|url-status=dead}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 1950ರಿಂದ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಧರ್ಮಗಳು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಹಿಂದಿನ ವಸಾಹತುಗಳಿಂದ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಿಂಭಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ 1.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮ್]] ಧರ್ಮವು ಸರ್ವ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="easternreligion">{{cite web |title=Religion: Key Statistics for urban areas, results by population size of urban area|url=http://www.statistics.gov.uk/STATBASE/ssdataset.asp?vlnk=8288|publisher=Statistics.gov.uk}} 1&nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದುಧರ್ಮ]], [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ|ಸಿಖ್‌ಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಗಳು]] ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ, ಇವನ್ನು [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷಿಯಗಳಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="easternreligion"/> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಮುನ್ನ ಸೆಲ್ಟಿಕ್, ರೋಮನ್, ಆಂಗ್ಲೊ-ಸಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಸ್ ಬಹುದೇವತಾರಾದನೆಯ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗಿತ್ತಿತ್ತು. == ಒಪ್ಪಂದಗಳು == {{see also|List of largest United Kingdom settlements by population}} === ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ === * ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್: ಲಂಡನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಂದು ದ್ವೀಪ, ದೇಶವಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಒಂದೇ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಮೂರು ದೇಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ: * ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್: [[ಲಂಡನ್]] * ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್: ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ * ವೇಲ್ಸ್: ಕಾರ್ಡಿಫ್ === ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು === 300,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳೆಂದರೆ (ರಾಜಧಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್, ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್, ಕೊವೆಂಟ್ರಿ, ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ, ಲೀಡ್ಸ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್, ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]]. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ದ್ವೀಪಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{Reflist|colwidth=30em}} === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === {{beginref|2}} * {{cite book |title=[[Natural History (Pliny)|Natural History]] |last= [[Pliny the Elder]] (translated by Rackham, Harris)|first=|year=1938 |publisher=Harvard University Press}} * {{cite book |title=The Celtic Languages |last=Ball, Martin John |first=|year=1994|publisher=Routledge|isbn=0415010357}} * {{cite book |title=Butler's Lives of the Saints |last= Butler, Alban|first=|year=1997 |publisher=Continuum International Publishing Group|isbn=0860122557}} * {{cite book |title=Guide to Standard Floras of the World |last= Frodin, DG|first=|year=2001 |publisher=Cambridge University Press|isbn=0521790778}} * {{cite book |title= British Food: An Extraordinary Thousand Years of History |last= Spencer, Colin|first=|year=2003|publisher=Columbia University Press|isbn=0231131100}} * {{cite book |title=The Rough Guide to Britain|last= Andrews, Robert|first=|year=2004 |publisher=Rough Guides Ltd|isbn=1843533014}} * {{cite book |title=The Shakespeare Enigma|last= Dawkins, Peter|first=|year=2004 |publisher=Polair Publishing|isbn=0954538943}} * {{cite book |title=History in Quotations|last=Major, John |first=|year=2004|publisher=Cassell|isbn=0304353876}} * {{cite book |title= Great Britain |last=Else, David |first=|year=2005|publisher=Lonely Planet|isbn=1740599217}} * {{cite book |title=Britain and the Americas: Culture, Politics, and History |last=Kaufman, Will & Macpherson Slettedahl, Heidi| first=| year=2005 |publisher=ABC-CLIO| isbn=1851094318}} * {{cite book |title=Origins of the British|last=[[Stephen Oppenheimer|Oppenheimer, Stephen]]| first=| year=2006 |publisher=Carroll & Graf| isbn=0786718900}} * {{cite book |title= Placenames of the World|last=Room, Adrian|first=|year=2006|publisher=McFarland|isbn=0786422483}} * {{cite book |title= A Book of the Beginnings, Vol.1|last=Massey, Gerald |first=|year=2007|publisher=Cosimo|isbn=1602068291}} * {{cite book |title=Names and Their Histories: A Handbook of Historical Geography and Topographical Nomenclature |last=Taylor, Issac |first=|year=2008|publisher=BiblioBazaar|isbn=0559296673}} {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons}} * [http://learningobjects.wesleyan.edu/makingofbritain/ ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಟೀವ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131227114830/http://learningobjects.wesleyan.edu/makingofbritain/ |date=27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 }} * [http://www.bbc.co.uk/coast ಕೋಸ್ಟ್] – ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ತೀರದ ಬಿಬಿಸಿ ಪರಿಶೋಧನೆ * [http://www.ordnancesurvey.co.uk/freegb/index.htm#maps ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್] – ಆರ್ಡನ್ಸ್ ಸರ್ವೇಯಿಂದ; ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ * [http://www.bbc.co.uk/history/state/nations/ ಬಿಬಿಸಿ ನೇಷನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060617122432/http://www.bbc.co.uk/history/state/nations/ |date=17 ಜೂನ್ 2006 }} * [http://www.macs.hw.ac.uk/britishisles/ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ದ್ವೀಪಗಳು] * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html CIA Factbook United Kingdom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107065049/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |date=7 ಜನವರಿ 2019 }} {{British Isles}} {{Use dmy dates}}{{United Kingdom topics}} {{coord|53.826|N|2.422|W|display=title|source:dewiki_scale:5000000}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್:]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] 20177x7ezwrky9tobbkn2uuukhadb02 0 24632 1375351 1372484 2026-06-19T03:55:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375351 wikitext text/x-wiki ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ '''ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವ''' ವು ಒಂದು ಅಲ್ಪಕಾಲವಿರುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಜೀವ ಕಣ|ಜೀವಕೋಶ]]ದ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಂಥ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ರೂಢಮಾದರಿಯ ವಿಕ್ಷೇಪ ಪಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಏರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಅವನ್ನು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವಕೋಶಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ನರಕೋಶಗಳು, ಸ್ನಾಯು ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ನಾಳಗ್ರಂಥಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು. ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ಜೀವಕೋಶ-ದಿಂದ-ಜೀವಕೋಶದ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಒಳಗಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸ್ನಾಯು ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಅನೇಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸರಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಹಂತವಾಗಿದ್ದು,ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=March 2010}} ಮೇದೋಜೀರಕದ ಬೀಟಾ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16464129">{{ cite journal | author = MacDonald PE, Rorsman P | title = Oscillations, intercellular coupling, and insulin secretion in pancreatic beta cells | journal = PLoS Biol. | volume = 4 | issue = 2 | pages = e49 | year = 2006 | month = February | pmid = 16464129 | pmc = 1363709 | doi = 10.1371/journal.pbio.0040049 | url = | issn = }}</ref> ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು "ನರದ ಉದ್ರೇಕ" ಅಥವಾ "ಏರಿಳಿತ(ಸ್ಪೈಕ್)" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ನರಕೋಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಸರಣಿಯನ್ನು "ಏರಿಳಿತಗಳ ಶ್ರೇಣಿ"ಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ನರಕೋಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಫೈರ್(ಬೆಂಕಿ)" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಪೊರೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಗೇಟೆಡ್ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="pmid17515599">{{cite journal | author = Barnett MW, Larkman PM | title = The action potential | journal = Pract Neurol | volume = 7 | issue = 3 | pages = 192–7 | year = 2007 | month = June | pmid = 17515599 | doi = | url = http://pn.bmj.com/content/7/3/192.short | issn = | access-date = 2010-09-08 | archive-date = 2011-07-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110708074452/http://pn.bmj.com/content/7/3/192.short | url-status = dead }}</ref> ಈ ವಾಹಕಗಳು ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ಜೀವಕೋಶದ ತಟಸ್ಥ ವಿಭವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವಾಗ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾದ ಮಿತಿಯ(ತ್ರೆಶೋಲ್ಡ್) ಮೌಲ್ಯದಷ್ಟು ಏರಿದಾಗ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಅವು ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನಿನ ಒಳಮುಖ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ, ಇದು ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದು ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಎಲ್ಲಾ ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದು, ಪೊರೆಯ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಏರಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳ ವೇಗದ ಒಳಹರಿವು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಪೊರೆಯ ಧ್ರುವೀಯತೆಯು ಕ್ರಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ನಂತರ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರೆ, ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳು ನರಕೋಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಪೊರೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ [[ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್|ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌]] ವಾಹಕಗಳು ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡು, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳು ಹೊರಕ್ಕೆ ಹರಿಯಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿಮಾಣವು ತಟಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಕಂಡುಬಂದ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು (ವಿಕಿರಣದ ತರಂಗಗಳ ಅಳತೆ) ಆಫ್ಟರ್‌ಹೈಪರ್‌ಪೋಲರೈಸೇಶನ್ ಅಥವಾ ರಿಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟರಿ (ವಕ್ರೀಭವದ ಪರಿಮಾಣದ)ಅವಧಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಕಂಡುಬಂದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಹಿಂದಿರುಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವು ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಗೇಟೆಡ್‌ (ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಿವಿನ ಮಾರ್ಗ)ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕಾರವು ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಗೇಟೆಡ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ವಾಹಕಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸೋಡಿಯಂ-ಆಧಾರಿತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಸೆಕೆಂಡಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಕಾಲ ಇರುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ-ಆಧಾರಿತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು 100 ಮಿಲಿಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಧಾನಗತಿಯ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಏರಿಳಿತಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಆಗುವ ಸೋಡಿಯಂ ಏರಿಳಿತಗಳ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಒಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಚಾಲಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹೃದಯದ ಸ್ನಾಯು ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಆರಂಭಿಕ ವೇಗದ ಸೋಡಿಯಂ ಏರಿಳಿತವು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಏರಿಳಿತವು ವೇಗವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರವೇಶಿಕೆ ಅಥವಾ "ಪ್ರೈಮರ್"ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. {{TOC limit}} == ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ನರಕೋಶದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅವಲೋಕನ == [[ಚಿತ್ರ:Action potential vert.png|thumb|300px|Figure 1. A. view of an idealized action potential shows its various phases as the action potential passes a point on a cell membrane. B. Recordings of action potentials are often distorted compared to the schematic view because of variations in electrophysiological techniques used to make the recording.|alt=ಸಮಯಕ್ಕೆ (ms) ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪೊರೆಯ ವಿಭವದ (mV ನಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎರಡು ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು. ಮೇಲೆ: ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ ರೇಖಾಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು - 70 mV ನಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.ಸಮಯ = 1 ms ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚೋದಕವೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು -55 mV ಗಿಂತ (ಸೀಮಿತ ವಿಭವ) ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ.ಪ್ರಚೋದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ, ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ಸಮಯ = 2 ms ರಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠ ವಿಭವ + 40 mV ಗೆ ಏರುತ್ತದೆ.ನಂತರ ವಿಭವವು ಸಮಯ = 3 ms ರಲ್ಲಿ -90 mV ಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ -70 mV ನಷ್ಟು ತಟಸ್ಥ ವಿಭವವು ಸಮಯ = 5 ms ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.ಕೆಳಗೆ: ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ರೇಖಾಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆದರ್ಶ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಂತೆಯೇ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯು ತುಂಬಾ ಚೂಪಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಆರಂಭಿಕ ಇಳಿಕೆಯು -50 mV ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ನಂತರ -30 mV ಗೆ ಏರಿ ಕೂಡಲೆ -70 mV ನಷ್ಟು ತಟಸ್ಥ ವಿಭವಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.]] ಪ್ರಾಣಿ ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಕೋಶಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಧ್ರುವೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವು ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಪೊರೆಯ ವಿಭವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಧ್ರುವೀಯತೆಯು ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯಾನು ವಾಹಕ‌ಗಳೆನ್ನುವ ಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ ರಚನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಸ್ಪರ-ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಪೊರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೀವಕೋಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌‌ಗಳು, ನರತಂತು(ಆಕ್ಸಾನ್) ಮತ್ತು ಸೆಲ್ ಬಾಡಿಗೆ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ನರಕೋಶದ ಪೊರೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳಬಹುದು. (ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.) ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳದಿರಬಹುದು. ನರಕೋಶದ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್ (ಆಕ್ಸಾನ್ ಸೆಲ್ ಬಾಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಭಾಗ). ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಾನ್ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ ಬಾಡಿಯೂ ಸಹ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೊರೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವು ಪ್ರಮುಖ ಎರಡು ಹಂತದ ಪೊರೆಯ ವಿಭವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ತಟಸ್ಥ ವಿಭವ, ಇದು ಜೀವಕೋಶವನ್ನು ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆರಳಿಸುವವರೆಗೆ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ.ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೀಮಿತ ವಿಭವವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ನರಕೋಶದ ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ತಟಸ್ಥ ವಿಭವವು ಸುಮಾರು -70 ಮಿಲಿವೋಲ್ಟ್‌ಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ (mV) ಹಾಗೂ ಸೀಮಿತ ವಿಭವವು ಸುಮಾರು -55 mV ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ನರಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್(ಕ್ರೋಮೊಸೋನ್ ಜೋಡಿಗಳ ಸಂಯೋಜನದ) ಸಂಜ್ಞೆಗಳು ಪೊರೆಯು ವಿಧ್ರುವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು-ಧ್ರುವೀಕರಿಸುವಂತೆ(ಹೈಪರ್‌ಪೋಲರೈಜ್) ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ ಅವು ಪೊರೆಯ ವಿಭವದ ಏರಿಕೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವಷ್ಟು ವಿಧ್ರುವೀಕರಣ ಉಂಟಾದಾಗ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಪ್ರಚೋದನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಪ್ರಚೋದನೆಗೊಂಡಾಗ, ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ತಕ್ಷಣವೇ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ +100 mVನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಥಟ್ಟನೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಟಸ್ಥ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಆಕಾರವು ರೂಢ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವೈಶಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. (ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿರುವವನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಂತರ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.) ಹೆಚ್ಚಿನ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿನ ಸಾವಿರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನರಕೋಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 10-100ನಷ್ಟು ದರದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಆದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳು ತುಂಬಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡದೆ ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜೀವಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಗೇಟೆಡ್‌ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡು, ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳು ಜೀವಕೋಶದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳು ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳ ಒಳಹರಿವು ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಆವೇಶದ ಕ್ಯಾಟಯಾನುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಗ ಜೀವಕೋಶದ ವಿಭವವು ಜೀವಕೋಶದ ತಟಸ್ಥ ವಿಭವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ, ಅದೇ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವುದೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳ ಹೊರಪ್ರವಾಹವು ಪೊರೆಯ ವಿಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಜೀವಕೋಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಧ್ರುವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ತಟಸ್ಥದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಪ್ರವಾಹವು ಸೋಡಿಯಂ ಹರಿವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.ಆಗ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಟಸ್ಥ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ −70&nbsp;mV.<ref name="failed_initiations">ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟ 150–151; ಜಂಗ್, ಪುಟ 89–90; ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟ 484.</ref> ಆದರೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ತೀವ್ರ ಮಿತಿಯನ್ನು, ತಟಸ್ಥ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಅಪರೂಪದ, ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 15 mV, ದಾಟಿದರೆ ಸೋಡಿಯಂ ಹರಿವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಡಿತ ತಪ್ಪಿದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಸೋಡಿಯಂ ಹರಿವಿನ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜೀವಕೋಶ(ತಾಪಗಳು) "ಫೈರ್‌ಗಳು" ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="positive_feedback"/><ref>ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಈ ಸರಳ ವಿವರಣೆಯು ನಿಖರವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಇದು ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ (ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಹದ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡದಂತೆ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ) ಮತ್ತು ಪೊರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು-ಧ್ರುವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪೊರೆಯ ತೇಪೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದು (http://www.scholarpedia.org/article/FitzHugh-Nagumo_model).</ref> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಗೇಟೆಡ್‌ ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರವಾಹವು, ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ವೈಶಾಲ್ಯ, ಕಾಲಾವಧಿ ಮತ್ತು ಆಕಾರವು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಪೊರೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ಪ್ರಚೋದಕದ ವೈಶಾಲ್ಯ ಅಥವಾ ಕಾಲಾವಧಿಯಿಂದಲ್ಲ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ಅದನ್ನು ವರ್ಗೀಕೃತ(ಗ್ರೇಡೆಡ್) ವಿಭವಗಳಾದ ಗ್ರಾಹಕ ವಿಭವ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಟೋನಿಕ್ ವಿಭವ ಮತ್ತು ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ವಿಭವಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು ಪ್ರಚೋದಕದ ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಗೇಟೆಡ್‌ ವಾಹಕಗಳು, ಸೋರಿಕೆ(ಲೀಕ್) ವಾಹಕಗಳು, ವಾಹಕದ ಹಂಚಿಕೆ, ಅಯಾನಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಪೊರೆಯ ಧಾರಣಶಕ್ತಿ, ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವಕೋಶ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಯಾನುಗಳೆಂದರೆ ಸೋಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಕ್ಯಾಟಯಾನುಗಳು; ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳು ಜೀವಕೋಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳು ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೂಲಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ. ಪೊರೆಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಲು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಅಯಾನುಗಳು ಪೊರೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯಗೊಳ್ಳುವ ಅಯಾನುಗಳು ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಅಯಾನಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ದಾಟಿಬಂದ ಕೆಲವು ಅಯಾನುಗಳು ಸೋಡಿಯಂ–ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಪಂಪ್‌ನ ನಿರಂತರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಇತರ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಅಯಾನು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಪಾತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ]] ಕ್ಯಾಟಯಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಆನಯಾನುಗಳು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೃದಯದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಏಕ-ಕೋಶದ ಆಲ್ಗ ''ಅಸೆಟಬುಲೇರಿಯ'' ದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಪೊರೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಅದರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಹತ್ತಿರದ ಪೊರೆಯ ಹರವಿನಲ್ಲೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ವಿಭವದ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಟೋನಿಕ್‌ ವಿಭವ) ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಬೇರೆ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಇಳಿತವಿಲ್ಲದೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="no_decrement">ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟ 484.</ref> ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳ ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ(ನರಭಾಗದ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಬಿಳಿ ಉಂಗುರದಂತಹ) ಭಾಗಗಳು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.ಅಲ್ಲದೇ ಆ ಸಂಜ್ಞೆಯು (ವಿದ್ಯುತ್ ಅಯಾನುಗಳು)ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಟೋನಿಕ್‌ ವಿಭವವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ನೋಡ್ಸ್ ಆಫ್ ರಾನ್ವಿಯರ್ ಎನ್ನುವ ನಿಯತವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ ಭಾಗಗಳು ಆ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಾಲ್ಟೇಟರಿ ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಹರಡಿಕೆಯು ಸಂಜ್ಞೆಯ ವೇಗ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಾನ್ ವ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಸೂಕ್ತ ವಿನಿಯಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಕ್ಸಾನ್ ತುದಿಯ ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ(ನ್ಯೂರೊಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್)ವು ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಬಿರುಕಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಹಿಮ್ಮುಖಚಲನೆಯ(ಬ್ಯಾಕ್‌ಪ್ರೊಪಗೇಟಿಂಗ್) ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್‌ನಂತಿರುವ ನರಕೋಶಗಳ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="backpropagation_in_pyramidal_cells">{{cite journal | author = Golding NL, Kath WL, Spruston N | title = Dichotomy of action-potential backpropagation in CA1 pyramidal neuron dendrites | journal = J. Neurophysiol. | volume = 86 | issue = 6 | pages = 2998–3010 | year = 2001 | month = December | pmid = 11731556 | doi = | url = http://jn.physiology.org/cgi/content/abstract/86/6/2998 | issn = | access-date = 2010-09-08 | archive-date = 2008-11-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081122094807/http://jn.physiology.org/cgi/content/abstract/86/6/2998 | url-status = dead }}</ref> ಇವು ಏರಿಳಿತ-ಸಮಯವನ್ನು-ಆಧರಿಸಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. == ಜೈವಿಕ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಪ್ರಸಂಗ == === ಅಯಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಬಲಗಳು === {{Main|Ion|Diffusion|Electrochemical gradient|Electrophoretic mobility}} [[ಚಿತ್ರ:Diffusion.en.svg|thumb|right|250px|Ions (pink circles) will flow across a membrane from the higher concentration to the lower concentration (down a concentration gradient), causing a current. However, this creates a voltage across the membrane that opposes the ions' motion. When this voltage reaches the equilibrium value, the two balance and the flow of ions stops.<ref>Campbell Biology, 6th edition</ref>|alt=ಎರಡು ಬೀಕರ್‌ಗಳ ರೇಖಾಚಿತ್ರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೀರಿನಿಂದ (ತಿಳಿ ನೀಲಿ) ಭರ್ತಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಬೀಕರ್‌ನೊಳಗೆ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಎಳೆದ ಲಂಬ ರೇಖೆಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಅರೆ-ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯ ಪೊರೆಯು ದ್ರಾವಣದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎರಡು ಸಮ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ.ಎಡ ಬದಿಯ ಬೀಕರ್ ಸಮಯವು ಶೂನ್ಯವಾಗಿದ್ದಾಗ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಯಾನುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು (ಪಿಂಕ್ ವರ್ತುಲಗಳು) ಪೊರೆಯ ಒಂದು ಬದಿಗಿಂತ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.ಬಲ ಬದಿಯ ಬೀಕರ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಅವಧಿಯ ನಂತರದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಯಾನುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯೆಡೆಗೆ ಪೊರೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದುದರಿಂದ, ಪೊರೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಅಯಾನುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಮವಾಗಿದೆ.]] ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಸಂಕೇತಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಯಾನುಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>ಜಾನ್‌ಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ವ್ಯು, ಪುಟ 9.</ref> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗುವ ಕ್ಯಾಟಯಾನುಗಳೆಂದರೆ ಸೋಡಿಯಂ (Na<sup>+</sup>) ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ (K<sup>+</sup>).<ref name="bullock_140_141">ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 140–41.</ref> ಇವೆರಡೂ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಆವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''ಏಕವೇಲನ್ಸೀಯ'' ಕ್ಯಾಟಯಾನುಗಳಾಗಿವೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ (Ca<sup>2+</sup>)ಅನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು,<ref>ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 153–54.</ref> ಇದು ಎರಡು ಧನಾತ್ಮಕ ಆವೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ''ದ್ವಿವೇಲನ್ಸೀಯ'' ಕ್ಯಾಟಯಾನಾಗಿದೆ. ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ ಆನಯಾನು (Cl<sup>−</sup>) ಕೆಲವು ಆಲ್ಗೆಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟ 483.</ref> ಅಯಾನುಗಳು ಜೀವಕೋಶದ ಪೊರೆಯನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಭಾವಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಟುತ್ತವೆ: ವಿಸರಣ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಒಂದು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, A ಮತ್ತು B ಎಂಬ ಎರಡು ದ್ರಾವಕಗಳನ್ನು ರಂಧ್ರಗಳಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಾಗ ವಿಸರಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವು ಸಮನಾದ ದ್ರಾವಕಗಳಾಗಿ ಮಿಶ್ರವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮಿಶ್ರಣವು ಅವುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಭಾಗವು ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, A ದ್ರಾವಕವು 30 ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 30 ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಲ್ಪಿಸೋಣ. B ದ್ರಾವಕವು ಕೇವಲ 20 ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 20 ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಊಹಿಸೋಣ. ತಡೆಯು ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಅದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆಂದು ಊಹಿಸಿದರೆ, ಎರಡೂ ದ್ರಾವಕಗಳು 25 ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 25 ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ತಟಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾಗಿಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರಂಧ್ರಗಳಿರುವ ತಡೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ವಿಸರಣೆ ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುವ-ದ್ರಾವಕವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಈಗ ಕೇವಲ ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾಗಿಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ತಡೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸೋಣ. B ದ್ರಾವಕವು ಎರಡೂ ಸೋಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಕ್ಲೋರೈಡ್‌‌‌ಗಳ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ತಡೆಯು A ದ್ರಾವಕದಿಂದ ಎರಡೂ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೋಡಿಯಂ ಮಾತ್ರ ತಡೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ B ದ್ರಾವಕದಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಂ ಧನಾತ್ಮಕ ಆವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು A ದ್ರಾವಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ B ದ್ರಾವಕವು ಹೆಚ್ಚು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಧನಾತ್ಮಕ ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳು ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ B ದ್ರಾವಕದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂಬ ಎರಡನೇ ಅಂಶವು ಅಯಾನಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರವು ವಿಸರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಬಿಂದುವನ್ನು ಸಮತೋಲನ ವಿಭವವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ, ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಯಾನಿನ (ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಂ) ಹರಿವು ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cell membrane drawing-en.svg|thumb|upright=1.2|left|The hydrophobic cell membrane prevents charged molecules from easily diffusing through it, permitting a potential difference to exist across the membrane.|alt=ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಯ ಅಡ್ಡ-ಛೇದವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಟೂನು ಚಿತ್ರ.ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಯು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಫಾಸ್ಫೊಲಿಪಿಡ್ ದ್ವಿ-ಪದರವಾಗಿದೆ.ಈ ದ್ವಿ-ಪದರವು ಫಾಸ್ಫೊಲಿಪಿಡ್‌ಗಳ ಎರಡು ಪದರಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದರಗಳ ಹೈಡ್ರೊಫೋಬಿಕ್ ಲಿಪಿಡ್ ಭಾಗವು ಪರಸ್ಪರ ಮುಖಮಾಡಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಹೈಡ್ರೊಫಿಲಿಕ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಭಾಗವು ನೀರಿನತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿರುತ್ತದೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ವಿ-ಪದರವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಎರಡು ಹೊರಗಿನ ಧ್ರುವ ಮೇಲ್ಮೆಗಳನ್ನು ಹೈಡ್ರೊಫೋಬಿಕ್ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] === ಜೀವಕೋಶದ ಪೊರೆ === ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನರಕೋಶವು ಫಾಸ್ಫೊಲಿಪಿಡ್ ದ್ವಿ-ಪದರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಜೀವಕೋಶದ ಪೊರೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪೊರೆಯು ಅಯಾನುಗಳಿಗೆ ಹಾದುಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="lieb_1986">{{cite book | author= Lieb WR, Stein WD | year = 1986 | chapter = Chapter 2. Simple Diffusion across the Membrane Barrier | title = Transport and Diffusion across Cell Membranes | publisher = Academic Press | location = San Diego | isbn = 0-12-664661-9 | pages = 69–112}}</ref> ಅಯಾನುಗಳು ನರಕೋಶದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಈ ಪೊರೆಯು ಎರಡು ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ಗಳು ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹೊರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಜೀವಕೋಶದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪರಿಮಾಣಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುವ (ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಭಾಗದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ) ಮೂಲಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. (ನರಕೋಶದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ). ನಂತರ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ಈ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು, ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪರಿಮಾಣವು ಕೆಳಕ್ಕೆ (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ) ಸಾಗಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ಗಳಿಂದಾಗುವ ನಿರಂತರ ಸಾಗಣೆಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳಿಂದಾಗುವ ಸಾಗಣೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಪರಿಸರದಿಂದ ಬರುವ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅವು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಈ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳ ಮೂಲಕದ ಅಯಾನುಗಳ ಸಾಗಣೆಯು ಜೀವಕೋಶದ ಪೊರೆಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ, ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ರೇಡಿಯೊ ಸರ್ಕ್ಯುಟ್‌ಗೆ (ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು) ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು (ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವ) ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Purves">{{cite book | author = D Purves, GJ Augustine, D Fitzpatrick, WC Hall, A-S LaMantia, JO McNamara, LE White | title = [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=neurosci.chapter.227 Neuroscience] | edition = 4th | publisher = Sinauer Associates | location = Sunderland, MA | isbn = 978-0-87893-697-7 | year = 2007}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Action potential ion sizes.svg|thumb|left|Despite the small differences in their radii,<ref>CRC Handbook of Chemistry and Physics, 83rd edition, ISBN 0-8493-0483-0, pp. 12–14 to 12–16.</ref> ions rarely go through the "wrong" channel. For example, sodium or calcium ions rarely pass through a potassium channel.|alt=ಏಕ-ವೇಲನ್ಸೀಯ ಲೀಥಿಯಂ, ಸೋಡಿಯಂ, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌, ರುಬಿಡಿಯಂ, ಕೇಸಿಯಂ ಕ್ಯಾಟಯಾನುಗಳ (ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 0.76, 1.02, 1.38, 1.52 ಮತ್ತು 1.67 Å), ದ್ವಿವೇಲನ್ಸೀಯ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕ್ಯಾಟಯಾನುವ (1.00 Å) ಹಾಗೂ ಏಕ-ವೇಲನ್ಸೀಯ ಕ್ಲೋರೈಡ್‌‌ನ (1.81 Å) ತ್ರಿಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುವ ತ್ರಿಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಳು ಗೋಲಗಳು.]] ==== ಪೊರೆಯ ವಿಭವ ==== ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಯು ಒಳಗಿನ ದ್ರಾವಕವು (ಜೀವಕೋಶಗಳ ಒಳಗಿನ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥ) ಹೊರಗಿನ ದ್ರಾವಕದೊಂದಿಗೆ (ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥ) ಮಿಶ್ರವಾಗುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಒಂದು ತಡೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ದ್ರಾವಕಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ದ್ರಾವಕಗಳ ಆವೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ದ್ರಾವಕವು ಮತ್ತೊಂದು ದ್ರಾವಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಯಾನುಗಳು ಋಣಾತ್ಮಕ ದ್ರಾವಕದೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಯಾನುಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ದ್ರಾವಕದೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಪರಿಮಾಣಿಸಲು, ಈ ಧನಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು (ಅಥವಾ ಋಣಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು) ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಅಂಶವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೊರಗಿನ ದ್ರಾವಕವನ್ನು ಶೂನ್ಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಆಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಒಳಗಿನ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ನ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಹೊರಗಿನ ವೋಲ್ಟೇಜ್ 100 mV ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ವೋಲ್ಟೇಜ್ 30 mV ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ವ್ಯತ್ಯಾಸವು –70 mV ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು === {{Main|Ion channel|Passive transport}} ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ಸಮಗ್ರ ಪೊರೆಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಒಂದು ರಂಧ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಅಯಾನುಗಳು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಹೊರಗಿನ ಅವಕಾಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಒಳಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಹಕಗಳು ಒಂದು ಅಯಾನಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ತ್ರಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕಗಳು ಸೋಡಿಯಂಗಿಂತ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು 1000:1ನಷ್ಟು ಆಯ್ಕೆಯ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ವಾಹಕದ ರಂಧ್ರವು ತುಂಬಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಯಾನುಗಳು ಅದರ ಮೂಲಕ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸಾಗಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="doyle_1998"/><ref name="eisenman_theory">{{cite book | author = Eisenman G | year = 1961 | chapter = On the elementary atomic origin of equilibrium ionic specificity | title = Symposium on Membrane Transport and Metabolism | editors = A Kleinzeller, A Kotyk, eds. | publisher = Academic Press | location = New York | pages = 163–79}}{{cite book | author = Eisenman G | year = 1965 | chapter = Some elementary factors involved in specific ion permeation | title = Proc. 23rd Int. Congr. Physiol. Sci., Tokyo | publisher = Excerta Med. Found. | location = Amsterdam | pages = 489–506}}<br />* {{cite journal | author = Diamond JM, Wright EM | year = 1969 | title = Biological membranes: the physical basis of ion and nonekectrolyte selectivity | journal = Annual Review of Physiology | volume = 31 | pages = 581–646 | doi = 10.1146/annurev.ph.31.030169.003053 | pmid = 4885777}}</ref> ವಾಹಕದ ರಂಧ್ರವು ಅಯಾನಿನ ಸಾಗಣೆಗೆ ಒಂದು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚಿರಬಹುದು. ಆದರೂ ಅನೇಕ ವಾಹಕಗಳು ವಿವಿಧ ಉಪ-ವಾಹಕತೆ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಾಹಕವು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಅಯಾನುಗಳು ವಾಹಕದ ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಯಾನಿನ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತವೆ. ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಅಯಾನಿನ ಪ್ರವಾಹದ ದರವು, ಅಂದರೆ ಏಕ-ವಾಹಕ ಪ್ರವಾಹ ವೈಶಾಲ್ಯ, ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರವಾಹ ವಾಹಕತೆ ಮತ್ತು ಆ ಅಯಾನಿನ ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಾಲನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಪೊರೆಯ ವಿಭವದ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಂಚಲನೆ ವಿಭವದ ಮೌಲ್ಯದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.<ref name="junge_33_37">ಜಂಗ್, ಪುಟಗಳು 33–37.</ref> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ವಿವಿಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="bullock_132">ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟ 132.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Potassium channel1.png|thumb|right|Depiction of the open potassium channel, with the potassium ion shown in purple in the middle, and hydrogen atoms omitted. When the channel is closed, the passage is blocked.|alt=ಟೆಟ್ರಾಮೆರಿಕ್ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕದ ರೇಖಾಚಿತ್ರ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೋನೊಮೆರಿಕ್ ಉಪ-ಘಟಕಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಅಯಾನು ಸಾಗಣೆ ರಂಧ್ರದ ಸುತ್ತ ಸಮ್ಮಿತೀಯವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿವೆ.ಈ ರಂಧ್ರದ ಅಕ್ಷವನ್ನು ಪರದೆಗೆ ಲಂಬವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇಂಗಾಲ, ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಸಾರಜನಕ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೂದು, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಗೋಲಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.ಏಕ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಕ್ಯಾಟಯಾನನ್ನು ವಾಹಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಗೋಲದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ವಾಹಕವೊಂದು ಅನೇಕ, ವಿವಿಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. (ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ವಿವಿಧ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ), ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಅಯಾನಿಗೆ ಸಾಗಿಹೋಗದಂತೆ ಮಾಡುವ ರಂಧ್ರದ(ಆಕುಂಚನಕ್ಕೆ) ಸಂಕೋಚನಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಆಧಾರಿತ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕವು ''ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣ'' ಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವು ರಂಧ್ರದೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Cai SQ, Li W, Sesti F |title=Multiple modes of a-type potassium current regulation |journal=Curr. Pharm. Des. |volume=13 |issue=31 |pages=3178–84 |year=2007 |pmid=18045167 |doi=10.2174/138161207782341286}}</ref> ಈ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣವು ಸೋಡಿಯಂ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು.<ref name="goldin_2007">{{cite book | author = Goldin AL | year = 2007 | chapter = Neuronal Channels and Receptors | title = Molecular Neurology | editor = Waxman SG | publisher = Elsevier Academic Press | location = Burlington, MA | isbn = 978-0-12-369509-3 | pages = 43–58}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ''ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ವಾಹಕ'' ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅವು ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತದ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ. ''ಲಿಗಂಡ್‌-ಗೇಟೆಡ್ ವಾಹಕ'' ಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗವಾಗಿವೆ; ಈ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ(ನ್ಯೂರೊಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್)ದಂತಹ ಲಿಗಂಡ್‌ ಅಣುವಿನ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಇತರ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಲಗಳಿಂದಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು -ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಸಂವೇದನದ ನರಕೋಶಗಳ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು- ಬೆಳಕು, ತಾಪಮಾನ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದಂತಹ ಇತರ ಪ್ರಚೋದಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ. === ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ಗಳು === {{Main|Ion transporter|Active transport}} ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಅಯಾನಿನ ಪ್ರವಾಹವು ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಅಯಾನುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇವು ಸಮಗ್ರ ಪೊರೆಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು ಸಕ್ರಿಯ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪರಿಮಾಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ "ಪಂಪ್" ಮಾಡಲು ಜೀವಕೋಶದ ಶಕ್ತಿ (ATP)ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="hodgkin_1955">{{cite journal | author = [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]], [[Richard Keynes|Keynes RD]] | year = 1955 | title = Active transport of cations in giant axons from ''Sepia'' and ''Loligo'' | journal = J. Physiol. | volume = 128 | pages = 28–60 | pmid = 14368574 | issue = 1 | pmc = 1365754}}</ref> ಅಂತಹ ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ಗಳು ಪೊರೆಯ ಒಂದು ಬದಿಯಿಂದ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. (ಅಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.) ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. (ಅಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ). ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಕ್ತವಾದ ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ ಎಂದರೆ ಸೋಡಿಯಂ–ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಪಂಪ್, ಇದು ಮೂರು ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಜೀವಕೋಶದೊಳಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="caldwell_1960">{{cite journal | author = Caldwell PC, [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]], [[Richard Keynes|Keynes RD]], Shaw TI | year = 1960 | title = The effects of injecting energy-rich phosphate compounds on the active transport of ions in the giant axons of ''Loligo'' | journal = J. Physiol. | volume = 152 | pages = 561–90 | pmid = 13806926 | pmc = 1363339}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ನರಕೋಶದೊಳಗಿನ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳ K<sup>+</sup> ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಹೊರಗಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಗಿಂತ ಸುಮಾರಾಗಿ 20-ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಹೊರಗಿನ ಸೋಡಿಯಂ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಒಳಗಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಒಂಭತ್ತು-ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="steinbach_1943">{{cite journal | author = Steinbach HB, Spiegelman S | year = 1943 | title = The sodium and potassium balance in squid nerve axoplasm | journal = J. Cell. Comp. Physiol. | volume = 22 | pages = 187–96 | doi = 10.1002/jcp.1030220209}}</ref><ref name="hodgkin_1951">{{cite journal | author = [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]] | year = 1951 | title = The ionic basis of electrical activity in nerve and muscle | journal = Biol. Rev. | volume = 26 | pages = 339–409 | doi = 10.1111/j.1469-185X.1951.tb01204.x}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಇತರ ಅಯಾನುಗಳೂ ಸಹ ನರಕೋಶದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್‌.<ref name="hodgkin_1951"/> ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ಗಳು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಅಯಾನಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳ ಅನುಪಾತದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ಗಳನ್ನಲ್ಲ. ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ಗಳು ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ವೊವಬೈನ್‌ನಂತಹ ಪ್ರತಿರೋಧಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡರೆ, ಆಕ್ಸಾನ್ ಅವುಗಳ ವೈಶಾಲ್ಯವು ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಸಾವಿರಾರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="hodgkin_1955"/> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಅಯಾನು ಪಂಪ್‌ಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ನಂತರ ಪೊರೆಯ ಪುನಃಧ್ರುವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="bullock_140_141"/> === ತಟಸ್ಥ ವಿಭವ === {{Main|Resting potential|Membrane potential|Reversal potential}} ಅಯಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಬಲಗಳು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಅಯಾನಿನ ಸಮತೋಲನ ಅಥವಾ ಹಿಂಚಲನೆಯ ವಿಭವವು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ನ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಯಾನಿನ ವಿಸರಣ ಚಲನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲವು ಆ ವಿಸರಣೆಯ ಆಣ್ವಿಕ ಬಲಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗುವಷ್ಟು ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಅಯಾನಿನ ಸಮತೋಲನ ವಿಭವವನ್ನು (ವಿದ್ಯುತ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ತರಂಗ ಇಳಿಕೆಯ ಅಳೆಯುವ ನಿಯಮ)ನರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಂದಾಜುಮಾಡಬಹುದು.<ref name="nernst">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟಗಳು 28–32; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 133–134; ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟಗಳು 478–480, 596–597; ಜಂಗ್, ಪುಟಗಳು 33–35</ref><ref name="bernstein_1902_1912"/> ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳ ಹಿಂಚಲನೆಯ ವಿಭವವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತದೆ :<math> E_{eq,K^+} = \frac{RT}{zF} \ln \frac{[K^+]_{o}}{[K^+]_{i}}, </math> ಇದರಲ್ಲಿ *''E'' <sub>eq,K<sup>+</sup></sub> ಅಂದರೆ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌‌ನ ಸಮತೋಲನ ವಿಭವ, ಇದನ್ನು ವೋಲ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ *''R'' ಅಂದರೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅನಿಲ ನಿಯತಾಂಕ, ಇದು 8.314 J·K<sup>−1</sup>·mol<sup>−1</sup>ಗೆ ಸಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ *''T'' ಅಂದರೆ ನಿರಪೇಕ್ಷ ತಾಪಮಾನ, ಇದನ್ನು ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ತಾಪಮಾನವು ಡಿಗ್ರಿಗಳ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ + 273.15 ಗೆ ಸಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.) *''z'' ಅಂದರೆ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅಯಾನಿನ ಧಾತ್ವಕ ಆವೇಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ *''F'' ಅಂದರೆ ಫ್ಯಾರಡೆಯ ನಿಯತಾಂಕ, ಇದು 96,485 C·mol<sup>−1</sup> ಅಥವಾ J·V<sup>−1</sup>·mol<sup>−1</sup>ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. *[K<sup>+</sup>]<sub>o</sub> ಅಂದರೆ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ನ ಜೀವಕೋಶದ ಹೊರಗಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ‌, ಇದನ್ನು mol·m<sup>−3</sup> ಅಥವಾ mmol·l<sup>−1</sup> ನಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. *[K<sup>+</sup>]<sub>i</sub> ಅಂದರೆ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ನ ಜೀವಕೋಶದೊಳಗಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ: ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಅಯಾನುಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ (ಅಂದರೆ K<sup>+</sup> ಮತ್ತು Na<sup>+</sup>), ಅವುಗಳ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಒಳಗಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಅವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮತೋಲನ ವಿಭವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂನ ಸಮತೋಲನ ವಿಭವಗಳು. ಇಲ್ಲಿ 5&nbsp;mmol/L ನಷ್ಟು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು 140&nbsp;mmol/L ನಷ್ಟು ಒಳಗೆ ಇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಸಮತೋಲನ ವಿಭವ ''E'' <sub>K</sub> –84 mV ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, 1–2&nbsp;mmol/L ನಷ್ಟು ಸೋಡಿಯಂ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು 120&nbsp;mmol/L ನಷ್ಟು ಹೊರಗೆ ಇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸೋಡಿಯಂ ಸಮತೋಲನ ವಿಭವ ''E'' <sub>Na</sub> ಸರಿಸುಮಾರು +40 mV ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref group="note">ಪೊರೆಯ ವಿಭವಗಳನ್ನು ಜೀವಕೋಶದ ಬಾಹ್ಯಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ −70 mV ನಷ್ಟಿರುವ ವಿಭವವು ಜೀವಕೋಶದ ಹೊರಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆಂತರಿಕ-ಲಕ್ಷಣವು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.</ref> ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಪೊರೆಯ ವಿಭವ ''E'' <sub>''m'' </sub> ಇರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಾ ಅಯಾನುಗಳ ''ಒಟ್ಟು'' ಹರಿವು ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭವವನ್ನು ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಮೀಕರಣದಿಂದ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Goldman">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟಗಳು 32–33; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 138–140; ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟಗಳು 480; ಜಂಗ್, ಪುಟಗಳು 35–37</ref><ref name="goldman_1943"/> ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಇದು ನರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಸಮೀಕರಣವಾಗಿದೆ, ಇದು ಅಯಾನುಗಳ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಯಾನಿಗೆ ಸಾಗಿಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಪೊರೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. :<math> E_{m} = \frac{RT}{F} \ln{ \left( \frac{ P_{\mathrm{K}}[\mathrm{K}^{+}]_\mathrm{out} + P_{\mathrm{Na}}[\mathrm{Na}^{+}]_\mathrm{out} + P_{\mathrm{Cl}}[\mathrm{Cl}^{-}]_\mathrm{in}}{ P_{\mathrm{K}}[\mathrm{K}^{+}]_\mathrm{in} + P_{\mathrm{Na}}[\mathrm{Na}^{+}]_\mathrm{in} + P_{\mathrm{Cl}}[\mathrm{Cl}^{-}]_\mathrm{out}} \right) } </math> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ಮೂರು ಏಕವೇಲನ್ಸೀಯ ಅಯಾನುಗಳೆಂದರೆ: ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ (K<sup>+</sup>), ಸೋಡಿಯಂ (Na<sup>+</sup>) ಮತ್ತು ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ (Cl<sup>−</sup>). ಆನಯಾನು ಆಗಿರುವ ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಟಯಾನು ಪರಿಮಾಣಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಒಳಗಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಅಂಶದಲ್ಲಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಹೊರಗಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಛೇದದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಕ್ಯಾಟಯಾನು ಪರಿಮಾಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ''P'' <sub>''i'' </sub> ಅಂದರೆ ಅಯಾನು ಪ್ರಕಾರ ''i'' ಯ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ನಾಯುಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಸಮತೋಲನ ವಿಭವದ ಸಮೀಕರಣವು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="goldman_calcium">{{cite journal | author = Spangler SG | year = 1972 | title = Expansion of the constant field equation to include both divalent and monovalent ions | journal = Ala J Med Sci | volume = 9 | pages = 218–23|pmid=5045041 | issue = 2 }}</ref> ತಟಸ್ಠ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವನ್ನು ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಮೀಕರಣದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಿ ಜೀವಕೋಶಗಳ ತಟಸ್ಥ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಪೊರೆಯು K<sup>+</sup> ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಟಸ್ಥ ವಿಭವವು ''V'' <sub>rest</sub> ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಸಮತೋಲನ ವಿಭವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="resting_potential">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟ 34; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟ 134; ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟಗಳು 478–480.</ref><ref name="hodgkin_1949"/><ref>ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟಗಳು 33–36; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟ 131.</ref> ಶುದ್ಧ ಲಿಪಿಡ್ ದ್ವಿ-ಪದರದ ಅಯಾನಿನ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯವು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ Na<sup>+</sup> ಮತ್ತು K<sup>+</sup> ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಗಾತ್ರದ ಅಯಾನುಗಳಿಗೆ ಗಣನೆಗೆ ಬಾರದಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಜೀವಕೋಶದ ಪೊರೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು, ನೀರಿನ ವಾಹಕಗಳು (ಅಕ್ವಪೋರಿನ್‌ಗಳು) ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅಯಾನಿನ ಪಂಪ್‌ಗಳು, ವಿನಿಮಯಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ವಿವಿಧ ಅಯಾನುಗಳಿಗೆ ಪೊರೆಯ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ತಟಸ್ಥ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳಿಗೆ ಪೊರೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಕಾರಣ ಒಳಗಿನ-ದಿಷ್ಟಿಕಾರಿ(ಇನ್‌ವಾರ್ಡ್-ರೆಕ್ಟಿಫೈಯರ್) ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು, ಇವು ಋಣಾತ್ಮಕ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಲೀಕ್ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಕಂಡಕ್ಟ್ಯಾನ್ಸಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ತೆರೆದ ದಿಷ್ಟಿಕಾರಿ K<sup>+</sup> ವಾಹಕ (ORK<sup>+</sup>), ಇವು ತೆರೆದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯ ಪುನಃಧ್ರುವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುವ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಕ್ರಿಯ K<sup>+</sup> ವಾಹಕಗಳೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಾರದು. [[ಚಿತ್ರ:Neurons big1.jpg|thumb|left|250px|Action potentials arriving at the synapses of the upper right neuron stimulate currents in its dendrites; these currents depolarize the membrane at its axon hillock, provoking an action potential that propagates down the axon to its synaptic knobs, releasing neurotransmitter and stimulating the post-synaptic neuron (lower left).|alt=ಎರಡು ನರಕೋಶಗಳ ಚಿತ್ರ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೇಲಿನ ಬಲಭಾಗದ ನರಕೋಶವನ್ನು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳೆನ್ನುವ ನರಕೋಶದ ಜೀವಕೋಶ ಮೇಲ್ಮೆಯ ಚಾಚಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಎರಡನೇ ಕೆಳಗಿನ ಎಡಭಾಗದ ನರಕೋಶದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ನರಕೋಶದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವು ಸುಮಾರಾಗಿ ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದು, ಅವು ನರಕೋಶದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಿಂದ (ಅಥವಾ "ಮರದ ಕಾಂಡ") ಚಾಚಿಕೊಂಡಿವೆ.ಮೊದಲ ಜೀವಕೋಶದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಅದರ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಗಿ, ಎರಡನೇ ಜೀವಕೋಶದೆಡೆಗೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆ.ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹಿಗ್ಗಿದ ಒಳಸೇರಿಕೆಯು ಮೊದಲ ಜೀವಕೋಶದ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲ್ಮೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ನ ಕೊನೆಯು ಕೋಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಈ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಿಂದಾಗಿ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ.ಈ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು ನಂತರ ಎರಡು ಜೀವಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ರಾವಣದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಎರಡನೇ ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲಿನ ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲ್ಮೆಯ ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.]] === ನರಕೋಶದ ರಚನೆ === ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಸ್ಯ(ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ) ಜೀವಕೋಶಗಳು, ಸ್ನಾಯು ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯ ವಿಶೇಷ ಜೀವಕೋಶಗಳು (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದಯದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ). ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವಕೋಶವೆಂದರೆ ನರಕೋಶ, ಇದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಕ್ಕೆ ಸರಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನರಕೋಶಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವಕೋಶಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು(ನರಕೋಶಗಳ ಕವಲು ಮಾರ್ಗಗಳು) ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು, ಒಂದು ಸೋಮ (ಸೆಲ್ ಬಾಡಿ), ಒಂದು ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಕ್ಸಾನ್ ತುದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ ಎರಡು ರೀತಿಯ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಆಕ್ಸಾನ್ ತುದಿಯ ಬೌಟಾನ್‌ಗಳಾಗಿದೆ. ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಆಕ್ಸಾನ್ ತುದಿಯ ಬೌಟಾನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮುಂಚಾಚುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಮುಂಚಾಚುವಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಪೈನ್‌ಗಳು ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ನರಕೋಶದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ(ನ್ಯೂರೊಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್)ವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಚನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಿಗಂಡ್‌ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ನರಕೋಶಗಳ ನರಕೋಶ-ಸಂಗಮ(ಸಿನಾಪ್ಸ್)ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ಪೈನ್‌ಗಳು ಗೆಡ್ಡೆಯಾಕಾರದ ಮುಂಚಾಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ತೆಳ್ಳಗಿನ ತುದಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸ್ಪೈನ್‌ನೊಳಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಪೈನ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರದಂತೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ನ ಸ್ಪೈನ್ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಘಟಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಹೊರತಾದವೂ ಇವೆ (ಗಮನಿಸಿ LTP). ಈ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ನಂತರ ಸೋಮದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸೋಮವು ನರಕೋಶಕ್ಕೆ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವ [[ಜೀವಕಣದ ಬೀಜಕಣ|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್]]ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಪೈನ್‌ಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸೋಮದ ಮೇಲ್ಮೈಯು ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಾಹಕಗಳು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸೋಮದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌. ಈ ಭಾಗವು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಏರಿಳಿತವು ಆರಂಭವಾಗುವ ವಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="bullock_p11">ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟ 11.</ref> ಸ್ಪೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಸೋಮದಿಂದ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದ ಹಲವಾರು ಸಂಜ್ಞೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವುದೇ ಆಕ್ಸಾನ್. ಇದು ತೆಳ್ಳಗಿನ ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಮುಂಚಾಚಿರುವಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸೋಮದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಕ್ಸಾನ್ ಮಯಿಲಿನ್‌ ಕೋಶದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಮಯಿಲಿನ್‌ ಸ್ಕ್ವ್ಯಾನ್ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಇವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ ಭಾಗದ ಸುತ್ತ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಂದು ದಪ್ಪನಾದ ಕೊಬ್ಬಿನಂಥ ಪದರವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಪದರವು ಅಯಾನುಗಳು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರೋಧನ ಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಕ್ಷಯಿಸದಂತೆ ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಞೆಯು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ನಿರೋಧನವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಾಹಕಗಳಿರದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪೊರೆಯ ನಿಯತವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ ತೇಪೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಯಾವುದೇ ನಿರೋಧನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನೋಡ್ಸ್ ಆಫ್ ರಾನ್ವಿಯರ್ಅನ್ನು 'ಮಿನಿ ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌ಗಳೆಂದು' ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಂಜ್ಞೆಯ ಬಲವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ತೀರಾ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸಾನ್ ಅದರ ನಿರೋಧನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಆಕ್ಸಾನ್ ತುದಿಗಳಾಗಿ ಕವಲೊಡೆಯಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಆಕ್ಸಾನ್ ತುದಿಗಳು ನಂತರ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳ ಎರಡನೇ ವರ್ಗವಾದ ಆಕ್ಸಾನ್ ತುದಿಯ ಬೌಟಾನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬೌಟಾನ್‌ಗಳು ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇವು ಇತರ ನರಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. {{Neuron map|Neuron}} == ಆರಂಭ == ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಉಬ್ಬುಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮೊದಲು, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೆಂದರೆ ಹಿಲಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪೊರೆಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್ಅನ್ನು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಏರಿಸುವುದಾಗಿದೆ.<ref name="rising_phase"/> ಈ ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವು ಕಂಡುಬರುವ ಅನೇಕ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Synapse Illustration2 tweaked.svg|thumb|left|300px|When an action potential arrives at the end of the pre-synaptic axon (yellow), it causes the release of neurotransmitter molecules that open ion channels in the post-synaptic neuron (green). The combined excitatory and inhibitory postsynaptic potentials of such inputs can begin a new action potential in the post-synaptic neuron.|alt=ಪ್ರಿ- ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್-ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಂದು ಎನ್ನುವ ಸಣ್ಣ ಅಂತರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿ-ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕವು, ಪೋಸ್ಟ್-ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆಯಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿಸಲು ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಂದಿನ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ.]] === ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಕ್ರಿಯೆ(ನ್ಯೂರೊಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಶನ್) === {{Main|Neurotransmission}} ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ(ನರಕೋಶದ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿ) ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ನರಕೋಶದ ಪ್ರಚೋದಕ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ವಿಭವಗಳಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="neurotransmission">ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 177–240; ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟಗಳು 490–499; ಸ್ಟೀವನ್ಸ್, ಪುಟಗಳು 47–68.</ref> ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಅಣುಗಳು ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ನರಕೋಶದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು ನಂತರ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲಿರುವ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬಂಧನವು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಬಂಧನವು ಜೀವಕೋಶದ ಪೊರೆಯ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಂಧನವು ವೋಲ್ಟೇಜ್ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ (ಪೊರೆಯನ್ನು ವಿಧ್ರುವೀಕರಿಸಿದರೆ), ನರಕೋಶ ಸಂಗಮವು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬಂಧನವು ವೋಲ್ಟೇಜ್ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ (ಪೊರೆಯನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಧ್ರುವೀಕರಿಸಿದರೆ), ಇದು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿ, ಆ ಬದಲಾವಣೆಯು ಮಾತ್ರ ಪೊರೆಯ ಹತ್ತಿರದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. (ಕೇಬಲ್ ಸಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ). ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ನರಕೋಶ ಸಂಗಮದಿಂದ ಅದರ ದೂರ ಮತ್ತು ಅದು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕದೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸಮಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ನ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವು ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌ಅನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು.ಅದೂ (ವಿರಳವಾಗಿ) ಹೊಸ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಂತೆ ಪೊರೆಯನ್ನು ವಿಧ್ರುವೀಕರಿಸಬಹುದು. ಹಲವಾರು ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳ ಪ್ರಚೋದಕ ವಿಭವಗಳು ಹೊಸ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ-ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ವಿಭವವು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಂಥ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="electrical_synapses">ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 178–180; ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟಗಳು 490–491.</ref> ಸಂದು ಸೇರಿಕೆ(ಗ್ಯಾಪ್ ಜಂಕ್ಷನ್)ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನೇರವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಇರುವುದರಿಂದ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಒಂದು ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವಕೋಶಗಳ ನಡುವೆ ಅಯಾನುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಹರಿದಾಡುವುದರಿಂದ, ಅತಿ ವೇಗವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕವಲ್ಲದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ವರ್ಗಾವಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದಿಷ್ಟೀಕರಿಸುವ ವಾಹಕಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಂಥ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ನರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮವು ಅಪರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=January 2009}} === "ಎಲ್ಲವೂ-ಅಥವಾ-ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದ(ಆಲ್-ಆರ್-ನನ್)" ತತ್ತ್ವ === ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ವೈಶಾಲ್ಯವು ಅದು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳನ್ನು ''ಆಲ್-ಆರ್-ನನ್'' (ಅಥವಾ ಬೂಲಿಯನ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಂಡುಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಆವರ್ತನವು ಪ್ರಚೋದಕದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಹಕ ವಿಭವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದರ ವೈಶಾಲ್ಯವು ಪ್ರಚೋದಕದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Purves"/> === ಸಂವೇದನದ ನರಕೋಶಗಳು === {{Main|Sensory neuron}} ಸಂವೇದನದ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಒತ್ತಡ, ತಾಪಮಾನ, ಬೆಳಕು ಅಥವಾ ಶಬ್ಧದಂತಹ ಹೊರಗಿನ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಇವು ಪೊರೆಯ ಅಯಾನಿನ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ವೋಲ್ಟೇಜ್ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="sensory_neurons">ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟಗಳು 535–580; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 49–56, 76–93, 247–255; ಸ್ಟೀವನ್ಸ್, 69–79</ref> ಈ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿರಬಹುದು; (ಧ್ರುವೀಕರಿಸುವ )ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಸಂವೇದನದ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌ಅನ್ನು ವಿಧ್ರುವೀಕರಿಸಬಹುದು. ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ -(ವಾಸನಾ ಶಕ್ತಿ) ಘ್ರಾಣ ಸಂಬಂಧಿ ನರಕೋಶ ಮತ್ತು ಮೈಸ್ನರ್ಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್, ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂವೇದನದ ನರಕೋಶಗಳು ಅವುಗಳ ಹೊರಗಿನ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಕೆಲವು ಆಕ್ಸಾನ್ಅನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ!<ref name="amacrine_cells">ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 53, 122–124.</ref> ಬದಲಿಗೆ ಅವು ಆ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ವರ್ಗೀಕೃತ(ಗ್ರೇಡೆಡ್) ವಿಭವಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಅನಂತರದ ನರಕೋಶ(ಗಳು)ವು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವನ ಕಿವಿ, ಕೂದಲಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಒಳಬರುವ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಅಣುಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾನವನ ರೆಟಿನಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ದ್ಯುತಿ-ಗ್ರಾಹಕ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಪದರಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳು (ದ್ವಿ-ಧ್ರುವಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸಮಾಂತರ ಜೀವಕೋಶಗಳು) ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಅಮಕ್ರಿನ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಪದರ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯನ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಇವು ಆಪ್ಟಿಕ್ ನರಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. === ಗತಿ-ನಿಯಂತ್ರಕ ವಿಭವಗಳು === {{Main|Pacemaker potential}} [[ಚಿತ್ರ:Pacemaker potential.svg|thumb|right|In pacemaker potentials, the cell spontaneously depolarizes (straight line with upward slope) until it fires an action potential.|alt=ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವ (mV)ದ ನಕ್ಷೆ.ಆರಂಭದಲ್ಲಿ -60 mV ನಷ್ಟಿದ್ದ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ನಿಧಾನವಾಗಿ -40 mV ನ ಸೀಮಿತ ವಿಭವಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ವೇಗವಾಗಿ +10 mV ನ ವಿಭವಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ, ಅನಂತರ ಮತ್ತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ -60 mV ವಿಭವಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ.ಈ ಆವರ್ತವು ನಂತರ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.]] ಸಂವೇದನದ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಚೋದಕದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಚೋದಕಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ: ಅವು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌ಅನ್ನು ವಿಧ್ರುವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ನಿಯತ ದರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pacemakers">ಜಂಗ್, ಪುಟಗಳು 115–132</ref> ಅಂತಹ ಜೀವಕೋಶಗಳ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗತಿ-ನಿಯಂತ್ರಕ(ಪೇಸ್‌ಮೇಕರ್) ವಿಭವಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="pacemaker_potentials">ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 152–153.</ref> ಹೃದಯದಲ್ಲಿನ ಸೈನೊಯಟ್ರಿಯಲ್ ನೋಡ್‌ನ ಹೃದಯದ ಗತಿ-ನಿಯಂತ್ರಕ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="noble_1960">{{cite journal | author = Noble D | year=1960 | title = Cardiac action and pacemaker potentials based on the Hodgkin-Huxley equations | journal = Nature | volume = 188 | pages = 495–497 | doi = 10.1038/188495b0 | pmid = 13729365}}</ref> ಅಂತಹ ಗತಿ-ನಿಯಂತ್ರಕ ವಿಭವಗಳು ಸಹಜವಾದ ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಚೋದಕಗಳಿಂದ ಸರಿಹೊಂದಿಸಬಹುದು; ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಹೃದಯ ಬಡಿತವನ್ನು ಔಷಧಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಅನುವೇದನ ನರ ಮತ್ತು ಉಪಾನುವೇದನ ನರಗಳ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಿಂದ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು.<ref name="parasympathetic">ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 444–445.</ref> ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಚೋದಕಗಳು ಜೀವಕೋಶವು ಪುನಾರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಅದರ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pacemaker_potentials"/> ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಆವರ್ತನದ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಬರ್ಸ್ಟಿಂಗ್. == ಹಂತಗಳು == ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಐದು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಹಂತ, ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯ ಹಂತ, ಇಳಿಯುವ(ಕ್ಷೀಣಿಸುವ) ಹಂತ, ಕನಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯ(ಅಂಡರ್‌ಶೂಟ್) ಹಂತ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ(ರಿಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟರಿ) ಅವಧಿ. ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ವಿಧ್ರುವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. (ಹೆಚ್ಚು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತದೆ). ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವು ನಿಲ್ಲುವ ಬಿಂದುವನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯ ಹಂತವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಂತರ ಬರುವುದು ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಹಂತ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಧ್ರುವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. (ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತದೆ). ಕನಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅದು ತಟಸ್ಥವಾಗಿರುವಾಗ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅನಂತರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಉಂಟಾಗಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಸಮಯವನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಇತರ ಹಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಬಹುದು.<ref name="phase_nomenclature">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟ 38.</ref> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಎರಡು ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು.<ref name="coupling">ಸ್ಟೀವನ್ಸ್, ಪುಟಗಳು 127–128.</ref> ಮೊದಲನೆಯದು, ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ಪೊರೆಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ''V'' <sub>''m'' </sub> ನಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಇದು ಆ ಅಯಾನುಗಳಿಗೆ ಪೊರೆಯ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="permeability_channels">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟಗಳು 61–65.</ref> ಎರಡನೆಯದು, ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಮೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಸಮತೋಲನ ವಿಭವ ''E'' <sub>''m'' </sub> ಹಾಗೂ ಪೊರೆಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ''V'' <sub>''m'' </sub> ನಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="goldman_1943"/> ಆದ್ದರಿಂದ ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅದು ಮತ್ತೆ ಪೊರೆಯ ವಿಭವದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಹಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="positive_feedback">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟಗಳು 48–49; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 141, 150–151; ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟ 483; ಜಂಗ್, ಪುಟ 89; ಸ್ಟೀವನ್ಸ್, ಪುಟ 127</ref> ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಒಂದು ಅಯಾನು ವಾಹಕವು ಹಲವಾರು ಆಂತರಿಕ "ತಡೆ"ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಅವು ''V'' <sub>''m'' </sub>ನಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನ ದರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು.<ref name="multiple_gates">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟಗಳು 64–74; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 149–150; ಜಂಗ್, ಪುಟಗಳು 84–85; ಸ್ಟೀವನ್ಸ್, ಪುಟಗಳು 152–158.</ref><ref name="hodgkin_1952"/> ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ''V'' <sub>''m'' </sub> ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಡೆಗಳನ್ನು ''ತೆರೆದರೂ'', ಇದು ವಾಹಕದ "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣ ತಡೆ"ಯನ್ನು ''ಮುಚ್ಚುವ'' ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="sodium inactivation">''ಪರ್ವ್ಸ್ '' ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟಗಳು 47, 65; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 147–148; ಸ್ಟೀವನ್ಸ್, ಪುಟ 128.''</ref> ಆದ್ದರಿಂದ V'''' m'' ಹಠಾತ್ತನೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ನಂತರ ನಿಧಾನಗತಿಯ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ.'' ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಹರಿವುಗಳನ್ನು 1952ರಲ್ಲಿ ಅಲನ್ ಲಾಯ್ಡ್ ಹಾಡ್ಗ್ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಆಡ್ರಿವ್ ಹಕ್ಸ್ಲೆನಿಖರವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="hodgkin_1952"/> ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇವರು 1963ರಲ್ಲಿ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಔಷಧದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Nobel_1963">{{cite press release | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1963/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1963 | publisher = The Royal Swedish Academy of Science | year = 1963 | accessdate = 2010-02-21 }}</ref> ಅವರ ಮಾದರಿಯು ಕೇವಲ ಎರಡು ರೀತಿಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಊಹೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಉದಾ. ಅವುಗಳ ಆಂತರಿಕ ತಡೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ. ನಿಜವಾಗಿ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳಿವೆ.<ref name="goldin_2007"/> ಮತ್ತು ಅವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal|author = Naundorf B, Wolf F, Volgushev M | url=http://www.nature.com/nature/journal/v440/n7087/abs/nature04610.html|title=Unique features of action potential initiation in cortical neurons|journal=Nature |volume=440|pages=1060–1063 |year=2006|month=April | format = Letter | accessdate=2008-03-27| doi= 10.1038/nature04610|pmid = 16625198|issue = 7087}}</ref> === ಉದ್ದೀಪನ ಮತ್ತು ಏರಿಕೆ ಹಂತ === ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಪ್ರಬಲ ವಿಧ್ರುವೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ, ಉದಾ. ''V'' <sub>''m'' </sub>ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರೇರಕ, ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ<ref name="axon_hillock_origin">ಸ್ಟೀವನ್ಸ್, ಪುಟ 49.</ref> ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಯಾಟಯಾನುಗಳ ಸೇರಿಕೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಕ್ಯಾಟಯಾನುಗಳು ಅನೇಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ರಾಸಾಯನಿಕ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮ, ಸಂವೇದನದ ನರಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ಗತಿ-ನಿಯಂತ್ರಕ ವಿಭವಗಳು. ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಪೊರೆಯ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಅಯಾನುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ತಟಸ್ಥ ವಿಭವವು ''E'' <sub>K</sub>≈ –75&nbsp;mV ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="resting_potential"/> ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವು ಪೊರೆಯಲ್ಲಿನ ಸೋಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕಗಳೆರಡನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನೊಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ (''V'' <sub>''m'' </sub> −70&nbsp;mV ನಿಂದ −60&nbsp;mV ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ), ಹೊರಮುಖ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಪ್ರವಾಹವು ಒಳಮುಖ ಸೋಡಿಯಂ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಪೊರೆಯು ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಟಸ್ಥ ವಿಭವ ಸುಮಾರು −70&nbsp;mV ಗೆ ಪುನಃಧ್ರುವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="failed_initiations"/> ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಒಳಮುಖ ಸೋಡಿಯಂ ಪ್ರವಾಹವು ಹೊರಮುಖ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹತೋಟಿಮೀರಿದ ಸ್ಥಿತಿಯು (ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ: ಒಳಮುಖ ಪ್ರವಾಹವು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ''V'' <sub>''m'' </sub> ಸಹ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮತ್ತೆ ಒಳಮುಖ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="positive_feedback"/> ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬಲ ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವು (''V'' <sub>''m'' </sub> ನ ಏರಿಕೆ) ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಸೋಡಿಯಂಗೆ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ''V'' <sub>''m'' </sub>, ಸೋಡಿಯಂನ ಸಮತೋಲಿತ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ''E'' <sub>Na</sub>≈ +55&nbsp;mV ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ನ ಏರಿಕೆಯು ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ''V'' <sub>''m'' </sub> ಅನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ''E'' <sub>Na</sub> ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡು ''V'' <sub>''m'' </sub>, ''E'' <sub>Na</sub> ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="rising phase">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟಗಳು 49–50; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 140–141, 150–151; ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟಗಳು 480–481, 483–484; ಜಂಗ್, ಪುಟಗಳು 89–90.</ref> ''V'' <sub>''m'' </sub> ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂನ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರ ಏರಿಕೆಯು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ''ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಹಂತ'' ಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="rising_phase"/> ಹತೋಟಿ ಮೀರಿದ ಸ್ಥಿತಿಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮಿತಿಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು −45&nbsp;mV ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಆಗಿನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಆಗತಾನೆ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಪೊರೆಯು ತಕ್ಷಣವೇ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ಅವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಉಂಟಾಗದ ಅವಧಿಯನ್ನು ''ನಿರಪೇಕ್ಷ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ-ಬಾರದ-ಅವಧಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="refractory"/> ಕೆಲವು ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಆಕ್ಸಾನ್ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬಲ ವಿಧ್ರುವೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ, ಉದಾ. −30&nbsp;mV. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳು ಉತ್ತೇಜನಗೊಳ್ಳಲು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ''ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ-ಬಾರದ ಅವಧಿ'' ಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="refractory"/> === ಗರಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಹಂತ === ಹೆಚ್ಚು ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಹಂತದ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ನಂತರ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋಡಿಯಂ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯು ಗರಿಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪೊರೆಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ''V'' <sub>''m'' </sub> ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸೋಡಿಯಂನ ಸಮತೋಲಿತ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ''E'' <sub>Na</sub> ಗೆ ಸಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ತೆರೆದ ಏರಿದ ಅದೇ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಅವುಗಳ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ; ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ''ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ''.<ref name="sodium inactivation"/> ಇದು ಸೋಡಿಯಂಗೆ ಪೊರೆಯ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿ, ಪೊರೆಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಏರಿದ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ; ಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ನ‌ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುವಿಕೆಯು ''V'' <sub>''m'' </sub> ಅನ್ನು ''E'' <sub>K</sub> ಗೆ ಏರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="sodium inactivation"/> ಸೋಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ''V'' <sub>''m'' </sub> ವೇಗವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಪೊರೆಯನ್ನು ಪುನಃಧ್ರುವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ "ಇಳಿಯುವ ಹಂತ"ವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="repolarization"/><ref name="repolarization">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟ 49; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 147–149, 152; ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್-ನೈಲ್ಸೆನ್, ಪುಟಗಳು 483–484; ಸ್ಟೀವನ್ಸ್, ಪುಟಗಳು 126–127.</ref> === ಆಫ್ಟರ್‌ಹೈಪರ್‌ಪೋಲರೈಸೇಶನ್ === ಹೆಚ್ಚಾದ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಅನೇಕ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪೊರೆಯು ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಟಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗಲೂ ಮುಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮತ್ತಷ್ಟು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳ ಒಳಹರಿವಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪೊರೆಯ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಪೊರೆಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ''V'' <sub>''m'' </sub> ಅನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ನ‌ ಸಮತೋಲಿತ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ''E'' <sub>K</sub> ಗೆ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ಟರ್‌ಹೈಪರ್‌ಪೋಲರೈಸೇಶನ್ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಕನಿಷ್ಠ ಮಿತಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು-ಧ್ರುವೀಕರಣವು ಪೊರೆಯ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌‌ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯು ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="hyperpolarization">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', p. 37; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟ 152.</ref> === ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿ === ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ನಂತರ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ''ನಿರಪೇಕ್ಷ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿ'' ಎಂದು, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ''ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿ'' ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ಪ್ರೇರಕದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="refractory">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟ 49; ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌, ಗ್ರಿನೆಲ್, ಪುಟ 151; ಸ್ಟೀವನ್ಸ್, ಪುಟಗಳು 19–20; ಜಂಗ್, ಪುಟಗಳು 4–5.</ref> ಈ ಎರಡು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿಗಳು ಸೋಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕ ಅಣುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ನಂತರ ಮುಚ್ಚುವಾಗ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ" ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಪೊರೆಯ ವಿಭವವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತೆರೆಯಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ನಿರಪೇಕ್ಷ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ಅವುಗಳ ತಟಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರೂ, ಕೆಲವು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕಗಳು ಮಾತ್ರ ತೆರೆದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಪೊರೆಯ ವಿಭವವು ವಿಧ್ರುವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟಕರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ಮೂಲಕ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಉಪಪ್ರಕಾರಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿಯ ಸಮಯವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಿರಪೇಕ್ಷ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿಯು ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳಾದ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಏಕದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="unidirectional">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟ 56.</ref> ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಏರಿಳಿತವಾಗುವ ಭಾಗದ ಹಿಂದಿರುವ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ತೇಪೆಯು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಗತಾನೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿರದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ತೇಪೆಯು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ವಿಧ್ರುವೀಕರಣದಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. == ಹರಡುವಿಕೆ(ತರಂಗಾಂತರಗಳ ವ್ಯಾಪಕಗೊಳಿಸುವಿಕೆ) == {{Main|Conduction velocity}} ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ತರಂಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.<ref>ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 160–64.</ref> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರವಾಹವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಹರಡುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಪೊರೆಯ ಪಕ್ಕದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಿಧ್ರುವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವು ಅಂತಹುದೇ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಪೊರೆಯ ತೇಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಲನ್ ಲಾಯ್ಡ್ ಹಾಡ್ಗ್‌ಕಿನ್ ಎಂಬಾತ 1937ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದನು. ನರದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಜಜ್ಜಿ ಅಥವಾ ಶೀತಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಆತನು, ತಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ತಡೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟನು.<ref>{{cite journal | author = [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]] | year = 1937 | title = Evidence for electrical transmission in nerve, Part I | journal = Journal of Physiology | volume = 90 | pages = 183–210 | pmid = 16994885 | issue = 2 | pmc = 1395060}}<br />* {{cite journal | author = [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]] | year = 1937 | title = Evidence for electrical transmission in nerve, Part II | journal = Journal of Physiology | volume = 90 | pages = 211–32 | pmid = 16994886 | issue = 2 | pmc = 1395062}}</ref> ಪೊರೆಯ ತೇಪೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಕಂಡುಬಂದ ನಂತರ, ಆ ಪೊರೆಯ ತೇಪೆಯು ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮೊದಲು ಪುನಃಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಣುಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಈ ''ನಿರಪೇಕ್ಷ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿ'' ಯು ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣದಿಂದ ಪುನಃಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಅಂದರೆ ಅವುಗಳ ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು, ಬೇಕಾಗುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಟೀವನ್ಸ್, ಪುಟಗಳು 19–20.</ref> ನರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವೇಗವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. (A-ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರವಾಹಗಳು), ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಂದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ; ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕೆಲವು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕಗಳು ವಿಧ್ರುವೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಪುನಃಧ್ರುವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರವಾಹದ ಒಂದು ಮೂಲವು ಲಭ್ಯಯಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನರಕೋಶದ ಎಲ್ಲಾ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ಪ್ರಬಲ ವಿಧ್ರುವೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಿಲಿಸೆಕೆಂಡುಗಳೊಳಗೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ಅವುಗಳ ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವವರೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವು ಸಂಭವಿಸದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ದರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೂ,<ref frequency_coding">ಸ್ಟೀವನ್ಸ್, ಪುಟಗಳು 21–23.</ref> ನಿರಪೇಕ್ಷ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿಯು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="unidirectional"/> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಿಂದ ಹರಿಯುವ ಪ್ರವಾಹವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.<ref name="internal_currents">ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟಗಳು 161–164.</ref> ಆದರೂ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳದ ಭಾಗವು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು; ಆಗತಾನೆ ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡ ಭಾಗವು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಆ ಭಾಗವು ಪುನಃಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರ್ಥೋಡ್ರೋಮಿಕ್ ಕಂಡಕ್ಷನ್(ಸಾಗಣೆ)0ನಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌‌ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಉಬ್ಬಿನೆಡೆಗೆ (ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ತುದಿ) ಹರಡುತ್ತದೆ; ಆಂಟಿಡ್ರೋಮಿಕ್ ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ಹರಡುವಿಕೆಯು ತುಂಬಾ ವಿರಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="orthodromic">ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟ 509.</ref> ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಆಕ್ಸಾನ್ ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡರೆ, ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಎರಡೂ ಅರ್ಧಗಳು "ಫ್ರೆಶ್" ಅಂದರೆ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ನಂತರ ಎರಡು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ಒಂದು ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌‌ನೆಡೆಗೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಉಬ್ಬಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Neuron1.jpg|thumb|left|In saltatory conduction, an action potential at one node of Ranvier causes inwards currents that depolarize the membrane at the next node, provoking a new action potential there; the action potential appears to "hop" from node to node.|alt=ನರಕೋಶಗಳ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ಮಯಿಲಿನ್‌ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಆಕ್ಸಾನ್ಅನ್ನು ಜೀವಕೋಶದ ಹೊರಗಿನ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.ಮಯಿಲಿನ್‌ ಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ನೋಡ್ಸ್ ಆಫ್ ರಾನ್ವಿಯರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಾನ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಜೀವಕೋಶದ-ಹೊರಗಿನ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.]] === ಮಯಿಲಿನ್‌ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಟೇಟರಿ ಕಂಡಕ್ಷನ್ === {{Main|Myelination|Saltatory conduction}} ನರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ವೇಗವಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ(ವಂಶವಾಹಿನಿಕೋಶದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ) ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಡಕ್ಷನ್‌ನ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ನರಕೋಶ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಮಯಿಲಿನ್‌ ಕೋಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮಯಿಲಿನ್‌ (ವಿಭಿನ್ನ)ಬಹು-ಲಮೆಲ ಪೊರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆಕ್ಸಾನ್ಅನ್ನು ನೋಡ್ಸ್ ಆಫ್ ರಾನ್ವಿಯರ್‌ ಎನ್ನುವ ಅಂತರಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆವರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷ ಜೀವಕೋಶಗಳಾದ ಸ್ಕ್ವಾನ್ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಹೊರಮೈಯ ನರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಆಲಿಗೊಡೆಂಡ್ರೊಸೈಟ್‌‌ಗಳಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ನರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಯಿಲಿನ್‌ ಕೋಶವು ಪೊರೆಯ ಧಾರಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ನೋಡ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ನೋಡ್‌ನಿಂದ ನೋಡ್‌ಗೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ವೇಗ, ಸಾಲ್ಟೇಟರಿ ಚಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="Zalc">{{cite journal |author=Zalc B |title=The acquisition of myelin: a success story |journal=Novartis Found. Symp. |volume=276 |issue= |pages=15–21; discussion 21–5, 54–7, 275–81 |year=2006 |pmid=16805421 |doi=10.1002/9780470032244.ch3}}</ref><ref name="S. Poliak & E. Peles">{{cite journal |author=S. Poliak & E. Peles |title=The local differentiation of myelinated axons at nodes of Ranvier|journal=Nature Reviews Neuroscience |volume=12 |issue=4 |pages=968–80 |year=2006 |pmid=14682359 |doi=10.1038/nrn1253}}</ref><ref>{{cite journal |author=Simons M, Trotter J |title=Wrapping it up: the cell biology of myelination |journal=Curr. Opin. Neurobiol. |volume=17 |issue=5 |pages=533–40 |year=2007 |month=October |pmid=17923405 |doi=10.1016/j.conb.2007.08.003}}</ref> ಮಯಿಲೀಕರಣವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲುವ ರಚನೆಯು ಕೆಲವು ಅಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸೀಗಡಿಯ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು.<ref>{{cite journal |author=Xu K, Terakawa S |title=Fenestration nodes and the wide submyelinic space form the basis for the unusually fast impulse conduction of shrimp myelinated axons |journal=J. Exp. Biol. |volume=202 |issue=Pt 15 |pages=1979–89 |date=1 August 1999 |pmid=10395528 |url=http://jeb.biologists.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10395528 |access-date=8 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 |archive-date=24 ಮಾರ್ಚ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324025722/http://jeb.biologists.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10395528 |url-status=dead }}</ref>. ಕಶೇರುಕಗಳ ಎಲ್ಲಾ ನರಕೋಶಗಳು ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ನರವ್ಯೂಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನರಕೋಶಗಳ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಯಿಲಿನ್‌ ಅಯಾನುಗಳು ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಭಾಗಗಳಾದ್ಯಂತ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮದಂತೆ, ಮಯಿಲೀಕರಣವು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸಾಗಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ-ಕಾರ್ಯಶೀಲವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಲ್ಟೇಟರಿ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಆಗಿರದಿರಲಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಗಣೆಯ ವೇಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1&nbsp;m/s ನಿಂದ ಸುಮಾರು 100&nbsp;m/s ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ವ್ಯಾಸವು ಅಧಿಕಗೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="hursh_1939">{{cite journal | author = Hursh JB | year = 1939 | title = Conduction velocity and diameter of nerve fibers | journal = American Journal of Physiology | volume = 127 | pages = 131–39}}</ref> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಪೊರೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಹವು ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸಮ್‌ನಿಂದ ಒಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಂದಿನ 1 ಅಥವಾ 2 ನೋಡ್ ಆಫ್ ರಾನ್ವಿಯರ್ಅನ್ನು ವಿಧ್ರುವೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬದಲಿಗೆ, ಒಂದು ನೋಡ್ ಆಫ್ ರಾನ್ವಿಯರ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಅಯಾನಿನ ಪ್ರವಾಹವು ಮತ್ತೊಂದು ನೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ; ನೋಡ್‌ನಿಂದ ನೋಡ್‌ಗೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಈ ರೀತಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಸಾಲ್ಟೇಟರಿ ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಾಲ್ಟೇಟರಿ ಕಂಡಕ್ಷನ್‌‌ನ ಬಗ್ಗೆ 1925ರಲ್ಲಿ ರಾಲ್ಫ್ ಲಿಲ್ಲಿಯು<ref>{{cite journal | author = Lillie RS | year = 1925 | title = Factors affecting transmission and recovery in passive iron nerve model | journal = J. Gen. Physiol. | volume = 7 | pages = 473–507 | doi = 10.1085/jgp.7.4.473 | pmid = 19872151 | issue = 4 | pmc = 2140733}} ಕೀನೆಸ್ ಮತ್ತು ಏಡ್ಲಿಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ, ಪುಟ 78.</ref> ಸೂಚಿಸಿದರೂ, ಇದರ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಇಚಿಜಿ ಟಾಸಕಿ<ref name="tasaki_1939">{{cite journal | author = Tasaki I | year = 1939 | title = Electro-saltatory transmission of nerve impulse and effect of narcosis upon nerve fiber | journal = Amer. J. Physiol. | volume = 127 | pages = 211–27}}</ref> ಮತ್ತು ಟೈಜಿ ಟಾಕ್ಯುಚಿ<ref name="tasaki_1941_1942_1959">{{cite journal | author = Tasaki I, Takeuchi T | year = 1941 | title = Der am Ranvierschen Knoten entstehende Aktionsstrom und seine Bedeutung für die Erregungsleitung | journal = Pflüger's Arch. Ges. Physiol. | volume = 244 | pages = 696–711 | doi = 10.1007/BF01755414}}<br />* {{cite journal | author = Tasaki I, Takeuchi T | year = 1942 | title = Weitere Studien über den Aktionsstrom der markhaltigen Nervenfaser und über die elektrosaltatorische Übertragung des nervenimpulses | journal = Pflüger's Arch. Ges. Physiol. | volume = 245 | pages = 764–82 | doi = 10.1007/BF01755237}}<br />* {{cite book | author = Tasaki I | year = 1959 | title = Handbook of Physiology: Neurophysiology | edition = (sect. 1, vol. 1) | editor = J Field, HW Magoun, VC Hall | publisher = American Physiological Society | location = Washington, D.C. | pages = 75–121}}</ref> ಹಾಗೂ ಆಂಡ್ರಿವ್ ಹಕ್ಸ್ಲೆ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಫಲಿ<ref name="huxley_staempfli_1949_1951">{{cite journal | author = [[Andrew Huxley|Huxley A]], Stämpfli R | year = 1949 | title = Evidence for saltatory conduction in peripheral myelinated nerve-fibers | journal = Journal of Physiology | volume = 108 | pages = 315–39}}<br />* {{cite journal | author = [[Andrew Huxley|Huxley A]], Stämpfli R | year = 1949 | title = Direct determination of membrane resting potential and action potential in single myelinated nerve fibers | journal = Journal of Physiology | volume = 112 | pages = 476–95 | pmid = 14825228 | issue = 3-4 | pmc = 1393015}}</ref> ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ತರಂಗದಂತೆ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಕೆಳಕ್ಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸರಿಯುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Conduction velocity and myelination.png|thumb|right|300px|Comparison of the conduction velocities of myelinated and unmyelinated axons in the cat.<ref>Schmidt-Nielsen, Figure 12.13.</ref> The conduction velocity v of myelinated neurons varies roughly linearly with axon diameter d (that is, v ∝ d),<ref name="hursh_1939" /> whereas the speed of unmyelinated neurons varies roughly as the square root (v ∝√ d).<ref name="rushton_1951">[138]</ref> The red and blue curves are fits of experimental data, whereas the dotted lines are their theoretical extrapolations.|alt=ಆಕ್ಸಾನ್ ವ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ (μm) ಸಾಗಣೆ ವೇಗದ (m/s) ಲಾಗ್-ಲಾಗ್ ನಕ್ಷೆ.]] ಮಯಿಲಿನ್‌ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಸಾಗಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ವ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ (ಸುಮಾರು 1 ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರ್) ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಯಿಲೀಕರಣವು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸಾಗಿಸುವಿಕೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಸುಮಾರು ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="hartline_2007"/> ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಗಣೆಯ ವೇಗದ ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಎಳೆಗಳು ಅವುಗಳ ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಫ್ರಾಗ್ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ ಭಾರಿ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಒಂದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ (25&nbsp;m/s) ಸರಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಫ್ರಾಗ್ ಆಕ್ಸಾನ್ 30-ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಮತ್ತು 1000-ಪಟ್ಟು ಸಣ್ಣ ಅಡ್ಡ-ಛೇದದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಯಾನಿನ ಪ್ರವಾಹವು ನೋಡ್ಸ್ ಆಫ್ ರಾನ್ವಿಯರ್‌ನ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಕೆಲವು ಅಯಾನುಗಳು ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ "ಸೋರಿಹೋಗು"ತ್ತವೆ, ಇದು ಚಯಾಪಚಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉಳಿಕೆಯು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಮಾನವನ ನರವ್ಯೂಹವು ಸರಿಸುಮಾರು 20%ನಷ್ಟು ದೇಹದ ಚಯಾಪಚಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="hartline_2007">{{cite journal |author=Hartline DK, Colman DR |title=Rapid conduction and the evolution of giant axons and myelinated fibers |journal=Curr. Biol. |volume=17 |issue=1 |pages=R29–R35 |year=2007 |pmid=17208176 |doi=10.1016/j.cub.2006.11.042}}</ref> ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳ ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಭಾಗಗಳ ಉದ್ದವು ಸಾಲ್ಟೇಟರಿ ಕಂಡಕ್ಷನ್‌ನ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಸಾಗಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು, ಆದರೆ ಬರುವ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಮುಂದಿನ ನೋಡ್ ಆಫ್ ರಾನ್ವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ತುಂಬಾ ದುರ್ಬಲವಾಗುವಷ್ಟು ಉದ್ದವಲ್ಲ. ನಿಜವಾಗಿ ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಭಾಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಸರಿಸಿದ-ಸಂಜ್ಞೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ನೋಡ್‌ಗಳಗೆ ಸಾಗಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇವು ಎರಡನೆ ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ನೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈಶಾಲ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಲ್ಟೇಟರಿ ಕಂಡಕ್ಷನ್‌ನ ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಂಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಗಾಯವಾದಾಗ ಉಪ ನೋಡ್‌ಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಂಶವು ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲೂ, ಅತಿಮುಂಚೆಯೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು; ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಬ್ರ್ಯಾಂಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಎರಡು ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>ಬುಲ್ಲಾಕ್, ಆರ್ಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್, ಪುಟ 163.</ref> ಕೆಲವು ರೋಗಗಳು ಮಯಿಲಿನ್‌ಅನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಟೇಟರಿ ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸಾಗಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Miller RH, Mi S |title=Dissecting demyelination |journal=Nat. Neurosci. |volume=10 |issue=11 |pages=1351–54 |year=2007 |pmid=17965654 |doi=10.1038/nn1995}}</ref> ಈ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾದುದೆಂದರೆ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಯಿಲಿನ್‌ನ ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | author = Waxman SG | year = 2007 | chapter = Multiple Sclerosis as a Neurodegenerative Disease | title=Molecular Neurology |editor = Waxman SG | publisher = Elsevier Academic Press | location = Burlington, MA | isbn = 978-0-12-369509-3 | pages = 333–46}}</ref> === ಕೇಬಲ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ === {{Main|Cable theory}} [[ಚಿತ್ರ:NeuronResistanceCapacitanceRev.jpg|thumb|300px|right|Schematic of resistance and capacitance in an abstract neuronal fiber|Figure.1: Cable theory's simplified view of a neuronal fiber. The connected RC circuits correspond to adjacent segments of a passive neurite. The extracellular resistances re (the counterparts of the intracellular resistances ri) are not shown, since they are usually negligibly small; the extracellular medium may be assumed to have the same voltage everywhere.|alt=ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತದ ರೋಧ ಮತ್ತು ಧಾರಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರ.ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಯು ಪಾರ್ಶ್ವ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವು ಸೈಟೊಸಾಲ್ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶದ ಹೊರಗಿನ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ ಮಧ್ಯೆ ಅದರದೇ ಆದ ರೋಧ ಮತ್ತು ಧಾರಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವು ಜೀವಕೋಶದೊಳಗಿನ ಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ರೋಧದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿವೆ.]] ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಹರಿವನ್ನು ಕೇಬಲ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ<ref name="rall_1989">{{cite book | author = [[Wilfrid Rall|Rall W]] | year = 1989 | title = Methods in Neuronal Modeling: From Synapses to Networks | chapter = Cable Theory for Dendritic Neurons | editor = [[Christof Koch|C. Koch]] and I. Segev | publisher = Bradford Books, MIT Press | location = Cambridge MA | isbn = 0-262-11133-0 | pages = 9–62}}</ref> ದಿಂದ ಮತ್ತು ಕಂಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟಲ್ (ವಿಭಾಗವುಳ್ಳ) ಮಾದರಿಯಂತಹ ಅದರ ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಯಿಂದ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು.<ref name="segev_1989">{{cite book | author = Segev I, Fleshman JW, Burke RE | year = 1989 | title = Methods in Neuronal Modeling: From Synapses to Networks | chapter = Compartmental Models of Complex Neurons | editor = [[Christof Koch|C. Koch]] and I. Segev | publisher = Bradford Books, MIT Press | location = Cambridge MA | isbn = 0-262-11133-0 | pages = 63–96}}</ref> ಕೇಬಲ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು 1855ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುವ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕೇಬಲ್<ref name="kelvin_1855">{{cite journal | author = [[William Thomson, 1st Baron Kelvin|Kelvin WT]] | year = 1855 | title = On the theory of the electric telegraph | journal = Proceedings of the Royal Society | volume = 7 | pages = 382–99 | doi = 10.1098/rspl.1854.0093}}</ref> ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು. ಇದು ನರಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಹಾಡ್ಗ್‌ಕಿನ್ ಮತ್ತು ರುಶ್ಟಾನ್ 1946ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.<ref name="hodgkin_1946">{{cite journal | author = [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]], [[W. A. H. Rushton|Rushton WAH]] | year = 1946 | title = The electrical constants of a crustacean nerve fibre | journal = Proceedings of the Royal Society B | volume = 133 | pages = 444–79 | doi = 10.1098/rspb.1946.0024}}</ref> ಸರಳ ಕೇಬಲ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ, ನರಕೋಶವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ತಿಗೆ ಜಡವಾದುದೆಂದು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿಲಿಂಡರಿನಾಕಾರದ ಸಾಗಣೆಯ ಕೇಬಲ್ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಭಾಗಶಃ ವಿಕಲ ಸಮೀಕರಣ<ref name="rall_1989"/> ದಿಂದ ವಿವರಿಸಬಹುದು :<math> \tau \frac{\partial V}{\partial t} = \lambda^{2} \frac{\partial^{2} V}{\partial x^{2}} - V </math> ಇದರಲ್ಲಿ, ''V(x, t)'' ಅಂದರೆ ನರಕೋಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ''t'' ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ''x'' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಇರಬಹುದಾದ ವೋಲ್ಟೇಜ್, λ ಮತ್ತು τ ಅಂದರೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಪರಿಮಾಣಗಳು, ಈ ಪರಿಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗಳು ಉತ್ತೇಜಕಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತವೆ. ಮೇಲಿನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ ರೇಖಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಈ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಉದ್ದದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರಣಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು.<ref name="space_time_constants">ಪರ್ವ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', ಪುಟಗಳು 52–53.</ref> :<math> \tau =\ r_{m} c_{m} \, </math> :<math> \lambda = \sqrt \frac{r_m}{r_l} </math> ಈ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಉದ್ದದ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಮಯಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ ಎಳೆಗಳಲ್ಲಿ ನರಕೋಶದ ವ್ಯಾಸದ ಮೇಲಿನ ಸಾಗಣೆ-ವೇಗದ ಅವಲಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಯ-ಪರಿಮಾಣ τ, ಪೊರೆಯ ರೋಧ ''r'' <sub>''m'' </sub> ಮತ್ತು ಧಾರಣಶಕ್ತಿ ''c'' <sub>''m'' </sub> ಒಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಧಾರಣಶಕ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. (''Q'' =''CV'' ಸಮೀಕರಣದಿಂದ); ರೋಧವು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಏಕಮಾನ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಏಕಮಾನ ಉದ್ದ ''r'' <sub>''i'' </sub>ದ ಆಂತರಿಕ ರೋಧವು ಮತ್ತೊಂದು ಆಕ್ಸಾನ್‍‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ (ಉದಾ. ಏಕೆಂದರೆ ಮೊದಲನೇ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ತ್ರಿಜ್ಯವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತದೆ.), ಕ್ಷಯಿಸುವ ಉದ್ದ λ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸಾಗಣೆ ವೇಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ರೋಧ ''r'' <sub>''m'' </sub> ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಅದು ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಸರಾಸರಿ "ಸೋರಿಕೆ"ಯಾಗುವ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ''λ'' ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ;ಅಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. == ಮುಕ್ತಾಯ == === ರಾಸಾಯನಿಕ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳು === {{Main|Chemical synapse|Neurotransmitter|Excitatory postsynaptic potential|Inhibitory postsynaptic potential}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಉಬ್ಬನ್ನು ತಲುಪುವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕವು ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಲೆಫ್ಟ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Süudhof TC |title=Neurotransmitter release |journal=Handb Exp Pharmacol |volume= 184|issue=184 |pages=1–21 |year=2008 |pmid=18064409 |doi=10.1007/978-3-540-74805-2_1}}</ref> ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು ಸಣ್ಣ ಅಣುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಪೋಸ್ಟ್‌ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬಹುದು; ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ಅವುಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಕಂಡುಬರುವಿಕೆಯು ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ; ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂನ ಒಳಹರಿವು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೋಶಕಗಳು ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲ್ಮೆಗೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಲೆಫ್ಟ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Rusakov DA |title=Ca2+-dependent mechanisms of presynaptic control at central synapses |journal=Neuroscientist |volume=12 |issue=4 |pages=317–26 |year=2006 |month=August |pmid=16840708 |doi=10.1177/1073858405284672 |pmc=2684670}}</ref> ಈ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನ್ಯೂರೊಟಾಕ್ಸಿನ್ಸ್ಟೆಟನೊಸ್ಪಾಸ್ಮಿನ್ ಮತ್ತು ಬೊಟುಲಿನಮ್ ಟಾಕ್ಸಿನ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಟೆಟನಸ್ ಮತ್ತು ಬೊಟುಲಿಸಮ್‌ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Humeau Y, Doussau F, Grant NJ, Poulain B |title=How botulinum and tetanus neurotoxins block neurotransmitter release |journal=Biochimie |volume=82 |issue=5 |pages=427–46 |year=2000 |month=May |pmid=10865130 |doi=10.1016/S0300-9084(00)00216-9}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Gap_cell_junction-en.svg|thumb|left|Electrical synapses between excitable cells allow ions to pass directly from one cell to another, and are much faster than chemical synapses.|alt=ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಪಕ್ಕದ ನರಕೋಶಗಳ ಎರಡೂ ಪೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಅವು ಅಯಾನುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಜೀವಕೋಶದ ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸಮ್‌ನಿಂದ ಪಕ್ಕದ ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ ಹರಿಯಲು ನೇರ ವಾಹಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.]] === ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಂಥ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳು === {{Main|Electrical synapse|Gap junction|Connexin}} ಕೆಲವು ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕದ "ಮಧ್ಯವರ್ತಿ"ಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್‌ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Zoidl G, Dermietzel R |title=On the search for the electrical synapse: a glimpse at the future |journal=Cell Tissue Res. |volume=310 |issue=2 |pages=137–42 |year=2002 |pmid=12397368 |doi=10.1007/s00441-002-0632-x}}</ref> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ನರಕೋಶ ಸಂಗಮವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಅಯಾನಿನ ಪ್ರವಾಹವು ಎರಡು ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಗಳ ತಡೆಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಕಾನೆಕ್ಸಿನ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ಜೀವಕೋಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Brink PR, Cronin K, Ramanan SV |title=Gap junctions in excitable cells |journal=J. Bioenerg. Biomembr. |volume=28 |issue=4 |pages=351–8 |year=1996 |pmid=8844332 |doi=10.1007/BF02110111}}</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಅಯಾನಿನ ಪ್ರವಾಹವು ನೇರವಾಗಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ಜೀವಕೋಶವನ್ನು ಉದ್ರೇಕಿಸಬಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಂಥ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳು ವೇಗದ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಲೆಫ್ಟ್‌ನಾದ್ಯಂತ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಂಥ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳು, ಎಸ್ಕೇಪ್ ರಿಫೆಕ್ಸ್, ಕಶೇರುಕಗಳ ರೆಟಿನಾ ಮತ್ತು ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವೇಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದಾಗ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. === ನರಸ್ನಾಯುಕ ಸೇರಿಕೆ === {{Main|Neuromuscular junction|Acetylcholine receptor|Cholinesterase enzyme}} ನರಕೋಶ ಸಂಗಮದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಭಾಗವೆಂದರೆ ನರಸ್ನಾಯುಕ ಸೇರಿಕೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರ್ ನರಕೋಶದ ಆಕ್ಸಾನ್ ಸ್ನಾಯು ತಂತುವಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Hirsch NP |title=Neuromuscular junction in health and disease |journal=Br J Anaesth |volume=99 |issue=1 |pages=132–8 |year=2007 |month=July |pmid=17573397 |doi=10.1093/bja/aem144 |url=http://bja.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17573397}}</ref> ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲಿನ್ ಎಂಬ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲಿನ್ ವಾಹಕಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ನಾಯು ತಂತುವಿನ ಪೊರೆಯಲ್ಲಿರುವ ''ಸಾರ್ಕೊಲೆಮ್ಮ'' ) ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಪೊರೆಯ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Hughes BW, Kusner LL, Kaminski HJ |title=Molecular architecture of the neuromuscular junction |journal=Muscle Nerve |volume=33 |issue=4 |pages=445–61 |year=2006 |month=April |pmid=16228970 |doi=10.1002/mus.20440}}</ref> ಆದರೆ ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲಿನ್ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಇದು ವಿಯೋಜಿಸಿ, ನರಕೋಶ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿರುವ ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲಿನೆಸ್ಟರೇಸ್ ಎಂಬ ಕಿಣ್ವದಿಂದ ಜಲವಿಚ್ಛೇದನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕಿಣ್ವವು ಸ್ನಾಯುವಿನ ಪ್ರಚೋದಕವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ನಾಯುವಿನ ಸಂಕೋಚನದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವಿಷಕಾರಿಗಳು ಈ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲಿನೆಸ್ಟರೇಸ್ಅನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನರದ ಅಂಶಗಳಾದ ಸಾರಿನ್ ಮತ್ತು ಟಾಬುನ್<ref name="Newmark">{{cite journal |author=Newmark J |title=Nerve agents |journal=Neurologist |volume=13 |issue=1 |pages=20–32 |year=2007 |pmid=17215724 |doi=10.1097/01.nrl.0000252923.04894.53}}</ref> ಹಾಗೂ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಾದ ಡಿಯಾಜಿನಾನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಲಥಿಯಾನ್.<ref>{{cite journal |author=Costa LG |title=Current issues in organophosphate toxicology |journal=Clin. Chim. Acta |volume=366 |issue=1-2 |pages=1–13 |year=2006 |pmid=16337171 |doi=10.1016/j.cca.2005.10.008}}</ref> == ಇತರ ಜೀವಕೋಶ ಪ್ರಕಾರಗಳು == === ಹೃದಯದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವ === {{Main|Cardiac action potential|Electrical conduction system of the heart|Cardiac pacemaker|Arrhythmia}} [[ಚಿತ್ರ:Ventricular_myocyte_action_potential.svg|thumb|right|220px|Phases of a cardiac action potential. The sharp rise in voltage ("0") corresponds to the influx of sodium ions, whereas the two decays ("1" and "3", respectively) correspond to the sodium-channel inactivation and the repolarizing eflux of potassium ions. The characteristic plateau ("2") results from the opening of voltage-sensitive calcium channels.|alt=ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಪೊರೆಯ ವಿಭವದ ನಕ್ಷೆ.ಆರಂಭಿಕ ತಟಸ್ಥ ಹಂತವು (ಭಾಗ 4) ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಗೆ (1) ವೇಗವಾಗಿ ಏರುತ್ತದೆ (0).ಸಮಸ್ಥಿತಿಯ ಹಂತವು (2) ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗಿರುತ್ತದೆ.ಈ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯ ಹಂತದ ನಂತರ ತಟಸ್ಥ ವಿಭವಕ್ಕೆ (4) ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ (3).]] ಹೃದಯದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ನರಕೋಶದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯದಂತೆ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಪುನಃಧ್ರುವೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಕೆಲವು ನೂರು ಮಿಲಿಸೆಕೆಂಡುಗಳವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Kleber"/> ಈ ಭಾಗವು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ವಾಹಕಗಳ ನಿಧಾನವಾದ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡರೂ ಪೊರೆಯ ವೋಲ್ಟೇಜ್ಅನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಮತೋಲನ ವಿಭವದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೃದಯದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಹೃದಯದ ಸಂಕೋಚನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Kleber">{{cite journal |author=Kléber AG, Rudy Y |title=Basic mechanisms of cardiac impulse propagation and associated arrhythmias |journal=Physiol. Rev. |volume=84 |issue=2 |pages=431–88 |year=2004 |month=April |pmid=15044680 |doi=10.1152/physrev.00025.2003 |url=http://physrev.physiology.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=15044680 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸೈನೋಟ್ರಿಯಲ್ ನೋಡ್‌ನ ಹೃದಯದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಗತಿ-ನಿಯಂತ್ರಕ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಹೃದಯವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಆಟ್ರಿಯೊವೆಂಟ್ರಿಕ್ಯುಲರ್ ನೋಡ್ (AV ನೋಡ್)ನ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ, ಈ ನೋಡ್ ಆಟ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಂಟ್ರಿಕಲ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಏಕೈಕ ಸಾಗಣೆಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. AV ನೋಡ್‌ನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು(ಹೃದಯದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ) ಬಂಡಲ್ ಆಫ್ ಹೀಸ್ ನ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ತಂತು ಗುಂಪು)ಪರ್ಕಿಂಜೆ ತಂತು‌ಗಳೆಡೆಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.<ref group="note">ಈ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ತಂತುಗಳು ಸ್ನಾಯು ತಂತುಗಳಾಗಿವೆ.ಅಲ್ಲಿ ಇವು ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನರಕೋಶಗಳಾದ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.</ref> ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ನವವಿಕೃತಿ ಅಥವಾ ತೊಂದರೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿನ ವೈಪರಿತ್ಯವು ಮಾನವನಲ್ಲಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ(ಹೃದಯದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಅಸಮರ್ಪಕ ಏರಿಳಿತ) ಅರಿತ್ಮಿಯಾ, ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref name="Kleber"/> ಕೆಲವು ಅರಿತ್ಮಿಯಾ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳು ಹೃದಯದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕ್ವಿನಿಡೈನ್, ಲಿಡೊಕೈನ್, ಬೀಟಾ ಬ್ಲಾಕರ್ ಮತ್ತು ವೆರಪಮಿಲ್.<ref>{{cite journal |author=Tamargo J, Caballero R, Delpón E |title=Pharmacological approaches in the treatment of atrial fibrillation |journal=Curr. Med. Chem. |volume=11 |issue=1 |pages=13–28 |year=2004 |month=January |pmid=14754423 |doi=10.2174/0929867043456241}}</ref> === ಸ್ನಾಯುವಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವ === {{Main|Neuromuscular junction|Muscle contraction}} ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ನರಕೋಶಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="ganong_1991">{{cite book | author = Ganong W | year = 1991 | title = Review of Medical Physiology | edition = 15th | publisher = Appleton and Lange | location = Norwalk CT | isbn = 0-8385-8418-7 | pages = 59–60}}</ref> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳು ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಯ (ಸಾರ್ಕೊಲೆಮ್ಮ) ವಿಧ್ರುವೀಕರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ಇದು ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ; ಇವು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪೊರೆಯು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳ ಹೊರಮುಖ ಪ್ರವಾಹ ಮೂಲಕ ಪುನಃಧ್ರುವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುವ ತಟಸ್ಥ ವಿಭವವು −90mV ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ನರಕೋಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಸುಮಾರಾಗಿ 2–4&nbsp;ms ನಷ್ಟು ಕಾಲ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ನಿರಪೇಕ್ಷ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅವಧಿಯು 1–3&nbsp;ms ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ನಾಯುವಿನಾದ್ಯಂತದ ಸಾಗಣೆ ವೇಗವು 5&nbsp;m/s ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಟ್ರೋಪೊಮಿಯಾಸಿನ್ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ನಾಯು (ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ) ಸಂಕೋಚನಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ನ್ಯೂರೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿರುವ ನರಸ್ನಾಯುಕ ಸೇರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ನರಕೋಶದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಕಂಡುಬರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Newmark"/> === ಸಸ್ಯದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳು === ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಜೀವಕೋಶಗಳೂ <ref name="Slayman_1976">{{cite journal | author = Slayman CL, Long WS, Gradmann D | year = 1976 | title = Action potentials in ''[[Neurospora crassa]]'', a mycelial fungus | journal = Biochimica et biophysica acta | volume = 426 | pages = 737–744 | pmid = 130926 | doi = 10.1016/0005-2736(76)90138-3 | issue = 4}}</ref> ಸಹ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಿಂದ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಸಸ್ಯದ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧ್ರುವೀಕರಣವು ಧನಾತ್ಮಕ ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗದೆ, ಋಣಾತ್ಮಕ ''ಕ್ಲೋರೈಡ್‌'' ಅಯಾನುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Mummert_1991">{{cite journal | author = Mummert H, Gradmann D | year = 1991 | title = Action potentials in ''[[Acetabularia]]'': measurement and simulation of voltage-gated fluxes | journal = Journal of Membrane Biology | volume = 124 | pages = 265–273 | pmid = 1664861 | doi = 10.1007/BF01994359 | issue = 3}}</ref><ref name="Gradmann_2001">{{cite journal | author = Gradmann D | year = 2001 | title = Models for oscillations in plants | journal = Austr. J. Plant Physiol. | volume = 28 | pages = 577–590}}</ref><ref name="Beilby_2007">{{cite journal | author = Beilby MJ | year = 2007 | title = Action potentials in charophytes | journal = Int. Rev. Cytol. | volume = 257 | pages = 43–82 | doi = 10.1016/S0074-7696(07)57002-6 | pmid = 17280895}}</ref> ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳೆರಡರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಧನಾತ್ಮಕ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ, ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಲವಣದ (KCl) ಆಸ್ಮೋಸಿಸ್‌ನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಆಸ್ಮೋಸಿಸ್‌ನಿಂದ ತಟಸ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸೋಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಆಸ್ಮೋಸಿಸ್‌ನಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ತಟಸ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಮತ್ತು ಆಸ್ಮೋಸಿಸ್‌ನ(ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒತ್ತಡ) ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು<ref name="Gradmann_1998">{{cite journal | author = Gradmann D, Hoffstadt J | year = 1998 | title = Electrocoupling of ion transporters in plants: Interaction with internal ion concentrations | journal = Journal of Membrane Biology | volume = 166 | pages = 51–59 | pmid = 9784585 | doi = 10.1007/s002329900446 | issue = 1}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಉದ್ರೇಕಶೀಲತೆಯ ಆಸ್ಮೋಸಿನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಏಕಕೋಶೀಯ ಪೂರ್ವರೂಪದ ಲವಣತ್ವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವ (ಅಪರೂಪದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು) ಮೆಟಜೋವನ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು<ref name="Gradmann_1980">{{cite book | author = Gradmann D, Mummert H | year = 1980 | chapter = Plant action potentials | title = Plant Membrane Transport: Current Conceptual Issues | editor = Spanswick RM, Lucas WJ, Dainty J | publisher = Elsevier Biomedical Press | location = Amsterdam | pages = 333–344 | isbn = 0444801928}}</ref>. ಕೆಲವು ನಾಳಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ (ಉದಾ. ''ಮಿಮೋಸ ಪುಡಿಕ'' ) ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಮೆಟಾಜೋವನ್ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. == ಜೀವಿ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು == ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಬಹುಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಉದಾ. ಸಸ್ಯಗಳು, ಅಕಶೇರುಕಗಳಾದ ಕೀಟಗಳು ಹಾಗೂ ಕಶೇರುಕಗಳಾದ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿಗಳು.<ref name="Fromm">{{cite journal |author=Fromm J, Lautner S |title=Electrical signals and their physiological significance in plants |journal=Plant Cell Environ. |volume=30 |issue=3 |pages=249–257 |year=2007 |pmid=17263772 |doi=10.1111/j.1365-3040.2006.01614.x}}</ref> ಸ್ಪಂಜುಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡದ ಬಹುಕೋಶೀಯ ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳ ಮುಖ್ಯ (ಜೀವಿ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗ)ಫೈಲಮ್ ಆಗಿವೆ. ಈ ಜೀವಿಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆಯೆಂದು ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Leys SP, Mackie GO, Meech RW |title=Impulse conduction in a sponge |journal=J. Exp. Biol. |volume=202 (Pt 9) |issue=9 |pages=1139–50 |date=1 May 1999 |pmid=10101111 |url=http://jeb.biologists.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10101111 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ತಟಸ್ಥ ವಿಭವವು ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅವಧಿಯು ವಿಕಾಸವಾದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸಾಗಣೆ ವೇಗವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮಯಿಲೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. <center> {| class="wikitable sortable " id="action_potential_texonomic_comparison" border="2" cellpadding="5" cellspacing="1" align="center" |+ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾದರಿ ಅಡ್ಡ-ಛೇದದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳ (AP) ಹೋಲಿಕೆ<td><ref name="bullock_1965">{{cite book | author = [[Theodore Holmes Bullock|Bullock TH]], Horridge GA | year = 1965 | title = Structure and Function in the Nervous Systems of Invertebrates | publisher = W. H. Freeman | location = San Francisco}}</ref></td> ! ಪ್ರಾಣಿ ! ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ರಕಾರ ! ತಟಸ್ಥ ವಿಭವ (mV) ! AP ಏರಿಕೆ (mV) ! AP ಅವಧಿ (ms) ! ಸಾಗಣೆ ವೇಗ (m/s) |- | ಸ್ಕ್ವಿಡ್ (''ಲಾಲಿಗೊ'' ) | ಭಾರಿ ಆಕ್ಸಾನ್ | −60 | 120 | 0.75 | 35 |- | ಎರೆಹುಳು (''ಲುಂಬ್ರಿಕಸ್'' ) | ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಭಾರಿ ತಂತು | -70 | 100 | 1.0 | 30 |- | ಜಿರಳೆ (''ಪೆರಿಪ್ಲಾನೆಟ'' ) | ಭಾರಿ ತಂತು | -70 | 80–104 | 0.4 | 10 |- | ಕಪ್ಪೆ (''ರಾಣ'' ) | ಸೊಂಟದ ನರದ ಆಕ್ಸಾನ್ | −60 ರಿಂದ −80 | 110–130 | 1.0 | 7–30 |- | ಬೆಕ್ಕು (''ಪೆಲಿಸ್'' ) | ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಮೋಟಾರ್ ನರಕೋಶ | −55 ರಿಂದ −80 | 80–110 | 1–1.5 | 30–120 |} </center> ವಿಕಾಸದಾದ್ಯಂತ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಜೀವಿಯಲ್ಲಿನ ವೇಗವಾದ, ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಸಂಜ್ಞೆ; ಸಾಗಣೆ ವೇಗವು 110&nbsp;m/s ಅನ್ನು ಮೀರಿಸಬಹುದು, ಇದು ಶಬ್ಧದ ವೇಗದ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ವಸ್ತು ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ದೇಹದಾದ್ಯಂತ ತಿಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಹಾರ್ಮೋನು ಅಣು ದೊಡ್ಡ ಅಪಧಮನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8&nbsp;m/s ನಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವು ಹೃದಯದ ಸಂಕೋಚನದಂತಹ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆ ಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಅದರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ. ಸಾಗಣೆಯ ದೂರದೊಂದಿಗೆ ಕ್ಷೀಣಿಸದ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿರುವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನಂತಹುದೇ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸರಣಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅದರ ಮಿತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ನರ ಜಾಲ. == ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳು == {{See also|Electrophysiology}} [[ಚಿತ್ರ:Loligo vulgaris.jpg|thumb|right|250px|The giant axons of the European squid (Loligo vulgaris) were crucial for scientists to understand the action potential.|alt=ಭಾರಿ ಸ್ಕ್ವಿಡ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]] ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. 1955ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮೂರು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದವು: ಏಕ ನರಕೋಶಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳಿಂದ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು, ವೇಗದ, ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಜೀವಕೋಶದೊಳಗಿನ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ದಾಖಲಾಗುವಷ್ಟು ವಿದ್ಯುದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿಸುವುದು. ಮೊದಲ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಕ್ವಿಡ್ ಜಾತಿ ''ಲಾಲಿಗೊ'' ದ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಭಾರಿ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="keynes_1989">{{cite journal | author = Keynes RD | year = 1989 | title = The role of giant axons in studies of the nerve impulse | journal = BioEssays | volume = 10 | pages = 90–93|pmid=2541698 | doi = 10.1002/bies.950100213 | issue = 2-3}}</ref> ಈ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಬಹುದಾದಷ್ಟು ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ. (ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 1&nbsp;ಮಿಮೀ ಅಥವಾ ಒಂದು ಮಾದರಿ ನರಕೋಶಕ್ಕಿಂತ 100-ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ). ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="hodgkin_1952"/><ref name="Meunier">{{cite journal |author=Meunier C, Segev I |title=Playing the devil's advocate: is the Hodgkin-Huxley model useful? |journal=Trends Neurosci. |volume=25 |issue=11 |pages=558–63 |year=2002 |pmid=12392930 |doi=10.1016/S0166-2236(02)02278-6}}</ref> ಆದರೆ ''ಲಾಲಿಗೊ'' ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಕ್ಲ್ಯಾಂಪ್‌ನ<ref name="cole_1949">{{cite journal | author = [[Kenneth Stewart Cole|Cole KS]] | year = 1949 | title = Dynamic electrical characteristics of the squid axon membrane | journal = Arch. Sci. Physiol. | volume = 3 | pages = 253–8}}</ref> ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಯಾನಿನ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ನಾಯ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ವಿದ್ಯುತ್ ''I'' <sub>''C'' </sub> ಪೊರೆಯ ಧಾರಣಶಕ್ತಿ ''C'' ಒಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref name="junge_63_82">ಜಂಗ್, ಪುಟಗಳು 63–82.</ref> ವಿದ್ಯುತ್, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ''V'' <sub>''m'' </sub> ನ ಬದಲಾವಣೆಯ ದರದ ''C'' ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಮವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪರಿಹಾರವು ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಹರಿಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ಅನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ ''V'' <sub>''m'' </sub>ಅನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿತು (ಬದಲಾವಣೆಯ ದರವು ಶೂನ್ಯ). ಆದ್ದರಿಂದ ''V'' <sub>''m'' </sub>ಅನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೊರೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ನೇರ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಇನ್‌ಪುಟ್ ಇಂಪಿಡೆನ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾರಡೆ ಕೇಜ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಮಾಪನವು ಅಳೆಯಲಾಗುವ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಿಲ್ಲ.<ref name="kettenmann_1992">{{cite book | author = Kettenmann H, Grantyn R | year = 1992 | title = Practical Electrophysiological Methods | publisher = Wiley | location = New York | isbn = 978-0471562009}}</ref> ಮೂರನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾದ ಏಕ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸದೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಾಜಿನ ಮೈಕ್ರೊಪಿಪೆಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ಅನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ 1949ರಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ling_1949">{{cite journal | author = Ling G, Gerard RW | year = 1949 | title = The normal membrane potential of frog sartorius fibers | journal = J. Cell. Comp. Physiol. | volume = 34 | pages = 383–396 |pmid=15410483 | doi = 10.1002/jcp.1030340304 | issue = 3}}</ref> ಇದನ್ನು ಇತರ ಸಂಶೋಧಕರು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಿದರು.<ref name="nastuk_1950">{{cite journal | author = Nastuk WL, [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]] | year = 1950 | title = The electrical activity of single muscle fibers | journal = J. Cell. Comp. Physiol. | volume = 35 | pages = 39–73 | doi = 10.1002/jcp.1030350105}}</ref><ref name="brock_1952">{{cite journal | author = Brock LG, Coombs JS, Eccles JC | year = 1952 | title = The recording of potentials from motoneurones with an intracellular electrode | journal = J. Physiol. (London) | volume = 117 | pages = 431–460}}</ref> ಈ ವಿಧಾನದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ತುದಿಗಳನ್ನು 100 [[ಆ‍ಯ್ಂಗ್ ಸ್ಟ್ರಾಮ್|Å]] (10&nbsp;nm) ನಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಮಾಡಿದವು, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಇನ್‌ಪುಟ್ ಇಂಪಿಡೆನ್ಸ್ಅನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | author = Snell FM | year = 1969 | chapter = Some Electrical Properties of Fine-Tipped Pipette Microelectrodes | title = Glass Microelectrodes | editor = M. Lavallée, OF Schanne, NC Hébert | publisher = John Wiley and Sons | location = New York | id = {{LCCN|68|00|9252}}}}</ref> EOSFETಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನ್ಯೂರೊಚಿಪ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ Ca<sup>2+</sup> ಗೆ ಅಥವಾ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗೆ ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳನ್ನು ನರಕೋಶದ ಹತ್ತಿರ ಇರಿಸಲಾದ ಸಣ್ಣ ಲೋಹದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್‌ಗಳಿಂದಲೂ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು.<ref name="dyes">{{cite journal | author = Ross WN, Salzberg BM, Cohen LB, Davila HV | year = 1974 | title = A large change in dye absorption during the action potential | journal = Biophysical Journal | volume = 14 | pages = 983–986 | doi = 10.1016/S0006-3495(74)85963-1 | pmid = 4429774 | issue = 12 | pmc = 1334592}}<br />* {{cite journal | author = Grynkiewicz G, Poenie M, Tsien RY | year = 1985 | title = A new generation of Ca<sup>2+</sup> indicators with greatly improved fluorescence properties | journal = J. Biol. Chem. | volume = 260 | pages = 3440–3450 | pmid = 3838314 | issue = 6}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Single channel.png|thumb|left|As revealed by a patch clamp electrode, an ion channel has two states: open (high conductance) and closed (low conductance).|alt=ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಪೊರೆಯ ವಿಭವದ ನಕ್ಷೆ.ವಾಹಕವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾಹಕತೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಡಿಮೆ ವಾಹಕತೆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.]] ಗಾಜಿನ ಮೈಕ್ರೊಪಿಪೆಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಪ್ರವಾಹದ(ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ) ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಿಂದ, ಏಕ ಅಯಾನು ವಾಹಕದ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅರ್ವಿನ್ ನೆಹೆರ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಟ್ ಸ್ಯಾಕಮ್ಯಾನ್ 1970ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಚ್ ಕ್ಲ್ಯಾಂಪ್ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದುದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು 1991ರಲ್ಲಿ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಔಷಧ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Nobel_1991">{{cite press release | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1991/press.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1991 | publisher = The Royal Swedish Academy of Science | year = 1991 | accessdate = 2010-02-21 }}</ref> ಅಯಾನಿನ ವಾಹಕಗಳು ತೆರೆಯುವ, ಮುಚ್ಚುವ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲಾದ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಸಾಗಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯೆಂದು ಪ್ಯಾಚ್-ಕ್ಲ್ಯಾಂಪ್ ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಏಕಕಾಲದ ಮಲ್ಟಿಸೈಟ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಟ್ರಾ ಸ್ಪೇಷಿಯಲ್ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್(ಅತಿ ಸ್ಥಳವಿಸ್ತಾರದ ಪೃಥಕ್ಕರಣ)ನ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್(ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿತ್ರಿಸುವಿಕೆ) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಕಾರ್ಡಿಯೊಮಿಯೊಸೈಟ್ ಪೊರೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತೇಪೆಯಿಂದ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid19289075">{{cite journal | author = Bu G, Adams H, Berbari EJ, Rubart M | title = Uniform action potential repolarization within the sarcolemma of in situ ventricular cardiomyocytes | journal = Biophys. J. | volume = 96 | issue = 6 | pages = 2532–46 | year = 2009 | month = March | pmid = 19289075 | pmc = 2907679 | doi = 10.1016/j.bpj.2008.12.3896 | url = | issn = }}</ref> == ನ್ಯೂರೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು(ನರ-ವಿಷಕಾರಿಗಳು) == [[ಚಿತ್ರ:Puffer Fish DSC01257.JPG|thumb|right|Tetrodotoxin is a lethal toxin found in pufferfish that inhibits the voltage-sensitive sodium channel, halting action potentials.|alt=ಪಫರ್‌ಫಿಶ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]] ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೆಲವು ನ್ಯೂರೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಕೃತಕವಾಗಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ, ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಫರ್‌ಫಿಶ್ನ ಟೆಟ್ರೊಡೊಟಾಕ್ಸಿನ್ ಮತ್ತು ''ಗೋನ್ಯಲಾಕ್ಸ್'' ‌ನ ("ರೆಡ್ ಟೈಡ್"‌ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಡೈನೊಫ್ಲೇಜಿಲ್ಲೇಟ್ ಜಾತಿ) ಸ್ಯಾಕ್ಸಿಟಾಕ್ಸಿನ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ;<ref name="TTX_refs">{{cite journal | author = Nakamura Y, Nakajima S, Grundfest H | year = 1965 | title = The effect of tetrodotoxin on electrogenic components of squid giant axons | journal = J. Gen. Physiol. | volume = 48 | pages = 985–996 | doi = 10.1085/jgp.48.6.975}}<br />* {{cite journal | author = Ritchie JM, Rogart RB | year = 1977 | title = The binding of saxitoxin and tetrodotoxin to excitable tissue | journal = Rev. Physiol. Biochem. Pharmacol. | volume = 79 | pages = 1–50 | doi = 10.1007/BFb0037088 | pmid = 335473}}<br />* {{cite journal | author = Keynes RD, Ritchie JM | year = 1984 | title = On the binding of labelled saxitoxin to the squid giant axon | journal = Proc. R. Soc. Lond. | volume = 239 | pages = 393–434}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ, ಕಪ್ಪು ಮಾಂಬ ಹಾವಿನ ಡೆಂಡ್ರೊಟಾಕ್ಸಿನ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ವಾಹಕವನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳ ಅಂತಹ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ, ಇತರ ವಾಹಕಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅವು ಅಫಿನಿಟಿ ಕ್ರೋಮಟಾಗ್ರಫಿಯಿಂದ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯುಕ್ತಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಅಂತಹ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನ್ಯೂರೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆವಾಗ ಅವನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಆಯುಧಗಳಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೀಟಗಳ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ನ್ಯೂರೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಾಗಿವೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಕೃತಕ ಪರ್ಮೆತ್ರಿನ್, ಇದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸೋಡಿಯಂ ವಾಹಕಗಳ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೀಟಗಳ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳಿಗೂ ಮಾನವನ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಿಂದ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಇತರ ನ್ಯೂರೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನರಸ್ನಾಯುಕ ಸೇರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ತಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:PurkinjeCell.jpg|thumb|left|Image of two Purkinje cells (labeled as A) drawn by Santiago Ramón y Cajal. Large trees of dendrites feed into the soma, from which a single axon emerges and moves generally downwards with a few branch points. The smaller cells labeled B are granule cells.|alt=ಎರಡು ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಕೈಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರ, ಅವುಗಳ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ, ಇವು ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗ್ರ್ಯಾನುಲೆ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಕೂಡಿವೆ.]] ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಲ್ಯುಗಿ ಗಲ್ವಾನಿಯು ಅಂಗಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಗಮನಿಸಿದನು, ಆತನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ 1791ರಿಂದ 1797ರವರೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು.<ref name="piccolino_1997">{{cite journal | author = Piccolino M | year = 1997 | title = Luigi Galvani and animal electricity: two centuries after the foundation of electrophysiology | journal = Trends in Neuroscience | volume = 20 | pages = 443–448 | doi = 10.1016/S0166-2236(97)01101-6}}</ref> ಗಲ್ವಾನಿಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಅಲೆಸ್ಸಾಂಡ್ರೊ ವೋಲ್ಟ ವೋಲ್ಟಾಯಿಕ್ ಪೈಲ್ಅನ್ನು—ಆರಂಭಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಬ್ಯಾಟರಿ— ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವು. ಅದರಿಂದ ಆತನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ (ಉದಾ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಈಲ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಒಮ್ಮುಖ-ಪ್ರವಾಹ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗಳಿಗೆ ಶರೀರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು.<ref name="piccolino_2000">{{cite journal | author = Piccolino M | year = 2000 | title = The bicentennial of the Voltaic battery (1800–2000): the artificial electric organ | journal = Trends in Neuroscience | volume = 23 | pages = 147–151 | doi = 10.1016/S0166-2236(99)01544-1}}</ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ ನರಕೋಶಗಳ ಸಮೂಹ) ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ನರಗಳ ಅಂಗಾಂಶವು ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಸಲಾದ ನಾಳಗಳ ಜಾಲದಿಂದ (''ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್'' ) ಅಲ್ಲದೆ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.<ref name="history">{{cite book | author = Brazier MAB | year = 1961 | title = A History of the Electrical Activity of the Brain | publisher = Pitman | location = London}}<br />* {{cite book | author = McHenry LC | year = 1969 | title = Garrison's History of Neurology | publisher = Charles C. Thomas | location = Springfield, IL}}<br />* {{cite book | author = Swazey J, Worden FG | year = 1975 | title = Paths of Discovery in the Neurosciences | publisher = The MIT Press | location = Cambridge, MA}}</ref> ಕಾರ್ಲೊ ಮ್ಯಾಟೆಯುಸಿಯು ಗಲ್ವಾನಿಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಗಳು ವೋಲ್ಟೇಜ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲದೇ ಅವು ಏಕಮುಖ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು ಎಂದು ತೋರಿಸಿದನು. ಮ್ಯಾಟೆಯುಸಿಯ ಈ ಕೆಲಸವು ಜರ್ಮನ್ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನಿ ಎಮಿಲ್ ಡ್ಯು ಬಾಯ್ಸ್-ರೇಮಂಡ್‌ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಆತನು 1848ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸಂಚಲನಾ ವೇಗವನ್ನು ಡ್ಯು ಬಾಯ್ಸ್-ರೇಮಂಡ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಹರ್ಮ್ಯಾನ್ ವನ್ ಹೆಲ್ಮ್‌ಹಾಲ್ಟ್ಜ್ 1850ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದನು. ನರಗಳ ಅಂಗಾಂಶವು ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ವೈದ್ಯ ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ ರಾಮನ್ ವೈ ಕಾಜಲ್ ಮತ್ತು ಆತನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೊ ಗೋಲ್ಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸಿದರು, ಅದರಿಂದ ಅವರು ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆವಹಿಸಿ ನರಕೋಶಗಳ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಗಿ ಮತ್ತು ರಾಮನ್ ನೈ ಕಾಜಲ್ 1906ರಲ್ಲಿ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Nobel_1906">{{cite press release | url = http://nobelprize.org/medicine/laureates/1906/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1906 | publisher = The Royal Swedish Academy of Science | year = 1906 | accessdate = 2010-02-21 | archive-date = 2008-12-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081204190959/http://nobelprize.org/medicine/laureates/1906/index.html | url-status = dead }}</ref> ಅವರ ಈ ಕೆಲಸವು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನರ-ರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಇದ್ದ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿತು; ಗೋಲ್ಗಿಯು ನರವ್ಯೂಹದ ಜಾಲ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟನು. [[ಚಿತ್ರ:3b8e.png|thumb|right|Ribbon diagram of the sodium–potassium pump in its E2-Pi state. The estimated boundaries of the lipid bilayer are shown as blue (intracellular) and red (extracellular) planes.|alt=ಲಂಬವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಸೋಡಿಯಂ–ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಪಂಪ್‌ನ ಕಾರ್ಟೂನ್ ರೇಖಾಚಿತ್ರ, ಇದು ಎರಡು ಸಮಾಂತರ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಒಂದು ಲಿಪಿಡ್ ದ್ವಿ-ಪದರದ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಿಂದ ಆವರಿಸಿದೆ.ಲಿಪಿಡ್ ದ್ವಿ-ಪದರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಭಾಗವು ಸಮಾಂತರ-ವಿರೋಧ(ಆಂಟಿ-ಪ್ಯಾರಲಲ್) ಬೀಟಾ ಪದರಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮಿಶ್ರ ಆಲ್ಫಾ-ಹೆಲಿಕ್ಸ್/ಬೀಟಾ-ಪದರ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಜೀವಕೋಶದೊಳಗಿನ ಡೊಮೇನ್ ಸಹ ಇರುತ್ತದೆ.]] 20ನೇ ಶತಮಾನವು ವಿದ್ಯುತ್-ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸುವರ್ಣಯುಗ. 1902ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1912ರಲ್ಲಿ, ಜೂಲಿಯಸ್ ಬರ್ನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಈ ಆಧಾರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ಅಯಾನುಗಳ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದನು.<ref name="bernstein_1902_1912">{{cite journal | author = [[Julius Bernstein|Bernstein J]] | year = 1902 | title = Untersuchungen zur Thermodynamik der bioelektrischen Ströme | journal = Pflüger's Arch. Ges. Physiol. | volume = 92 | pages = 521–562 | doi = 10.1007/BF01790181}}<br />* {{cite book | author = [[Julius Bernstein|Bernstein J]] | year = 1912 | title = Elektrobiologie | publisher = Vieweg und Sohn | location = Braunschweig}}</ref> ಬರ್ನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಈ ಆಧಾರಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕೆನ್ ಕೋಲೆ ಮತ್ತು ಹೋವರ್ಡ್ ಕರ್ಟಿಸ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು, ಇವರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯ ವಾಹಕತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆಂದು ತೋರಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal | author = [[Kenneth Stewart Cole|Cole KS]], Curtis HJ | year = 1939 | title = Electrical impedance of the squid giant axon during activity | journal = J. Gen. Physiol. | volume = 22 | pages = 649–670 | doi = 10.1085/jgp.22.5.649 | pmid = 19873125 | issue = 5 | pmc = 2142006}}</ref> 1907ರಲ್ಲಿ, ಲೂಯಿಸ್ ಲ್ಯಾಪಿಕ್ಯು ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವುದರಿಂದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದನು<ref>{{cite journal | author = [[Lapicque L]] | year = 1907 | title = Recherches quantitatives sur l’excitationelectrique des nerfs traitee comme une polarisation | journal = J. Physiol. Pathol. Gen | volume = 9| pages = 620– 635}}</ref>. ಇದನ್ನು ನಂತರ ಅಯಾನಿನ ವಾಹಕತ್ವದ ಬಲವಿಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದು ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. 1949ರಲ್ಲಿ, ಅಲನ್ ಹಾಡ್ಗ್‌ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಕಟ್ಜ್ ಬರ್ನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಆಧಾರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ, ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಪೊರೆಯು ವಿವಿಧ ಅಯಾನುಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಂನ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆಂದು ಅವರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.<ref name="hodgkin_1949">{{cite journal | author = [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]], [[Bernard Katz|Katz B]] | year = 1949 | title = The effect of sodium ions on the electrical activity of the giant axon of the squid | journal = J. Physiology | volume = 108 | pages = 37–77}}</ref> ಈ ಸಾಲು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು 1952ರಲ್ಲಿ ಹಾಡ್ಗ್‌ಕಿನ್, ಕಟ್ಜ್ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರಿವ್ ಹಕ್ಸ್ಲೆ ಮೊದಲಾದವರ ಐದು ಸಂಶೋಧನಾ-ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಕ್ಲ್ಯಾಂಪ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪುನಃರಚಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು.<ref name="hodgkin_1952">{{cite journal | author = [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]], [[Andrew Huxley|Huxley AF]], [[Bernard Katz|Katz B]] |title = Measurements of current-voltage relations in the membrane of the giant axon of ''Loligo'' | journal = Journal of Physiology | year = 1952 | volume = 116 | pages = 424–448 | pmid = 14946713 | issue = 4 | pmc = 1392213}}<br />* {{cite journal | author = [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]], [[Andrew Huxley|Huxley AF]] |title = Currents carried by sodium and potassium ions through the membrane of the giant axon of ''Loligo''|journal=Journal of Physiology | year = 1952 | volume = 116 | pages = 449–472 | pmid = 14946713 | issue = 4 | pmc = 1392213}}<br />* {{cite journal | author = [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]], [[Andrew Huxley|Huxley AF]] | title = The components of membrane conductance in the giant axon of ''Loligo'' | journal = J Physiol | year = 1952 | volume = 116 | pages= 473–496 | pmid = 14946714 | issue = 4 | pmc = 1392209}}<br />* {{cite journal | author=[[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]], [[Andrew Huxley|Huxley AF]] | title = The dual effect of membrane potential on sodium conductance in the giant axon of ''Loligo'' | journal = J Physiol | year = 1952 | volume = 116 | pages = 497–506 | pmid = 14946715 | issue=4 | pmc=1392212}}<br />* {{cite journal | author = [[Alan Lloyd Hodgkin|Hodgkin AL]], [[Andrew Huxley|Huxley AF]] | title = A quantitative description of membrane current and its application to conduction and excitation in nerve | journal = J Physiol | year = 1952 | volume = 117 | pages = 500–544 | pmid = 12991237 | issue = 4 | pmc = 1392413}}</ref> ಹಾಡ್ಗ್‌ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಹಕ್ಸ್ಲೆ ಅವರ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಅವು "ತೆರೆಯುವ", "ಮುಚ್ಚುವ" ಮತ್ತು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ" ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಈ ಆಧಾರಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಭಾಗ-1970ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1980ರಲ್ಲಿ ಅರ್ವಿನ್ ನೆಹೆರ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಟ್ ಸ್ಯಾಕ್‌ಮ್ಯಾನ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಇವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಯಾನು ವಾಹಕಗಳ ವಾಹಕತ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಪ್ಯಾಚ್ ಕ್ಲ್ಯಾಂಪ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref name="patch_clamp">{{cite journal | author = [[Erwin Neher|Neher E]], [[Bert Sakmann|Sakmann B]] | year = 1976 | title = Single-channel currents recorded from membrane of denervated frog muscle fibres | journal = Nature | volume = 260 | pages = 779–802}}<br />* {{cite journal | author = Hamill OP, Marty A, [[Erwin Neher|Neher E]], [[Bert Sakmann|Sakmann B]], Sigworth FJ | year = 1981 | title = Improved patch-clamp techniques for high-resolution current recording from cells and cell-free membrane patches | journal = Pflugers Arch. | volume = 391 | pages = 85–100 | doi = 10.1007/BF00656997 | pmid = 6270629 | issue = 2}}<br />* {{cite journal | doi = 10.1038/scientificamerican0392-44 | author = [[Erwin Neher|Neher E]], [[Bert Sakmann|Sakmann B]] | year = 1992 | title = The patch clamp technique | journal = Scientific American | volume = 266 | pages = 44–51 | pmid = 1374932 | issue = 3}}</ref> 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧಕರು ಪರಮಾಣು-ಪೃಥಕ್ಕರಣದ ಸ್ಫಟಿಕ ರಚನೆ,<ref name="doyle_1998">{{cite journal | author = Doyle DA, Morais Cabral J, Pfuetzner RA, Kuo A, Gulbis JM, Cohen SL, ''et al.'' | year = 1998 | title = The structure of the potassium channel, molecular basis of K<sup>+</sup> conduction and selectivity | journal = Science | volume = 280 | pages = 69–77 | doi = 10.1126/science.280.5360.69 | pmid = 9525859 | issue = 5360}}<br />* {{cite journal | author = Zhou Y, Morias-Cabrak JH, Kaufman A, MacKinnon R | year = 2001 | title = Chemistry of ion coordination and hydration revealed by a K<sup>+</sup>-Fab complex at 2.0 A resolution | journal = Nature | volume = 414 | pages = 43–48 | doi = 10.1038/35102009 | pmid = 11689936 | issue = 6859}}<br />* {{cite journal | author = Jiang Y, Lee A, Chen J, Ruta V, Cadene M, Chait BT, MacKinnon R | year = 2003 | title = X-ray structure of a voltage-dependent K<sup>+</sup> channel | journal = Nature | volume = 423 | pages = 33–41 | doi = 10.1038/nature01580 | pmid = 12721618 | issue = 6935}}</ref> (ಪ್ರಖರ ಬೆಳಕಿನ)ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ ದೂರ ಮಾಪನಗಳು<ref name="FRET">{{cite journal | author = Cha A, Snyder GE, Selvin PR, Bezanilla F | year = 1999 | title = Atomic-scale movement of the voltage-sensing region in a potassium channel measured via spectroscopy | journal = Nature | volume = 402 | pages = 809–813 | doi = 10.1038/45552 | pmid = 10617201 | issue = 6763}}<br />* {{cite journal | author = Glauner KS, Mannuzzu LM, Gandhi CS, Isacoff E | year = 1999 | title = Spectroscopic mapping of voltage sensor movement in the ''Shaker'' potassium channel | journal = Nature | volume = 402 | pages = 813–817 | doi = 10.1038/45561 | pmid = 10617202 | issue = 6763}}<br />* {{cite journal | author = Bezanilla F | year = 2000 | title = The voltage sensor in voltage-dependent ion channels | journal = Physiol. Rev. | volume = 80 | pages = 555–592 | pmid = 10747201 | issue = 2}}</ref> ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೊ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೊಸ್ಕೋಪಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು; ಈ ವಾಹಕತ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮತ್ತು ವಾಹಕಗಳ ಅಯಾನುಗಳ<ref name="yellen_2002">{{cite journal | author = Yellen G | year = 2002 | title = The voltage-gated potassium channels and their relatives | journal = Nature | volume = 419 | pages = 35–42 | doi = 10.1038/nature00978 | pmid = 12214225 | issue = 6902}}</ref> ಆಯ್ಕೆಯ ರಚನಾತ್ಮಕ ಆಧಾರವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="cryoEM">{{cite journal | author = Catterall WA | year = 2001 | title = A 3D view of sodium channels | journal = Nature | volume = 409 | pages = 988–999 | doi = 10.1038/35059188 | pmid = 11234048 | issue = 6823}}<br />* {{cite journal | author = Sato C, Ueno Y, Asai K, Takahashi K, Sato M, Engel A, ''et al.'' | year = 2001 | title = The voltage-sensitive sodium channel is a bell-shaped molecule with several cavities | journal = Nature | volume = 409 | pages = 1047–1051 | doi = 10.1038/35059098 | pmid = 11234014 | issue = 6823}}</ref> ಜೂಲಿಯಸ್ ಬರ್ನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತದ ತಟಸ್ಥ ವಿಭವಕ್ಕೆ ನರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಇದನ್ನು ಡೇವಿಡ್ E. ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದು, 1943ರಲ್ಲಿ ನಾಮಸೂಚ್ಯಕ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಮೀಕರಣವಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.<ref name="goldman_1943">{{cite journal | author = Goldman DE | year = 1943 | title = Potential, impedance and rectification in membranes | journal = J. Gen. Physiol. | volume = 27 | pages = 37–60 | doi = 10.1085/jgp.27.1.37 | pmid = 19873371 | issue = 1 | pmc = 2142582}}</ref> ಸೋಡಿಯಂ–ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ ಪಂಪ್ಅನ್ನು 1957ರಲ್ಲಿ<ref>{{cite journal | author = Skou J | title = The influence of some cations on an adenosine triphosphatase from peripheral nerves | journal = Biochim Biophys Acta | volume = 23 | issue = 2 | pages = 394–401 | year = 1957 | pmid = 13412736 | doi = 10.1016/0006-3002(57)90343-8}}; {{cite press release | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1997/press.html | title = The Nobel Prize in Chemistry 1997 | publisher = The Royal Swedish Academy of Science | year = 1997 | accessdate = 2010-02-21 }}</ref> ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು<ref name="hodgkin_1955"/><ref name="caldwell_1960"/><ref name="caldwell_1957">{{cite journal | author = Caldwell PC, Keynes RD | year = 1957 | title = The utilization of phosphate bond energy for sodium extrusion from giant axons | journal = J. Physiol. (London) | volume = 137 | pages = 12–13P}}</ref> ಹಾಗೂ X-ಕಿರಣ ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅದರ ಪರಮಾಣು-ಪೃಥಕ್ಕರಣ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವು.<ref name="Na_K_pump_structure">{{cite journal | author = Morth JP, Pedersen PB, Toustrup-Jensen MS, Soerensen TLM, Petersen J, Andersen JP, Vilsen B, Nissen P | year = 2007 | title = Crystal structure of the sodium–potassium pump | journal = Nature | volume = 450 | pages = 1043–1049 | doi = 10.1038/nature06419 | pmid = 18075585 | issue = 7172}}</ref> ಸಂಬಂಧಿತ ಅಯಾನಿನ ಪಂಪ್‌ಗಳ ಸ್ಫಟಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು, ಇವು ಈ ಆಣ್ವಿಕ ರಚನೆಗಳು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆಯೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | author = Lee AG, East JM | year = 2001 | title = What the structure of a calcium pump tells us about its mechanism | journal = Biochemical Journal | volume = 356 | pages = 665–683|pmid= 11389676 | doi = 10.1042/0264-6021:3560665 | issue = Pt 3 | pmc = 1221895}}</ref> == ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಗಳು == {{Main|Quantitative models of the action potential}} [[ಚಿತ್ರ:MembraneCircuit.svg|thumb|right|448px|Equivalent electrical circuit for the Hodgkin–Huxley model of the action potential. Im and Vm represent the current through, and the voltage across, a small patch of membrane, respectively. The Cm represents the capacitance of the membrane patch, whereas the four gs represent the conductances of four types of ions. The two conductances on the left, for potassium (K) and sodium (Na), are shown with arrows to indicate that they can vary with the applied voltage, corresponding to the voltage-sensitive ion channels. The two conductances on the right help determine the resting membrane potential.|alt=ಐದು ಸಮಾಂತರ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ ರೇಖಾಚಿತ್ರ, ಅವು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶದ ಹೊರಗಿನ ದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶದೊಳಗಿನ ದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿವೆ.]] ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾದರಿಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವು ನೀಡುವ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಈ ಮಾದರಿಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಮಾದರಿಯೆಂದರೆ ಹಾಡ್ಗ್‌ಕಿನ್-ಹಕ್ಸ್ಲೆ ಮಾದರಿ, ಇದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಭವವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಆರ್ಡಿನರಿ ಡಿಫರೆನ್ಶಿಯಲ್ ಇಕ್ವೇಶನ್(ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಕಲ ಸಮೀಕರಣ) (ODE)ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="hodgkin_1952"/> ಹಾಡ್ಗ್‌ಕಿನ್-ಹಕ್ಸ್ಲೆ ಮಾದರಿಯು ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ನರದ ಪೊರೆಯ ಸರಳೀಕರಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯು ಅನೇಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸರಳೀಕೃತ ಮಾದರಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು,<ref>{{cite book | author = Hoppensteadt FC | year = 1986 | title = An introduction to the mathematics of neurons | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 0-521-31574-3}}<br />* {{cite journal | author = FitzHugh R | year = 1960 | title = Thresholds and plateaus in the Hodgkin-Huxley nerve equations | journal = J. Gen. Physiol. | volume = 43 | pages = 867–896 | doi = 10.1085/jgp.43.5.867 | pmid = 13823315 | pmc = 2195039}}<br />* {{cite journal | unused_data = Marder E | author = Kepler TB, Abbott LF | year = 1992 | title = Reduction of conductance-based neuron models | journal = Biological Cybernetics | volume = 66 | pages = 381–387 | doi = 10.1007/BF00197717 | pmid = 1562643 | issue = 5}}</ref> ಉದಾ. ಮೋರಿಸ್-ಲೆಕಾರ್ ಮಾದರಿ<ref name="morris_1981">{{cite journal | author = Morris C, Lecar H | year = 1981 | title = Voltage oscillations in the barnacle giant muscle fiber | journal = Biophysical Journal | volume = 35 | pages = 193–213 | doi = 10.1016/S0006-3495(81)84782-0 | pmid = 7260316 | issue = 1 | pmc = 1327511}}</ref> ಮತ್ತು ಫಿಟ್ಜ್‌ಹಫ್-ನ್ಯಾಗುಮೊ ಮಾದರಿ,<ref name="fitzhugh">{{cite journal | author = FitzHugh R | year = 1961 | title = Impulses and physiological states in theoretical models of nerve membrane | journal = Biophysical Journal | volume = 1 | pages = 445–466 | doi = 10.1016/S0006-3495(61)86902-6 | pmid = 19431309 | issue = 6 | pmc = 1366333}}<br />* {{cite journal | author = Nagumo J, Arimoto S, Yoshizawa S | year = 1962 | title = An active pulse transmission line simulating nerve axon | journal = Proceedings of the IRE | volume = 50 | pages = 2061–2070 | doi = 10.1109/JRPROC.1962.288235}}</ref> ಇವೆರಡೂ ಕೇವಲ ಎರಡು ಸಂಯೋಜಿತ ODE ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹಾಡ್ಗ್‌ಕಿನ್-ಹಕ್ಸ್ಲೆ ಮತ್ತು ಫಿಟ್ಜ್‌ಹಫ್-ನ್ಯಾಗುಮೊ ಮಾದರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬೋನ್‌ಹೋಫರ್-ವ್ಯಾನ್ ಡರ್ ಪೋಲ್ ಮಾದರಿಯಂತಹ<ref name="bonhoeffer_vanderPol">{{cite journal | author = Bonhoeffer KF | year = 1948 | title = Activation of Passive Iron as a Model for the Excitation of Nerve | journal = J. Gen. Physiol. | volume = 32 | pages = 69–91 | doi = 10.1085/jgp.32.1.69 | pmid = 18885679 | issue = 1 | pmc = 2213747}}<br />* {{cite journal | author = Bonhoeffer KF | year = 1953 | title = Modelle der Nervenerregung | journal = Naturwissenschaften | volume = 40 | pages = 301–311 | doi = 10.1007/BF00632438}}<br />* {{cite journal | author = [[Balthasar van der Pol|van der Pol B]] | year = 1926 | title = On relaxation-oscillations | journal = Philosophical Magazine | volume = 2 | pages = 977–992}}<br />* {{cite journal | author = [[Balthasar van der Pol|van der Pol B]], van der Mark J | year = 1928 | title = The heartbeat considered as a relaxation oscillation, and an electrical model of the heart | journal = Philosophical Magazine | volume = 6 | pages = 763–775}}<br />* {{cite journal | author = [[Balthasar van der Pol|van der Pol B]], van der Mark J | year = 1929 | title = The heartbeat considered as a relaxation oscillation, and an electrical model of the heart | journal = Arch. Neerl. Physiol. | volume = 14 | pages = 418–443}}</ref> ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ,<ref name="math_studies">{{cite book | author = Sato S, Fukai H, Nomura T, Doi S | year = 2005 | chapter = Bifurcation Analysis of the Hodgkin-Huxley Equations | title = Modeling in the Neurosciences: From Biological Systems to Neuromimetic Robotics | edition = 2nd | editor = Reeke GN, Poznanski RR, Lindsay KA, Rosenberg JR, Sporns O| publisher = CRC Press | location = Boca Raton | isbn = 978-0415328685 | pages = 459–478}}<br />* {{cite journal | author = Evans JW | year = 1972 | title = Nerve axon equations. I. Linear approximations | journal = Indiana U. Math. Journal | volume = 21 | pages = 877–885 | doi = 10.1512/iumj.1972.21.21071}}<br />* {{cite journal | author = Evans JW, Feroe J | year = 1977 | title = Local stability theory of the nerve impulse | journal = Math. Biosci. | volume = 37 | pages = 23–50 | doi = 10.1016/0025-5564(77)90076-1}}<br />* {{cite book | author = FitzHugh R | year = 1969 | chapter = Mathematical models of axcitation and propagation in nerve | title = Biological Engineering | editor = HP Schwann | publisher = McGraw-Hill | location = New York | pages = 1–85}}<br />* {{cite book | author = [[John Guckenheimer|Guckenheimer J]], [[Philip Holmes|Holmes P]] | year = 1986 | title = Nonlinear Oscillations, Dynamical Systems and Bifurcations of Vector Fields | edition = 2nd printing, revised and corrected | publisher = Springer Verlag | location = New York | isbn = 0-387-90819-6| pages = 12–16}}</ref> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್<ref name="computational_studies">{{cite book | author = Nelson ME, Rinzel J| year= 1994|chapter= The Hodgkin-Huxley Model|title=The Book of GENESIS: Exploring Realistic Neural Models with the GEneral NEural SImulation System| editor= Bower J, Beeman D | publisher = Springer Verlag | location = New York|pages= 29–49 | chapterurl=http://www.genesis-sim.org/GENESIS/iBoG/iBoGpdf/chapt4.pdf}}<br />* {{cite book | author = Rinzel J, Ermentrout GB | year = 1989 | chapter = Analysis of Neural Excitability and Oscillations | title = Methods in Neuronal Modeling: From Synapses to Networks | editor = [[Christof Koch|C. Koch]], I Segev | publisher = Bradford Book, The MIT Press | location = Cambridge, MA | isbn = 0-262-11133-0 | pages = 135–169}}</ref> ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="keener_1983">{{cite journal | author = Keener JP | year = 1983 | title = Analogue circuitry for the van der Pol and FitzHugh-Nagumo equations | journal = IEEE Trans. on Systems, Man and Cybernetics | volume = 13 | pages = 1010–1014}}</ref> ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ; ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ-ವಿಭವ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನರವ್ಯೂಹದ ಇತರ ಭಾಗದ (ಉದಾ. ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳು) ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನರದ ಮಾಪನ<ref>{{cite book | author = [[Warren Sturgis McCulloch|McCulloch WS]] | year = 1988 | title = Embodiments of Mind | publisher = The MIT Press | location = Cambridge MA | isbn = 0-262-63114-8 | pages = 19–39, 46–66, 72–141}}<br />* {{cite book | title = Neurocomputing:Foundations of Research | editors = JA Anderson, E Rosenfeld | publisher = The MIT Press | location = Cambridge, MA | isbn = 0-262-01097-6 | pages = 15–41 | author = edited by James A. Anderson and Edward Rosenfeld. | year = 1988}}</ref> ಮತ್ತು ಸರಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು, ಉದಾ. ಎಸ್ಕೇಪ್ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಜನರೇಟರ್‌ಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಇತರೆ.<ref name="cpg">{{cite book | author = Getting PA | year = 1989 | chapter = Reconstruction of Small Neural Networks | title = Methods in Neuronal Modeling: From Synapses to Networks | editor = [[Christof Koch|C Koch]] and I Segev | publisher = Bradford Book, The MIT Press | location = Cambridge, MA | isbn = 0-262-11133-0 | pages = 171–194}}</ref><ref name="pmid10713861">{{cite journal | author = Hooper SL | title = Central pattern generators | journal = Curr. Biol. | volume = 10 | issue = 5 | pages = R176 | year = 2000 | month = March | pmid = 10713861 | doi = 10.1016/S0960-9822(00)00367-5 | url = http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.133.3378&rep=rep1&type=pdf | issn = }}</ref> {{Clear}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Neuroscience}} * ಸಿಡಿಯುವುದು (ಸ್ಪೋಟ) * ಸಂಜ್ಞೆಗಳು (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ) * ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಜನರೇಟರ್ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == <references group="note"></references> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book | author = Aidley DJ, Stanfield PR | year = 1996 | title = Ion Channels: Molecules in Action | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 978-0521498821}} * {{cite book | author = Bear MF, Connors BW, Paradiso MA | year = 2001 | title = Neuroscience: Exploring the Brain | publisher = Lippincott | location = Baltimore | isbn = 0781739446}} * {{cite book | author = [[Theodore Holmes Bullock|Bullock TH]], Orkand R, Grinnell A | year = 1977 | title = Introduction to Nervous Systems | publisher = W. H. Freeman | location = New York | isbn = 0-7167-0030-1}} * {{cite journal|author=Clay JR|title= Axonal excitability revisited|journal=Prog Biophys Mol Biol|year= 2005|month= May|volume=88|issue=1|pages=59–90|pmid=15561301|doi=10.1016/j.pbiomolbio.2003.12.004}} * {{cite book | author = Deutsch S, [[Evangelia Micheli-Tzanakou|Micheli-Tzanakou E]] | year = 1987 | title = Neuroelectric Systems | publisher = New York University Press | location = New York | isbn = 0-8147-1782-9}} * {{cite book | author = [[Bertil Hille|Hille B]] | year = 2001 | title = Ion Channels of Excitable Membranes | edition = 3rd | publisher = Sinauer Associates | location = Sunderland, MA | isbn = 978-0878933211}} * {{cite book | author = Hoppensteadt FC | year = 1986 | title = An Introduction to the Mathematics of Neurons | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 0-521-31574-3}} * {{cite book | author = Johnston D, Wu SM-S | year = 1995 | title = Foundations of Cellular Neurophysiology | publisher = Bradford Book, The MIT Press | location = Cambridge, MA | isbn = 0-262-10053-3}} * {{cite book | author = Junge D | year = 1981 | title = Nerve and Muscle Excitation | edition = 2nd | publisher = Sinauer Associates | location = Sunderland MA | isbn = 0-87893-410-3}} * {{cite book | author = [[Eric R. Kandel|Kandel ER]], Schwartz JH, Jessell TM | year = 2000 | title = [[Principles of Neural Science]] | edition = 4th | publisher = McGraw-Hill | location = New York | isbn = 0-8385-7701-6}} * {{cite book | author = [[Richard Keynes|Keynes RD]], Aidley DJ | year = 1991 | title = Nerve and Muscle | edition = 2nd | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 0-521-41042-8}} * {{cite book | author = Miller C | year = 1987 | chapter = How ion channel proteins work | title = Neuromodulation: The Biochemical Control of Neuronal Excitability | editor = LK Kaczmarek, IB Levitan | publisher = Oxford University Press | location = New York | isbn = 978-0195040975 | pages = 39–63}} * {{cite book | author = Nelson DL, Cox MM | year = 2008 | title = Lehninger Principles of Biochemistry | edition = 5th | publisher = W. H. Freeman | location = New York | isbn= 978-0-7167-7108-1}} * {{cite book | author = Purves D, Augustine GJ, Fitzpatrick D, Hall WC, Lamantia A-S, McNamara JO, Williams SM | title = Neuroscience | edition= 2nd | year = 2001| publisher = Sinauer Associates | location = Sunderland, MA |chapter= Release of Transmitters from Synaptic Vesicles | isbn = 0878937250 | chapterurl=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=neurosci.section.326}} * {{cite book | author = Purves D, Augustine GJ, Fitzpatrick D, Hall WC, Lamantia A-S, McNamara JO, White LE | title = Neuroscience | edition= 4th | year = 2008 | publisher = Sinauer Associates | location = Sunderland, MA | isbn = 978-0-87893-697-7}} * {{cite book | author = [[Knut Schmidt-Nielsen|Schmidt-Nielsen K]] | year = 1997 | title = Animal Physiology: Adaptation and Environment | edition = 5th | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 978-0521570985}} * {{cite book | author = Stevens CF | year = 1966 | title = Neurophysiology: A Primer | publisher = John Wiley and Sons | location = New York}}{{LCCN|66|0|15872}}. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Spoken Wikipedia|Action_potential.ogg|2005-06-22}} ;ಅನಿಮೇಶನ್ಸ್ * [http://www.blackwellpublishing.com/matthews/channel.html ಅಯೋನಿಕ್ ಫ್ಲೊ ಇನ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050625075706/http://www.blackwellpublishing.com/matthews/channel.html |date=2005-06-25 }} - ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ * [http://www.blackwellpublishing.com/matthews/actionp.html ಆಕ್ಷನ್ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್ ಪ್ರೊಪಗೇಶನ್ ಇನ್ ಮಯಲಿನೇಟೆಡ್ ಆಂಡ್ ಅನ್‌ಮಯಲಿನೇಟೆಡ್ ಆಕ್ಸಾನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070615135508/http://www.blackwellpublishing.com/matthews/actionp.html |date=2007-06-15 }} - ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ * [http://thevirtualheart.org/CAPindex.html ಜನರೇಶನ್ ಆಫ್ AP ಇನ್ ಕಾರ್ಡಿಯಕ್ ಸೆಲ್ಸ್] ಮತ್ತು [http://thevirtualheart.org/java/neuron/apneuron.html ಜನರೇಶನ್ ಆಫ್ AP ಇನ್ ನ್ಯೂರಾನ್ ಸೆಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727112807/http://thevirtualheart.org/java/neuron/apneuron.html |date=2011-07-27 }} * [http://bcs.whfreeman.com/thelifewire/content/chp44/4402001.html ರೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080414190744/http://bcs.whfreeman.com/thelifewire/content/chp44/4402001.html |date=2008-04-14 }} - ''ಲೈಫ್: ದಿ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬಯಾಲಜಿ'', WK ಪರ್ವ್ಸ್, D ಸದಾವ, GH ಒರಿಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು HC ಹೆಲ್ಲರ್, 8ನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: WH ಫ್ರೀಮ್ಯಾನ್, ISBN 978-0-7167-7671-0. * [http://www.nernstgoldman.physiology.arizona.edu/ ಅಯೋನಿಕ್ ಮೋಶನ್ ಆಂಡ್ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಫಾರ್ ಆರ್ಬಿಟ್ರರಿ ಅಯಾನಿಕ್ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100808191814/http://www.nernstgoldman.physiology.arizona.edu/ |date=2010-08-08 }} - ಅರಿಜೋನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ * [http://www.brainu.org/files/movies/action_potential_cartoon.swf ಎ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟಿಂಗ್ ದಿ ಆಕ್ಷನ್ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್] * [http://www.1lecture.com/Biochemistry/Action%20Potential/index.html ಆಕ್ಷನ್ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್ ಪ್ರೊಪಗೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707060426/http://www.1lecture.com/Biochemistry/Action%20Potential/index.html |date=2011-07-07 }} * [http://people.virginia.edu/~hvg2s/ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಆಕ್ಷನ್ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್: ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಆಂಡ್ ಕರೆಂಟ್ ಕ್ಲಾಂಪಿಂಗ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ಸ್] * [http://cese.sourceforge.net/ ಓಪನ್-ಸೋರ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಟು ಸಿಮ್ಯುಲೇಟ್ ನ್ಯೂರನಲ್ ಆಂಡ್ ಕಾರ್ಡಿಯಕ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್] - SourceForge.net * [http://nba.uth.tmc.edu/neuroscience/s1/i1-1.html ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು ದಿ ಆಕ್ಷನ್ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್], ''ನ್ಯೂರೊಸೈನ್ಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್'' (UT ಹೌಸ್ಟನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ನರವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ) {{Commonscat|Action potentials}} {{DEFAULTSORT:Action Potential}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನರದ ಸಂಜ್ಞೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುತ್-ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ನ್ಯೂರೊಸೈನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಕೋಶದ ನರವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ನರವಿಜ್ಞಾನ]] 7x751s8p0kx2ommazc7d9utoaz9e4at 0 24834 1375362 1370898 2026-06-19T05:06:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375362 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Prozac.jpg|thumb|right|ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ (ಪ್ರೊಜಾಕ್), ಒಂದು SSRI]] [[ಚಿತ್ರ:Venlafaxine-3D-balls.png|thumb|right|ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌, ಒಂದು SNRI]] '''ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ'''ಯು ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ತಿಮಿಯಾದಂತಹ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳವಳ ಕಾಯಿಲೆಯಂತಹ ಆತಂಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು [[ಉಪಶಮನ]] ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಔಷಧಗಳೆಂದರೆ - [[ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್]] (MAOI), ಟೆಟ್ರಾಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ (TCA), ಟೆಟ್ರಾಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ (TeCA), ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್ (SSRI) ಮತ್ತು ಸಿರೊಟೋನಿನ್-ನಾರ್‌ಎಪಿನೆ‌ಫ್ರೈನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್ (SNRI). ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೋವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ವೈದ್ಯರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮತ್ತು [[ಪೈಪೋಟಿ]] ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಾದಗಳ [[ವಿಷಯ]]ವಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಔಷಧಿಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-[[ಶಮನಕಾರಿ]] ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ನಿಷೇಧಗಳು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಈ ವಾದಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಲೇಬಲ್-ಇಲ್ಲದ ಔಷಧಿಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಎರಡು ಕೊಕ್ರೇನ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಧುನಿಕ ಥೈಮೊಲೆಪ್ಟಿಕ್ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ಲಸೀಬೊದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿಲ್ಲ.<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60">{{cite journal |author=Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R |title=Selective publication of antidepressant trials and its influence on apparent efficacy |journal=N. Engl. J. Med. |volume=358 |issue=3 |pages=252–60 |year=2008 |month=January |pmid=18199864 |doi=10.1056/NEJMsa065779 }}</ref><ref name="ncbi.nlm.nih.gov">ಮಾನ್‌ಕ್ರೀಫ್ J, ವೆಸ್ಸೆಲಿ S, ಹಾರ್ಡಿ R. (2004) [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?CMD=Display&amp;DB=pubmed ಆಕ್ಟಿವ್ ಪ್ಲಸೀಬೋಸ್ ವರ್ಸಸ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್.] ''ಕೊಕ್ರೇನ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಸಿಸ್ಟ್ ರಿವ್.'' (1):CD003012.</ref> FDAಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾದ ಪ್ರಕಟಿತ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಕಟಿತ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪುನಃಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ FDAಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯು ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ೯೪%ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60"/><ref name="ncbi.nlm.nih.gov"/> ಅಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ೫೦%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60"/> ಒಟ್ಟಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ೫೧% ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60"/> - ಪ್ಲಸೀಬೊದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಕೇವಲ ಎರಡು ಪಾಯಿಂಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಇದು ಪ್ಲಸೀಬೊಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿವಿಧ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ತೋರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ೧೧%ನಿಂದ ೬೯%ಗೆ ಏರಿಸಿದೆ.<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60"/> ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾದುವೆಂದರೆ ಮಿರ್ಟಾಜೆಪೈನ್‌ - ಒಂದು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ವಿರೋಧಕ, ಇದು SSRI ಮತ್ತು SNRIS ನ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಹಾಗೂ ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌ - ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಒಪಿಯಾಡ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಟ್ರೆಮಡಾಲ್‌ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೋಲುವ ಒಂದು SNRI. ಒಪಿಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ೧೯೫೦ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದವರೆಗೆ ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯ-೧೯೬೦ರವರೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಪಿಯಾಡ್‌ ಅಥವಾ ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು ಕಾನೂನಿನ ಸಂದಿಗ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಪಿಯಾಡ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದವುಗಳ ಔಷಧೀಯ ಪ್ರಬಲತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆ-ಕೊರತೆ ಕಾಯಿಲೆ, ನಾರ್ಕೊಲೆಪ್ಸಿ(ವಿಚ್ಛಿದ್ರ ನಿದ್ರೆ) ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಉಪಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅನ್ವಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನವು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಒಪಿಯಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ಗಳೆರಡೂ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕರಿಂದ ನಲವತ್ತೆಂಟು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗಾಗಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ; ಒಪಿಯಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ಗಳೆರಡರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ದರವೂ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಈ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ, ಭಾರೀ ಪರಿಮಿತಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಒಪಿಯಾಡ್‌ ಬುಪ್ರೆನೊನಾರ್ಫಿನ್‌ ತೀವ್ರ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ತಿಳಿದ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಉಪಶಮನವಾಗುವ ಬಗ್ಗೆ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ಸಣ್ಣ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಒಪಿಯಾಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಪವಾದದಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಬಳಕೆಯು ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref>ಬಾಡ್ಕಿನ್ JA. ಮತ್ತು ಇತರರು. (1995): "ಬುಪ್ರೆನೊನಾರ್ಫಿನ್‌ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ರಿಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಡಿಪ್ರೆಶನ್", ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸೈಕೊಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿ 15:49-57. PMID 7714228</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ನಿಧಾನವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು (೨-೬ ವಾರಗಳು) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನ್ನು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಸರಿನ ಹೊರತಾಗಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಧಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಅವು ಲೇಬಲ್-ಇಲ್ಲದವಾಗಿವೆ, ಉದಾ. ಆತಂಕ ಕಾಯಿಲೆ, ಗೀಳಿನಂಥ ಅಂತರ್ನಿಬಂಧದ ಕಾಯಿಲೆ, ತಿನ್ನುವ ಕಾಯಿಲೆ, ತೀವ್ರ ನೋವು ಹಾಗೂ ಡಿಸ್ಮೆನೊರಿಯಾದಂತಹ ಕೆಲವು ಹಾರ್ಮೋನು-ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳು. ಒಂದನ್ನೇ ಅಥವಾ ಸೆಳವು-ನಿರೋಧಕಗಳೊಂದಿಗೆ (ಉದಾ. ಟೆಗ್ರೆಟಾಲ್ ಅಥವಾ ಡೆಪಕೋಟ್) ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅಟೆನ್ಶನ್-ಡಿಫಿಸಿಟ್ ಹೈಪರ್‌ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ADHD) ಮತ್ತು ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೊರಕೆ ಹೊಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೈಗ್ರೇನ್ಅನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಂಟಿ-ಸೈಕಾಟಿಕ್(ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ-ನಿರೋಧಕ)<ref>{{cite journal |doi=10.4088/JCP.v64n0512 |author=Wheeler Vega JA, Mortimer AM, Tyson PJ |title=Conventional antipsychotic prescription in unipolar depression, I: an audit and recommendations for practice |journal=The Journal of Clinical Psychiatry |volume=64 |issue=5 |pages=568–74 |year=2003 |month=May |pmid=12755661 |url=http://www.psychiatrist.com/abstracts/abstracts.asp?abstract=200305/050311.htm |access-date=2010-09-22 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717000127/http://www.psychiatrist.com/abstracts/abstracts.asp?abstract=200305/050311.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್‌<ref>{{cite journal |author=Petty F, Trivedi MH, Fulton M, Rush AJ |title=Benzodiazepines as antidepressants: does GABA play a role in depression? |journal=Biological Psychiatry |volume=38 |issue=9 |pages=578–91 |year=1995 |month=November |pmid=8573660 |doi=10.1016/0006-3223(95)00049-7}}</ref> ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯದ ಇತರ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೂ ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳು -"ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ"ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ - ದೈಹಿಕ-ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು(ಫಿಸಿಕಲ್-ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ (ಅಥವಾ SSRI) ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಹಠತ್ತಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅಹಿತಕರ ನಿವರ್ತನ-ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌ನ ಸತ್ವವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವೆಂದು ಸೂಚಿಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ'' ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾವರಹಿತವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆಗೊಳಗಾದ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಉದಾ. ಮನಶ್ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊ-ಸೆಳವಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸೂಜಿ-ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ (ಉದಾ. ನಿದ್ರಾ-ಭಂಗ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರ, ನಿಯತ ವ್ಯಾಯಾಮ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಡ ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಔಷಧಿಯನ್ನು "ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ" ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಅದು ಪ್ಲಸೀಬೊಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>"[http://healthlifeandstuff.com/2009/07/do-we-know-anything-about-antidepressants/ ಡು ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ವರ್ಕ್ ಆಸ್ ಪ್ರೋಮಿಸ್ಡ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924095828/http://healthlifeandstuff.com/2009/07/do-we-know-anything-about-antidepressants/ |date=2010-09-24 }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Saint John's wort flowers.jpg|thumb|right|250px|ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌]] ವಿವಿಧ ಓಪಿಯೇಟ್‌ಗಳು(ನಿದ್ರಾಜನಕಗಳು) (µ-ಒಪಿಯಾಡ್‌ ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು κ-ಒಪಿಯಾಡ್‌ ಗ್ರಾಹಕದ ಮೂಲಕ) ಮತ್ತು ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯ-1950ರವರೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ನಂತರ ಅವುಗಳ ಚಟ ಹಿಡಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಳಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.<ref name="Weber 1988 255–66">{{cite journal|last=Weber|first=MM|year=1988|month=July|title=Current and Historical Concepts of Opiate Treatment in Psychiatric Disorders|journal=International Clinical Psychopharmacology|volume=3|issue=3|pages=255–66|publisher=Lippincott Williams & Wilkins |pmid=3153713 |url=http://journals.lww.com/intclinpsychopharm/Abstract/1988/07000/Current_and_Historical_Concepts_of_Opiate.7.aspx |doi=10.1097/00004850-198807000-00007 |accessdate=2009-05-28|last2=Emrich|first2=HM}}</ref> ಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌ನ ಸತ್ವಗಳನ್ನು ("ನರ ಉತ್ತೇಜಕ"ವಾಗಿ) ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite journal|last=Czygan|first=FC|date=8 May 2003|title=Kulturgeschichte und Mystik des Johanniskrauts: Vom 2500 Jahre alten Apotropaikum zum aktuellen Antidepressivum|journal=Pharmazie in unserer Zeit|volume=32|issue=3|pages=184–190|publisher=WILEY-VCH Verlag|location=Weinheim|doi=10.1002/pauz.200390062|language=German|accessdate=2009-05-28|pmid=12784538}}</ref> === ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಮತ್ತು ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ === 1951ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೇಟನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸೀ ವ್ಯೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಇಬ್ಬರು ಇರ್ವಿಂಗ್ ಸೆಲಿಕಾಫ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ರಾಬಿಟ್ಜೆಕ್, ಹೋಫ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಲಾರೊಚೆಯ ಎರಡು ಹೊಸ ಕ್ಷಯರೋಗ-ನಿರೋಧಕಗಳಾದ ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಮತ್ತು ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕಡಿಮೆ ರೋಗದ ಪೂರ್ವಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಸೆಲಿಕಾಫ್ ಮತ್ತು ರಾಬಿಟ್ಜೆಕ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೀಪನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ರೋಗಿಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡರು ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದನ್ನು ವರ್ತನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು"<ref name="pmid14906149">{{cite journal|last=Selikoff|first=IJ|year=1952|month=April|title=Tuberculosis chemotherapy with hydrazine derivatives of isonicotinic acid|journal=Chest|volume=21|issue=4|pages=385–438|issn=1931-3543|pmid=14906149|url=http://www.chestjournal.org/content/21/4/385.long|accessdate=2009-05-28|doi=10.1378/chest.21.4.385|doi_brokendate=2009-10-24|last2=Robitzek|first2=EH}}</ref> ಸೀ ವ್ಯೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿನ ಕ್ಷಯರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಖಚಿತತೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗೊಳಗಾಯಿತು. 1952ರಲ್ಲಿ ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಉತ್ತೇಜಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಸಿನ್ಸಿನಟಿ ಮನೋವೈದ್ಯ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಲ್ಯೂರಿಯು ಇದನ್ನು ಅವನ ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಸಾಲ್ಜರ್, ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಅವರ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ''ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.<ref name="isbn0-88048-397-0">{{cite book|last=Healy|first=D|editor=Weissman MM|title=The treatment of depression: bridging the 21st century|url=https://books.google.com/?id=LAmBVolIG5kC|accessdate=2009-05-28|year=2001|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-0-88048-397-1|pages=10–11|chapter=The Antidepressant Drama|chapterurl=http://books.google.co.uk/books?id=LAmBVolIG5kC&printsec=frontcover#PPA7,M1}}</ref> ಅಂತಹುದೇ ಘಟನೆಯೊಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸೈಂಟ್-ಆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ವೈದ್ಯ ಜೀನ್ ಡಿಲೆಯು ಕೊಚಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಪಲ್ಮೊಮಾಲಜಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. 1952ರಲ್ಲಿ ಲೂರಿ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಜರ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಡಿಲೆ ನಿವಾಸಿ ಜೀನ್-ಫ್ರಾಂಕೋಯ್ಸ್ ಬ್ಯುಸನ್ ಒಂದಿಗೆ, ಖಿನ್ನತೆಗೊಳಗಾದ ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದನು.<ref name="Healy96">"{{cite book|last=Healy|first=David|title=The psychopharmacologists : interviews|accessdate=2009-05-28|year=c1996|publisher=Chapman and Hall|location=London|isbn=978-1-86036-008-4|page=8}}</ref> ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯಾಗಿ ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಕಾರಿ ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ನಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು.<ref name="isbn0-88048-397-0"/> ಆದರೂ ಇದು ಕ್ಷಯರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮವು ಈಗಲೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ Aಯ ದುರ್ಬಲ ನಿರೋಧದೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿರುವ ಡೈಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌‌‌ನ ಪ್ರತಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="isbn1-86036-010-6">{{cite book |author=Healy, David |title=The Psychopharmacologists: Volume 2 |publisher=A Hodder Arnold Publication |year=1998 |pages=132–4 |isbn=978-1-86036-010-7 }}</ref> ಸೆಲಿಕಾಫ್‌ ಮತ್ತು ರಾಬಿಟ್ಜೆಕ್ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಷಯರೋಗ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಔಷಧಿ ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ "ಮನೋ-ಉತ್ತೇಜಕ" ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ವಿಷಕಾರಿ.<ref name="pmid12998444">{{cite journal |author=Robitzek EH, Selikoff IJ, Mamlok E, Tendlau |title=Isoniazid and its isopropyl derivative in the therapy of tuberculosis in humans: comparative therapeutic and toxicologic properties |journal=Chest |volume=23 |issue=1 |pages=1–15 |year=1953 |pmid=12998444 |url=http://www.chestjournal.org/content/23/1/1.long |doi=10.1378/chest.23.1.1 |doi_brokendate=2009-10-24 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಸ್ಮಿತ್, ಗಾರ್ಡನ್ ಕ್ಯಾಮ್ಯಾನ್, ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರ್ಯಾನೆ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಐಡ್ ಮೊದಲಾದವರ ಸಂಶೋಧನಾ-ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದವು. ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಜೆಲ್ಲರ್ ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಪ್ರಬಲ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.<ref name="pmid18004120">{{cite journal |author=López-Muñoz F, Alamo C, Juckel G, Assion HJ |title=Half a century of antidepressant drugs: on the clinical introduction of monoamine oxidase inhibitors, tricyclics, and tetracyclics. Part I: monoamine oxidase inhibitors |journal=J Clin Psychopharmacol |volume=27 |issue=6 |pages=555–9 |year=2007 |pmid=18004120 |doi=10.1097/jcp.0b013e3181bb617 }}</ref> ರಾಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಭಾವಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ನಥನ್ ಕ್ಲೈನ್ ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ಅನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ "ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ"ವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುವವರೆಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.<ref name="pmid18004120"/><ref>{{cite news|title=Psychic Energizer|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,862555,00.html|date=April 15, 1957|publisher=Time Magazine|accessdate=2009-05-28|archive-date=2013-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130811223331/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C862555%2C00.html|url-status=dead}}</ref> ರೊಚೆಯು ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಲೇಬಲ್-ಇಲ್ಲದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು‌.<ref name="pmid18004120"/> ನಂತರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಾರಾಟವು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿತು. ಆದರೆ 1961ರಲ್ಲಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಹೆಪಟೊಟಾಕ್ಸಿಸಿಟಿ(ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ-ವಿಷಕಾರಿತ್ವ)ಯಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="pmid18004120"/> === ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ === ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ("ಮೂರು ಸುರುಳಿಯ") ಸಂಯುಕ್ತವು ಗಮನಾರ್ಹ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೊದಲು 1957ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೊಲಾಂಡ್ ಕುಹ್ನ್ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟಮೀನ್-ರೋಧಕ ಜನ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ನ್ಯೂರೊಲೆಪ್ಟಿಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1955ರಲ್ಲಿ ರಿಸರ್ಪೀನ್‌ ಆತಂಕಕಾರಿ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ಲಸೀಬೊಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ನ್ಯೂರೊಲೆಪ್ಟಿಕ್‌ಗಳು (ಅಕ್ಷರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ "ನರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು" ಅಥವಾ "ನರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು") ಶಾಮಕ ಮತ್ತು ಆಂಟಿ-ಸೈಕಾಟಿಕ್‌‌ಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು. ಕ್ಲೋರ್‌ಪ್ರೊಮಜೈನ್ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಕುಹ್ನ್ ಗೈಗಿ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ, "G 22355" ಸಂಯುಕ್ತವು (1951ರಲ್ಲಿ USನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಫ್ಲಿಗರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಂಡರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದ) ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ನರಗಳ ಚಲನೆಯ ವಿಲಂಬನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.<ref>{{cite journal|last=Kuhn|first=R|year=1958|month=November|title=The Treatment of Depressive States with G 22355 (Imipramine Hydrochloride)|journal=American Journal of Psychiatry|volume=115|issue=5|pages=459–464|publisher=American Psychiatric Association|doi=10.1176/appi.ajp.115.5.459|url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/115/5/459?ijkey=366b7fc177f17d99017ed6276c3fa6a9411f8a7c&keytype2=tf_ipsecsha|accessdate=2009-05-28|pmid=13583250|doi_brokendate=2009-10-24}}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕುಹ್ನ್ "ಥೈಮೊಲೆಪ್ಟಿಕ್" (ಅಕ್ಷರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ, "ನರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು" ಎಂಬರ್ಥವಿರುವ ನ್ಯೂರೊಲೆಪ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು") ಎಂದು ಕರೆದ ಅವನ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಮೊದಲು 1955-56ರಲ್ಲಿ ವರದಿಮಾಡಿದನು. ಇವು ಕ್ರಮೇಣ ಊರ್ಜಿತಗೊಂಡು, ಮೊದಲ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿತು, ಇದನ್ನು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದವು. === ನಂತರದ ಇತಿಹಾಸ === ಈ ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳು 1950ರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು ಸೂಚಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳಾದವು. ಪ್ರತಿ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ 50ರಿಂದ 100 ಮಂದಿ ಜನರು ಈ ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಗಳು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1960ರ ಸಂದರ್ಭದ ಮಾರಾಟವು ವಿವಿಧ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಧಾನ ಟ್ರಾಂಕ್ವಿಲೈಜರ್‌ಗಳು (ನ್ಯೂರೊಲೆಪ್ಟಿಕ್‌/ಆಂಟಿ-ಸೈಕಾಟಿಕ್‌) ಮತ್ತು ಅಪ್ರಧಾನ ಟ್ರಾಂಕ್ವಿಲೈಜರ್‌ಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್‌) ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="3faces">{{cite journal |author=Healy D |title=The three faces of the antidepressants: a critical commentary on the clinical-economic context of diagnosis |journal=J. Nerv. Ment. Dis. |volume=187 |issue=3 |pages=174–80 |year=1999 |month=March |pmid=10086474 |doi=10.1097/00005053-199903000-00007 |url=http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=0022-3018&volume=187&issue=3&spage=174 |access-date=2010-09-22 |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111120405/http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=0022-3018&volume=187&issue=3&spage=174 |url-status=dead }}</ref> ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್ಅನ್ನು‌ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅನಂತರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. MAO ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳ ಬಳಕೆಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ, ಕೇವಲ MAO-A ಉಪ-ಪ್ರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ "ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ-ತರಬಲ್ಲ(ರಿವರ್ಸಿಬಲ್)" ರೂಪಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref name="3faces"/><ref>{{cite journal |author=Pletscher A |title=The discovery of antidepressants: a winding path |journal=Experientia |volume=47 |issue=1 |pages=4–8 |year=1991 |month=January |pmid=1999242 |doi= 10.1007/BF02041242|url=}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಔಷಧ-ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು 1960ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌‌ನ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಶಕ್ತಿಕೊಡುವ ಮತ್ತು ನರಗಳ ಅಥವಾ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆಯೆಂದು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 1969ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಲಿಂಡ್‌ಕ್ವಿಸ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಲ್ಯಾಪಿನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸೆನ್‌ಕ್ರಗ್ ಸೂಚಿಸಿದರು) ಕ್ರಮೇಣ ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವ ಹಿಸ್ಟಮೀನ್-ರೋಧಕ-ಜನ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ತರ್ಕಬದ್ಧ ಔಷಧಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಜೈಮೆಲಿಡೈನ್‌ ಅಂತಹ ಮೊದಲ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 1971ರಲ್ಲಿ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಸಂಯುಕ್ತವೆಂದರೆ ಇಂಡಲ್ಪೈನ್‌. ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ (ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)ನಿಂದ 1988ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಅಂಗೀಕೃತವಾಯಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಇದು ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್ SSRI ಆಯಿತು. ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ ಎಲಿ ಲಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ 1970ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮಾಲೊಯ್, ಡೇವಿಡ್ ವೋಂಗ್ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite journal |author=Domino EF |title=History of modern psychopharmacology: a personal view with an emphasis on antidepressants |journal=Psychosom Med |volume=61 |issue=5 |pages=591–8 |year=1999 |pmid=10511010 |doi= |url=http://www.psychosomaticmedicine.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10511010}}</ref><ref>{{cite journal |author=Wong DT, Bymaster FP, Horng JS, Molloy BB |title=A new selective inhibitor for uptake of serotonin into synaptosomes of rat brain: 3-(p-trifluoromethylphenoxy). N-methyl-3-phenylpropylamine |journal=J. Pharmacol. Exp. Ther. |volume=193 |issue=3 |pages=804–11 |year=1975 |month=June |pmid=1151730 |doi= |url=http://jpet.aspetjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=1151730 |access-date=2010-09-22 |archive-date=2021-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211119145719/https://jpet.aspetjournals.org/content/193/3/804.long |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಬಳಕೆಯು 19ನೇ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಹೈಪರಿಕಮ್‌ ಸತ್ತ್ವಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದವು, ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಆದವು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರಿಂದ ಸೂಚನೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದವು. ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು 1970 ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನಂತರ 1990ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನಹರಿಸಿ ಇವುಗಳ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |author=Linde K, Ramirez G, Mulrow CD, Pauls A, Weidenhammer W, Melchart D |title=St John's wort for depression--an overview and meta-analysis of randomised clinical trials |journal=BMJ |volume=313 |issue=7052 |pages=253–8 |year=1996 |month=August |pmid=8704532 |pmc=2351679 |doi= |url=http://bmj.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=8704532}}</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ-ಮಾರಾಟಾದ ಔಷಧಿ (OTC) ಅಥವಾ ಪೂರೈಕೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ನರ-ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಅಂಶಗಳ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೈಪರ್‌ಫೋರಿನ್‌, ಬಗ್ಗೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು.<ref>{{cite journal |author=Müller WE |title=Current St John's wort research from mode of action to clinical efficacy |journal=Pharmacol. Res. |volume=47 |issue=2 |pages=101–9 |year=2003 |month=February |pmid=12543057 |doi= 10.1016/S1043-6618(02)00266-9|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1043661802002669}}</ref><ref>{{cite journal |author=Nathan PJ |title=Hypericum perforatum (St John's Wort): a non-selective reuptake inhibitor? A review of the recent advances in its pharmacology |journal=J. Psychopharmacol. (Oxford) |volume=15 |issue=1 |pages=47–54 |year=2001 |month=March |pmid=11277608 |doi=10.1177/026988110101500109 |url=http://jop.sagepub.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11277608 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌, ಡ್ಯುಲೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌, ನೆಫಜೊಡೋನ್ ಮತ್ತು ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳಾದ SNRI ಮತ್ತು NRIಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು SSRIಗಳನ್ನು "ನೋವೆಲ್(ನವೀನ) ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ"ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal | last = Freeman | first = H | year = 1996 | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6VM1-3WJNNMF-TX&_coverDate=12%2F31%2F1996&_alid=513741720&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_qd=1&_cdi=6137&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=72e4e5cb18384ee1f4f599ed1080eda7 | title = Tolerability and safety of novel antidepressants | journal = European Psychiatry | volume = 11 | issue = supplement 4 | pages = 206 | doi = 10.1016/0924-9338(96)88597-X }}</ref> == ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು == {{Main|List of antidepressants}} === ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (SSRI) === ''ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು'' (SSRI) ಔಷಧಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಪ್ರಮಾಣಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿವೆ. ಖಿನ್ನತೆಯುಂಟಾಗಲು ಒಂದು ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಇದು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ನರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿದೆ. SSRIಗಳು ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ನರಕೋಶದಿಂದ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ನ (5-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್‌ ಅಥವಾ 5-HT ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಅವು ನರಕೋಶ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ 5-HTಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲಿ ಲಿಲ್ಲಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ತಜ್ಞರಾದ ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ಕ್ಮೈಗೆಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮೋಲಾಯ್ ಮೊದಲ SSRI ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಔಷಧಿಗಳ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ: *‌ಸಿಟಲೊಪ್ರಮ್ (ಸೆಲೆಕ್ಸ, ಸಿಪ್ರಮಿಲ್) *‌ಎಸ್ಕಿಟಲೊಪ್ರಮ್ (ಲೆಕ್ಸಾಪ್ರೊ, ಸಿಪ್ರಲೆಕ್ಸ್, ಸೆರೊಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌, ಲೆಕ್ಸಮಿಲ್) *ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ (ಪ್ರೊಜ್ಯಾಕ್, ಸರಫೆಮ್, ಸಿಂಬ್ಯಾಕ್ಸ್) *ಫ್ಲುವೊಕ್ಸಮೈನ್‌ (ಲುವೋಕ್ಸ್) *ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ (ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್, ಆರೊಪ್ಯಾಕ್ಸ್) *ಸೆರ್ಟ್ರಲೈನ್ (ಜೊಲೋಫ್ಟ್) ಈ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಅಥವಾ MAOIಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅಂತಹ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಅರೆನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆ, ಬಾಯಿ ಒಣಗುವುದು, ಹೆದರಿಕೆ, ಆತಂಕ, ನಿದ್ರಾಭಾವ, ಹಸಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ದೀರ್ಘಕಾಲ ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಹಾಗೂ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು. ಕೆಲವು ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಔಷಧಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಮೊದಲಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಿಗಿಂತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದರೂ SSRIಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಗಗಳಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ,{{Citation needed|date=May 2009}} ಇದು ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ನ ಪಾತ್ರವು ಇನ್ನೂ ಮಹತ್ವವಾದುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಸಂಶೋಧಕರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು, ಇದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ SSRIಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |author=Lacasse J, Leo J |title=Serotonin and depression: a disconnect between the advertisements and the scientific literature |journal=PLoS Med |volume=2 |issue=12 |pages=e392 |year=2005 |pmid=16268734 |doi=10.1371/journal.pmed.0020392 |pmc=1277931}} ''[http://medicine.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&amp;doi=10.1371/journal.pmed.0020392 ಫುಲ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122081424/http://medicine.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&doi=10.1371%2Fjournal.pmed.0020392 |date=2009-01-22 }}''</ref> ಈ ಔಷಧಿಗಳು "ಕ್ಲಾಕ್ ಜೀನ್‌"<ref>{{cite journal |author=Uz T, Ahmed R, Akhisaroglu M, Kurtuncu M, Imbesi M, Dirim Arslan A, Manev H |title=Effect of fluoxetine and cocaine on the expression of clock genes in the mouse hippocampus and striatum |journal=Neuroscience |volume=134 |issue=4 |pages=1309–16 |year=2005 |pmid=15994025 |doi=10.1016/j.neuroscience.2005.05.003}}</ref> ಗಳೆನ್ನುವ ನಕಲು ಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಔಷಧಿಗಳ ಗೀಳಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Yuferov V, Butelman E, Kreek M |title=Biological clock: biological clocks may modulate drug addiction |journal=Eur J Hum Genet |volume=13 |issue=10 |pages=1101–3 |year=2005 |pmid=16094306 |doi=10.1038/sj.ejhg.5201483}}</ref><ref>{{cite journal |author=Manev H, Uz T |title=Clock genes as a link between addiction and obesity |journal=Eur J Hum Genet |volume=14 |issue=1 |page=5 |year=2006 |pmid=16288309 |doi=10.1038/sj.ejhg.5201524}}''[http://www.nature.com/ejhg/journal/v13/n10/full/5201483a.html ಫುಲ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್]''</ref> ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, SSRI ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿವೆ. ಈ ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು HRSD ಸ್ಕೋರುಗಳ ನಿರಪೇಕ್ಷ ಇಳಿತವನ್ನು 50%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} === ಸಿರೊಟೋನಿನ್-ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (SNRI) === ''ಸಿರೊಟೋನಿನ್-ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು'' (SNRI) ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಹೊಸ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು 5-HT ಎರಡರ ಮೇಲೆಯೂ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಅವು SSRIಗಳಂತಹುದೇ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೂ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಇದು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಬಹುದು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: *ಡೆಸ್ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌ (ಪ್ರಿಸ್ಟಿಕ್) *ಡ್ಯುಲೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ (ಸಿಂಬಾಲ್ಟ) *ಮಿಲ್ನಾಸಿಪ್ರಮ್ (ಐಕ್ಸೆಲ್) *ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌ (ಎಫೆಕ್ಸರ್) === ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಿರೊಟೊನರ್ಜಿಕ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು (NaSSA) === ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಿರೊಟೊನರ್ಜಿಕ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು (NaSSA) ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಹೊಸ ವರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಆಲ್ಫಾ-2 ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌) ಮತ್ತು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವು ಕೆಲವು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನೂ ನಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>http://www.cnsforum.com/imagebank/item/Drug_nassa/default.aspx</ref> ಇದರ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಅರೆನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆ, ಹಸಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಮತ್ತು ತೂಕ ಏರುವುದು.<ref name="Stimmel">{{cite journal|last=Stimmel |first=GL|year=1997|month=Jan-Feb|title=Mirtazapine: an antidepressant with noradrenergic and specific serotonergic effects|journal=Pharmacotherapy|volume=17|issue=1|pages=10–21|publisher=American College of Clinical Pharmacy|issn=0277-0008|pmid=9017762|accessdate=2009-05-28|last2=Dopheide|first2=JA|last3=Stahl|first3=SM}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: *ಮಿಯಾನ್ಸೆರಿನ್ (ಟಾಲ್ವನ್) *ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ (ರೆಮೆರಾನ್, ಅವಾಂಜ, ಜಿಪ್ಸಿನ್) === ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌) ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (NRI) === ''ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌) ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು'' (NRI) ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ನ (''ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. NRIಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಿತ್ತೈಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋದನೆಯಲ್ಲಿ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: *ಆಟೊಮಾಕ್ಸೆಟೈನ್ (ಸ್ಟ್ರಾಟ್ಟೆರ) *ಮ್ಯಾಜಿಂಡಾಲ್ (ಮ್ಯಾಜನಾರ್, ಸನೋರೆಕ್ಸ್) *ರೆಬೊಕ್ಸೆಟೈನ್ (ಎಡ್ರೊನಾಕ್ಸ್) *ವಿಲೊಕ್ಸಜೈನ್ (ವಿವಲನ್) === ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌-ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (NDRI) === ''ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌-ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು'' ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌) ಮೊದಲಾದವುಗಳ ನರಕೋಶದ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|last=Stahl|first=SM|year=2004|title=A Review of the Neuropharmacology of Bupropion, a Dual Norepinephrine and Dopamine Reuptake Inhibitor|journal=Prim Care Companion J Clin Psychiatry|volume=6|issue=4|pages=159–166|publisher=Physicians Postgraduate Press|pmc=514842|accessdate=2009-05-28|doi=10.4088/PCC.v06n0403|pmid=15361919|last2=Pradko|first2=JF|last3=Haight|first3=BR|last4=Modell|first4=JG|last5=Rockett|first5=CB|last6=Learned-Coughlin|first6=S}}</ref> ಅವುಗಳೆಂದರೆ: *ಬುಪ್ರೊಪಿಯಾನ್ (ವೆಲ್‌ಬುಟ್ರಿನ್, ಜೈಬನ್) === ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಎನ್ಹಾನ್ಸರ್‌ಗಳು (SSRE) === *ಟಿಯಾನೆಪ್ಟೈನ್ (ಸ್ಟ್ಯಾಬ್ಲಾನ್, ಕೊಯಾಕ್ಸಿಲ್, ಟ್ಯಾಟಿನಾಲ್) === ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌-ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಡಿಸ್‌ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (NDDI) === ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌-ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಡಿಸ್‌ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (NDDI) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ 5-HT<sub>2C</sub> ಗ್ರಾಹಕವನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಈ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಹೊರಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ. *ಅಗೊಮೆಲಟೈನ್ (ವಾಲ್ಡೊಕ್ಸಾನ್, ಮೆಲಿಟರ್, ತೈಮನಾಕ್ಸ್) === ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು (TCA) === ''ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು'' ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಹಳೆಯ ವರ್ಗವಾಗಿವೆ. ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ಗಳು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌) ಮತ್ತು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ ಔಷಧಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವನ್ನು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತದ ಏರಿಕೆ, ಅರೆನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆ, ಬಾಯಿ ಒಣಗುವುದು, ಮಲಬದ್ಧತೆ, ಮೂತ್ರರೋಧ, ದೃಷ್ಟಿ ಮಂಕಾಗುವುದು, ತಲೆ ತಿರುಗುವಿಕೆ, ಗಾಬರಿ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ನಿಶ್ಯಕ್ತಿ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಬಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಔಷಧಿಗಳು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅರಿತ್ಮಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಮಾರಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಈಗಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಖಿನ್ನತೆಯ ಗಂಭೀರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: '''ಟರ್ಷಿಯರಿ ಅಮೈನ್ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು''' : *ಅಮೈಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ (ಎಲವಿಲ್, ಎಂಡೆಪ್) *ಕ್ಲೋಮಿಪ್ರಮೈನ್ (ಅನಾಫ್ರನಿಲ್) *ಡಾಕ್ಸೆಪಿನ್ (ಅಡಾಪಿನ್, ಸೈನೆಕ್ವನ್) *ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ (ಟಾಫ್ರನಿಲ್) *ಟ್ರಿಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ (ಸರ್ಮಾಂಟಿಲ್) '''ಸೆಕೆಂಡರಿ ಅಮೈನ್ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು''' *ದೇಸಿಪ್ರಮೈನ್ (ನಾರ್ಪ್ರಮಿನ್) *ನಾರ್‌ಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ (ಪಾಮೆಲಾರ್, ಅವೆಂಟಿಲ್, ನಾರಿಟ್ರೆನ್) *ಪ್ರೊಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ (ವಿವಕ್ಟಿಲ್) === ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (MAOI) === ''ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳನ್ನು'' (MAOI) ಇತರ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. MAOIಗಳು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳಾದ ಡಾಪ್ಅಮೈನ್, ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌)ಅನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸುವ ಕಿಣ್ವ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ಅನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಈ ವರ್ಗದ ಔಷಧಿ, ಕೆಲವು ಆಹಾರಗಳು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಟೈರಮಿನ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವು) ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಔಷಧಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಬಲ ಮಾರಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, MAOIಗಳನ್ನು ವಿರಳವಾಗಿ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸೆಲೆಗಿಲಿನ್‌ನ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಡರ್ಮಲ್ ಪ್ಯಾಚ್(ತೇಪೆ) ರೂಪವಾದ ಎಮ್ಸಾಮ್‌ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಜಠರದಲ್ಲಿ ಉಪಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Cascade01">{{cite journal |author=Cascade EF, Kalali AH |journal=Psychiatry 2007 |month=June |year=2007 |title=EMSAM: The First Year |url=http://www.psychiatrymmc.com/emsam-the-first-year/ |accessdate=2009-11-30 |archive-date=2010-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100228220220/http://www.psychiatrymmc.com/emsam-the-first-year/ |url-status=dead }}</ref> MAOIಗಳು ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೂ ಅವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. MAOIಗಳ ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು; ಮೋಕ್ಲೊಬೆಮಿಡ್ (ಮ್ಯಾನೆರಿಕ್ಸ್), ಇದನ್ನು ರಿವರ್ಸಿಬಲ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್ ಆಫ್ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ A (RIMA) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ-ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಗತ್ಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. MAOI ಗುಂಪಿನ ಔಷಧಿಗಳೆಂದರೆ: *ಐಸೊಕಾರ್ಬೋಕ್ಸಜಿಡ್ (ಮಾರ್ಪ್ಲನ್) *ಮೋಕ್ಲೊಬೆಮಿಡ್ (ಆರೊರಿಕ್ಸ್, ಮ್ಯಾನರಿಕ್ಸ್) *ಫೆನೆಲ್ಜಿನ್ (ನಾರ್ಡಿಲ್) *ಸೆಲೆಗಿಲಿನ್ (ಎಲ್ಡೆಪ್ರಿಲ್, ಎಮ್ಸಾಮ್) *ಟ್ರಾನಿಲ್ಸಿಪ್ರೊಮಿನ್ (ಪಾರ್ನೇಟ್) === ವರ್ಧಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳು === ಕೆಲವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಅವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಔಷಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಿದಾಗ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ "ವರ್ಧಿಸುವ" ಔಷಧಿಗಳೆಂದರೆ: *ಬಸ್ಪಿರಾನ್ (ಬಸ್ಪಾರ್) *ಗೆಪಿರಾನ್ (ಅರಿಜ) *ನೆಫಜೊಡೋನ್ (ಸರ್ಜಾನ್) *ಟಾಂಡೊಸ್ಪಿರಾನ್ (ಸೆಡೈಲ್) *ಟ್ರಾಜೊಡಾನ್ (ಡೆಸಿರೆಲ್) *ಬುಪ್ರೊಪಿಯಾನ್ (ವೆಲ್‌ಬುಟ್ರಿನ್/ಜಿಬಾನ್) ''ಶಾಮಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿದ್ರಾಜನಕಗಳು'' ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್‌‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ಆತಂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆ ಬರಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಲಂಬನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯ ಇರುವುದರಿಂದ, ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‌ಕ್ವೆಟಿಯಪೈನ್ ಫ್ಯುಮರೇಟ್ (ಸೆರೊಕ್ವೆಲ್)ಅನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ ಮತ್ತು ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಹಿಸ್ಟಮೀನ್ (H1 ಮತ್ತು H2) ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೂಕಡಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಡೈಫಿನ್‌ಹೈಡ್ರಮಿನ್‌‌ನಂತಹುದೇ (ಬೆನಡ್ರಿಲ್) ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಿಸ್ಪರಿಡಾನ್ (ರಿಸ್ಪರ್ಡಲ್), ಒಲಾಂಜಪೈನ್ (ಜಿಪ್ರೆಕ್ಸ) ಮತ್ತು ಕ್ವೆಟಿಯಪೈನ್‌ (ಸೆರೊಕ್ವೆಲ್) ಮೊದಲಾದ ''ಆಂಟಿ-ಸೈಕಾಟಿಕ್‌‌ಗಳನ್ನು'' ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯ ಸ್ಥಿರೀಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಆತಂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯ ಸ್ಥಿರೀಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದು ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} ಆಂಟಿ-ಸೈಕಾಟಿಕ್‌‍ಗಳನ್ನು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು, ಮತ್ತೊಂದು ಔಷಧಿಯ ರಕ್ತದ-ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವರಹಿತ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮನೋವಿಕೃತ ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿಭ್ರಮಣೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವು ಗಂಭೀರ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ದೃಷ್ಟಿ ಮಂಜಾಗುವುದು, ಸ್ನಾಯು ಸೆಳೆತ, ಚಂಚಲತೆ, ಟಾರ್ಡಿವ್ ಡಿಸ್ಕಿನೇಶಿಯಾ ಮತ್ತು ತೂಕದ ಏರಿಕೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಸೈಕೊಸ್ಟಿಮ್ಯುಲಂಟ್‌(ಮನೋ-ಉತ್ತೇಜಕ)ಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ರೋಗಿಯು ಅನ್ಹೆಡೋನಿಯ, ಹೈಪರ್‌ಸೋಮ್ನಿಯಾ, ವಿಪರೀತ ತಿನ್ನುವುದು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವನ್ನು ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ (ಅಡೆರಾಲ್), ಮೀಥೈಲ್‌ಫೆನಿಡೇಟ್ (ರಿಟಲಿನ್) ಅಥವಾ ಮೊಡಫಿನಿಲ್ (ಪ್ರೋವಿಗಿಲ್, ಅಲರ್ಟೆಕ್) ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉಪಶಮನ ಮಾಡಬಹುದು ಏಕೆಂದರೆ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ನಿದ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವಲ್ಲಿ ಮೊಡಫಿನಿಲ್ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ: ಇದು ಎಚ್ಚರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಯು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವಾಗ ಅರೆನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮಾಮೂಲು ನಿದ್ರೆಗೆ ಭಂಗ ತರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಔಷಧಿಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸೈಕೊಸ್ಟಿಮ್ಯುಲಂಟ್‌ಗಳ ಸೂಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತೇಜಕಗಳು ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುವವರಲ್ಲಿ ಉನ್ಮಾದಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವ ರೋಗಕ್ಕೆ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ಉತ್ತೇಜಕಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ''ಲೀಥಿಯಂ'' ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ ಅಥವಾ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಬಹುದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇತರ ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೀಥಿಯಂನ ಪ್ರಬಲ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಬಾಯಾರಿಕೆ, ನಡುಕ, ಬುದ್ಧಿಭ್ರಮಣೆ, ಪಿತ್ತೋದ್ರೇಕ ಮತ್ತು ಭೇದಿ. ಕಾರ್ಬಮಜೆಪೈನ್ (ಟೆಗ್ರೆಟಾಲ್), ಸೋಡಿಯಂ ವಾಲ್ಪೊರೇಟ್ (ಎಪಿಲಿಮ್), ಮತ್ತು ಲಾಮೊಟ್ರಿಗಿನ್ (ಲಾಮಿಕ್ಟಲ್) ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಸೆಳವು-ನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥಿರೀಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೀಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಲಾಮೊಟ್ರಿಗಿನ್ ಎರಡೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ-ನಿರೋಧಕ ಯೂನಿಪೋಲಾರ್(ಏಕಧ್ರುವೀಯ) ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಸೂಚನೆಯ ರೀತಿ == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯು 2002ರವರೆಗೆ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 234%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>(ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್, 2004)</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 2005ರ ಸ್ವತಂತ್ರ ವರದಿಯೊಂದು, ಸಂಸ್ಥಾವಲಂಬಿಯಲ್ಲದ ಜನರಲ್ಲಿ (2002) 11ನಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು 5%ನಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>[http://www.meps.ahrq.gov/mepsweb/data_stats/Pub_ProdResults_Details.jsp?pt=Statistical%20Brief&amp;opt=2&amp;id=685 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250626193041/https://meps.ahrq.gov/mepsweb/data_stats/Pub_ProdResults_Details.jsp?pt=Statistical%20Brief&opt=2&id=685 |date=2025-06-26 }} ಸ್ಟ್ಯಾಗ್ನಿಟಿ,M. (2005) ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಯೂಸ್ ಇನ್ ದಿ US ಸಿವಿಲಿಯನ್ ನಾನ್-ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲೈಸ್ಡ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್, 2002. ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಬ್ರೀಫ್ #77. ರಾಕ್‌ವಿಲ್ಲೆ,MD: ಮೆಡಿಕಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್, ಏಜೆನ್ಸಿ ಫಾರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆಂಡ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ.</ref> 1998ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು, ಖಿನ್ನತೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ 67%ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Sleath B, Shih YC |title=Sociological influences on antidepressant prescribing |journal=Soc Sci Med |volume=56 |issue=6 |pages=1335–44 |year=2003 |month=March |pmid=12600369 |doi=10.1016/S0277-9536(02)00132-6 }}</ref> 2007ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು, ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ 25%ನಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವರೆಂದು ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Depression could be overdiagnosed|url=http://www.heraldnet.com/article/20070403/NEWS02/704030755|agency=The Washington Post|publisher=HeraldNet|year=2007|month=April|accessdate=2009-05-28|archive-date=2010-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20101121041809/http://www.heraldnet.com/article/20070403/NEWS02/704030755|url-status=dead}}</ref> ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು 8,098 ಮಂದಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. 2002ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]‌ನ ಸುಮಾರು 3.5%ನಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 1992ರಲ್ಲಿ 1.7%ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Ol">{{cite journal|last=Olié|first=JP|year=2002|month=October|title=Antidepressants consumption in the global population in France|journal=L'Encéphale|volume=28|issue=5 pt. 1|pages=411–7|publisher=Elsevier|pmid=12386542 |doi=ENC-10-2002-28-5-0013-7006-101019-ART4|accessdate=2009-05-29|language=French|doi_brokendate=2009-10-24|last2=Elomari|first2=F|last3=Spadone|first3=C|last4=Lépine|first4=JP}}</ref> 1996 ಮತ್ತು 2004ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಬಳಕೆಯು 3.4%ರಿಂದ 7.2%ಗೆ ಏರಿತು.<ref>{{cite journal|last=Raymond|first=CB|year=2007|month=January|title=Antidepressant utilization in British Columbia from 1996 to 2004: increasing prevalence but not incidence|journal=Psychiatric Services|volume=58|issue=1|pages=79–84|publisher=American Psychiatric Association|pmid=17215416|doi=10.1176/appi.ps.58.1.79|accessdate=2009-05-29|last2=Morgan|first2=SG|last3=Caetano|first3=PA}}</ref> [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‌ಲೆಂಡ್]]‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ 1992ರಿಂದ 2001ರವರೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯು, SSRIಗಳ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವಧಿಯು ಏರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Meijer W, Heerdink E, Leufkens H, Herings R, Egberts A, Nolen W |title=Incidence and determinants of long-term use of antidepressants |journal=Eur J Clin Pharmacol |volume=60 |issue=1 |pages=57–61 |year=2004 |pmid=14985889 |doi=10.1007/s00228-004-0726-3}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ SSRIಗಳ, ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಏರಿದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಖಿನ್ನತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಜಾಗೃತಿ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಚಾರವು ಹೆಚ್ಚಿದುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=McManus P, Mant A, Mitchell PB, Montgomery WS, Marley J, Auland ME |title=Recent trends in the use of antidepressant drugs in Australia, 1990-1998 |journal=Med. J. Aust. |volume=173 |issue=9 |pages=458–61 |year=2000 |month=November |pmid=11149300 }}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ-ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ, ನೋವು-ಶಾಮಕ ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತ-ಪ್ರತಿರೋಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಖಿನ್ನತೆಯಿಲ್ಲದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು, ಕೆಲವು ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಕೊಮೊರ್ಬಿಡ್ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ಭಾವರಹಿತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Zimmerman|first=M|year=2004|month=July|title=Which factors influence psychiatrists' selection of antidepressants?|journal=American Journal of Psychiatry|volume=161|issue=7|pages=1285–9|publisher=American Psychiatric Association|pmid=15229063|url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/161/7/1285|accessdate=2009-05-29|doi=10.1176/appi.ajp.161.7.1285|last2=Posternak|first2=M|last3=Friedman|first3=M|last4=Attiullah|first4=N|last5=Baymiller|first5=S|last6=Boland|first6=R|last7=Berlowitz|first7=S|last8=Rahman|first8=S|last9=Uy|first9=K|archive-date=2008-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080926121035/http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/161/7/1285|url-status=dead}}</ref> ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, SSRIಗಳು ಮತ್ತು SNRIಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳು ಹಳೆಯ ಔಷಧಿಗಳಿಗಿಂತ (ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು MAOIಗಳು) ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಗ್ರಹಿಸಿರುವುದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Petersen|first=T|year=2002|month=January|title=A survey of prescribing practices in the treatment of depression|journal=Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry|volume=26|issue=1|pages=177–87|publisher=Elsevier|pmid=11853110|doi=10.1016/S0278-5846(01)00250-0 |accessdate=2009-05-29|last2=Dording|first2=C|last3=Neault|first3=NB|last4=Kornbluh|first4=R|last5=Alpert|first5=JE|last6=Nierenberg|first6=AA|last7=Rosenbaum|first7=JF|last8=Fava|first8=M}}</ref> UKಯಲ್ಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು, ಮಹಿಳಾ ವೈದ್ಯರಿಗಿಂತ ಪುರುಷ ವೈದ್ಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Male GPs depression pills 'bias' |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/4704053.stm|date=July 21, 2005|publisher=BBC News|accessdate=2009-05-29}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ NHS ಸೂಚಿಸಿದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು 2010ರಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾಧಾರಗಳು ವರದಿಮಾಡಿವೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2009ರಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ 39.1 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 1999ರಲ್ಲಿ 20.1 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿತ್ತು. ವೈದ್ಯರು 2008ಕ್ಕಿಂತ 2009ರಲ್ಲಿ 3.18 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಏರಿಕೆಯು ಭಾಗಶಃ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್‌ಸರಿತದಿಂದಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇತರ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಸುಧಾರಣೆ, ಮಾನಸಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣದ ಇಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡ. ಖಿನ್ನತೆಯ ಸೌಮ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು, ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ವರ್ತನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯರುಗಳು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಇಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಆಘಾತದ ನಂತರದ ಒತ್ತಡವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/society/2010/jun/11/antidepressant-prescriptions-rise-nhs-recession| title=Antidepressant Use Rises as Recession Feeds Wave of Worry|date=2010-06-11|accessdate= 2010-07-01 | location=London | work=The Guardian | first=Rowenna | last=Davis}}</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯು 1996ರಿಂದ 2005ರವರೆಗಿನ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ 1996ರಲ್ಲಿ 13 ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ 2005ರಲ್ಲಿ 27 ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ 164 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5725E720090804| title=Antidepressant Use Doubles in U.S., Study Finds|date=2009-08-04|accessdate= 2010-07-01 | work=Reuters}}</ref> === ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Escitalopram2DACS.svg|thumb|right|SSRI ಎಸ್ಕಿಟಲೊಪ್ರಮ್‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಧಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದರ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸೂತ್ರ.]] 2007ರಲ್ಲಿ US ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳೆಂದರೆ<ref>ವೈದ್ಯರು ಸೂಚಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಜಾತಿವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್-ಹೆಸರಿನ ಔಷಧಿಗಳ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅನುಗುಣವಾದ ಜಾತಿವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್-ಹೆಸರಿನ ಔಷಧಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸೂಚಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. {{cite web | title = Top 200 generic drugs by units in 2007. | work = Drug Topics, February 18, 2008 | url = http://drugtopics.modernmedicine.com/drugtopics/Top200Drugs/ArticleStandard/article/detail/491194 | accessdate = 2008-10-23}} {{cite web | title = Top 200 brand drugs by units in 2007. | work = Drug Topics, February 18, 2008 | url = http://drugtopics.modernmedicine.com/drugtopics/PharmacyFactsAndFigures/ArticleStandard/article/detail/491210 | accessdate = 2008-10-23}}</ref>: {| class="wikitable sortable sortable" border="1" |- ! ಔಷಧಿ ! ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ! ವರ್ಗ ! 2007ರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಔಷಧಿಗಳು (ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ) |- | ಸೆರ್ಟ್ರಲೈನ್ | ಜೊಲಾಫ್ಟ್ | SSRI | 29.652 |- | ಎಸ್ಕಿಟಲೊಪ್ರಮ್‌ | ಲೆಕ್ಸಾಪ್ರೊ | SSRI | 27.023 |- | ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ | ಪ್ರೊಜಾಕ್ | SSRI | 22.266 |- | ಬುಪ್ರೋಪಿಯಾನ್ | ವೆಲ್‌‌ಬುಟ್ರಿನ್ | NDRI | 20.184 |- | ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ | ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್‌ | SSRI | 18.141 |- | ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌ | ಎಫೆಕ್ಸರ್ | SNRI | 17.200 |- | ಸಿಟಲೊಪ್ರಮ್‌ | ಸೆಲೆಕ್ಸ | SSRI | 16.246 |- | ಟ್ರಾಜೊಡನ್ | ಡೆಸಿರೆಲ್ | SARI | 15.473 |- | ಅಮೈಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ | ಎಲಾವಿಲ್ | TCA | 13.462 |- | ಡ್ಯುಲೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ | ಸಿಂಬಾಲ್ಟ | SNRI | 12.551 |- | ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ | ರೆಮೆರಾನ್ | TeCA | 5.129 |- | ನಾರ್‌ಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ | ಪಾಮೆಲಾರ್ | TCA | 3.105 |- | ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ | ಟೋಫ್ರನಿಲ್ | TCA | 1.524 |} ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯೆಂದರೆ ಹೈಪರಿಕಮ್‌ ಪರ್ಫೊರಾಟಮ್ (ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌).<ref>{{cite book|last=Tyler|first=VE|editor=Janick J|title=Perspectives on New Crops and New Uses|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/proceedings1999/|accessdate=2009-05-29|year=1999|publisher=ASHS Press|isbn=978-0-9615027-0-6|pages=528|chapter=Herbs Affecting the Central Nervous System|chapterurl=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/proceedings1999/v4-442.html}}</ref> ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜಾತಿವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುವ ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವವೆಂದರೆ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಅಮೈಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್, ಸಿಟಲೊಪ್ರಮ್‌ ಮತ್ತು ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌.<ref>{{cite web |url=http://www.gipdatabank.nl/index.asp?scherm=tabellenFrameSet&infoType=g&tabel=01-basis&item=N06AB |title=GIPdatabank |publisher=Gipdatabank.nl |date= |accessdate=2008-11-06 |archive-date=2008-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206123718/http://www.gipdatabank.nl/index.asp?scherm=tabellenFrameSet&infoType=g&tabel=01-basis&item=N06AB |url-status=dead }}</ref> === ಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ === ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು ಮತ್ತು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ-ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲಿನ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಹೈಪೊಥೆಸಿಸ್ ಜೈವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಖಿನ್ನತೆಯು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಡಾಪ್ಅಮೈನ್, ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮೊದಲಾದ ಮೋನೊಅಮೈನ್‌ಗಳ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. 1950ರಲ್ಲಿ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು (MAOI) ಮತ್ತು ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಖಿನ್ನತೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆಯೆಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಇತರ ಆಧಾರಗಳು ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಕಿಲ್ಡ್‌ಕ್ರಾಟ್‌ನಿಗೆ ಅವನ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನ "ದಿ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್ ಹೈಪೊಥೆಸಿಸ್ ಆಫ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್"ಅನ್ನು 1965ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಸ್ಕಿಲ್ಡ್‌ಕ್ರಾಟ್‌ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆಯಂತಹ ಇತರ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ಸಹ ಕೆಲವು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಕ್ರಿಯೆಯು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿವೆ. ಈ ಊಹೆಯು ಸುಮಾರು 25 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ರೋಗ-ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಕೊಥೆರಪಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು (MAOI) ಕಿಣ್ವ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳಾದ ಸಿರೊಟೋನಿನ್, ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಈ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಅಧಿಕವಾಗಿ, ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ-ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು (TCA) ಸಿರೊಟೋನಿನ್, ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆಮಟ್ಟಿಗೆ ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳೆಂದರೆ ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌‌ಗಳು (SSRI), ಇವು ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ನ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ (ಆ ಮೂಲಕ ಮಿದುಳಿನ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ). ಇತರ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ನ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ನರಕೋಶದಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. MAOIಗಳು, TCAಗಳು ಮತ್ತು SSRIಗಳು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಇತರೆಗಳು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ 5-HT<sub>2A</sub> ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿಸದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಒಂದು ಯೋಗ್ಯ ಹಾರ್ಮೋನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, MAOI, TCA ಮತ್ತು SSRI ಮೊದಲಾದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ರಕ್ತಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಾಗ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಆರೋಗ್ಯವು ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ ತಟಸ್ಥ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿ ವಿಕಸಿಸುವ 5-HT<sub>2A</sub> ಗ್ರಾಹಕಗಳು (5-HT<sub>2A</sub> ವಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವವರ ತೂಕವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ) ಆ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಆಹಾರ, ಸಂಗಾತಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ತಿನ್ನುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಹಸಿವಾಗದಿರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಇದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. 5-HT<sub>2A</sub> ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಉತ್ತೇಜನೆಯು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಪಾಯವು ದೀರ್ಘಕಾಲವಿದ್ದರೆ, ಆ ಪ್ರಾಣಿಯು ತಿನ್ನುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ - ಪ್ರಾಣಿಯು ಉಳಿದರೆ, ಅಪಾಯವು ಆ ಪ್ರಾಣಿಯು ಭಾವಿಸಿದಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 5-HT<sub>2A</sub> ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಡೌನ್‌ರೆಗ್ಯೂಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಾಣಿಯು ಅದರ ಮಾಮೂಲು ವರ್ತನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸಿರೊಟೋನರ್ಜಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಆತಂಕವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: 5-HT<sub>2A</sub> ಗ್ರಾಹಕರ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಆ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಅವನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತೇಜನಮಾಡುವ ಮೂಲಕ. ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಉತ್ತೇಜನ ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧವು ಅದರ ಜೀನ್‌ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ನರಜನನ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಮಿದುಳಿನ ರೂಪೋತ್ಪತ್ತಿ(ಮಾರ್ಫೊಜೆನೆಸಿಸ್)ಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಪರಿಣಾಮದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref name="pmid16425236">{{cite journal |author=Warner-Schmidt JL, Duman RS |title=Hippocampal neurogenesis: opposing effects of stress and antidepressant treatment |journal=Hippocampus |volume=16 |issue=3 |pages=239–49 |year=2006 |pmid=16425236 |doi=10.1002/hipo.20156 |url=}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಹಿಪೊಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನರಜನನದ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಊಹೆಯಾಗಿದೆ, ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Malberg|first=JE|date=15 December 200|title=Chronic antidepressant treatment increases neurogenesis in adult rat hippocampus|journal=Journal of Neuroscience|volume=20|issue=24|pages=9104–10|publisher=Society for Neuroscience|pmid=11124987|url=http://www.jneurosci.org/cgi/content/full/20/24/9104|accessdate=2009-05-29|author2=E|author3=N|author4=D}}</ref><ref>{{cite journal|last=Manev|first=H|year=2001|month=May|title=Antidepressants alter cell proliferation in the adult brain in vivo and in neural cultures in vitro|journal=European Journal of Pharmacology|volume=411|issue=1-2|pages=67–70|publisher=Elsevier|pmid=11137860|doi=10.1016/S0014-2999(00)00904-3|accessdate=2009-05-29|last2=Uz|first2=T|last3=Smalheiser|first3=NR|last4=Manev|first4=R}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು "ಕ್ಲಾಕ್ ಜೀನ್‌"ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮೂಲಕ ಮಿದುಳಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೀನ್‌ಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದೆಂದು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿ-ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ. <ref>{{cite journal|last=Uz|first=T|year=2005|title=Effect of fluoxetine and cocaine on the expression of clock genes in the mouse hippocampus and striatum|journal=Neuroscience|volume=134|issue=4|pages=1309–16|publisher=Elsevier|pmid=15994025|doi=10.1016/j.neuroscience.2005.05.003|accessdate=2009-05-29|last2=Ahmed|first2=R|last3=Akhisaroglu|first3=M|last4=Kurtuncu|first4=M|last5=Imbesi|first5=M|last6=Dirim Arslan|first6=A|last7=Manev|first7=H}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ತಡವಾದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪರಿಣಾಮವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಬಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇತರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಗ್ರಹಿಕೆ ನಿರೋಧಕಗಳು, ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ನಿರೋಧಕಗಳು, ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು, ಲೀಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಕನ್ವಲ್ಶನ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ತೀವ್ರ ಆದರೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಲ್ಲದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ 3, 5-ಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಅಡೆನೊಸಿನ್ ಮೋನೊಫಾಸ್ಫೇಟ್ (cAMP) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಪ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ರೊಡೆಂಟ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. cAMPಅನ್ನು ಅಡೆನೊಸಿನ್ 5-ಟ್ರೈಫಾಸ್ಫೇಟ್ (ATP)ನಿಂದ ಅಡೆನೈಲಿಲ್ ಸೈಕ್ಲೇಸ್‌ನ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಕ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ಫಾಸ್ಫೊಡೈಈಸ್ಟರೇಸಸ್‌ಗಳಿಂದ (PDE) ಚಯಾಪಚಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Zang|first=HT|date=12 July 2005|title=Interaction between the antidepressant-like behavioral effects of beta adrenergic agonists and the cyclic AMP PDE inhibitor rolipram in rats |journal=Psychopharmacology|volume=182|issue=1|pages=104–115|publisher=Springer|location=Berlin|doi=10.1007/s00213-005-0055-y|pmid=16010541|accessdate=2009-05-28|last2=Huang|first2=Y|last3=Mishler|first3=K|last4=Roerig|first4=SC|last5=O'Donnell|first5=JM}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೇವನೆಯು ನರದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದೂ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|last=Carboni|first=L|year=2006|month=October|title=Proteomic analysis of rat hippocampus and frontal cortex after chronic treatment with fluoxetine or putative novel antidepressants: CRF1 and NK1 receptor antagonists|journal=European Neuropsychopharmacology|volume=16|issue=7|pages=521–537|publisher=Elsevier|doi=10.1016/j.euroneuro.2006.01.007|pmid=16517129|accessdate=2009-05-28|last2=Vighini|first2=M|last3=Piubelli|first3=C|last4=Castelletti|first4=L|last5=Milli|first5=A|last6=Domenici|first6=E}}</ref> ಖಿನ್ನತೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ನರದ-ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಸಕ್ರಿಯ ಹೈಪೊಥೆಲಾಮಿಕ್-ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರೀನಲ್ ಆಕ್ಸಿಸ್‌ (HPA ಆಕ್ಸಿಸ್)ನಿಂದ ಖಿನ್ನತೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ HPA ಆಕ್ಸಿಸ್ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳು ಖಿನ್ನತೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ HPA ಆಕ್ಸಿಸ್ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಕ್ಯಾರ್ಮೈನ್ M. ಪ್ಯಾರಿಯಂಟ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್ [http://www.neuroendo.org.uk/content/view/31/11/ ಡಿಪ್ರೆಶನ್, ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಅಡ್ರಿನಲ್ ಆಕ್ಸಿಸ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706035853/http://www.neuroendo.org.uk/content/view/31/11/ |date=2008-07-06 }} ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ನ್ಯೂರೊಎಂಡೊಕ್ರಿನಾಲಜಿ, 2003.</ref> === ಹೋಲಿಕೆ === ಹಲವಾರು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ:<ref name="pmid9537821">{{cite journal | author = Tatsumi M, Groshan K, Blakely RD, Richelson E. | title = Pharmacological profile of antidepressants and related compounds at human monoamine transporters. | journal = Eur J Pharmacol. | volume = 340 | issue = 2-3 | pages = 249–258 | year = 1997 | pmid = 9537821 | doi = 10.1016/S0014-2999(97)01393-9 }}</ref><ref name="pmid9400006">{{cite journal | author = Owens MJ, Morgan WN, Plott SJ, Nemeroff CB. | title = Neurotransmitter receptor and transporter binding profile of antidepressants and their metabolites. | journal = J Pharmacol Exp Ther. | volume = 283 | issue = 3 | pages = 1305–1322 | year = 1997 | pmid = 9400006 }}</ref><ref name="pmid7855217">{{cite journal | author = Cusack B, Nelson A, Richelson E. | title = Binding of antidepressants to human brain receptors: focus on newer generation compounds. | journal = Psychopharmacology (Berl). | volume = 114 | issue = 4 | pages = 559–565 | year = 1994 | pmid = 7855217 | doi = 10.1007/BF02244985 }}</ref><ref name="bookEssentials of clinical psychopharmacology">{{cite book | author = Alan F. Schatzberg, Charles B. | title = Essentials of clinical psychopharmacology | publisher = American Psychiatric Pub | year = 2006 | page = 7 | isbn = 1585622435, 9781585622436 }}</ref> {| class="sortable wikitable sortable " | ''' ಸಂಯುಕ್ತ ''' || '''[[ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ವಾಹಕ|SERT]]''' || '''[[ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ವಾಹಕ|NET]]''' || '''[[ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ವಾಹಕ|DAT]]''' || '''[[ಹಿಸ್ಟಮೀನ್ H1 ಗ್ರಾಹಕ|H<sub>1</sub>]]''' || '''[[ಮುಸ್ಕಾರಿನಿಕ್ ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೊಲೈನ್ ಗ್ರಾಹಕ|M<sub>1-5</sub>]]''' || '''[[ಆಲ್ಫಾ-1 ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕ|α<sub>1</sub>]]''' || '''[[ಆಲ್ಫಾ-2 ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕ|α<sub>2</sub>]]''' || '''[[5-HT1A|5-HT<sub>1A</sub>]]''' || '''[[5-HT2|5-HT<sub>2</sub>]]''' || '''[[D2 ಗ್ರಾಹಕ|D<sub>2</sub>]]''' |- | [[ಅಗೊಮೆಲಟೈನ್]] || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? || 270 || ? |- | [[ಅಮೈಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್]] || 4.3 || 35 || 3250 || 0.95 || 9.6 || 24 || 690 || 450 || 18 || 1460 |- | [[ಅಮೋಕ್ಸಪಿನ್]] || 58 || 16 || 4310 || 25 || 1000 || 50 || 2600 || ? || ? || ? |- | [[ಆಟೊಮಾಕ್ಸೆಟೈನ್]] || 8.9 || 2.03 || 1080 || 5500 || 2060 || 3800 || 8800 || 10900 || 940 || 35000+ |- | [[ಬುಪ್ರೋಪಿಯಾನ್]] || 45026 || 1389 || 2784 || 11800 || 35000+ || 4200 || 35000+ || 35000+ || 35000+ || 35000+ |- | ಬುಸ್ಪಿರಾನ್ || ? || ? || ? || ? || ? || 138 || ? || 5.7 || 174 || 362 |- | ಬುಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ || 1360 || 5100 || 3940 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಸಿಟಲೊಪ್ರಮ್‌ || 1.16 || 4070 || 28100 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಕ್ಲೋಮಿರ್ಪಮೈನ್ || 0.28 || 38 || 2190 || 31 || 37 || 38 || 3200 || ? || ? || ? |- | ಡೆಸಿಪ್ರಮೈನ್ || 17.6 || 0.83 || 3190 || 60 || 66 || 100 || 5500 || 6400 || 350 || 3500 |- | ಡೊಸುಲೆಪಿನ್ || 8.6 || 46 || 5310 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಡಾಕ್ಸೆಪಿನ್ || 68 || 29.5 || 12100 || 0.17 || 23 || 23.5 || 1270 || 276 || 27 || 360 |- | ಡ್ಯುಲೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ || 0.8 || 7.5 || 240 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಇಟೋಪೆರಿಡಾನ್ || 890 || 20000 || 52000 || 3100 || 35000+ || 38 || 570 || 85 || 36 || 2300 |- | ಫೆಮೊಕ್ಸೆಟೈನ್ || 11 || 760 || 2050 || 4200 || 184 || 650 || 1970 || 2285 || 130 || 590 |- | ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ || 0.81 || 240 || 3600 || 5400 || 590 || 3800 || 13900 || 32400 || 280 || 12000 |- | ಫ್ಲುವೊಕ್ಸಮೈನ್‌ || 0.81 || 240 || 3600 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ || 1.4 || 37 || 8500 || 37 || 46 || 32 || 3100 || 5800 || 150 || 620 |- | ಲೋಫೆಪ್ರಮೈನ್ || 70 || 5.4 || 18000 || 360 || 67 || 100 || 2700 || 4600 || 200 || 2000 |- | ಮ್ಯಾಪ್ರೊಟಿಲೈನ್ || 5800 || 11.1 || 1000 || 2 || 570 || 90 || 9400 || ? || ? || ? |- | ಮ್ಯಾಜಿಂಡಾಲ್ || 100 || 1.4 || 11 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಮಿಯಾನ್ಸೆರಿನ್ || 4000 || 71 || 9400 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಮಿಲ್ನಸಿಪ್ರಾನ್ || 123 || 200 || 10000+ || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ || 1500+ || 1250~ || 1500+ || 1~ || 1000~ || 500~ || 100~ || 1500+ || 10~ || 1500+ |- | ನೆಫಜೊಡೋನ್ || 200 || 360 || 360 || 24000 || 11000 || 48 || 640 || 80 || 26 || 910 |- | ನಿಸೋಕ್ಸೆಟೈನ್ || 383 || 5.1 || 477 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ನಾಮಿಫೆನ್ಸೈನ್ || 1010 || 15.6 || 56 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ನಾರ್‌ಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ || 18 || 4.37 || 1140 || 6.3 || 37 || 55 || 2030 || 294 || 41 || 2570 |- | ಆಕ್ಸಪ್ರೊಟಿಲಿನ್ || 3900 || 4.9 || 4340 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ || 0.13 || 40 || 490 || 22000 || 108 || 4600 || 17000 || 35000+ || 19000 || 32000 |- | ಪ್ರೊಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ || 19.6 || 1.41 || 2100 || 25 || 25 || 130 || 6600 || ? || ? || ? |- | ರೆಬೊಕ್ಸೆಟೈನ್ || 720 || 11 || 10000+ || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಸೆರ್ಟ್ರಲೈನ್ || 0.29 || 420 || 25 || 24000 || 630 || 380 || 4100 || 35000+ || 9900 || 10700 |- | ಟ್ರಾಜೊಡಾನ್ || 160 || 8500 || 7400 || 1100 || 35000+ || 42 || 320 || 96 || 25.0 || 35000+ |- | ಟ್ರಿಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ || 149 || 2450 || 3780 || 0.27 || 58 || 24 || 680 || ? || ? || ? |- | ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌ || 82 || 2480 || 7647 || 35000+ || 35000+ || 35000+ || 35000+ || 35000+ || 35000+ || 35000+ |- | ವಿಲೊಕ್ಸಜೈನ್ || 17300 || 155 || 100000+ || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಜೈಮೆಲಿಡೈನ್‌ || 152 || 9400 || 11700 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- |} ಈ ಮೇಲಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕು. SERT, NET ಮತ್ತು DAT ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಿರೊಟೋನಿನ್, ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇತರ ಮೌಲ್ಯಗಳು ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. === ಉರಿಯೂತ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣ-ವ್ಯತ್ಯಾಸ(ಇಮ್ಯನೊಮಾಡ್ಯುಲೇಶನ್) === ಪ್ರೊ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ(ಉರಿಯೂತ-ಮುಂಚಿನ) ಸೈಟೊಕಿನ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಭಾವರಹಿತ ಖಿನ್ನತೆ, ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಔಷಧೀಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite journal|last=O'Brien|first=SM|year=2006|month=February|title=Cytokine profiles in bipolar affective disorder: focus on acutely ill patients|journal=Journal of Affective Disorders|volume=90|issue=2-3|pages=263–7|publisher=Elsevier|pmid=16410025|doi=10.1016/j.jad.2005.11.015|accessdate=2009-05-29|last2=Scully|first2=P|last3=Scott|first3=LV|last4=Dinan|first4=TG}}</ref><ref>{{cite journal|last=Obuchowicz|first=E|year=2005|month=Sep-OCt|title=Antidepressants and cytokines--clinical and experimental studies|journal=Neurol Neurochir Psychiatr Pol|volume=39|issue=5|pages=921–36|pmid=16358592|oclc=11190611|language=Polish|accessdate=2009-05-29|last2=Marcinowska|first2=A|last3=Herman|first3=ZS}}</ref><ref>{{cite journal|last=Hong|first=C-J|year=2005|month=November|title=Interleukin-6 Genetic Polymorphism and Chinese Major Depression|journal=Neuropsychobiology|volume=52|issue=4|pages=202–5|publisher=Karger AG|location=Basel|pmid=16244501|doi=10.1159/000089003|accessdate=2009-05-29|last2=Yu|first2=YW|last3=Chen|first3=TJ|last4=Tsai|first4=SJ}}</ref><ref name="Elen">{{cite journal|last=Elenkov|first=IJ|year=2005|month=September|title=Cytokine dysregulation, inflammation and well-being|journal=NeuroImmunoModulation|volume=12|issue=5|pages=225–69|publisher=Karger AG|location=Basel|pmid=16166805|doi=10.1159/000087104|accessdate=2009-05-29|last2=Iezzoni|first2=DG|last3=Daly|first3=A|last4=Harris|first4=AG|last5=Chrousos|first5=GP}}</ref><ref>{{cite journal|last=Kubera|first=M|date=30 April 2005|title=Effects of serotonin and serotonergic agonists and antagonists on the production of tumor necrosis factor alpha and interleukin-6|journal=Psychiatry Research|volume=134|issue=3|pages=251–8|publisher=Elsevier|pmid=15892984|doi=10.1016/j.psychres.2004.01.014|accessdate=2009-05-29|last2=Maes|first2=M|last3=Kenis|first3=G|last4=Kim|first4=YK|last5=Lasoń|first5=W}}</ref> ಸೊಮಾಟಿಕ್ ಸೋಂಕುಗಳು ಅಥವಾ ಆಟೊಇಮ್ಯೂನ್ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ರವಿಕೆಯು, ಜೀವಕೋಶ-ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಪ್ರೊ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಆ ಮೂಲಕ ನರ-ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಡಿಸ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ಅನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.<ref name="Elen"/> ಸಿರೊಟೋನಿನ್, ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವ SSRIಗಳು, SNRIಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಪ್ರೊ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ ಸೈಟೊಕಿನ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇಮ್ಯುನೊಮಾಡ್ಯುಲೇಟರಿ ಮತ್ತು ಆಂಟಿ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ(ಉರಿಯೂತ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ)ಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇಂಟರ್‌ಫೆರಾನ್-ಗಾಮ (IFN-ಗಾಮ) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ಲ್ಯೂಕಿನ್-10 (IL-10) ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ TNF-ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ಲ್ಯೂಕಿನ್-6 (IL-6) ಮೊದಲಾದವುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು TH1 ಅಪ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ಅನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Diamond|first=M|year=2006|month=October|title=Antidepressants suppress production of the Th1 cytokine interferon-gamma, independent of monoamine transporter blockade|journal=European Neuropsychopharmacology|volume=16|issue=7|pages=481–90|publisher=Elsevier|pmid=16388933|doi=10.1016/j.euroneuro.2005.11.011|accessdate=2009-05-29|last2=Kelly|first2=JP|last3=Connor|first3=TJ}}</ref><ref>{{cite journal|last=Kubera|first=M|year=2001|month=April|title=Anti-Inflammatory effects of antidepressants through suppression of the interferon-gamma/interleukin-10 production ratio|journal=Journal of Clinical Psychopharmacology|volume=21|issue=2|pages=199–206|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|pmid=11270917|doi=10.1097/00004714-200104000-00012|accessdate=2009-05-29|last2=Lin|first2=AH|last3=Kenis|first3=G|last4=Bosmans|first4=E|last5=Van Bockstaele|first5=D|last6=Maes|first6=M}}</ref><ref>{{cite journal|last=Maes|first=M|year=2001|month=January|title=The immunoregulatory effects of antidepressants|journal=Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental|volume=16|issue=1|pages=95–103|publisher=John Wiley & Sons|pmid=12404604|doi=10.1002/hup.191|accessdate=2009-05-29}}</ref><ref>{{cite journal|last=Maes|first=M|year=2005|month=March|title=The negative immunoregulatory effects of fluoxetine in relation to the cAMP-dependent PKA pathway|journal=International Immunopharmacology|volume=5|issue=3|pages=609–18|publisher=Elsevier|pmid=15683856|doi=10.1016/j.intimp.2004.11.008|accessdate=2009-05-29|last2=Kenis|first2=G|last3=Kubera|first3=M|last4=De Baets|first4=M|last5=Steinbusch|first5=H|last6=Bosmans|first6=E}}</ref><ref>{{cite journal|last=Brustolim D|first=D|year=2006|month=June|title=A new chapter opens in anti-inflammatory treatments: the antidepressant bupropion lowers production of tumor necrosis factor-alpha and interferon-gamma in mice|journal=International Immunopharmacology|volume=6|issue=6|pages=903–7|publisher=Elsevier|pmid=16644475|doi=10.1016/j.intimp.2005.12.007|accessdate=2009-05-29|last2=Ribeiro-Dos-Santos|first2=R|last3=Kast|first3=RE|last4=Altschuler|first4=EL|last5=Soares|first5=MB}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ TCAಗಳು ಮತ್ತು SNRIಗಳು (ಅಥವಾ SSRI-NRI ಸಂಯುಕ್ತಗಳು), ನೋವು-ಶಾಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|last=Moulin|first=DE|year=2007|month=Spring|title=Pharmacological management of chronic neuropathic pain - consensus statement and guidelines from the Canadian Pain Society|journal=Pain Research & Management|volume=12|issue=1|pages=13–21|publisher=Pulsus Group|pmid=17372630|pmc=2670721|accessdate=2009-05-29|last2=Clark|first2=AJ|last3=Gilron|first3=I|last4=Ware|first4=MA|last5=Watson|first5=CP|last6=Sessle|first6=BJ|last7=Coderre|first7=T|last8=Morley-Forster|first8=PK|last9=Stinson|first9=J}}</ref><ref>{{cite journal|last=Jones|first=CK|year=2006|month=December|title=Analgesic effects of serotonergic, noradrenergic or dual reuptake inhibitors in the carrageenan test in rats: Evidence for synergism between serotonergic and noradrenergic reuptake inhibition|journal=Neuropharmacology|volume=51|issue=7-8|pages=1172–1180|publisher=Elsevier|pmid=17045620|doi=10.1016/j.neuropharm.2006.08.005|accessdate=2009-05-29|last2=Eastwood|first2=BJ|last3=Need|first3=AB|last4=Shannon|first4=HE}}</ref> ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳೆರಡಲ್ಲೂ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಖಾತರಿ ನೀಡಿವೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತ ಫಾರ್ಮಕೊಥೆರಪಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ-ನರ-ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ಮಾರ್ಗವು ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite journal|last=Kulmatycki|first=KM|year=2006|month=October|title=Drug disease interactions: role of inflammatory mediators in depression and variability in antidepressant drug response|journal=Journal of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences|volume=9|issue=3|pages=292–306|publisher=Canadian Society for Pharmaceutical Sciences|pmid=17207413|url=http://www.ualberta.ca/~csps/JPPS9_3/Kulmatycki/Kul_Jam.htm|accessdate=2009-05-29|last2=Jamali|first2=F}}</ref> ಮುಂದಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು, ಪ್ರೊ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ ಸೈಟೊಕಿನ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಆಂಟಿ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ ಸೈಟೊಕಿನ್‌ಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ತಯಾರಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal|last=O'Brien|first=SM|year=2004|month=August|title=Cytokines: abnormalities in major depression and implications for pharmacological treatment|journal=Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental|volume=19|issue=6|pages=397–403|publisher=John Wiley & Sons|pmid=15303243|doi=10.1002/hup.609|accessdate=2009-05-29|last2=Scott|first2=LV|last3=Dinan|first3=TG}}</ref> == ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ == ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಮೂಲಕ ಅಥವಾ "ನೈಜ" ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಬಲ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅರ್ಹತೆ ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಔಷಧಿಯೊಂದರ ಸಮರ್ಥ ''ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ'' ಯನ್ನು, ಸ್ವತಃ-ಹೇಳಿದ ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 50%ನಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ''ಭಾಗಶಃ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ'' ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 25%ನಷ್ಟು ಇಳಿತವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಉಪಶಮನ'' ಪದವು ಖಿನ್ನತೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ವಸ್ತುತಃ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ''ಮತ್ತೆ ಬರುವ'' ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ''ಮರುಕಳಿಸುವ'' ಅಪಾಯವಿರಬಹುದು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪಶಮನ ಅಥವಾ ''ಪುನಃಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ'' ಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳುವುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. === ಪುನಃಪರಿಶೀಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು === ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅವಲೋಕನಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * ವಿವಿಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ<ref>ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಿಲ್ಲಿವ್ರೇ, S., ಅರೋಲ್,B., ಹ್ಯಾಚರ್,S., ಆಗ್ಸ್ಟನ್,S., ರೈಡ್,I., ಸುಲ್ಲಿವ್ಯಾನ್, F., ವಿಲಿಯಮ್ಸ್,B., ಕ್ರೋಂಬೀ,I. (2003) [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=154760 ಎಫಿಕಸಿ ಆಂಡ್ ಟಾಲರೆಬಿಲಿಟಿ ಆಫ್ ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್ಸ್ ಕಂಪ್ಯಾರ್ಡ್ ವಿದ್ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್ ಟ್ರೀಟೆಡ್ ಇನ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಕೇರ್: ಸಿಸ್ಟಮ್ಯಾಟಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ ಆಂಡ್ ಮೆಟಾ-ಅನಾಲಿಸಿಸ್] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130801115652/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=154760 |date=2013-08-01 }} ''BMJ.'' ಮೇ 10; 326(7397): 1014.</ref> ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವರ್ಗದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ<ref>{{cite journal |author=Anderson IM |title=Selective serotonin reuptake inhibitors versus tricyclic antidepressants: a meta-analysis of efficacy and tolerability |journal=J Affect Disord |volume=58 |issue=1 |pages=19–36 |year=2000 |month=April |pmid=10760555 |doi=10.1016/S0165-0327(99)00092-0 }}</ref> ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಹೋಲಿಕೆ.<ref>{{cite journal |doi=10.4088/JCP.v62n0209 |author=Parker G, Roy K, Wilhelm K, Mitchell P |title=Assessing the comparative effectiveness of antidepressant therapies: a prospective clinical practice study |journal=J Clin Psychiatry |volume=62 |issue=2 |pages=117–25 |year=2001 |month=February |pmid=11247097 |doi_brokendate=2010-08-28 }}</ref> * "ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ಲಸೀಬೊ" ಒಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರಣೆ.<ref name="ncbi.nlm.nih.gov"/> * ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ MAOI ವರ್ಗದ ನಿರ್ಧಾರಣೆ.<ref>ಲೋಟುಫೊ-ನೆಟೊ, F., ಟ್ರಿವೇಡಿ, M., &amp; ಥೇಸ್, M.E. (1999) [http://www.nature.com/npp/journal/v20/n3/full/1395258a.html ಮೆಟಾ-ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿವರ್ಸಿಬಲ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಟೈಪ್ ಎ ಮಾಕ್ಲೊಬೆಮೈಡ್ ಆಂಡ್ ಬ್ರೊಫ್ಯಾರೊಮಿನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಪ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್] ''ನ್ಯೂರೊಸೈಕೊಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿ'' 20 226-247.10.1038</ref> * ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌‌ನ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.<ref>{{cite journal |author=Linde K, Mulrow CD, Berner M, Egger M |title=St John's wort for depression |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD000448 |year=2005 |pmid=15846605 |doi=10.1002/14651858.CD000448.pub2 }}</ref> * ಬಾಲ್ಯದ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯ ಪುನಃಪರೀಕ್ಷೆ.<ref>ಜ್ಯುರೈಡಿನಿ JN, ಡಿಯೋಕೆ CJ, ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ PR, ಹ್ಯಾಬಿ MM, ಮೆಂಕೆಸ್ DB, ಟಾಂಕಿನ್ AL. (2004) [http://www.bmj.com/cgi/content/full/328/7444/879?ijkey=4f893b9f91cb92fde9abb867c1dd21fb35b7b9d3&amp;keytype2=tf_ipsecsha ಎಫಿಕಸಿ ಆಂಡ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಆಫ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಂಡ್ ಅಡೊಲೆಸೆಂಟ್ಸ್.] BMJ. 2004 ಎಪ್ರಿಲ್ 10;328(7444):879-83.</ref><ref>ಲ್ಯಾಖನ್ SE; ಹ್ಯಾಗರ್-ಜಾನ್ಸನ್ G. [http://www.cpementalhealth.com/content/3/1/21 ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರೈಬ್ಡ್ ಸೈಕೊಟ್ರೋಪಿಕ್ಸ್ ಆನ್ ಯುತ್]. ''ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ಆಂಡ್ ಎಪಿಡಮಿಯಾಲಜಿ ಇನ್ ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್'' 2007;3(21).</ref> *1987ರಿಂದ 2004ರವರೆಗೆ U.S. ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ (FDA)ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಪುನಃಪರಿಶೀಲನೆಯು, ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಪ್ಲಸೀಬೊದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ವಿಫಲವಾದವು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಯೋಗದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಧನಾತ್ಮಕ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯಲ್ಲಿರಿಸಲಾಯಿತು (FDAಯ ಸ್ವಂತ ಮಾಹಿತಿಯ ಅರ್ಹತೆ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ). ಇದು ಏಕೆಂದರೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿರುದ್ಧ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ (ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರೆ) ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ನಿಜವಾದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ 94 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಕೇವಲ 51 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಗೋಚರವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು 11%ರಿಂದ 69%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60"/> * 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ UK, US ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಸಂಶೋಧಕರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, 1987ರಿಂದ 1999ರವರೆಗಿನ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ FDAಯ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಆರು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಹೊಸ-ವರ್ಗದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ-ಕಂಪನಿ-ನಡೆಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಿ-ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿತು. ಹಿಂದಿನ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿ ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಸೀಬೊದ ನಡುವಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಖಿನ್ನತೆಯ ಮಧ್ಯಮ-ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕಂಡುಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಪ್ಲಸೀಬೊದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಇಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾನದಂಡವಾಯಿತು.<ref name="pmid18303940">{{cite journal |author=Kirsch I, Deacon BJ, Huedo-Medina TB, Scoboria A, Moore TJ, Johnson BT |title=Initial severity and antidepressant benefits: a meta-analysis of data submitted to the Food and Drug Administration |journal=PLoS Med. |volume=5 |issue=2 |pages=e45 |year=2008 |pmid=18303940 |doi=10.1371/journal.pmed.0050045 |pmc=2253608}}</ref> ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಆದರೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref>K. ಐಸೆಲೆ, M.D. ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಡು ದೆ ವರ್ಕ್? ಎ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ದಿ ರಿವ್ಯೂ. ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್ ಲಾಂಜ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್. ಇದರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಯಿದೆ: http://www.doctorslounge.com/index.php/articles/page/152 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100303180328/http://www.doctorslounge.com/index.php/articles/page/152 |date=2010-03-03 }}. 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಎಲಿ ಲಿಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ ಕಂಪನಿಯು, ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ರೊಜಾಕ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಪ್ರೊಜಾಕ್ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಪರಿಣಾಮವು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅನಾವಶ್ಯಕ ಗಾಬರಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಲು ಬಳಸಬಾರದೆಂದು ಗ್ಯಾಲಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲಿನ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿತು. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಔಷಧಿಗಳ FDA ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿವೆಯೆಂದು ವ್ಯೆತ್ ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>ಬ್ಲೂ, L. (2008) [http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1717306,00.html ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಹಾರ್ಡ್ಲಿ ಹೆಲ್ಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211013701/http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1717306,00.html |date=2011-02-11 }} ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್, ಮಂಗಳವಾರ, ಫೆಬ್ರವರಿ 26</ref> ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ UK ಮನೋವೈದ್ಯರು/ಔಷಧ-ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ - ಅಲ್ಪ-ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಲೇಖಕರು ಔಷಧಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದಲ್ಲದೆ "ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ"ಯಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು "ವೈದ್ಯ/ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಘಟಕಗಳು" ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕುಗ್ಗಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮವು ಖಿನ್ನತೆಯ ಗಂಭೀರತೆಗೆ ಮಹತ್ವಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರನ್ನು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಧಾರ್ಮಿಕ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರೆಂದು ದೂಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Nutt DJ, Malizia AL |title=Why does the world have such a 'down' on antidepressants? |journal=J. Psychopharmacol. (Oxford) |volume=22 |issue=3 |pages=223–6 |year=2008 |month=May |pmid=18541622 |doi=10.1177/0269881108091877 }}</ref> *2002ರ ಮೇ 7ರಂದು ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ "ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್, ಎ ಶುಗರ್ ಪಿಲ್ ಈಶ್ ಹಾರ್ಡ್ ಟು ಬೀಟ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಲೇಖನವು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದೆ - "ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧಿ ಕಂಪನಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಗುಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು-ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ- ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೊಸ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಎರಡನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹಲವಾರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು, ಇದು ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ನ ಅಂಗೀರಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ವಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಕ್ಕರೆ ಗುಳಿಗೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳು ಔಷಧಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಿದುಳಿನ ಒಂದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರೊಜಾಕ್ ತಯಾರಕರು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ಎರಡನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಐದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಜೊಲೋಫ್ಟ್ ತಯಾರಕರು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಲ್ಯೂಚ್ಟರ್ ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾದ ರೋಗಿಗಳ ಮಿದುಳಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಮಿದುಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನವರ ಬದಲಾವಣೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿದುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು. ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾದ ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವು ಬಹುಬೇಗ ದುರ್ಬಲವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯು ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳಿಗಿಂತ ಅವು ಯಾಕೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿವೆಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ." <ref>[http://www.chelationtherapyonline.com/technical/p58.htm ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್, ಎ ಶುಗರ್ ಪಿಲ್ ಈಸ್ ಹಾರ್ಡ್ ಟು ಬೀಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100925021110/http://www.chelationtherapyonline.com/technical/p58.htm |date=2010-09-25 }}, ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಮೇ 7, 2002</ref> === ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು === ಪ್ರಮುಖ ಖಿನ್ನತೆಯ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ 2000 ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್<ref>{{cite web |url=http://www.guidelines.gov/summary/summary.aspx?doc_id=2605&nbr=1831 |title=Practice guideline for the treatment of patients with major depressive disorder |publisher=Guidelines.gov |date= |accessdate=2008-11-06 |archive-date=2008-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081028165751/http://www.guidelines.gov/summary/summary.aspx?doc_id=2605&nbr=1831 |url-status=dead }}</ref> ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ - ರೋಗಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಖಿನ್ನತೆ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು; ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಮುಖ ಖಿನ್ನತೆ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಕನ್ವಲ್ಸಿವ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು; ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಕನ್ವಲ್ಸಿವ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗೊಂಡ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಬಳಸಬೇಕು. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಔಷಧಿಗಳ ವರ್ಗ-ವರ್ಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹಾಗೂ ವರ್ಗಗಳೊಳಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಆರಂಭಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮ, ರೋಗಿಯ ಆಯ್ಕೆ, ಔಷಧಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾಹಿತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೂ ಅದರ ಖರ್ಚು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. UK ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಎಕ್ಸೆಲೆನ್ಸ್ (NICE) 2004ರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು ಹೀಗೆಂದು ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ - ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾದ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಿಂದಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಿಂತ ಅಪಾಯವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ಗಿಂತ SSRI ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ; ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ (ಅರಿವಿನ-ವರ್ತನೆಯ) ಥೆರಪಿ ಮೊದಲಾದ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಬೇಕು.<ref>{{cite web|url=http://www.nice.org.uk/guidance/CG23 |title=Depression |publisher=Nice.org.uk |date= |accessdate=2008-11-06}}</ref> === ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯಗಳು === ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದ 30%ರಿಂದ 50%ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Baghai TC, Möller HJ, Rupprecht R |title=Recent progress in pharmacological and non-pharmacological treatment options of major depression |journal=Curr. Pharm. Des. |volume=12 |issue=4 |pages=503–15 |year=2006 |pmid=16472142 |doi=10.2174/138161206775474422 }}</ref><ref name="SSRIswitch">{{cite journal |author=Ruhé HG, Huyser J, Swinkels JA, Schene AH |title=Switching antidepressants after a first selective serotonin reuptake inhibitor in major depressive disorder: a systematic review |journal=J Clin Psychiatry |volume=67 |issue=12 |pages=1836–55 |year=2006 |month=December |pmid=17194261 |doi=10.4088/JCP.v67n1203 }}</ref> ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಮುಂದುವರಿಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ದರವು 3ರಿಂದ 6 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Tranter R, O'Donovan C, Chandarana P, Kennedy S |title=Prevalence and outcome of partial remission in depression |journal=J Psychiatry Neurosci |volume=27 |issue=4 |pages=241–7 |year=2002 |month=July |pmid=12174733 |pmc=161658 }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Byrne SE, Rothschild AJ |title=Loss of antidepressant efficacy during maintenance therapy: possible mechanisms and treatments |journal=J Clin Psychiatry |volume=59 |issue=6 |pages=279–88 |year=1998 |month=June |pmid=9671339 }}</ref> ಈ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Mischoulon D, Nierenberg AA, Kizilbash L, Rosenbaum JF, Fava M |title=Strategies for managing depression refractory to selective serotonin reuptake inhibitor treatment: a survey of clinicians |journal=Can J Psychiatry |volume=45 |issue=5 |pages=476–81 |year=2000 |month=June |pmid=10900529 }}</ref> ==== "ಟ್ರೈಯಲ್ ಆಂಡ್ ಎರರ್(ಪ್ರಾಪ್ತಿಪರ್ಯಂತ ಪ್ರಯತ್ನ)" ಬದಲಾವಣೆ ==== ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ 2000 ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಆರರಿಂದ ಎಂಟು ವಾರಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ವರ್ಗದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗೆ ನಂತರ ಬೇರೆ ವರ್ಗದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗೆ ಬದಲಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಪುನಃಪರಿಶೀಲನೆಯು ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು; SSRI ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಔಷಧಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಅವರಲ್ಲಿ 12%ರಿಂದ 86%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿದರು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ 5%ರಿಂದ 39%ರಷ್ಟು ಮಂದಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ರೋಗಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರೆ, ಆತನು ಹೊಸ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.<ref name="SSRIswitch"/> ==== ವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಸೇರಿಸುವಿಕೆ ==== ಭಾಗಶಃ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಔಷಧವಸ್ತುವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಿಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯಿಂದ ಉಪಶಮನ ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವರ್ಧನೆಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಲೀಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಥೈರಾಯ್ಡ್ ವರ್ಧನೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತಮ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿಲ್ಲ, ಈ ನವೀನ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಆಗನಿಸ್ಟ್(ಸಂಘರ್ಷಕ ಸ್ನಾಯು)ಗಳು, ಲೈಂಗಿಕ ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡ್‌ಗಳು, NRI, ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್-ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಸೆಳವು-ನಿರೋಧಕಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಬಳಕೆ.<ref name="augment">{{cite journal |author=DeBattista C, Lembke A |title=Update on augmentation of antidepressant response in resistant depression |journal=Curr Psychiatry Rep |volume=7 |issue=6 |pages=435–40 |year=2005 |month=December |pmid=16318821 |doi=10.1007/s11920-005-0064-x }}</ref> ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವರ್ಗಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನರ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿಣಾಮವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದರೂ, ಈ ವಿಧಾನದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Lam RW, Wan DD, Cohen NL, Kennedy SH |title=Combining antidepressants for treatment-resistant depression: a review |journal=J Clin Psychiatry |volume=63 |issue=8 |pages=685–93 |year=2002 |month=August |pmid=12197448 }}</ref> ==== ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಕೆ ==== ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಆ ಔಷಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ದರವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ನಡೆದ 31 ಪ್ಲಸೀಬೊ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಸುಮಾರು 18%ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರವಾಗಲೇ ಖಿನ್ನತೆಯು ಮರುಕಳಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಆ ಪ್ರಮಾಣವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ಲಸೀಬೊ ಬಳಸಿದವರಲ್ಲಿ 41%ನಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Geddes JR, Carney SM, Davies C |title=Relapse prevention with antidepressant drug treatment in depressive disorders: a systematic review |journal=Lancet |volume=361 |issue=9358 |pages=653–61 |year=2003 |month=February |pmid=12606176 |doi=10.1016/S0140-6736(03)12599-8 }}</ref> ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗೆ ಅದರ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಶಮನವಾದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ಸೈಕೊಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿಸ್ 2000 ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಟ್ರೀಟಿಂಗ್ ಡಿಪ್ರೆಸಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್ ವಿದ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್, ಖಿನ್ನತೆಗೆ ತುತ್ತಾದ ರೋಗಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಥವಾ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ರೋಗವು ಮರುಕಳಿಸಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಡಲಿ ಅದು ಹಿಂದಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಔಷಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅದರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪ್ರಯೋಜನವು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಮೊದಲು ಫಾರ್ಮಕೊಥೆರಪಿಯನ್ನು, ನಂತರ ಅದರ ಉಳಿದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Fava GA, Park SK, Sonino N |title=Treatment of recurrent depression |journal=Expert Rev Neurother |volume=6 |issue=11 |pages=1735–40 |year=2006 |month=November |pmid=17144786 |doi=10.1586/14737175.6.11.1735 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Petersen TJ |title=Enhancing the efficacy of antidepressants with psychotherapy |journal=J. Psychopharmacol. (Oxford) |volume=20 |issue=3 Suppl |pages=19–28 |year=2006 |month=May |pmid=16644768 |doi=10.1177/1359786806064314 }}</ref> === ಔಷಧ ವಿಫಲತೆ === ಸರಿಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು ಖಿನ್ನತೆ ರೋಗಿಗಳು ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಉಪಶಮನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid16390886">{{cite journal |author=Trivedi MH, Rush AJ, Wisniewski SR |title=Evaluation of outcomes with citalopram for depression using measurement-based care in STAR*D: implications for clinical practice |journal=The American journal of psychiatry |volume=163 |issue=1 |pages=28–40 |year=2006 |pmid=16390886 |doi=10.1176/appi.ajp.163.1.28}}</ref> ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿಲ್ಲದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ, ಎರಡನೆ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ವರ್ಧನೆಗಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಕ-ಅಂಶವಾದ ಬುಪ್ರೋಪಿಯಾನ್ (ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ {{nowrap|200 mg}}ನಷ್ಟು, ನಂತರ {{nowrap|100 mg}}ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದಿನನಿತ್ಯ {{nowrap|400 mg}}ನಷ್ಟು) ಅಥವಾ ಬುಸ್ಪಿರಾನ್ಅನ್ನು (ಪ್ರತಿದಿನ {{nowrap|60 mg}}ನಷ್ಟು) ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳು ಉಪಶಮನವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid16554526">{{cite journal |author=Trivedi MH, Fava M, Wisniewski SR |title=Medication augmentation after the failure of SSRIs for depression |journal=N. Engl. J. Med. |volume=354 |issue=12 |pages=1243–52 |year=2006 |pmid=16554526 |doi=10.1056/NEJMoa052964}}</ref> ಅದೇ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಸುಮಾರು 25%ನಷ್ಟು ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಪಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16554525">{{cite journal |author=Rush AJ, Trivedi MH, Wisniewski SR |title=Bupropion-SR, sertraline, or venlafaxine-XR after failure of SSRIs for depression |journal=N. Engl. J. Med. |volume=354 |issue=12 |pages=1231–42 |year=2006 |pmid=16554525 |doi=10.1056/NEJMoa052963}}</ref> ==== ಗರ್ಭಿಣಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ==== ಗರ್ಭಧರಿಸಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಯು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದಿನವರೆಗಿನ ಏಕೈಕ ವರದಿಯು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ: 2006ರಲ್ಲಿ ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್'' (''JAMA'' )ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯು ಖಿನ್ನತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಗರ್ಭಿಣಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ರೋಗವು ಮರುಕಳಿಸುವ ಸಂಭವವು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{cite journal | last = Cohen, MD | first =Lee S. | title = Relapse of Major Depression During Pregnancy in Women Who Maintain or Discontinue Antidepressant Treatment | journal = Journal of the American Medical Association | volume =295 | issue = 5 | pages = 499–507 | publisher = American Medical Association | date= February 1, 2006 | url = http://jama.ama-assn.org/cgi/content/abstract/295/5/499 | accessdate = 2007-06-14 | doi = 10.1001/jama.295.5.499 | pmid = 16449615 | last2 = Altshuler | first2 = LL | last3 = Harlow | first3 = BL | last4 = Nonacs | first4 = R | last5 = Newport | first5 = DJ | last6 = Viguera | first6 = AC | last7 = Suri | first7 = R | last8 = Burt | first8 = VK | last9 = Hendrick | first9 = V}}</ref> ''JAMA'' ಲೇಖನವು ಹಲವಾರು ಲೇಖಕರು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ''JAMA'' ನಂತರ ಆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ತಿದ್ದುಪಡಿಯೊಂದುನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಲೇಖಕರು ಆ ಸಂಬಂಧವು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite journal | title = Relapse of Major Depression During Pregnancy in Women Who Maintain or Discontinue Antidepressant Treatment—Correction | journal = JAMA | volume = 296 | issue = 2 | page = 170 | date= July 12, 2006 | url = http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/jama;296/2/170 | accessdate = 2007-06-14 | doi = 10.1001/jama.296.2.170}}</ref> ಪ್ರಸೂತಿ-ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಪೆರಿನಾಟಲಜಿಸ್ಟ್ ಆಡಮ್ ಉರಾಟೊ ''ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್'' ‌ನಲ್ಲಿ, ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಪರರು ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್, "ಡ್ರಗ್ ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಷನ್ಸ್: ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಟೈಸ್ ಟು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಕ್ಲೌಡ್ ಮೇಜರ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್ ಸ್ಟಡಿ ಅಟ್ ಇಶ್ಯೂ: ವೆದರ್ ಇಟ್ಸ್ ಸೇಫ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೆಗ್ನೆಂಟ್ ವುಮನ್ ಟು ಸ್ಟೇ ಆನ್ ಮೆಡಿಕೇಶನ್ - JAMA ಆಸ್ಕ್ಸ್ ಆಥರ್ಸ್ ಟು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೈನ್". ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌. ಜುಲೈ 11, 2006 ([http://www.post-gazette.com/pg/06192/705022-114.stm ಕಾಪಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111125085721/http://www.post-gazette.com/pg/06192/705022-114.stm |date=2011-11-25 }} post-gazette.com ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು)</ref> == ನಿವರ್ತನ-ಚಿಹ್ನೆಗಳು == SSRI ಔಷಧಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಇದು ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ನಿವರ್ತನ-ಚಿಹ್ನೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಇದನ್ನು "SSRI ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ರೋಗಲಕ್ಷಣ"ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಟ್ಯಾಮಾಮ್ ಮತ್ತು ಒಜ್ಪೊಯ್ರಾಜ್, 2002). ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ರೋಗಲಕ್ಷಣವು ಒಂದರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} ನಿಶ್ಚಿತ ರೋಗ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಯ್ಕೆಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ವೃತ್ತಿನಿರತರ ಅರಿವಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ, ಇರುಸುಮುರುಸಿನ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.{{Citation needed|date=March 2009}} ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯು ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ ಅಥವಾ ಎಳೆಹುಚ್ಚು ಮೊದಲಾವುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.{{Citation needed|date=March 2009}} == ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು == ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಷ್ಟವು ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. SSRIಗಳ ಬಳಕೆಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ: ಪಿತ್ತೋದ್ರೇಕ, ಭೇದಿ, ತಳಮಳ, ತಲೆನೋವು. SSRIಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಲೈಂಗಿಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಲೈಂಗಿಕಾಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಸಂಭೋಗೋದ್ರೇಕ ಉಂಟಾಗದಿರುವುದು, ನಿಮಿರುವಿಕೆಯ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ. ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರೋಗಲಕ್ಷಣವೂ ಸಹ SSRIಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ SSRIಗಳ ಮೇಲೆ 'ಕಪ್ಪುಪೆಟ್ಟಿಗೆ' ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ದರವನ್ನು (1,000ರಲ್ಲಿ 2ರಿಂದ 1,000ರಲ್ಲಿ 4ರವರೆಗೆ) ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | last = Lenzer | first = Jeanne | title = Antidepressants double suicidality in children, says FDA | journal = BMJ | volume = 332 | page = 626 | year = 2006 | url = http://www.bmj.com/cgi/content/full/332/7542/626-c | doi = 10.1136/bmj.332.7542.626-c | accessdate = 2008-04-14}}</ref> 25ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ವರ್ತನೆಯ ಏರಿಕೆಯು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಮನಾಗಿದೆ.<ref>BMJ: [http://www.bmj.com/cgi/content/abstract/339/aug11_2/b2880?maxtoshow=&amp;HITS=10&amp;hits=10&amp;RESULTFORMAT=&amp;fulltext=suicide&amp;searchid=1&amp;FIRSTINDEX=0&amp;sortspec=date&amp;resourcetype=HWCIT ರಿಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಸ್ಯುಸೈಡಲಿಟಿ ಇನ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಟ್ರೈಯಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಅಡಲ್ಟ್ಸ್]. ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2009.</ref> TCAಗಳ (ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು) ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಬಾಯಿ ಒಣಗುವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಮಂಜಾಗುವುದು, ಅರೆನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆ, ತಲೆ ತಿರುಗುವಿಕೆ, ನಡುಕ, ಲೈಂಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಚರ್ಮದ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಮತ್ತು ತೂಕದ ಏರಿಕೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಕೆ. MAOIಗಳ (ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು) ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಫೆನೆಲ್ಜಿನ್ (ನಾರ್ಡಿಲ್) ಮತ್ತು ಟ್ರಾನಿಲ್ಸಿಪ್ರೋಮೈನ್ (ಪ್ಯಾರ್ನೇಟ್) ಮೊದಲಾದ MAOIಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಯಕೃತ್ತಿನ ಉರಿಯೂತ, ಹೃದಯಾಘಾತ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹೊಡೆತ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಾಧಿಗಳ ಹಠಾತ್ ಆಕ್ರಮಣ. ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರೋಗಲಕ್ಷಣವು MAOIಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. === ಸಾಮಾನ್ಯ === {{Contradict|date=May 2010}} ಪಕ್ವ ಚೀಸು, ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಟ್ಟ ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಹುದುಗುಹಾಕಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಟೈರಮಿನ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ MAO ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು ಪ್ರಬಲವಾದ ಮಾರಕ ತೀವ್ರ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಮಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸೂಚನೆಯ ಮತ್ತು ನೇರ ಮಾರಾಟದ ಔಷಧಿಗಳೆರಡಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. MAO-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಔಷಧಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಅವರು ನೇರ-ಮಾರಾಟದ ಅಥವಾ ಸೂಚಿಸಿದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಭೇಟಿಯಾದ ವೈದ್ಯರು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ರೋಗಿಗಳು ತುರ್ತುಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೊಠಡಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೂ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ MAO ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಗುರುತನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಕೆಲವು ವೈದ್ಯರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗುರುತಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾದ ಒಟ್ಟು ಸಾವುಗಳು ನೇರ-ಮಾರಾಟದ ಔಷಧಿಗಳಿಂದಾದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿವೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೈಪೋಲಾರ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥೀರೀಕಾರಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅವು ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುವ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ ಅಥವಾ ಎಳೆಹುಚ್ಚನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=9387089&dopt=Abstract |title=Antidepressant-associated hypomania in outpatient...[J Affect Disord. 1997&#93; - PubMed Result |publisher=Ncbi.nlm.nih.gov |date= |accessdate=2008-11-06}}</ref> SSRIಗಳು ಈ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. 2009ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಬದುಕುಳಿದವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಔಷಧಿ ಟ್ಯಾಮೊಕ್ಸಿಫೆನ್ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಯಾವುದಾದರೂ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಆ ಕಾಯಿಲೆಯು ಮತ್ತೆ ಬರಬಹುದಾದ ಅಪಾಯವಿದೆ.<ref>{{cite news | url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/05/30/health/main5050992.shtml?tag=main_home_storiesBySection | work=CBS News | title=Drug Combos Linked To Breast Cancer Risk | date=2009-05-30 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನವರಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಚಟ ಹಿಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. SNRI ಔಷಧಿಗಳು SSRIಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೈಹಿಕ ಅವಲಂಬನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ತೀವ್ರ ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ NaSSA ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ದೈಹಿಕ ಅವಲಂಬನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಆ ಔಷಧಿ ಸೇವಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೆಚ್ಚು ಉಗ್ರವಾದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಾಗ ತೀವ್ರ ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡಬೇಕು; ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತೀರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ವೇಗವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಗರ್ಭಿಣಿಯರಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹಾನಿಕರವಾಗುವ ಸಂಭವವು ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ನಿಧಾನವಾಗಿಯೇ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸ್ಟೇಟಸ್ ಎಪಿಲೆಪ್ಟಿಕಸ್ ಮತ್ತು ಸಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಕೆಲವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಗರ್ಭಪಾತದ ಮೂಲಕ ಭ್ರೂಣಕ್ಕೂ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು; ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವು ಅವುಗಳಿಂದಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತವೆಂಬುದು ಖಾತರಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಅವನ್ನು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿರುವವರು ಅಥವಾ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗ ಬಯಸುವವರು ಸೇವಿಸಬಾರದು. ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅವರು ಮಾನಸಿಕ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕೇ, ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಥಟ್ಟನೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೈದ್ಯರ ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮಾನಸಿಕ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬಾರದು.<ref>http://www.biopsychiatry.com/addictionp.htm</ref> === ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ === ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲೇ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಮನಸ್ಥಿತಿಯು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೊದಲು ಮಾನಸ ಚಾಲನೆಯ ವಿಲಂಬನ ಅಥವಾ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ಕೊರತೆ ಮೊದಲಾದ ಖಿನ್ನತೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} ಇದು ಅಸಂಗತವಾಗಿದ್ದರೂ {{Which?|date=May 2010}} ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಭಾವನೆಯು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ {{Weasel-inline|date=May 2010}} ಹಾಗೂ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹರೆಯಕ್ಕಿಂತ-ಕೆಳ-ವಯಸ್ಸಿನವರು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರು ಮೊದಲಾದ ಕಿರಿಯ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೊದಲ ಎಂಟು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಭಾವನೆ ಅಥವಾ ವರ್ತನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಿರಿಯ ರೋಗಿಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. FDA ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಈ ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವವರೆಗೆ, ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಅಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಇದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನೇರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.{{Or|date=May 2009}} ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಭಾವನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟನೆಗಳು ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದವು. ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುವ 24 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫೆಡರಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು [https://web.archive.org/web/20070930023930/http://www.ecanadanow.com/science/health/2006/12/13/fda-antidepressants-increase-suicidal-risk-for-young-adults/ proposed changes] ಈ ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಲೇಬಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ಅನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರು ಬಳಸಬಾರದು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿನ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿ ಎಂದರೆ ಪ್ರೊಜಾಕ್ ಎಂದು FDA ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://antidepressantseffects.com/depression/|title=Depression Antidepressants in Teenagers and Children|date=|accessdate=2010-07-01|archive-date=2013-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130520234355/http://antidepressantseffects.com/depression/|url-status=dead}}</ref> 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಂಡ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್, ಅಮೆರಿಕಾದ ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿನ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಡುಗಿಯರು, 10ರಿಂದ 24 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು) ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು 8%ನಷ್ಟು (2003ರಿಂದ 2004ರಲ್ಲಿ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಇದು 15 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ,<ref name="NYTimes">[https://www.nytimes.com/2007/09/07/health/07suicide.html ಸ್ಯುಸೈಡ್ ರೈಸಸ್ ಇನ್ ಯುತ್; ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಡಿಬೇಟ್ ಲೂಮ್ಸ್], ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಕ್ಯಾರಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7, 2007</ref> 2003ರಲ್ಲಿ 4,232ರಷ್ಟಿದ್ದ 10ರಿಂದ 24 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು 2004ರಲ್ಲಿ 4,599ರಷ್ಟಾಗಿದೆ, ಇದು ಆ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವನ್ನು ಪ್ರತಿ 100,000 ಮಂದಿಗೆ 7.32ರಷ್ಟು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ದರವು 1990ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100,000 ಮಂದಿಗೆ 9.48ರಷ್ಟಿದ್ದುದು 2003ರಲ್ಲಿ 100,000 ಮಂದಿಗೆ 6.78ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಮನೋವೈದ್ಯರು {{Who|date=May 2010}} ಆ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ 2003ರಿಂದ ಕಿರಿಯ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೊಜಾಕ್‌ನಂತಹ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳಿತವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಂಭೀರ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿತು. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ {{Who|date=May 2010}}, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು ಸುಮಾರು 14 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು; [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಸೂಚನೆಯ ಇಳಿತದ ನಂತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು 50%ನಷ್ಟು ಏರಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Simon GE, Savarino J, Operskalski B, Wang PS |title=Suicide risk during antidepressant treatment |journal=Am J Psychiatry |volume=163 |issue=1 |pages=41–7 |year=2006 |pmid=16390887 |doi=10.1176/appi.ajp.163.1.41}}</ref> ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಮರ್ಶಕರು {{Who|date=May 2010}} USನ "2004ರ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಬದಲು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಸರಳವಾಗಿ ಹೋಲಿಸಿವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid18056248">{{cite journal |author=Jureidini J |title=The black box warning: decreased prescriptions and increased youth suicide? |journal=Am J Psychiatry |volume=164 |issue=12 |page=1907 |year=2007 |pmid=18056248 |doi=10.1176/appi.ajp.2007.07091463}}</ref> ಹೊಸ ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ಎರಡು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು (2003 ಮತ್ತು 2004 ವರ್ಷಗಳ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ಊಹಿಸುವ ಅಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ದೋಷಗಳನ್ನು, SSRI ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ 2005ರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿನ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ವರ್ಷದಿಂದ-ವರ್ಷದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಸೀಮಿತ ಮಾನವ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾರ್ಗವು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಔಷಧಿಯ ಬಳಕೆಯ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತಿಳಿಯುವವರೆಗೆ, ಜಾಗರೂಕತೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ FDA ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid18056247">{{cite journal |author=Olfson M, Shaffer D |title=SSRI Prescriptions and the Rate of Suicide |journal=Am J Psychiatry |volume=164 |issue=12 |pages=1907–1908 |year=2007 |pmid=18056247 |doi=10.1176/appi.ajp.2007.07091467}}</ref><ref name="titleN C H S - Health E Stats - Deaths: Preliminary Data for 2005">{{cite web |url=http://www.cdc.gov/nchs/products/pubs/pubd/hestats/prelimdeaths05/prelimdeaths05.htm |title=N C H S - Health E Stats - Deaths: Preliminary Data for 2005 |accessdate=2007-12-12 |author=Kung HC, Hoyert DL, Xu J, Murphy SL |authorlink= |coauthors= |date= |work= |publisher=National Center for Health Statistics |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote=}}</ref> ಅನಂತರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು.<ref>{{cite journal |author=Bridge JA, Iyengar S, Salary CB |title=Clinical response and risk for reported suicidal ideation and suicide attempts in pediatric antidepressant treatment: a meta-analysis of randomized controlled trials |journal=JAMA |volume=297 |issue=15 |pages=1683–96 |year=2007 |pmid=17440145 |doi=10.1001/jama.297.15.1683}}</ref><ref>{{cite journal |author=Beasley CM, Ball SG, Nilsson ME |title=Fluoxetine and Adult Suicidality Revisited: An Updated Meta-Analysis Using Expanded Data Sources From Placebo-Controlled Trials |journal=J Clin Psychopharmacol |volume=27 |issue=6 |pages=682–686 |year=2007 |pmid=18004137 |doi=10.1097/jcp.0b013e31815abf21 }}</ref> ಆದರೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸೂಚನೆಯಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆಂಬುದು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಗೊಂದಲ ಹುಟ್ಟಿಸುವಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.{{Or|date=May 2009}} === ಲೈಂಗಿಕತೆ === ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ SSRIಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೈಂಗಿಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆ, ಲೈಂಗಿಕಾಸಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಆರ್ಗಾಸ್ಮಿಯಾ (ಸಂಭೋಗೋದ್ರೇಕದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.soc.ucsb.edu/sexinfo/question/antidepressants-and-anorgasmia |title=UCSB's SexInfo |publisher=Soc.ucsb.edu |date= |accessdate=2008-11-06 |archive-date=2009-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090520055421/http://www.soc.ucsb.edu/sexinfo/question/antidepressants-and-anorgasmia |url-status=dead }}</ref> ಈ ಲೈಂಗಿಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬಲ್ಲವಾದರೂ, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಔಷಧಿಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ SSRI ಸೆಕ್ಶ್ವಲ್ ಡಿಸ್‌ಫಂಕ್ಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. SSRI-ಉಂಟುಮಾಡುವ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಖಿನ್ನತೆಗಾಗಿ ಈ ಔಷಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸುಮಾರು 30%ರಿಂದ 50%ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಜೈವಿಕ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಏರಿಕೆ, ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ 5HT2 ಮತ್ತು 5HT3 ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ; ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಇಳಿಕೆ; ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ನ ಇಳಿಕೆ‌; ಕೊಲಿಂಗರಿಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಫಾ-1 ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ತಡೆ; ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಸಿಂಥೆಟೇಸ್‍ನ ನಿರೋಧ; ಮತ್ತು ಪ್ರೊಲಕ್ಟಿನ್ ಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ.<ref>{{cite journal |author=Keltner NL, McAfee KM, Taylor CL |title=Mechanisms and treatments of SSRI-induced sexual dysfunction |journal=Perspectives in Psychiatric Care |volume=38 |issue=3 |pages=111–6 |year=2002 |pmid=12385082 |doi=10.1111/j.1744-6163.2002.tb00665.x}}</ref> ಉಭಯ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕ (NE ಮತ್ತು DA) ಬುಪ್ರೋಪಿಯಾನ್, ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು, CNS ಉತ್ತೇಜಕಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಆಗನಿಸ್ಟ್‌(ಸಂಘರ್ಷಗಳ)‌ನಿಂದಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟೀರಾನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ (ಪ್ರೊಲಕ್ಟಿನ್‌ನ ನಿರೋಧದಿಂದ) ಮತ್ತು ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ (ರೆಮೆರಾನ್) ಕಡಿಮೆ ಲೈಂಗಿಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು 5-HT2 ಮತ್ತು 5-HT3 ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ SSRIಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಹುದು, ಇದಕ್ಕೂ ಸಹ ಅದು 5-HT2 ಮತ್ತು 5-HT3 ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುವುದೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Ozmenler NK, Karlidere T, Bozkurt A |title=Mirtazapine augmentation in depressed patients with sexual dysfunction due to selective serotonin reuptake inhibitors |journal=Human Psychopharmacology |volume=23 |issue=4 |pages=321–6 |year=2008 |month=June |pmid=18278806 |doi=10.1002/hup.929}}</ref> ಅಪೊಮಾರ್ಫೈನ್, ನೆಫಜೊಡೋನ್ ಮತ್ತು ನೈಟ್ರೊಗ್ಲಿಸರಿನ್ ಮೊದಲಾದವು ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಲ್ಲವು. MAOIಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಕ್ಲೊಬೆಮೈಡ್ ಸುಮಾರು 1.9%ನಷ್ಟು ಸಂಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆತನೆಕಾಲ್ ಅದರ ಕಾಲಿನರ್ಜಿಕ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ MAOI-ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Gross MD |title=Reversal by bethanechol of sexual dysfunction caused by anticholinergic antidepressants |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=139 |issue=9 |pages=1193–4 |year=1982 |month=September |pmid=7114318 |doi= |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7114318}}</ref> === ಪ್ರೀತಿ‌ === ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅವರ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು ಮಾನವನ ಮೂಲ ಭಾವನೆಗಳಾದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. "SSRIಗಳು ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಿವೆ" ಹೆಲೆನ್ ಫಿಶರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ, ಈಕೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೊದಲು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ ರಟ್ಗರ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. SSRI ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿ-ನಿಯಂತ್ರಕ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಔಷಧಿಗಳು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ಅನ್ನೂ ಸಹ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಒಂದು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಭಾಗಶಃ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಒಂದು ಕಾಕ್‌ಟೇಲ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಲೈಂಗಿಕತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರೀತಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಫಿಶರ್ ಮತ್ತು ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮನೋವೈದ್ಯ ಜೇಮ್ಸ್ ಥಾಮ್ಸನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆಗತಾನೆ ಪ್ರೀತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಜೋಡಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡುವುದರಿಂದ ಡಾಪ್ಅಮೈನ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಮಿದುಳಿನ ಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ಸಾಹವು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರೀತಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯು ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಆ ಮಿದುಳಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಮಟ್ಟದ ಇಳಿಕೆಯು SSRIಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಸಹ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆಂದು ಫಿಶರ್ ಮತ್ತು ಥಾಮ್ಸನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>https://www.wired.com/wiredscience/2009/02/antidepressants/</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅವಿವಾಹಿತರು ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಸಹಜ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಕುಗ್ಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಚ್ಛೆಯು ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ತಮಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದುವ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರಾದರೂ ಹೊಸಬರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಉತ್ಸಾಹವು ಇವರು ನಿಮಗೆ ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಿಯಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ನೀವು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಸೂಕ್ತ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ನಿಮ್ಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.psychologytoday.com/articles/200704/sex-love-and-ssris</ref> ಲಿಬಿಡೊ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳುವ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ರಹಸ್ಯ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಮೇರಿಯಾನ್ ಫಿಶರ್ (ಹೆಲೆನ್‌ಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ) "ಕೋರ್ಟ್‌ಶಿಪ್ ಬ್ಲಂಟಿಂಗ್" ಎಂದು ಕರೆದ 2004ರ ಸಣ್ಣ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಪುರುಷರ ಮುಖದ ಆಕರ್ಷತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಕೇಳಿದಾಗ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಆ ಪುರುಷರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಸಡಗರ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>http://richarddawkins.net/articles/1476-are-antidepressants-taking-the-edge-off-love?page=1{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ತಿಮ್ನೊಆನಸ್ತೀಸಿಯಾ === ಲೈಂಗಿಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ತಡೆ ಅಥವಾ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯ ಅಸಂವೇದನತೆ. SSRIಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯ ಕೊರತೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟತೆ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾಸಕ್ತಿ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಇದನ್ನು "ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯಾರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವ" ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ SSRIಗಳು, SNRIಗಳು ಮತ್ತು ಸಿರೊಟೋನರ್ಜಿಕ್ TCAಗಳು ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ.<ref>http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9184611</ref> === REM ನಿದ್ರೆ === ಟ್ರಿಮಿಪ್ರಮೈನ್‌, ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ ಮತ್ತು ನೆಫಜೊಡೋನ್ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು REM ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. ಈ ಔಷಧಿಗಳು REM ನಿದ್ದೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳ ಭಾವರಹಿತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು (MAOIಗಳು), ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು (TCAಗಳು) ಮತ್ತು ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (SSRIಗಳು), ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ REM ನಿದ್ದೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |first=Robert P. |last=Vertes |year=2000 |title=The case against memory consolidation in REM sleep |journal=Behavioral and Brain Sciences |volume=23 |issue=6 |pages=867–876 |doi=10.1017/S0140525X00004003 |pmid=11515146 |last2=Eastman |first2=KE}}</ref> ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ REM ನಿದ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.pslgroup.com/dg/2030e2.htm |title=ISP: Mirtazapine Regulates Stress Hormones, Improves Sleep In Depressed Patients |access-date=2010-09-22 |archive-date=2012-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304235031/http://www.pslgroup.com/dg/2030e2.htm |url-status=dead }}</ref> MAOIಗಳು REM ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ TCAಗಳು ಮತ್ತು SSRIಗಳು REM ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣದ (40-85%) ಮತ್ತು ಸತತ (30-50%) ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಬಳಲಿಕೆಯು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ರೋಗಿಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. MAOIಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಥಟ್ಟನೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ "REM ರಿಬೌಂಡ್" ಎನ್ನುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಚಿತ್ರ ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಘೋರಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. === ತೂಕದ ಏರಿಕೆ === ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ತೂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು {{Convert|5|–|25|kg|lb|abbr=on}}ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ {{Convert|50|kg|lb|abbr=on}}ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣವು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಹಸಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರವೂ ತೃಪ್ತಿಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಗಲುಹೊತ್ತು ನಿದ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಂತೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಾಯಿ ಒಣಗುವಿಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕ್ಯಾಲರಿ-ಹೊಂದಿರುವ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಕುಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು TCA ಮತ್ತು TeCA ವರ್ಗದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಹಿಸ್ಟಮಿನ್-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ತೂಕದ ಏರಿಕೆ. ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಹಾರ, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ ತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್-ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಆಹಾರದ ಸೇವನೆಯು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ನಂತರ ಹಸಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮತೋಲನ ಆಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಮಿದುಳಿನ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮೂಲಕ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾದ ತೂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Wurtman JJ, McDermott JM, Levendusky P, Duca K, Wurtman R |title=The effect of a novel dietary intervention on weight loss in psychotropic drug-induced obesity |journal=Psychopharmacology Bulletin |volume=36 |issue=3 |pages=55–9 |year=2002 |pmid=12473965 |doi= |url=http://www.medworksmedia.com/psychopharmbulletin/pdf/7/055_059_pb_36_3_wurtman.pdf |format= |access-date=2010-09-22 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828072212/http://www.medworksmedia.com/psychopharmbulletin/pdf/7/055_059_pb_36_3_wurtman.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book|last=Wurtman|first=JJ|coauthors=Marquis NF|title=The serotonin power diet : use your brain's natural chemistry to cut cravings, curb emotional overeating, and lose weight|accessdate=2009-05-29|year=c2006|publisher=Rodale|location=Emmaus, Penn|isbn=978-1-59486-346-2|pages=290}}</ref> == ವಿವಾದ == ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. 2002ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಸೀಬೊ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿವೆ.<ref>{{cite journal|last=Kirsch|first=I|year=2002|month=July|title=The emperor's new drugs: An analysis of antidepressant medication data submitted to the U.S. Food and Drug Administration|journal=Prevention & Treatment|volume=5|issue=1|publisher=American Psychological Association|doi=10.1037/1522-3736.5.1.523a|accessdate=2009-05-29|last2=Moore|first2=Thomas J.|last3=Scoboria|first3=Alan|last4=Nicholls|first4=Sarah S.}}</ref> ಫ್ರೀಡಮ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ ವಿನಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಇಬ್ಬರು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, 1987-99ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆರು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ FDA ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ 47 ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಗುಳಿಗೆಗಳು ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳಿಗಿಂತ 18%ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ, "ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಇರ್ವಿಂಗ್ ಕಿರ್ಸ್ಚ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಮತ್ತು ಸಹ-ಲೇಖಕ ಥಾಮಸ್ ಮೂರ್ ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕೊಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ "ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್ ಆಂಡ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್"‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/news/health/drugs/2002-07-08-antidepressants.htm |title= Study: Antidepressant barely better than placebo |publisher=Usatoday.com |date=2002-07-07&nbsp;-&nbsp;Updated&nbsp;11:47 PM&nbsp;ET |accessdate=2008-11-06}}</ref> ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ವಾಂಡರ್‌ಬಿಲ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕೊಲರಾಡೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವೂ ಸಹ, ಸೌಮ್ಯ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಸೀಬೊಗಿಂತ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಗ್ಲ್ಯಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌‌ಗಿಂತ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.forbes.com/2010/01/05/antidepressant-paxil-placebo-business-healthcare-depression.html|title=Study Undermines Case for Antidepressants|date=|accessdate=2010-07-01|archiveurl=https://archive.today/20121208170044/http://www.forbes.com/2010/01/05/antidepressant-paxil-placebo-business-healthcare-depression.html|archivedate=2012-12-08|url-status=live}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಔಷಧಿಗಳಾದವು, ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವಾದಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸಿತು. ಜನರು ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ಅರಸುತ್ತಿತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ವೈದ್ಯರು ಇದು ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪದೆ, ಜನರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2007/HEALTH/07/09/antidepressants/index.html |title=CDC: Antidepressants most prescribed drugs in U.S. |date= 2007-07-09|accessdate=2008-11-06 | work=CNN}}</ref> == ದಾವೆಗಳು == {{Story|date=June 2008}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ SSRI ಔಷಧಿ ತಯಾರಕರು, SSRIಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು FDA ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ, SSRI ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು SSRIಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ತಾಯಿಯ ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿನ ಹುಟ್ಟು-ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ SSRI ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ತಯಾರಕರ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. SSRIಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾದುದಕ್ಕೆ ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಕೇಸುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ, ಎಲಿ ಲಿಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ ಕಂಪನಿಯು ಕೇಸನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು ಫಿರ್ಯಾದಿಯ ವಕೀಲರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಯುತ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿತು, ಇದು ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿ ಮಂಡಲಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಫೆನ್ಟ್ರೆಸ್ ಕೇಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರೊಜಾಕ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಕೇಸ್ ಕೆಂಟುಕಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜೋಸೆಫ್ ವೆಸ್ಬೆಕರ್‌ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವನು ಅವನ ಕಛೇರಿ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು 8 ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು (ಫೆನ್ಟ್ರೆಸ್‌ನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಹಾಗೂ ಇತರ 12 ಮಂದಿಯನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿ ಮಂಡಲಿಯು ಲಿಲ್ಲಿಯ ಪರವಾಗಿ 9-ರಿಂದ-3 ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಕೇಸನ್ನು ಕೆಂಟುಕಿ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದನು. ಅದು "ವಿಚಾರಣಾ-ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆಯ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ವಂಚನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಇಲ್ಲ, ನ್ಯಾಯಯುತ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಿಂದನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೋಸವೂ ಸಹ ನಡೆಯಬಹುದು" ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಆದರೆ ನಂತರ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯು ಆ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ಕೇಸು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದನು. ರಹಸ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು "ಭೀಕರ" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.judicialaccountability.org/articles/hideandseek.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100610031049/http://www.judicialaccountability.org/articles/hideandseek.htm |date=2010-06-10 }} - ರಿಚಾರ್ಡ್ ಜಿಟ್ರಿನ್ ಆಂಡ್ ಕ್ಯಾರಲ್ M. ಲ್ಯಾಂಗ್‌ಫರ್ಡ್. "ಹೈಡ್ ಆಂಡ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ ಇನ್ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ" - "ದಿ ಮೋರಲ್ ಕಂಪಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲಾಯರ್". ಬ್ಯಾಲಂಟೈನ್ ಬುಕ್ಸ್, 1999</ref> 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22ರಂದು US ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೂರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು v. ಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್ ಬೀಚ್ಯಾಮ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕಿರಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್(R) ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ CR(TM) (ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌)ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದವರು $63.8 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಒಪ್ಪಂದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ದಾವೆಯು ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಕ ಗ್ಲ್ಯಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್ (GSK) ಔಷಧಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದು ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್(R) ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ CR(TM)ಅನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರು ಬಳಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>[http://www.ahrp.org/risks/SSRI0204/GSKpaxil/pg1.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614100740/http://www.ahrp.org/risks/SSRI0204/GSKpaxil/pg1.html |date=2011-06-14 }} ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1998 GSK ಇಂಟರ್ನಲ್ ಮೆಮೊ: ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೀಲ್ಮೆಂಟ್</ref> ಗ್ರಾಹಕ ವಕೀಲರು ಹೂಡಿದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ ತಯಾರಕ GSKಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿತು. FDA 1992ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌‌ಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದಂದಿನಿಂದ, ಸರಿಸುಮಾರು 5,000 U.S. ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ GSKಯ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಈ ಔಷಧಿಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಗೀಳಿಹಿಡಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸೂಚಿಸಿದರು. [http://www.paxilprotest.com/ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180307152504/http://www.paxilprotest.com/ |date=2018-03-07 }}‌ನ ಪ್ರಕಾರ, GSKನ ವಿರುದ್ಧ ನೂರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಹೂಡಲಾಯಿತು. ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಹಿಂದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವಿರೋಧದ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒದಗಿಸಲು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್ 8ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಂಭವಾದ ಕೇವಲ ಮೂರು ವಾರಗಳೊಳಗೆ ಈ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಕಾಲು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ವೆಬ್‌‍ಸೈಟ್ ಈಗ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆ ಸೈಟ್ಅನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಿಂದ ಗೋಪ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿ ಅಥವಾ 'ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಆದೇಶ'ವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ನಡೆಯಿತು, ಅದರಿಂದಾಗಿ ಸೈಟ್‌ನ ಮಾಲೀಕನು ಗ್ಲ್ಯಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಆತನ ಕಾರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. (2007ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್<ref>{{cite web|url=http://seroxatsecrets.wordpress.com/2007/03/03/the-paxil-protest-time-machine/ |title=The Paxil Protest time machine « seroxat secrets… |publisher=Seroxatsecrets.wordpress.com |date= |accessdate=2008-11-06}}</ref> ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ಸೈಟ್‌ನ<ref>{{cite web|url=http://paxilprotest.com/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060519170044/http://paxilprotest.com/|archivedate=2006-05-19 |title=The Paxil Protest I Welcome<!-- Bot generated title --> |publisher=Web.archive.org |date= |accessdate=2008-11-06}}</ref> ಒಂದು ಆರ್ಕೈವ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ Archive.orgನ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು). ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಆದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಬಯಸುವ ದಾಖಲೆಗಳವರೆಗೂ ಅವು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಉದಾ. ಪೀಟರ್ ಬ್ರೆಗ್ಗಿನ್ 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ದಾಖಲೆ. ಡಾ. ಬ್ರೆಗ್ಗಿನ್ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಯು ಇಲ್ಲಿದೆ:<ref>{{cite web |url=http://www.breggin.com/courtfiling.pbreggin.2006.html |title=Suppressed Paxil Suicide Data Released |publisher=Breggin.com |date= |accessdate=2008-11-06 |archive-date=2008-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081021042112/http://www.breggin.com/courtfiling.pbreggin.2006.html |url-status=dead }}</ref> 2007ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>{{cite web|url=http://seroxatsecrets.wordpress.com |title=seroxat secrets… |publisher=Seroxatsecrets.wordpress.com |date= |accessdate=2008-11-06}}</ref> ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್ ಔಷಧಿಯ ಬಳಕೆಯ ನಂತರ ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದ ನೂರಾರು ಮಂದಿಯ ಪರವಾಗಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಹೂಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಂಪಿನ ದಾವೆಯು [[ಲಂಡನ್]]‌ನ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಇದು ಪಬ್ಲಿಕ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್ ಅಪೀಲ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ನ ತೀರ್ಮಾನದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ದೃಢತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯು, ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್ ಒಂದು ದೋಷಯುಕ್ತ ಔಷಧಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೂರಿದೆ. ಹಘ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಸಾಲಿಸಿಟರ್‌ಗಳು ಈ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಅವರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>https://web.archive.org/web/20070222131722/http://www.hughjames.com/lifestyle/groupactions/seroxt.html</ref> 2007ರ ಜನವರಿ 29ರಂದು UKಯಲ್ಲಿನ BBC, ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಔಷಧಿ ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ಅದರ 'ಪನೋರಮ'<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/panorama/5346938.stm |title=BBC NEWS &#124; Programmes &#124; Panorama &#124; Seroxat update |publisher=News.bbc.co.uk |date=Last Updated: |accessdate=2008-11-06}}</ref> ಸರಣಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡ್ರಗ್ ಟ್ರೈಯಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಖಿನ್ನತೆಗೊಳಗಾದ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಮೂರು GSK ಪೀಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್(ಶಿಶುವೈದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ) ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == *ಜಪಾನಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು *ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{cite book |author=Healy, David |title=The antidepressant era |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge |year=1997 |isbn=0-674-03958-0 }} * {{cite book |author=Kramer, Peter D. |title=Listening to Prozac |publisher=Penguin Books |location=New York |year=1997 |isbn=0-14-026671-2 }} * {{cite book |author=Baumel, Syd |title=Natural Antidepressants |publisher=McGraw-Hill |location=New York |year=1999 |isbn=0-87983-900-7 }} * {{cite book |author=Stahl, Stephen M. |title=Psychopharmacology of Antidepressants |publisher=Informa Healthcare |year=1997 |isbn=1-85317-513-7 }} * {{cite journal |author=Pacher P, Kecskemeti V |title=Trends in the development of new antidepressants. Is there a light at the end of the tunnel? |journal=Curr. Med. Chem. |volume=11 |issue=7 |pages=925–43 |year=2004 |month=April |pmid=15078174 |pmc=2495050 |doi=10.2174/0929867043455594 }} * {{cite journal |author=Pacher P, Kohegyi E, Kecskemeti V, Furst S |title=Current trends in the development of new antidepressants |journal=Curr. Med. Chem. |volume=8 |issue=2 |pages=89–100 |year=2001 |month=February |pmid=11172668 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Antidepressants}} {{Wiktionary|antidepressant}} * [http://www.nih.gov/news/pr/aug2003/nimh-07.htm ಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ನ್ಯೂರಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಟು ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಮೈಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121010122000/http://www.nih.gov/news/pr/aug2003/nimh-07.htm |date=2012-10-10 }} * [http://www.plosmedicine.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pmed.0030240 ಡು ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಕ್ಯೂರ್ ಆರ್ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಅಬ್ನಾರ್ಮಲ್ ಬ್ರೈನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್?]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - PLoS ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೊಯಾನ ಮಾನ್‌ಕ್ರೀಫ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಕೊಹೆನ್‌ರ ಲೇಖನ. * [http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/fluoxetine/fluoxetine_final.pdf NIH ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ ದಿ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಆಂಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಪ್ರೊಜಾಕ್ (ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923193919/http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/fluoxetine/fluoxetine_final.pdf |date=2009-09-23 }} * [http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/fluoxetine/fluoxetine_monograph.pdf NIH ಮೋನೊಗ್ರಾಫ್ ಆನ್ ದಿ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಆಂಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊಜಾಕ್ (ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527103308/http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/fluoxetine/fluoxetine_monograph.pdf |date=2010-05-27 }} * [http://www.psych.org/psych_pract/treatg/pg/MDD.watch.pdf ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ 1995 ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪೇಶಂಟ್ಸ್ ವಿದ್ ಮೇಜರ್ ಡಿಪ್ರೆಸಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್] * [http://childadvocate.net/childpresentations/child_medication.htm ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಕೇಶನ್ - ಎ ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಪ್ರಸೆಂಟೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810061955/http://childadvocate.net/childpresentations/child_medication.htm |date=2014-08-10 }} * [http://www.bap.org.uk/consensus/antidepressant.pdf ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ಸೈಕೊಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿ 2000 ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಟ್ರೀಟಿಂಗ್ ಡಿಪ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್ ವಿದಿ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061012221324/http://www.bap.org.uk/consensus/antidepressant.pdf |date=2006-10-12 }} * [http://biopsychiatry.com/index.html ದಿ ಗುಡ್ ಡ್ರಗ್ ಗೈಡ್: ನ್ಯೂ ಮೂಡ್-ಬ್ರೈಟ್ನರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್] * [http://www.yoism.org/?q=node/234 ವೀಡಿಯೊ ಆಫ್ ಮಾಶ, M.D.] (NIMHನಲ್ಲಿನ ಸ್ಕೈಜೊಫ್ರೆನಿಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ''ಸ್ಕೈಜೊಫ್ರೆನಿಯ ಬುಲೆಟಿನ್'' ‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕ) * [http://bmj.bmjjournals.com/cgi/content/full/330/7488/420 ಜೊಯಾನ ಮಾನ್‌ಕ್ರೀಫ್: ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಬೇಸ್ ಫಾರ್ ಓಲ್ಡರ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಈಸ್ ಶೇಕಿ ಟೂ.] BMJ 2005;330:420 (19 ಫೆಬ್ರವರಿ) * [http://www.healyprozac.com/Book/Introduction.pdf ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು ''ಲೆಟ್ ದೆಮ್ ಈಟ್ ಪ್ರೊಜಾಕ್'' ಬೈ ಡೇವಿಡ್ ಹೀಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226101007/http://www.healyprozac.com/book/introduction.pdf |date=2010-12-26 }} * [http://www.rcpsych.ac.uk/mentalhealthinformation/mentalhealthproblems/depression/antidepressants.aspx ಆನ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಲೀಫ್ಲೆಟ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಸ್ಟ್ಸ್] * ಬ್ಯಾರಿ ಯಿಯೊಮ್ಯಾನ್, [http://www.barryyeoman.com/articles/courtroom.html ಪುಟ್ಟಿಂಗ್ ಸೈನ್ ಇನ್ ದಿ ಡಾಕ್], ದಿ ನೇಷನ್ * [http://ahp.yorku.ca/?p=60 ಬಿಬ್ಲಿಯೊಗ್ರಫಿ ಆನ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ] * [http://www.rsc.org/Publishing/Journals/cb/Volume/2009/7/recognising_antidepressants.asp ಇನ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಟ್ ಇನ್‌ಸೈಟ್] - ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯು ಹೇಗೆ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಗುರಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಕೆಮೆಸ್ಟ್ರಿ * [http://www.ssristories.com/ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ 3100+ ನ್ಯೂಸ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ವಿದ್ ದಿ ಫುಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಅವೈಲೇಬಲ್, ಮೈನ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಇನ್ ನೇಚರ್, ಇನ್ ವಿಚ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಆರ್ ಮೆನ್ಶನ್ಡ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131212204756/http://www.ssristories.com/ |date=2013-12-12 }} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/8304782.stm ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ವರ್ಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಟ್ಲಿ - BBC ನ್ಯೂಸ್] {{Antidepressants}} {{Major Drug Groups}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಿನ್ನತೆ-ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] b0wpr2rpngqk6apvxtar9a44y75th2t 0 25457 1375395 1374184 2026-06-19T08:15:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375395 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫}} {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{About| ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್| ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್}} {{Infobox web browser | name = Google Chrome | logo = [[ಚಿತ್ರ:Google Chrome icon (September 2014).svg|70px]] | screenshot = [[ಚಿತ್ರ:Chrome_windows.png|300px|Google Chrome Screenshot]] | caption =ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಮುಖಪುಟ ವಿಂಡೊಸ್ ೭ ಇರುವ ಗಣಕದ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ | author = | developer = Google Inc. | released = {{initial release|2008|9|2}} | discontinued = | frequently updated = yes <!-- Release version update? Don't edit this page, just click on the version number! --> | operating system = [[Windows]] ([[Windows XP SP2|XP SP2]] and later)<br />[[Mac OS X]] (10.5 and later, Intel only)<br />[[Linux]] | engine = [[WebKit]] (Based on [[KHTML]]) | language = 47 languages | programming language = [[C++]], [[Assembly language|Assembly]], [[Javascript]] | status = Active | genre = [[Web browser]] | license = [http://www.google.com/chrome/intl/en/eula_text.html Google Chrome Terms of Service] (Google Chrome executable), [[BSD license|BSD]] (source code and Chromium executable except chromium 5 beta ), [[BSD License]] with proprietary parts (source code and chromium 5 beta executable (as it integrates [[Adobe Flash Player]] 10.1<ref name="GoogleBlog30Mar10">{{cite web|url = http://blog.chromium.org/2010/03/bringing-improved-support-for-adobe.html|title = Bringing improved support for Adobe Flash Player to Google Chrome|accessdate = 2010-05-14|last = Google|authorlink = |year = 2010|month = March}}</ref> ))<ref>[http://chrome.blogspot.com/2010/05/new-chrome-stable-release-welcome-mac.html A new Chrome stable release: Welcome, Mac and Linux!]</ref> | website = [http://www.google.com/chrome/ www.google.com/chrome] [http://code.google.com/chromium/ code.google.com/chromium/] [http://dev.chromium.org/ dev.chromium.org/] }} [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್ '''ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌''' ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಲೇಔಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಅಪ್ಲೀಕೇಷನ್‌ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್]]‌ನ ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತಾದರೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬಳಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರ 2008 ಡಿಸೆಂಬರ್ 11ರಂದು. ’ಕ್ರೋಮ್‌’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಫ್ರೇಮ್‌, ಅಥವಾ “ಕ್ರೋಮ್‌”, ನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೂರನೇ ಬ್ರೌಸರ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ{{As of|2010|8}}, ಕ್ರೋಮ್‌ನದ್ದು. ನೆಟ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಸ್‌‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಶೇ.7.54ರಷ್ಟು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ರೋಮ್‌ ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಬಳಸಾಗುವ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Browser Market Share">{{cite web |url=http://marketshare.hitslink.com/browser-market-share.aspx?qprid=0&qptimeframe=M&qpsp=138&qpnp=1 |title=Browser Market Share |date=2010-08-01 |publisher=Net Applications |accessdate=2010-08-01 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮಿಯಮ್‌ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯದ [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]] ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯಾದ ಹಾಗೂ V8 ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ’ಕ್ರೋಮ್”ನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂಲ ಕೋಡ್‌‌ನನ್ನು (ಸೋರ್ಸ್‌ ಕೋಡ್‌) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url= https://arstechnica.com/open-source/news/2008/09/google-unveils-chrome-source-code-and-linux-port.ars |title= Google unveils Chrome source code and Linux port |author= Ryan Paul |publisher= Ars Technica |date= 2008-09-02 |accessdate= 2010-05-13}}</ref><ref>" ಕ್ರೋಮಿಯಂನ ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ." [http://dev.chromium.org/developers/how-tos/getting-started Chromium.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913034656/http://dev.chromium.org/developers/how-tos/getting-started |date=2008-09-13 }} ನಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗೂಗಲ್‌ನ ಈ ನಡೆಯಿಂದಾಗಿ ಮೂರನೇ ಪಾರ್ಟಿ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಂತರ್ಗತ ಸೋರ್ಸ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಕಾರ್ಯ ಸುಗಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಮತ್ತು ಲಿನಕ್ಸ್‌ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ನೆರವಾಯಿತು. V8ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನುಳಿದ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಗೂಗಲ್‌ನ ವಕ್ತಾರರೊಬ್ಬರು ಭರವಸೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>''" ಇಂದು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯ ಸಮಯಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಇತರೆ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು..."'', [https://arstechnica.com/open-source/news/2008/09/google-unveils-chrome-source-code-and-linux-port.ars ಗೂಗಲ್ ಅನ್‌ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರೋಮ್ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಪೋರ್ಟ್], ಆರ್ಸ್ ಟಕ್ನಿಕಾದಿಂದ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗೂಗಲ್‌ ಪ್ರಣೀತ ಕ್ರೋಮಿಯಮ್‌ ತನಗೆ ನೀಡಲಾದ ಹಾಗೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಮುಕ್ತ ಸೋರ್ಸ್‌ ಕೋಡ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ಲೋಸ್ಡ್‌-ಸೋರ್ಸ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಬಿಎಸ್‌ಡಿ ಪರವಾನಗಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Home (Chromium Developer Documentation)|url=http://dev.chromium.org/Home|accessdate=2009-05-05|publisher=dev.chromium.org|year=2009|work=Chromium Developer Documentation}}</ref><ref>''"ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಮೂಲವು ಬಿಎಸ್‌ಡಿ ಪರವಾನಗಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ ಆದ್ದರಿಂದ..."'', [https://arstechnica.com/open-source/news/2008/09/google-unveils-chrome-source-code-and-linux-port.ars ಗೂಗಲ್ ಅನ್‌ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರೋಮ್ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಪೋರ್ಟ್], ಆರ್ಸ್ ಟಕ್ನಿಕಾದಿಂದ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ಮೂಲ ಕೋಡ್‌ನ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ಪರವಾನಗಿಗೊಳಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://code.google.com/chromium/terms.html |title=Chromium Terms and Conditions |date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03 |work=[[Google Code]]}}</ref> ಕ್ರೋಮಿಯಮ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ನವೀಕರಣಗಳ ಕೊರತೆ ಅದಕ್ಕಿದೆ. ಅದು ಹೊಂದಿರುವ ಗೂಗಲ್‌ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ನ ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳ ಗೂಗಲ್‌ ಲೋಗೋ ಬದಲಿಗೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಲೋಗೋವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://weblog.infoworld.com/fatalexception/archives/2008/09/building_google.html |title=Building Google Chrome: A first look |last=McAllister |first=Neil |date=2008-09-11 |work=Fatal Exception |publisher=InfoWorld |accessdate=2008-09-16 |quote=As the name suggests, Chromium is a rawer, less polished version of Chrome. The UI is mostly identical, with only a few very minor visual differences...The most readily evident difference is the logo, which sheds the Google colors in favor of a subdued blue design |archive-date=2008-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913214424/http://weblog.infoworld.com/fatalexception/archives/2008/09/building_google.html |url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕುರಿತು ಗೂಗಲ್‌ನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಎರಿಕ್ ಷ್ಮಿತ್‌ಗೆ ಅಂಥ ಒಲವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರೇ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, “ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು”, ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಬೆಗಾಲಿಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು “ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಕದನಕ್ಕೆ ಅಣಿಯಾಗುವುದು” ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸಹಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಸೆರ್ಗಿ ಬ್ರಿನ್ ಹಾಗೂ ಲಾರಿ ಪೇಜ್‌ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಡೆವೆಲಪರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು. “ಅದು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದರೆ ಕೊನೆಗೂ ನಾನು ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು” ಎಂದಿದ್ದರು ಎರಿಕ್ ಷ್ಮಿತ್‌‌‌.<ref>{{cite web |author=Julia Angwin |date=2009-07-09 |url=http://blogs.wsj.com/digits/2009/07/09/sun-valley-schmidt-didnt-want-to-build-chrome-initially-he-says/ |title=Sun Valley: Schmidt Didn’t Want to Build Chrome Initially, He Says |work=WSJ Digits Blog |accessdate=2010-05-25 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203143959/http://blogs.wsj.com/digits/2009/07/09/sun-valley-schmidt-didnt-want-to-build-chrome-initially-he-says/ |url-status=dead }}</ref> === ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆ === ಈ ಕುರಿತ ನೈಜ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಹೊರಬೀಳಬೇಕಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸ್ಕಾಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೌಡ್‌ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಹೊಸ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉದ್ದೇಶ ಹಾಗೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಯೋಜನೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="mccloud">{{cite web |author=Scott McCloud |date=2008-09-01 |url=http://smccloud.livejournal.com/15488.html |title=Surprise! |work=[[Google Blogoscoped]] |accessdate=2008-09-01}}</ref> [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]]‌ಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮೊದಲೇ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಗೂಗಲ್‌ ಬ್ಲಾಗೊಸ್ಕೋಪ್<ref name="lenssen">{{cite web |author=Philipp Lenssen |date=2008-09-01 |title=Google Chrome, Google's Browser Project |url=http://blogoscoped.com/archive/2008-09-01-n47.html |accessdate=2008-09-01 }}</ref>‌ ಮಾಡಿದ [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮೂಲದ ಬ್ಲಾಗರ್ ಫಿಲಿಪ್‌ ಲೆನ್ಸೆನ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಮಾಡಲಾದ 38 ಪುಟಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="comic">{{cite web |author=Philipp Lenssen |date=2008-09-01 |title=Google on Google Chrome - comic book |url=http://blogoscoped.com/google-chrome/ |work=[[Google Blogoscoped]] |accessdate=2008-09-01}}</ref> ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌ ಕೂಡ ಈ ಕಾಮಿಕ್‌ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ’ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್‌<ref name="chrome-comic">{{Cite web|url=http://www.google.com/googlebooks/chrome/|title=Google Chrome|work=[[Google Book Search]]|date=2008-09-01|accessdate=2008-09-02}}</ref>’ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಇಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನೂ ನೀಡಿತು.<ref name="releasedate"/> === ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ === [[ಚಿತ್ರ:File-Chromium-Linux-Alpha.png|thumb|200px|right|ಕ್ರೋಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮಿಯಂ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಲಿನಕ್ಸ್‌ಗೆ ಕ್ರೋಮಿಯಂ ವಿನ್ಯಾಸ]] ಈ ಬ್ರೌಸರ್ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗೆಂದೇ (XP ಹಾಗೂ ನಂತರದ್ದು ಮಾತ್ರ) 43 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿ.<ref>{{cite web |url=http://www.doeswhat.com/2008/09/02/it-was-when-not-if-google-chrome/ |title=It was when not if... Google Chrome |accessdate=2008-09-02 |year=2008 |month=September |archive-date=2016-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161208060704/http://doeswhat.com/2008/09/02/it-was-when-not-if-google-chrome/ |url-status=dead }}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ತಾನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೇ.1ರಷ್ಟು ಷೇರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="releasedate">{{cite web |author=Pichai, Sundar |coauthors=Upson, Linus |date=2008-09-01 |url=http://googleblog.blogspot.com/2008/09/fresh-take-on-browser.html |title=A fresh take on the browser |work=Google Blog |accessdate=2008-09-01}}</ref><ref name="cnet">{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030025-2.html|title=Google Chrome update: First screenshot, and live-blog alert|date=2008-09-01|accessdate=2008-09-02|publisher=[[CNet]]|archive-date=2008-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20080903085202/http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030025-2.html|url-status=dead}}</ref><ref name="CBC">{{cite web |url=http://www.cbc.ca/technology/story/2008/09/01/google-browser.html |title=Google launches Chrome web browser |date=2008-09-02 |agency=Associated Press |publisher=The Canadian Press |accessdate=2008-09-02}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.doeswhat.com/2008/11/22/come-on-google-chrome-for-mac/ |title=Come on Google... Chrome for Mac? |accessdate=2008-11-22 |year=2008 |month=November |archive-date=2020-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203134004/http://www.doeswhat.com/2008/11/22/come-on-google-chrome-for-mac |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಾರಂಭದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಂತರ 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್ ಬಳಕೆದಾರ ಷೇರು ಶೇ.೦.69ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಮೂಲಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿತು. ನಂತರ 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೇಲ್ಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಶೇ.1ರ ಗಡಿ ದಾಟಿತು.<ref>{{cite news |first=Wolfgang |last=Gruener |url=http://www.tgdaily.com/content/view/40575/113/ |title=Google Chrome crosses 1% market share again |publisher=TG Daily |location=Chicago (IL) |date=2009-01-03 |accessdate=2009-01-03 |archive-date=2009-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310161357/http://www.tgdaily.com/content/view/40575/113 |url-status=dead }}</ref> ವರ್ಷದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಮತ್ತು ಲಿನಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು CNET 2009 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="ChromeMacDeadline">{{cite news|url=http://news.cnet.com/chrome-gets-mac-deadline-extensions-foundation/|title=Chrome gets Mac deadline, extensions foundation|last=Shankland|first=Stephen|date=2009-01-09|publisher=[[CNET]]|accessdate=2009-01-13}}</ref> ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರೋಮ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಹಾಗೂ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಡೆವಲಪರ್ ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ<ref>{{cite web |url=http://dev.chromium.org/getting-involved/dev-channel |title=Early Access Release Channels}}</ref> ಗಳನ್ನು ಬ್ಲಾಗ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಮುಖಾಂತರ 2009 ಜೂನ್‌ 4ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಧೇಶವೆಂದರೆ, ಆ ಬ್ಲಾಗ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌<ref>{{cite web |url=http://blog.chromium.org/2009/06/danger-mac-and-linux-builds-available.html |title=Danger: Mac and Linux builds available |accessdate=2009-06-09}}</ref> ನಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಗಿಂತ ಅದನ್ನು ಕುರಿತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು, ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಮತ್ತು ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಗಾಗಿ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗೂಗಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url= http://googlechromereleases.blogspot.com/2009/12/beta-update-linux-mac-and-windows.html |title= Beta Update: Linux, Mac, and Windows |author= Mark Larson |publisher= Google |date=2009-12-08 |accessdate= 2010-05-13}}</ref><ref name="Extensions beta">{{cite web |url=http://googleblog.blogspot.com/2009/12/google-chrome-for-holidays-mac-linux.html|title=Google Chrome for the holidays: Mac, Linux and extensions in beta}}</ref> ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೂರೂ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಾದ ಸ್ಟೇಬಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಎಂದರೆ 2010 ಮೇ 25ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ’ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ 5.0’ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>{{cite web|url= http://chrome.blogspot.com/2010/05/new-chrome-stable-release-welcome-mac.html |title= A new Chrome stable release: Welcome, Mac and Linux! |publisher= Google |author= Brian Rakowski |date= 2010-05-25 |accessdate= 2010-05-25}}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]]ನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಬಳಕೆದಾರರ ಪಾಲಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಹನ್ನೆರಡು ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್‌ ಕೂಡ ಒಂದು.<ref>{{cite web|url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/8537763.stm |title= Microsoft offers browser choices to Europeans |publisher= [[BBC News]] |date= 2010-03-01 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ಗೂಗಲ್‌ನ 25 ವಿಭಿನ್ನ ಕೋಡ್‌ ಲೈಬ್ರರಿಗಳಿಂದ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೋಝಿಲ್ಲಾದ ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ಪೋರ್ಟಬಲ್ ರನ್‌ಟೈಮ್‌, ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸರ್ವೀಸಸ್‌, NPAPI ಮತ್ತು SQLite ರೀತಿಯ ಮೂರನೇ ಪಾರ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಮುಕ್ತ-ಸೋರ್ಸ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://catonmat.net/blog/code-reuse-in-google-chrome-browser/ |title= Code reuse in Google Chrome Browser |author= Peteris Krumins |date= 2008-09-05 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ವಿಘಟನೆಗೆ (ಅಡೋಬ್‌/ಮೊಝಿಲ್ಲಾಗಳ ಟ್ಯಾಮರೀನ್‌ ರೀತಿ) ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ವರ್ಚ್ಯಯಲ್‌ ಯಂತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ‌ಇದನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಆಹುಷ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾರ್ಸ್‌ ಬಾಕ್ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಗೂಗಲ್‌ನ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ “ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲದ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು”, ಆದರೆ, ಜಿಮೇಲ್‌ ರೀತಿಯ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳು ಮಾತ್ರ “DOM ಮ್ಯಾನುಪುಲೇಷನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ”. ಹಾಗಾಗಿ, ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಲಾಭವನ್ನೂ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಕ್ರೋಮ್‌, ಅಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌ ತಂಡದ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ವೆಬ್‌ಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮಾಡೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಬಹುತೇಕ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಂತೆ ಕ್ರೋಮ್‌ ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆ ಯುನಿಟ್‌ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್‌, “ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟೆಡ್‌ ಬಳಕೆದಾರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ” ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ, ಫಝ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಲೇಔಟ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು (ಕ್ರೋಮ್‌ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.99 ರಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ) ಕೂಡ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಓರೆಗೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದವು. ಗೂಗಲ್‌ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನ ಒಳಗಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯಾತಿಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಾವಿರಾರು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಎದುರು 20-30 ನಿಮಿಷಗಳೊಳಗೆ ಹೊಸ ಬ್ರೌಸರ್ ಬಿಲ್ಡ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಓರೆಗೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ(ಆಫ್‌ಲೈನ್‌ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ) ವೆಬ್‌ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗೇರ್ಸ್‌ ಅನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಹಾಗೆಯೇ, HTML5ಗೆ ಒದಗಿ ಬರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೇರ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಗೂಗಲ್‌ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://gearsblog.blogspot.com/2010/02/hello-html5.html |title= Hello HTML5 |publisher= Google |author= Ian Fette |date= 2010-02-19 |accessdate= 2010-05-24}}</ref> === ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಇತಿಹಾಸ === {| class="wikitable sortable " |- ! ಬಣ್ಣ ! ಅರ್ಥ |- | style="background-color:#fa8072"| ಕೆಂಪು | ಹಳೆಯ ಅವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="background-color:#A0E75A"| ಹಸಿರು | ಮೊದಲ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ. |- | style="background-color:lightblue"| ತಿಳಿ ನೀಲಿ | ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೀಟಾ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="background-color:#D6B4F1"| ಕೆನ್ನೇರಳೆ | ಪ್ರಸ್ತುತ ದೆವ್ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="background-color:#DAA520"| ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣ | ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನೆರಿ ಬಿಡುಗಡೆ |- |} {| class="wikitable sortable " ! ಪ್ರಮುಖ ಆವೃತ್ತಿ ! ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ !ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಆವೃತ್ತಿ<ref>{{Cite web |url=http://dev.chromium.org/getting-involved/dev-channel/release-notes/ |title=Chromium.org |access-date=2010-10-13 |archive-date=2010-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203091242/http://dev.chromium.org/getting-involved/dev-channel/release-notes |url-status=dead }}</ref> !ವಿ8 ಎಂಜಿನ್ ಆವೃತ್ತಿ<ref>{{cite web |url = http://code.google.com/p/v8/source/browse/trunk/ChangeLog |title = ChangeLog - v8 }}</ref> ! ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಂಬಲ ! ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 0.2.149 | style="white-space:nowrap" width="70px"|2008-09-08 | style="white-space:nowrap" width="60px" rowspan="2"|522 | style="white-space:nowrap" width="65px" rowspan="4"|0.3 | align="center" width="65px" rowspan="8"|ವಿಂಡೋಸ್‌ | ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| $22.3 ಶತಕೋಟಿ | style="white-space:nowrap"|2008-10-29 | ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ಲಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಪೆಲ್ ಚೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ವೆಬ್ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ. ಟ್ಯಾಬ್ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ನವೀಕರಣ ್ಸ್. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 0.4.154 | style="white-space:nowrap"|2008-11-24 | 525 | ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಬೆಂಬಲ. ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಪ್ಶನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯೂ ಬ್ಲಾಕ್ಡ್ ಪಾಪ್‌ಆಪ್ ನೋಟಿಫೀಕೇಶನ್. ಸುರಕ್ಷತಾ ಪಿಕ್ಸ್‌ಗಳು. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| $1.56 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ | style="white-space:nowrap"|2008-12-11 | 528 | ಮೊದಲ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| ~2.6 ದಶಲಕ್ಷ | style="white-space:nowrap"|2009-05-24 | 530 | 0.4 | 35% ಫಾಸ್ಟರ್ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಆನ್ ದ ಸನ್‌ಸ್ಪೈಡರ್ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್. ಮೌಸ್ ವೀಲ್ ಸಪೋರ್ಟ್. ಫುಲ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೋಡ್. ಫುಲ್-ಪೇಜ್ ಜೂಮ್. ಫ್ರಾಮ್ ಆಟೋ‌ಫಿಲ್. ಸಾರ್ಟ್ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಬೈ ಲಿಟ್ಲ್. ಬ್ರೌಸರ್ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಟಾಪ್ ಎಡ್ಜಸ್‌ಗೆ ಟ್ಯಾಬ್ ಡಾಕಿಂಗ್ ಬೇಸಿಕ್ ಗ್ರೀಸ್‌ಮಂಕಿ ಸಪೋರ್ಟ್.<ref>[http://googlechromereleases.blogspot.com/2009/05/stable-update-google-chrome-2017228.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ರಿಲೀಜಸ್: ಸ್ಟೇಬಲ್ ನವೀಕರಣ : ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 2.0.172.28]</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 3.0.195 | style="white-space:nowrap"|2009-10-12 | 532 | 1.2 | ಇಂಪ್ರೂವ್ಡ್ ಕಸ್ಟಮೈಸೇಜಶ್‌ಗೆ ನ್ಯೂ "ನ್ಯೂ ಟ್ಯಾಬ್" ಪೇಜ್. 25% ಫಾಸ್ಟರ್ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌. ಎಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್5ವಿಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಆಡಿಯೋ ಟ್ಯಾಗ್ ನೆರವು. ಲೈಟ್‌ವೇಟ್ ಥೆಮಿಂಗ್. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 4.0.249 | style="white-space:nowrap"|2010-01-25 | rowspan="2"|532.5 | rowspan="2"|1.3 | ವಿಸ್ತರಣೆ, ಬುಕ್‍ಮಾರ್ಕ್ ಸಿನ್ಕ್ರೋನೈಸೆಸನ್, ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಅಭಿವರ್ಧಕ ಉಪಕರಣಗಳು, ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಎಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್5 ಬೆಂಬಲ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಫುಲ್ ಎಸಿಐಡಿ3 ಪಾಸ್, ಎಚ್‌ಟಿಟಿಪಿ‌ ಬೈಟ್ ರೇಂಜ್ ಬೆಂಬಲ, ಸುಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಹೊಸ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟೆಡ್-XSS ಫೇಚರ್ ಕಾಲ್ಡ್ "XSS ಸಂಪರ್ಕ ಪರಿಶೋಧಕ".<ref>[http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/01/stable-channel-update_25.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ರಿಲೀಜಸ್: ಸ್ಟೇಬಲ್ ನವೀಕರಣ ]</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 4.1.249 | style="white-space:nowrap"|2010-03-17 | ಟಾನ್ಸ್‌ಲೇಟ್ ಇನ್ಫೋಬಾರ್, ಹೊಸ ಖಾಸಗಿ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು, XSS ಸಂಪರ್ಕ ಪರಿಶೋಧಕ‌.<ref>[http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/03/stable-channel-update.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ರಿಲೀಜಸ್: ಸ್ಟೇಬಲ್ ನವೀಕರಣ ] 2010-03-17</ref> |- |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 5.0.375 | style="white-space:nowrap"|2010-05-25 | rowspan="1"|533 | rowspan="1"|2.1 | rowspan="3" align="center"|ವಿಂಡೋಸ್‌<br />ಮ್ಯಾಕ್‌<br />ಲಿನಕ್ಸ್ | rowspan="1"|ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ, ಬ್ರೌಸರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಸಿಂಕ್ರೊನೈಜಿಂಗ್, ಎಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್5ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ(ಜೊಯೋಲೊಕೇಶನ್ APIಗಳು, ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಕ್ಯಾಶ್, ವೆಬ್ ಸಾಕೆಟ್ಸ್, ಮತ್ತು ಕಡತ ಎಳೆಯುವುದು -ಮತ್ತು-ಬಿಡುವುದು), ಪುನಃನವೀಕರಿಸಿದ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ ಮ್ಯಾನೇಜರ್, ಎಡೋಬ್ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Chrome 5">{{cite web|url= http://googleblog.blogspot.com/2010/05/evolving-from-beta-to-stable-with.html |title= Evolving from beta to stable with a faster version of Chrome |publisher= Google |author= Brian Rakowski |date= 2010-05-25 |accessdate= 2010-05-25}}</ref><ref>{{cite web |url=http://chrome.blogspot.com/2010/06/adobe-flash-player-support-now-enabled.html |title= Adobe Flash Player support now enabled in Google Chrome’s stable channel |date= 2010-06-30 |accessdate= 2010-08-08}}</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#A0E75A"| 6.0.472 | style="white-space:nowrap"|2010-09-02 | 534.3 | 2.2 | ಟೂಲ್‌ಬಾರ್‌ಗೆ, ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟಕ್ಕೆ UI ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೆನು ಬಟನ್ಸ್ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ). ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಸಿಂಕ್ರೋನೈಸೇಶನ್.<ref>{{cite web|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/06/dev-channel-update_17.html|title=Dev Channel Update|publisher=Google Chrome Releases|date=2010-06-17|accessdate=2010-07-24}}</ref> ಪೋಲಿಶ್ ಮೇನ್ ಫೇಮ್ UI ಆನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌. ವಿಪಿ8/ವೆಬ್‌ಎಂ ವಿಡಿಯೋಗೆ ಬೆಂಬಲ. ಬಿಲ್ಟ್-ಇನ್-ಪಿಡಿಎಫ್ ಬೆಂಬಲ.<ref>{{cite web|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/07/dev-channel-update.html |title=Dev Channel Update|publisher=Google Chrome Releases |date=2010-07-02 |accessdate=2010-07-02}}</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#D6B4F1"| 7.0.517 | style="white-space:nowrap"|2010-09-14 | 534.7 | 2.3 | ಕೆಲವೊಂದು ಜಾಲ ಪರದೆ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಜಿಪಿಯು ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.chromium.org/developers/design-documents/gpu-accelerated-compositing-in-chrome|title=GPU Accelerated Compositing in Chrome|publisher=Google|accessdate=2010-09-13}}</ref> ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ ಪೇಜ್. ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ (ವಿಂಡೋಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ಯಾಬ್‌posé" (ಮ್ಯಾಕ್‌) ಪ್ರಯೋಗಗಳು. HTML5 ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಎಲೆಮೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ವೆಬ್‌ಜಿಎಲ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಮ್ಯಾಕ್‌ ಗೆ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಬೆಂಬಲ.<ref name="Dev Channel Update">{{cite web|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/09/dev-channel-update.html|title=Dev Channel Update|publisher=Google|accessdate=2010-09-14}}</ref><ref name="Dev Channel Update"/> ಎಸ್ಎಸ್‌ಎಲ್ ಸಾಕೆಟ್ಸ್‌ ಗಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೇಟ್ ಬೈಂಡಿಂಗ್: ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಮೊದಲು ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#DAA520"| 7.0.530 | style="white-space:nowrap"|2010-09-21 | 534.9 | ~2.6 ದಶಲಕ್ಷ | align="center"|ವಿಂಡೋಸ್‌ | ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ GPU ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು UI ಟ್ವೀಕ್‌ಗಳು. |} == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ಸುರಕ್ಷತೆ, ವೇಗ ಹಾಗೂ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆಧುನಿಕ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಮಿನಿಮಲಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ನ<ref name="chrome-comic"/> ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.glosonblog.com/google-chromes-unique-features/ |title= Google Chrome’s Unique Features |author= Gloson |date= 2008-12-04 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2010-04-19 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100419060202/http://www.glosonblog.com/google-chromes-unique-features/ |url-status= dead }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, RSS<ref>[http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=84], ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಇಶ್ಯೂ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್.</ref> ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕ್ರೋಮ್‌ಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದು ಅದರ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಅವೆರಡನ್ನೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಕ್ರೋಮ್‌ ನಮ್ಮ ಸಂದರ್ಭದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯದು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಭಾಜನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html |title= Speed test: Google Chrome beats Firefox, IE, Safari - Business Tech |author= Stephen Shankland |publisher= [[CNET News]] |date= 2008-09-02 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-05-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120504023211/http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://lifehacker.com/5286869/lifehacker-speed-tests-safari-4-chrome-2-and-more |title= Lifehacker Speed Tests: Safari 4, Chrome 2, and More - Browsers |author= Kevin Purdy |publisher= [[Lifehacker]] |date= 2009-06-11 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2021-02-14 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210214075258/https://lifehacker.com/lifehacker-speed-tests-safari-4-chrome-2-and-more-5286869 |url-status= dead }}</ref> ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಕೆಲವು ಅನನ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನಿತರ ಬ್ರೌಸರ್ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಈ ಮೊದಲೇ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಗೂಗಲ್‌.<ref>[http://www.techstroke.com/12-unique-features-of-chrome-fast-and-powerful-web-browser-from-google.html 12 ಯುನಿಕ್ ಫೀಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107104859/http://www.techstroke.com/12-unique-features-of-chrome-fast-and-powerful-web-browser-from-google.html |date=2010-01-07 }}, ಟೆಕ್‌ಸ್ಟ್ರೋಕ್</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ(GUI) ಅನ್ವೇಷಣೆ, ವಿಳಾಸ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಹುಡುಕಾಟದ ಪಟ್ಟಿ (''ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌'' ) ಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಘೋಷಿಸಿದ್ದು ಮೊಝಿಲ್ಲಾ. ತನ್ನ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಾಗಿ ಮೊಝಿಲ್ಲಾ 2008ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://news.cnet.com/8301-17939_109-9944662-2.html |title= The future of the Firefox address bar |author= Rafe Needleman |publisher= CNET News |date= 2008-05-14 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> === ಆಸಿಡ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Acid3-Chrome4Dev.PNG|thumb|ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 4.0 ಮೇಲೆ ಆ‍ಯ್‌ಸಿಡ್3 ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ]] ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಆಸಿಡ್‌1 ಹಾಗೂ ಆಸಿಡ್‌2 ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ಆವೃತ್ತಿ 4.0 ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಖಾತೆ ತೆರೆದ ಕ್ರೋಮ್‌ ಆಸಿಡ್‌3ರ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿತ್ತು.<ref name="chrome 4.0">{{cite web|url= http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/01/stable-channel-update_25.html Stable Channel Update |title= Stable Channel Update |publisher= Google |author= Anthony Laforge |date= 2010-01-25 |accessdate= 2010-05-25}}</ref> === ಭದ್ರತೆ === ಕ್ರೋಮ್‌ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಲೀಸ್ಟ್‌ಗಳ (ಒಂದು ಫಿಶಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ಒಂದು [[ಮಾಲ್‌ವೇರ್|ಮ್ಯಾಲ್‌ವೇರ್]] ಗಳಿಗಾಗಿ) ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಎಡತಾಕಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉಚಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ API ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ “ಗೂಗಲ್‌ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್‌ API”ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೂ ಈ ಸೇವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಏನೂ ಅರಿವಿರದ, ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಸೈಟ್‌ಗಳ ಮಾಲಿಕರಿಗೆ ಗೂಗಲ್‌ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ ಅನ್ನೂ ಅದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ “ಮ್ಯಾಲ್‌ವೇರ್ ತಾನಾಗಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು” ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗೆ ಬಂದೊದಗಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮಗದೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://blog.marcchung.com/2008/09/05/chromes-process-model-explained.html |title=chromes-process model explained |first=Marc |last=Chung |date=2008-09-05 |accessdate=2008-09-10 |archive-date=2009-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090321110910/http://blog.marcchung.com/2008/09/05/chromes-process-model-explained.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ-ನಿಯೋಜನೆ ಮಾದರಿ ತೀರಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದದ್ದು. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಳಿಸಿ ಗಣನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ರೈಟ್‌ ಮಾಡಲಾಗಲೀ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ (ಉದಾ: ದಾಖಲೆಗಳು, ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌) ರೀಡ್‌ ಮಾಡಲಾಗಲೀ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಂಡೋಸ್‌ ವಿಸ್ತಾ ಹಾಗೂ ವಿಂಡೋಸ್ 7ಗಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ “ಸುರಕ್ಷಿತ ಮೋಡ್‌”ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮ್ಯವಿದೆ. ''ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್ ಟೀಮ್‌'', “ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸುಪರ್ಧಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸೆರೆಮನೆಯಂತೆ ಮಾರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದೆ”<ref>{{cite web|url=http://www.gamesforthebrain.com/google-chrome/26|title=Google Chrome|author=Google|date=2008-09-01|accessdate=2008-09-03}}{{Dead link|date=May 2009}}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯಾರದೋ ಟ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ, ಮೌಸ್‌ ಇನ್‌ಪುಟ್‌‌ಗಳ ಜೊತೆ ಸಂವಾದಿಸುವ, ಅಥವಾ, ವಿಂಡೋಸ್‌ಗಳಿಗೆ “ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌-ಅಪ್‌ ಮೇಲೆ ಚಾಲನೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ” ತಿಳಿ ಹೇಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೆಯೇ, ಟ್ಯಾಬ್‌ನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದೊಡನೆಯೇ ಅದೂ ತಾನಾಗಿಯೇ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಸರಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತನ್ಮೂಲಕ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಬಹುಮಟ್ಟದ ಸುರಕ್ಷೆಯನ್ನು (''ಬಳಕೆದಾರ'' ಹಾಗೂ ''ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್'' ‌) ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ''ಬಳಕೆದಾರ'' ರ ಮನವಿಯನ್ನು ಆಧಾರಿಸಿ ''ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್'' ‌ ಸಂವಾದವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="sec">{{cite web|first=Adam|last=Barth|coauthors=Collin Jackson, Charles Reis, and The Google Chrome Team|title=The Security Architecture of the Chromium Browser |publisher=Stanford Security Laboratory|url=http://crypto.stanford.edu/websec/chromium/chromium-security-architecture.pdf|format=PDF|accessdate=2008-09-11}}</ref> ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಅಡೋಬ್‌ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಪ್ಲೇಯರ್ ರೀತಿಯ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳು ಟ್ಯಾಬ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವು ತಮ್ಮಿಂದ ತಾವೇ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು, ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಾರ (ರೆಂಡೆರರ್) ಜೊತೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಟ್ಯಾಬ್‌ ತಲಾವಾರು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ “ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶ”ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಲೇ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಬಾಹ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೊಳಗೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳು ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕ.<ref name="chrome-comic"/> ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ (NPAPI)<ref name="chrome-faq-activex">{{Cite web |url=http://www.google.com/chrome/intl/en/webmasters-faq.html#activex |title=ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಎಫ್‌ಎಕ್ಯೂ ಫಾರ್ ವೆಬ್ ಡೆವಲಪರ್ಸ್ |access-date=2010-10-13 |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415072149/http://www.google.com/chrome/intl/en/webmasters-faq.html#activex |url-status=dead }}</ref> ಅನ್ನು ಕ್ರೋಮ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವ್‌ಎಕ್ಸ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಒದಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಅಡೋಬ್‌ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಕೂಡಾ ದೊರೆಯಲಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಗೂಗಲ್‌ 2010 ಮಾರ್ಚ್‌ 30ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ಪ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಜೊತೆಯೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಧುನಿಕೃತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Paul31Mar10">{{cite web|url = https://arstechnica.com/web/news/2010/03/google-bakes-flash-into-chrome-hopes-to-improve-plugin-api.ars|title = Google bakes Flash into Chrome, hopes to improve plug-in API|accessdate = 2010-03-14|last = Paul|first = Ryan|authorlink = |year = 2010|month = March}}</ref> ಜಾವಾ 6 ನವೀಕರಣ 12 ಜೊತೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾವಾ ಅಪ್ಲೆಟ್‌ ಬೆಂಬಲ ಕೂಡ ಕ್ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://java.com/en/download/chrome.jsp|title=Java and Google Chrome|publisher=Java.com|date=|accessdate=2009-12-11}}</ref> 2010 ಮೇ 18ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಜಾವಾ ನವೀಕರಣವು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS Xನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾವಾಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=10812|title=Issue 10812 - chromium - No java plugin support yet|publisher= google.com|date=|accessdate=2010-05-18}}</ref> ಬ್ರೌಸರ್ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಕುಕೀಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾದ ''ಇನ್‌ಕಾಗ್ನಿಟೋ'' ಮಾದರಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/support/chrome/bin/answer.py?answer=95464&hl=en |title=Explore Google Chrome Features: Incognito Mode |date=2008-09-02|accessdate=2008-09-04}}</ref> ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್, “ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಮೇಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗೋಚರಿಸದಂತೆ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಇದರ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರುವಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಬ್ರೌಸರ್ ಕಿವಿಮಾತು ಹೇಳುತ್ತದೆ: {{quotation| * Websites that collect or share information about you * [[Internet service provider]]s or employers that track the pages you visit * [[Malicious software]] that [[Keylogger|tracks your keystrokes]] in exchange for free [[smiley]]s * Surveillance by secret agents * People standing behind you }} ಇನ್‌ಕಾಗ್ನಿಟೋ ವಿಧಾನಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಆಪಲ್‌ನ ಸಫಾರಿ, ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ 3.5, ಒಪೇರಾ 10.5 ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 8 ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆ ಇದೆ. === ವೇಗ === ಕ್ರೋಮ್‌ ಬಳಸುವ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಯಂತ್ರ, V8 ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌, ''ಡೈನಾಮಿಕ್‌ ಕೋಡ್‌ ಜನರೇಶನ್‌'', ''ಹಿಡನ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಷನ್'' ‌, ಹಾಗೂ ''ಪ್ರಿಸೈಸ್ ಗಾರ್ಬೇಜ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್'' ‌ ರೀತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ 3.0 ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ನೈಟ್ಲೀಸ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕ್ರೋಮ್‌ನ V8 ಎರಡರಷ್ಟು ವೇಗ ಹೊಂದಿರುವುದು 2008ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ನಡೆಸಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=April 2010}} ಸನ್‌ಸ್ಪೈಡರ್ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಪರಿಕರಗಳು ಹಾಗೂ ಗೂಗಲ್‌ನ ತೀವ್ರತರದ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಕಿರಣದ ಜಾಡುಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣೆಯಂಥ ಮಹತ್ವದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://code.google.com/apis/v8/run.html|title=V8 Benchmark suite|accessdate=2008-09-03|work=Google code}}</ref> ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬಳಿಕ ಕ್ರೋಮ್‌ ಇನ್ನುಳಿದ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಎರಡು- ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಮ್ಮತದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಫಾರಿ(ವಿಂಡೋಸ್‌ಗೆ), ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ 3.0, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 7, ಒಪೇರಾ ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 8 ಮುಂತಾದ ಅದರ ಎದುರಾಳಿ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಎದುರು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Google Chrome - first benchmarks. Summary: wow.|url=http://community.zdnet.co.uk/blog/0,1000000567,10009139o-2000331777b,00.htm|author=Rupert Goodwins|date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03|archive-date=2008-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20080903125550/http://community.zdnet.co.uk/blog/0%2C1000000567%2C10009139o-2000331777b%2C00.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://jrm.cc/articles/717-google-chrome-javascript-benchmarks|title=Google Chrome Javascript Benchmarks|date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03|archive-date=2008-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906173710/http://jrm.cc/articles/717-google-chrome-javascript-benchmarks|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Google Chrome is insanely fast... faster than Firefox 3.0|author=Adrian Kingsley-Hughes|date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03|url=http://blogs.zdnet.com/hardware/?p=2507|archive-date=2008-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080904215141/http://blogs.zdnet.com/hardware/?p=2507|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html|accessdate=2008-09-03|date=2008-09-02|author=Stephen Shankland|work=CNET Business Tech|title=Speed test: Google Chrome|archive-date=2012-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120504023211/http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url= http://limi.net/articles/google-chrome-benchmarks-and-more |title= Chrome: Benchmarks and more |author= Alexander Limi |date= 2008-09-02 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2010-04-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100424030617/http://limi.net/articles/google-chrome-benchmarks-and-more |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.favbrowser.com/safari-4-vs-firefox-3-vs-google-chrome-vs-opera-10-96-vs-internet-explorer-8-7/ |title= Safari 4 vs. Firefox 3 vs. Google Chrome vs. Opera 10, 9.6 vs. Internet Explorer 8, 7 |author= Vygantas Lipskas |publisher= Favbrowser |date= 2009-03-01 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2010-05-01 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100501013649/http://www.favbrowser.com/safari-4-vs-firefox-3-vs-google-chrome-vs-opera-10-96-vs-internet-explorer-8-7/ |url-status= dead }}</ref> 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಮೋಝಿಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಟ್ರೇಸ್‌ಮಂಕಿ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ (ಆಗ ಬೀಟಾದಲ್ಲಿತ್ತು) ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್‌ನ V8 ಎಂಜಿನ್‌ಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url= http://news.cnet.com/8301-1001_3-10031278-92.html |title= Firefox counters Google's browser speed test - Business Tech |author= Stephen Shankland |publisher= [[CNET News]] |date= 2008-09-03 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-05-01 |archive-url= https://www.webcitation.org/67KMNJo0Z?url=http://news.cnet.com/8301-1001_3-10031278-92.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web|first=Brendan|last=Eich|authorlink=Brendan Eich|url=http://weblogs.mozillazine.org/roadmap/archives/2008/09/tracemonkey_update.html|accessdate=2008-09-03|title=TraceMonkey Update|date=2008-09-03|archive-date=2008-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080904072046/http://weblogs.mozillazine.org/roadmap/archives/2008/09/tracemonkey_update.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.builderau.com.au/news/soa/Third-Chrome-beta-another-notch-faster/0,339028227,339292979,00.htm?feed=pt_performance |title= Third Chrome beta another notch faster - News |author= Stephen Shankland |publisher= Builder AU |date= 2008-11-03 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-09-25 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120925065647/http://news.cnet.com/third-chrome-beta-another-notch-faster/ |url-status= dead }}</ref> ಗೂಗಲ್‌ನದೇ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದ ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಜಾನ್‌ ರೆಸಿ ಕ್ರೋಮ್‌ ಇನ್ನುಳಿದ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳನ್ನು “ನಿಶ್ಯಕ್ತೀಕರಣ”ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದುವರಿದು, ಗೂಗಲ್‌ನ ಸಂಕೀರ್ಣ(ಸ್ಯುಟ್) ನೈಜ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ತಂಡ ರಿಕರ್ಷನ್‌ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸದ ಕಾರಣ, ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ರಿಕರ್ಷನ್ ಇಂಟೆನ್ಸಿವ್ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ 3.0 ತೀರಾ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|first=John|last=Resig|authorlink=John Resig|url=http://ejohn.org/blog/javascript-performance-rundown/|title=JavaScript Performance Rundown|date=2008-09-03|accessdate=2008-06-09}}</ref> ಕ್ರೋಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಎರಡು ವಾರಕ್ಕೆ, ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ತಂಡ ಹೊಸ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಯಂತ್ರವಾದ ಸ್ಕ್ವಿರಿಲ್‌ಫಿಷ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್<ref>{{cite web |url= http://webkit.org/blog/214/introducing-squirrelfish-extreme/ |title= WebKit blog: Introducing SquirrelFish Extreme |author= Maciej Stachowiak |date= 2008-09-18 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2022-04-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220426215949/https://webkit.org/blog/214/introducing-squirrelfish-extreme/ |url-status= dead }}</ref> ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಕ್ರೋಮ್‌ನ V8 ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಶೇ.36ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.<ref>{{cite web|url= http://summerofjsc.blogspot.com/2008/09/squirrelfish-extreme-has-landed.html |title= SquirrelFish Extreme has landed! |author= Cameron Zwarich |date= 2008-09-18 |accessdate= 2010-05-13}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.builderau.com.au/news/soa/Step-aside-Chrome-for-Squirrelfish-Extreme/0,339028227,339292128,00.htm?feed=pt_performance |title= Step aside, Chrome, for Squirrelfish Extreme - News |author= Stephen Shankland |publisher= Builder AU |date= 2008-09-22 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2009-10-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20091006214858/http://www.builderau.com.au/news/soa/Step-aside-Chrome-for-Squirrelfish-Extreme/0,339028227,339292128,00.htm?feed=pt_performance |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.satine.org/archives/2008/09/19/squirrelfish-extreme-fastest-javascript-engine-yet/ |title= SquirrelFish Extreme: Fastest JavaScript Engine Yet |author= Charles Ying |date= 2008-09-19 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-05-09 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120509132640/http://www.satine.org/archives/2008/09/19/squirrelfish-extreme-fastest-javascript-engine-yet/ |url-status= dead }}</ref> ಕ್ರೋಮ್‌, ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್<ref name="features">{{cite web|url=http://blogs.computerworld.com/three_hidden_chrome_features_youll_love|title=Three hidden Chrome features you'll love|author=Preston Gralla|date=2008-09-03|accessdate=2008-09-16|archive-date=2008-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080923064954/http://blogs.computerworld.com/three_hidden_chrome_features_youll_love|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಸಫಾರಿ,<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/safari/whats-new.html#performance|title=What's new in Safari 5|author=Apple Inc.|date=2010-06-07|accessdate=2010-07-06}}</ref> ಮಾಡುವಂತೆ ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಲುಕ್‌ಅಪ್ಸ್‌ಗಳ ವೇಗವನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು ಸದೃಢ DNS ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಷನ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಒಪೇರಾದಲ್ಲಿ ಯೂಸರ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಆಗಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. === ಸ್ಥಿರತೆ === ಗೇರ್ಸ್ ತಂಡ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 8<ref>{{cite web|author=Andy Zeigler|date=2008-03-11|title=IE8 and Loosely-Coupled IE (LCIE)|url=http://blogs.msdn.com/ie/archive/2008/03/11/ie8-and-loosely-coupled-ie-lcie.aspx|accessdate=2008-09-12}}</ref> ನಲ್ಲಿ ''ಲೂಸ್‌ಲಿ ಕಪಲ್ಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌'' (LCIE) ಇರುವಂತೆಯೇ ಕ್ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ<ref>{{cite web|author=Charlie Reisn|date=2008-09-11|title=Multi-process Architecture|url=http://blog.chromium.org/2008/09/multi-process-architecture.html|accessdate=2008-09-12 }}</ref> ಒಂದು ಬಹುಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತಂದಿತ್ತು. ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿಯೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೈಟ್‌ನ ಇನ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಗೂ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅದನ್ನು ’ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೃಥಕ್ಕರಣ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Chromium Developer Documentation|date=2008-09-03|title=Process Models|url=http://dev.chromium.org/developers/design-documents/process-models|accessdate=2008-09-12}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಗಾಲು ಹಾಕುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಒಂದು ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಒಳಗೆ ನುಸುಳಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಆಕ್ರಮಣಕಾರ ಅದನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನೊಂದು ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಒಳಗೆ ನುಸುಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.<ref>{{cite web|author=Brian Prince|url=http://www.eweek.com/c/a/Security/Google-Chrome-Puts-Security-in-a-Sandbox/|title=Google Chrome Puts Security in a Sandbox|date=2008-12-11|accessdate=2010-06-04|archive-date=2023-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401015857/https://www.eweek.com/security/google-chrome-puts-security-in-a-sandbox/|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ''ಸ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌'' ಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವ ''ಸ್ಯಾಡ್ ಟ್ಯಾಬ್‌'' ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌ನ ಇನ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಘಾಸಿಗೊಳ್ಳದೇ ಕೇವಲ ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ ಮಾತ್ರ ಘಾಸಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಚೆದುರಿದಂತಿರುವ ಮೆಮೊರಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇನ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ಗೂ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಮೆಮೊರಿ ಬ್ಲಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸದಾದ ಮೆಮೊರಿ ನಿಯೋಜನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|author=Google|date=2008-09-21|title=Google Chrome book|url=http://google.com/googlebooks/chrome/index.html|accessdate=2008-09-21}}</ref> ಸಫಾರಿ<ref>{{Cite web |url=https://lists.webkit.org/pipermail/webkit-dev/2010-April/012235.html |title=Webkit.org |access-date=2010-10-13 |archive-date=2020-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508101303/https://lists.webkit.org/pipermail/webkit-dev/2010-April/012235.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌<ref>{{cite web|url= https://developer.mozilla.org/devnews/index.php/2010/04/08/firefox-lorentz-beta-available-for-download-and-testing/ |title= Firefox Lorentz beta available for download and testing |publisher= Mozilla |date= 2010-04-08}}</ref> ಗಳು ಮುಂಬರುವ ತಮ್ಮ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ. ಅಂದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ರೌಸರ್ ಕೂಡ ಬಹು-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ ಎಂದರ್ಥ. ''ಟಾಸ್ಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್'' ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವ ಸೈಟ್‌ ಹಾಗೂ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದು ಹಾಗೂ [[ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕ|CPU]] ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಜೊತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಅದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ === [[ಚಿತ್ರ:Google_Chrome_-_Wikipedia,_the_free_encyclopedia.png|thumb|ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಮ್ಯಾಕ್‌ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ]] ಹಿಂದಿರುಗು, ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌, ರಿಫ್ರೆಶ್‌, ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌, ಹೋಗು, ಹಾಗೂ ರದ್ದು ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿಯೇ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರನ್ನು ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟ ಅಥವಾ ಕಸ್ಟಮ್ ಮುಖಪುಟಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಮುಖಪುಟ ಬಟನ್‌ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾನ್ಫಿಗರ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಒಂದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಂಡೋದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ಚಿಕ್ಕ ಬದಲಾವಣೆ, ವಿಂಡೋಗಳು ಹಾಗೂ ಕಂಟೈನ್ ಟ್ಯಾಬ್‌ನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಟ್ಯಾಬ್‌ನ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಡ್ರ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ವಿಂಡೋ ಕಂಟೈನರ್‍‌‍ಗಳ ನಡುವೆ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು (ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮನಬಂದಂತೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳೂ ''ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್'' ‌ ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲೂ ''ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌'' URL ಬಾಕ್ಸ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ವಿಳಾಸ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಹುಡುಕಾಟ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳೆರಡರ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರೊಬ್ಬರು ಮೊದಲೇ ಹುಡುಕಲಾದ ಸೈಟ್‌ ಒಂದರ URL ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೇರವಾಗಿ ಸೈಟ್‌ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಲು ''ಟ್ಯಾಬ್‌ನನ್ನು'' ಒತ್ತಲು ಕ್ರೋಮ್‌ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಮೂದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕ್ರೋಮ್‌ ಈ ಮೊದಲೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸೈಟ್‌ಗಳು (URL ಅಥವಾ ಇನ್‌-ಪುಟ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ), ಜನಪ್ರಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು (ಈ ಮೊದಲೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿರಲೇಬೇಕಿಲ್ಲ- ಗೂಗಲ್‌ ಸಜೆಸ್ಟ್‌ನಂತೆ), ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಹುಡುಕಾಟಗಳ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗೂಗಲ್‌ ಸಜೆಸ್ಟ್‌ನನ್ನು ಆಫ್‌ ಮಾಡಿದರೂ ಈ ಮೊದಲೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಸೈಟ್‌ಗಳ ಆಧಾರಿತ ಸೂಚನೆಗಳು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಆಫ್‌ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸೈಟ್‌ಗಳ URLಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂ-ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೀವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ ಎಂಟರ್ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದರೆ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಹುಡುಕಾಟದ ಎಂಜಿನ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರೋಮ್‌ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಯಾವಾಗ ಗರಿಷ್ಠಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆಗ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪಟ್ಟಿ ನೇರವಾಗಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಗರಿಷ್ಠಗೊಂಡಾಗ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಜೊತೆಗೆ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಉದ್ಧೀಪನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿತರ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಾರ್ಯನಿರತ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ ಹಾಗೂ ಬ್ರೌಸರ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ''ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟ'' ಕೂಡ ಒಂದು. ಇದು ಬ್ರೌಸರ್ ಮುಖಪುಟವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಾಗ ಅದು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಒಂಬತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ ಅನ್ನೂ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗೂಗಲ್‌ ಪರಿಕರಪಟ್ಟಿ 6 ಜೊತೆಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ ಮತ್ತು ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಒಪೇರಾದ ಸ್ಪೀಡ್‌ಡಯಲ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ಷಣದ ಹುಡುಕಾಟಗಳು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾದ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ 2.0ನಲ್ಲಿ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸದ ಬಳಕೆದಾರರು ಅದನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟವನ್ನು ನವೀಕರಣ ್‌ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="chrome.blogspot.com">[http://chrome.blogspot.com/2009/05/speedier-google-chrome-for-all-users.html ಎ ಸ್ಪೀಡಿಯರ್ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಫಾರ್ ಆಲ್ ಯೂಜರ್ಸ್-ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ಲಾಗ್]</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸುಮಾರು 8 ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ನನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭದ 3.0 ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮರುಜೋಡಣೆಗೊಳಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು, ಪಿನ್‌ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬಹುದಿತ್ತು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ಗಳ ಬದಲು ಪಠ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಇದು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಮುಚ್ಚಲಾದ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರೌಸರ್‌ನನ್ನು ಬಳಸುವ ಕುರಿತು ಸುಳಿವು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ “ಸುಳಿವುಗಳು” ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ “ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಮುಚ್ಚಲಾದ” ಪಟ್ಟಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://googleblog.blogspot.com/2009/09/google-chrome-after-year-sporting-new.html |title= Google Chrome after a year: Sporting a new stable release |author= Anthony Laforge |publisher= Google |date= 2009-09-15 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಮೆನುವಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ನಿರ್ವಾಹಕವನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌-ಲೈನ್‌ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ; ''ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌-ಮೆನು'' ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಬಟನ್‌ನ್‌ನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url= http://lifehacker.com/5350737/add-a-bookmark-button-to-google-chromes-toolbar |title= Add a Bookmark Button to Google Chrome's Toolbar |author= Kevin Purdy |publisher= Lifehacker |date= 2009-09-02 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref name="Issue21152">{{cite web|url = http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=21152|title = Issue 21152: Expose UI for bookmark menu on all platforms|accessdate = 2009-12-30|last = Google |authorlink = |year = 2009|month = September}}</ref> ಪಾಪ್‌ಅಪ್‌ ವಿಂಡೋಗಳು “ತಮ್ಮ ಮೂಲದ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ” ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಎಳೆಯುವವರೆಗೆ ಅವು ಟ್ಯಾಬ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="chrome-comic"/> ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಆಯ್ಕೆ ವಿಂಡೋ ಮೂರು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ''ಬೇಸಿಕ್‌'', ''ಪರ್ಸನಲ್ ಸ್ಟಫ್'' ‌ ಹಾಗೂ ''ಅಂಡರ್ ದ ಹುಡ್'' ‌. ''ಬೇಸಿಕ್'' ‌ ಟ್ಯಾಬ್‌, ಮುಖಪುಟ, ಹುಡುಕಾಟ ಎಂಜಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಉಳಿಸಿದ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳು, ಆಟೋಫಿಲ್‌, ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಡೇಟಾ ಹಾಗೂ ಥೀಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾನ್ಫಿಗರ್ ಮಾಡಲು ''ಪರ್ಸನಲ್ ಸ್ಟಫ್‌'' ಟ್ಯಾಬ್‌ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ನೆಟ್‌ವರ್ಕ ಬದಲಾವಣೆ, ಗೌಪ್ಯತೆ, ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷತೆ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳಿಗೆ ''ಅಂಡರ್ ದ ಹುಡ್'' ‌ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಮ್‌ ಸ್ಥಿತಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಆದರೆ, ಲೋಡಿಂಗ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪುಟದ ಕೆಳಗಿನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪ್‌ ಅಪ್‌ ಆಗುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬಬಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ವೆಬ್‌ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಫೈರ್‌ಬಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಎಲಿಮೆಂಟ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಎಂಬ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="features"/> ಗೂಗಲ್‌ನ ಎಪ್ರಿಲ್‌ ಫೂಲ್ಸ್‌ ಡೇ ಜೋಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ವಿಶೇಷ ಬಿಲ್ಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ಅನಾಗ್ಲಿಫ್ 3D ಪುಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದೊಂದಿಗೆ 2009 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="chrome-3d">{{cite web|url=http://www.google.com/intl/en/landing/chrome/cadie/|title=Google Chrome with 3D|date=2009-04-01|publisher=Google|accessdate=2009-05-26|archive-date=2009-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423093646/http://www.google.com/intl/en/landing/chrome/cadie/|url-status=dead}}</ref> === ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳು === ಬ್ರೌಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರೋಮ್‌ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರೌಸರ್ ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಾಗ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಸಹಜ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ, “ಅಡ್ಡಗಾಲು ಹಾಕುವ ಬಳಕೆದಾರನ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನ”ವನ್ನೂ ಅದು ವಿಫಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. (ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಿಸ್ಮ್‌ ಹಾಗೂ ಫ್ಲ್ಯುಯಿಡ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ).<ref name="chrome-comic"/> ಗೂಗಲ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು, 2010ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ ವೆಬ್‌ ಆಧಾರಿತ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ’ಕ್ರೋಮ್‌ ವೆಬ್‌ ಪೇಟೆ’ಯೊಂದಿಗೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://chrome.google.com/webstore|title=Chrome Web Store|date=2010-05-19|publisher=Google|accessdate=2010-05-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://blog.chromium.org/2010/05/chrome-web-store.html|title=The Chrome Web Store|author=Erik Lay|date=2010-05-19|publisher=Google|accessdate=2010-05-24}}</ref> === ಏರೋ ಪೀಕ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ === ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಆವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗೂ ''ಏರೋ ಪೀಕ್'' ‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗೂಗಲ್‌ ಅಳವಡಿಸಿದೆ. ಇದೇನು ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿ ಅಳವಡಿಸುವಂಥದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಬಳಕೆದಾರ ಸ್ವ-ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾದದ್ದು. ಇದರ ಫಲವೇ, ಟ್ಯಾಬ್‌ನ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ.<ref>[http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=8036 ಇಶ್ಯೂ 8036: ಶೋ ಥಂಬ್‌ನೇಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಓಪನ್ ಟ್ಯಾಬ್ಸ್ ಆನ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಸೂಪರ್‌ಬಾರ್ (ಏರೊ ಪೀಕ್)]</ref> IE8, ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವಂತೆ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಏರೋ ಪೀಕ್‌ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳ ಅದಕ್ಷ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬೀಟಾ ಬಳಕೆದಾರರು ನೀಡಿದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಗೂಗಲ್‌ ಈವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref>[http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=37957 ಇಶ್ಯೂ 37957: ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟ್ ಸೊಲ್ಯೂಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಏರೊ ಪೀಕ್ ಫ್ಲಡ್ಡಿಂಗ್ ಯೂಜರ್ಸ್ ವಿತ್ ಟ್ಯಾಬ್ ಥಂಬ್‌ನೇಲ್ಸ್ ]</ref> === ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು === 9 ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಂದು, ಕ್ರೋಮ್‌ನ ದೇವ್ ಚಾನೆಲ್‌ನ ಮೇಲೆ ಗೂಗಲ್ ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಆಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಸುಮಾರು ಮಾದರಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url= http://blog.chromium.org/2009/09/extensions-status-on-runway-getting.html |title= Extensions Status: On the Runway, Getting Ready for Take-Off |author= Aaron Boodman |publisher= Google |date= 2009-09-09 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ, 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಬೀಟಾ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Extensions beta"/><ref>{{cite web|url= http://blog.chromium.org/2009/12/extensions-beta-launched-with-over-300.html |title= Extensions beta launched, with over 300 extensions! |author= Erik Kay |publisher= Google |date= 2009-12-08 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 4.0ದ ಜೊತೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜನವರಿ 25, 2010ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು 1500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://chrome.blogspot.com/2010/01/over-1500-new-features-for-google.html |title= Over 1,500 new features for Google Chrome |author= Nick Baum |publisher= Google Chrome Blog |date= 2010-01-25 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಅಗಸ್ಟ್ 19, 2010ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಗ್ಯಾಲರಿ 6000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತು,<ref>[http://googledocs.blogspot.com/2010/06/chrome-extensions-for-google-docs.html ಗೂಗಲ್ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಲಾಗ್]</ref> ಇದು ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್<ref>[https://chrome.google.com/extensions/detail/mdonfjaemnemdnnpebbcelibeocdmkai?hl=en-GB Official Independent Chrome Extension]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>‌ನಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್‌ಗಳು, ಸಿಇಒಪಿ,<ref>{{Cite web |url=https://chrome.google.com/extensions/detail/jgmdagpgkaiajnllhiabcamdlggjopnj?hl=en-GB |title=CEOP Official Chrome Extension |access-date=2010-10-13 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430222904/https://chrome.google.com/extensions/detail/jgmdagpgkaiajnllhiabcamdlggjopnj?hl=en-gb |url-status=dead }}</ref> ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಲಂಡನ್,<ref>[https://chrome.google.com/extensions/detail/dcbnpmjhmjhpaegikhpjlaemjiilnkgb?hl=en-gb Official TfL Chrome Extension]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕ್ರಿಸಿನ್ಫೊ<ref>[https://chrome.google.com/extensions/detail/ijhlikjoigjegofbedmfmlcfkmhabldh ESPN Cricinfo]</ref> ಮತ್ತು ಎಫ್‌ಆಯ್‌ಎಫ್‌ಎ<ref>{{Cite web |url=https://chrome.google.com/extensions/detail/naenffbbmemiekgcjgelmggkaohdeaab?hl=en-gb |title=Official World Cup FIFA Chrome Extension |access-date=2010-10-13 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430222746/https://chrome.google.com/extensions/detail/naenffbbmemiekgcjgelmggkaohdeaab?hl=en-gb |url-status=dead }}</ref> ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. === ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳು === ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 3.0ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಬಳಕೆದಾರರು ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಹಾಜರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite web|url= http://chrome.blogspot.com/2009/10/splash-of-color-to-your-browser-artist.html |title= A splash of color to your browser: Artist Themes for Google Chrome |author= Glen Murphy |publisher= Google Chrome Blog |date= 2009-10-05 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಒನ್‌ಲೈನ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉಚಿತ ಥರ್ಡ್-ಪಾರ್ಟಿ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref>[https://tools.google.com/chrome/intl/en/themes/index.html Google Chrome Themes Gallery]</ref> ಕ್ರೋಮ್ಸ್‌ನ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ "ಗೆಟ್ ಥೀಮ್ಸ್" ಬಟನ್‌ನ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ತೆರೆಯಬಹುದು.<ref>[http://www.google.com/support/chrome/bin/answer.py?hl=en&amp;answer=148695 ಬೇಸಿಕ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್: ಚೇಂಜ್ ಬ್ರೌಸರ್ಸ್ ಥೀಮ್] ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಸಹಾಯ</ref> === ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟ ಭಾಷಾಂತರ === ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 4.1ನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದರ ಜೊತೆ ಅನ್ವಯಿಕ ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ಮಿತ ಭಾಷಾಂತರದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಈಗ 52 ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>[http://www.google.com/support/chrome/bin/answer.py?hlrm=ru&amp;answer=173424 ಸಪೋರ್ಟ್ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ - Automatic web page translationle Chro]</ref> === ಚಾನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ === ಜನವರಿ 8, 2009ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಮೂರು ವಿವಿಧ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಿಡುಗಡೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು: ಸ್ಟೇಬಲ್, ಬೀಟಾ, ಮತ್ತು ಡೆವಲಪರ್ ಪ್ರಿವ್ಯೂ ("ದೇವ್" ಚಾನಲ್ ಎನ್ನುವರು). ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡೇ ಚಾನಲ್ ಇತ್ತು: ಬೀಟಾ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪರ್ ಪ್ರಿವ್ಯೂ. ಮುಂಚಿನ ಎಲ್ಲ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಬೀಟಾ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬೀಟಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಪಡೆದದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾಜೂಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಕಾರಣ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಅವರು ಒಂದು ಸಲ ಬೀಟಾ ಚಾನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರ ಚಾನಲ್‌ನ್ನು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಬೀಟಾ ಚಾನಲ್‌ನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್‌ನಿಂದ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು. ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>{{cite web |author=Mark Larson |date=2009-01-08|url=http://blog.chromium.org/2009/01/google-chrome-release-channels.html |title=Google Chrome Release Channels |accessdate=2009-01-09}}</ref><ref>{{cite web|author=Mark Larson|date=2009-01-08|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2009/01/dev-update-new-webkit-version-new.html|title=Dev update: New WebKit version, new features, and a new Dev channel|accessdate=2009-01-09}}</ref> ಇದು ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸ್ಥಿರ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಜುಲೈ 22, 2010ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಘೋಷಿಸಿತು; ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ತ್ರೈಮಾಸಿಕವನ್ನು 6 ವಾರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|author=Anthony Laforge|date=2010-07-22|url=http://blog.chromium.org/2010/07/release-early-release-often.html|title=Release Early, Release Often|accessdate=2010-07-25}}</ref> ತ್ವರಿತ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಅವಧಿ "ಕೆನರಿ" ಬಿಡುಗಡೆ ಎನ್ನುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಚಾನಲ್‌ನ್ನು ತಂದಿತು; ಈ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆನರಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬದಲಾವಣೆ ಕ್ರೋಮ್ ಕೆನರಿಯನ್ನು "ನಾಶ" ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಡೆವಲಪರ್ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆನರಿ ಇದು "ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬ್ಲೀಡಿಂಗ್-ಎಡ್ಜ್ ಅಧಿಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್ ಡೇವ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮಿಯಮ್ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ ಬಿಲ್ಡ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ". ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆನರಿ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಚಾನಲ್ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಇದು ಇತರ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ಸಿಂಕ್ರೋನೈಸೇಶನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳು, ಮತ್ತು ಬ್ರೌಸರ್ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Lee Mathews|date=2010-07-23|url=http://www.downloadsquad.com/2010/07/23/google-chrome-canary-run-two-channels-at-once/|title=Google drops Chrome Canary build down the Chrome mineshaft|accessdate=2010-07-25|archive-date=2010-07-25|archive-url=https://archive.is/20100725003442/http://www.downloadsquad.com/2010/07/23/google-chrome-canary-run-two-channels-at-once/|url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಬ್ರೌಸರ್ ಆಗಿ ಹೊಂದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕ್ರೋಮ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇವತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುವಂತೆ ಇರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವರಣೆಗಳು ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮೂಲಕ ವ್ಯತ್ಸಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ವಿಂಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದು ಗೂಗಲ್ ನವೀಕರಣ ರ್‌ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಗ್ರೂಪ್‌ ಪಾಲಿಸಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂನವೀಕರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು,<ref>{{cite web|url=http://google-opensource.blogspot.com/2009/05/google-update-releases-update-controls.html |title= Google Update Releases Update Controls |author= David Dorwin |date= 2009-05-14 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂದು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಅಲೋನ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಇದು ಸ್ವಯಂನವೀಕರಣ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.google.com/chrome/eula.html?standalone=1 ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಅಲೋನ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಪೇಜ್]</ref><ref>{{cite web|url= http://googlesystem.blogspot.com/2009/03/standalone-offline-installer-for-google.html |title= Standalone Offline Installer for Google Chrome |author= Alex Chitu |publisher= Google Operating System |date= 2009-03-01 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಮ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದು ಗೂಗಲ್ ನವೀಕರಣ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂನವೀಕರಣವ‌ನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ "ಡಿಫಾಲ್ಟ್ಸ್" ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.google.com/support/installer/bin/answer.py?hl=en&amp;answer=147176&amp;ctx=go ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ಪ್ "ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ನವೀಕರಣ ಇನ್ ಗೂಗಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಅಪ್‌‍ಡೇಟ್]</ref> ಲಿನಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಹಜ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನವೀಕರಣ ಮಾಡಲು ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರಚಲಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬೈನರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಇದರ ಕೂರ್ಜೆಟ್ ಅಲ್ಗೊರಿಥಮ್‌ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕ್ಕ ನವೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತರಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಭದ್ರತಾ ದೋಷಗಳ ಭೇದ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url= http://blog.chromium.org/2009/07/smaller-is-faster-and-safer-too.html |title= Chromium Blog: Smaller is Faster (and Safer Too) |author= Stephen Adams |date= 2009-07-15 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> === ಬಳಕೆ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ === ಕ್ರೋಮ್ ಇದರ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಐಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಐಚ್ಛಿಕವಲ್ಲದ ಬಳಕೆದಾರ ತಿಳಿಯುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ [[ಗೂಗಲ್]]‌ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://blog.chromium.org/2008/10/google-chrome-chromium-and-google.html ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಬಿಟ್ವಿನ್ ಕ್ರೋಮಿಯಂ/ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ರೊವೈಡರ್]</ref> {| class="wikitable sortable " border="1" width="64%" |+ ತಿಳಿಯುವ ವಿಧಾನಗಳು ! ವಿಧಾನ<ref name="iron">{{cite web|url=http://www.srware.net/en/software_srware_iron.php|title=SRWare Iron webpage|accessdate=2008-10-12}}</ref> ! ಕಳುಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ! ಯಾವಾಗ ! ಐಚ್ಛಿಕ? |- | valign="top"| '''ಅಳವಡಿಕೆ ''' | ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಟೋಕನ್. ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="privacy"/> | ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ | {{no}} |- | valign="top"| '''ಆರ್‌ಎಲ್‌ಜಡ್ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ''' <ref>{{cite web|url=http://foliovision.com/2008/12/09/adwords-ppc-organic-rlz/|title=&rlz= in Google referrer: Organic traffic or AdWords?|accessdate=2009-02-27}}</ref> | ಗೂಗಲ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಕ್ರೋಮ್ ಹೇಗೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಳವಡಿಸುವ ವಾರದ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="privacy"/> ಈ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ನ್ನು ಡಿಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಗೂಗಲ್ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://google-opensource.blogspot.com/2010/06/google-chromes-rlz-library-is-now-open.html | title=In The Open, For RLZ | date=2010-06-02 | accessdate = 2010-06-03}}</ref> | * ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್ ಕ್ವೇರಿಯಲ್ಲಿ * ಅಡ್ರೆಸ್ ಬಾರ್‌ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ<ref name="privacy"/> | {{partial|Partial<ref group="note">Browser must be downloaded directly from the [http://www.google.com/chrome Google Chrome website] to opt-out of the RLZ Identifier.</ref>}}<ref name="privacy">[http://www.google.com/intl/en/landing/chrome/google-chrome-privacy-whitepaper.pdf ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಪ್ರೈವಸಿ ವೈಟ್‌ಪೇಪರ್]</ref> |- | valign="top"| '''ಬಳಕೆದಾರ ಐಡಿ''' <ref name="blogoscoped">{{cite web|url=http://blogoscoped.com/archive/2008-09-09-n68.html|title=Google Reacts to Some Chrome Privacy Concerns|accessdate=2008-09-24}}</ref> | ಬಳಕೆ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರ್ಯಾಶ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಶೇಷವಾದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧನ. | {{unk}} | {{yes}}<ref name="stat-settings">ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣ "ಬಳಕೆಯಾದ ಅಂಕಿಅಂಶ ಮತ್ತು ಎರರ್ ವರದಿ ಕಳುಹಿಸಿ". ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಆಫ್.</ref> |- | valign="top"| '''ಸಲಹೆ''' <ref name="blogoscoped"/> | ವಿಷಯವನ್ನು ಅಡ್ರೆಸ್ ಬಾರ್ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ | ಟೈಪ್ ಮಾಡುವಾಗ | {{yes}} |- | valign="top"| '''ಪುಟ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ''' | ವಿಷಯವನ್ನು ಅಡ್ರೆಸ್ ಬಾರ್ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ | "ಸರ್ವರ್ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯುವಾಗ | {{yes}} |- | valign="top"| '''ಬಗ್ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ''' | ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಫಲತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳು | {{unk}} | {{yes}}<ref name="stat-settings"/> |} ಅಳವಡಿಕೆ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಡೈಲಾಗ್ ಮೂಲಕ{{Citation needed|date=March 2009}} ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಕೆಲವು ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅಸಾದ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="blogoscoped"/> ಎಸ್‌ಆರ್‌ಡಬ್ಲು ಐರನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್‌ಪ್ಲಸ್‌ನಂತಹ ಅನಧಿಕೃತ ಬಿಲ್ಡ್‌ಗಳು ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬ್ರೌಸರ್‌ನಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅನ್ವೇಷಿಸಿತು.<ref name="iron"/> ಆರ್‌ಎಲ್‌ಜಡ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರೋಮಿಯಮ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಳವಡಿಕೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮಾರ್ಚ್, 2010ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸಿತು: ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಜೊತೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಐಡಿ ಟೋಕನ್‌ನ್ನು ಈಗ ಮೊದಲ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಗೂಗಲ್ ನವೀಕರಣ ಇದರ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ಐಚ್ಛಿಕವಲ್ಲದ ಬಳಕೆದಾರನನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರ್ವರ್ ಪಿಂಗ್‌ನ ನಂತರ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.{0/} === ಎಬೌಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್ ಯುಆರ್‌ಎಲ್‌ಗಳು === ಕ್ರೋಮ್ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷವಾದ ಯುಆರ್‌ಎಲ್‌ಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳನ್ನು ಡಿಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫೈಲುಗಳು ಅಥವಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಬದಲಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://src.chromium.org/svn/trunk/src/chrome/common/url_constants.cc|title=Chromium url_constants.cc|accessdate=2010-09-01|archive-date=2011-08-13|archive-url=https://www.webcitation.org/60ukemrVF?url=http://src.chromium.org/svn/trunk/src/chrome/common/url_constants.cc|url-status=dead}}</ref> * about:about - ಎಬೌಟ್ ಪುಟಗಳ ಪಟ್ಟಿ. * about:blank - ಖಾಲಿ ಪುಟ. * about:credits - ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್, ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು. * about:histograms - ವಿವರವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್. * about:memory - ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಮೆಮೊರಿ. * about:net - ಇಂಟರ್ನಲ್ಸ್ * about:labs * about:plugins * about:terms - ಸೇವೆಯ ನಿಯಮಗಳು * about:version - ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿ, ವೆಬ್‌ಕಿಟ್, ವಿ8, ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಲೈನ್ ಆಯ್ಕೆಗಳು. * chrome://bookmarks - ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮೆನೆಜರ್ * chrome://downloads - ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮೆನೆಜರ್ * chrome://extensions - ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಮೆನೆಜರ್ * chrome://history - ಪುಟದ ಇತಿಹಾಸ * view-source:url - ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಯುಆರ್‌ಎಲ್‌ನ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್‌ನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ == ಜನರ ಸ್ವೀಕೃತಿ == {{Alternative browser usage}} '' ದೈನಂದಿನ ತಂತಿಸಂದೇಶಗಳು '''ಮಥಿವ್ ಮೂರ್ ಮೊದಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷಕರ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿವೆ: "ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ, ವೇಗವಾಗಿರುವ ಇದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ಗೆ ಅಪಾಯವಾಗಿಲ್ಲ."''' <ref>{{cite news |first=Matthew |last=Moore |title=Google Chrome browser: Review of reviews |url=http://www.telegraph.co.uk/connected/main.jhtml?xml=/connected/2008/09/03/dlchrome103.xml |accessdate=2008-09-04 |date=2008-09-02 |work=Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group |archive-date=2008-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080904022243/http://www.telegraph.co.uk/connected/main.jhtml?xml=%2Fconnected%2F2008%2F09%2F03%2Fdlchrome103.xml |url-status=dead }}</ref> '' ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ "ಕ್ರೋಮ್‌ನಿಂದ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು" ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು ಮತ್ತು "ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೊರರ್ 8ರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿತ್ತು." "ಕ್ರೋಮ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಂತೆ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವುದು" ಎಂದು ಒಪೇರಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಹೇಳಿದೆ.{1/} ಆದರೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25, 2010ರ ''ಬಿಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್'' ಹೀಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, "ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಎಲ್ಲ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಬ್ರೌಸ್ ಮಾಡುವವರ ಮೇಲೆ ಮಳೆಗರೆದಿವೆ. ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವರದಾನವಾದ ಈ ಧೋರಣೆಯ ಶ್ರೇಯ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಗೂಗಲ್, ಇದರ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ್ನು ಅದರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಡತ್ವದಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಅಲುಗಾಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಕ್ಷ್ಯ ಕೊಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರೌಸರ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ಇದರ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಿತು. ಈಗ ಅದು ಗಿಯರ್‌ಗೆ ಮರಳಿದೆ."<ref>{{Cite document |url=http://www.businessweek.com/magazine/content/10_10/b4169074693523.htm |title=Browser Wars: The Sequel |first=Rich |last=Jaroslovsky |publisher=BusinessWeek |date=2010-02-25 |postscript=<!--None-->}}</ref> ಮೊಜಿಲ್ಲ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ, ಅಂತರಜಾಲ ಬ್ರೌಸರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಪರಿಚಯ "ನಿಜವಾದ ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ", ಅದು "ಕ್ರೋಮ್ ಫೈರ್‌ಫೊಕ್ಸ್ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ", ಮತ್ತು ಇನ್ನೂಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು ಮೊಜಿಲ್ಲ ಜೊತೆ ಗೂಗಲ್‌ನ ಆದಾಯ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url= http://john.jubjubs.net/2008/09/01/thoughts-on-chrome-more/ |title= Thoughts on Chrome & More |publisher= John's Blog |date= 2008-09-01 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2020-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201226011744/http://john.jubjubs.net/2008/09/01/thoughts-on-chrome-more/ |url-status= dead }}</ref><ref>{{Cite document |url=http://www.pcpro.co.uk/news/222147/mozilla-google-is-not-trying-to-kill-us.html |title=Mozilla: Google's not trying to kill us |first=Barry |last=Collins |date=2008-09-02 |publisher=PC Pro |postscript=<!--None--> |access-date=2010-10-13 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210111805/http://www.pcpro.co.uk/news/222147/mozilla-google-is-not-trying-to-kill-us.html |url-status=dead }}</ref> {{quote|Chrome's design bridges the gap between desktop and so-called "[[cloud computing]]." At the touch of a button, Chrome lets you make a desktop, [[Start menu]], or [[Quick Launch]] shortcut to any Web page or [[Web application]], blurring the line between what's online and what's inside your PC. For example, I created a desktop shortcut for [[Google Maps]]. When you create a shortcut for a Web application, Chrome strips away all of the [[toolbar]]s and tabs from the window, leaving you with something that feels much more like a [[desktop application]] than like a Web application or page.|[[PC World (magazine)|PC World]]<ref>{{cite web |url=http://www.pcworld.com/article/150579/google_chrome_web_browser.html |title=Google Chrome Web Browser |first=Nick |last=Mediati |date=2008-09-03 |accessdate=2008-09-07 |publisher=[[PC World (magazine)|PC World]] |archive-date=2008-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080904061407/http://www.pcworld.com/article/150579/google_chrome_web_browser.html |url-status=dead }}</ref>}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2008ರಂದು ಕ್ರೋಮ್ ಇನ್ನೂ ಬೀಟಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಜರ್ಮನ್ ಫೆಡರಲ್ ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೆಶನ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ (ಬಿಎಸ್‌ಆಯ್) ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅದರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು, ಗೂಗಲ್‌ನ ಜರ್ಮನ್ ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟದಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ "ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ" ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌‌ನ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರೌಸರ್ ತಯಾರಕರು ಸರಿಯಾದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಐಚ್ಛಿಕ ಬಳಕೆ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಳವಳವನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |first=Elise |last=Ackerman |title=Google browser's tracking feature alarms developers, privacy advocates |url=http://www.mercurynews.com/breakingnews/ci_10510989 |publisher=Mercury News}}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html?tag=txt |title=Google's Omnibox could be Pandora's box |date=2008-09-03 |accessdate=2008-09-04 |archive-date=2008-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080906065924/http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html?tag=txt |url-status=dead }}</ref> ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2008ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭದ ಬೀಟಾ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಒಂದು ವಾಕ್ಯವೃಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಎನ್‌ಇಟಿ ಸುದ್ದಿಗಳು<ref>{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030522-2.html |title=Be sure to read Chrome's fine print |publisher=[[CNET]] |accessdate=2008-09-03 |archive-date=2008-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080904002226/http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030522-2.html |url-status=dead }}</ref> ಗಮನ ಸೆಳೆದವು, ಇದು ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಮೂಲಕ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ ತೋರಿತ್ತು. ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದ್ದ ವಾಕ್ಯವೃಂದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೂಗಲ್ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://www.google.com/accounts/TOS?hl=en Google Terms of Service]</ref> ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದ್ದ ವಾಕ್ಯವೃಂದವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದೇ ದಿನ ಈ ಟೀಕೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಉತ್ತರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Google Chrome Terms of Service (English) |url=http://www.google.com/chrome/eula.html?hl=en |accessdate=2008-09-04}}</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆ "ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ಮರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು" ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಹೇಳಿತು.<ref name="license-change">{{Cite document |title=Google Amends Chrome License Agreement After Objections |url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/150637/google_amends_chrome_license_agreement_after_objections.html |publisher=[[PC World (magazine)|PC World]] |date=2008-09-03 |accessdate=2008-09-03 |postscript=<!--None--> |archive-date=2013-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102103737/http://www.pcworld.com/article/150637/chrome.html |url-status=dead }}</ref> ಅವು ತಿರುಗಿ ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅನಂತರದ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರೌಸರ್‌ನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ "ಬಳಕೆಯ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ರ್ಯಾಶ್ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಸಹಾಯ" ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಬಳಕೆಯ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಕಂಪನಿ ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.google.com/chrome/intl/en/privacy.html |title=Google Chrome Privacy Notice |accessdate=2009-10-27}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಐಚ್ಛಿಕ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಟೈಪ್ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸುವುದರ ಮೊದಲೇ ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುಆರ್‌ಎಲ್ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಐಪಿ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ''ಹುಡ್-ಪ್ರೈವಸಿ ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆಯ್ಕೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="Fried3Sep08">{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html |title=Google's Omnibox could be Pandora's box |accessdate=2010-05-13 |last=Fried |first=Ina |date=2008-09-03 |archive-date=2010-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701055203/http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html |url-status=dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Free software}} * ಕ್ರೋಮಿಯಂ (ಅಂತರಜಾಲ ಬ್ರೌಸರ್) * ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ * ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಫ್ರೇಮ್ * ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೊಂ ಒಎಸ್ * ಎಸ್ಆರ‍್ವೇರ್ ಐರನ್ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikinews|Google launches web browser, dubbed Chrome}} {{Commons category|Google Chrome}} * {{official|http://www.google.com/chrome}} * [http://www.google.com/chrome/intl/en/features.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಫೀಚರ್ ಲಿಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209194855/http://www.google.com/chrome/intl/en/features.html |date=2010-02-09 }} * ಗೂಗಲ್ ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ [http://code.google.com/p/chromium/ ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಪೇಜ್] * ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ [http://blog.chromium.org/ ದ ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಬ್ಲಾಗ್] * [http://www.google.com/googlebooks/chrome/ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಕಾಮಿಕ್ ಬುಕ್] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} <references group="note"></references> {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" Logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2005 ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:C++ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಲೌಡ್‌ ಕ್ಲಯಂಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಉಚಿತ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್‌ಕಿಟ್ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ಸೈಟ್-ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಟೆಬಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] 3m8nsdvhy1wxv0daz29db6u1cmv9d1w 0 26364 1375331 1342177 2026-06-18T21:10:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375331 wikitext text/x-wiki [[File:Wooden hourglass 3.jpg|upright|thumb|ಕಳೆದ ಸಮಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರ. ಮರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಮಯ ಸೂಚಕ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಉಪಕರಣಗಳು [[ಕಾಲ|ಕಾಲವನ್ನು]] ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಾಡನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕಾಲ ಮಾಪನದ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿನ ಷಷ್ಟಿಕ್ರಮದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ಯೂಮರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೦೦ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ಯನ್ನರು ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ಎರಡು ೧೨-ಘಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ದದಾದ ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು, ಅವುಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಅಮ್ಯುನ್-ರೇ ಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಹೊರಗಡೆಯೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅವುಗಳನ್ನು ''ಕ್ಲೆಪ್ಸಿಡ್ರೇ'' ಎಂದು ಕರೆದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರಿಂದ ಅವುಗಳು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಶಾಂಗ್ ರಾಜಪರಂಪರೆಯು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಹರಿವಿನ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉಪಕರಣಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸಪೋಟಮಿಯಾ]]ದಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಣಬತ್ತಿ ಗಡಿಯಾರ; ಭಾರತ ಮತ್ತು ಟಿಬೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಯುರೋಪ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಲದಂಡ; ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮುಂಚಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೆರಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಮೋಡಮುಸುಕಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ (ನೋಮನ್ ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷಾಂಶದ ಜೊತೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರದಿದ್ದರೆ) ಪುನರ್‌ಮಾಪನರೇಖೆಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಪರಿಭ್ರಮಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿರಮಿಸುವ ಚಲನೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ನೀರಿನಿಂದ-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಮೋಚನಾ ಮಾರ್ಗ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಂಚಿನ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಗಡಿಯಾರವು,<ref name="David Landes 18f.">ಡೇವಿಡ್ ಲಾಂಡೆಸ್: “ರಿವಲ್ಯೂಶನ್ ಇನ್ ಟೈಮ್: ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದ ಮಾಡರ್ನ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌‍”, ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿ, ಹಾವರ್ಡ್‌ ಯೂನವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ೨೦೦೦, ISBN ೦-೬೭೪-೦೦೨೮೨-೨, ಪುಟ.೧೮f.</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ;<ref>{{harvnb|Lewis|2000|pp=356f.}}</ref> ನಂತರ ಚೀನಾದ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ೧೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪಾದರಸ|ಪಾದರಸದಿಂದ]]-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಮೋಚನಾ ಮಾರ್ಗ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು,<ref name="needham 411" /> ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ಅರಬ್ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೇರ್‌ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಭಾರಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು.<ref name="Hassan" /> ಅಂಚಿನ ವಿಮೋಚನಾ ಮಾರ್ಗ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು ೧೪ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ೧೬ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಪಾಕೆಟ್ ವಾಚ್‌ಗಳಂತಹ ಉಪಕರಣಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ಆಂದೋಲಕಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅದರ ನಂತರ [[ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರ|ಆಟೋಮಿಕ್ ಗಡಿಯಾರ]]ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ಅಂದೋಲಕಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅವುಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿದ್ದವು, ಅವು ರಿಸ್ಟ್‌ವಾಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ) ತಮ್ಮ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಆಟೋಮಿಕ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಯಾವುದೇ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲ ಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಇತರ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಮಾಪನಾಂಕವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಖರ ಸಮಯವನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಒಂದು ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕ ನಾಗರೀಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಹಸಂಬಂಧಿತ ಜಾಗತಿಕ ಕಾಲವು ಆಟೋಮಿಕ್ ಕಾಲದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ==ಮುಂಚಿನ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳು== {{See also|History of calendars}} [[File:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg|thumb|right|ಜೂನ್ ಸೊಲ್‌ಸ್ಟಿಸ್‌ನ ಸ್ಟೋನ್‌ ಹೆಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರೀಕತೆಗಳು ಖಾಗೋಳಿಕ ಕಾಯಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ [[ಸೂರ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರರನ್ನು]] ಕಾಲಗಳು, ದಿನಾಂಕಗಳು, ಮತ್ತು ಋತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="Chobotovp1">ಚೊಬೊಟೊವ್, ಪುಟ. ೧</ref><ref name="bruton">{{Cite book|title=The History of Clocks and Watches |last=Bruton |first=Eric |location=New York |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-377446 |year=1979}}</ref> ಷಷ್ಟಿಕ್ರಮದ ಕಾಲಸೂಚಕದ ವಿಧಾನಗಳು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಮೊದಲಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೪,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆ [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸಪೋಟಮಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ತ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು;<ref name="Chobotovp1" /><ref>ಬರ್ನೆಟ್‌, ಪುಟ. ೧೦೨</ref><ref name="civilization1">ನೈಟ್&amp; ಬಟ್ಲರ್, ಪುಟ. ೭೭</ref> ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮೆಸೋಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಅವೆನಿ, ಪುಟ. ೧೩೬</ref> ಮೊದಲ [[ಪಂಚಾಂಗ|ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌]]ಗಳು ಕೊನೆಯ ಹಿಮಶಿಲಾಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಟರ್-ಗ್ಯಾದರರ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅವನು ಚಂದ್ರನ ಮಜಲುಗಳು ಅಥವಾ ಋತುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಕೋಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳಂತಹ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡನು.<ref name="bruton" /> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ಟೋನ್‌ಹೆಂಗ್‌ನಂತಹ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಧಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವದ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಿಷುವತ್ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಅಥವಾ ಅಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳಂತಹ ಋತುಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಊಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="bruton" /><ref name="NISTancient">{{Cite web|url=http://physics.nist.gov/GenInt/Time/ancient.html |title=Ancient Calendars |accessdate=2008-04-30 |publisher=National Institute of Standards and Technology| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080409142829/http://physics.nist.gov/GenInt/Time/ancient.html| archivedate = April 9, 2008}}</ref> ಮಹಾಶಿಲೆಯ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಯವುದೇ ದಾಖಲು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಲಸೂಚಕ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸ್, ಪುಟ. ೫೫</ref> ===೩೫೦೦ ಕ್ರಿ.ಪೂ. – ೫೦೦ ಕ್ರಿ.ಪೂ.=== {{See also|History of timekeeping devices in Egypt}} ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳು ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅವು ಒಂದು ದಿನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>[61] ^ ಮೇಜರ್, ಪುಟ. ೪೫.</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಈಜಿಪ್ತ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಹಸಿರು ಪದರಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸರಿಸುಮಾರು ೩೫೦೦ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬಗಳೂ ಕೂಡ ಮುಂಚಿನ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದವು.<ref name="bruton" /><ref name="Britannica">{{Cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/573826/sundial |title=Sundial |work=[[Encyclopedia Britannica]] |accessdate=2008-04-04}}</ref><ref name="clockhistory">{{Cite book|last=Bruton |first=Eric |title=The History of Clocks and Watches |publisher=Crescent Books |place=New York |isbn=0-517-377446 |year=1979 |edition=1982}}</ref> [[File:Louxor obelisk Paris dsc00780.jpg|thumb|left|upright|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ಯಾರೀ‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಲ ಕಾನ್‌ಕೋರ್ಡ‌ನಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಶರ್ [[ಒಬೆಲಿಸ್ಕ್‌]]]] ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳು [[ಹಗಲು|ದಿನದ ಕಾಲ]]ವನ್ನು ೧೦ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದವು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಾಲ್ಕು "ನಸು ಬೆಳಕಿನ ಘಂಟೆಗಳನ್ನು" - ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಘಂಟೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಘಂಟೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಿದವು. ಒಂದು ವಿಧದ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಐದು ಅಸ್ಥಿರ (ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುವ) ಗುರುತುಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ದಂಡವನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಗುರುತುಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನೆರಳನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಒಂದು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಅಡ್ಡ ಸರಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ವೇಳೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು: ಗುರುತುಗಳ ಸುತ್ತ ಎಸೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆರಳುಗಳು ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಜನರಿಗೆ ಸಮಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬಗಳೂ ಕೂಡ ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಹಾಗೆಯೇ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ|ಚಳಿಗಾಲ]]ದ ಅಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="bruton" /><ref name="NIST">{{Cite web|url=http://physics.nist.gov/GenInt/Time/early.html |title=Earliest Clocks |work=A Walk Through Time |accessdate=2008-04-02 |publisher=NIST Physics Laboratory| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080315060613/http://physics.nist.gov/GenInt/Time/early.html| archivedate = March 15, 2008}}</ref> ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೫೦೦ ರಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರನೆಯ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಸಿ. ಒಂದು ಬಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಟಿ-ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ಗೆ ಸದೃಶವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು (ಆಕಾರವನ್ನು) ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಕಾಲದ ಸರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ರೇಖಾತ್ಮಕ-ಅಲ್ಲದ ಸೂತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಅಡ್ದ ಸರಳುಗಳ ಮೂಲಕ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಮೂಲಕ ಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ''ಟಿ'' ಇದು ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ತಿರುಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ತನ್ನ ನೆರಳನ್ನು ವಿರುದ್ಧವಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="barnett">ಬರ್ನೆಟ್‌, ಪುಟ. ೧೮</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ನಿಖರವಾದ, ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೋಡ ಮುಸುಕಿದ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="NIST" /><ref name="Library of Congress" /> ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಜನರು ಆದ್ದರಿಂದ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಿನ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರ್ಯಾಯ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಒಂದು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ವಿವರಣೆಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೬ ನೆಯ-ಶತಮಾನದ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಮೆನ್‌ಮ್ಹೆಟ್‌ನ ಸ್ಮಾರಕದ ಶಾಸನದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅಮೆನ್‌ಮ್ಹೆಟ್‌ನನ್ನು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರದ ಸಂಶೋಧಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಬೆರ್ಲೆವ್‌, ಪುಟ. ೧೧೮</ref> ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳಿದ್ದವು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಇತರವುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ವಿಧವು ತನ್ನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸನಿಹದ-ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಪಾತ್ರೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ತಾಕಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಅವುಗಳು ಕಳೆದುಹೋದ ಸಮಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರವು ಫಾರೋಹ್ ಅಮೆನ್‌ಹೋಟೆಪ್‌ I (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೫೨೫–೧೫೦೪) ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಅವುಗಳು ಮೊದಲ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref name="NIST" /><ref>ಫಿಲ್ಬಿನ್‌, ಪುಟ. ೧೨೮</ref><ref>ಕೊಟ್ರೆಲ್‌, ಪುಟ. ೫೯–೬೧</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತ್ ಜನರೂ ಕೂಡ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರದ ಸಂಶೋಧಕರು ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತೆರವಿನ ಮೂಲಕ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಂಬವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮರಳು ಗಡಿಯಾರವು ತಿರುಗಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಮರಳಿನ ಕಣಗಳು ಒಂದು ಕೋಣೆಯಿಂದ (ಭಾಗದಿಂದ) ಇನ್ನೊಂದು ಕೋಣೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Library of Congress">{{Cite web|url=http://www.loc.gov/rr/scitech/mysteries/hourglass.html |title= How does an hourglass measure time? |accessdate=2008-03-31|publisher=[[Library of Congress]]}}</ref> ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಮೆರ್ಕೆಟ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆಳದಗುಂಡು-ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬೦೦ ವರ್ಷದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಉಪಕರಣಗಳು ಪೋಲಾರಿಸ್ ಜೊತೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಖಗೋಳ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರೇಖೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ''ಮೆರ್ಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು'' ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ದಾಟಿದುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಲವು ನಿಖರವಾಗಿ ಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="NIST" /><ref name="Time in History">ವಿಟ್ರೊ, ಪುಟ. ೨೮</ref> ===೫೦೦ ಕ್ರಿ.ಪೂ. – ೧ ಕ್ರಿ.ಪೂ.=== [[File:Clepsydra-Diagram-Fancy.jpeg|thumb|upright|ಕ್ರಿಪೂ 3ನೇ ಶತಮಾನದ Ctesibius's clepsydra. Clepsydra, ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ ನೀರಿನ ಕಳ್ಳ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂಬುದು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರದ ಗ್ರೀಕ್‌ ಪದ.<ref>[39]</ref>]] ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಅಥವಾ ಜಲಘಟಕಗಳು ಪ್ಲೆಟೋನಿಂದ ಅವುಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಪ್ಲೆಟೋ ಒಂದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ-ಅವಲಂಬಿತವಾದ ಅಲಾರ್ಮ್ ಗಡಿಯಾರವನ್ನೂ ಕೂಡ ಸಂಶೋಧಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web|last=O'Connor |first=J. J. |coauthors=Robertson, E. F |publisher=School of Mathematics and Statistics, [[University of St. Andrews]] |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Plato.html |title= Plato biography |accessdate=2007-11-29}}</ref><ref name="answers.com">{{Cite book|author=Hellemans, Alexander; Bunch, Bryan H. |title=The History of Science and Technology: A Browser's Guide to the Great Discoveries, Inventions, and the People Who Made Them, From the Dawn of Time to Today |publisher=[[Houghton Mifflin]] |location=Boston |year=2004 |page=65 |isbn=0-618-22123-9}}</ref> ಪ್ಲೆಟೋನ ಅಲಾರ್ಮ್ ಗಡಿಯಾರದ ಒಂದು ಭಾಗವು ಇದು ಒಂದು ಸ್ತಂಭಾಕಾರದ ವ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಸೀಸದ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯ ರಾತ್ರಿಯ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಟ್ ಇದು ಒಂದು ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿಯಿಂದ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗಿನ ವೇಳೆಗೆ, ಪಾತ್ರೆಯು ತುದಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತವೆ, ಅದು ಸೀಸದ ಚೆಂಡುಗಳು ಒಂದು ತಾಮ್ರದ ಪ್ಲ್ಯಾಟರ್‌ನ ಒಳಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕ್ಲ್ಯಾಂಗರ್ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ಲೆಟೋನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿತು.<ref>ಬರ್ನೆಟ್‌, ಪುಟ. ೨೮</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಭವನೀಯತೆಯೆಂದರೆ ಇದು ಒಂದು ಸೈಫನ್ ಮೂಲಕ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಜಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಸೈಫನ್ ಅನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ನೀರು ಖಾಲಿಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದು ನೀರನ್ನು ಜಾರ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಅಲಾರ್ಮ್‌ನಂತೆ ಶಬ್ದವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸೀಟಿಯ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ಬಲವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref name="answers.com" /> ಗ್ರೀಕ್‌ರು ಮತ್ತು ಚಾಲ್ಡಿಯನ್ನರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಾಲಸೂಚಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಖಾಗೋಳಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಭಾಗ ಎಂಬಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಆಂಡ್ರೋನಿಕಸ್ ಸೈರಸ್ ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಥೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರುತಗಳ ಗೋಪುರದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡನು. ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಜಲಘಟಿಕೆಗಳು ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ನಂತರ, ರೋಮನ್ನರೂ ಕೂಡ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆ ಶತಕದ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಮೂದನೆಗಳಿವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಥಿಯೆಟಿಟೀಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೆಟೋನು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ "ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ನೀರು ಅವರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬಂತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಕೂಡ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ".<ref name="Water clocks in court">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=H8YOAAAAQAAJ&printsec=frontcover|title=Greek and Roman Technology: A Sourcebook|last=Humphrey|first=John William|year=1998|publisher=[[Routledge]]|pages=518–519|accessdate=2008-04-11|isbn=0415061369}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಉಲ್ಲೇಖವು ಲ್ಯೂಸಿಯಸ್ ಅಪ್ಯುಲೆಯಸ್‌ನ ''ದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಆಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಗುಮಾಸ್ತನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು, ಈ ಬಾರಿ ಅವನು ಪ್ರಧಾನ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಳೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ನಾನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲದ ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಸಾದ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ಥಾನವು ಮೇಲಕ್ಕೇರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅವನು ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನೀರಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಾತನಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟನು; ಇದು ಒಂದು ಪೊಳ್ಳಾದ ಗೋಳವಾಗಿತ್ತು, ಅದರ ಒಳಗೆ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಒಂದು ಕೊಳವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಇದು ತಳದಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ರಂಧ್ರೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ".<ref>{{Cite book|title=The Transformations of Lucius, Otherwise Known as The Golden Ass|last=Apuleius|first=Lucius|others=Translated by Robert Graves|publisher=[[Farrar, Straus & Giroux]]|location=[[New York, New York]]|year=1951|page=54|authorlink3=Apuleius}}</ref> ಅಪ್ಯೂಲಿಯಸ್‌ನ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರವು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಗಡಿಯಾರವು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುವ, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಂಧ್ರದ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪಾತ್ರೆಯು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಾಲವು ಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Waterclockhistory">{{Cite book|author=Rees, Abraham |title=Rees's clocks, watches, and chronometers (1819-20); a selection from the Cyclopaedia, or Universal dictionary of arts, sciences, and literature |publisher=C. E. Tuttle Co |location=Rutland, Vt |year=1970 |isbn=0-8048-0901-1}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಜಲಘಟಿಕೆಗಳು ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತ (ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರ) ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯೋಗಕರವಾಗಿದ್ದವು - ಅವುಗಳು ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಆಕಾಶವು ಮೋಡದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು - ಅವು ಅಷ್ಟು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರೀಕ್‌ರು ತಮ್ಮ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=-QcE2pBCLE8C&printsec=frontcover|title=Empires of Time: Calendars, Clocks, and Cultures|last=Aveni|first=Anthony F.|publisher=Tauris Parke Paperbacks|year=2000|isbn=1860646026|accessdate=2008-06-22|page=92}}</ref> ಜಲಘಟಿಕೆಗಳು ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ತೋರಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಗ್ರೀಕ್‌ನ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸರಿಸುಮಾರು ೩೨೫ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಒಂದು ಘಂಟೆಯ ಕೈಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಮುಖವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು, ಇದು ಗಡಿಯಾರದ ಓದುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಜಲಘಟಿಕೆಗಳ ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ನೀರಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು: ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಪಾತ್ರೆಯು ತುಂಬಿದಾಗ, ಹೆಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಒತ್ತಡವು ನೀರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಕಾಲಮಾಪನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೦೦ ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗಡಿಯಾರದ ನೀರಿನ ಕಂಟೇನರ್‌ಗಳು-ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಅಥವಾ ಜಗ್‌ಗಳು-ಒಂದು ಶಂಕುವಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ತೆರವಿನ ಜೊತೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಕುವಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಕಡಿಮೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಅಂತರವನ್ನು ಬೀಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಹರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸುಧಾರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಗಡಿಯಾರಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಘಂಟೆಗಳು, ಸಣ್ಣದಾದ ಆಕೃತಿ, ಬೆಲ್‌ಗಳು, ಅಥವಾ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="NIST" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದವು, ಅಂದರೆ ತಾಪಮಾನದ ಪರಿಣಾಮದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಪರಿಹರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಶೀತಕಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಇದು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಲ್ಪಡುತ್ತದೆ (ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ).<ref>{{Cite book|author=Collier, James Lincoln |title=Clocks |publisher=Benchmark Books |location=[[Tarrytown, New York|Tarrytown]], NY |year=2003 |page=25 |isbn=0-7614-1538-6}}</ref> ಗ್ರೀಕ್‌ರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರ ಯಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರೂ ಕೂಡ, ಅವರು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ನೆರಳಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಬಿಥೈನಿಯಾದ ಥಿಯೋಡೊಸಿಯಸ್‌ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದನು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಭೂಮಿಯ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರವೇ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="oconnor">{{Cite web |last=O'Connor |first=J. J. |coauthors=Robertson, E. F |publisher=School of Mathematics and Statistics, [[University of St. Andrews]] |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Theodosius.html |title=Theodosius biography |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2017-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322153640/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Theodosius.html |url-status=dead }}</ref> ಇತರರು ಆ ಕಾಲದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರು. ''ದೇ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚುರಾ'' ದ ರೋಮನ್ ಲೇಖಕ ಮಾರ್ಕಸ್ ವಿಟ್ರುವಿಯಸ್ ಪೋಲ್ಲಿಯೋನು ನೋಮನ್‌ಗಳು, ಅಥವಾ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳ ಬ್ಲೇಡ್‌ಗಳ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬರೆದನು.<ref name="thayer">{{Cite web|url= http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Vitruvius/9*.html#refK|title= Marcus Vitruvius Pollio:de Architectura, Book IX|accessdate= 2007-09-07|date= 2007-07-07|publisher= The Latin text is that of the Teubner edition of 1899 by Valentin Rose, transcribed by Bill Thayer}}</ref> [[ಅಗಸ್ಟಸ್|ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಆಗಸ್ಟಸ್‌]]ನ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರೋಮನ್ನರು ಹಿಂದೆಂದೂ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರದಂತಹ, ಸೋಲಾರಿಯಮ್ ಆಗಸ್ಟೀ, ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದರ ನೋಮನ್ ಹೆಲಿಯೋಪೋಲಿಸ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal|last=Buchner |first=Edmund |authorlink=Edmund Buchner|title=Solarium Augusti und [[Ara Pacis]] |journal=Römische Mitteilungen |volume=83 |language=German |city=Berlin |year=1976|issue=2|pages=319–375 |ref=harv}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಮಾರ್ಷಿಯಸ್‌ದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬವು ಆಗಸ್ಟಸ್‌ನ ರಾಶಿಚಕ್ರದ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ನೋಮನ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="story of time">{{Cite book|author=National Maritime Museum; Lippincott, Kristen; Eco, Umberto; Gombrich, E. H. |title=The Story of Time |publisher=Merrell Holberton in association with National Maritime Museum |location=London |year=1999 |isbn=1-85894-072-9}}</ref> ಪ್ಲಿನಿ ದ ಎಲ್ಡರ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೬೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಅದು ಕ್ಯಾಟನಿಯಾ, ಸಿಸಿಲಿಯಿಂದ ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಅವನ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರ ರೋಮ್‌ನ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ಕೋನಗಳು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು.<ref>ಬರ್ನೆಟ್‌, ಪುಟ. ೨೧</ref> ===ಕ್ರಿ.ಶ. ೧ – ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೦೦=== ==== ಜಲ ಗಡಿಯಾರಗಳು ==== [[File:Al-jazari elephant clock.png|thumb|ಅಲ್ ಜಝಾರಿಯ ನೀರಿನಿಂದ ನಡೆಯುವ ಆನೆ ಗಡಿಯಾರ, 1206.]] ಜೋಸೆಫ್ ನೀದಮ್ ಊಹಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಹೊರಹರಿವಿನ ಜಲಘಟಿಕೆಯ ಪರಿಚಯವು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸಪೋಟಮಿಯಾ]]ದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಅದು ೨ ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದೆ, ಶಾಂಗ್ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಜಲಘಟಿಕೆಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧ ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೨ ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನ್ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಆರಂಭದ ಸಮಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಹೊರಹರಿವಿನ ಜಲಘಟಿಕೆಯು ಒಳಹರಿವಿನ ಜಲಘಟಿಕೆಯಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಒಂದು ತೇಲುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸೂಚಕ ರಾಡ್‌ನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪಾತ್ರೆಯು ತುಂಬಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಕಾಲಸೂಚಕವನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿದ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತಡ ಭಾಗವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಝ್ಯಾಂಗ್ ಹೆಂಗ್‌ನು ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ಒಳಹರಿವಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದನು. ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು ೫೫೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಿನ್ ಗ್ಯುಯಿಯು ಹೊರಹರಿವು ಅಥವಾ ಈ ಸರಣಿಗಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿರ-ಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು, ಅದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕ ಶೆನ್ ಕುಯೋನಿಂದ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸರಿಸುಮಾರು ೬೧೦ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸುಯಿ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಗೆಂಗ್ ಕ್ಸುನ್ ಮತ್ತು ಯುವೆನ್ ಕೈ ಇವರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವರು ಸ್ಟೀಲ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮತೋಲಿತ ಜಲಘಟಿಕೆಯನ್ನು (ನೀರು ಗಡಿಯಾರ) ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾದರು.<ref name="needham">{{Cite journal|first=Joseph |last=Needham |authorlink=Joseph Needham|year=1986 |title=Science and Civilization in China |volume=4 |journal=Physics and Physical Technology, Part 2: Mechanical Engineering |location=Taipei |publisher=Caves Books, Ltd |pages=479–480 |ref=harv}}</ref> ಜೋಸೆಫ್ ನೀದಮ್ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ: {{bquote|...&nbsp;[the balance clepsydra] permitted the seasonal adjustment of the pressure head in the compensating tank by having standard positions for the counterweight graduated on the beam, and hence it could control the rate of flow for different lengths of day and night. With this arrangement no overflow tank was required, and the two attendants were warned when the clepsydra needed refilling.<ref name=needham/>}} ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೭೦ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. ೫೦೦ ನಡುವೆ, ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರಯೋಗಕಾರ (ಕ್ಟೀಸೈಬಿಯುಸ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ನಾಯಕ, [[ಆರ್ಕಿಮಿಡೀಸ್]]) ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಕಾಲಮಾಪನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರುಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಗೋಳಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹೆಚ್ಚು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತವಾದ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯು ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಸರಿಯುವಿಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲವು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಜನರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆ, ಅಥವಾ ಚಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂಚಿ, ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಘಂಟೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಜಗತ್ತಿನ [[ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ|ಖಗೋಳಿಕ]] ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವು. ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ೧೨೦೬ ರಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಜಜಾರಿಯಿಂದ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ "ಎಲ್ಲ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು" ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಅವನ ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಎಲಿಫಂಟ್ (ಆನೆ) ಗಡಿಯಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತನ್ನ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗಡಿಯಾರವು ಕಾಲಸೂಚಕ ಘಂಟೆಗಳ ಸರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಅದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ದಿನಗಳ ಅಸಮಾನವಾದ ದೀರ್ಘತೆಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ದಿನನಿತ್ಯವೂ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಗಡಿಯಾರವು ಎರಡು ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: ಮೇಲಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಯಂತ್ರಕಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನವು ಮುಗಿದಂತೆ ನಳವು ತೆರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನೀರು ಮೇಲಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ತೇಲುವಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ತೇಲುವ ನಿಯಂತ್ರಕವು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite book| last =al-Hassan | first =Ahmad Y. | author-link =Ahmad Y Hassan | last2 =Hill | first2 =Donald R. | author2-link =Donald Routledge Hill | year =1986 | title =Islamic Technology: An Illustrated History | publisher =Cambridge University Press | isbn =0521263336 |pages=57–59}}</ref> ====ಮೇಣದಬತ್ತಿ ಗಡಿಯಾರ==== [[File:Kerzenuhr.jpg|thumb|right|ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರ]] ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಮೇಣದಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಉಲ್ಲೇಖವು ಯೂ ಜೈನ್‌ಫುನಿಂದ ೫೨೦ ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೀನಾದ ಒಂದು ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬರಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಪದ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸಾಧನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಗಳು ೧೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದವರೆಗೆ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.iwmagazine.com/education_history.cfm |title=History of Time |accessdate=2008-04-08 |last=Flamer |first=Keith |year=2006 |work=International Watch Magazine |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716162954/http://www.iwmagazine.com/education_history.cfm |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಣದಬತ್ತಿ ಗಡಿಯಾರವು ರಾಜ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ದ ಗ್ರೇಟ್‌ಗೆ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ೭೨ ಪೆನಿವೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆರು ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಕೂಡ {{convert|12|in|cm}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ದಪ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಇಂಚೂ ಕೂಡ ಗುರುತು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು (೨.೫ ಸೆಂ.ಮಿ.). ಈ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ಘಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಗುರುತೂ ಕೂಡ ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮುಗಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಉರಿಯನ್ನು ನಂದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಗಳು ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="alfred">{{Cite web|publisher=''[[Encyclopædia Britannica]]'' |url=http://www.britannica.com/clockworks/t_candle.html |title=Clockworks: Candle clock |accessdate=2008-03-16}}</ref> ಅವರ ಕಾಲದ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಮೇಣದಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ೧೨೦೬ ರಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಜಜಾರಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವನ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರವು ಕಾಲವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಒಂದು ತಿವಿಯುವ ಅಲಗಿನ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಅದು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ವೇಗವರ್ಧಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=[[Ancient Discoveries]], Episode 12: Machines of the East|publisher=[[History Channel]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=PwGfw1YW9Js|accessdate=2008-09-07}}</ref> ಡೋನಾಲ್ಡ್ ರೂಟ್‌ಲೆಜ್ ಹಿಲ್‌ನು ಆಲ್-ಜಜಾರಿಯ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದನು: {{quote|The candle, whose rate of burning was known, bore against the underside of the cap, and its wick passed through the hole. Wax collected in the indentation and could be removed periodically so that it did not interfere with steady burning. The bottom of the candle rested in a shallow dish that had a ring on its side connected through pulleys to a counterweight. As the candle burned away, the weight pushed it upward at a constant speed. The automata were operated from the dish at the bottom of the candle. No other candle clocks of this sophistication are known.<ref name=Hill2>[[Donald Routledge Hill|Routledge Hill, Donald]], "Mechanical Engineering in the Medieval Near East", ''[[Scientific American]]'', May 1991, pp. 64–9 ([[cf.]] [[Donald Routledge Hill]], [http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm Mechanical Engineering] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225091836/http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm |date=2007-12-25 }})</ref>}} [[File:Oil-lamp clock00.jpg|thumb|left|upright|ಎಣ್ಣೆ ದೀಪದ ಗಡಿಯಾರ]] ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ ಎಣ್ಣೆ-ಲ್ಯಾಂಪ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು. ಮುಂಚಿನ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ಲಾಸ್ ಕಂಟೇನರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು - ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವುಗಳು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಸುಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು - ಒಳಗಡೆ-ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಂಗ್ರಾಹಕದಲ್ಲಿನ ಎಣ್ಣೆಯ ಮಟ್ಟವು ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಇದು ಕಾಲದ ಸರಿಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಅಪರಿಷ್ಕೃತ ಮಾಪನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ====ಧೂಪದ್ರವ್ಯದ ಗಡಿಯಾರಗಳು==== {{Main|Incense clock}} ನೀರು, ಯಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಮತ್ತು ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೂರ್ವಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಹಲವಾರ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸ್‌, ಪುಟ. ೫೨</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ೬ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸರಿಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಗಡಿಯಾರವು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಶೋಸೊಯಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite book|title=Eastern Magnificence and European Ingenuity: Clocks of Late Imperial China|url=https://books.google.com/?id=8bXxHSZkWssC&printsec=frontcover#PPA209,M1|last=Pagani|first=Catherine|page=209|isbn=0472112082|publisher=[[University of Michigan Press]]|year=2001|accessdate=2008-06-21}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಚೀನಾದವಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ]]ಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Schafer">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=QerLX9x8pIkC&printsec=frontcover#PPA160,M1|title=The Golden Peaches of Samarkand: A Study of T'ang Exotics|pages=160–161|last=Schafer|first=Edward|year=1963|isbn=0520054628|publisher=[[University of California Press]]}}</ref> ದೇವನಾಗರಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಬಳಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅವುಗಳು ಬೌದ್ಧರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಚ್. ಶಾಫರ್‌ನು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬುದಾಗಿ ಊಹಿಸಿದನು.<ref name="Schafer" /> ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜ್ವಾಲೆಯೂ ಇಲ್ಲದೇ ಉರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="stanford">{{Cite web|url=http://infolab.stanford.edu/~echang/Class/public/report.html |title=Visualizing Video Streams using Sand Glass Metaphor |author= Chang, Edward; Lu, Yung-Hsiang |publisher=Stanford University |month=December | year=1996|accessdate=2008-06-20}}</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಧಗಳು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡ ಮತ್ತು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Burning rates">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=XDwZ9WZ3oBIC&printsec=frontcover#PPA55,M1|title=Of Time, Passion, and Knowledge: Reflections on the Strategy of Existence|publisher=[[Princeton University Press]]|last=Fraser|first=Julius|pages=55–56|year=1990|accessdate=2008-06-21|isbn=0691024375}}</ref><ref name="msi" /> ಒಂದು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡ ಗಡಿಯಾರವು ಮಾಪನರೇಖೆಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡವಾಗಿತ್ತು;<ref name="msi">{{Cite web |url=http://www.msichicago.org/scrapbook/scrapbook_exhibits/time/educ_pages/act_incenseclock.html |title=Time Activity:Incense Clock |accessdate=2008-04-29 |publisher=Museum of Science and Industry |location=Chicago |archive-date=2008-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704105617/http://www.msichicago.org/scrapbook/scrapbook_exhibits/time/educ_pages/act_incenseclock.html |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ವಿವರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು, ಅವುಗಳು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸಮಾನವಾದ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರದ ಜೊತೆಗಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಭಾರಗಳು ಒಂದು ಪ್ಲ್ಯಾಟರ್‌ನ ಒಳಗೆ ಬೀಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಯವು ಕಳೆದು ಹೋಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಭಾರಗಳನ್ನು ಅಲಂಕಾರಾತ್ಮಕ ತಟ್ಟೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬಳಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ-ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ತಟ್ಟೆಗಳೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>ಲೆವಿ, ಪುಟ. ೧೮</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.nawcc.org/museum/nwcm/galleries/asian/incense.htm|title=Asian Gallery – Incense Clock|accessdate=2008-04-28|publisher=[[National Watch and Clock Museum]]|archive-date=2008-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080518174519/http://www.nawcc.org/museum/nwcm/galleries/asian/incense.htm|url-status=dead}}</ref> ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಮಳಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡಗಳೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಘಂಟೆಗಳು ಪರಿಮಳದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>‌ರಿಚರ್ಡ್ಸ್, ಪುಟ. ೧೩೦</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡಗಳು ನೇರವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿರಬಹುದು; ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಆದ್ದರಿಂದ ದಿರ್ಘ ಕಾಲದ ಬಳಕೆಗೆ ಉದ್ದೇಶಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಮಂದಿರಗಳ ಛಾವಣಿಗಳಿಂದ ಹೊರಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|title=Fire: Servant, Scourge, and Enigma|url=https://books.google.com/?id=6Lg7o6NnJzgC&printsec=frontcover#PPA157,M1|publisher=[[Dover Publications]]|last=Rossotti|first=Hazel|page=157|year=2002|isbn=0486422615|accessdate=2008-06-21}}</ref> ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ನ ಒಬ್ಬಳು ವೇಶ್ಯೆಯು ''ಸೆಂಕೊಡೊಕೈ'' ಯ (ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡಗಳು) ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅಂದರೆ ಅವಳು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಆಸ್ವಾದಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ೧೯೨೪ ರ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=xdVkzs6iI1YC&printsec=frontcover#PPA183,M1|title=The Trail of Time: Shih-chien Ti Tsu-chi : Time Measurement with Incense in East Asia|last=Bedini|first=Silvio|publisher=[[Cambridge University Press]]|page=183|isbn=0521374820|year=1994|accessdate=2008-06-21}}</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತ ಗಡಿಯಾರಗಳು ದಂಡ ಗಡಿಯಾರಗಳಂತೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವು,<ref name="Burning rates" /> ಈ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref name="Bedini103">ಬೆಡಿನಿ, ಪುಟ. ೧೦೩–೧೦೪</ref> ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಯೋಜನಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಮರದ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು,<ref name="Burning rates" /> ಇದರೊಳಗೆ ಧೂಪದ್ರವ್ಯವು ಇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಫ್ರೆಸೆರ್, ಪುಟ.೧೧೫</ref> ಈ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು,<ref name="Bedini103" /> ಆದರೆ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="Bedini187" /> ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ ಮರಗಳು, ರಾಳಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ ಧೂಪದ್ರವ್ಯಗಳ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಸಣ್ಣ ಚೂರುಗಳು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಪುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಪುಡಿಗಳ ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಧೂಪದ್ರವ್ಯದ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಅದು ಗಡಿಯಾರವು ಹೇಗೆ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal|last=Bedini|first=Silvio A.|year=1963|title=The Scent of Time. A Study of the Use of Fire and Incense for Time Measurement in Oriental Countries|journal=Transactions of the American Philosophical Society|publisher=[[American Philosophical Society]]|location=[[Philadelphia, Pennsylvania]]|volume=53|issue=5|pages=1–51|url=http://www.jstor.org/stable/1005923?seq=1|accessdate=2008-05-14|doi=10.2307/1005923|ref=harv}}</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯದ ಟ್ರಯಲ್‌ನ ದೀರ್ಘತೆಯು ಸಂಕೇತದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಗಡಿಯಾರವು ಎಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲವೂ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ೧೨ ಘಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>ಬೆಡಿನಿ, ಪುಟ. ೧೦೫</ref><ref>{{Cite book|author=Fraser, J. A. |title=Time, The Familiar Stranger |publisher=University of Massachusetts Press |location=Amherst |year=1987 |page=52 |isbn=0-87023-576-1|url=https://books.google.com/?id=n026gjD4B9QC&printsec=frontcover#PPA52,M1}}</ref><ref>[21] ^ ಫ್ರೆಸೆರ್, ಪುಟ.೧೧೫</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂಚಿನ ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳು ಮರದಿಂದ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತಿದ್ದವು, ಚೀನಿಯರು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಗ್ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಸಮಯದಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇದು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ದ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಂಕೇತ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರವಾಗಿ (ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ಅನುಕೂಲತೆಯೆಂದರೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ದಿನಗಳ ದೀರ್ಘತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜನಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸಣ್ಣದಾದ ಸಂಕೇತಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಆದಂತೆ, ಗಡಿಯಾರಗಳು ಚೀನಿಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಉಡುಗೊರೆಗಳಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>ಬೆಡಿನಿ, ಪುಟ. ೧೦೪–೧೦೬</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಆಧುನಿಕ-ದಿನದ ಗಡಿಯಾರ ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಈ ಮುಂಚೆಯೇ ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="Bedini187">ಬೆಡಿನಿ, ಪುಟ. ೧೮೭</ref> ====ಗಡಿಯಾರಗಳ ಗೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಲನ ನಿಯಂತ್ರಣ==== ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಘಟಿಸಿದ ದ್ರವ್ಯಚಾಲಿತ ಎಸ್ಕೆಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರೀಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಬೈಸಂಟಿಯಮ್‌ನ ಫಿಲೊ ಅವರಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.(ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ೩ನೇ ಶತಮಾನ )ಈತನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗ್ರಂಥ ''ವಾಯುಶಾಸ್ತ್ರ'' (ಅಧ್ಯಾಯ ೩೧)ರಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರಚಾಲಿತ ವಾಶ್‌ಸ್ಟಾಂಡ್ ಮಿತಿಗೊಲಿಸುವ/ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಗಡಿಯಾರ(ವಾಟರ್) ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದನು.<ref name="Lewis 2000 356f.">{{Cite book | last = Lewis | first = Michael | year = 2000 | contribution = Theoretical Hydraulics, Automata, and Water Clocks | editor-last = Wikander | editor-first = Örjan | title = Handbook of Ancient Water Technology | series = Technology and Change in History | publication-place = Leiden | volume = 2 | pages = 343–369 (356f.) | isbn = 90-04-11123-9 | publisher = Brill | location = Leiden}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಿಕ್ಷು ಮತ್ತು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರಾಜ್ಞ ಇಶಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನೌಕರ ಲಿಯಾಂಗ್ ಲಿಂಗ್‌ಜನ್ರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="ASME">{{Cite book|last=American Society of Mechanical Engineers|title=Proceedings of the 2002 ASME Design Engineering Technical Conferences|year=2002|publisher=American Society of Mechanical Engineers|isbn=079183624X}}</ref><ref name="Shafer">{{Cite book| last = Schafer | first = Edward H. | authorlink = Edward H. Schafer | title = Great Ages of Man: Ancient China | publisher = [[Time-Life Books]] | year = 1967 | location = New York | page = 128 }}</ref> ಗಡಿಯಾರವು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಮಕಾಲಿನ ವಿಷಯವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="unesco" /> <blockquote> ಇದನ್ನು ಗೋಳಾಕಾರದ ಆಕಾಶದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಕ್ಷ್ತತ್ರ ಪುಂಜಗಳ ಕ್ರಮ, ಭೂ ಮಧ್ಯರೇಖೆ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷ ಪರಿಧಿಯ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನೀರು, ಮೊಗೆ ಚಕ್ರದ ಮೂಲಕ ಹರಿದಾಗ ಚಕ್ರವು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಸುತ್ತನ್ನು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಹಗಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೆ ಎರಡು ಚಕ್ರವನ್ನು ಸಂಕುಚಿಸಬಹುದಾದ ಗೋಳದ ಹೊರಗೆ ಜೊಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಲ್ಲದೆ ಈ ಚಕ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ತನ್ಮೂಲಕ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಂತೆ ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನದ ಸಮಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡುಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮರದ ಹಲಗೆಯು ನಿಲು ಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಘಂಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಡೋಲನ್ನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಘಂಟೆಯು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಭಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಯಂತ್ರಚಾಲನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದೂ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಒಳಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಚಕ್ರ, ಶಾಪ್ಟ್‌, ಕೊಕ್ಕೆ,ಗಡಿಯಾರದ ಒಳಗಿರುವ ಸರಳು, ನಿರಂತ್ರಣ ಭಾಗ,ಲಾಕ್ಸ್ ಪಿನ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಪಕರಣವು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ.<ref name="unesco">{{Cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_/ai_6955890 |title=The mechanical clock – history of Chinese science |publisher=[[UNESCO Courier]] |accessdate=2008-04-16 |year=1988 |archiveurl=https://archive.today/20120719021112/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1988_Oct/ai_6955890/ |archivedate=2012-07-19 |url-status=live }}</ref> </blockquote> [[File:Clock Tower from Su Song's Book.JPG|thumb|left|upright|ಆತನ ಗಡಿಯಾರ ಸ್ಥಂಭದ ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸು ಸಾಂಗ್‌ರ ಪುಸ್ತಕ]] ಇಶಿಂಗ್‌ನ ಗಡಿಯಾರವು ಜಲಗಡಿಯಾರವಾಗಿದ್ದಿತು, ಇದು ತಾಪಾಮನಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಶಾಂಗ್‌ ಸಿಕ್ಸನ್‌ ಪರಿಹರಿಸಿದನು, ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ [[ಪಾದರಸ|ಪಾದರಸವನ್ನು]] ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ದ್ರವವು −೩೯&nbsp;°ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (−೩೮&nbsp;°ಫೆರನಿಡ್‌)ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಶಾಂಗ್ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಗೋಪುರದ ಗಡಿಯಾರದ {{convert|10|m}}ಮೇಲೆ ಜೊತೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಗಡಿಯಾರದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಪ್ರತಿ ಘಂಟೆಯ ನಾಲ್ಕನೆ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಘಂಟೆ ಶಬ್ಧಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದನು. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗಡಿಯಾರವೆಂದರೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಕಾಸ್ಮಿಕ್‌ ಎಂಜಿನ್ ಇದನ್ನು ಸುಸಂಗ್ ೧೦೮೮ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಇದು ಶಾಂಗ್‌ ಟವರ್‌ನ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿದ್ದು ತೊಲ್ಬಂದಿಯ ಗೊಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿತು, ಹಾಗೂ ಇದು ಸಂಕುಚಿಸಬಹುದಾದ ಗೋಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ನಿಖರವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಐದು ಫಲಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಿತಿ/ಸ್ಥಾನ, ಶಬ್ಧ ಮಾಡುವ ಘಂಟೆ, ಮತ್ತು ಹಗಲಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="NIST" /> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಗಣನೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆ ಇರದ ಶಕ್ತಿ ಸರಬರಾಜು ಸರಣಿ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="needham 411">{{Cite journal|first=Joseph |last=Needham |authorlink=Joseph Needham|year=1986 |title=Science and Civilization in China |volume=4 |journal=Physics and Physical Technology, Part 2: Mechanical Engineering |location=Taipei |publisher=Caves Books, Ltd |page=411 |ref=harv}}</ref> ಇದು ಕೈಫಂಗ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಜಿನ್ ಆರ್ಮಿಯವರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಈ ಗಡಿಯಾರ ಯಂಜಿಂಗ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಗೆ (ಈಗಿನ[[ಬೀಜಿಂಗ್]]) ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸುಸಂಗ್‌ನ ಮಗ ಸುಕ್ಷೆ ಇದರ ಪ್ರತಿರೂಪವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು.<ref>{{Cite web|author=Tomczak, Matthias|url=http://www.es.flinders.edu.au/~mattom/science+society/lectures/illustrations/lecture15/clock.html|title=The Water Clock of 1088|publisher=[[Flinders University]] (es.flinders.edu.au)|accessdate=2008-04-29|archive-date=2008-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080411055104/http://www.es.flinders.edu.au/~mattom/science+society/lectures/illustrations/lecture15/clock.html|url-status=dead}}</ref> [[File:Ridhwan al-Saati clock.jpg|thumb|ಡಮಾಸ್ಕಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆನ್ ದಿ ಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಥೇರ್ ಯೂಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೇರನ್‌ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರದ ಚಿತ್ರ(1203)]] ಗಡಿಯಾರದ ಗೋಪುರವು ಶಾಂಗ್‌ ಸಿಕ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಸುಸಂಗ್‌ನಿಂದ ೧೦ಮತ್ತು೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು, ಅನುಕ್ರಮದ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತವಾದ ಈ ಘಂಟೆ ಹೊಡೆಯುವ ಗಡಿಯಾರದ ಯಂತ್ರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಗಂಟೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಶಬ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="needham volume 4 part 2 165">ನೀಡಮ್, ಸಂಪುಟ ೪, ಭಾಗ ೨, ಪುಟ. ೧೬೫</ref> ಘಂಟೆ ಹೊಡೆಯುವ ಗಡಿಯಾರದ ಹೊರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಜೆರನ್‌ ಜಲಗಡಿಯಾರವು [[ಡಮಾಸ್ಕಸ್|ಡಮಾಸ್ಕಸ್‌]]ನ ಉಮಯದ್ ಮಾಸ್ಕೊನಲ್ಲಿದೆ,[[ಸಿರಿಯಾ]],ಇದು ಪ್ರತಿ ಘಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಹಮದ್‌ ಅಲ್-ಸಾತಿ ಯಿಂದ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈತನ ಮಗ ರಿದ್ವಾನ್ ಇಬನ್ ಅಲ್-ಸಾತಿಯಿಂದ ಈತನ ''ಆನ್‌ ದಿ ಕನ್ಸ್ಟಕ್ಷನ್ ಆಫ್‌ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಅಂಡ್‌ ದೇರ್ ಯೂಸ್‌'' (೧೨೦೩) ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು,<ref>{{Cite journal|title=Arabic Mechanical Engineering: Survey of the Historical Sources|author=[[Donald Routledge Hill]]|journal=[[Arabic Sciences and Philosophy: A Historical Journal]]|year=1991|volume=1|pages=167–186 [174]|publisher=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/S0957423900001478|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref> ೧೨೩೫ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಜಲಶಕ್ತಿಚಾಲಿತ ಅಲಾರಮ್‌ ಗಡಿಯಾರವು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಮಯವನ್ನು ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟಿಸುವಂತೆ [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ [[ಮಸ್ತನಿಸಿಯ ಮದರಸ|ಮಸ್ತನಿಸಿಯ ಮದರಸದ]] ಒಳಪ್ರವೇಶದ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal|title=Arabic Mechanical Engineering: Survey of the Historical Sources|author=[[Donald Routledge Hill]]|journal=[[Arabic Sciences and Philosophy: A Historical Journal]]|year=1991|volume=1|pages=167–186 [180]|publisher=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/S0957423900001478|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref>]] ಮೊದಲ ಗೇರ್‌ ಒಳಗೊಂಡ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರಬ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌, ಇಬನ್‌ ಕಲಫ್‌ ಅಲ್-ಮ್ಯುರಡಿಯು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಐರೆಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದನು, ಇದು ಜಲಗಡಿಯಾರವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೇರ್ ರೈಲು ಯಾಂತ್ರಿಕರಚನೆಯ ಗೇರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ<ref name="Hassan" /><ref name="Hill-1996" />, ಅಧಿಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚು ಟಾರ್ಕ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Kirmani" /> ಪರಿಷ್ಕೃತ ಗೇರ್‌ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗಡಿಯಾರದ ಬಳಕೆಯು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿಸಲಾದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಆಗಮನದವರೆಗೂ ಇತ್ತು.<ref name="Hill-1996">{{Cite book|title=A history of engineering in classical and medieval times|author=[[Donald Routledge Hill]]|publisher=[[Routledge]]|year=1996|isbn=0415152917|pages=203, 223, 242|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref><ref name="Kirmani">{{Cite book|title=Encyclopaedia of Islamic science and scientists|author=N. K. Singh & M. Zaki Kirmani|publisher=Global Vision Publishing|year=2005|isbn=8182200571|pages=56–7|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref> ಅಲ್-ಮ್ಯುರಡಿಯ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಪಾದರಸವನ್ನು ಹೈಡ್ರೊಲಿಕ್‌ ಲಿಂಕೆಜೆಸ್‌<ref name="Leonardo" /><ref>{{Cite journal|title=Arabic Mechanical Engineering: Survey of the Historical sources|author=[[Donald Routledge Hill]]|journal=[[Arabic Sciences and Philosophy: A Historical Journal]]|year=1991|volume=1|pages=167–186 [173]|publisher=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/S0957423900001478|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref> ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Leonardo">{{Cite web|title=The Book of Secrets is coming to the world after a thousand years: Automata existed already in the eleventh century!|author=[[Mario Taddei]]|publisher=Leonardo3|url=http://www.leonardo3.net/leonardo/qma/img/Press_release_Secrets_UK.pdf|accessdate=2010-03-31|archive-date=2016-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160529122409/http://www.leonardo3.net/leonardo/qma/img/Press_release_Secrets_UK.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅಲ್-ಮ್ಯುರಡಿನ ಕೆಲಸವು ಕ್ಯಾಸ್ತಿಲ್‌ನ ತಜ್ಞ ಅಲ್ಫನ್ಸೊ ಎಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು,<ref>{{Cite book|author=Juan Vernet & Julio Samso|contribution=Development of Arabic Science in Andalusia|editor=Roshdi Rashed & Régis Morelon|title=Encyclopedia of the History of Arabic Science|volume=1|pages=243–275 [260–1]|publisher=[[Routledge]]|isbn=0415124107|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref> ಅಂದಿನಿಂದ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಯುರೋಪ್‌ನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು.<ref name="Hill-1996" /> ಮಧ್ಯಕಾಲದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಂದ ಹಲವು ಮರೆಯಲಾಗದ ಜಲಗಡಿಯಾರಗಳು ಗೇರ್ ಟ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಚಾಲಿತ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡವು.<ref name="Hill-794" /> ಗ್ರೀಕ್‌ರ, ಚೈನೀಸ್‌ರಂತೆ ಅರಬ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ದ್ರವ್ಯ ಚಾಲಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೊಳಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಲ ಗಡಿಯಾರಗಳು. ನಿಯಂತ್ರಣ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ತೆಲುವಾದವುಗಳನ್ನು ಭಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಯಾಂತ್ರಿಕಕ್ಕಾಗಿ<ref name="Hassan">ಹಾಸನ್, ಅಹ್ಮದ್ ವೈ, [http://www.history-science-technology.com/Articles/articles%2071.htm ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಟು ದಿ ವೆಸ್ಟ್‌, ಭಾಗ II: ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಶನ್ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್], ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ''</ref> ಬಳಸಲಾಯಿತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೈಡ್ರೊಲಿಕ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬದಲಾಗಿ ಅವರು ಇದನ್ನು ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Hill-794">ಡೊನಾಲ್ಡ್ ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್ ಹಿಲ್‌ (೧೯೯೬), "ಇಂಜಿನಿಯರ್", ಪುಟ ೭೯೪, {{Harv|Rashed|Morelon|1996|pp=751–95}}ರಲ್ಲಿ</ref> ಎಡಿ ೧೨೭೭ರ[[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪಾನಿಷ್‌]]ನ ಪುಸ್ತಕವಾದ ''ಲಿಬ್ರೊಸ್ ಡೆಲ್'' ಸೇಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಪಾದರಸ ಗಡಿಯಾರವು ಅರೇಬಿಯಾದ ಭಾಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಭಾವಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂರಿಗೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Bedini">ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಎ. ಬೆಡಿನಿ: “ದಿ ಕಂಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟೆಡ್ ಸಿಲಿಂಡ್ರಿಕಲ್ ಕ್ಲೆಪ್ಸಿಡ್ರ”, ''ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕಲ್ಚರ್'', ಸಂಪುಟ. ೩, ಸಂಖ್ಯೆ. ೨ (೧೯೬೨), ಪು. ೧೧೫-೧೪೧ (೧೧೬-೧೧೮)</ref> ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಜಲಗಡಿಯಾರದ ಉಪಕರಣಗಳು ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸುರಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದವು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾಗದ ಕರ್ತೃ ಜಿವಿಷ್ರಾಬಿ ಐಸೆಕ್ ತತ್ವಗಳ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು ಇದನ್ನು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಇರನ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಹೆರನ್‌ನೊಂದಿಗೆ(ಕ್ರಿ.ಶ ೧ನೇಶತಮಾನ) ಗುರುತಿಸಿದ್ದನು.<ref>{{Cite journal|last=Mills|first=A. A.|year=1988|title=The mercury clock of the Libros del Saber|journal=Annals of Science|volume=45|issue=4|pages=329–344 [332]|doi=10.1080/00033798800200271|ref=harv}}</ref> ====ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರಗಳು==== [[File:Astrolabe-Persian-18C.jpg|thumb|upright|ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೊಲೈಬ್‌ನ್ನು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು]] ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್‌ ಡೈನಸ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚೈನಾದ ಖಗೋಲ ತಜ್ಞ, ಕಾಲಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ತಜ್ಞ ಸುಸಂಗ್ ಜಲಚಾಲಿತ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಕೈಫಂಗ್ ನಗರದ ತನ್ನ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಸಂಘಟಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಕೊನೆರಹಿತ ಸರಣಿ ಚಾಲನೆಯು ತೋಳ್ಬಂಧಿಯ ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸಮಕಾಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸಹ ಹಲವು ಬಗೆಯ ನಿಖರವಾದ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಾಣಾಲಯ<ref name="Ajram">{{Cite book|last=Ajram|first=K.|year=1992|title=Miracle of Islamic Science|chapter=Appendix B|publisher=Knowledge House Publishers|isbn=0911119434}}</ref> ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಲಶಕ್ತಿಚಾಲಿತ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ೧೨೦೬ರಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಜಝಾರಿ,<ref>{{Cite web|last=Hill|first=Donald R.|authorlink=Donald Routledge Hill|url=http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm|title=Mechanical Engineering|accessdate=2008-01-22|archive-date=2007-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20071225091836/http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hill|first=Donald R.|authorlink=Donald Routledge Hill|title=Mechanical Engineering in the Medieval Near East|work=[[Scientific American]]|month=May | year=1991|pages=64–69|ref=harv}}</ref> ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಐಬ್ನ್ ಅಲ್-ಶತಿರ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>{{Cite journal|first=David A.|last=King|year=1983|title=The Astronomy of the Mamluks|journal=[[Isis (journal)|Isis]] |volume=74 |issue=4|pages=531–555 [545–546]|doi=10.1086/353360|ref=harv}}</ref> ಹಲವು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಸಮಯ ಪಾಲನ ಗೇರ್‌ಯುಕ್ತ (astrolabes) ಅಸ್ಟ್ರೊಲ್ಯಾಬ್ ಯಂತ್ರಗಳು ಅಬು ರಯನ್‌ ಬಿರುನಿ ಅವರಿಂದ ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಮದ್‌ ಇಬನ್‌ ಅಬಿ ಬಕರ್ ಅವರಿಂದ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನವೀಕೃತ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿತು. ಈ ಉಪಕರಣವು ಸಮಯಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ದಿನಸೂಚಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name="Hassan" /> [[File:Clock of al Jazari before 1206.jpg|thumb|upright|ಅಲ್ ಜಝಾರಿಯ ಕ್ಯಾಸಲ್ ಗಡಿಯಾರ 1206]] ಪರಿಷ್ಕೃತ ಜಲಶಕ್ತಿ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರವು ಅಲ್-ಜಝರಿ ಅವರಿಂದ ೧೨೦೬ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಕೋಟೆ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಅನಾಲಾಗ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗಡಿಯಾರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.<ref name="Ancient Discoveries">{{Cite book|title=[[Ancient Discoveries]], Episode 11: Ancient Robots|publisher=[[History Channel]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=rxjbaQl0ad8|accessdate=2008-09-06}}</ref> ಇದೊಂದು ಜಟಿಲವಾದ ಉಪಕರಣವಾಗಿದ್ದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಮಯಪಾಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಬಹುಮುಖಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ೧೧ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದಿತು. ಇದು ರಾಶಿಚಕ್ರ,ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು, ಚಂದ್ರನ ಆಕೃತಿ ಮೇಲಿನ ಬಾಗಿಲಿನವರೆಗೆ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ ಬಂಡಿ/ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಪ್ರತಿ ಘಂಟೆಗೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಾನವಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬಹು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Hill2" /><ref>ಹಾವರ್ಡ್‌ ಆರ್‌. ಟರ್ನರ್ (೧೯೯೭), ''ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ಮೆಡಿವಲ್ ಇಸ್ಲಾಂ: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಲುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್'', ಪುಟ. ೧೮೪. ಯೂನವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಪ್ರೆಸ್‌, ISBN ೦-೨೯೨-೭೮೧೪೯-೦.</ref> ವರ್ಷದಾದ್ಯಂತ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರು ಹೊಂದಿಸಬಹುದಾದ ಅವಕಾಶವು ಇದರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದಿತು. ಈ ಗಡಿಯಾರವು ಸಹ ಬಹುಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅನೇಕ ಯಂತ್ರಗಳು, ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ ಕಂಬಿಯ ಕಾಮ್‍ಶಾಫ್ಟ್‌ ಸಹಾಯವಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಸಂಗೀತ ಉಪಕರಣ, ಇದು ನೀರಿನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Ancient Discoveries" /> ==ಆಧುನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು== === ಪುರಾತನ ಮೂಲದ ಆಧುನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು === [[File:SevillaGlorietaDelReloj01.JPG|thumb|20ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ಪೈನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆ‍ಯ್‌೦ಡಲೂಸಿಯಾದ ಸೆವಿಲ್ಲೆಯ ಛಾಯಾಯಂತ್ರ]] ಸನ್‌ಡೈಯಲ್(ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರ)ಗಳನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಬಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. ಪುರಾತನ ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಅಂಶಗಳನಾಧರಿಸಿದ್ದು ನೇರ ಗಂಟೆಯ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಗಂಟೆಗಳೆನ್ನುವ ಅಸಮಾನವಾದ ಗಂಟೆಯ ಗೆರೆಗಳು ಋತುಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ವರ್ಷದ ಸಮಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಪ್ರತಿ ದಿನವನ್ನು ೧೨ ಸಮನಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಗಂಟೆಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಜಬಿರ್ ಅಲ್-ಹರಾನಿ ಅಲ್ ಬಟಾನಿ(ಅಲ್ಬಟೆಗ್ನಿ)ಯ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ, ಗಂಟೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮನಾದ ಉದ್ದವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ೧೩೭೧ರಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್-ಹಸಾನ್ ಐಬ್ನ್ ಅಲ್-ಶತಿರ್ ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಐಬ್ನ್ ಅಲ್-ಶತಿರ್ರು "ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮಾಂತರವಾದ ನೊಮನ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಿ ಛಾಯಾಯಂತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು, ಅದರ ಗೆರೆಗಳು ವರ್ಷದ ಯಾವುದೇ ದಿನ ಸಮನಾದ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಆತನ ಛಾಯಾಯಂತ್ರವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿರುವ ಅಕ್ಷೀಯ-ದ್ರುವದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನವಾದುದಾಗಿದೆ. ೧೪೪೬ರಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|title=History of the sundial|url=http://www.nmm.ac.uk/server/show/conWebDoc.353|publisher=[[National Maritime Museum]]|accessdate=2008-07-02|archive-date=2007-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20071010044606/http://www.nmm.ac.uk/server/show/conWebDoc.353|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|title=The Sundial And Geometry|first=Lawrence|last=Jones|journal=North American Sundial Society|volume=12|issue=4|date=December 2005|ref=harv}}</ref> ಹೆಲಿಯೊಸೆಂಟ್ರಿಸಿಸಮ್‌ನ ಮತ್ತು ಸಮನಾದ ಘಂಟೆಗಳ ಅಂಗೀಕಾರದ ನಂತರ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು, ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸುವ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ರೀತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.<ref>{{Cite book|author=Mayall, Margaret W.; Mayall, R. Newton |title=Sundials: Their Construction and Use |publisher=Dover Publications |location=New York |year=2002 |page=17 |isbn=0-486-41146-X}}</ref> ೧೫೨೪ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಒರೋನ್ಸ್ ಫೈನ್ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ದಂತದ ಛಾಯಾಯಂತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು;<ref>{{Cite web|last=O'Connor |first=J. J. |coauthors= Robertson, E. F|publisher=School of Mathematics and Statistics, [[University of St. Andrews]] |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Fine.html |title=Fine biography |accessdate=2008-03-31}}</ref> ನಂತರ ೧೫೭೦ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಗಿಯೊವನ್ನಿ ಪಡೊವನಿ ಗೋಡೆಯ(ಲಂಬ) ಮತ್ತು ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಜುಸೆಪ್ ಬಿಯಾಂಕನಿಯ ''Constructio instrumenti ad horologia solaria'' (c.&nbsp;೧೬೨೦)ದಲ್ಲಿ, ಹೇಗೆ ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>{{la icon}} {{Cite web|url=http://www.nicolaseverino.it/Articoli/international%20bibliography.pdf|format=PDF|title=Bibliografia della Gnomonica|accessdate=2008-06-21|publisher=British Sundial Society|author=Aked, Charles K.|coauthors=Severino, Nicola|year=1997|page=119|archive-date=2008-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626002415/http://www.nicolaseverino.it/Articoli/international%20bibliography.pdf|url-status=dead}}</ref> ೧೫೨೨ರಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್]] ನಾವಿಕ [[ಫೆರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಮೆಗಲನ್|ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಮಗೆಲನ್]] ತನ್ನ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಡಗಿನಲ್ಲೂ ೧೮ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite book|author=Bergreen, Laurence |title=Over the Edge of the World: Magellan's Terrifying Circumnavigation of the Globe |publisher=Morrow |location=New York |year=2003 |isbn=0-06-621173-5|url=https://books.google.com/?id=uK9d2EFrMJIC&printsec=frontcover#PPA53,M1|page=53|accessdate=2008-06-22}}</ref> ಮರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ವಿಶ್ವಸನೀಯವಾದುದಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಸೂಜಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಸಮುದ್ರಯಾನಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಯಂತ್ರವನ್ನು ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಬೋರ್ಡ್ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಅದರ ಬಳಕೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಯು ೧೩೩೮ರ ಅಂಬ್ರೊಜೊ ಲಾರೆಂಜೆಟೀಯ ''ಆ‍ಯ್‌ಲಗೋರಿ ಆಫ್ ಗುಡ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್‌‌'' ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>ಫ್ರುಗೊನಿ ಪುಟ. ೮೩</ref> ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಮುದ್ರ, ಚರ್ಚುಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಅಡುಗೆಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದವು; ಇದು ಮೊದಲ ಸ್ವತಂತ್ರ, ಮರುಬಳಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ ಸಮಯಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಮರಳು ಗಡಿಯಾರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಅವೆಂದರೆ ಸಾವು, ತಾತ್ಕಾಲಿಕತೆ, ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಫಾದರ್ ಟೈಮ್‌ನ, ಗಡ್ಡದ ವಯಸ್ಸಾದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪ್ರತಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|author=Macey, Samuel L. |title=Encyclopedia of Time |publisher=Garland Pub |location=New York |year=1994 |isbn=0-8153-0615-6|url=https://books.google.com/?id=F7wNQk219KMC&printsec=frontcover#PPA209,M1|accessdate=2008-06-22|page=209}}</ref> ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದರ ಇತಿಹಾಸವು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite book|last=Blaut|first=James Morris|title=Eight Eurocentric Historians|publisher=Guildford Press|year=2000|isbn=1572305916|url=https://books.google.com/?id=ktn7LmLgc6oC&printsec=frontcover#PPA186,M1|page=186|accessdate=2008-06-22}}</ref> ===ಗಡಿಯಾರಗಳು=== [[File:Abbot Richard Wallingford.jpg|thumb|right|ಸೈಂಟ್ ಅಲ್ಬನ್ಸ್ ಅಬೆಯಲ್ಲಿಯ ಅದರ ಮಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ರಿಚರ್ಡ್‌ ವಾಲಿಂಗ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಡಿಯಾರ]] ಗಡಿಯಾರಗಳು ವೈವಿಧ್ಯ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿವೆ, ಅವು ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳಿಂದ ಕ್ಲಾಕ್ ಆಫ್ ಲಾಂಗ್ ನೌದ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಪದ ''ಕ್ಲಾಕ್'' ಮಿಡಲ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನ ''clokke'', ಒಲ್ಡ್ ನಾರ್ತ್ ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ''cloque'', ಅಥವಾ ಮಿಡಲ್ ಡಚ್‌ನ ''clocke'' ಯಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವೆಲ್ಲದರ ಅರ್ಥ ''ಗಂಟೆ'' ಯಾಗಿದ್ದು ಮಿಡೀವಲ್ ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ನ ''clocca'' ದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದೂ ಸಹ ಗಂಟೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=clock |title=Clock Etymology |accessdate=2008-04-27|publisher=[[Online Etymology Dictionary]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/Clock|title=Merriam-Webster Online: Clock|accessdate=2008-06-20|work=[[Webster's Dictionary]]}}</ref><ref>{{Cite book|title=''[[The American Heritage Dictionary of the English Language]]|publisher=[[Houghton Mifflin]]|url=http://www.bartleby.com/61/31/C0413100.html|accessdate=2007-12-04|edition=Fourth|isbn=0395825172|author=executive editor, Joseph P. Pickett|year=1992|archive-date=2008-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205004959/http://www.bartleby.com/61/31/C0413100.html|url-status=dead}}</ref> ಅದಲ್ಲದೆ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಸಮಯದ ಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಗಂಟೆಯಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿಸಲು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇತಿಹಾಸದಾದ್ಯಂತ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ, ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆ, ವಿದ್ಯುತ್‌ಶಕ್ತಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web|publisher=[[St. Edmundsbury]] Borough Council |url=http://www.stedmundsbury.gov.uk/sebc/visit/mechanicaltimekeeping.cfm|title=Mechanical Timekeeping|accessdate=2007-12-10}}</ref><ref name="nistrevolution" /> ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯು ಚೀನಾದ ಅಧಿಕಾರಿ ಲಿಯಾಂಗ್ ಜಿಂಗ್‌ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿ ಯಿ ಕ್ಸಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref name="ASME" /><ref name="Shafer" /><ref name="Davies434">ಡೇವಸ್, ನೊರ್ಮನ್; ಪುಟ. ೪೩೪</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಮತಪ್ರಚಾರಕರು ವಾಸಿಸುವ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರದ ಅಬಿವೃದ್ಧಿಯು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಡಚ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹ್ಯುಗೆನ್ಸ್‌ರ ವಿನ್ಯಾಸವಾದ ಪೆಂಡ್ಯೊಲಮ್ ಗಡಿಯಾರದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ====ಮೊದಲ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು==== ಮೊದಲು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರುಗಳೆಂದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಾದ್ರಿಗಳು.<ref>{{Cite book|title=Understanding the Middle Ages|first=Harald|last=Kleinschmidt|year=2000|publisher=Boydell & Brewer|isbn=085115770X|url=https://books.google.com/?id=JlwDcFHzds0C&printsec=frontcover#PPA26,M1|accessdate=2008-06-22|page=26}}</ref> ಮಧ್ಯಯುಗದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸಮಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ಮತ್ತು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿವಿಧ ಗಡಿಯಾರಗಳು ತಯಾರಾದವು, ಅವೆಂದರೆ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಛಾಯಾ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೋಂಬತ್ತಿಗಳು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="nistrevolution">{{Cite web|url=http://physics.nist.gov/GenInt/Time/revol.html |title=A Revolution in Timekeeping |accessdate=2008-04-30 |publisher=NIST| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080409174853/http://physics.nist.gov/GenInt/Time/revol.html| archivedate = April 9, 2008}}</ref><ref name="Abbot">{{Cite book|first=Abbot|last=Payson Usher|year=1988|publisher=Courier Dover Publications|title=A History of Mechanical Inventions|isbn=048625593X}}</ref> ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ದಿನಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಆಶರ್, ಪುಟ. ೧೯೪</ref> ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕರಣದಿಂದ, ಕೋಲು ಅಥವಾ ಭಾರವಾದ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಹೊಡೆದು ತಿಳಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ೮೫೦ಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ವೆರೊನಾದ ಕ್ರಿಸ್ತಾನುಯಾಯಿಯಾದ ಪಸಫಿಕಸ್‌ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು (''ಹೊರೊಲಜಿಯಮ್ ನೊಕ್ಟುರ್ನುಮ್‌'' ) ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು.<ref>ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಇನ್ವೆನ್ಶನ್ಸ್, ಎಬೊಟ್ ಪೇಸನ್ ಆಶರ್(೧೯೨೯), ಪುಟ.೧೯೨ [http://books.google.es/books?id=xuDDqqa8FlwC&amp;pg=PA192&amp;lpg=PA192&amp;dq=Pacificus,+archdeacon+of+Verona&amp;source=bl&amp;ots=dAv7DHwguD&amp;sig=FtHg5VHnxTl86icxYHtKDxVKOjY&amp;hl=es&amp;ei=aU_MS8alBIL78Abs-93GBA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5&amp;ved=0CCUQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=pacificus&amp;f=false ]"</ref> ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಂತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲತೆಗಳು ಗಡಿಯಾರಗಳ ಅಬಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದವು, ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಥಾಮಸ್ ವುಡ್ಸ್ ಬರೆಯುವಂತೆ: {{bquote|The monks also counted skillful clock-makers among them. The first recorded clock was built by the future [[Pope Sylvester II]] for the German town of [[Magdeburg]], around the year 996. Much more sophisticated clocks were built by later monks. Peter Lightfoot, a 14th-century monk of [[Glastonbury Abbey|Glastonbury]], built one of the oldest clocks still in existence, which now sits in excellent condition in [[Science Museum (London)|London's Science Museum]].<ref name="Woods36">Woods, p. 36</ref>}} [[File:Giovanni_Di_Dondi_clock.png|left|thumb|ಡ ಡೊಂಡಿಯ 1364 ಪ್ಯಾಡುವ ಗಡಿಯಾರ <ref>1461ರ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿನ ವಿವರಣೆಯ ಅಧುನಿಕ ಹುಡುಕಾಟ(ಮಿಸ್ ಲಾಡ್.ಇತ್ಯಾದಿ. 620 ಪದಸಂಖ್ಯೆ 10). [211]</ref>]] ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಗಳಿರುವುದು, ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಜನ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Reid">ರೀಡ್‌, ಪುಟ. ೪</ref> ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೊರೆಂಟೈನ್ ಕವಿ ಡಾಂಟೆ ಅಲಿಗಿಯರಿ ತನ್ನ ''ಪ್ಯಾರಡಿಸೊ'' ವಿನಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರವನ್ನುಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ;<ref>"Then, as a horologe that calleth us / What time the Bride of God is rising up". {{Cite web |url=http://italian.about.com/library/anthology/dante/blparadiso010.htm |title=Paradiso – Canto X – Divine Comedy – Dante Alighieri – La Divina Commedia |publisher=[[About.com]] |accessdate=2008-04-11 |archive-date=2008-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080506172104/http://italian.about.com/library/anthology/dante/blparadiso010.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದನ್ನು ಗಡಿಯಾರದ ಮೊದಲ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಧಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.<ref name="Reid" /> ಗಡಿಯಾರದ ಮೊದಲ ವಿವರವಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪಡುವದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಗಿಯೊನ್ನಿ ಡ ದೊಂಡಿ ಆತನ ೧೩೬೪ ನಿರೂಪಣೆಯಾದ ''ಇಲ್ ಟ್ರಾಕ್ಟಸ್ ಆಸ್ಟ್ರರಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="Davies434" /> ಇದು ಲಂಡನ್ನಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸ್ಮಿತ್‌ಸೋನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಹೊಂದಿ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Davies434" /> ಇನ್ನಿತರ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ [[ಮಿಲನ್‌|ಮಿಲನ್]] (೧೩೩೫), ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ (೧೩೫೪), ಲುಂಡ್ (೧೩೮೦), ರುಆನ್ (೧೩೮೯), ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಗ್|ಪ್ರಾಗ್‌]] (೧೪೬೨).<ref name="Davies434" /> ಸಲಿಬರಿ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಗಡಿಯಾರವು ೧೩೮೬ರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಳೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಗಡಿಯಾರವಾಗಿದೆ.<ref name="Salisbury">{{Cite web|title=Oldest Working Clock, Frequently Asked Questions, Salisbury Cathedral|url=http://www.salisburycathedral.org.uk/visitor.faqs.php?id=23|accessdate=2008-04-04|archive-date=2009-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090615050257/http://www.salisburycathedral.org.uk/visitor.faqs.php?id=23|url-status=dead}}</ref> ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಭಾರಿಸುವ ಫಲಕವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="Salisbury" /> ಕಬ್ಬಿಣದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗೇರುಗಳು ತೆರೆದಿವೆ, ಇದು {{convert|1.2|m|ft}} ಉದ್ದವಿದೆ. ಲೋಹದ ಒಳಬೆಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಟಗಳ ಮೂಲಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಕಾಲದ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸನ್ನೆ ವಿಮೋಚಕವು ಅಂಚು ಮತ್ತು ಫೋಲಿಯೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿಯು ರಾಟೆಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುತಿತ್ತು. ಭಾರದ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದಾಗ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಮರದ ಕೊಳವೆಗಳಿಂದ ಬಿಚ್ಚಲಾಗುತಿತ್ತು. ಸನ್ನೆ ವಿಮೋಚನೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ನಳಿಕೆಯು ಮುಖ್ಯ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರವುಗಳು ಬಡಿತದ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಬ್ರೇಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Salisbury" /> ೧೩೯೦ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಲೈಟ್‌ಫೂಟ‌ನ ವೆಲ್ಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಗಡಿಯಾರವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/pda/A659892?s_id=1|title=Wells Cathedral Clock – BBC|publisher=[[British Broadcasting Corporation]]|accessdate=2008-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/06579a.htm|title=[[Catholic Encyclopedia]]: Glastonbury Abbey|publisher=Kevin Knight|accessdate=2007-12-10}}</ref> ಛಾಯಾಯಂತ್ರವು [[ಸೂರ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರರು]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯನ್ನು]] ಸುತ್ತುವುದರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಭೂಕೇಂದ್ರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಕೊಪರ್ನಿಕಸನ ಮೊದಲ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ.<ref name="wells">{{Cite web|url=http://www.wellscathedral.org.uk/history/presentbuilding/theclock.shtml|title=Wells Cathedral History|publisher=WellsCathedral.org.uk|accessdate=2008-06-21|archive-date=2011-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110120194315/http://www.wellscathedral.org.uk/history/presentbuilding/theclock.shtml|url-status=dead}}</ref> ಗಡಿಯಾರದ ಮೇಲೆ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರತೀ ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ಗೆರೆಯ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಜೊತೆ ಕುದುರೆ ಮೇಲಿರುವ ಯೋಧರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="wells" /><ref name="ScienceMuseum" /> ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಲೋಲಕ‌‌ ಮತ್ತು ಸನ್ನೆ ವಿಮೋಚನೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="ScienceMuseum">{{Cite web |url=http://www.sciencemuseum.org.uk/objects/time_measurement/1884-77.aspx |title=Wells Cathedral clock, c.1392 |accessdate=2008-02-11 |publisher=[[Science Museum (London)]] |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011185453/http://www.sciencemuseum.org.uk/objects/time_measurement/1884-77.aspx |url-status=dead }}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಅಥವಾ ''ಕಾಲಮಾಪಕ'' ಗಳನ್ನು ಏಕ್ಸೆಟರ್‌ನ ಒಟ್ಟೇರೆ ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ, ಮತ್ತು ವಿಂಬೋರ್ನೆ ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. [[File:Orloj-AstronomicalDial.jpg|thumb|right|ಪರಿಗ್ವೆ ಆಸ್ಟ್ರೊನಾಟಿಲ್ ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖಭಾಗ(1462)]] ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಗಡಿಯಾರವೆಂದರೆ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರಿಸ್ತಮತದ ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ರಿಚರ್ಡ್ ಆಫ್ ವಾಲಿಂಗ್‌ಫೆರ್ಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಬೆ ಆಫ್ ಸೈಂಟ್ ಅಲ್ಬನ್ಸ್.<ref>{{Cite book|last=Gransden|first=Antonia|title=Historic Writing in England|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0415151252|url=https://books.google.com/?id=Cx0f2oVZI64C&printsec=frontcover#PPA122,M1|page=122|accessdate=2008-06-22}}</ref> ಹೆನ್ರಿ VIIIರ ಮತಪ್ರಚಾರಕರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ನಾಶ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕ್ರಿಸ್ತಮತದ ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸೂಚನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಡಿಯಾರವು ನಿಖರವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಗ್ರಹಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರನ (ವಯಸ್ಸು, ದೃಶ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು ನೋಡೇ), ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಅದೃಷ್ಟದ ಚಕ್ರ, ಮತ್ತು ಉಬ್ಬರದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಲಂಡನ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೂಚಕ.<ref name="Astrarium">{{Cite web|last=Burnett-Stuart|first=George|title=De Dondi's Astrarium|work=Almagest|publisher=Computastat Group Ltd.|url=http://www.almagest.co.uk/middle/astrar.htm|accessdate=2008-04-21|archive-date=2008-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080530194815/http://www.almagest.co.uk/middle/astrar.htm|url-status=dead}}</ref> ಥಾಮಸ್‌ ವುಡ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, "ಗಡಿಯಾರವು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ".<ref name="Woods36" /><ref>ಮಸೆಯ್, ಪುಟ. ೧೩೦</ref> ಗಿಯೊನ್ನಿ ಡಿ ದೊಂಡಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹಿಂದಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕನಾಗಿದ್ದನು, ಆತನ ಗಡಿಯಾರ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಡಿ ದೊಂಡಿಯ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಏಳು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೭&nbsp;ಚಲಿಸುವ ಭಾಗಗಳಿಂದ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಐದು ಗ್ರಹಗಳ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Astrarium" /> ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|author=North, John David |title=God's Clockmaker: Richard of Wallingford and the Invention of Time |publisher=Hambledon & London |year=2005 |isbn=1-85285-451-0|url=https://books.google.com/?id=rAuj1_x34XoC&printsec=frontcover#PPR15,M1|page=xv|accessdate=2008-06-22}}</ref><ref>{{Cite journal| last = Watson | first = E. | title = The St. Albans Clock of Richard of Wallingford | journal = Antiquarian Horology | volume = 11 | issue = 6 | pages = 372–384 | publisher = [[Antiquarian Horological Society]] | year = 1979 | ref = harv}}</ref> ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು; ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಮಯದ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಅಳತೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಪದ್ದತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ೧೪೬೬ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಥೊಲ್‌ಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು (ನಗರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಭಾಗೃಹ).<ref name="Dublin60">ಕ್ಲಾರ್ಕೆ, ಪುಟ. ೬೦</ref> ಇದು ಬಹುಶಃ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಂಟೆಯ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Dublin60" /> ಕಿರುಗುಮ್ಮಟ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಕೋಟೆಗಳ ಅದ್ಧೂರಿನವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref name="Bottomley34">ಬಾಟಮ್ಲೆ, ಪುಟ. ೩೪</ref> ೧೪೩೫ರ ಲೀಡ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ನ ಗಡಿಯಾರವು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ; ಇದರ ಮುಖಭಾಗವನ್ನು ಜೀಸಸ್‌ನ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸುವಿಕೆ, [[ಸಂತ ಮೇರಿ|ಮೇರಿ]] ಮತ್ತು ಸೈಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‍‌ರ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Bottomley34" /> [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿರುವ]] ಮಧ್ಯಯುಗದ ಗಡಿಯಾರ ಸ್ಥಂಭಗಳೂ ಸಹ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸದ್ದುಮಾಡುವ ಗಡಿಯಾರಗಳು. ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಮೂಲ ಗಡಿಯಾರವೆಂದರೆ ೧೪೯೩ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ [[ವೆನಿಸ್‌|ವೆನಿಸ್‌ನ]] ಸೈಂಟ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಕ್ಲಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೈಂಟ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಕ್ಲಾಕ್‌ ಟವರ್‌ನ ಮೇಲಿದ್ದ ರೆಗ್ಗಿಯೊ ಎಮಿಲಿಯಾದ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕ ಗಿಯಾನ್ ಕರ್ಲೊ ರೈನಿಯೆರಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸೈಂಟ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಗಡಿಯಾರ. ೧೪೯೭ರಲ್ಲಿ ಸಿಮೊನೆ ಕ್ಯಾಂಪನಾಟೊ ಘಂಟೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದನು, ಅದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಎರಡು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ(h. ೨,೬೦ m.) ತಪ್ಪಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ, ಸುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದನ್ನು ''ಡ್ಯೂ ಮೊರಿ'' (''ಎರಡು ಮೂರ್ಸ್'' ) ಎನ್ನುವರು. ಮೊದಲಿನದೆಂದರೆ (೧೪೯೦ರ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕ ಜಾನ್ ರುಜೆಯನ್ನು ಹಾನುಸ್ ಎನ್ನುವರು) ಪ್ರಾಗ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಡಿಯಾರ, ಇನ್ನೊಂದು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ೧೪೧೦ರ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕ ಮಿಕುಲಸ್ ಆಫ್ ಕಡಾನ್ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜಾನ್ ಸಿಂಡೆಲ್ ತಯಾರಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಚಲಿಸುವ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಶಬ್ದಸಹಿತ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ. ಹಳೆಯಕಾಲದ ಗಡಿಯಾರದ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಿಮಿಷದ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ೧೪೭೫ರ ಹಸ್ತ ಲಿಖಿತಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು,<ref name="haencyc" /> ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ]] ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಗಡಿಯಾರಗಳು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref>ಪುಟ. ೨೦೯, ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಇನ್ವಕ್ಷನ್‌'', ಎಬೊಟ್ ಪೇಸನ್ ಆಶರ್, ಕೊರಿಯರ್ ಡೋವರ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌, ೧೯೮೮, ISBN ೦-೪೮೬-೨೫೫೯೩-X.</ref> ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಾಲಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು, ಆದರೆ ‌ ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು ನಿಖರತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುವವರೆಗೂ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಚೀಕೊ ಬ್ರಾಹೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿರುವ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತಿದ್ದರು.<ref name="haencyc">ಪುಟ. ೫೨೯, "ಟೈಮ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟೈಮ್‌ಕೀಪಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್‌", ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರಾನಮಿ: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ'', ಜಾನ್ ಲ್ಯಾಂಕ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಟಾಯ್ಲರ್&amp; ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ೧೯೯೭, ISBN ೦-೮೧೫೩-೦೩೨೨-X.</ref> ====ಒಟ್ಟೊಮನ್‌ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು==== [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೊಮನ್‌]] ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ ಟಾಕಿ ಅಲ್ ಡಿನ್ಅಂಚು-ಮತ್ತು-ಸನ್ನೆ ವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು, ಟ್ರೈನ್ ಗೇರ್‌ಗಳಿಂದ ಚಲಿಸುವ, ಅಲಾರಾಂ ಹೊಂದಿದ, ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ, ಭಾರದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಗಡಿಯಾರದ ಬಗೆಗೆ ಆತನ ೧೫೫೬ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ''ದ ಬ್ರೈಟೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ ಫಾರ್ ದ ಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್ ಮೆಕನಿಕಲ್ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್'' (''ಅಲ್-ಕವಕಿಬ್ ಅಲ್-ದುರಿಯಾ ಫಿ ವಡಃ' ಅಲ್-ಬಂಕಾಮತ್ ಅಲ್-ದವ್ರಿಯಾ'' )ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>ಅಹ್ಮದ್‌, ಅಲ್-ಹಾಸನ್&amp; ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಆರ್. ಹಿಲ್(೧೯೮೬), “ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ”, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌, ISBN ೦-೫೨೧-೪೨೨೩೯-೬, ಪುಟ. ೫೯</ref> ಅದೇರೀತಿಯಾಗಿ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಅಲಾರಾಂ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ,<ref>ಪು. ೨೪೯, ''ಗ್ರೋವ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯ ಆಫ್ ಡೆಕರೇಟಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್'', ಗಾರ್ಡನ್ ಚಾಂಪ್‌ಬೆಲ್, ಸಂಪುಟ. ೧, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೬, ISBN ೦-೧೯-೫೧೮೯೪೮-೫.</ref><ref>"[http://national-clockshop-directory.com/Clock-Dictionary/m-main.htm ಮೊನಾಸ್ಟಿಕ್ ಎಚ್ಚರಿಕಾ ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಇಟಲಿಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121090042/http://national-clockshop-directory.com/Clock-Dictionary/m-main.htm |date=2008-11-21 }}", ಪ್ರವೇಶ, ಕ್ಲಾಕ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ.</ref> ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವಂತೆ ಸಮಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮುಳ್ಳಿಗೆ ಬೆಣೆಯನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಅಲಾರಾಂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರವು ಗಂಟೆ, ಡಿಗ್ರಿ, ಮತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಮೂರು ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಟಾಕಿ ಅಲ್-ಡಿನ್‌ ನಂತರ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದನು, ಅದನ್ನು ಅವನು ಸರೊಯಾದ ಆರೋಹಣವನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಬಳಸಿದನು, ಅವನ ಹೇಳಿಕೆಯೆಂದರೆ: “ನಾವು ಮೂರು ಮುಳ್ಳುಗಳ ಗಂಟೆ, ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದೆವು. ನಾವು ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷವನ್ನು ಐದು ಸೆಂಕೆಂಡುಗಳೆಂದು ವಿಭಾಗಿಸಿದೆವು.”{{Page needed|date=September 2010}} ಇದು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಆದ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Tekeli">{{cite encyclopedia | first = Sevim | last = Tekeli | title = Taqi al-Din | year = 2008 | encyclopedia = Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures | publisher = Springer | ISBN = 978-1-4020-4559-2 (print), ISBN 978-1-4020-4425-0 (online) | url = http://www.springer.com/philosophy/philosophy+of+sciences/book/978-1-4020-4425-0 }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೊಮನ್]] ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕ ೧೭೦೨ರಲ್ಲಿ ಮೆಶುರ್ ಶೆಹ್ ಡೆಡೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಿಮಿಷವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಗಡಿಯಾರ.<ref>{{Cite journal|title=Topkapi’s Turkish Timepieces|first=Paul|last=Horton|year=1977|journal=[[Saudi Aramco World]], July–August 1977|pages=10–13|url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197704/topkapi.s.turkish.timepieces.htm|accessdate=2008-07-12|ref=harv}}</ref> ====ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರಗಳು==== {{Main|Pendulum clock}} ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸವು ಮುಂದುವರೆದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹದಿನೈದನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹದಿನಾರನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಳಸುವ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Davies434" /> ೧೫೮೦ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಪಾಲಿಮಿತ್ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಗೆಲಿಲೆಯ್ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ತೂಗಾಡುವ ಲೋಲಕವನ್ನು ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದನು.<ref name="nistrevolution" /><ref name="Pockets">{{Cite book|last=Davies |first=Eryl |title=Pockets: Inventions |publisher=[[Dorling Kindersley]] |location=London |year=1995 |isbn=0751351849}}</ref> ಗೆಲಿಲಿಯೊ ೧೫೮೨ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೆ ಲೋಲಕವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು ಉದ್ಧೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="nistrevolution" /> ೧೬೫೬ರಲ್ಲಿ [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ಡಚ್]] ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯಾನ್ ಹ್ಯುಗೆನ್ಸ್ ಲೋಲಕವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು.<ref name="nistrevolution" /> ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿದಿದ ಲೋಕಲವು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೋಲಕವು ಹತ್ತು ಸೆಕೆಂಡ್ ದೋಷ ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="nistrevolution" /> ಹದಿನೇಳು ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ಸ್ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖರು, "ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸಮಯದ ನಿಖರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು".<ref name="Woods100">Woods, ಪುಟ. ೧೦೦–೧೦೧</ref><ref name="Woods103">Woods, ಪುಟ. ೧೦೩</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿಖರ ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿನ ಲೋಲಕವನ್ನು ಅಳೆಯಲು, ಇಟಲಿಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಫಾದರ್ ಜಿಯೋವಾನ್ನಿ ಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟಾ ರಿಚಿಯೋಲಿಯು ಒಂಬತ್ತು ಜಿಸ್ಯೂಟ್ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ "ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮೭,೦೦೦ ತೂಗಾಟವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲು ಹೇಳಿದ್ದನು".<ref name="Woods103" /> ಇವರು ಆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹರಡಲು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಹ್ಯುಗೆನ್ಸ್‌ನಂತಹ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಜತೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref name="Woods100" /> ಆಧುನಿಕವಾದ ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕೂಡ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಸುಮಾರು ೧೬೭೦ರಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಕರ್ ಎಸ್ಕೇಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಯಿತು.<ref>{{Cite book|title=A Short History of Technology: From the Earliest Times to A.D. 1900|last=Derry|first=T. K.|publisher=Courier Dover Publications|year=1993|isbn=0486274721|url=https://books.google.com/?id=PoAJbWm3nEUC&printsec=frontcover#PPA293,M1|page=293|accessdate=2008-06-22}}</ref> ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಹಳೆಯ ವರ್ಜ್ ಎಸ್ಕೇಪ್‌ಮೆಂಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದವು, ಅದು ತುಂಬ ಅಗಲದ ೧೦೦° ಯಷ್ಟು ಅಗಲವಾದ ತೂಗಾಟಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ತುಂಬಾ ಉದ್ದವಾದ ಗಡಿಯಾರ ಅಳತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಲೋಲಕ ಹೊಂದಿರುವ ವೆರ್ಜ್ ಎಸ್ಕೇಪ್ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಆ‍ಯ್‌೦ಕರ್ ಮೆಕಾನಿಸಂ, ಲೋಲಕವು ೪° ರಿಂದ ೬°ಡಿಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಅನುಮತಿಪಡೆದ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರು ಉದ್ದವಾದ ಲೋಕಕ ಬಳಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಅಲುಗಾಟ ನಿಧಾನವಾಯಿತು. ಕಡಿಮೆ ಘರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸವಕಳಿಯಿಂದ ಇದು ಚಲಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ಸಾಕು, ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಲೋಲಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಉದ್ದವಾದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಬಾಬ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೀಟರ್ (೩೯ ಇಂಚ್‌ಗಳು)ಉದ್ದದ ಲೋಲಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಲ ತೂಗಾಡಲು ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುವ ಭಾರಗಳು ಜೋತುಬೀಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಉದ್ದದ ಸ್ಥಳಗಳ ಅಗತ್ಯವು ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಅಗಲದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು.<ref>{{Cite web|last=Brain|first=Marshall|url=http://electronics.howstuffworks.com/clock.htm|title=How Pendulum Clocks Work|publisher=[[HowStuffWorks]] |accessdate=2007-12-10}}</ref> ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೧೬೭೫ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯುಗೆನ್ಸ್ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಾಚ್‌ಗಳ ಮುಳ್ಳು ಸಮತೋಲನವಾಗಿ ತಿರುಗಲು ಸ್ಪೈರಲ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಹೂಕ್ ನೇರವಾದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು.<ref name="Pockets" /> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ನಿಖರತೆ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು, ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರದಂತೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಹಲವಾರು ಗಂಟೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref name="NIST" /><ref>{{Cite book| last=Milham | first= Willis I. | title=Time and Timekeepers | year=1945 | publisher=MacMillan | location=New York | isbn=0780800087|page=226}}</ref> ====ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರು==== [[File:MontreGousset001.jpg|thumb|ಕಿಸೆಗಡಿಯಾರ]] ಬೀಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಆಭರಣ ತಯಾರಕರ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ವಿಶೇಷವಾದ ತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Davies435" /> ಪ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ಮತ್ತು ಬ್ಲೋಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರಾದ ಜೂಲಿಯನ್ ಲೀ ರೇ, ವೆರ್ಸೈಲೀಸ್ ಇವರುಗಳು ಕೇಸ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದ್ದರು.<ref name="Davies435">ಡೇವಿಸ್, ನೊರ್ಮನ್‌; ಪುಟ. ೪೩೫</ref> ಲೀ ರೇ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರ ಐದನೇಯ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನರು ಇವನನ್ನು " ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲೊಂದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೇ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಸುವ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದನು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಮತ್ತು ವಾಚ್‌ಗಳ ನಿಖರತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಣೆ ಹೊಂದಿತು, ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ತೆರೆದು ಗಡಿಯಾರದ ಒಳಗೆ ನೋಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩,೫೦೦ ವಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದನು. ಇತನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೈರತ್ವ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Leroy">{{Cite web|publisher=[[Getty Center]]|url=http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=556 |title=Julien Le Roy |accessdate=2008-04-05}}</ref> [[File:Pocketwatch movement.png|thumb|450px|1891 ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಕಿಸೆ ಗಡಿಯಾರ ಆಂದೋಲನ.]] [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ]] ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೧೭೯೪ ಮತ್ತು ೧೭೯೫ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ೧೦&nbsp;ತಾಸುಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಾಸು ೧೦೦ ನಿಮಿಷ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ದಶಾಂಶ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿತು.<ref name="Alder">‌ಆಲ್ಡರ್, ಪುಟ. ೧೪೯–೧೫೦</ref> ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಗಣಿತಜ್ಞ ಪಿಯರ್-ಸಿಮೊನ್ ಲ್ಯಾಪ್ಲೇಸ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಲವಾರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಲೀ ರೇಯ ಪಾಕೇಟ್ ವಾಚ್‌ನ ಡಯಲ್‌ನ್ನು ದಶಾಂಶ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Alder" /> ೧೮೦೧ರ ನಂತರ ಪಲಾಯಿಸ್ ಡೆಸ್ ಟ್ಯೂಲರಿಸ್‌ನ ಈ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ದಶಾಂಶ ಸಮಯವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶದ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ತುಂಬಾ ವೆಚ್ಚವಾಗುವುದರಿಂದ ದಶಾಂಶ ಗಡಿಯಾರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುವವರೆಗೂ ಹಾಗೆ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Alder162">ಆಲ್ಡರ್‌, ಪುಟ. ೧೫೦–೧೬೨</ref> ಏಕೆಂದರೆ ದಶಾಂಶಗೊಳಿಸಿದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗಿಂತ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು, ಮೀಟರ್ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗದ ಬದಲಾವಣೆ ಇದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="Alder162" /> ಮೊದಲಿಗೆ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂರೆಮ್ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮರದಲ್ಲಿ ಕೂಕ್ಕೊ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=Victorian Antiques|last=Shull|first=Thelma|publisher=C. E. Tuttle Co.|year=1963|page=65}}</ref> ೧೭ನೇಯ ಮತ್ತು ೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ್ದವು. ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹ್ಯೂಜೆಂಟ್ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಉದ್ಯಮವು "ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಷಿನಿನಿಂದ ತಯಾರಾದ ವಾಚ್‌ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು". ವಾರ್ಸಾದ ಆ‍ಯ್‌೦ಟೋನಿ ಪೀಟಕ್ ಮತ್ತು ಬೆರ್ನ್‌ನ ಎಡ್ರಿಯೆನ್ ಪಿಲಿಪ್ ಸೇರಿ ಪೀಟಕ್ ಪಿಲಿಪ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇಂದು ಇದು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Davies435" /> ====ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು==== {{Main|Wristwatch}} ೧೯೦೪ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಬೆರ್ಟೋ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಡುಮೊಂಟ್ ಎಂಬ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ‌ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಲೂಯೀಸ್ ಕಾರ್ಟೀಯರ್‌ನಿಗೆ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವಂತಹ ಒಂದು ವಾಚನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಡಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು.<ref>{{Cite web| last = Silva de Mattos | first = Bento | title = Alberto Santos-Dumont | url = http://www.aiaa.org/content.cfm?pageid=428 | accessdate = 2008-06-21 |publisher=American Institute of Aeronautics and Astronautics|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040913063012/http://www.aiaa.org/content.cfm?pageid=428|archivedate=2004-09-13}}</ref> ೧೮೬೮ರಲ್ಲಿಯೇ ಪೀಟಕ್ ಪಿಲಿಪ್ ಕಂಪನಿಯು ಕೈಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಸ್ತಾಭರಣ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಲೂಯೀಸ್ ಕಾರ್ಟೀಯರ್ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಕೈಗಡಿಯಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನು ಇದು ಪಾಕೇಟ್ ವಾಚ್‍ಗಳಂತೆ ಅನುಚಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೈಗಡಿಯಾರ ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=Lego Mindstorms NXT Hacker's Guide|last=Prochnow|first=Dave|publisher=McGraw-Hill|year=2006|isbn=0071481478}}</ref> ಮೊದಲನೇಯ ವಿಶ್ವಸಮರದಲ್ಲಿ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪಾಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ವಾಚ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೇ ಪಾಕೇಟ್ ವಾಚ್‌ಗಳು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನರು ಬಳಸುವ ವಸ್ತುವಾಗಿತ್ತು, ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಯುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫಿರಂಗಿ ದಳದ ಮತ್ತು ಪದಾತಿಗಳದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೈಗಡಿಯಾರವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದರು. ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ವಾಯುಯಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು: ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಡುಮೊಂಟ್ ನೀಡಿದ ಕಾರಣಗಳಂತೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪಾಕೇಟ್ ವಾಚ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಪದಾತಿದಳ ಮತ್ತ್ತು ವಿಮಾನಚಾಲಕರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ''ರಾಶಿ'' ವಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. A-೧೧ ಹೆಸರಿನ ವಾಚ್ ತುಂಬಾ ಸರಳವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಫಲಕ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಅಂಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಓದಲು ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿಮಾನಚಾಲಕರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite book|last=Hoffman|first=Paul|title=Wings of Madness: Alberto Santos-Dumont and the Invention of Flight|publisher=Hyperion Press|year=2004|isbn=0786885718}}</ref> [[File:MIH-film12 color cerrected denoise.jpg|thumb|right|ಎರಡಿ ಬ್ಯಾರಲ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌.]] ====ಮರೀನ್ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ಗಳು (ನೌಕಾಯಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ)==== ಮರೀನ್ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಸಮಯ ಪ್ರಮಾಣ‌ಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="marinechrono" /> ಇದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ಬಡಗಿ ಜಾನ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ೧೭೫೯ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಲ್ಯಾಂಜಿಟ್ಯೂಡ್ ಪ್ರೈಜ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ಮರೀನ್ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ಸರಾಸರಿ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೌಕಾ ಯಾತ್ರಿಕ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮಯವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="marinechrono">{{Cite web |url=http://www.nawcc.org/museum/nwcm/galleries/marine/marine.htm |title=Marine Chronometers Gallery |accessdate=2008-05-20 |publisher=[[National Association of Watch and Clock Collectors]] |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523155043/http://www.nawcc.org/museum/nwcm/galleries/marine/marine.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="manitoba">{{Cite web |url=http://www.manitobamuseum.ca/sg_marine.html |title=Science News – The Marine Chronometer |accessdate=2008-05-20 |author=Marchildon, Jérôme |first=Jérôme last=Marchildon |publisher=[[Manitoba Museum]] |archive-date=2006-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919035618/http://www.manitobamuseum.ca/sg_marine.html |url-status=dead }}</ref><ref name="longitudeprize">{{Cite web |url=http://www.nmm.ac.uk/collections/explore/index.cfm/category/chronometers |title=Chronometers, precision watches, and timekeepers |publisher=[[National Maritime Museum]] |location=[[Greenwich]] |accessdate=2008-05-20 |archive-date=2007-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071029165741/http://www.nmm.ac.uk/collections/explore/index.cfm/category/chronometers |url-status=dead }}</ref> ===ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ಗಳು=== [[File:Swatch Irony angle below.jpg|thumb|right|ದುನಿಕ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ವರ್ಷಬಂಧ]] ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ ಒಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಲಬಲ್ಲ ಸಮಯಸೂಚಕವಾಗಿದ್ದು, ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಮಾಪನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮರೀನ್ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಈ ಕಾಲಸೂಚಕವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="marinechrono" /> ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಸ್ವಿಸ್ ಏಜನ್ಸಿ ಸಿಒಎಸ್‌ಸಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.mido.ch/en/technology/COSC/default.htm|title=Reflecting on Time <nowiki>|</nowiki> COSC certified chronometer|publisher=Mido|accessdate=29 June 2008|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080606000352/http://www.mido.ch/en/technology/COSC/default.htm |archivedate = June 6, 2008|deadurl=yes}}</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಿಒಎಸ್‌ಸಿಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರ-ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ಗಳು—ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು— ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಸಮತೋಲನ ಹೊಂದಿದ ಆಂದೋಲಕಗಳಿಗೆ, ೧,೦೦೦,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು "ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌" ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾದ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ ಅನುಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಒಎಸ್‌ಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್ ಹೆಚ್ಚು ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ವಾಚ್‌ ಆಗಿದೆ ಸೆಕೆಂಡ್ ತೋರಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೌಸಿಂಗ್ ಚಲನೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತವಾದ ತಟಸ್ಥ ಉಪಕರಣದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಕ್ರಮಾನುಗತ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇದು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೂರು ರೀತಿಯ ತಾಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌'' ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಿಸಿದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="cosc">{{Cite web |url=http://www.cosc.ch/chronometre.php?lang=en |title=Contrôle Officiel Suisse des Chronomètres |publisher=[[COSC]] |accessdate=2008-05-10 |archive-date=2008-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413203451/http://www.cosc.ch/chronometre.php?lang=en |url-status=dead }}</ref> ===ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಆಂದೋಲಕಗಳು=== {{Main|Crystal oscillator}} [[File:InsideQuartzCrystal.jpg|upright|thumb|ಆದುನಿಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಹೆಚ್‌ಸಿ-49 ಕಂತೆ ಛ್ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಹರಳಿನ ಒಳಗಿನ ರಚನೆ.]] ೧೮೮೦ರಲ್ಲಿ ಜಾಕ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು [[ಪಿಯರೆ ಕ್ಯೂರಿ|ಪೀರ್ ಕ್ಯೂರಿ]] ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೈಜೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref name="nistrevolution" /><ref>{{Cite web |url=http://www.aip.org/history/curie/pierre.htm |title=Pierre Curie |accessdate=2008-04-08 |publisher=[[American Institute of Physics]] |archive-date=2015-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216035509/http://www.aip.org/history/curie/pierre.htm |url-status=dead }}</ref> ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಟರ್ ಜಿ.ಕ್ಯಾಡಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಂದೋಲಕ ಹೊಂದಿರುವ ಮೊದಲ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ತಯಾರಿಸಿದನು, ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಬೆಲ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರೆನ್ ಮ್ಯಾರಿಸನ್ ಮತ್ತು ಜೆ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಹಾರ್ಟನ್ ಎಂಬುವವರು ಮೊದಲ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Marrison|first=W. A.|coauthors=Horton, J. W. |title=Precision determination of frequency|journal=I.R.E. Proc.|volume=16|pages=137–154|month=February | year=1928|doi=10.1109/JRPROC.1928.221372|ref=harv}}</ref><ref name="marrison">ಮಾರಿಸನ್‌, ಸಂಪುಟ ೨೭ ಪುಟ. ೫೧೦–೫೮೮</ref> ಮುಂಬರುವ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಸಮಯ ಮಾಪನ ಉಪಕರಣಗಳು - ನಿರ್ವಾತ ನಳಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಗಣಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ ಇವುಗಳು ವಾಚ್ ತಯಾರಿಕೆಗಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿ ತಿರುಗುವ ದರದಲ್ಲಿ ವಾರದಲ್ಲಾಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="marrison" /> ೧೯೨೯ ರಿಂದ ೧೯೬೦ರ ವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮಾಪಕವು(ಈಗ ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ) ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಸಮಯ ಮಾಪಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಯವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದು ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.<ref name="Sullivan">{{Cite web|last=Sullivan|first=D.B.|year=2001|title=Time and frequency measurement at NIST: The first 100&nbsp;years|publisher=Time and Frequency Division, [http://tf.nist.gov/ National Institute of Standards and Technology]|url=http://tf.nist.gov/timefreq/general/pdf/1485.pdf|format=PDF|page=5|access-date=2010-11-22|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927062444/http://tf.nist.gov/timefreq/general/pdf/1485.pdf|url-status=dead}}</ref> ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ, ಸೈಕೊ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಕೈಗಡಿಯಾರ, ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರಾನ್ ತಯಾರಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web| publisher = IEEE History Center | title = Electronic Quartz Wristwatch, 1969 | url=http://www.ieee.org/web/aboutus/history_center/seiko.html | accessdate = 2007-08-31 }}</ref> ಅದರ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಸಾಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಚ್‌ಗಳು ಬರುವ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref name="nistrevolution" /> ===ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳು=== ಇಂದಿನ ದಿನದವರೆಗೂ [[ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರ|ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳು]] ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ಸಮಯ ತೋರಿಸುವ ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದಾದ ನಿಖರತೆಯುಳ್ಳ ಇವುಗಳನ್ನು ಇತರೆ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=DNwfG5hQ7-YC&printsec=frontcover#PRA1-PA484,M1|title=Sky and Ocean Joined: The U.S. Naval Observatory, 1830–2000|last=Dick|first=Stephen|page=484|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0521815991|year=2002|accessdate=2008-06-20}}</ref> ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸ್ಮಿತ್‌ಸೋನಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Sullivan" /> ಅದು [[ಅಮೊನಿಯ|ಅಮೋನಿಯಾ]] ಕಣದಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು,<ref name="NISTshistorymeasuring">{{Cite web|url=http://tf.nist.gov/general/museum/847history.htm|title=Time and Frequency Division|publisher=National Institute of Standards and Technology|accessdate=2008-04-01|archive-date=2008-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415135733/http://tf.nist.gov/general/museum/847history.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="nistatomic">{{Cite web|url=http://physics.nist.gov/GenInt/Time/atomic.html |title=The "Atomic Age" of Time Standards |accessdate=2008-05-02 |publisher=National Institute of Standards and Technology| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080412040352/http://physics.nist.gov/GenInt/Time/atomic.html| archivedate = April 12, 2008}}</ref> ಆದರೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸೀಸಿಯಮ್ ಅಣುವಿನ ತಿರುಗುವ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಸೆಸಿಯಂ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ - ಏಕಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯು ಇದರ ಸಮಯ ಮಾಪಕವನ್ನು ನಿಗಗಿಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="nistatomic" /> ಎಸ್‌ಐ ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡ್ ಅನ್ನು ರೇಡಿಯೇಶನ್‌ನ ೯,೧೯೨,೬೩೧,೭೭೦ ವರ್ತುಲಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಎರಡು <sup>೧೩೩</sup>Cs ಅಣುವಿನ ಭೂ ಸ್ಥಿತಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ತಿರುಗುವ ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://inms-ienm.nrc-cnrc.gc.ca/faq_time_e.html#10|title=What is a Cesium Atomic Clock?|publisher=National Research Council Canada|accessdate=2008-03-26|archive-date=2009-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090220155423/http://inms-ienm.nrc-cnrc.gc.ca/faq_time_e.html#10|url-status=dead}}</ref> ಸೀಸಿಯಂ ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರದ ಸಮಯವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿನ ನಿಖರತೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೂವತ್ತು ಬಿಲಿಯಂತ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು.<ref name="nistatomic" /> ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಜಲಜನಕ]] ಮತ್ತು [[ರುಬಿಡಿಯಮ್|ರುಬಿಡಿಯಂ]] ಆವಿ, ಇವುಗಳು ಜಲಜನಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರತೆ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಆಕಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ-ಇದಲ್ಲದೆ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ (ರೇಡಿಯಂ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ).<ref name="nistatomic" /> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Portal|Time}} * ಸಮಕಾಲಿಕವಾದ ಗಡಿಯಾರ * [[ಜಿಪಿಎಸ್|ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ==ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Refbegin|2}} * {{Cite book|last=Alder|first=Ken|title=The Measure of All Things: The Seven-Year Odyssey and Hidden Error that Transformed the World|location=[[ಲಂಡನ್]]|publisher=[[Little, Brown]]|year=2002|isbn=0743216768|oclc=53324804}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=JDBu_x6vlZ4C&printsec=frontcover#PPA136,M1|title=Skywatchers: A Revised and Updated Version of Skywatchers of Ancient Mexico|last=Aveni|first=Anthony|publisher=[[University of Texas Press]]|year=2001|isbn=0292705026|accessdate=2008-06-20|oclc=45195586|location=Austin, TX}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=2PCEPLT4aZgC&printsec=frontcover#PPA102,M1|title=Time's Pendulum: From Sundials to Atomic Clocks, the Fascinating History of Timekeeping and How Our Discoveries Changed the World|last=Barnett|first=Jo Ellen|year=1998|publisher=[[Harcourt Trade Publishers]]|isbn=0156006499|accessdate=2008-06-20|oclc=40255897|location=San Diego, CA|edition=1st}} * {{Cite book| last = Berlev | first = Oleg | editor = Donadoni, Sergio | others = Trans. Bianchi, Robert ''et al.'' | title = The Egyptians | year = 1997 | publisher = The University of Chicago Press | location = Chicago, IL | isbn = 0226155552 | chapter = Bureaucrats|oclc=35808323}} * {{Cite book|author=Bottomley, Frank|title=The Castle Explorer's Guide |publisher=Crown Publishers|year=1983|isbn=0517421720|oclc=9762252|location=New York, NY}} * {{Cite book|author=Clarke, Howard B.|coauthors=Dent, Sarah; Johnson, Ruth|title=Dublinia: The Story of Medieval Dublin|publisher=O'Brien|location=[[Dublin]], [[Ireland]]|year=2002 |isbn=0862787858|oclc=50528116}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=SuPQmbqyrFAC&printsec=frontcover#PPA1,M1|title=Orbital Mechanics|last=Chobotov|first=Vladimir|accessdate=2008-06-20|year=2002|isbn=1563475375|publisher=[[AIAA]]|edition=3rd|oclc=49923275|location=Reston, VA}} * {{Cite book| last =Cotterell | first =Brian | coauthors= Kamminga, Johan| title =Mechanics of Pre-Industrial Technology: An Introduction to the Mechanics of Ancient and Traditional Material Culture |location=Cambridge |publisher =Cambridge University Press |year=1990 | isbn =0521428718|oclc=18520966}} * {{Cite book|last=Davies |first=Norman |title=Europe: A History |publisher=Oxford University Press |location=[[Oxford]] |year=1996 |isbn=0198201710|oclc=35593922}} * {{Cite book|publisher=Scala Books|isbn=0935748806|last=Frugoni|first=Chiara|title=Pietro et Ambrogio Lorenzetti|year=1988|oclc=18827370|location=New York, NY}} * {{Cite book|last=Knight|first=Christopher|coauthors=Butler, Alan|title=Civilization One: The World is Not as You Thought It Was|url=https://books.google.com/?id=WH2EAO_FfUwC&printsec=frontcover#PPA77,M1|isbn=1842930958|location=London|oclc=57313245|year=2004|publisher=Watkins Publishers}} * {{Cite book|last=Major|first=Fouad G.|title=The Quantum Beat: The Physical Principles of Atomic Clocks|publisher=Springer|year=1998|isbn=0387983015|url=https://books.google.com/?id=DpW_hGoo-NUC&printsec=frontcover|accessdate=2008-06-22|location=New York, NY|oclc=37315254}} * {{Cite journal|last=Marrison|first=Warren A.|title=The Evolution of the Quartz Crystal Clock|year=1948|journal=Bell System Technical Journal|publisher=AT&T|volume=27|url=http://www.ieee-uffc.org/freqcontrol/marrison/Marrison.html|pages=510–88|oclc=10999639|location=New York, NY|ref=harv|access-date=2010-11-22|archive-date=2007-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070513175811/http://www.ieee-uffc.org/freqcontrol/marrison/Marrison.html|url-status=dead}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=SPFiZ31mTnUC&printsec=frontcover#PPA128,M1|title=The 100 Greatest Inventions of All Time: A Ranking Past to Present|last=Philbin|first=Tom|year=2005|publisher=[[Citadel Press]]|isbn=0806524049|accessdate=2008-06-20|location=New York, NY|oclc=57166331}} * {{Cite book|last=Reid|first=Thomas|title=Treatise on Clock and Watch Making: Theoretical and Practical|publisher=Carey and Lea|year=1832|url=https://books.google.com/?id=dpAEAAAAYAAJ|oclc=17454059}} * {{Cite book|last=Richards |first=E. G. |title=Mapping Time: The Calendar and its History |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=1998| isbn=0198504136|oclc=185547970}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=o8Nb5KLBxVQC&printsec=frontcover|title=Time in History: Views of Time from Prehistory to the Present Day|last=Whitrow|first=Gerald J.|year=1989|publisher=[[Oxford University Press]]|location=Oxford|isbn=0192852116|oclc=21182984|edition=1st}} * {{Cite book|title=How the Catholic Church Built Western Civilization|author=Woods, Thomas |last=Woods|first=Thomas|year=2005|isbn=0895260387|oclc=58720707|location=Washington D.C., United States |publisher=Regnery Publ.}} {{Cite book | last = Lewis | first = Michael | year = 2000 | contribution = Theoretical Hydraulics, Automata, and Water Clocks | editor-last = Wikander | editor-first = Örjan | title = Handbook of Ancient Water Technology | series = Technology and Change in History | publication-place = Leiden | volume = 2 | pages = 343–369 (356f.) | isbn = 90-04-11123-9 | publisher = Brill | location = Leiden}} {{Refend}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== {{Refbegin|2}} * {{Cite book|last=Andrews|first=William J. H.|title=The Quest for Longitude|location=[[Cambridge, Massachusetts]]|publisher=[[Harvard University Press]]|year=1996|isbn=978-0964432901|oclc=59617314}} * {{Cite book|title=The Measurement of Time: Time, Frequency, and the Atomic Clock |last=Audoin |first=Claude |coauthors=Guinot, Bernard |year=2001 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=0521003970}} * {{Cite journal |last=Bartky |first=Ian R. |year=1989 |month=January |title=The Adoption of Standard Time |journal=Technology and Culture |volume=30 |pages=25–56 |doi=10.2307/3105430 |issue=1 |url=http://jstor.org/stable/3105430 |publisher=Technology and Culture, Vol. 30, No. 1 |ref=harv }} * ಬ್ರೆಸ್ಟೆಡ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆಚ್.,ಟೈಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ "ದ ಬಿಗಿನಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೈಮ್ ಮೆಜರ್‌ಮೆಂಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಆರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್", ಜೇಮ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಸರಣಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೩೬, ಪುಟ.&nbsp;೫೯–೯೬. * {{Cite book|title=Time and Its Measurements |last=Cowan |first=Harrison J. |year=1958 |publisher=World Publishing Company |location=Cleveland |isbn= }} * {{Cite book|title=History of the Hour: Clocks and Modern Temporal Orders |last=Dohrn-Van Rossum |first=Gerhard |year=1996 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |isbn=0226155102}} * {{Cite journal|last=Garver |first=Thomas H. |year=1992 |month=Fall |title=Keeping Time |journal=American Heritage of Invention & Technology |volume=8 |issue=2 |pages=8–17 |ref=harv }} * {{Cite book|title=Time |last=Goudsmit |first=Samuel A. |coauthors= Claiborne, Robert; Millikan, Robert A.; et al. |year=1996 |publisher=Time Inc |location=New York |isbn= |pages= }} * {{Cite book|title=Stonehenge Decoded |last=Hawkins |first=Gerald S. |year=1965 |publisher=Doubleday |location=Garden City, N.Y. |isbn=978-0385041270}} * {{Cite journal|last=Hellwig |first=Helmut |coauthors=Evenson, Kenneth M.; Wineland, David J. |year=1978 |month=December |title=Time, Frequency and Physical Measurement |journal=Physics Today |volume=23 |pages=23–30 |doi=10.1063/1.2994867 |ref=harv }} * {{Cite book|title=How Time Is Measured |last=Hood |first=Peter |year=1955 |publisher=Oxford University Press |location=London |isbn=0198366159}} * {{Cite book|title=Greenwich Time and the Discovery of the Longitude |last=Howse |first=Derek |year=1980 |publisher=Philip Wilson Publishers, Ltd |isbn=978-0192159489}} * {{Cite book|last=Humphrey|first=Henry|coauthors=O'Meara-Humphrey, Deirdre|title=When is Now?: Experiments with Time and Timekeeping Devices|publisher=Doubleday Publishing|year=1980|isbn=0385132158|url=https://books.google.com/?id=dTuMAAAACAAJ&dq=Timekeeping}} * {{Cite journal|last=Itano |first=Wayne M. |coauthors=Ramsey, Norman F. |year=1993 |month=July |title=Accurate Measurement of Time |journal=Scientific American |volume=269 |pages=56–65 |doi=10.1038/scientificamerican0793-56 |ref=harv }} * {{Cite journal|last=Jespersen |first=James |coauthors=Hanson, D. Wayne |year=1991 |month=July |title=Special Issue on Time and Frequency |journal=Proceedings of the IEEE |volume=74 |issue=7 |ref=harv }} * {{Cite book|title=From Sundials to Atomic Clocks: Understanding Time and Frequency 2nd (revised) edition|last=Jespersen |first=James |coauthors=Fitz-Randolph, Jane |year=2000 |publisher=Dover Publications |location=Mineola, New York |isbn=0486409139}} * {{Cite book|title=Splitting the Second: The Story of Atomic Timekeeping |last=Jones |first=Tony |year=2000 |publisher=Institute of Physics Publishing |location=Bristol, UK |isbn=978-0750306409}} * {{Cite book|title=A Revolution in Time: Clocks and the Making of the Modern World |last=Landes |first=Davis S |year=2000 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |isbn=978-0674768000}} * ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ, ಮೈಕೆಲ್ ಎ., ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಟೈಮ್‌ aಮತ್ತು ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಸರ್ವೀಸಸ್, ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಸ್ಪೆಶಲ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ೪೩೨*, ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ. * {{Cite journal|last=Mayr |first=Otto |year=1970 |month=October |title=The Origins of Feedback Control |journal=Scientific American |volume=223 |issue=10 |pages=110–118 |doi=10.1038/scientificamerican1070-110 |ref=harv }} * ಮೆರ್ರಿಯಮ್, ಜಾನ್ ಸಿ., "ಟೈಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಚೇಂಜ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ", ಟೈಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್, (ಮೇಲಿನ ಬ್ರೆಸ್ಟೆಡ್‌ನ್ನು ನೋಡಿ), ಪುಟ.&nbsp;೨೩–೩೮. * ಮಿಲ್ಲಿಕನ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎ., "ಟೈಮ್", ಟೈಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್, (ಮೇಲಿನ ಬ್ರೆಸ್ಟೆಡ್‌ನ್ನು ನೋಡಿ) ಪುಟ.&nbsp;೩–೨೨. * {{Cite book|title=Time's Arrows: Scientific Attitudes Toward Time |last=Morris |first=Richard |year=1985 |publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=978-0671617660}} * {{Cite book|title=Heavenly Clockwork: The Great Astronomical Clocks of Medieval China |last=Needham |first=Joseph |coauthors=Ling, Wang; deSolla Price, Derek J. |year=1986 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=978-0521322768}} * {{Cite book|title=The Calendars of Ancient Egypt |last=Parker |first=Richard Anthony|year=1950 |publisher=University of Chicago|isbn=|oclc=2077978}} * {{Cite book|title=Man and Time |last=Priestley |first=John Boynton |authorlink=J. B. Priestley |year=1964 |publisher=Doubleday |location=Garden City, New York |isbn=}} * ಸೈಡೆಲ್ಮನ್, ಪಿ. ಕೆನೆತ್, ed., ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲನೇಟರಿ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಟು ದ ಆಸ್ಟ್ರಾನಾಮಿಕಲ್ ಆಲ್ಮನಾಕ್, ಸೌಸಲಿಟೊ, ಕೆಲಿಫ್.: ಯೂನವರ್ಸಿಟಿ ಸೈನ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್‌, ೧೯೯೨. * {{Cite book|title=On Time: An Investigation into Scientific Knowledge and Human Experience |last=Shallies |first=Michael |year=1983 |publisher=Schocken Books |location=New York |isbn=978-0805238532}} * ಸ್ನೈಡರ್, ವಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಫ್. ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಎ. ಬ್ರಗಾವ್, "ಇನ್ ದ ಡೊಮೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೈಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ" (ಅಧ್ಯಾಯ ೮), ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ರೇಡಿಯೊ, ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಸ್ಪೆಶಲ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ೫೫೫*, ೧೯೮೬. * {{Cite book|title=Longitude |last=Sobel |first=Dava |year=2005 |publisher=HarperPerennial |location=London, England|isbn=978-0007214228 |oclc=60795122}} * ಥಾಂಪ್ಸನ್, ಡೇವಿಡ್, ''[http://www.abbeville.com/bookpage.asp?isbn=9780789209184 ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ವಾಚಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310105448/http://www.abbeville.com/bookpage.asp?isbn=9780789209184 |date=2012-03-10 }}'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ : ಅಬ್ಬೆವೀಲೆ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೮. * {{Cite book|title=Time: Its Origin, Its Enigma, Its History |last=Waugh |first=Alexander |year=1998 |publisher=Carroll & Graf Publishing |isbn=0786707674}} {{Refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://blog.germanclocks.org/2010/09/timeline-for-horology.html www.germanclocks.org] -ಕಾಲಗಣನಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಮಯಮಿತಿ * [http://physics.nist.gov/GenInt/Time/ancient.html ಸಮಯದೊಂದಿಗಿನ ನಡಿಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409142829/http://physics.nist.gov/GenInt/Time/ancient.html |date=2008-04-09 }} * [http://www.eternalegypt.org/EternalEgyptWebsiteWeb/HomeServlet?ee_website_action_key=action.display.module&amp;module_id=5&amp;language_id=1&amp;story_id=19 ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಮಯದ ಅಳತೆ] * [http://www.beaglesoft.com/maintimehistory.htm ಮೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ] {{DEFAULTSORT:History Of Timekeeping Devices}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ ಸೂಚಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ]] 86be4k1pjgyo3kx9pm9373nu6oucv91 0 26946 1375340 1343313 2026-06-19T00:56:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375340 wikitext text/x-wiki [[File:Cadel Evens (cropped).JPG|thumb|250px|Cadel Evans]] '''ಕೇಡಲ್ ಲೀ ಇವಾನ್ಸ್''' (1977 ಫೆಬ್ರವರಿ 14ರಲ್ಲಿ ಜನನ) [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ನ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಬೈಸಿಕಲ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧಿ. ಇವರು UCI ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ತಂಡದ ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ.{{ct|BMC}} 2007ರಲ್ಲಿ ಇವಾನ್ಸ್ UCI ಪ್ರೊ ಟೂರ್(ರಸ್ತೆ ಬೈಸಿಕಲ್ ರೇಸುಗಳ ಸರಣಿ)‌ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಎನಿಸಿದರು. ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನರಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಬೈಸಿಕಲ್ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮುಕ್ತಾಯಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು, 2007 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಸ್ತೆ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ 2001ರಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಡುವ ಮುಂಚೆ, ಇವಾನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕರ್(ಕಡಿದಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಸಿಕಲ್ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಿ) ಆಗಿದ್ದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ MTB ತಂಡ,ನಂತರ ವೋಲ್ವೊ-ಕ್ಯಾನ್ನೊಡೇಲ್ MTB ತಂಡದ ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನ್ನು 1998 ಮತ್ತು 1999ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು ಹಾಗು [[ಸಿಡ್ನಿ]]ಯ 2000 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಮೌಂಟೇನ್ ಬೈಕ್ ರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ 7ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ಮೆಂಡ್ರಿಸಿಯೊನಲ್ಲಿ 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27ರಂದು UCI ರಸ್ತೆ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಎನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/cycling/8277583.stm|title=Aussie Evans wins road race title |date=2009-09-27|work=BBC Sport|accessdate=2009-09-28}}</ref> ಇವಾನ್ಸ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಟೆರಿಟರಿಯ ಕ್ಯಾಥೆರಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಟಲಿಯ ಸಂಗೀತದ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಚಿಯಾರ ಪ್ಯಾಸೆರಿನಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 2002ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಸೆರನಿಯ ತಂದೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಪರಿಚಯವಾದ ನಂತರ ಇವಾನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಸೆರನಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ತಂದೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮಾಪೇಯಿ ತಂಡದ(ಆ ಸಮಯದ)ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರದ ಬಳಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ವಸತಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದರು. ಇವಾನ್ಸ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ತಮ್ಮ ಮುತ್ತಜ್ಜನಿಂದ ಅವರ ಕುಲನಾಮವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಹೆಸರು ವೆಲ್ಶ್ ಮೂಲದ್ದೆಂದು ಕೂಡ ಅವರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite journal| journal=Golwg| volume=21| issue=43| date=10 July 2009}}</ref> ಇವಾನ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌ನ ಎಲ್ತಾಮ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ಆರಂಭದ ದಿನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Cadel Evans Bonn Deutschlandtour 2005.jpg|200px|thumb|left|2005ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಬಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಡಲ್ ಇವಾನ್ಸ್]] ಇವಾನ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ MTB ತಂಡದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರ ಹೈಕೊ ಸಲ್ಜ್‌ವೆಡಲ್ ಮತ್ತು MTB ತರಬೇತುದಾರ ಡೇಮಿಯನ್ ಗ್ರಂಡಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು 1997 ಮತ್ತು 1999ರ 23 ವಯೋಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಹಾಗು 1995ರ ಕಿರಿಯರ ವಿಶ್ವ ರಸ್ತೆ ಟೈಮ್ ಟ್ರಯಲ್(ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಮುಗಿಸುವ ಬೈಸಿಕಲ್ ರೇಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆ) ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ವಿಶ್ವ ಮೌಂಟೇನ್ ಬೈಕ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ಸಾಯಿಕೊ (2001), ಮಾಪೇಯಿ (2002) ಮತ್ತುಟೀಮ್ ಟೆಲಿಕಾಂ (2003–2004)ತಂಡಗಳ ಪರವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. 2005ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಡೆವಿಟಾಮಾನ್-ಲೊಟ್ಟೊಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 8ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ಫಿಲ್ ಆಂಡರ್‌ಸನ್ ನಂತರ ಅಗ್ರ ಹತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ(ಟಾಪ್ ಟೆನ್) ಪ್ರಥಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಎನಿಸಿದರು. ಮುಂಚಿನ ಯಶಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಟೂರ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರಿಯದ 2001 ಮತ್ತು 2004ರ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜಯಗಳು, 2005ರ ಡೈಚಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ, 2002ರ ಟೂರ್ ಡೌನ್ ಅಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಂತದ ಜಯ, 2006ರ ಟೂರ್ ಡೌನ್ ಅಂಡರ್‌ನ ಮೌಂಟೇನ್ಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯ, 2002ರ ಗಿರೊ ಡಿ ಇಟಾಲಿಯ(ಒಂದು ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಲೀಡರ್ಸ್ ಜರ್ಸಿ, ''ಮಗಾಲಿಯ ರೋಸಾ'' ವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು) ಮತ್ತು 2002ರಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಟೈಮ್ ಟ್ರಯಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟ ಸೇರಿವೆ. === 2006 === ಇವಾನ್ಸ್ 2006ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಫ್ಲಾಯಿಡ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಸ್ ಅನರ್ಹತೆ ನಂತರ ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದವರಾದ ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ಕೊಂಟಡೋರ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಜಾಂದ್ರೊ ವಲ್ವರ್ಡೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕಟೂರ್ ಡೆ ರೊಮಾಂಡಿಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಇದು ಲುಸಾನೆ ಸುತ್ತ 20 ಕಿಮೀಗಳ ಟೈಮ್ ಟ್ರಯಲ್(ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಮುಗಿಸುವ ರೇಸ್). === 2007 === ಅವರು 2007ರ ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಂಟಡೊರ್ ನಂತರ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಹಂತ 13 ಟೈಮ್ ಟ್ರಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗು ಹಂತ 19 ಟೈಮ್ ಟ್ರಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ಇವಾನ್ಸ್ 2007 ವುಯೆಲ್ಟಾ ಎ ಎಸ್ಪಾನಾದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ UCI ಪ್ರೊ ಟೂರ್ರೇಸ್‌ ಗಿರೊ ಡಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗು 2007UCI ಪ್ರೊ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ 247 ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಡೆವೈಡ್ ರೆಬೆಲಿನ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ಕೋಂಟಾಡೋರ್‌ ಅವರಿಗಿಂತ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದರು. 2006 ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ವರ್ಷದ ಸೈಕ್ಲಿಸ್ಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. === 2008 === ಇವಾನ್ಸ್ 2008 ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಜಯಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಕೊಂಟಾಡೊರ್ ಅವರ ತಂಡವಾದ ಆಸ್ಟಾನಾವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಕೊಂಟಾಡೊರ್ ಅವರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವಾನ್ಸ್ 10ರಿಂದ 14ನೇ ಹಂತಗಳವರೆಗೆ ಹಳದಿ ಜರ್ಸಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಹಂತ 17ರ ಆಲ್ಪೆ ಡಿ ಹ್ಯೂಜ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಂಡ CSC ಯ ಕಾರ್ಲೊಸ್ ಸಾಸ್ಟ್ರೆ ಇವಾನ್ಸ್ ಅವರಿಗಿಂತ 2 ನಿಮಿಷ, 15 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆ ಗಳಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಟೈಮ್ ಟ್ರಯಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಇವಾನ್ಸ್ ಸಾಸ್ಟ್ರೆ ಅವರಿಗಿಂತ 1 ನಿಮಿಷ 34 ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಅವರು ಸಾಸ್ಟ್ರೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರೂ, ಟೂರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 58 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದುಳಿದರು. ಮುಂಭಾಗದ ಅಸ್ಥಿರಜ್ಜು ಛಿದ್ರತೆಯಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ,<ref>{{cite web| url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,24178074-2722,00.html| title=Fearless Cadel Evans fails to stand the test of time| author=Robert Lusetich| publisher=The Australian| date=14 August 2008| access-date=4 ಜನವರಿ 2011| archive-date=16 ಆಗಸ್ಟ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080816113833/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,24178074-2722,00.html| url-status=dead}}</ref> ಇವಾನ್ಸ್ 245 ಕಿಮೀ ದೂರದ ಬೀಜಿಂಗ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಪುರುಷರ ರಸ್ತೆ ರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ 15ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗು ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಸಾಂಚೆಜ್ ಅವರಿಗಿಂತ 22 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಹಿಂದುಳಿದರು.<ref>ಲಿಯೊ ಸ್ಕಿಲಿಂಗ್,[http://www.theaustralian.news.com.au/beijing_olympics/story/0,27313,24151397-5014104,00.html ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸೈಕ್ಲಿಸ್ಟ್ ಮೈಕೇಲ್ ರೋಜರ್ಸ್ ನ್ಯಾರೋಲಿ ಮಿಸಸ್ ಮೆಡಲ್ ಇನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ರೋಡ್ ರೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919065528/http://www.theaustralian.news.com.au/beijing_olympics/story/0,27313,24151397-5014104,00.html |date=2008-09-19 }}, ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್, 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2008</ref> ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರು ರೋಡ್ ಟೈಮ್ ಟ್ರಯಲ್ಯಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. === ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯಾವಾದ === 2008ರಲ್ಲಿ, ಇವಾನ್ಸ್ ಟಿಬೆಟ್ ಧ್ವಜದೊಂದಿಗೆ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಒಳಷರ್ಟನ್ನು ಧರಿಸಿ, [[ಟಿಬೆಟ್|ಟಿಬೆಟ್‌]]ಗೆ ಸ್ವಾಂತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.<ref>[http://www.myfreesport.fr/sports/cyclisme/0/cadel-evans-soutient-tibet-libre-49308.html ಕೇಡಲ್ ಇವಾನ್ಸ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಫ್ರೀ ಟಿಬೆಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080815055435/http://www.myfreesport.fr/sports/cyclisme/0/cadel-evans-soutient-tibet-libre-49308.html |date=2008-08-15 }}, ಸ್ಫೋರ್ಟ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ತಾಣ.</ref><ref>[http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=22047&amp;t=3&amp;c=1 ಫೋಟೊ ಆಫ್ ಕೇಡಲ್ ಇವಾನ್ಸ್ ವಿತ್ ಫ್ಲಾಗ್ ಆಫ್ ಟಿಬೆಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080801160503/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=22047&t=3&c=1 |date=2008-08-01 }}, Phayul.comತಾಣ.</ref> ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು; {{quote|Trying to bring awareness of the Tibet movement is something someone in my position can do. I just feel really sorry for them. They don't harm anyone and they are getting their culture taken away from them. I don't want to see a repeat of what happened to Aboriginal culture [in Australia] happen to another culture.}} === 2009 === ಇವಾನ್ಸ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27ರಂದು ಸ್ವಿಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೆಂಡ್ರಿಸಿಯೊನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪುರುಷರ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ರಸ್ತೆ ರೇಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ವುಯೆಲ್ಟಾ ಎ ಎಸ್ಪಾನಾದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಈ ಜಯವು ಅವರಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ನಾಯಕನ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಜರ್ಸಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಅವರ ರೇಸ್‌ಗೆ ಸಿಯಾರಾ ನೆವಾಡಾ ಮೌಂಟನ್ ಫಿನಿಷ್(ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿನ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ರೇಸಿಂಗ್) ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷದಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. ಕಳಪೆ ತಂಡದ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಫಾರಂನ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅವರ 2009ರ ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು ಹಾಗು ಅವರು 30ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಸಮರ್ಥರಾದರು. ವಿಜೇತ ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ಕಾಂಟಡೊರ್ ಅವರಿಗಿಂತ 45 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದುಳಿದರು. ಅವರು ಕ್ರಿಟೇರಿಯಂ ಡು ಡಾಫೈನ್ ಲಿಬೆರೆ ಮತ್ತು ಸೆಟ್ಟಿಮಾನ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನೇಲ್ ಕಾಪ್ಪಿ ಇ ಬರ್ಟಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಈ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಇವಾನ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಸೈಕಲ್ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ, ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವೇದಿಕೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲ ಮೂರು ನಾಯಕರ ಜರ್ಸಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಗಣ್ಯ ಸೈಕಲ್ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು;2002ರಲ್ಲಿ ಗಿರೊ ಡಿ ಇಟಾಲಿಯ(ಟೂರ್ ಆಫ್ ಇಟಲಿ)ಯ ಮಾಗ್‌ಲಿಯ ರೋಸಾ ನಾಯಕರ ಜರ್ಸಿ, 2008ರ ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್(ಟೂರ್ ಆಫ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್)ನ ನಾಲ್ಕುದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ನಾಯಕರ ಜರ್ಸಿ ಮತ್ತು ವುಯೆಲ್ಟಾ ಎ ಎಸ್ಪಾನಾ(ಟೂರ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇನ್)ನಲ್ಲಿ 2009ರ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ನಾಯಕರ ಜರ್ಸಿ. 2009ರ ಋತುವಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇವಾನ್ಸ್ 2010ರ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಹೊಸ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅತಿಯಾದ ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿತ್ತು. ಇವಾನ್ಸ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರಾದ ನಂತರ, ತಂಡದ ಸಹಸ್ಪರ್ಧಿ ಫಿಲಿಪ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡಲು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದ್ಧರಾದಂತೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಇದು ಇವಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೈಲೆನ್ಸ್-ಲೊಟ್ಟೊ ನಡುವೆ ಸಂತೋಷದ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಎಂದು ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಇವಾನ್ಸ್ ತಂಡದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಿರುವುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ತಂಡವು ಅವರ ಕಾರಣವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿತು.<ref name="Evans To Leave Silence-Lotto">{{cite web| url=http://www.cyclingnews.com/news/evans-to-leave-silence-lotto| title=Evans To Leave Silence-Lotto| publisher=Cycling News| date=2009-10-31}}</ref> ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ "ಕ್ಯಾಡೆಲ್ ಇವಾನ್ಸ್: ಕ್ಲೋಸ್ ಟು ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್", ರಾಬ್ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇವಾನ್ಸ್ ಸಹಲೇಖನದಲ್ಲಿ, 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಡಿ ಗ್ರಾಂಟ್ ಬುಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite book| title=Cadel Evans: Close To Flying| publisher=Hardie Grant Books| date=2009-11-01| isbn=978-1740666671}}</ref> === 2010 === 2010ರಲ್ಲಿ, ಇವಾನ್ಸ್ {{ct|BMC|2010}}ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು<ref>{{cite web| title=BMC confirms Evans signing| author=Cyclingnews.com| publisher=Cycling News| date=2009-10-01| url=http://www.cyclingnews.com/news/bmc-confirms-evans-signing| accessdate=2009-10-01}}</ref> ಅದಾದ ನಂತರ ಅವರು 2010ರ ಫ್ಲೆಚೆ ವಾಲೋನೆನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು 2010 ಗಿರೊ ಡಿ`ಇಟಾಲಿಯದ 2ನೇ ಹಂತದ ನಂತರ ಮೆಗಾಲಿಯ ರೋಸ(ನಸುಗೆಂಪು ಜರ್ಸಿ)ವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಇವಾನ್ಸ್ ಗಿರೊ ಡಿ`ಇಟಾಲಿಯದ ಏಳನೇ ಹಂತವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿನ ಮುಂಚೂಣಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಇವಾನ್ಸ್ ಒಟ್ಟಾರೆ 5ನೆಯವರಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಮೆಗಾಲಿಯ ರೊಸೊ ಪ್ಯಾಶನೆ(ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಶನ್)ಮತ್ತು ಅಜ್ಜುರಿ ಡಿ ಇಟಾಲಿಯ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಹಿಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಅಪಘಾತದಿಂದ ಎಡ ಮೊಣಕೈನ ಮೂಳೆಯ ಸಣ್ಣ ಮುರಿತದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 2010 ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಹಂತ ಒಂಭತ್ತರ ಹಳದಿ ಜರ್ಸಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಹಂತ ಒಂಭತ್ತರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಯಕರಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ವೇಳೆಯನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದರಿಂದ ಹಳದಿ ಜರ್ಸಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಜಯಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟಿತು. 26ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ಕೊಂಟಾಡರ್‌ಗಿಂತ 50 ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು 27 ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಹಿಂದುಳಿದರು.<ref>{{cite web| title=Tour de France - 2010| author=www.letour.fr| publisher=AMAURY SPORT ORGANISATION| url=http://www.letour.fr/2010/TDF/LIVE/us/2000/classement/index.html| accessdate=2010-09-17}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು == {{Palmares start|3}} ;1993 : ಪ್ರಥಮ [[ಚಿತ್ರ:MaillotAustralia.PNG|20px]] U-17 XC ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ MTB ಚಾಂಪಿಯನ್ ;1994 : ಪ್ರಥಮ [[ಚಿತ್ರ:MaillotAustralia.PNG|20px]] U-19 XC ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್MTB ಚಾಂಪಿಯನ್ :: 2ನೇ [[ಚಿತ್ರ:Silver medal blank.svg|15px]] U-19 XC ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು ;1995 : 3ನೇ [[ಚಿತ್ರ:bronze medal blank.svg|15px]] U-19 XC ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು :: 3ನೇ [[ಚಿತ್ರ:bronze medal blank.svg|15px]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಟೈಮ್ ಟ್ರಯಲ್ ಕಿರಿಯರ ವಿಶ್ವಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ;1996 : ಪ್ರಥಮ [[ಚಿತ್ರ:MaillotAustralia.PNG|20px]] XC ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ MTB ಚಾಂಪಿಯನ್ :: 3ನೇ [[ಚಿತ್ರ:bronze medal blank.svg|15px]] U-23 XC ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು ::: 9ನೇ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕ್ ರೇಸ್ ;1997 : ಪ್ರಥಮ [[ಚಿತ್ರ:MaillotAustralia.PNG|20px]] XC ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ MTB ಚಾಂಪಿಯನ್ :: 2ನೇ [[ಚಿತ್ರ:Silver medal blank.svg|15px]] U-23 XC ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕ್ ವಿಶ್ವಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು ;1998 : ಪ್ರಥಮ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ;1999 : ಪ್ರಥಮ[[ಚಿತ್ರ:Jersey yellow.svg|20px]] ಒಟ್ಟಾರೆ ಟೂರ್ ಆಫ್ ಟಾಸ್ಮಾನಿಯ ::ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 3 :: ಪ್ರಥಮ[[ಚಿತ್ರ:Jersey white.svg|20px]] ಯುವ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಟೂರ್ ಡೌನ್ ಅಂಡರ್ ::: ಪ್ರಥಮ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ :::: 2ನೇ [[ಚಿತ್ರ:Silver medal blank.svg|15px]] U-23 XC ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು ;2000 : 7ನೇ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕ್ ಕ್ರಾಸ್ ಕಂಟ್ರಿ ;2001 : ಪ್ರಥಮ [[ಚಿತ್ರ:Jersey yellow.svg|20px]] ಒOಒಟ್ಟಾರೆ ಟೂರ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ :: 2ನೇ [[ಚಿತ್ರ:Silver medal blank.svg|15px]] ಟೀಮ್ ರಿಲೆ ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು ;2002 : ಪ್ರಥಮ [[ಚಿತ್ರ:Gold medal blank.svg|15px]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಟೈಮ್ ಟ್ರಯಲ್ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ :: ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 5 ಟೂರ್ ಡೌನ್ ಅಂಡರ್ :::ಪ್ರಥಮ[[ಚಿತ್ರ:Jersey white.svg|20px]] ಕಿಂಗ್ ಮೌಂಟನ್ಸ್ ಕಾಂಪಿಟೇಷನ್ ::: ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 1 ಸೆಟ್ಟಿಮಾನ ಸಿಸ್ಲಿಸ್ಟಿಕಾ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನೇಲ್ :::: ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 4 ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ UNIQA ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ::::: 2ನೇ [[ಚಿತ್ರ:Silver medal blank.svg|15px]] ರೋಡ್ ರೇಸ್ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ :::::: 3ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಟೂರ್ ಡೆ ರೊಮಾಂಡಿ ::::::: 14ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಗಿರೊ ಡಿ'ಇಟಾಲಿಯ :::::::: [[ಚಿತ್ರ:Jersey pink.svg|20px]] 16-17ನೇ ಹಂತದ ಮಾಗ್‌ಲಿಯ ರೋಸಾ ಸಂಪಾದನೆ ;2003 : ಪ್ರಥಮ[[ಚಿತ್ರ:Jersey white.svg|20px]] ಕಿಂಗ್ ಮೌಂಟನ್ಸ್ ಕಾಂಪಿಟೇಷನ್ಟೂರ್ ಡೌನ್ ಅಂಡರ್ ;2004 : ಪ್ರಥಮ [[ಚಿತ್ರ:Jersey yellow.svg|20px]] ಒಟ್ಟಾರೆಟೂರ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರಿಯ ::ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 2 ;2005 : ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 7 ಡ್ಯುಚ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟೂರ್ :: 8ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ :::ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತ 16 ;2006 : ಪ್ರಥಮ [[ಚಿತ್ರ:Jersey yellow.svg|20px]] ಒಟ್ಟಾರೆಟೂರ್ ಡೆ ರೊಮಾಂಡಿ ::ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 5 :: ಪ್ರಥಮ [[ಚಿತ್ರ:Jersey white.svg|20px]] ಕಿಂಗ್ ಮೌಂಟನ್ಸ್ ಕಾಂಪಿಟೇಷನ್ಟೂರ್ ಡೌನ್ ಅಂಡರ್ ::: 4ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ :::: 7ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಟೂರ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ;2007 :'''ಚಾಂಪಿಯನ್ UCI ಪ್ರೊ ಟೂರ್''' :: ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 2 ITT ಟೆಸ್ಟ್ ಈವೆಂಟ್ ಬೀಜಿಂಗ್ 2008 ::: ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 1 ಪಾರ್ಟ್ B TTT ಸೆಟ್ಟಿಮಾನಾ ಸಿಸಿಲಿಸ್ಟಿಕಾ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನೇಲ್ ಕಾಪ್ಪಿ-ಬಾರ್ಟಾಲಿ :::: 2ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ :::::ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 13 ::::: 2ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕ್ರಿಟೇರಿಯಂ ಡು ಡಾಫೈನ್ ಲಿಬೇರೆ :::::: 4ನೇಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಯೆಲ್ಟಾ ಎ ಎಸ್ಪಾನಾ ::::::: 4ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಟೂರ್ ಡೆ ರೊಮಾಂಡಿ :::::::: 6th ಗಿರೊ ಡಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ;2008 : ಪ್ರಥಮ[[ಚಿತ್ರ:Jersey yellow.svg|20px]] ಒಟ್ಟಾರೆ ಸೆಟ್ಟಿಮಾನಾ ಇಂಟ ರ್‌ನ್ಯಾಷನೇಲ್ ಡೈ ಕಾಪ್ಪಿ ಈ ಬರ್ಟಾಲಿ ::ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 3 :: ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 4 ಪ್ಯಾರಿಸ್–ನೈಸ್ ::: 2ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ, ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ::::ಹಂತಗಳು 10-14ರಿಂದ ಮೈಲಟ್ ಜಾನ್ [[ಚಿತ್ರ:Jersey yellow.svg|20px]] :::: 2ನೇ ಲಾ ಫ್ಲೆಚೆ ವಾಲ್ಲೋನ್ ::::: 2ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕ್ರಿಟೇರಿಯಂ ಡು ಡಾಫೈನ್ ಲಿಬೇರೆ :::::: 3ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಾಲ್ಟಾ ಎ ಆಂಡಾಲುಸಿಯ :::::::ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 2 ::::::: 7ನೇಲೀಗ್–ಬಾಸ್ಟೊಗ್ನೆ–ಲೀಗ್ ;2009 : ಪ್ರಥಮ[[ಚಿತ್ರ:MaillotMundial.PNG|20px]] ರೋಡ್ ರೇಸ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ :: 2ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸೆಟ್ಟಿಮಾನ ಇಟರ್‌ನ್ಯಾಶನೇಲ್ಡೈ ಕೊಪ್ಪಿಇ ಬರ್ಟಾಲಿ :::ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 5 ::: 2ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕ್ರಿಟೇರಿಯಂ ಡು ಡಾಫೈನ್ ಲಿಬೇರೆ ::::ಪ್ರಥಮ ಹಂತ 1 :::::ಪ್ರಥಮ [[ಚಿತ್ರ:Jersey green.svg|20px]] ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ವಿಂಗಡಣೆ :::: 3ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಯೆಲ್ಟಾ ಎ ಎಸ್ಪಾನಾ :::::ಹಂತ 8ಕ್ಕೆ [[ಚಿತ್ರ:Jersey gold.svg|20px]] ಜರ್ಸಿ ಓರೊ ::::::ಹಂತ 8-11ರಿಂದ [[ಚಿತ್ರ:Jersey white.svg|20px]] ಮೈಲೋಟ್ ಕಾಂಬಿನಾಡಾ ::::: 4ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ವುಲೆಲ್ಟಾ ಅಲ್ ಪಾಯಿಸ್ ವಾಸ್ಕೊ :::::: 5th ಲಾ ಫ್ಲೆಚೆ ವಾಲ್ಲೋನೆ ;2010 : ಪ್ರಥಮ ಲಾ ಫ್ಲೆಚೆ ವಾಲ್ಲೊನೆ :: 3ನೇಒಟ್ಟಾರೆ, ಟೈರೆನೊ–ಆಡ್ರಿಯಾಟಿಕೊ ::: 5ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ, ಗಿರೊ ಡಿ ಇಟಾಲಿಯ ::::1ನೇ ಹಂತ 7 :::::1ನೇ [[ಚಿತ್ರ:Jersey red.svg|20px]] ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಷನ್ ::::::1ನೇ [[ಚಿತ್ರ:Jersey blue.svg|20px|link=|alt=]] ಆಜುರಿ ಡಿ ಇಟಾಲಿಯ ಕ್ಲಾಸಿಪಿಕೇಷನ್ :::::::2ನೇ ಹಂತಕ್ಕೆ [[ಚಿತ್ರ:Jersey pink.svg|20px|link=|alt=]] ಮಾಗ್ಲಿಯ ರೋಸಾ :::: 4ನೇ ಲೀಗ್–ಬಾಸ್ಟೋಗ್ನೆ–ಲೀಗ್ ::::: 6ನೇಒಟ್ಟಾರೆ ಟೂರ್ ಡೌನ್ ಅಂಡರ್ ::::::[[ಚಿತ್ರ:Jersey red.svg|20px]] ಮೋಸ್ಟ್ ಅಗ್ರೆಸಿವ್ ರೈಡರ್ ಸ್ಟೇಜ್ 5 ::::::ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ :::::::ಮೈಲಾಟ್ ಜಾನ್ [[ಚಿತ್ರ:Jersey yellow.svg|20px]] ಹಂತ 9ಕ್ಕೆ {{Palmares end}} === ಗ್ರಾಂಡ್ ಟೂರ್ ಜನರಲ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಷನ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಅನುಕ್ರಮ === {| cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size:95%;border:#aaa solid 1px;border-collapse:collapse" |- style="background:#eee" !ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟೂರ್‌ !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 |- | style="text-align:left;background:#efefef"|[[ಚಿತ್ರ:Jersey pink.svg|20px|link=General classification in the Giro d'Italia|alt=ನಸುಗೆಂಪು ಜರ್ಸಿ]] '''ಗಿರೊ''' | align="center"|14 | align="center"|- | align="center"|- | align="center"|- | align="center"|- | align="center"|- | align="center"|- | align="center"|- | align="center" style="background:#ddddff"|5 |- | style="text-align:left;background:#efefef"|[[ಚಿತ್ರ:Jersey yellow.svg|20px|link=General classification in the Tour de France|alt=ಹಳದಿ ಜರ್ಸಿ]] '''ಪ್ರವಾಸ''' | align="center"|- | align="center"|- | align="center"|- | align="center"|8 | align="center" style="background:#ddddff"|4 | align="center" style="background:#ddddff"|2 | align="center" style="background:#ddddff"|2 | align="center"|30 | align="center"|26 |- | style="text-align:left;background:#efefef"|[[ಚಿತ್ರ:Jersey gold.svg|20px|link=General classification in the Vuelta a España|alt=ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಜರ್ಸಿ]] '''ವುಯೆಲ್ಟಾ''' | align="center"|- | align="center"|- | align="center"|60 | align="center"|- | align="center"|- | align="center" style="background:#ddddff"|4 | align="center"|- | align="center" style="background:#ddddff"|3 | align="center"|- |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons}} * {{Official|http://www.cadelevans.com.au/}} * [http://www.cycling.org.au/default.asp?id=8819 ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಫೆಡರೇಷನ್ ರೈಡರ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121116055150/http://www.cycling.org.au/default.asp?id=8819 |date=2012-11-16 }} * [http://autobus.cyclingnews.com/road/2005/jun05/suisse05/?id=features/cadel_evans05 Cyclingnews.com ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ] * [http://www.letour.fr/2006/TDF/RIDERS/us/coureurs/61.html 2006 ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅಫಿಷಿಯಲ್ ರೈಡರ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್] * [http://www.cyclingpost.com/profiles/predictorlotto/article_001778.shtml ಕ್ಯಾಡೆಲ್ ಇವಾನ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್] * [http://velonews.competitor.com/?p=115350 VeloNews.com ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ: ಇವಾನ್ಸ್ ರೀಗೇನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ಲಿಯ ರೋಸಾ, ಏಟ್ ಇಯರ್ಸ್ ಲೇಟರ್] {{start box}} {{s-sports}} {{succession box | before=[[Alejandro Valverde]] | title=[[UCI ProTour|UCI ProTour Champion]] | after=[[Alejandro Valverde]] | years=[[2007 UCI ProTour|2007]]}} {{end box}} {{Persondata |NAME= Evans, Cadel |ALTERNATIVE NAMES= |SHORT DESCRIPTION=[[Road bicycle racer]] |DATE OF BIRTH= 1977-02-14 |PLACE OF BIRTH=[[Katherine, Northern Territory]], Australia |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Evans, Cadel}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೭೭ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿಸಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸೈಕಲ್ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಮೌಂಟನ್ ಬೈಕರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಟೂರ್ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಹಂತ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಸೈಕಲ್ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1996ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಸೈಕಲ್ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2000 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸೈಕಲ್ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2008 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಸೈಕಲ್ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2002 ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳ ಸೈಕಲ್ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಡದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ರಜತ ಪದಕ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ದನ್ ಟೆರಿಟರಿಯ ಜನತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಗಿರೊ ಡಿ`ಇಟಾಲಿಯ ಹಂತದ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ದನ್ ಟೆರಿಟರಿಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] knh120de4hbied2u51pe0yxpsj6333q 0 27499 1375394 1374186 2026-06-19T08:14:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375394 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | released = {{start date|2000|10|23}}<ref>[http://www.google.com/press/pressrel/pressrelease39.html]</ref> | name = AdWords | logo = [[ಚಿತ್ರ:Adwords logo.png]] | screenshot = <!-- SCREENSHOT NEEDED --> | caption = | developer = [[Google Inc.]] | latest_release_version = | latest_release_date = | latest_preview_version = | latest_preview_date = | operating_system = [[Cross-platform]] (web-based application) | genre = [[Online advertising]] | license = | Kaynak = [http://www.kalitereklam.com Kalite Reklam] | website = [http://www.google.com/adwords www.google.com/adwords] }} '''ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್''' ಎಂಬುದು [[ಗೂಗಲ್]] ನ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಹೀರಾತು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಆದಾಯದ ಪ್ರಧಾನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಜಾಹೀರಾತಿನಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಗೂಗಲ್ ನ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ 2010 ರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|USD]]$28 ಬಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="financialtables">{{cite web |url=http://investor.google.com/fin_data.html |title=Financial Tables |publisher=Google Investor Relations |accessdate=2008-01-31}}</ref> ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್, ಪಠ್ಯ, ಶೀರ್ಷಿಕೆ(ಬ್ಯಾನರ್) ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ ಪೇ-ಪರ್-ಕ್ಲಿಕ್ (PPC) ಜಾಹೀರಾತು ಹಾಗು ತಾಣ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿತರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ನ ಜಾಹೀರಾತು ಪಠ್ಯ ವಿಷಯ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕವೆಂದರೆ ಎರಡು ಪಠ್ಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಇಂಟ್ರಾಕ್ಟೀವ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸ್ ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯೂರೋ (IAB) ದ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ನ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ವಿಭಾಗವು,ಮಿಚಿಗನ್ ನ ಆನ್ನ ಅರ್ಬೋರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕಚೇರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೌಂಟ್ಯೇನ್ ವ್ಯೂ ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=202600809 |title=ಇನ್ ಸೈಡ್ ಗೂಗಲ್'ಸ್ ಮಿಚಿಗನ್ ಆಫೀಸ್ - ಗೂಗಲ್ - ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಷನ್ ವೀಕ್ |access-date=2011-01-28 |archive-date=2008-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080403062713/http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=202600809 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೌಂಟ್ಯೇನ್ ವ್ಯೂ ನಲ್ಲಿರುವ ಇದರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಕಚೇರಿಯ ಹಿಂದಿರುವ ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ US ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.intelligententerprise.com/showArticle.jhtml?articleID=201800412 |title=ಆನ್ ಇನ್ ಸೈಡ್ ಲುಕ್ ಅಟ್ ಗೂಗಲ್ಸ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ HQ > > ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸಸ್: ಬೆಟರ್ ಇನ್ ಸೈಟ್ ಫಾರ್ ಬಿಸ್ ನೆಸ್ ಡಿಸಿಷನ್ಸ್ |access-date=2011-01-28 |archive-date=2009-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090826055748/http://www.intelligententerprise.com/showArticle.jhtml?articleID=201800412 |url-status=dead }}</ref> ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೌಂಟ್ಯೇನ್ ವ್ಯೂ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಪೇ-ಪರ್-ಕ್ಲಿಕ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು (PPC) == ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಅವರ ಜಾಹೀರಾತು ಆರಂಭಿಸುವ ಪದವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಿಕ್ ನ(ಗುಂಡಿ ಒತ್ತಿದಾಗೊಮ್ಮೆ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಗೂಗಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿದಾಗ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಪದಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು (ಗೂಗಲ್ ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳೆಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)"ಪ್ರಾಯೋಚಿತ ಕೊಂಡಿ"ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ನ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಧಾನ ಶೋಧಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ತ್ರೂ ರೇಟ್ ಗಳು (CTR)(ಗುಂಡಿ ಒತ್ತುವ ಮೂಲಕ ದರ) ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ಮೊದಲ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ ಸುಮಾರು 8 ಪ್ರತಿಶತ, ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ 5 ಪ್ರತಿಶತ ಹಾಗು ಮೂರನೆಯದಕ್ಕೆ 2.5 ಪ್ರತಿಶತ. ಶೋಧಕ ಫಲಿತಾಂಶವು 0 ಯಿಂದ 12 ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.accuracast.com/seo-weekly/adwords-clickthrough.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-28 |archive-date=2013-06-26 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Hfsq8CBp?url=http://www.accuracast.com/articles/advertising/adwords-clickthrough/ |url-status=dead }}</ref> ಪ್ಯೇಡ್-ಫಾರ್ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ನ ಕ್ರಮಾನುಗತಿಯು, ಇತರ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರ' ಘೋಷಿತ ಬೆಲೆ(PPC) ಮತ್ತು ಶೋಧಿಸಿದಾಗ ತೋರಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ "ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂಕ"ವನ್ನು ಆವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಂಕವನ್ನು ದರಗಳು, ಜಾಹೀರಾತುದಾರನ ಪ್ರಚಾರ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳ ವಿಶ್ವಸನೀಯತೆ,ಪ್ರಸಕ್ತತೆ, ಜಾಹೀರಾತುದಾರನ ಖಾತೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗು ಗೂಗಲ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವ ಇತರ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾಹೀರಾತುದಾರನ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂಕವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಕೂಡ ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&topic=115&answer=6111 |title=How are ads ranked? - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-02-18 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723080149/http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&topic=115&answer=6111 |url-status=dead }}</ref> ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಪುಟದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಮತ್ತು ಅದು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಸಕ್ತತೆ, ವಿಷಯದ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಸಂಚಾರಯೋಗ್ಯತೆ, ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=47884 |title=How do I create a high quality landing page? - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-02-18 |archive-date=2011-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110225032245/http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=47884 |url-status=dead }}</ref> ಗೂಗಲ್, ತಾಣಗಳಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ,<ref>{{cite web |url=http://adwords.google.com/support/aw/bin/static.py?hl=en&page=guidelines.cs&answer=46675&adtype=text |title=Landing Page and Site Quality Guidelines - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-02-18 }}</ref> ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಕ್ತತೆಯ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಗೂಗಲ್ ಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಮಾನದಂಡಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಲಾದ ಎರಡನೆಯ-ಬೆಲೆ ಹರಾಜು, ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಕ್ರಮಾನುಗತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹರಾಜು ಕಾರ್ಯಾವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.<ref>ಬೆಂಜಮೀನ್ ಎಡಲ್ ಮೆನ್, ಮೈಕೆಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಸ್ಕಿ ಅಂಡ್ ಮೈಕೆಲ್ ಸ್ಚವಾರ್ಜ್: "ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಜನರಲೈಸ್ಡ್ ಸೆಕೆಂಡ್-ಪ್ರೈಸ್ ಆಕ್ಷನ್: ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಾಲರ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಆಫ್ ಕೀವರ್ಡ್ಸ್". ಅಮೇರಿಕನ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ97(1), 2007 pp 242-259.</ref><ref>ಹಾಲ್ R. ವೇರಿಯನ್: "ಪೊಸಿಷನ್ ಆಕ್ಷನ್". ಕೈಗಾರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ, 2006, doi:10.1016/j.ijindorg.2006.10.002.</ref> ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವವರು ಅದರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೇಳುವ ಖಾಸಗಿ,ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ''ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ'', ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.(ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಪದದ,ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮೌಲ್ಯ, "ನಂಬಿಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ" ಹರಾಜಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ). == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ;IP ವಿಳಾಸವನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದು : ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ, ಜಾಹೀರಾತು ನಿಯೋಜನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಜಾಹೀರಾತು ಗುರಿಯನ್ನು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್(IP) (ಅಂತರಜಾಲ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ) ವಿಳಾಸದೊಂದಿಗೆ ಶೋಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಿಗೆ, ಎಲ್ಲಿ ಅವರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಕಾಣಿಸಬಾರದೆಂಬುದನ್ನು IP ವಿಳಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. : ಸುಮಾರು 20 IP ವಿಳಾಸಗಳ ವರೆಗೆ ಅಥವಾ ವಿಳಾಸಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯ ವರೆಗೂ ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಬಹುದು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ IP ವಿಳಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸದಂತೆ ತಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. : ಸ್ಥಳ ಆಧಾರಿತ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು, ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಳಕೆದಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನದಂತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=61492 |title=What is IP Address Exclusion? - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-06-16 }}</ref> ;ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಕ್ಯಾಪಿಂಗ್ (ಆವರ್ತನ ಆವರಣ) : ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಕ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಗೂಗಲ್ ಪರಿವಿಡಿ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬನೇ ಬಳಕೆದಾರನ ಮುಂದೆ ಜಾಹೀರಾತು ಪದೇ ಪದೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶೋಧಕ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಕ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತೊಡಗಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ, ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಮಾಸಿಕದಂತೆ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟು ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಕ್ಯಾಪ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ, ಜಾಹೀರಾತು ಗುಂಪಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=117579 |title=What is Frequency Capping? - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-06-16 }}</ref> == ನಿಯೋಜನೆ(ಪ್ಲೇಸ್ ಮೆಂಟ್) ಉದ್ದೇಶಿತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು (ಹಿಂದೆ ತಾಣ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು) == ಗೂಗಲ್ 2003ರಲ್ಲಿ, ತಾಣ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪ್ಯಾನಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು, ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು, ವಿಷಯಗಳನ್ನು, ಅಧಿಕ ಜನರ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಪರ್ಕದೊಳಗೆ ಅವರು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಸಕ್ತ ತಾಣಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು, ಗೂಗಲ್ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕೂಡ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಗೂಗಲ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಹೀರಾತುದಾರ ತಾಣವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಲು, ಕಾಸ್ಟ್ ಪರ್ ಇಂಪ್ರೆಷನ್ (CPM) ಅಥವಾ ಕಾಸ್ಟ್ ಪರ್ ಕ್ಲಿಕ್ (CPC) ನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹರಾಜನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=113233 |title=How do CPC and CPM ads compete with each other? - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-02-18 |archive-date=2009-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091223030418/https://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=113233 |url-status=dead }}</ref> ನಿಯೋಜನೆ ಉದ್ದೇಶಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತು, ಜಾಹೀರಾತು ವಿಭಾಗವನ್ನು 2 ರಿಂದ 4 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುವ ಬದಲು, ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಭಾಗವನ್ನೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಿಗೆ ಅಧಿಕ ಗೋಚರತೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯೋಜನೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 25 ಸೆಂಟ್ ಗಳಂತೆ ಹರಾಜು ಕೂಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ CPC ಘೋಷಿತ ಬೆಲೆ ಇರುತ್ತದೆ. == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ವಿತರಣೆ == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು www.google.com ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ತಮ್ಮ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು, ಗೂಗಲ್ ನ ಪಾಲುದಾರರ ಸಂಪರ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. "ಶೋಧಕ ಸಂಪರ್ಕ", AOL ಶೋಧಕ, Ask.com,ಮತ್ತು ನೆಟ್ ಸ್ಕೇಪ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. www.google.com ನಂತೆ ಈ ಶೋಧಕ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಕೂಡ, ಬಳಕೆದಾರರು ಶೋಧಿಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವಲ್ಲದೇ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂಕದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ. "ಗೂಗಲ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಂಪರ್ಕ" (ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು "ಪರಿವಿಡಿ ಸಂಪರ್ಕ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಶೋಧಕ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಲ್ಲದ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಪರ್ಕ ತಾಣಗಳು, ಗೂಗಲ್ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾದರಿಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ, ಆಡ್ ಸೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಬಲ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ತಮ್ಮ ವೆಬ್ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಆದಾಯ ಬಯಸುವ ವೆಬ್ ತಾಣಗಳ ಮಾಲೀಕರು ಆಡ್ ಸೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೇಲೆ ದರಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಿಕ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೋಧಕ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತುದಾರನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಣಿಸುವಾಗ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೆಬ್ ತಾಣ, ಸ್ವತಃ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಆಡ್ ಸೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಎರಡನ್ನೂ ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ, ಆಗ ಅದು ಗೂಗಲ್ ಗೆ ಕಮಿಷನ್ ನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://blog.colnect.com/2009/02/be-careful-when-using-both-adsense.html |title=BE CAREFUL when using both AdSense + AdWords by Google |date=2009-02-19 }}</ref> ಗೂಗಲ್ ಅಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಪುಟಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಆಡ್ ಸೆನ್ಸ್ ನ ಪ್ರಕಾಶಕರು,ಅವರ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ, ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಚಾನಲ್ ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಅವರ ಜಾಹೀರಾತು ಘಟಕಗಳ ಕಾರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಚಿತ್ರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು(ಬ್ಯಾನರ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು), ಮೊಬೈಲ್ ಪಠ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರದ ಪುಟಗಳೊಳಗಿರುವ ವಿಡಿಯೋ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಗೂಗಲ್ ನ ಸಂಪರ್ಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಬಲ್ಲವು. ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೆಂದರೆ : ಯಾಹೂ! ಸರ್ಚ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಆಡ್ ಸೆಂಟರ್. == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಲೆಕ್ಕ ನಿರ್ವಹಣೆ == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಲೆಕ್ಕದ ರಚನೆ,ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ (ವೆಚ್ಚ)ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಕುರಿತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು, ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಹಾರ್ಥಿಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರದ ಸೇವೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಾಹೀರಾತು ಅನುಭವ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಜಾಗತಿಕ ಆನ್ ಲೈನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲುಪುವಂತಾಯಿತು. ಗೂಗಲ್, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದು, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದ ನಿಯೋಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಲಹಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಜಾಹೀರಾತು ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web|publisher=adwords.google.com|title= Google Advertising Professionals|url=https://adwords.google.com/select/professionalwelcome|accessdate=2007-05-30}}</ref> [http://www.google.com/adwordseditor/ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಎಡಿಟರ್] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಲೆಕ್ಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಗೂಗಲ್ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಇರುವ, ಮೈ ಕ್ಲೈಂಟ್ ಸೆಂಟರ್,ನನ್ನ ಗ್ರಾಹಕ ಕೇಂದ್ರವು ಕೂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಉಪಯೋಗಕರ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. (ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆಯವ್ಯಯ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗದಿದ್ದರೂ). ಈ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ನ ವೃತ್ತಿಪರರು ಅನೇಕ ಲೆಕ್ಕಗಳ ಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಪರಸ್ಪರ ಲಾಗಿನ್ ಆಗದೆಯೇ ಈ ಲೆಕ್ಕಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳ ಸಾಧನ(ಟೂಲ್), ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವೆಬ್ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|publisher=savvyk.com|title=Google Adwords Keyword Tool|url=http://www.savvyk.com/index.php/google-adwords-keyword-tool/|access-date=2011-01-28|archive-date=2011-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110201014441/http://www.savvyk.com/index.php/google-adwords-keyword-tool|url-status=dead}}</ref> == ಕ್ಲಿಕ್-ಟು-ಕಾಲ್ == '''ಗೂಗಲ್ ಕ್ಲಿಕ್-ಟು-ಕಾಲ್''' ಎಂಬುದು [[ಗೂಗಲ್]] ಒದಗಿಸುವ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಗೂಗಲ್ ಶೋಧಕ ಫಲಿತಾಂಶ ಪುಟಗಳಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು [[ಜಾಹೀರಾತು|ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಿಗೆ]] ಕರೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಅವರ ಫೋನ್ ನಂಬರ್ ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅನಂತರ ಗೂಗಲ್ ಅವರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರೆಗೆ ತಗುಲುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://googlesystem.blogspot.com/2007/07/google-discontinues-click-to-call-and.htm</ref> ಕೆಲವು ಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಕ್ಲಿಕ್-ಟು-ಕಾಲ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಂತಹದ್ದೇ, ಒಂದು ಸೇವೆ ಗೂಗಲ್ ಭೂಪಟಗಳ(ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್) ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತಿತ್ತು. ಗೂಗಲ್' ನ ಆಂಡ್ರಿಯ್ಡ್ ಯಂತ್ರಮಾನವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಹಿತಿ)ಫ್ರೊಯೊ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಇದೆಯಲ್ಲದೇ, ಈ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತುದಾರನಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{refimprove|section|date=January 2011}} ಮೂಲತಃ ಐಡಿಯಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ ನಿಂದ ಬಿಲ್ ಕ್ರಾಸ್ಎಂಬುವವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ವಿಚಾರ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಇವರು ಯೆಲ್ಲೋ ಪೇಜಸ್ ಗಳಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಗೂಗಲ್ ಈ ಯೋಜನಾ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಯಸಿತು, ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುದುರಲಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=April 2009}} ಈ ರೀತಿಯ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಬಿಡಲು ಮನಸ್ಸಾಗದೇ, ಕಂಪನಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರದೇ ಆದ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಅನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>[http://www.google.com/corporate/history.html ಗೂಗಲ್ ಮೈಲ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್]</ref> ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್, ಬಿಲ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಾದರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವುದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಈ ಕದನಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=June 2010}} ಮೊದಲಿಗೆ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಮಾಸಿಕ ಶುಲ್ಕದ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಗೂಗಲ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿ, ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ, ಗೂಗಲ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೆ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಸೆಲ್ಫ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಗೂಗಲ್, ಜಾಹೀರಾತುದಾರರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು, ಜಂಪ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್<ref>{{Cite web |url=https://adwords.google.com/support/bin/answer.py?answer=6935&topic=88 |title=What is Jumpstart? |access-date=2021-08-10 |archive-date=2006-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060429075901/https://adwords.google.com/support/bin/answer.py?answer=6935&topic=88 |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಿತು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ, ಈ ಸೇವೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕರುಗಳ ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದು, ತೃತೀಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಗೂಗಲ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಪ್ರೋಫೇಷನಲ್ (GAP) (ಗೂಗಲ್ ಜಾಹೀರಾತು,ಗೂಗಲ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ಎಂಬುದನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ತರಬೇತಿ ಮುಗಿಸಿ, ಪರೀಕ್ಷೆ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದವರನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿದ ಹಣದಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಅವರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಲಹಾರ್ಥಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಗೂಗಲ್ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಚಾಲೆಂಜ್ (http://www.google.com/onlinechallenge/) ಅನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್, ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿರುವ ತರಗತಿಯೊಳಗಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಈ 2008 ರ ಚಾಲೆಂಜ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ 47 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 8,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ 2009 ರಲ್ಲಿ 58 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 10,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಚಾಲೆಂಜ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರವವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಜನವರಿಯಿಂದ ಜೂನ್ ನ ವರೆಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [https://services.google.com/fb/forms/gomc2010reg/ Registration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140820144211/https://services.google.com/fb/forms/gomc2010reg/ |date=2014-08-20 }} ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಿಂತ ಭೋಧಕರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಭೂಪಟಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಗೂಗಲ್ ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್ ಅನ್ನು 2009 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿತು. == ಕಾನೂನು ಸಂದರ್ಭ == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್, ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಲಾ (ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆ ಕಾನೂನು) ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು.( ಗೂಗಲ್, Inc. v. Am. ಬ್ಲೈಂಡ್ ಅಂಡ್ ವಾಲ್ ಪೇಪರ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಮತ್ತು ರೆಸ್ ಕ್ಯೂ ಕಾರ್ಪ್. v. ಗೂಗಲ್ Inc. ಅನ್ನು ನೋಡಿ), ಮೋಸ ( ಗಾಡರ್ಡ್ v. ಗೂಗಲ್, Inc. ಅನ್ನು ನೋಡಿ), ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಕ್ ಫ್ರಾಡ್. ಗೂಗಲ್ US$90 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಫ್ರಾಡ್ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/11734026/|title=Google settles advertising suit for $90 million|publisher=[[MSNBC]]|author=[[Associated Press]]|date=2006-03-08|access-date=2011-01-28|archive-date=2012-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20121122063114/http://www.msnbc.msn.com/id/11734026/|url-status=dead}}</ref> ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಸೇವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಓವರ್ ಟ್ರು ಸರ್ವೀಸಸ್, Inc. ಗೂಗಲ್ ನ ಮೇಲೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು 2002 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿತ್ತು. [[ಯಾಹೂ|ಯಾಹೂ!]]'ಓವರ್ ಟ್ರೂ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಈ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ತೀರ್ಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾಲೀಕತ್ವದಡಿ ಶಾಶ್ವತ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಲು, ಗೂಗಲ್ ಯಾಹೂ! ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಸ್ಟಾಕ್ ಗಳ 2.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಶೇರ್ ಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://news.cnet.com/Google,+Yahoo!+bury+the+legal+hatchet/2100-1024_3-5302421.html ಗೂಗಲ್, ಯಾಹೂ ಬರಿ ದಿ ಲೀಗಲ್ ಹ್ಯಾಚಿಟ್], ಸ್ಟಿಫ್ಯಾನಿ ಒಲ್ಸೆನ್, CNET News.com, 2004 ಆಗಸ್ಟ್ 9</ref> == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ MySQL ಡೇಟಾ ಬೇಸ್ ಎಂಜಿನ್ ನ ಮೇಲೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಒರೆಕಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಆದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತುಂಬ ನಿಧಾನವಾದ ಕಾರಣ,ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದನ್ನು MySQL [https://web.archive.org/web/20120305152003/http://eldapo.blogspot.com/2007/05/lets-get-real-database.html] ನಲ್ಲೇ ಮತ್ತೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಸ್ಪ್ರೆಡ್ ಷೀಟ್ ನ ಸಂಪಾದನೆ, ಶೋಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ವರದಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಪರಿವರ್ತನಾ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್ ನ್ನೂ ಕೂಡ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. == ಜಾಹೀರಾತು ಅಂಶಗಳ ವಿಷಯ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳು == URL ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲು 2008 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್, ದೀರ್ಘಕಾಲದ URL ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ಪಾವತಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಶೋಧಕ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕೆಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಪುಟ URL ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್, ಬಳಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆಧರಿಸಿ ಬಳಕೆ ಪದಗಳ ನಿಯಮ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಬಂಧನೆಯ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು, ಬಳಕೆದಾರರು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಸ್ವತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ದಾರಿ ತಪ್ಪಬಹುದು, ಹಾಗು ಮುಂದೆ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು.<ref>[https://adwords.google.com/support/bin/answer.py?answer=91451&amp;hl=en_GB What do I need to know about the updated Display URL policy? - Google Help Centre]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್, ಹಾರ್ಡ್ ಆಲ್ಕಹಾಲ್(ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವ) ನ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://adwords.blogspot.com/2010/12/change-to-adwords-advertising-policy-on.html ಚೇಂಜ್ ಟು ದಿ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಪಾಲಿಸಿ ಆನ್ ಅಲ್ಕಹಾಲ್]</ref> ಇದು ಹಾರ್ಡ್ ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಲಿಕರ್ ಗಳ ಮಾರಾಟ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಇದು 2008 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ನಿಯಮ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಾರ್ಡ್ ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಲಿಕರ್ ಗಳ ಬ್ರಾಂಡ್ (ಗುರುತು)ಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. === ಅಂಗೀಕೃತ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳು === ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಮೇಲೆ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಹರಾಜು ಕೂಗುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಗೂಗಲ್ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಗೂಗಲ್ US ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾದ ಪದಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಗು, ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಅವರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹರಾಜು ಕೂಗಲು 2004 ರಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.com.com/2100-1038-5190324.html|title=Google plans trademark gambit|publisher=[[CNET]]|date=2004-04-13|author=Stefanie Olsen|archiveurl=https://archive.today/20120716024046/http://news.cnet.com/2100-1038-5190324.html|archivedate=2012-07-16|access-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ 2008 ರ ಮೇ ನಲ್ಲಿ ಈ ನೀತಿಯನ್ನು UK ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಜಾಹೀರಾತು ಕಾನೂನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ, ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಅವರ ವಿಷಯ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಗೂಗಲ್, ಔಷಧೀಯ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳು, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡದ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಬಂಧನೆ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಧರಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.<ref> {{cite web |url=http://adwords.google.com/support/bin/static.py?page=guidelines.cs&topic=9279&hl=en |title=Google AdWords Help Center |publisher=Google |accessdate=2007-12-08 }} </ref> ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸುಲಭ ಬರಹ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ 2007 ರ ಜೂನ್ ನಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದವು.<ref> {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/education/6680457.stm |title=Google bans essay writing adverts |publisher=[[BBC News]] |date=2007-05-22 |accessdate=2008-05-23 }}</ref> ಗೂಗಲ್ ಇತರ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌|ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ಫೇಸ್ ಬುಕ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು -ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ನ ಹೆಸರನ್ನು ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.marketwatch.com/news/story/silicon-valley-mild-mannered-specter-haunts/story.aspx?guid={DA2AE936-F19E-494B-B17B-CDBA3F2AF0BF}|title=Facebook haunted by mild-mannered specter|author=Letzing, John|publisher=Dow Jones Marketwatch|date=2008-07-12|accessdate=2008-10-29}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಆಡ್‌ಸೆನ್ಸ್‌ * ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಕ್ಲಿಕ್‌ ವಂಚನೆ * ಶೋಧಕ ಎಂಜಿನ್ ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಂತ್ರ * ಕೇಂದ್ರ ಜಾಹೀರಾತು ಸರ್ವರ್‌‌ * ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ-ಆಧರಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತು * ಶೋಧನೆ ವಿಶ್ಲೇಷಕಗಳು == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://adwords.google.com/ Google AdWords] * [https://adwords.google.com/select/KeywordToolExternal Google AdWords: Keyword Tool] {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೇ ಪರ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಿಚಿಗನ್ ನ ಆನ್ನ ಅರ್ಬೊರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] bxc3n06vw0mqs7mx2cdefxwalkx143b 0 28115 1375278 1339569 2026-06-18T12:37:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375278 wikitext text/x-wiki '''ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ (ಸಮಾನ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)''' ಎಂಬುದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂದಿರುವ ಸಂಹಿತೆಯ ಆವರಣದಂತಹಾ ಪೌರ/ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ ಎಂಬುದು ಜನರು ಒಳಪಡುವ [[ಧರ್ಮ]], ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗ/ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಒಂದೇ ವರ್ಗದ ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಪೌರ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೂಲಕ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾನೂನು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಜನಾಂಗ/ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಡುವ ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹಾ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಆಧುನಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಪಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ, ಮದುವೆ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ದತ್ತುಸ್ವೀಕಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದವನ್ನು [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವು]] ನಿರ್ದೇಶಕ ಸೂತ್ರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಗುರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು == ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮವನ್ನು]] ಆಧರಿಸಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಬಹುತೇಕ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://books.google.co.in/books?id=GlYq9ONRTUIC&amp;dq=india+family+law&amp;printsec=frontcover&amp;source=in&amp;hl=en&amp;ei=990rS-6DDMqIkAXqlvWACQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=11&amp;ved=0CD0Q6AEwCg ಮಾಡರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಲಾ] - ಲೇಖಕ ವರ್ನರ್‌ ಮೆನ್ಸ್‌ಕಿ</ref> [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂಗಳು]], ಸಿಖ್ಖರು, ಜೈನರು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರುಗಳು ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರೆ, ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕಾನೂನು ಷರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಯೊಂದರ ಮುಖಾಂತರ ಇತರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ವಿಧಗಳ ಕಾನೂನುಗಳಾದ ಅಪರಾಧ ಕಾನೂನುಗಳು/ದಂಡಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆ, ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯ/ರುಜುವಾತು, ಆಸ್ತಿಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಕಂದಾಯ ಪಾವತಿ/ಕರಸಲ್ಲಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪೌರ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯ ಮೇಲಿನ ಈ ಚರ್ಚೆಯು ವಸಾಹತು ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿದೆ. ಅಪರಾಧಗಳು, ಪುರಾವೆ/ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಗುತ್ತಿಗೆ etc.ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ ೧೮೪೦ರ ಲೆಕ್ಸ್‌ ಲೋಚಿ/ಕಿ/ಸಿ ವರದಿಯು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಸಂಹಿತೆ ರಚನೆ/ಕ್ರೋಡೀಕರಣ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅಂತಹಾ ಸಂಹಿತೆ ರಚನೆ/ಕ್ರೋಡೀಕರಣದಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]]ಗಳ ಹಾಗೂ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊರತಾಗಿರಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು.<ref>[http://books.google.co.in/books?id=7MXExXXb9usC&amp;pg=PA134&amp;lpg=PA134&amp;dq=Lex+Loci+Report&amp;source=bl&amp;ots=52iriejVLi&amp;sig=bVxyLUk3-YyxVb3dgULgMFDKcmA&amp;hl=en&amp;ei=XH59S-7jNo3i7APww8SmBA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=6&amp;ved=0CCkQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=Lex%20Loci%20Report&amp;f=false ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಲಾ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ : ಲೇಖಕ ಅನಿಲ್‌ ಚಂದ್ರ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ]</ref> ===[[ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ]]ನ ಸಂಹಿತೆ ಮಿತಾಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನು.=== ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಪಂಥಗಳಿವೆ, ಅವೆಂದರೆ ದಯಾಭಾಗ ಮತ್ತು ಮಿತಾಕ್ಷರ. ಮಿತಾಕ್ಷರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕು ಉಪ ಪಂಥಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸದಾಚಾರದ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಕೂಡಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಶಾಸನ ವಿಧೇಯಕಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದವು. ೧೮೫೦ರ ಜಾತಿ ಅನರ್ಹತೆಗಳ ನಿವಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆ, ೧೮೫೬ರ ಹಿಂದೂ ವಿಧವಾ ಮರುವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೨೮ರ ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ (ಅನರ್ಹತೆಗಳ ನಿವಾರಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೨೯ರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನು (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೩೦ರ ಹಿಂದೂ ಕಲಿಕೆಯ ಲಾಭಗಳ ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೩೭ರ ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೪೬ರ ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೆ ಹೊಂದುವ ಹಾಗೂ ಜೀವನಾಂಶ ಕಾಯಿದೆಗಳಂತಹಾ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸದಂತಹವರಿಗೆ ಅವುಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ನೀಡಲು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತಹಾ ವ್ಯಾಪಕ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ವಿಧೇಯಕವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲು ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://books.google.co.in/books?id=Y5gOwlE24boC&amp;pg=RA1-PA219&amp;lpg=RA1-PA219&amp;dq=Hindu+Law+Committee+1941&amp;source=bl&amp;ots=w5fo6QVOIl&amp;sig=mPei7OI8D6UvW13eCzGaoOUCpjs&amp;hl=en&amp;ei=VoZ9S-DzKIHC6gPYpODBBA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CAkQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Hindu%20Law%20Committee%201941&amp;f=falseಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಲಾ ಅಂಡ್‌ ಕಸ್ಟಮರಿ ಲಾ ಇನ್ ಏಷ್ಯಾ]</ref> ಈ ಸಮಿತಿಯು ಕೆಲ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. ೧೯೪೪ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸರ್‌‌/ಶ್ರೀ B.N. ರಾವುರವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ರಾವು ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ೧೯೫೫ ಮತ್ತು ೧೯೫೬ನೇ ಇಸವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಾನಂತರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ, ಪಾಲಕತ್ವ/ಪಾಲಕತನ ಹಾಗೂ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೫೫ರ ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬ರ ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೬ರ ಹಿಂದೂ ಅಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕತೆ ಹಾಗೂ ಪಾಲಕತ್ವ/ಪಾಲಕತನ ಕಾಯಿದೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೧೯೫೬ರ ಹಿಂದೂ ದತ್ತುಸ್ವೀಕಾರವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಜೀವನಾಂಶ ಕಾಯಿದೆಗಳೇ ಹೀಗೆ ರೂಪಿಸಿದ ಕಾಯಿದೆಗಳಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.google.co.in/url?sa=t&source=web&ct=res&cd=3&ved=0CBkQFjAC&url=http%3A%2F%2Fwww.iegindia.org%2Focc_pat_8.pdf&ei=nYt9S9-3FYvY7APTnqSwBA&usg=AFQjCNG3IJdcjaOSF4NcAjtvRux3xPDEQg&sig2=Laati9_B_WiEs2vwWbrp9g]</ref> ===[[ಷರಿಯತ್]] ಕಾನೂನು=== ಮುಸಲ್ಮಾನರಲ್ಲಿ [[ಸುನ್ನಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಸುನ್ನೀಗಳು]], ಷಿಯಾಗಳು, ಇಸ್ಮಾಯಿಲಿಗಳು, ಬೊಹ್ರಾಗಳು, ಖೋಜಾಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧರಲ್ಲದ ಅಹ್ಮದೀಯಾಗಳ ಪಂಗಡಗಳಿವೆ. ಸುನ್ನೀಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಂಥಗಳಿವೆ. ಅವರುಗಳಲ್ಲಿ ಕುಚಿ ಮೆಮನ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೂ ಕೂಡಾ ಇದ್ದು ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದೂಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.memonpoint.com/History.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-03-06 |archive-date=2009-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090604170803/http://www.memonpoint.com/History.htm |url-status=dead }}</ref> ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಿಕ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಷರೀಯತ್‌ ಕಾನೂನನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೧೩ರ ವಕ್ಫ್‌‌ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು, ಗೋಪ್ಯ ಸಲಹಾಮಂಡಲಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>.<ref>http://www.commonlii.org/in/legis/num_act/mwva೧೯೧೩೨೫೧/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಸಾಹತು ಶಾಹಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಕಾಯಿದೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿರುವುದರ ಉದ್ದೇಶ ಆ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಾಗಿತ್ತು. ಅರ್ಜಿತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ೧೯೨೫ರ ಭಾರತೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆಯು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು.<ref>http://www.legalserviceindia.com/wills.htm</ref> ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಖು/ಕುರಾನ್‌ನನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಮೂಲಭೂತವಾದ ಭಾರತೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾನೂನನ್ನು ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಅದು ಹಿಂದೂಗಳಿಗೂ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಾತೀಯ ನಾಗರಿಕ ವಿವಾಹ ಕಾನೂನೇ ಆಗಿದ್ದ ೧೮೭೨ರ ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ವಿನಾಯ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದೇನಿಲ್ಲ. ೧೮೭೨ರ ಭಾರತೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ/ಪುರಾವೆ ಕಾಯಿದೆಯು ಮಕ್ಕಳ ಧರ್ಮಸಂತಾನತೆ/ಔರಸತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೧೨ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕಾನೂನುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿರೋಧಾಭಾಸ/ಅಸಾಂಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಲಕಾಲಾನಂತರ ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ೧೯೩೭ರ ಷರೀಯತ್‌ ಕಾಯಿದೆಯು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ, ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿಶೇಷ ಆಸ್ತಿಗಳು, ವಿವಾಹಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು, ಪಾಲಕತ್ವ/ಪಾಲಕತನ, ಉಡುಗೊರೆಗಳು, ನ್ಯಾಸದ ಆಸ್ತಿಗಳು, ವಕ್ಫ್‌ಗಳು etcಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ''ಷರೀಯತ್‌'' ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ ವಾಡಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.<ref>http://ier.sagepub.com/cgi/pdf_extract/೩೪/೧/೧{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೩೯ರ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನೆ ಕಾಯಿದೆಯು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿತು.<ref>http://www.legalserviceindia.com/article/l೩೩೮-Muslim-womens-right-for-dissolution-of-marriage.html{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಕ್ರೈಸ್ತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾನೂನು=== ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೈಸ್ತರ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಾಯಿದೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://nrcw.nic.in/shared/sublinkimages/57.htm THE INDIAN CHRISTIAN MARRIAGE ACT, 1872]</ref> ಪಾರ್ಸಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ವಿಚ್ಛೇದನ ಹಾಗೂ ವೈವಾಹಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಏರ್ಪಾಟುಗಳು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. == ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಮತ್ತು ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ == === ೧೯೫೦-೧೯೮೫ === ನೆಹರೂರವರು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳು ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಆಧುನಿಕೀಕರಣವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ, ವ್ಯಾಪಕ ಕೋಲಾಹಲ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಪ್ಲವಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭೀತಿಯೂ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಮತೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದಂತಹಾ ೧೯೪೮ರ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ತರ್ಕಬದ್ಧ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. "ಆ ಮೂಲಕ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಕಾನೂನುಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾದರಿ ಸಂವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದಾಗ ಸೈಯೆದ್‌‌ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಲತೀಫ್‌‌ರಿಗೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಲ್ಪನೆಯಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಬಗೆಗಿನ ತಮ್ಮ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಯೆಂದರೆ "ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಿಕೆಯು ಮುಸಲ್ಮಾನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರುಗಳಿಂದಲೇ ಮಾಡಿಸಬೇಕು" ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಸೌಮ್ಯವಾದ/ಹಿತಕರ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸದೇ ಹೋದರೆ ಭಾರತವು ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ರಾಜ್ಯದಂತಹವುಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ರಾಜಾಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಭಜನೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಅದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಿಲುವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಳೆಯಲು ಇಂತಹಾ ವಾತಾವರಣವು ಅಗತ್ಯ. ಆ ಅವಧಿಯ ಭಾರತದ ನಾಯಕರುಗಳು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಜಾತ್ಯತೀತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಆ ಪದದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಅರ್ಥದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾತ್ಯತೀತವಾದುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 'ಜಾತ್ಯತೀತ' ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 'ಜಾತ್ಯತೀತ'ವೆಂಬುದರ ಅರ್ಥ "ಧರ್ಮದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸದಿರುವುದು" ಎಂಬುದೆಂದು ಮುಷೀರ್‌-ಅಲ್‌/ಉಲ್‌-ಹಕ್‌ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಹಲವು, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾದ ಹಿಂದೂಗಳು, ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಬೌದ್ಧರು, ಸಿಖ್ಖರು, ಜೈನರು, ಕ್ರೈಸ್ತರು, ಯಹೂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಜನರು. ಜಾತ್ಯತೀತ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, "ರಾಷ್ಟ್ರವು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದ ಸಂಖ್ಯೆ ೪೪ ಇದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೪ ಕೂಡಾ ಇದ್ದು, ಅದು ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೫ ಧರ್ಮ, ಜನಾಂಗ, ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಜನ್ಮಸ್ಥಳಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ತಾರತಮ್ಯ ತೋರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ ಹಾಗೂ ೨೫-೨೯ವರೆಗಿನ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ...ಸಂವಿಧಾನದ ೧೩ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನುಗಳು, ಯಾವುದೇ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವೆಂದು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅದು ಹೇಗೆ ಇದ್ದರೂ ಆಯಾ ಕಾನೂನುಗಳು ಅಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.ಇದೇ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ೩೭೨ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವು "ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೇ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನುಗಳು ಸೂಕ್ತವಾದ ಶಾಸನ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಸಮರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಥವಾ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೊಳಗಾಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಗಾಗುವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಹೊರತಾಗಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆಯೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ವಿರೋಧಾಭಾಸವಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಂವಿಧಾನವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ, ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವು ಭಾರತವು ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲಿದೆ ಎಂಬ ಅಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ೧೪-೧೯ರವರೆಗಿನ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದಗಳಂತಹಾ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವ ಅನೇಕ ಪರಿಚ್ಛೇದ/ವಿಧಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ವಿವಿಧ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಮೂಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿಯೇ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ ಓರ್ವ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮಹಿಳೆಯು ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಸಿಗುವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹಳಾಗಿರುತ್ತಾಳಾದುದರಿಂದ, ೧೫ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕವೆನ್ನುವಂತೆ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೇಲಾಗಿ, ೧೫ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವು "ಲಿಂಗ"ದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಭೇದಭಾವ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬುದನ್ನು ಕೂಡಾ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನದ ವಿವಾದಗಳ ಹಾಗೂ ಬಹುವಿವಾಹಗಳ ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು ಎಂಬುದರ ಮೂಲಭೂತ ಅರ್ಥ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೂಡಾ ನಾಲ್ಕು ಜನದವರೆಗೆ ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹಾ ವಿವಾದಾಂಶಗಳು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸದೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಬಾಂಬೆ/ಮುಂಬಯಿ, ಮದ್ರಾಸು/ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್‌ಗಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ೧೯೫೨ ಮತ್ತು ೧೯೬೮ರ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವ ಪ್ರಯಾಸದಾಯಕ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿವೆ. ಇಂತಹಾ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹುವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದುದಾಗಿತ್ತು, ಬಹಳವೇ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದುದಾಗಿತ್ತು. ಒಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು 'ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನು' ಆಗಿ ೩೭೨ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ತನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಖು/ಕುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದು ಹಾಗಾಗಿ 'ಅವುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಶಾಸನದ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡವು. ೧೯೫೦ರ ನಂತರವೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಕಾನೂನು ಕೇವಲ, ಖು/ಕುರಾನಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಆಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಷರೀಯತ್‌ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರುಗಳು ೧೩ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದ ಹಾಗೂ ಅದರ ಕರ್ತವ್ಯವಾದ ಸಮಾನತೆಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದೇ ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳದರ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ಸಂವಿಧಾನವು ೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದದಡಿಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ, ೧೩ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ೩೭೨ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಶಾಸನಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊರಡಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಪುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ತರಹದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆಲೋಚನಾ ಲಹರಿಯು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಷಾಹ್‌ ಬಾನೋ ಮೊಕದ್ದಮೆಯವರೆಗೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಸಂವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅದರ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆರಡು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಸೂಕ್ತವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ೨೫ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದ, ಅದರ ಪ್ರಕಾರ "ಯಾವುದೇ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಈ ಪರಿಚ್ಛೇದ/ವಿಧಿಯ ಯಾವುದೇ ಅಂಶವು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಾರದು". ೩೭೨ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದದಂತೆ ಇದೂ ಸಹಾ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಕಾನೂನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಸಂವಿಧಾನವು ಜಾರಿಯಾದ ನಂತರವೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಂತವು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿಯೇ ಈ ಬಗ್ಗೆ, ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣೆಗಳಾದ ವಿವಾಹ, ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನಗಳಂತಹಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಹೀರ್‌ ಮಹಮೂದ್‌ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಧ್ಯಯನವಾದ, ''ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಲಾ'' ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ, "೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವು ಒಟ್ಟಿಗೆಯೇ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ವಿಧಿಸಿಲ್ಲ ; ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಅಂತಹಾ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮುಕ್ತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದೆ... ಏಕೆಂದರೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳು 'ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ತಯಾರಿರುವುದಿಲ್ಲ' ಹಾಗೂ ಅಂತಹಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯ ಜಾರಿಗೆ ತರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ." ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಹಿಂದೂ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯ ವಿಧೇಯಕವು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದುವರೆಗೆ, ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಹಿಂದೂಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಇದ್ದ ಸಮಾನರೂಪವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಹಿಂದೂ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯ ವಿಧೇಯಕಗಳು ಹಿಂದೂ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾತ್ಯತೀತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹಾಗೂ ಅದರ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದೆಡೆಗೆ ಕರೆತರುವ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತು, ಇದರ ಅರ್ಥ ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನಿನ ರದ್ದತಿ ಹಾಗೂ ಪುರುಷರ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನಿಲುವುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೫ರ ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆಯು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇಡೀ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆಯ ಜಾರಿಗೊಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವು ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಿವಾಹಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಪತ್ನಿಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ವೆಚ್ಚ ಅಥವಾ ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಸ್ತೃತಗೊಳಿಸುವದಾಗಿತ್ತು. ಮುಸಲ್ಮಾನರು, ಕ್ರೈಸ್ತರು, ಪಾರಸಿಗಳು ಹಾಗೂ ಯಹೂದಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲರಿಗೂ ಈ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು. ಯಹೂದಿಗಳು ತೀರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮುದಾಯವಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪಾರಸೀಗಳು ಕೂಡಾ ಅಂತಹವರೇ ಆದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರು ಈಗಾಗಲೇ ಆಧುನಿಕ {{Citation needed|date=July 2009}} ಅಥವಾ ಪ್ರಗತಿಗಾಮಿ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ {{Clarify|date=July 2009}} ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಮುಸಲ್ಮಾನರು ವಸ್ತುತಃ ಆಧುನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಹಾಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೊಳಪಡದೇ ಉಳಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಏಕೈಕ ಭಾರೀ ಸಮುದಾಯವೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮುಸಲ್ಮಾನರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯು "ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿಗೆ (ಷರೀಯತ್‌) ಒಳಪಟ್ಟವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಹಾಗೆ ಡೋವರ್‌ ಅಥವಾ ಮಹ್ರ್‌ಗಳನ್ನು" ಎಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ೧೯೬೧ರ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ನಿಷೇಧ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಂಗೀಕೃತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಚರ್ಚೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮುಸಲ್ಮಾನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಪತ್ನಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮಹಿಳೆಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಇದು ''ಇದ್ದಾ'' ದ ಅವಧಿ ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದನವಾದ ನಂತರದ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ ಆಗಿತ್ತು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ, ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿಟ್ಟಿತು, ಈ ಕಾನೂನು ಇತರೆ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಾಗಿ ಅವರುಗಳಿಗೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದು ನಿಗದಿಯಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಷಹೀದಾ ಲತೀದ್‌‌'ರ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ "ಹಿಂದೂ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ ವಿಧೇಯಕದ ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ನಂತರ ಹಿಂದೂ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾನೂನಿನ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ, ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಾಗೂ ಪುರುಷರ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಲ್ಪವ್ಯತ್ಯಾಸದ/ಅಪ್ರಮುಖ ಅಸಮಾನತೆಯು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ" ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಸೇರಿದೆ. ೧೯೫೦–೧೯೮೫ರ ಅವಧಿಯು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡದೇ ಇದ್ದ ಅವಧಿ ಎಂದು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದಾದರೂ, ಇದೇ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಪಾಲಿಗೆ ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಮಾರ್ಗವು ತೆರೆದ ಅವಧಿಯೆಂದು ಕೂಡಾ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಹವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಮುಖವಾದ ೧೯೫೪ರ ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಂಗೀಕಾರವೂ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವೇನೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ನಾಗರಿಕ ವಿವಾಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವುದು. ವಾಡಿಕೆಯ ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಕಾನೂನನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ, ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ೧೯೫೫ರ ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ತದ್ವತ್ತಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಾನೂನು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಾತ್ಯತೀತಗೊಳಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆಯು ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ತನ್ನ ಮೂಲಕ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಆ ಮೂಲಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗದಂತಹಾ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದೊರಕುವಂತಹಾ ರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವವು/ಬಹುವಿವಾಹವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದು, ಆಸ್ತಿಗಳ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿಚ್ಛೇದನವು ಕೂಡಾ ಜಾತ್ಯತೀತ ಕಾನೂನಿನ ಅನುಸಾರವೇ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಪತ್ನಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮುಸಲ್ಮಾನ ನಾಯಕರುಗಳು ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಜಮೀಯತ್‌‌‌ ಅಲ್‌‌-ಉಲಾಮಾವು "ಓರ್ವ ಮುಸಲ್ಮಾನ ೧೯೫೪ರ ಈ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರೆ, ಆತ 'ಪಾಪಕಾರ್ಯವನ್ನು' ಮಾಡಿದಂತೆ ಹಾಗೂ ಆತನ ವಿವಾಹವು ಇಸ್ಲಾಮಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದುದಲ್ಲ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ೧೯೭೨ರ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಸಮುದಾಯವು ಜಾತ್ಯತೀತವಾದ ಮಕ್ಕಳ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರದ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೈಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡುವಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಈ ಅವಧಿಯು ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕಪಡೆಯು ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧೇಯಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂತುಷ್ಟವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಂತಹಾ ಅವಧಿಯಾಗಿತ್ತು. === ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಮುತ್ತಿಗೆ ೧೯೮೫-೨೦೦೫ === ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ/ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ/ಕತ್ತಲಲ್ಲೇನೂ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನದ ೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಕಡ್ಡಾಯ ಏಕರೂಪಿ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು/ಗ್ರಹಿಸಲು ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾದುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಭಾರತವು ಸರಿಸುಮಾರು ೧೨%ರಷ್ಟು ಮುಸಲ್ಮಾನರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ದೊರಕಿದಂದಿನಿಂದಲೂ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಸರಿಸುಮಾರು ೬೧ ದಶಲಕ್ಷ ಮುಸಲ್ಮಾನರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ೧೩೫ ದಶಲಕ್ಷ ಇರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-03-06 |archive-date=2008-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080611033144/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html |url-status=dead }}</ref> ಹಲವು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಬೃಹತ್‌ ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಕಪಿಮುಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು, ಭಾರತದ ಮುಸಲ್ಮಾನರ{{Citation needed|date=October 2010}}, ಬಗ್ಗೆ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತುಷ್ಟೀಕರಣದ/ಸಂತುಷ್ಟಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ{{Clarification needed|date=October 2010}}. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಎಡಪಂಥೀಯವಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನಮಟ್ಟಿಗೆ ಈಡೇರಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಡಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಭಾರತದ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಹಾಗೂ ಭಾರತವನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಗಣ್ಯ ಪಕ್ಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧವು ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರುಗಳಾದ ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೆಹರೂರವರು ಹಾಗೂ ೧೯೭೦ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ ೮೦ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರುಗಳ]] ಹೆಸರು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ RSS ಮತ್ತು ಶಿವ ಸೇನಾ ಸಂಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಬಲಪಂಥೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದ್ದ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ]] (BJP) ಪಕ್ಷದ ಉದಯವು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಸವಾಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತಹುದಾಗಿತ್ತು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಬಗೆಗಿನ ತನ್ನ ನಿಲುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅದು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆ ಹೀಗಿತ್ತು : "೩೬. ನಾಗರೀಕತೆಯುಳ್ಳ, ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಹಾಗೂ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ವರ್ಗ, ವರ್ಣ/ಬಣ್ಣ, ಜನಾಂಗ ಅಥವಾ ಲಿಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ತಾರತಮ್ಯ ತೋರದ ಕೇವಲ ನಾಗರಿಕ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದುವ ; ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ಸತ್ಯವಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿಯೂ 'ಸರ್ವ ಪಂಥ ಸಮಾಧಾರ'ದ (ಎಲ್ಲಾ ಪಂಥಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುವಿಕೆ) ಹಾಗೂ ಸರ್ವರೂ ಸಮಾನರು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಭಾರತದ ಪರಂಪರೆಗೆ ನಿಷ್ಠವಾದ ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತರುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಡಲಿದ್ದೇವೆ." ಈ ರಾಜಕೀಯ ಧ್ಯೇಯವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಸುಕಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಉದ್ದೇಶವು ಇಂತಹುದೇ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿನ ಪಕ್ಷದ ವಕ್ತಾರ ಮುಖ್ತಾರ್‌ ಅಬ್ಬಾಸ್‌ರ ಸಂದರ್ಶನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದ ಪ್ರಕಾರ, ಇವರ ಗುರಿಯು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಕೂಲಂಕುಷ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸುಸ್ಪಷ್ಟ. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ, ಇದು ೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದದ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕಡ್ಡಾಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತು. BJP ಪಕ್ಷವು ಮತಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಮತ್ತೆ ೧೯೯೮–೨೦೦೪ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ನಾವು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಕುರಿತು ಅವಲೋಕಿಸಬಹುದು. ಷಾಹ್‌ ಬಾನೋ vs. ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಅಹ್ಮದ್‌ ಖಾನ್‌ರ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ವಿಭಾಗ ೧೨೫ರ ಅನುಸಾರ ವಿಚ್ಛೇದಿತೆ ಷಾಹ್‌ ಬಾನೋಳು ಜೀವನ ವೆಚ್ಚದ ಪಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹಳಾಗಿದ್ದಾಳೆಯೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೩, ೧೯೮೫ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ಬಾನೋಳು ಓರ್ವ ೭೩ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮುಸಲ್ಮಾನ ವೃದ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು ಆಕೆಯ ಪತಿ ಆಕೆಯನ್ನು ತ್ರಯ ತಲಾಖ್‌ ಎಂಬ "ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಮೂರು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವ ಗಂಡನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದ್ದ. ಆಕೆಯ ಪತಿಯು ಆಕೆಗೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕಾನೂನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆಕೆಯ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಆಕೆಯು ಅಪರಾಧ ಸಂಹಿತೆಯು ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೂ ಕೂಡಾ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ತನಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಜೀವನವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ತಾನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹಳು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಹವಾಲು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಳು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಬಹುಶಃ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಲೇ, ಖು/ಕುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ ಸುರಾ ೨:೨೪೧-೨೪೨ದ ಉಲ್ಲೇಖದ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯು ಜೀವನವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆಂದು ವಾದಿಸಿತು. ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ "ಮುಸಲ್ಮಾನ ಪತಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಪತ್ನಿಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುವ ಅಥವಾ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಖು/ಕುರಾನ್‌ ಹೇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆಯತ್‌ಗಳು(ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು) ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನಕ್ಕೂ ಆಸ್ಪದವೀಯುವುದಿಲ್ಲ.". ಇದರಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ಅಪರಾಧ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಿಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಅದು ಖು/ಕುರಾನ್‌ ಅನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಮುಸಲ್ಮಾನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ನಿರೀಕ್ಷಿತವಾದಂತೆಯೇ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಪ್ರಗತಿವಿರೋಧಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ರಸ್ತೆಗಿಳಿದು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದ ಗಲಭೆ ದೊಂಬಿಗಳು ಉಂಟಾದವು, ಹಾಗೂ ಮುಸಲ್ಮಾನ ನಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು 'ಎಲ್ಲವನ್ನೂ' ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಿರುವುದಾಗಿ ಉದ್ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇಂದಿರಾರ ಪುತ್ರ [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ|ರಾಜೀವ್‌‌ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಸರ್ಕಾರವು, ಇದಕ್ಕೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ (ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಕ್ಕುಗಳು) ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಅಪರಾಧ ಸಂಹಿತೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಜೀವನವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕೊಡಿಸುವ, ಹಾಗೂ ಆ ಮೂಲಕ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತಲ್ಲದೇ, ಅವರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಪರಾಧ ಸಂಹಿತೆಯ ವಿಭಾಗ ೧೨೫ರ ಆಸರೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಕಾನೂನು ಇದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು Ms. ಬಾನೋಳು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ಷರೀಯತ್‌ ಕಾಯಿದೆ, ಅಥವಾ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ವಿಚ್ಛೇದಿತೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಿತ ರೂಪವಾಗಿತ್ತು. ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ (ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯಿದೆಯು ಮಹ್ರ್‌ ಅನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇದ್ದತ್‌ ಅವಧಿಯ ಮಾನಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವೆಚ್ಚದ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ನೀಡಿತು : * ಉಪವಿಭಾಗ(೧) ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟರು/ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮಹಿಳೆಯು ಮರು ಮದುವೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇದ್ದತ್‌ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ತನ್ನ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತಳಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡರೆ, ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಆಕೆಯ ಮರಣಾನಂತರ ಆಕೆಯ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಾದಂತಹಾ ಆಕೆಯ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೆ, ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ವಿವಾಹದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಯು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಜೀವನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮಗೆ ಸೂಕ್ತ ಕಂಡ ಹಾಗೂ ಸರಿಯೆನಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣದ ಸುಸಂಗತವಾದ ಹಾಗೂ ಸಮಂಜಸವಾದ ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ಅವರು ನೀಡಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. * ಉಪವಿಭಾಗ (೨)... ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟರು/ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಗಳು ೧೯೫೪ರ ವಕ್ಫ್‌ ಕಾಯಿದೆಯ ವಿಭಾಗ ೯ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯು ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ವಕ್ಫ್‌‌ ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿಗೆ ಉಪವಿಭಾಗ (೧)ರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತವಾದ ಪ್ರಕಾರ ತಾವು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದಂತಹಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೈನಾರಿಟಿ ರೈಟ್ಸ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿ ಈ ಕಾಯಿದೆಯು "ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಅದೇ ವಿಚಾರದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯ ತೋರಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾರೀ ಅಂತರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ''ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಮೆನ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ'' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಷಹೀದಾ ಲತೀಫ್‌ರವರು ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ "ಭವಿಷ್ಯವು ಯಾವತ್ತೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ವ್ಯಥೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ, ಅವರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಎಂದರೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಟ್ಟಾರೆ ನ್ಯಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿರದೇ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಲ್ಲಿನ ಭೇದವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಷಾಹ್‌ ಬಾನೋ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು ಈಗಲೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಸವಾಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಸಮಾನತೆಯ ಕರೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಶಾಸನಾಂಗವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮಿತಿಗಳಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಲು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ವಲಯದ ಒಳಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ಹಿಂದಿನ ತತ್ವವೇನೆಂದರೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರಲ್ಲದ ಇತರರು ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಜನಸಮೂಹ ಹಾಗೂ ಅದರ ವಕ್ತಾರರುಗಳಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಮಂಡಳಿ ಅಥವಾ ಜ/ಜುಮೀಯತ್‌ ಅಲ್‌‌-ಉಲಾಮಾದಂತಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಓಗೊಡದ ಹೊರತು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ, ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ಕಾನೂನನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೆಂಬ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವು ಈ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮನ್ನು, ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೇ ನಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭೀತಿಯನ್ನು ಮುಸಲ್ಮಾನರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಬಾನೋ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು, ಬಲ ಪಂಥೀಯ ಹಿಂದೂ ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಅಲ್ಲವಾದರೂ ಬದಲಿಗೆ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಬಿಪನ್‌ ಚಂದ್ರ ತಮ್ಮ ''ಇಂಡಿಯಾ ಆಫ್ಟರ್‌ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್'' ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯು "ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿತ್ವವು ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸರಳ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಜಟಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಹಿಂದೂ ಕೋಮುವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಉತ್ಸಾಹವು ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡು ಮಾಡಿ ಅಸಹಾಯಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ." ಮೈನಾರಿಟಿ ರೈಟ್ಸ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರೀ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುವಾಗ BJP ಪಕ್ಷವು ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದಾಗ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು. ೧೯೮೬ರಿಂದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಾಲದವರೆಗಿನ ಈ ಹೋರಾಟದ ಹಾದಿಯು ಈ ಮೂಲಭೂತ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದೆ. ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ ಪರವಾಗಿ ಬಲಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಹೋರಾಟ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ತೋರುವ ಭೇದದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತಲ್ಲದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ದೃಢವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದವು. ಜೂನ್‌ ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ "೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗ್ಗೆ, ಅವರು [ನನ್ನ ಗಂಡ/ಪತಿ] ನನ್ನ ಬಳಿ ಬಂದು ತಲಾಖ್‌, ತಲಾಖ್‌ ಹಾಗೂ ತಲಾಖ್‌ ಎಂದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಉಚ್ಛರಿಸಿದರು" ಎಂದು ತ್ರಯ ತಲಾಖ್‌ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪತಿಯಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿದ್ದ ಷಕೀಲಾ ಪರ್ವೀನ್‌ರ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಂದಾಗ ೧೯೮೬ರ ಕಾನೂನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ M.C. ಮಚಂದಾ/ಡಾರು ತಮ್ಮ ೧೯೭೩ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಕಾನೂನುಗಳು ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ತ್ರಯ ತಲಾಖ್‌‌ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು "ಅನುಮೋದಿಸದಿರುವ ರೂಪ" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದರೂ, ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಷಾಹ್‌ ಬಾನೋಳ ಪತಿಯಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ಅಸಮರ್ಥನೀಯ ವಿಚ್ಛೇದನ ವಿಧಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಮಚಂದಾ/ಡಾರು "ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ನೈರ್ಮಲ್ಯತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಚಂದಾ/ಡಾರು ತಲಾಖ್‌ನ 'ಅನುಮೋದಿತ' ರೂಪವು "ಮೂರು ಬಾರಿ ಸತತವಾಗಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಮೂರು ಸತತ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಷಕೀಲಾ ಪರ್ವೀನ್‌ಳಿಗೆ ಆಕೆಯ ಮಾಹ್ರ್‌‌ ಮೊತ್ತವಾದ ೨೫೦೦rsಅನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ೮೦೦ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನೀಡಲಿಕ್ಕೆ ಆಕೆಯ ಇದ್ದಾಹ್‌ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಮೂರು ಹಯಾದ್‌/ರಜಃಸ್ರಾವದ ಅವಧಿಗಳು) ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ಮಾಹ್ರ್‌‌‌‌ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ಖು/ಕುರಾನ್‌ನ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪರ್ವೀನಳು ಕಲಕತ್ತಾದ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಹವಾಲನ್ನು ೧೯೮೬ರ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ಷಣಾ(ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದಳು. ಜುಲೈ ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಬಸುದೇವ್‌ ಪಾಣಿಗ್ರಾಹಿಯವರು "ಓರ್ವ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯು ಆಕೆಯ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದ ನಂತರ ಆಕೆಗೆ ನೀಡಬೇಕಿರುವ ಜೀವನವೆಚ್ಚದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಜೀವನವೆಚ್ಚವು ಕೇವಲ ಇದ್ದತ್‌ ಅವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ೧೯೮೬ರ ಕಾಯಿದೆಯ ವಿಭಾಗ ೩ (I) (A)ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಪದಪುಂಜವು ತರ್ಕಬದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸಮಂಜಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ತನ್ನ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದದ್ದನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾಳೆ ಹಾಗೂ ಅವಳು ನಿರ್ಗತಿಕಳಾಗುವ ಅಥವಾ ಬೀದಿಗೆ ಬೀಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದರು. ಈ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿನ ತರ್ಕಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಬಾಂಬೆ/ಮುಂಬಯಿ ಮತ್ತು ಲಖ್ನೌಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ ಅನ್ವಯಿಸಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ೧೯೮೬ರ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಾಯಿದೆಯು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲಕ, ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಭೂತ ತೀರ್ಪು ಏನಿತ್ತೋ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ ಎಂಬಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಎಂದರೆ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಇದ್ದತ್‌ ಅವಧಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸಹಾ ಜೀವನವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಅಂಶ. ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ ತೀರ್ಪುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ಸಮಾನತೆಯ ವಾಗ್ದಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತೋರುವುದರಿಂದ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಪ್ರಾಯಶಃ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಭಯ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ, ಒಮ್ಮೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಹುದೊಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಕರೆಯಬಹುದೆಂದು ತೋರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ "ಧರ್ಮವು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯ ಲೇಖನವು ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಅಂತಹುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್‌‌ನ ಓರ್ವ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತ್ರಯ ತಲಾಖ್‌ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಇಡೀ ಕಲ್ಪನೆಯೇ/ಮೂಲತತ್ವವೇ ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾದುದು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೊರತಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಬಾಂಬೆ/ಮುಂಬಯಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತ್ರಯ ತಲಾಖ್‌‌ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದ ರಹೀಮ್‌ ಬೀ/ಬಾಯ್‌ನ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದುವರೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಯು ೧೯೮೫ರ ಷಾಹ್‌ ಬಾನೋ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೊರಬಿದ್ದ ತೀರ್ಪುಗಳ ಒಂದು ತ್ವರಿತ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದೆಲ್ಲದರ ಮೂಲ ಸಂದೇಶವು ಏನೆಂದರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆದರೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಕಾನೂನುಗಳ ಬಹುತೇಕ ಸುವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಲಿವೆ. ತಲಾಖ್‌ ವಿಚ್ಛೇದನ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬದಲಾಗದೇ ಉಳಿದಿರುವ ಆದರೆ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲದಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಧಾನ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ/ಬಹುವಿವಾಹ ಸಮಸ್ಯೆ. ಷರಿಯಾ ಕಾನೂನಿನ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಭಾಗವು ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ/ಬಹುವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಿಲ್ಲವಾಗಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಖು/ಕುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಇದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಬದಲಾಯಿಸಲು ತೀರ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ/ಬಹುವಿವಾಹದ ಮೇಲಿನ ಕಾನೂನು ನಿಷ್ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಡಿಲ ಕಾನೂನಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪುರುಷನಿಗೆ ತಾನು ಒಬ್ಬಳು ಪತ್ನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕೆಂದೇನೂ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ತೀರ ಬಡವನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಕೂಡಾ ಯಾವುದೇ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಒಬ್ಬಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ/ಬಹುವಿವಾಹ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಗೊಳಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮೂರು ಮಗ್ಗಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಮೊದಲಿಗೆ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪತಿಗೆ ಇರುವ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ/ಬಹುವಿವಾಹದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ದೂರುಗಳು ವಿರಳವಾಗಿದ್ದವು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು [[ಟುನೀಶಿಯ|ಟ್ಯುನೀಷಿಯಾ]] ಅಥವಾ [[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿನ]] ಕಾನೂನುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅನೇಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಗತಿಪರರು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅಂತಿಮ ಹೋರಾಟದ ಮಗ್ಗಲು ಎಂದರೆ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕರೆ ನೀಡುವುದು ಹಾಗೂ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಅನಮ್ಯ/ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾರದಂತಿರುವುದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದು. "ಎಂಡ್‌ ಪಾಲಿಗಾಮಿ, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವುಮನ್‌ ಪ್ಲಿಯಾಸ್‌ ವಿತ್‌ SC (ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ)" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಯು ೨೦೦೧{{Citation needed|date=October 2007}}ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ವಕೀಲೆ ಲಿಲಿ ಥಾಮಸ್‌‌‌‌‌ರವರು‌ "ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ/ಬಹುವಿವಾಹದ ವಾಡಿಕೆ/ರಿವಾಜು ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರತಾದ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಅನುಸರಿಸಲು ನೀಡಿರುವ ಅನುಮತಿಯು ಸಂವಿಧಾನದ ೧೪, ೧೫ ಮತ್ತು ೨೧ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಸಮಾನತೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗಿದೆ... [ಆಕೆಯು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ಕೋರಿದ್ದರು] ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಮುದಾಯವು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ/ಬಹುವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಯು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ, ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಸಮಾನ ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಏಕವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಇರುವುದು ಅನೂರ್ಜಿತ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ದಾವೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ/ಬಹುವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಯ ಅದರ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಎರಡನೆಯ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಿಂದೂ ಪುರುಷರು ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ನಾಲ್ಕು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಕೋರಲಾಯಿತು. ಆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೆಂದರೆ ಸರಳಾ ಮುದ್ಗಲ್‌ v. ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ, AIR ೧೯೯೫ SC ೧೫೩, ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ, ಮೊದಲ ವಿವಾಹವನ್ನು ೧೯೫೪ರ ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕುಲ್‌ದೀಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ರವರು ಹಿಂದೆ ೧೯೪೫ರ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದರ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೀಗೆ ತೀರ್ಪು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು "ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಒಂದು ಪಕ್ಷದವರು ಮಹಮ್ಮದೀಯರಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುವಂತಹಾ ಒಂದು ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಫಿರ್ಯಾದಿಯು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕೊಡಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ಮಹಮ್ಮದೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಲ್ಲ; ಹಾಗೂ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಕಾನೂನು ಇಲ್ಲಿ ನಾಡಿನ ಕಾನೂನು ಕೂಡಾ ಅಲ್ಲ." ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಿಂಗ್‌ರವರ ಈ ತೀರ್ಪು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಂತಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಅವರು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದು "ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅನ್ವಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹಾ ಯಾವುದೇ ವೈವಾಹಿಕ ಕಾನೂನು ಇಲ್ಲ. ಶಾಸನೋಕ್ತ ಕಾನೂನಿನ ಹೊರತಾಗಿ ಒಂದು ವಿವಾಹದ ಮಾನ್ಯತೆಯು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೊಳಪಡುತ್ತವೆ." ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಅವರು "ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಕಟ್ಟಳೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿವಾಹವೊಂದನ್ನು ದಂಪತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಮತಾಂತರಗೊಂಡ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಅದಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಮತ್ತೊಂದು ಧರ್ಮದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಅನ್ವಯದಿಂದಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದೂ ತಿಳಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾ "ಏಕಪತ್ನಿತ್ವ/ಏಕವಿವಾಹವು ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕಾನೂನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದರಿಂದ, ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಹಿಂದೂ ಪತಿಯು ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನುಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ದಂಡನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ" ಎಂದಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಸಾಕಷ್ಟು ದೀರ್ಘವೆನಿಸುವಂತಹಾ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಅವರು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಅಗತ್ಯದ ಕುರಿತು ೨೦ ಬಾರಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. "ಇದುವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಗಳೂ ಸತತವಾಗಿ ೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ" ಎಂದು ನೀಡಿದ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ/ಟೀಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್‌ರವರು ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ತಮ್ಮ ಕರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯವರ V.N. ಖಾರೆಯವರ ಅಧೀನ ನಡೆದ ಜಾನ್‌ ವಾಲ್ಲಮಾಟ್ಟಮ್‌ V. ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ, AIR ೨೦೦೩ SC ೨೯೦೨, ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕರೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಟಿಪ್ಪಣಿ/ಷರಾದಲ್ಲಿ "೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರವು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಏರ್ಪಾಡನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಚಾರವು ತೀರ ವಿಷಾದಪಡುವಂತಹಾ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ನಾವು ಇಚ್ಛೆಪಡುತ್ತೇವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತು ಇನ್ನೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಸಮಂಜಸತೆಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕೀಕರಣದ ಉದ್ದೇಶದ ಈಡೇರಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು" ಎಂದು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರ್‌ ಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ]]ರವರು ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದ "ಈ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಕಾಲವು ಪಕ್ವಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ." ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತಾನಂತರದ ಭಾರತವು ತಾನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯ ನೆಹರೂರವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದಿಂದಲೇ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟಿರುವುದು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಆತನ ಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊಮ್ಮಗ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ೫೮ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ೩೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಅಷ್ಟೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಿರುವಾಗ, ನೆಹರೂರವರ ಪಕ್ಷವು ಭಾರತದ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ. ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದದ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿವಾದಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ಕರೆಗಳು ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿಗೊಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಶ್ನೆಯು "ಧರ್ಮಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ಉದ್ಯೋಗ/ಉದ್ಯಮ, ಧರ್ಮದ ಅನುಷ್ಠಾನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸರಣಗಳ ಹಕ್ಕು"ಗಳನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ೨೫ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವು ಅದೇ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೇ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಪಕ್ಷವಾದ ಶಿವ ಸೇನಾ ಪಕ್ಷವು ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ತಾನು ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಆದರೆ ಅಂತಹಾ ಯಾವುದೇ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲ ಮುಸಲ್ಮಾನ ನಾಯಕರುಗಳು ಇದನ್ನು "ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]]ದಂತಹಾ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ತು/ರ್ಚುಗೀಸರ]] ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯೊಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಗೋವಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದುದರ ಪರಿಣಾಮ ಇದಾಗಿದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾನೂನುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿತ್ತು. ಗೋವಾದ ಕಾನೂನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ ಮಾರ್ಗರೇಟ್‌ ಮಸ್ಕರೆನ್ಹಾಸ್‌ರು "ವಿವಾಹ, ವಿಚ್ಛೇದನ, ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪೌರ ಕಾನೂನುಗಳು ಬಹುತೇಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಾತಿ, ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಅಥವಾ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯ ತೋರುವಂತಹುದಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ೧೯೭೯ರ ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಇಡೀ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕರೆ ಕೇಳಿ ಬಂದರೂ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯವು ಆ ನಿಯಮದಿಂದ ಹೊರತಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಅರ್ಹವಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ೨೧ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೧೮ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ಮದುವೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವಂತೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾದ ಕಾನೂನು ಸಣ್ಣದೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ ೧೯೭೨ರ ಭಾರತೀಯ ಒಪ್ಪಂದ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಪುರುಷನು ತನ್ನ ೧೮ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಕರಾರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ಕಾನೂನಿನ ೧೯೭೮ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯು ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತದೆ. === ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯೆಡೆಗೆ === ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರುವ ಇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳವರು ಅಂತಹಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸಾಧ್ಯವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನಾಗಿ ತೋರಿದ್ದಾರೆ. ''ದ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಲಾ'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಟೆರೆನ್ಸ್‌ ಫರಿಯಾಸ್‌ರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ೧೯೬೧ರ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಶಾಸನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ "ಎರಡನೆಯ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾದ ಒಂದು ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಲಿಖಿತ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ" ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿಚಾರವೇನೆಂದರೆ ೧೯೪೭ರವರೆಗೆ ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳೆರಡೂ ತಮ್ಮ ಮುಸಲ್ಮಾನರನ್ನು ೧೯೩೭ರ ಷರೀಯತ್‌ ಕಾಯಿದೆಯ ಅನುಸಾರ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೧೯೬೧ರ ವೇಳೆಗೆ ಓರ್ವ ಮುಸಲ್ಮಾನ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತನ್ನ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದು, ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಸತ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಮುಷೀರ್‌ ಅಲ್‌-ಹಕ್‌ ಮತ್ತು ತಾಹೀರ್‌ ಮಹಮೂದ್‌ ಎಂಬ ಈರ್ವರು ಮುಸಲ್ಮಾನ ಲೇಖಕರು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ/ಬಹುವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿರುವ ಟ್ಯುನೀಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದ್ದಂತಹವು ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌]], ದಕ್ಷಿಣ ಯೆಮೆನ್‌ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪೂರ್‌]]ಗಳೆಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದವು, ಇರಾನ್‌ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದುಳಿದಿರಬಹುದಿತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳೆಲ್ಲದರ ಅಂತಿಮ ವಾದವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮುಸಲ್ಮಾನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾದರೆ, ಹಾಗೂ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾತ್ಯತೀತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಾದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಮುಸಲ್ಮಾನರೇಕೆ ಇನ್ನೂ ೧೯೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಈ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಲೇಖನಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದರ ಪರವಾಗಿರುವ ತಾಹೀರ್‌ ಮಹಮೂದ್‌ರಂತಹ ಮುಸಲ್ಮಾನ ವೈಚಾರಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎತ್ತಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜ/ಜುಮೀಯತ್‌ ಅಲ್‌‌-ಉಲಾಮಾ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಂಘಟನೆಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಬಲವಾಗಿ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ತರಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು. ಮುಷೀರ್‌-ಅಲ್‌/ಉಲ್‌-ಹಕ್‌ರವರು ''ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಇನ್ ಸೆಕ್ಯುಲರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳು, ಸೌಮ್ಯವಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ತೀವ್ರಗಾಮಿಗಳು ಎಂಬ ಮೂರು ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಪಾಳೆಯದಲ್ಲಿದ್ದವರೆಂದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಿ ಏಕರೂಪ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದವರು. ಫರಿಯಾಸ್‌ ಅವರನ್ನು "ಮುಸಲ್ಮಾನರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಂಗಡವು...ಬಹುತೇಕ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವರದ್ದು" ಎಂದು ಅವರನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕರ ಪಾಳಯದಲ್ಲಿ, ಷರಿಯಾ ಕಾನೂನು ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ಇಜ್ಮಾದ ಸಮ್ಮತಿಯಿದ್ದರೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದಂತಹುದು ಹಾಗೂ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾದಂತಹುದು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ A.A. ಫೈಜೀರಂತಹವರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಿತ್ತು. ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳು ಅಥವಾ 'ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣರು', ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಂತೆ, ಮುಷೀರ್‌ ಉಲ್‌-ಹಕ್‌ರ ವಾದಸರಣಿ ''ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಇನ್‌ ಸೆಕ್ಯುಲರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ'' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಹಾಗೆ ಟ್ಯುನೀಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ಅಥವಾ [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕ್‌]]ನಂತಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು "ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆಯ ಆಳುವವರಿಂದ ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ" ಹಾಗೂ "ಯಾವುದೇ ಮುಸಲ್ಮಾನ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಷರಿಯಾ ಮೂಲದ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆ ಇದುವರೆಗೆ ಇಲ್ಲ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ತರ್ಕಬದ್ಧ ವಾದಗಳ ನಂತರವೂ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಹ್‌ಮೂದ್‌ರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ''ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌‌ ಲಾ'' ಅನ್ನು ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದರೆ ಉಲ್‌-ಹಕ್‌ರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯನ್ನು ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ಮತ್ತೂ ಆಧುನಿಕ ಸ್ರೋತಗಳೆಂದರೆ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ''ದ ಮುಸಲ್ಮಾನ್ಸ್ ಆಫ್‌ ದಿ ಸಬ್‌ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್‌'' ಅಥವಾ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ''ದ ಮುಸ್ಲಿಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ'' ‌ ಎಂಬಂತಹಾ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಮಾರ್ಗವೇ ಈ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ ಜಾತ್ಯತೀತವಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಇತ್ತೀಚಿನ ತೀರ್ಪುಗಳ ದಾರಿಯನ್ನು ತುಳಿಯುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ. ಏಕರೂಪ ಸಂಹಿತೆಯ ಜಾರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕರೆಗಳು ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಷಾಹ್‌ ಬಾನೋ ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಂದ ನಂತರದ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಸೂಚನೆಗಳ ತರಹದ ಯಾವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಮುದಾಯವು ಈ ಏಕರೂಪ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕು ಬಹುತೇಕ ೬೦ ವರ್ಷಗಳಾದ ನಂತರ ಇದು ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿ ಹೋದ ಸಂಗತಿ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ತಳೆದಿರಬಹುದಾದುದೂ ಅಸಂಭವವೇನಲ್ಲ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದು ಈಗ ಇರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಅಂದರೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹಾಗೆ ಇರಬಹುದು, ೧೯೩೭ರ ಷರೀಯತ್‌ ಕಾಯಿದೆಯ ಕಾಲದ್ದಾಗಿ, ಆದರೆ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮುಹಮ್ಮದನ್‌ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಸಂಭವನೀಯವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವರು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದರೆ, ಏಕರೂಪ ಸಂಹಿತೆಯು ಜಾರಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಜನರು ಕೂಡಾ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಹಾಗೂ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಷಾಹ್‌ ಬಾನೋ ಪ್ರಕರಣವು ಅವರ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಎತ್ತರಿಸಿದ್ದರೂ, ಅದಿನ್ನೂ ದಶಕಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿದೆ. ಸುಧಾರಣಾವಾದಿಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ/ಬಹುವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಹಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನಾ ನಂತರ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೇ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವರುಗಳ ಮನೋಭಾವನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ತಕ್ಷಣವೇ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ/ಬಹುವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನದ ದಾವೆ ಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುಲಭವಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಪತಿಯಂದಿರು ತ್ರಯ ತಲಾಖ್‌ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಜೀವನಾಂಶದ ಪ್ರಮಾಣವು ಮುಸಲ್ಮಾನರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಎಷ್ಟಿದೆಯೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ, ಅವರು ಏನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದರೆ ೧೯೫೪ರ ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆಯು ಆ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗುವವರಿಗೆ ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಾಗಿರುವುದರ ಬದಲು ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕೆಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಲಿಲಿ ಥಾಮಸ್‌ರವರು ವಾದಿಸಿದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿರುವ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅನೇಕ 'ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗಿನ' ವಿಧಾನಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ಕೇವಲ ಪುರುಷರು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದಾದ ತಲಾಖ್‌‌ನ ರೂಪವೂ ಸೇರಿದೆ. ಇಲಾ ಎಂಬ ವಿಚ್ಛೇದನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಪುರುಷನು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳದಿರುವ ಶಪಥವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಝಿಹಾರ್‌ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವಾಗಿದ್ದು ಅದು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು 'ಬೆನ್ನು' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದು ಅದರ ಅಕ್ಷರಾರ್ಥವೆಂದರೆ, ಪತಿಯು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಬೆನ್ನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಬೆನ್ನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಅದು ನಿಷೇಧಿತ ಸಂಬಂಧವಾದುದರಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ವಿಚ್ಛೇದನ ಅಥವಾ ಖುಲಾ ಎಂಬುದು ಪತ್ನಿಯು ತನ್ನನ್ನು ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿತವಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪತಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ಇವೆಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಗಳು ಗಂಡನ ಆಣತಿಯಂತೆ ನಡೆಯುವಂತಹವಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ೧೯೩೯ರ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯು ದಾವೆ ಹಾಕಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ 'ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗಿನ'ವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ ಇವೆಲ್ಲಾ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗೆಗೆ ಕೂಡಾ ಅರಿವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಮುಸಲ್ಮಾನ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಷರಿಯಾ ಕಾನೂನುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಡೈವೋರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಮೆನ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ/ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅದರ ಲೇಖಕರು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ]] ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್‌]] ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ೪೪.೮೩%ರಷ್ಟು ಪೋಷಕರು ವಿವಾಹದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರಿಯರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=April 2009}} ಇಂತಹಾ ಬಹುಪಾಲು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಪುತ್ರಿಯರು ಇನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಹದಿ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇನ್ನೂ ಕಿರಿಯ ಅಂದರೆ ೧೦ ವರ್ಷದವರಷ್ಟೇ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನೇ ಆದರೂ, ಇದು ಏರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದ ವಿವಾಹಗಳು ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಅಪರೂಪವಲ್ಲದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಭಾರತ. ಇಂತಹಾ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದುದೆಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಢಿಗತ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಇಸ್ಲಾಮಿನ/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ೧೯೩೮ರ ಷರೀಯತ್‌ ಕಾನೂನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಇದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ವರದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂದರೆ ಮಾಹ್ರ್‌ ಅಲ್ಲ, ಮುಸಲ್ಮಾನ ಕಾನೂನಿನ ನೇರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ವರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಮಾಹ್ರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ತೀರಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಪುರುಷರು ಅದನ್ನು ವಿವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಗೆ ಕೊಡುವ ಯಾವ ಯೋಚನೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪತಿಯು 'ಖಾತರಿಯಾಗಿ' ತನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅಕಸ್ಮಾತ್‌ ವಿಚ್ಛೇದನವೇನಾದರೂ ನಡೆದರೆ, ಪತ್ನಿಯು ತನ್ನ ಮಾಹ್ರ್‌ಅನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಲಾಖ್‌ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದುದರ ನಂತರ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಮೂರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಪುರುಷರು ಕಾಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಂತಹಾ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ಕೇವಲ 'ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ' ಮುಂದೆ ಮಾತ್ರವೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಖಾಜಿಗಳು (ಮುಸಲ್ಮಾನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು) ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. Dr. ಸೈಯೆದ್‌ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಹಫೀಜ್‌ ಮೊಯಿನುದ್ದೀನ್‌ರು ತಮ್ಮ ವೆಸ್ಟ್‌ ಬೆಂಗಾಲೀ ಮುಸ್ಲಿಮ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ "ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿನ ವಿಚ್ಛೇದಿತ/ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರು ಶೋಚನೀಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ...ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಾಗೂ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ತುಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೂಡಾ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ...ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ತಲಾಖ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಖು/ಕುರಾನಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲತತ್ವಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗೆಗೆ ನಡೆಸಿದ ತಮ್ಮದೇ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಷಹೀದಾ ಲತೀಫ್‌ರು, ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಇದೇ ವಿಚಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಮೈನಾರಿಟಿ ರೈಟ್ಸ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಂತಹಾ (MRGI) ಉದಾರವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯದ ನೀತಿಗಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ ದೂಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಈ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯಗೊಳಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ದೂರುತ್ತಾ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. MRGI ಸಂಸ್ಥೆಯು "ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ CEDAW ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದುದು ಕುಟುಂಬವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅದಕ್ಕಿರುವ ಬದ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೊರಕಿರುವ ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತೀರಾ 'ಜನಾಂಗೀಯ'ವೆಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಎಂದು ಯಾವಾಗಲೂ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಪ್ರಕಾಶನವು "ಅವರ [ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ] ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಯಾವುದಾದರೂ ಇಸ್ಲಾಮೀಯ/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಕೂಡಾ ಹೊಣೆ ಹೊರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದೂ ಹೇಳಿ ಜಾರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹಾ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ BJP ಪಕ್ಷವು ಹೊಣೆಯಾಗಿದ್ದು "ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ರಾಜಕೀಯದೊಂದಿಗಿರುವ ಸಂಪರ್ಕ ಉಂಟಾಗಲು ಅದೇ ಕಾರಣ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮವು ಭಾರತದ ಜಾತ್ಯತೀತ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಂದಿಟ್ಟಿದೆ." ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, "ಬಲಪಂಥೀಯ ಪ್ರಭುತ್ವವು ತನ್ನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರತ್ವದೊಂದಿಗೆ...ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗೆಗಿನ ಅದರ ನಿಲುವುಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೇಡನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ." ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರರ ನಿಲುವುಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮೂಲದವರ ನಿಲುವುಗಳು ಸುಸ್ಪಷ್ಟ. ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗೆಗೆ ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಬಲಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ, ಆದರೆ ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಮಾಡದಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ "ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನಕಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು" ಕರೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. 'ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಪಿತಾಮಹ'ರಾದ, Dr. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ರವರು, ೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದ ಹಾಗೂ ಏಕರೂಪ ಸಂಹಿತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅದು ನೀಡುವ ಕರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಸತ್ತು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಧಿ/ಕಟ್ಟಳೆ/ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಇಂತಹಾ ಸಂಹಿತೆಯು ಕೇವಲ ಅದಕ್ಕೆ ತಾವು ಬದ್ಧರಾಗಿರಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ, ಅಂದರೆ ಈ ಪ್ರಕಾರ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಹಿತೆಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿರತಕ್ಕದ್ದು ಎಂದು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಖಂಡಿತಾ ಸಾಧ್ಯ" ಎಂದು ಅವಲೋಕಿಸಿದ್ದರು. Dr. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ರವರು ಸರ್ಕಾರವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವಂತಹಾ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವರು "ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಮುದಾಯವು ದಂಗೆಯೇಳುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಾರದು" ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ೫೦೦,೦೦೦ ಮಂದಿ ಭಾರತೀಯರು ಮರಣಿಸಿದ್ದ, ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೋಮು ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ಭೀತಿಗೊಂಡಿದ್ದ Dr. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ರವರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ, ೪೪ನೆಯ ವಿಧಿ/ಪರಿಚ್ಛೇದವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತೋರ್ವ ಜೀನರಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದ್ದ ನೆಹರೂರವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ಭಾರತವನ್ನು 'ಜಾತ್ಯತೀತ' ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವಲೋಕಿಸಿ, ಅವರು "'ಜಾತ್ಯತೀತ' ಎಂಬ ಪದವು, ಬಹುಶಃ ಅಂತಹಾ ಸಂತೋಷದಾಯಕವಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೂ ನಾವು ಅದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸೋಣ. ಆ ಪದದ ವಾಸ್ತವಾರ್ಥ ಏನು? ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡದಿರುವ ಸಮಾಜ ಎಂದು ಖಂಡಿತಾ ಅದರ ಅರ್ಥವಾಗಿರಲಾರದು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥ" ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ, ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, Dr. S. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್‌ರವರು, "ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಅದ್ವಿತೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿಯೇ ಅಸಾಂಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಇದುವರೆಗೂ ಪರಿಹರಿಸದೇ ಉಳಿದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಇದು ಉಳಿದಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ವಿಭಿನ್ನವಾದ, ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ, ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮುಸಲ್ಮಾನರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರಬಹುದಾದ ಅಂತರ್ನಿಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗವು ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರವು ತನ್ನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಶಾಸನಗಳ ಮೂಲಕ ತೊಡೆದುಹಾಕಿತು. ಇತರೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾನಕಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ವಾಹಿನಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಲಭೆ ಹಾಗೂ ದಂಗೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ, ಸರ್ಕಾರವು ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ನೆನೆಗುದಿಗೆ ತಳ್ಳಿತು, ಇದು ೧೯೩೦ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಅನೇಕ ಪರಂಪರಾಗತ ವಾಡಿಕೆಗಳ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೇರಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತಾನಂತರದ ಸರ್ಕಾರವು ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿತ್ತು. ಅದು ತನ್ನ ೫೦ ದಶಲಕ್ಷ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳಾ ನಾಗರಿಕರ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಉದಾರತಾವಾದಿಗಳು ಎಂಬ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪರವಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅದೇ ಜನರು, ಏಕರೂಪ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹರಿಯಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಬಲಪಂಥೀಯರು ಆ ವಿಚಾರವನ್ನು ಗೊಂದಲಮಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು "ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಒಳಸಂಚು" ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ತುಳಿಯಲು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪಿತೂರಿ ಎಂದು ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಟ್ಟಾ ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹವರು ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗೆಗೆ ಕಾಳಜಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೇ "ಕುಟಿಲತೆಯ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ"ವಾದ ವಿಚಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|reason=April2009|date=April 2009}} ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ತುಷ್ಟೀಕರಿಸುವ ರಾಜನೀತಿಯು ಬಲಪಂಥೀಯರು ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನೇರ ತಪಿತಸ್ಥವಾಗಿದೆ. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ೧೯೮೫ರಷ್ಟು ತಡವಾಗಿಯಾದರೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು Dr. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ರವರು ಕೂಡಾ ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ತರಲು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ವಾಜಪೇಯಿ ಹಾಗೂ BJP ಪಕ್ಷದವರಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. BJP ಪಕ್ಷವು ಈಗ ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಭಾರತವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ 'ಹಿಂದಿ ವಲಯ'ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇಸ್ಲಾಮೀಯ/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಕಾನೂನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೮೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದಿಂದ ವರ್ಧಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಜಾತ್ಯತೀತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಮೂಹದ ಉದಯವು ಇಸ್ಲಾಮೀಯ/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಮಸೀದಿ ಹಾಗೂ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪಾಲನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿರಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಂತುಷ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ತನ್ನ ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೂಟಾಟಿಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೂಲಕ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಗೊಂದಲಮಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯದವರು ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಕಾಯಬೇಕಾಯಿತಷ್ಟೇ. ಇಂದು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿವೆ, ಹಾಗೂ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಅದರ ನಿರಾಕರಣವು ಅದಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ/ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸರಳವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಬಹುದಾದ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶರಣ ಇಸ್ಲಾಮೀ/ಮಹಮ್ಮದೀಯರು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹೊರತಾದ, ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ನೀತಿಯ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳಾದ ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರವಾದಿ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ/ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ರ್ರ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ಸ್‌ನಂತಹಾ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಹಲವು ಜನರಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.[https://web.archive.org/web/20121019193543/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-20888777_ITM] == ವಿವಾದ == ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಎರಡು ಆಲೋಚನಾ ಪಥಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ: # ಈ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕಾನೂನುಗಳು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳು ವಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ವಿವಾಹವಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು, ಆದರೆ ಹಿಂದೂಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಅದನ್ನೇ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು ನಿರರ್ಥಕ. ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. # ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ. ಅನೇಕ ಉದಾರವಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ. === ಅನುದಾನಗಳು === ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ಮೆಕ್ಕಾಗೆ ಹೋಗುವ ಒಂದು ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಯಾತ್ರೆಯಾದ ಹಜ್‌ಗೆ ಹೋಗಲು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು (ಮದ್ರಸಾಗಳು) ನಡೆಸಲು ಅನುದಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ಹಜ್‌ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಲು ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನದೇ ಸರ್ಕಾರೀ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಯಾನ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ನೀಡುವ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದಿಂದ ಅನುದಾನವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಹಿಂದೂಗಳು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಇಂತಹಾ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಷಾಹ್‌ ಬಾನೋ ಮೊಕದ್ದಮೆ === ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ ಮಣಿದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುವ/ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವ [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ|ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿ]] ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಹಿಂದುತ್ವದ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು. ಷರೀಯತ್‌ನ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದ ಹೀಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾದ ಕಾನೂನುಗಳು ಈ ಹಿಂದೆ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜೀವ್‌‌ ಗಾಂಧಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರೀ ಬೆಲೆಯನ್ನೇ ತೆರಬೇಕಾಯಿತು. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == *[[ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ]] *[[ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ]] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== *[http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/17/445362.html ಆಕಾರ್‌ ಪಟೇಲ್;ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕು;17 Oct, 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018092003/http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/17/445362.html |date=2016-10-18 }} *[https://www.prajavani.net/op-ed/opinion/hindus-were-also-opposed-bill-559376.html ಕಿಂದೂಗಳೂ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು] *[https://www.prajavani.net/op-ed/opinion/silly-coments-559155.html ತೂಕತಪ್ಪಿದ ಟೀಕೆ ಸರಿಯಲ್ಲ.] *[https://www.prajavani.net/op-ed/readers-letter/readers-letter-559385.html ನೆಹರೂ ಅಪ್ರತಿಮ ಮೇಧಾವಿ; ಕೆಎಸ್‍.ಭಗವಾನ್ ಬೆಂಗಳೂರು.;೨೫-೭-೨೦೧೮] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಅಕ್ಬರ್‌, M.J. ದ ಷೇಡ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ವಾರ್ಡ್ಸ್‌ : ಜಿಹಾದ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌ ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ & ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ. ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, ೨೦೦೨. * [http://www.wluml.org/english/pubs/pdf/occpaper/OCP-07.pdf ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌ A. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಲಾ ಅಂಡ್‌ ದ ಕಾಲೋನಿಯಲ್‌ ಎನ್‌‌ಕೌಂಟರ್‌‌ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090429174400/http://www.wluml.org/english/pubs/pdf/occpaper/OCP-07.pdf |date=2009-04-29 }} ಜೂನ್ ೧೯೯೬. ಪಡೆದಿದ್ದು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦, ೨೦೦೫. * [http://www.law.emory.edu/IFL/cases/India.htm ಪಡೆದಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ್‌ 14, 2005 ಬಿಲಿಮೋರಿಯಾ, ಪುರುಷೋತ್ತಮ್‌. ][http://www.law.emory.edu/IFL/cases/India.htm ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಲಾ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ : ಕಾಲೋನಿಯಲ್‌ ಲೆಗಸಿ ಅಂಡ್‌ ಕರೆಂಟ್‌ ಡಿಬೇಟ್ಸ್‌]. * ಚಂದ್ರ, ಬಿಪನ್‌. ಇಂಡಿಯಾ ಆಫ್ಟರ್‌ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ೧೯೪೭–೨೦೦೦. ನವ ದೆಹಲಿ ೨೦೦೦. * [http://www.indiatogether.org/women/articles/veil0802.htm ದಿ/ಡಿವರಾಜ್, ರಣಜಿತ್‌/ರಂಜೀತ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140723235102/http://indiatogether.org/women/articles/veil0802.htm |date=2014-07-23 }}[http://www.indiatogether.org/women/articles/veil0802.htm ಫೈಟಿಂಗ್‌ ದ ವೇಯ್ಲ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140723235102/http://indiatogether.org/women/articles/veil0802.htm |date=2014-07-23 }}. ಮಾರ್ಚ್ ೧೪, ೨೦೦೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೨. * [http://www.colaco.net/1/CarmoFamLawsGoa.htm D'ಸೋಜಾ, ಕಾರ್ಮೋ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110527205934/http://www.colaco.net/1/CarmoFamLawsGoa.htm |date=2011-05-27 }}[http://www.colaco.net/1/CarmoFamLawsGoa.htm ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಲಾಸ್ ಆಫ್‌ ಗೋವಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110527205934/http://www.colaco.net/1/CarmoFamLawsGoa.htm |date=2011-05-27 }}. ಪಡೆದಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೬, ೨೦೦೫ರಂದು. * ಎಂಜಿನಿಯರ್‌, ಅಸ್ಗರ್‌ ಅಲಿ. ದ ಷಾಹ್‌ ಬಾನೋ ಕೇಸ್. ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ೧೯೮೭. * - [http://ecumene.orgIIScsss39.htm ಸೆಕ್ಯುಲರ್‌ ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟಿವ್‌.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://ecumene.orgIIScsss39.htm ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಮೆನ್ಸ್‌ ಮೇಂಟೆನೆನ್ಸ್‌‌-ಸಮ್‌ ನ್ಯೂ ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಮಾರ್ಚ್ ೧೫, ೨೦೦೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಜುಲೈ ೧೬, ೨೦೦೦. * ಫರ್ಗ್ಯೂಸನ್‌, ನಿಯಾಲ್‌. ಎಂಪೈರ್. ಲಂಡನ್ ೨೦೦೩. * [http://www.swordoftruth.comswordoftrutharchives/byauthor/aghosh/aftmwii.html ಘೋಷ್‌, A. ಅಲಿಮನಿ ಫಾರ್‌ ಟಲಾಖ್‌ಡ್‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಮೆನ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಪಡೆದಿದ್ದು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೬, ೨೦೦೫. * ಹಕ್‌, ಮುಷೀರ್‌ ಉಲ್‌. ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಇನ್‌ ಸೆಕ್ಯುಲರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ. ಸಿಮ್ಲಾ ೧೯೭೨. * ಇಮಾಮ್‌, ಝಾಫರ್‌‌(ed). ದ ಮುಸಲ್ಮಾನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸಬ್‌ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್‌. ಸಮ್‌ ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್‌ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ರಿಫಾರ್ಮ್‌ ಲೇಖಕ ಮುಷೀರಲ್‌ ಹಸನ್‌. ಲಾಹೋರ್‌, ೧೯೮೦. * ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌, ಪಾಲ್‌(ed). ದ ಮುಸ್ಲಿಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ. ದ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಲಾ ಲೇಖಕ ಟೆರೆನ್ಸ್‌ ಫರಿಯಾಸ್‌. ನವ ದೆಹಲಿ ೧೯೮೮. * ಜೈನ್‌, M.P. ಔಟ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಲೀಗಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ. ಲಂಡನ್, ೧೯೬೬. * ಕಾಜಿ/ಝಿ, ಸೀಮಾ. ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಮೆನ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ. ಲಂಡನ್, ೧೯೯೯. * ಕೀ, ಜಾನ್. ಇಂಡಿಯಾ: A ಹಿಸ್ಟರಿ. ಲಂಡನ್‌‌, ೨೦೦೦. * [http://www.legalservicesindia.com/articles/rfs.htm ಕುಕರ್ನಿ/ರ್ಣಿ, ಗೌಲಿ. ][http://www.legalservicesindia.com/articles/rfs.htm ಸೊಸೈಟಿಸ್‌ ಲಾ ಕಾಲೇಜ್‌. ] ಪುಣೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೧೪, ೨೦೦೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. * [http://iupress.indiana.edu/textnet/0-253-33990-1/0253108683.htm ಲಾರ್ಸನ್‌, ಗೆರಾಲ್ಡ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041230105625/http://iupress.indiana.edu/textnet/0-253-33990-1/0253108683.htm |date=2004-12-30 }}[http://iupress.indiana.edu/textnet/0-253-33990-1/0253108683.htm ರಿಲಿಜನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಲಾ ಇನ್‌ ಸೆಕ್ಯುಲರ್‌‌ ಇಂಡಿಯಾ : A ಕಾಲ್‌ ಟು ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041230105625/http://iupress.indiana.edu/textnet/0-253-33990-1/0253108683.htm |date=2004-12-30 }}[http://iupress.indiana.edu/textnet/0-253-33990-1/0253108683.htm 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041230105625/http://iupress.indiana.edu/textnet/0-253-33990-1/0253108683.htm |date=2004-12-30 }}. * ಲತೀಫ್‌, ಷಹೀದಾ. ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಮೆನ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ : ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ರಿಯಾಲಿಟೀಸ್‌. ನವ ದೆಹಲಿ, ೧೯೯೦. * ಲತೀಫ್‌, ಸೈಯೆದ್‌ ಅಬ್ದುಲ್‌. ದ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್‌‌‌ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ. ಮುಂಬಯಿ, ೧೯೩೯. * ಮಹಮೂದ್‌, ತಾಹೀರ್‌. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಲಾ : ರೋಲ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಇನ್‌ ದ ಸಬ್‌ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್‌. ನವ ದೆಹಲಿ, ೧೯೭೭. * ಮಚಂದಾ/ಡಾ, S. C. ದ ಲಾ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡೈವೊರ್ಸ್. ಅಲಹಾಬಾದ್‌‌, ೧೯೭೩. * [http://mmascgoa.tripod.com/id12.html ಮಸ್ಕರೇನ್ಹಸ್, ಮಾರ್ಗರೇಟ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717103124/http://mmascgoa.tripod.com/id12.html |date=2011-07-17 }}[http://mmascgoa.tripod.com/id12.html ಲೀಗಲ್‌ ಲೆಗಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717103124/http://mmascgoa.tripod.com/id12.html |date=2011-07-17 }}. ೨೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. * ಮೊಯಿನುದ್ದೀನ್‌, S.A.H. ಡೈವೋರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಮೆನ್‌. ಜೈಪುರ್‌, ೨೦೦೦. * ರಾಜು, M.P. ಯೂನಿಫಾರ್ಮ್‌ ಸಿವಿಲ್‌ ಕೋಡ್‌ : A ಮಿರಾಜ್‌? ದೆಹಲಿ ೨೦೦೩. * [http://www.hvk.orgarticles0900124.html ರಾಥೊ, ಸರ್‌ ಬಿಪಿನ್‌ ಬಹಿರಾ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.hvk.orgarticles0900124.html ಯೂನಿಫಾರ್ಮ್‌ ಸಿವಿಲ್‌ ಕೋಡ್‌, ಎ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಪಡೆದಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ್‌ ೬, ೨೦೦೫ರಂದು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೦ರಿಂದ. * [http://www.Shivsena.org ಶಿವ ಸೇನಾ ಅಟ್‌ ಎ ಗ್ಲಾನ್ಸ್‌. ][http://www.Shivsena.org ಶಿವ ಸೇನಾ ಪಕ್ಷದ ಜಾಲತಾಣ]. * [http://www.shaadi.com/wedding/legal/legal/050119-qa-legalities-muslimmarriage.php ಷಾದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.shaadi.com/wedding/legal/legal/050119-qa-legalities-muslimmarriage.php ಲೀಗಲ್‌ ಇಷ್ಯೂಸ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಪಡೆದಿದ್ದು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦, ೨೦೦೫. * ಷಕೀರ್‌, ಮೊಯಿನ್‌. ದ ಸೆಕ್ಯುಲರೈಸೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಬಿಹೇವಿಯರ್‌. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ೧೯೭೩. * ಟ್ಯಾಬ್ಜಿ, ಫೈಜ್‌ B.ಮುಹಮ್ಮದನ್‌ ಲಾ. ಮುಂಬಯಿ, ೧೯೪೦. * [https://www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/cedaw.htm ಯುನೈಟೆಡ್‌ ನೇಷನ್ಸ್ : ಡಿವಿಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ದ ಅಡ್‌ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ವಿಮೆನ್‌. ][https://www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/cedaw.htm CEDAW]. ಪಡೆದಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೩, ೨೦೦೫ರಂದು. * [http://indiacode.nic.in/coiweb/welcome.html ಗವರ್ನಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ. ] ಕಾನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಪಡೆದಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೪, ೨೦೦೫ರಂದು. * ವರ್ಮಾ, B.R. ಕಮೆಂಟರೀಸ್‌‌ ಆನ್‌ ಮೊಹಮ್ಮದನ್‌ ಲಾ. ಅಲಹಾಬಾದ್‌‌, ೨೦೦೨. * [http://ecumene.org/IIS/csss39.htm ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಅಂಡ್‌ ಸೆಕ್ಯುಲರಿಸಮ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719051023/http://ecumene.org/IIS/csss39.htm |date=2011-07-19 }}[http://ecumene.org/IIS/csss39.htm ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಮೆನ್ಸ್ ಮೇಂಟೆನೆನ್ಸ್‌ ಸಮ್‌ ನ್ಯೂ ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719051023/http://ecumene.org/IIS/csss39.htm |date=2011-07-19 }}. ಜುಲೈ ೧೬–೩೧, ೨೦೦೦. ಮಾರ್ಚ್ ೨೭, ೨೦೦೫ರಂದು ಪಡೆದಿದ್ದು. * [http://www.madhoo.com/archives/000815.php ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಲಾ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]. ಪಡೆದಿದ್ದು ಫೆಬ್ರವರಿ ೭, ೨೦೦೫ರಂದು. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ ೭, ೨೦೦೨ರಂದು. * [https://web.archive.org/web/20021105073020/http://www.geocities.com/WestHollywood/Park/6443/Polygamy/india.html ದ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ. ಎಂಡ್‌ ಪಾಲಿಗಾಮಿ, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವುಮನ್‌ ಪ್ಲೀಡ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ SC. 12 ಮೇ 2001]. ಪಡೆದಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೪, ೨೦೦೫ರಂದು. * [http://www.bjp.org/philo.htm BJP ಪಕ್ಷದ ಜಾಲಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314162545/http://www.bjp.org/philo.htm |date=2012-03-14 }}. ಮಾರ್ಚ್ ೨೫, ೨೦೦೫ರಂದು ಪಡೆದಿದ್ದು. * [http://www.islamicvoice.com/july.2000/law.htm ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌ (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ) ಆನ್‌ಲೈನ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604015051/http://www.islamicvoice.com/july.2000/law.htm |date=2011-06-04 }}[http://www.islamicvoice.com/july.2000/law.htm ಜೂನ್ 2000. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604015051/http://www.islamicvoice.com/july.2000/law.htm |date=2011-06-04 }}[http://www.islamicvoice.com/july.2000/law.htm ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಮೆನ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಲಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604015051/http://www.islamicvoice.com/july.2000/law.htm |date=2011-06-04 }}. ೨೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. * ಮುಖ್ತಾರ್‌ ಅಬ್ಬಾಸ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನ, BJP ಪಕ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಕ್ತಾರ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೦, ೨೦೦೫. ನವ ದೆಹಲಿ. ಭಾರತ * [http://www.indiatogether.org/women/articles/veil0802.htm ಫೈಟಿಂಗ್‌ ದ ವೇಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140723235102/http://indiatogether.org/women/articles/veil0802.htm |date=2014-07-23 }}. ಮಾರ್ಚ್ ೨೭, ೨೦೦೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. * [https://web.archive.org/web/20091027121331/http://geocities.com/india_pil/sarla_m1.htm ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ ಲಾ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್‌‌]. ೨೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{More footnotes|date=June 2009}} {{refs|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://in.rediff.com/news/ucc.htm ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3530608.stm ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮಹಿಳೆಯರು ತಕ್ಷಣಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ (BBC)] {{DEFAULTSORT:Uniform Civil Code Of India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ನಾಗರಿಕ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] 00vrgc8n23wndf20yk4n4r12ddoznap 0 29671 1375322 1341972 2026-06-18T20:22:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375322 wikitext text/x-wiki {{About|the town}} {{infobox UK place |country = Wales |static_image = [[File:Conwy Castle and Bridges.jpg|240px]] |static_image_caption = <small>Conwy Castle and the bridges</small> |welsh_name= |constituency_welsh_assembly= [[Aberconwy (National Assembly for Wales constituency)|Aberconwy]] |official_name= Conwy | population = 14,208 | population_ref = ''(2001)'' |latitude= 53.28 |longitude= -3.83 |unitary_wales= [[Conwy (county borough)|Conwy]] |community_wales= Conwy |lieutenancy_wales= [[Clwyd]] |constituency_westminster= [[Aberconwy (UK Parliament constituency)|Aberconwy]] |post_town= CONWY |postcode_district = LL32/LL31 |postcode_area= LL |dial_code= 01492 |os_grid_reference= SH775775 }} '''ಕಾನ್ವಿ''' (ಈ ಹಿಂದೆ [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್]]ನಲ್ಲಿ ''ಕಾನ್ವೆ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಎನ್ನುವುದು ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ವೇಲ್ಸ್ನ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನ್ವಿ ಕಂಟ್ರಿ ಬೋರೋಹ್ನಲ್ಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ. ಕಾನ್ವಿ ನದಿತೀರದಾದ್ಯಂತ ಡೆಗನ್ವೇಗೆ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ಪಟ್ಟಣವು ಈ ಹಿಂದೆ ಗ್ವೇನೆಡ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಕೆರ್ನಾರ್‌ಫೋನ್‌ಶೈರ್ನಲ್ಲಿತ್ತು. ಕಾನ್ವಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೪,೨೦೮ ಆಗಿದೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಲಾಂಡುಡ್ನೋ ಮತ್ತು ಡೆಗನ್ವೇದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. (ಸ್ವತಃ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು ೪೦೦೦ ದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿದೆ).<ref>{{Cite web |url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/viewFullDataset.do?instanceSelection=03070&productId=779&$ph=60_61&datasetInstanceId=3070&startColumn=1&numberOfColumns=8&containerAreaId=790561 |title=ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿ : ''ಜನಗಣತಿ 2001 : ಪಾರಿಶ್ ಹೆಡ್‌ಕೌಂಟ್ಸ್ : ಕಾನ್ವಿ'' |access-date=2021-08-09 |archive-date=2014-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129043343/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/viewFullDataset.do?instanceSelection=03070&productId=779&$ph=60_61&datasetInstanceId=3070&startColumn=1&numberOfColumns=8&containerAreaId=790561 |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್ ತೀರದ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. [[File:Conwy walled town.jpg|thumb|left|240px|ಗೋಪುರಗಳೊಂದರ ಮೂಲಕ ನೋಡಿದಾಗ ಮೂಲ ಗೋಡೆಯ ಪಟ್ಟಣದ ಒಂದು ನೋಟ. ಕಾನ್ವಿ ಕೋಟೆಯು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ, ತೂಗು ಸೇತುವೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.]] ಕಾನ್ವಿ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ೧೨೮೩ ಮತ್ತು ೧೨೮೯ ರ ನಡುವೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಎಡ್ವರ್ಡ್ I ಅವರ ಸೂಚನೆಯಂತೆ, ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಅವರ ವಿಜಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಾನ್ವಿಯು ಲಿವೆಲಿನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅಬೆರ್‌ಕಾನ್ವಿ ಅಬ್ಬೇಯ ಮೂಲ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತುಕಡಿಗಳು ಅಬ್ಬೇ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ಕಾನ್ವೆ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಮೇನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಿಷ್ ಚರ್ಚ್ ಇನ್ನೂ ಸಹ ಮೂಲ ಅಬ್ಬೆ ಚರ್ಚ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಸಾಹತುಗಾರರಿಗೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ವೆಲ್ಶ್‌ನವರಿಗೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು. ನದೀಮುಖದಾದ್ಯಂತ ಬಾಡಿಸ್‌ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಹಾಲ್ ಇದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮಧ್ಯಯುಗದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನಂತರ ಕಾನ್ವಿ ಕೋಟೆಗಾಗಿ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕಾನ್ವಿಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಂತಹ ಇತರ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ದಾಟುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಥಾಮಸ್ ಟೆಲ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಾನ್ವಿ ತೂಗು ಸೇತುವೆಯನ್ನು ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಕೋಟೆಯ ಮುಂದಿನ ಕಾನ್ವಿ ನದಿಯವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಸಣ್ಣ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ಟೆಲ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರು ಸೇತುವೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಸೇತುವೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಟೋಲ್-ಕೀಪರ್ ಅವರ ಮನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ರಸ್ಟ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಸೇತುವೆಯಾದ ಕಾನ್ವಿ ರೈಲ್ವೇ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಚೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಹಾಲಿಹೆಡ್ ರೈಲ್ವೆಗಾಗಿ ೧೮೪೯ ರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್‌ಸನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಪಟ್ಟಣದ ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಇರುವಂತಹ ಸ್ಟೇಶನ್ ಜೊತೆಗೆ ನಾರ್ತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಸೇತುವೆಯು ಇನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಸೇತುವೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ನದಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ A೫೫ ರಸ್ತೆಯು ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ೧೯೮೬ ಮತ್ತು ೧೯೯೧ ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪೆನ್‌ಮಾಯೆನ್ಮಾರ್ಗೆ ಹಳೆಯ ಪರ್ವತದ ರಸ್ತೆಯು ಕಾನ್ವಿ ಪರ್ವತದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಸಿಚ್ನಾಂಟ್ ಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. [[File:Conwywalls.JPG|left|thumb|240px|ಕಾನ್ವಿ ಪಟ್ಟಣದ ಗೋಡೆಗಳು]] ಅಬೆರ್‌ಕನ್ವಿ ಹೌಸ್ ಅನ್ನೂ ಸಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಕಾನ್ವಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕಾನ್ವಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೈನ್ ಕುಟುಂಬವು ೧೫೭೬ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ ಮಾರ್ ಎನ್ನುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಗಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸೊಗಸಾದ ಮನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಇದರ ಮೂಲ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ನೋಟವು ಬರುವಂತೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ಯಾಡ್ವ್ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.conwy.com/plasmawr.html ಪ್ಲಾಸ್ ಮೌರ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]</ref> ಕಾನ್ವಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಕಾನ್ವಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚರ್ಚ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಕಾನ್ವಿಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡವು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣದ ಗೋಡೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಲೆವೆಲ್ಲಿನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ಸ್ ಲಿಸ್ [ಕೋರ್ಟ್ ಹೌಸ್]ನ ಒಂದು ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಗೋಪುರವನ್ನು ಗೋಡೆಯಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಮಾನಿನಾಕಾರದ ಗೋಪುರದೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲಾ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ, ಸರಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವೆಲ್ಶ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೪ ಕಿಟಕಿಗಳ ರಂಧ್ರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪಟ್ಟಣದ ಇತರ ಗೋಡೆಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಯಾವುದೇ ಲಿಸ್ ಅವರ ಅತೀ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುರುಹು ಆಗಿದೆ. ಮನೆಯು ೩.೦೫ ಮೀಟರುಗಳು x ೧.೮ ಮೀಟರುಗಳ ವಿಸ್ತಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದರು ಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಚಿಕ್ಕ ಮನೆಯಾಗಿ ಗಿನ್ನಿಸ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ೧೯೦೦ ರವರೆಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಜನರು ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು (ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವೊಂದು ಸಹ ವಾಸಿಸುತ್ತಿತ್ತು ), ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕರನ್ನು (೬&nbsp;ಅಡಿಯ ಮೀನುಗಾರ – ರಾಬರ್ಟ್ ಜೋನ್ಸ್) ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೊರ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಲು ಕೂಡ ಕೊಠಡಿಯು ಅತೀ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಮನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಅವರ ಸಂತತಿಯವರ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಶುಲ್ಕದೊಂದಿಗೆ ನೀವು ಕೂಡ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಸಂಚರಿಸಬಹುದು. [[File:The Smallest House in Great Britain.jpg|thumb|right|ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅತೀ ಚಿಕ್ಕ ಮನೆ.]] ನದೀಮುಖದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜವುಗು ಭೂ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಕಾನ್ವಿ ಮೋರ್ಫಾವು ಬಹುಶಃ ವೇಲ್ಶ್‌ನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಆಡಲಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಯೇ ಹ್ಯೂ ಐಯೋರಿಸ್ ಹ್ಯೂಸ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ತದನಂತರ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಆಪರೇಶನ್ ಓವರ್‌ಲಾರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ತೇಲುವ ಮುಲ್ಬೆರಿ ಬಂದರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[File:Conwymap1947.png|thumb|left|1947 ರಿಂದ ಕಾನ್ವಿಯ ನಕ್ಷೆ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== {{Commons category|Conwy (town)}} * {{dmoz|/Regional/Europe/United_Kingdom/Wales/Conwy_County_Borough/Conwy/|Conwy}} * [http://www.greatorme.org.uk/conwy.html ಕಾನ್ವಿ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡುಡ್ನೋ ಸಂಪರ್ಕಗಳು] * [http://www.greatorme.org.uk/sychnant.html ಸಿಂಚಾಂಟ್ ಪಾಸ್] * [https://web.archive.org/web/20120124010641/http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/conwy/ ಬಿಬಿಸಿ ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟ್ ವೇಲ್ಸ್: ಕಾನ್ವಿ] * {{Structurae|id=s0009179|title=Conwy Tunnel}} * [http://www.gtj.org.uk/en/item1/11294 ಕಾನ್ವಿಯ ವೈಮಾನಿಕ ಚಿತ್ರ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.nwcc.info ನಾರ್ತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರೂಸಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್] * [http://www.conwyriverfestival.org/ ಕಾನ್ವಿ ರಿವರ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್] * [http://www.geograph.org.uk/search.php?i=3487805 www.geograph.co.uk : ಕಾನ್ವಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಚಿತ್ರಗಳು] * [http://www.visitconwytown.co.uk/ ಅಧಿಕೃತ ಕಾನ್ವಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Conwy}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾನ್ವಿ ದೇಶದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] 2j3ih4fttx8dh3kihuv76ybkur56v1y 0 29720 1375338 1343310 2026-06-19T00:54:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375338 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |Name = Katy Perry |Img = Katy Perry UNICEF 2012.jpg |Img_capt = |Img_size = |Birth_name = Katheryn Elizabeth Hudson |Background = solo_singer |Born = {{Birth date and age|mf=yes|1984|10|25}}<br/>[[Santa Barbara, California]],<br/>United States |Instrument = [[Singing|Vocals]], [[guitar]], [[piano]] |Genre = [[Pop music|Pop]], [[pop rock]], [[dance-pop]], [[electropop]], [[europop]], [[Contemporary Christian music|CCM]] (early) |Occupation = [[Singer-songwriter]], [[actor|actress]] |Influences = [[Alanis Morissette]], [[Joe Beck]], [[Pat Benatar]], [[Joan Jett]], [[Shirley Manson]] |Years_active = ೨೦೦೧–present |Label = [[Red Hill Records|Red Hill]], [[Island Records|Island]], [[Columbia Records|Columbia]], [[Capitol Records|Capitol]] |URL = {{URL|katyperry.com}}<br/><br/>Katy Perry's signature }} '''ಕೇಟಿ ಪೆರಿ''' (ಜನ್ಮನಾಮ '''ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ಎಲಿಝಬೆತ್ ಹಡ್ಸನ್''' ; ಜನನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೫, ೧೯೮೪) ಅಮೆರಿಕದ ಗೀತರಚನಕಾರ್ತಿ, ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ನಟಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾಂತಾ ಬಾರ್ಬರಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಮಾತಾಪಿತೃಗಳ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಪೆರಿ ಕೇವಲ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳುತ್ತಾ ಬೆಳೆದರು ಹಾಗೂ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಫ್ರೆಷ್ ಮನ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ (ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ) GED ಸಂಪಾದಿಸಿ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹೊರಟರು. ಕೇಟಿ ಹಡ್ಸನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವನಾಮ-ಸೀರ್ಷಿಕೆ ಹೊತ್ತ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರ; ಆ ರೆಕಾರ್ಡ್ ನ ಲೇಬಲ್ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಈ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ವಿಫಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ನಂತರ ದ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಎಂಬ ನಿರ್ಮಾಪಕ ತಂಡದೊಡಗೂಡಿ ಒಂದು ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಹೊರತಂದರು ಹಾಗೂ ೨೦೦೪-೫ ರಿಂದ ಏಕಗಾಯಕಿ ಆಲ್ಬಂನ ಬಹುವಂಶವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಈ ಎರಡೂ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ಲೋಕಾರ್ಪಣವಾಗಲಿಲ್ಲ. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಗ್ರೂಪ್ ನೊಡನೆ ಕರಾರಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೆಯ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಲೇಬಲ್ ಅನ್ನು ಹೊರತಂದರು, ಸ್ಟೇಜ್ ಹೆಸರು (ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ವೇದಿಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಹೆಸರು) ಕೇಟಿ ಪೆರಿ ಎಂದು ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಅಂತರಜಾಲ ಸಿಂಗಲ್ ಆದ "ಯೂ ಆರ್ ಸೋ ಗೇ" ಅನ್ನು ಆ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದರು; ಈ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತಾದರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಸಿಂಗಲ್ ಆದ "ಐ ಕಿಸ್ಡ್ ಎ ಗರ್ಲ್" ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲೂ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿ, ಪೆರಿ ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತರಾದರು. ಪೆರಿಯ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂ ಆದ ''ಒನ್ ಆಪ್ ದ ಬಾಯ್ಸ್'' ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅನತಿ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಆಲ್ಬಂ ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ifpi.org/content/library/top50-2008.pdf|title=Top 50 Global Best Selling Albums for 2008|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|accessdate=June 16, 2010|format=PDF|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 7, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090407080035/http://www.ifpi.org/content/library/top50-2008.pdf|url-status=dead}}</ref> ಆ ಆಲ್ಬಂಗೆ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ ನೀಡಿತು, "ಐ ಕಿಸ್ಡ್ ದ ಗರ್ಲ್" ಮತ್ತು ಅವರ ೆರಡನೆಯ ಸಿಂಗಲ್ "ಹಾಟ್ ಎಂಡ್ ಕೋಲ್ಡ್d" ಎರಡೂ ಹಲವಾರು ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದವು.. ಅವರ ಎರಡನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂ''ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರೀಂ'' ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ೨೦೦ ನ ಮೊದಲ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಚೊಚ್ಚಲ ಬಾರಿಯೇ ರಾರಾಜಿಸಿತು. ಈ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಆದ "ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಗರ್ಲ್ಸ್", "ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರೀಂ", "ಫೈರ್ವರ್ಕ್" ಮತ್ತು"E.T.", ಹಾಡುಗಳಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಟ್ &nbsp;೧೦೦ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸಿದವು. ''ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರೀಂT'' ಆಲ್ಬಂ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಟ್ ೧೦೦ ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂಬತ್ತು ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಆಲ್ಬಂ ಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.<ref>[http://www.billboard.com/#/column/chartbeat/weekly-chart-notes-katy-perry-jennifer-lopez-1005106502.story "ವೀಕ್ಲಿ ಚಾರ್ಟ್ ನೋಟ್ಸ್: ಕೇಟಿ ಪೆರಿ, ಜೆನಿಫರ್ ಲೋಪೆಝ್, ಟಾಮಿ ಷಾ"] ಮಾರ್ಚ್ ೩೧, ೨೦೧೧, Billboard.com</ref> ಪೆರಿಯನ್ನು ''ದ ಎಕ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್'' ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಏಳನೆಯ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ತೀರ್ಪುಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು; ಪರ್ರ್ ಎಂಬ ಹಡಸರಿನ ಸುಗಂಧವೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಹಾಗೂ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ತೆರೆ ಕಾಣಲಿರುವ ''ದ ಸ್ಮರ್ಫ್ಸ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ. ಪೆರಿ ಟ್ರಾವೀ ಮೆಕಾಯ್ ರೊಡನೆ ಸುದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಅವರು ರಸೆಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರನ್ನು ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೦ ರಂದು ವಿವಾಹವಾದರು<ref>{{Cite news|title=Katy Perry, Russell Brand Wed in Elaborate Indian Ceremony |url=http://www.usmagazine.com/celebritynews/news/katy-perry-russell-brand-tie-the-knot-20102310|work=US Weekly|date=October 23, 2010}}</ref> == ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಬದುಕು == === ೧೯೮೪–೨೦೦೬: ಮೊದಲ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭ === ಪೆರಿಯ ಜನ್ಮನಾಮ '''ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ಎಲಿಝಬೆತ್ ಹಡ್ಸನ್''' ; ಅವರು ಸಾಂತಾ ಬಾರ್ಬರಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ<ref>{{Cite web |url=http://www.familytreelegends.com/records/39461 |title=ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಬರ್ತ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ |access-date=ಮೇ 12, 2011 |archive-date=ಜನವರಿ 18, 2010 |archive-url=https://www.webcitation.org/5msXu6Cib?url=http://www.familytreelegends.com/records/39461 |url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="DuerdenBigThing">{{cite web|url=http://www.blender.com/guide/articles.aspx?id=1061|title=The Next Big Thing! Katy Perry|last=Duerden|first=Nick|year=2004|month=October|work=[[Blender (magazine)|Blender]]|accessdate=June 19, 2008|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 10, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081110151956/http://www.blender.com/guide/articles.aspx?id=1061|url-status=dead}}</ref> ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಕೀತ್ ಒಬ್ಬ ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ [[:wikt:scenester|ಏಜೆಂಟ್]] ಆಗಿ ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು,<ref name="SheffieldGirl" /> ಅವರ ತಾಯಿ ಮೇರಿ ಹಡ್ಸನ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ಪೆರಿ), ಒಬ್ಬ ಮತ ಬೋಧಕಿ ಆಗಿದ್ದರು; ಅವರಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವರಾದರು ಹಾಗೂ " [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ|ಝಿಂಬಾಬ್ವೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯೋಪಾದಿಯ ಮೊದಲ ವಿವಾಹವಾದರು".<ref name="SheffieldGirl" /> ಪೆರಿಯ ಪೂರ್ವಿಕರು ಜರ್ಮನ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಐರಿಷ್ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದತಹವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20120627001844/http://www.rte.ie/ten/2011/0426/perryk.html "ಕೇಟಿ ಪೆರಿ ಹ್ಯಾಸ ಐರಿಷ್ ಆನ್ಸಿಸ್ಟ್ರಿ ಇನ್ ಗಾಲವೇ?"] ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೧, RTE.ie</ref><ref>http://www.huffingtonpost.com/megan-smolenyak-smolenyak/katy-perry_b_852334.html</ref> ಅವರು ಇಬ್ಬರು ಪ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಗಳ ಎರಡನೆಯ ಶಿಶು.<ref name="GraffBold">{{cite web|url=http://thescotsman.scotsman.com/features/Interview-Katy-Perry--Hot.4988069.jp|title=Interview: Katy Perry&nbsp;—Hot N Bold|last=Graff|first=Gary|date=February 21, 2009|work=The Scotsman|accessdate=February 28, 2009}}</ref> ಪೆರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ತಮ್ಮ ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="SheffieldGirl">{{cite web|url=http://www.blender.com/GirlonGirlKatyPerry/articles/41952.aspx|title=Girl on Girl: Katy Perry|last=Rob|first=Sheffield|date=September 24, 2008|work=Blender|accessdate=February 13, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 12, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090312080343/http://www.blender.com/GirlonGirlKatyPerry/articles/41952.aspx|url-status=dead}}</ref> ಪೆರಿಯ ತಾಯಿಯ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಚಿತ್ರಕಥಾ ಲೇಖಕಿ ಎಲೇನರ್ ಪೆರಿ, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ನಿರ್ದೇಶಕ ಫ್ರಾಂಕ್ ಪೆರಿ.<ref name="SheffieldGirl" /> ಪೆರಿಯನ್ನ ತಮ್ಮ ಮಾತಾಪಿತೃಗಳ ' ಚರ್ಚ್<ref name="GraffBold" /> ಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅವರ ಚರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಹದಿನೇಳನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಹಾಡಿದರು.<ref name="DuerdenBigThing" /><ref name="PerryScoop">{{cite web|url=http://www.thestarscoop.com/2008/katy-perry.php|title=Katy Perry|publisher=TheStarScoop.com|accessdate=February 28, 2009|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 19, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100419115612/http://www.thestarscoop.com/2008/katy-perry.php|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಬೆಳೆದರು,<ref name="ScaggsQ&A">{{cite news|url=http://www.rollingstone.com/news/story/22212329/qa_katy_perry|title=Q&A: Katy Perry|last=Scaggs|first=Austin|date=August 21, 2008|work=Rolling Stone|accessdate=December 10, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080822110021/http://www.rollingstone.com/news/story/22212329/qa_katy_perry|archivedate=ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2008|deadurl=yes|url-status=live}}</ref> ಅವರ ತಾಯಿ "ಜಾತ್ಯತೀತ ಸಂಗೀತ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ಸಂಗೀತಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ,<ref name="PerryScoop" /><ref name="MontgomeryGospel">{{cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1589848/20080623/katy_perry.jhtml|title=Katy Perry Dishes On Her 'Long And Winding Road' From Singing Gospel To Kissing Girls|last=Montgomery|first=James|date=June 24, 2008|publisher=MTV|accessdate=February 15, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 8, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090308092102/http://www.mtv.com/news/articles/1589848/20080623/katy_perry.jhtml|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref name="GraffBold" /> ಸಾಂತಾ ಬಾರ್ಬರಾದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶ್ರಾಮ ಕಟ್ಟಡವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ನೃತ್ಯ ಕಲಿತರು. ಅವರಿಗೆ ನುರಿತ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ನೃತ್ಯಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದರು; ಶಿಕ್ಷಣವು ಸ್ವಿಂಗ್, ಲಿಂಡಿ ಹಾಪ್, ಮತ್ತು ಜಿಟರ್ಬಗ್ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="17Style">{{cite web|url=http://www.seventeen.com/fashion/special/style-blog/katy-perry-fashion-qa-interview|title=Find Out What Influences Katy Perry's Cute Style!|date=February 5, 2009|work=Seventeen|accessdate=February 28, 2009}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ GED ಯನ್ನು ಫ್ರೆಷ್ ಮನ್ ವರ್ಷವನ್ನು ಡೂಸ್ ಪ್ಯೂಬ್ಲಾಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಹಂಬಲದಿಂದ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref name="Toonage" /> ಪೆರಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಹಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು "ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತನ್ನಕ್ಕ ಏನೇ ಮಾಡಿದರೂ ಅಂತೆಯೇ ಮಾಡುವಂತಹ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು."<ref name="Toonage">{{cite web|url=http://www.toonage.ca/features/sep2108_katy_perry.shtml|title=Katy Perry Wants to Draw on Your Face|last=Panda|first=Priya|publisher=Toonage|accessdate=February 22, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 16, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090316235625/http://www.toonage.ca/features/sep2108_katy_perry.shtml|url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಅಕ್ಕ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಟೇಪ್ ಗಳೊಡನೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ತಾವೇ ಆ ಟೇಪುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತಾಪಿತೃಗಳ ಮುಂದೆ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರು ಪೆರಿಗೆ ಗಾಯನ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೊಂದಲುಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸದವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಪೆರಿ ತಮ್ಮ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಹದಿನಾರನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತರು. ಅವರು ನಂತರ ಸಾಂತಾ ಬಾರ್ಬರಾ ದಲ್ಲಿದ್ದ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ದ ವೆಸ್ಟ್ ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಓಪ್ರಾ ದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.<ref name="Toonage" /> [[File:Katy Perry in pink.jpg|thumb|150px|left|upright|ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಪೆರಿ; ಈ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ನುಡಿಸಲು ಕಲಿತಿದ್ದರು.]] ತಮ್ಮ ೧೫ ರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯ ಚರ್ಚ್ ಗಾಯನವು ಟೆನೆಸ್ಸೀಯ ನ್ಯಾಷ್ ವಿಲ್ಲಾದ ನುರಿತ ರಾಕ್ ಗಾಯಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಅವರು ಪೆರಿಯ ಬರವಣಿಗೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರಗು ಗಳಿಸುವಂತಹ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಗೇ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದರು.<ref name="HarrisRisque">{{cite news|url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article4619220.ece|title=Katy Perry on the risqué business of I Kissed a Girl|last=Harris|first=Sophie|date=August 30, 2008|work=The Times|accessdate=March 2, 2009|location=London|archive-date=ಮೇ 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090521123848/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article4619220.ece|url-status=dead}}</ref> ನ್ಯಾಷ್ ವಿಲ್ಲಾ ದಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ನಿದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರುಹಾಗೂ ನುರಿತ ಹಳೆಯ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ (ಜನಪದ ಸಂಗೀತ) ಸಂಗೀತಜ್ಞರಿಂದ ಗೀತರಚನೆ ಮತ್ತು ಗಿಟಾರ್ ವಾದನದ ಒಳಸುಳುಹುಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು.<ref name="PerryScoop" /><ref name="MontgomeryGospel" /> ಪೆರಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಲೇಬಲ್ ಆದ ರೆಡ್ ಹಿಲ್ ನೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ, ೧೫ ರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು.<ref name="HardingSingle">{{cite web|url=http://www.billboard.com/bbcom/feature/katy-perry-single-lady-1003940623.story|title=Katy Perry: Single Lady|last=Harding|first=Cortney|date=February 11, 2009|work=Billboard|publisher=Nielsen Business Media, Inc|accessdate=February 13, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 17, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100317041612/http://www.billboard.com/bbcom/feature/katy-perry-single-lady-1003940623.story|url-status=dead}}</ref> ಕೇಟಿ ಹಡ್ಸನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾ, ಅವರು ಸ್ವನಾಮ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹೊತ್ತ ಗಾಸ್ಪೆಲ್-ರಾಕ್ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="SheffieldGirl" /><ref name="HarrisRisque" /> ಆದರೆ, ಈ ಲೇಬಲ್ (ಕಂಪನಿ) ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ೨೦೦೧ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಆಲ್ಬಂ ವಿಫಲವಾಯಿತು<ref name="HardingSingle" /> ಅವರು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಪೆರಿ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ವಿವಾಹಪೂರ್ವ ಹೆಸರಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು, ಏಕೆಂದರೆ "ಕೇಟಿ ಹಡ್ಸನ್" ಎಂಬುದು ಚಿತ್ರತಾರೆ ಕೇಟ್ ಹಡ್ಸನ್ ರ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹಳ ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="HarrisRisque" /><ref name="SumnerTrouble" /> ೧೭ ರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಸೇರಿ, ಅಲ್ಲಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಆಲ್ಬಂ ಗಾಗಿ ಗ್ಲೆನ್ ಬಲ್ಲಾರ್ಡ್ ರೊಡನೆ ಕಾರ್ಯವೆಸಗಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20203057,00.html|title='Kiss' Me, Katy|last=Greenblatt|first=Leah|date=May 30, 2008|work=Entertainment Weekly accessdate=August 5, 2009|access-date=ಮೇ 12, 2011|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021133602/http://www.ew.com/ew/article/0,,20203057,00.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಆಲ್ಬಂ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು,<ref name="DuerdenBigThing" /><ref name="HarrisRisque" /><ref name="HardingSingle" /> ಆದರೆ ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'' ಈ ಆಲ್ಬಂ ಸಹ ವಿಫಲವಾಯಿತೆಂದಿತು.<ref name="HardingSingle" /> ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಡೆಫ್ ಜ್ಯಾಮ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಗ್ರೂಪ್I ಪೆರಿಯನ್ನು ತೊರೆಯಿತು.<ref name="SheffieldGirl" /> ಪೆರಿ ಮತ್ತು ಬಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರತಂದ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಗಳೆಂದರೆ"ಬಾಕ್ಸ್", "ಡೈಮಂಡ್ಸ್", ಮತ್ತು "ಲಾಂಗ್ ಷಾಟ್"; ಇವುಗಳನ್ನು ಪೆರಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಬಲ್ಲಾರ್ಡ್ ರೊಡನೆ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ "ಸಿಂಪಲ್" ಅನ್ನು ''ದ ಸಿಸ್ಟರ್ಹುಡ್ ಆಪ್ ದ ಟ್ರಾವಲಿಂಗ್ ಪ್ಯಾಂಟ್ಸ್'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು..<ref>{{cite web|url=http://www.legacyrecordings.com/Sound-Track-Artist/The-Sisterhood-Of-The-Traveling-Pants-Music-From-The-Motion-Picture.aspx|title=The Sisterhood Of The Traveling Pants&nbsp;—Music From The Motion Picture|publisher=Sony BMG Music Entertainment|accessdate=March 6, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 17, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090317010632/http://www.legacyrecordings.com/Sound-Track-Artist/The-Sisterhood-Of-The-Traveling-Pants-Music-From-The-Motion-Picture.aspx|url-status=dead}}</ref> ಪೆರಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ನೊಡನೆ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಕರಾರಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಆದರೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪೆರಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಸಹಮತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಪೆರಿಯನ್ನು "ಡ್ರೈವರ್ ನ ಸ್ಥಾನ"ದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಲು ತಯಾರಿರಲಿಲ್ಲ..<ref name="HardingSingle" /> ಬದಲಿಗೆ, ಪೆರಿಯನ್ನುಒಂದು ಆಲ್ಬಂ ಹೊರತರಲು ಉದ್ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದ ದ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಎಂಬ ರೆಕಾರ್ಡ್ ತಯಾರಿಕಾ ತಂಡದೊಡನೆ, ಅದರ ಸ್ತ್ರೀ ಕಂಠವಾಗಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವುದು ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದಿತು. ಈ ಆಲ್ಬಂ ಹೊರತರುವುದನ್ನು ನಂತರ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತಾದರೂ,<ref name="AllmusicBio" /> ಪೆರಿ ಸಂಗೀತ ಮಾಧ್ಯಮ(ಪತ್ರಿಕೆಗಳ)ದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು; ಅವರ ಊರ್ಧ್ವಮುಖಿ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ''ಬ್ಲೆಂಡರ್'' ಮ್ಯಾಗಝೀನ್ ತನ್ನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೪ ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು :ದ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬಿಗ್ ಥಿಂಗ್" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="DuerdenBigThing" /><ref name="HardingSingle" /> ಯಾವುದೇ ಆಲ್ಬಂ ಯೋಜನೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಆದರೆ, ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಎಂಬತ್ತು ಪ್ರತಿಶತ ಮುಗಿದಿದ್ದಾಗ, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಬೇಡವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಪೆರಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿತು..<ref name="HardingSingle" /> ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ A &amp;R ಕಂಪನಿಯಾದ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿ P.O.D.ಯವರ ಸಿಂಗಲ್ ಆದ "ಗುಡ್ ಬೈ ಫಾರ್ ನೌ" ವಿಡಿಯೋದ ಕಡೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.christianitytoday.com/music/reviews/2006/testify.html|title=P.O.D.: Testify|last=Farias|first=Andree|publisher=Christianity Today|accessdate=February 15, 2009|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090907011730/http://www.christianitytoday.com/music/reviews/2006/testify.html|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಕಾರ್ಬನ್ ಲೀಫ್ ರವರ ವಿಡಿಯೋ "ಲರ್ನ್ ಟು ಫ್ಲೈ" ನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. === ೨೦೦೭–೦೯: ''ಒನ್ ಆಫ್ ದ ಬಾಯ್ಸ್'' ಮತ್ತು ''MTV ಅನ್ ಪ್ಲಗ್ಡ್'' === ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಿಂದ ವಜಾಗೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭವೊದಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಚಾರ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾದ ಏಂಜೆಲಿಕಾ ಕಾಬ್-ಬೇಹರ್ ಬಹಳ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪೆರಿಯನ್ನು ವರ್ಜಿನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಜೇಸನ್ ಫ್ಲಾಮ್ ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref name="hitquarters">{{cite web |url=http://www.hitquarters.com/index.php3?page=intrview/opar/intrview_AnokuteCorrection.html |title=Correction to the interview with Chris Anokute |publisher=[[HitQuarters]]|date=21 Jan 2011 |accessdate=21 Jan 2011}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾಮ್ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಕೆಲಸಗಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಕಳಶಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪಾಪ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="hitquarters" /> ವರ್ಜಿನ್ ನ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ನಡುವೆಯೂ, ಪೆರಿ ಆ ಯಶ ತರುವಂತಹ ತಾರೆ ಎಂದು ಫ್ಲಾಮ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ೨೦೦೭ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾದೊಡನೆ ನಡೆದ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಕೇಟಿ ಪೆರಿ ನೂತನವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಗ್ರೂಪ್ ಎಂಬ ವರ್ಜಿನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಸಂಯುಕ್ತತೆಯಿಂದುಂಟಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಡನೆ ಕಾರ್ಯಪರ ಕರಾರಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಈ ಕರಾರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಆಲ್ಬಂ ನ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾಪಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು; ಈ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾಪಿಯೇ ಮುಂದೆ ಪೆರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಚೊಚ್ಚಲ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಆಲ್ಬಂ ಆದ ''ಒನ್ ಆಫ್ ದ ಬಾಯ್ಸ್'' ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಯಿತು.<ref name="hitquarters" /> [[File:Katy Perry performing.jpg|thumb|170px|upright|right|ಆಗಸ್ಟ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪೆರಿ.]] ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಫ್ಲಾಮ್ "ಇವು ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಯತವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸುವ ಒಂದೋ, ಎರಡೋ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಯು.ಎಸ್. ಪಾಪ್ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದರು; ತತ್ಕಾರಣ ಕರಾರಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ತಕ್ಷಣ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಪೆರಿ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ-ನಿರ್ಮಾಪಕ ಡಾ. ಲ್ಯೂಕ್ ರನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದುದು.<ref name="hitquarters" /> ಈ ಜೋಡಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾದುದರ ಫಲವೇ "ಐ ಕಿಸ್ಡ್ ಎ ಗರ್ಲ್" ಮತ್ತು "ಹಾಟ್ ಎಂಡ್ ಕೋಲ್ಡ್". ಪೆರಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತಹುದು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ತಕ್ಷಣದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="HardingSingle" /> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ "ಯೂ ಆರ್ ಸೋ ಗೇ" ವಿಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯನ್ನು ಸಂಗೀತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆನ್ ಲೈನ್ ಮಾತುಕತೆ ಮತ್ತು ಪೇಪರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನದ EP ಯನ್ನು "ಯೂ ಆರ್ ಸೋ ಗೇ" ಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="GraffBold" /><ref name="HardingSingle" /><ref name="hitquarters.com">{{cite web |url=http://www.hitquarters.com/index.php3?page=intrview/opar/intrview_Chris_Anokute_Interview.html |title=Interview With Chris Anokute |publisher=[[HitQuarters]]|date=October 18, 2010 |accessdate=Oct 25, 2010}}</ref> ಈ ಹೆಜ್ಜೆಯು ಫಲಪ್ರದವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಪೆರಿ ಮಡೋನಾ<ref name="HardingSingle" /> ರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಮಡೋನಾ ಪೆರಿಯ ಹೆಸರನ್ನು KISS FM ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು ಹಾಗೂ KRQನ [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಝೋನಾ]]ದ ''ಜಾನ್ ಜೇ &amp; ರಿಚ್'' ಬೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಉಲ್ಲೇಖವಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೧೦, ೨೦೦೮ ರಂದು ಅವರು ತಾವೇ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ABC ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಧಾರವಾಹಿ ''ವೈಲ್ಡ್ ಫೈರ್'' ನ "ಲೈಫ್ ಈಸ್ ಟೂ ಷಾರ್ಟ್" ಎಂಬ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="DeLeonStars">{{cite news|url=http://www.buddytv.com/articles/the-young-and-the-restless/katy-perry-guest-stars-on-the-20190.aspx|title=Katy Perry Guest Stars on 'The Young and the Restless'|last=De Leon|first=Kris|date=June 5, 2008|publisher=buddytv.com|accessdate=March 6, 2009}}</ref> ಅವರ ಮುಂದಿನ ಹೆಚ್ಚೆ ಆಲ್ಬಂ ನ ಪ್ರಚಾರವಾಗಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್ ಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಆ ಆಲ್ಬಂನ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಮುಖ ಸಿಂಗಲ್ ಆದ "ಐ ಕಿಸ್ಡ್ ಎ ಗರ್ಲ್" ಅನ್ನು ಮೇ ೬, ೨೦೦೮ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪೆರಿಯ A&amp;R, ಕ್ರಿಸ್ ಅನೋಕುಟೆ, ಈ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಹಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಇದು ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಗಲಾರದು ಎಂದು ಜನರು ಹೇಳಿದರು" ಎಂದು ಹಿಟ್ ಕ್ವಾರ್ಟ್ರರ್ಸ್ ಗೆ ಹೇಳಿದರು. "ನಾವು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾರುವುದು? ಬೈಬಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು?'"ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="hitquarters.com" /><ref name="hitquarters.com" /> ಜನಗಳು ಈ ರೆಕಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಇಡುವಂತೆ ಜನರ ಮನವೊಲಿಸಲು ಸಂಸ್ಥೆಯ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಚಾರಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರ ಬೆಂಬಲವು ದೊರೆತರೆ ಮಾತ್ರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಗದೆಂದು ಅನೋಕುಟೆ ಹೇಳಿದರು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಪೆರಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೈಬಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ನ ಪ್ರಚಾರಾಂಗದ ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡೆನಿಸ್ ರೀಸ್ ಈ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡರು ಹಾಗೂ ಈ ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಹಾಡನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಒಂದು ಕೈ ನೋಡಿಯೇ ಬಿಡಲು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ರೇಡಿಯೋ ನ್ಯಾಷ್ ವಿಲ್ಲಾದ ದ ರಿವರ್. ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಈ ಹಾಡು ಪ್ರಸಾರವಾದ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ಸಾಹದ ಕರೆಗಳ ಮಹಾಪೂರವೇ ಬಂದೊದಗಿತು.<ref name="hitquarters.com" /> ಈ ಹಾಡು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೇರಿದಂತೆ ಪೆರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವಾರ್ಪ್ಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಸಂಗೀತೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು; ಈ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಪೆರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ "ಪೆರಿಯು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಅಭಿನೇತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ಒಂದು ಯಶಸ್ಚಿ ಆಲ್ಬಂ ಗೆ ಸೀಮಿತವಾದವರಲ್ಲ"ಎಂಬುದನ್ನು ಜನತೆಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಿತು.<ref name="HardingSingle" /> ಈ ಸಿಂಗಲ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿಯೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'' ಹಾಟ್ ೧೦೦ ನಲ್ಲಿ ಏಳು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಿತು.<ref name="HardingSingle" /> ಅದು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯಿತು; ಅದು ೩೦ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖವಾದುವೆಂದರೆ<ref name="AllmusicBio" /> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ.<ref>{{cite web|url=http://acharts.us/song/35582|title=Katy Perry&nbsp;— I Kissed A Girl|publisher=αCharts.us|accessdate=March 6, 2009}}</ref> ಜೂನ್&nbsp;೧೨, ೨೦೦೮ ರಂದು ಪೆರಿ ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ನಿಜನಾಮದಲ್ಲೇ ದೈನಿಕ ಓಪ್ರಾ ''ದ ಯಂಗ್ ಎಂಡ್ ದ ರೆಸ್ಟ್ ಲೆಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು,<ref name="DeLeonStars" /> ಹಾಗೂ ''ರೆಸ್ಟ್ ಲೆಸ್ ಸ್ಟೈಲ್'' ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್ ನ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ ರ ಸಂಚಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟಕ್ಕಾಗಿ ಪೋಸ್ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.restlessstyle.com/beauty/2008/06/the_chic_chanteuse.php|title=Katy Perry&nbsp;— The Chic Chanteuse&nbsp;— Part 1|date=June 12, 2008|work=[[Restless Style (magazine)|Restless Style]]|accessdate=March 6, 2009|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090211061225/http://www.restlessstyle.com/beauty/2008/06/the_chic_chanteuse.php|url-status=dead}}</ref> [[File:Katy perry live berlin postbahnhof.JPG|thumb|left|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ನೇರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪೆರಿ.]] ''ಒನ್ ಆಫ್ ದ ಬಾಯ್ಸ್'' ಜೂನ್ ೧೭, ೨೦೦೮ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/music/artists/perrykaty/oneoftheboys|title=One Of The Boys|publisher=[[Metacritic]]|accessdate=March 6, 2009|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090227060410/http://www.metacritic.com/music/artists/perrykaty/oneoftheboys|url-status=dead}}</ref> ಈ ಆಲ್ಬಂ ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'' ೨೦೦<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Albums&model.vnuArtistId=958673&model.vnuAlbumId=1143710|title=Artist Chart History&nbsp;— Katy Perry|work=Billboard|publisher=Nielsen Business Media, Inc|accessdate=March 2, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080608155511/http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Albums&model.vnuArtistId=958673&model.vnuAlbumId=1143710|archivedate=ಜೂನ್ 8, 2008|url-status=live}}</ref> ನಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಪ್ಲಾಟನಂ ಎಂದು ಘೋಷಿತವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&table=SEARCH_RESULTS&artist=Katy%20Perry&startMonth=1&endMonth=1&startYear=1958&endYear=2009&sort=Artist&perPage=25|title=Gold and Platinum|publisher=Recording Industry Association of America|accessdate=February 13, 2009}}</ref> ಪೆರಿ ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಸಿಂಗಲ್ ಆದ "ಹಾಟ್ ಎಂಡ್ ಕೋಲ್ಡ್" ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಡಝನ್ ಗಟ್ಟಲೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನಲಂಕರಿಸಿದ ಎರಡನೆಯ ಸಿಂಗಲ್ ಆಯಿತು; ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದು ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'' ಹಾಟ್ ೧೦೦<ref name="HardingSingle" /> ನ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು, ಜರ್ಮನಿ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿತು. ಪೆರಿ ತನ್ನ ವಾರ್ಪ್ಡ್ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಯೂರೋಪ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅವರು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಶೀರ್ಷಿಕಾಕರ್ಷಕ ಪ್ರವಾಸವಾದ ಹೆಲೋ ಕೇಟಿ ಟೂರ್ ಅನ್ನು ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="HardingSingle" /> "ಐ ಕಿಸ್ಡ್ ಎ ಗರ್ಲ್l" ನಿಂದ ಪೆರಿಯ ಹೆಸರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾಪ್ ಗಾಯನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ೨೦೦೯ ರ ಗ್ರಾಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1600678/20081204/coldplay.jhtml|title=Lil Wayne, Coldplay Lead Grammy Nominations|last=Harris|first=Chris|date=December 4, 2008|publisher=MTV|accessdate=February 15, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 8, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090308092135/http://www.mtv.com/news/articles/1600678/20081204/coldplay.jhtml|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೮ ರ MTV ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ೫ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನೂತನ ಕಲಾವಿದೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಡಿಯೋ ವಿಭಾಗಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು; ಆದರೆ [[ಬ್ರಿಟ್ನಿ ಸ್ಪಿಯರ್ಸ್]] ಅವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1593935/20080902/katy_perry.jhtml|title=Katy Perry's VMA-Nominated 'I Kissed A Girl' Clip Tries Not To Be Too Sexy|last=Vena|first=Jocelyn|date=September 3, 2008|publisher=MTV|accessdate=February 15, 2009|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091028121639/http://www.mtv.com/news/articles/1593935/20080902/katy_perry.jhtml|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೮ MTV ಯೂರೋಪರ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಹನಿರೂಪಕಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದ ಅಂಕಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನೂತನ ಅಂಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು,<ref>{{cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1598808/20081107/katy_perry.jhtml|title=Americans Katy Perry, Britney Spears, Kanye West, 30&nbsp;Seconds To Mars Dominate 2008 MTV EMAs|last=Kaufman|first=Gil|date=November 7, 2008|publisher=MTV|accessdate=February 16, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090826015037/http://www.mtv.com/news/articles/1598808/20081107/katy_perry.jhtml|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೯ ರ BRIT ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ತ್ರೀ ಕಲಾವಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/duffy-triumphs-with-three-brit-awards-1003942721.story|title=Duffy Triumphs With Three BRIT Awards|last=Paine|first=Andre|date=February 18, 2009|work=Billboard|publisher=Nielsen Business Media, Inc|accessdate=February 19, 2009}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ&nbsp;೯, ೨೦೦೯, "ಐ ಕಿಸ್ಡ್ ಎ ಗರ್ಲ್" ಮತ್ತು "ಹಾಟ್ ಎಂಡ್ ಕೋಲ್ಡ್" ಎರಡೂ ತ್ರಿಗುಣ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಎಂದು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ ಘೋಷಿಸಿತು; ಇದಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇವೆರಡೂ ತಲಾ ಮೂರು ಮಿಲಯನ್ ಕಾಪಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS|title=Gold and Platinum|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|accessdate=February 20, 2009|archiveurl=https://www.webcitation.org/5msNk8lAH?url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS|archivedate=ಜನವರಿ 18, 2010|deadurl=no|url-status=live}}</ref> ಗಿನ್ನೆಸ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ತನ್ನ ೨೦೧೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯ ಸಾಧನೆಯನ್ನು "ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದೆಯೊಬ್ಬಳಿಂದ ಯುಎಸ್ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಆರಂಭ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು; ಅವರ ಎರಡೂ ಸಿಂಗಲ್ ಗಳು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಗಿಂತಲು ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದುದರಿಂದ ಪೆರಿಗೆ ಈ ದಾಖಲೆ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite press release | url=http://community.guinnessworldrecords.com/_Oasis-Coldplay-Take-That-enter-Guinness-World-Records-2010-Book/blog/713512/7691.html | title=Oasis, Coldplay & Take That enter Guinness World Records 2010 Book | publisher=Guinness World Records | accessdate=January 16, 2011 | archive-date=ಜುಲೈ 11, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110711133102/http://community.guinnessworldrecords.com/_Oasis-Coldplay-Take-That-enter-Guinness-World-Records-2010-Book/blog/713512/7691.html | url-status=dead }}</ref> ಪೆರಿ ಅಭಿನಯಿಸಿರುವ/ಹಾಡಿರುವ ದ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಚೊಚ್ಚಲ ಆಲ್ಬಂ, ತಂಡದ ಚಿಹ್ನೆಯಾದ ಲೆಟ್ಸ್ ಹಿಯರ್ ಇಟ್ ಮೂಲಕ, ಪೆರಿಯ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ "ಐ ಕಿಸ್ಡ್ ಎ ಗರ್ಲ್" ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲಿದ್ದಿತು. ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಸದಸ್ಯ ಲಾರೆನ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಪೆರಿಗೆ ಈ ನಿರ್ದಾರದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರು ''ಒನ್ ಆಫ್ ದ ಬಾಯ್ಸ್'' ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು ರವಾನೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಈ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದರು. ಈ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರವೂ ''ದ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್'' ಅನ್ನು ಟ್ಯೂನ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಜನವರಿ&nbsp;೨೭, ೨೦೦೯ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="KaufmanMatrix">{{cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1603622/20090127/katy_perry.jhtml|title=The Matrix Drop Long-Lost Album Featuring Katy Perry|last=Kaufman|first=Gil|date=January 27, 2009|publisher=MTV|accessdate=February 15, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 3, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100303043708/http://www.mtv.com/news/articles/1603622/20090127/katy_perry.jhtml|url-status=dead}}</ref> [[File:Katy Perry @ Campo Pequeno 01.jpg|170px|thumb|right|upright|ಜೂನ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪೆರಿ.]] ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ತಾನು ಲಿಲಿ ಅಲೆನ್ ರ 'ಸಣಕಲ ಮಾದರಿ' ಎಂದು ನುಡಿದುದಕ್ಕೆ ಲಿಲಿ ಅಲೆನ್ ರ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುತ್ತಾ, ಅದನ್ನು ತಾನು ಕೇವಲ ತಮಾಷೆಗೆಂದು ನುಡಿದದ್ದೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.nme.com/news/lily-allen/41551|title=Katy Perry apologises to Lily Allen for 'fat' comment|date=December 9, 2008|work=NME |location=UK|accessdate=February 15, 2009}}</ref> ಅಲೆನ್ ಇದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುತ್ತಾ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್ ನವರೊಡನೆ "ಪೆರಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನನ್ನ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅವತರಣಿಕೆಯೇ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪೆರಿಯ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಪೆರಿಯಂತಹ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು 'ಕೂಕಿ' ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೇಕಾಗಿದೆ" ಎಂದು ನುಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.capitalradio.co.uk/on-air/lucio/lily-lucio/|title=Lily with Lucio|date=December 2, 2008|publisher=capitalradio.co.uk|accessdate=February 15, 2009|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 20, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090220014219/http://www.capitalradio.co.uk/on-air/lucio/lily-lucio/|url-status=dead}}</ref> ಮೇ ೧೬, ೨೦೦೯ ರಂದು ಪೆರಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಲೈಫ್ ಬಾಲ್ ನ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1184149/Oh-Vienna-Katy-Perry-dons-mermaid-chic-charity-bash-Austria.html |title=Oh Vienna! Katy Perry dons mermaid chic for a charity bash in Austria |publisher=Dailymail.co.uk |date=2009-05-18 |accessdate=2010-11-09}}</ref> ಜೂನ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಕೇಟಿ ಪೆರಿಯ ವಕೀಲರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಫ್ಯಾಷನ್ ವಿನ್ಯಾಸಕಿ ಕೇಟೀ ಪೆರಿ ತಮ್ಮ ಲೌಂಜ್ ವೇರ್ (ಹಜಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳು) ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನೇ ಲಾಂಛನವಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>[http://www.smartcompany.com.au/intellectual-property/20090616-sydney-fashion-designer-defends-business-against-pop-star-katy-perry.html ಸಿಡ್ನಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್ ಡಿಫೆಂಡ್ಸ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಎಗೇನೆಸ್ಟ್ ಪಾಪ್ ಸ್ಟಾರ್ ಕೀಟಿ ಪೆರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100213011654/http://www.smartcompany.com.au/intellectual-property/20090616-sydney-fashion-designer-defends-business-against-pop-star-katy-perry.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2010 }}, smartcompany.com.au, ಜೂನ್ ೧೬, ೨೦೦೯. ಪುಶ್ಚೇತನ ಜುಲೈ ೫, ೨೦೦೯.</ref> ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೆಲವು ವಾಹಿನಿಗಳು ಇದನ್ನು ದಾವೆ ಎಂದೇ ವರದಿ ಮಾಡಿದವಾದರೂ ಪೆರಿ ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದರು.<ref>[http://www.limelife.com/blog-entry/Katy-Perry-Not-Suing-Fashion-Designer-Katie-Perry/6614.html ಕೇಟಿ ಪೆರಿ ನಾಟ್ ಸ್ಯೂಯಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್ ಕೇಟೀ ಪೆರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090728173325/http://www.limelife.com/blog-entry/Katy-Perry-Not-Suing-Fashion-Designer-Katie-Perry/6614.html |date=ಜುಲೈ 28, 2009 }} ಲೈಮ್ ಲೈಫ್, ಜೂನ್ ೧೯, ೨೦೦೯. ೨೦೦೯ರ ಜೂನ್‌ ೨೦ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವಿನ್ಯಾಸಕಿ ಕೇಟೀ ಪೆರಿ ಜುಲೈ ೧೦, ೨೦೦೯ ರಂದು IP ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಹಿಯರಿಂಗ್ ನಂತರ ಗಾಯಕಿಯ ವಕೀಲರು ಕೇಸನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಎಂದು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದರು.<ref>[http://www.katieperry.com.au/process/views/blogView.html?blogId=351 ಇಟ್ಡ್ ಆಲ್ ಓವರ್!!!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124222744/http://www.katieperry.com.au/process/views/blogView.html?blogId=351 |date=ನವೆಂಬರ್ 24, 2009 }}, ವಸ್ತ್ರವಿನ್ಯಾಸಕಾರ್ತಿ ಕೇಟೀ ಪೆರಿಯ ಬ್ಲಾಗ್ ಒಕ್ಕಣಿಕೆ. ಪುನಶ್ಚೇತನ ಜುಲೈ ೧೮, ೨೦೦೯ {{dead link|date=February 2011}}</ref> ೨೦೦೯ ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ''ಗೆಟ್ ಹಿಮ್ ಟು ದ ಗ್ರೀಕ್'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು; ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾವಿ ಪ್ರಿಯತಮ ರಸೆಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರನ್ನು ಚುಂಬಿಸುವ ದೃಶ್ಯವು ಇದ್ದಿತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಕಡೆಯದಾಗಿ ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆ ದೃಶ್ಯ ನಾಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು MTV ಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಪೆರಿ ತನ್ನ ಮಾದಕ ಪ್ರಣಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಕಂಡಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಅವರ ನಿಜಾನುಭವವೂ ಸಪ್ಪೆಯೆನಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿ ಹಾಕಿದರೇನೋ ಎಂದು ನುಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1640830/20100604/perry_katy.jhtml|title=Katy Perry Explains Why She Was Cut From 'Get Him To The Greek'|publisher=MTV|date=June 5, 2010|accessdate=September 19, 2010|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002020708/http://www.mtv.com/news/articles/1640830/20100604/perry_katy.jhtml|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ಎರಡು ಸಿಂಗಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು; ಕೊಲರಾಡೋದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಂಡ್ ೩OH! ೩ನ ಹಾಡಾದ "ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟ್ರಕ್"ನ ಮರುಸಂಕಲನ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ (ಈ ಸಂಯುಕ್ತತೆಯ ಆಲೋಚನೆ ಆರಂಭವಾದುದು ೩OH! ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪೆರಿ ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ೩;ಇದು ಬೆಂಗಾವಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು). ಈ ಹಾಡನ್ನು ಐ ಟ್ಯೂನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೯ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. "ಇಫ್ ವಿ ಎವರ್ ಮೀಟ್ ಎಗೇಯ್ನ್", ಎಂಬ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಿಂಗಲ್ ಟಿಂಬಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ ಆಲ್ಬಂ ಆದು ''ಷಾಕ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ'' ವಿನಿಂದ ಕರ್ಷಿಸಿದ ಹಾಡಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="MediaPlayer Kiisfm.com">{{cite web|url=http://www.kiisfm.com/cc-common/mediaplayer/player.html?redir=yes&mps=ryan.php&mid=http://a1135.g.akamai.net/f/1135/18227/1h/cchannel.download.akamai.com/18227/podcast/LOSANGELES-CA/KIIS-FM/TIMBALAND101609.mp3?CPROG=PCAST?CCOMRRMID&CPROG=RICHMEDIA&MARKET=LOSANGELES-CA&NG_FORMAT=chrrhythmic&NG_ID=kiis102fm&OR_NEWSFORMAT=&OWNER=&SERVER_NAME=www.kiisfm.com&SITE_ID=842&STATION_ID=KIIS-FM&TRACK=|title=MediaPlayer|publisher=kiisfm.com}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ''MTV ಅನ್ ಪ್ಲಗ್ಡ್'' ಪೆರಿ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಕಲಾವಿದೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದೂ, ಪೆರಿ ಒಂದು ಚೈತನ್ಯಭರಿತ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವರೆಂದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗಳಾದ "ಬ್ರಿಕ್ ಬೈ ಬ್ರಿಕ್" ಮತ್ತು ಫೌಂಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಯ್ನ್ ಕವಚವುಳ್ಳ "ಹ್ಯಾಕೆನ್ಸಾಕ್" ಇರುವವೆಂದೂ ಹೇಳಿದರು.<ref name="MTV Unplugged Album">{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1623630/20091012/katy_perry.jhtml|title=Katy Perry's MTV UnpluggedAlbum|publisher=MTV|access-date=ಮೇ 12, 2011|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 2, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100302142616/http://www.mtv.com/news/articles/1623630/20091012/katy_perry.jhtml|url-status=dead}}</ref> ಈ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೭ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು CD ಮತ್ತು ಒಂದು DVD ಗಳಿವೆ.<ref name="Amazon: MTV Unplugged">{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1623630/20091012/katy_perry.jhtml|title=<nowiki>Amazon: MTV Unplugged [Live] CD/DVD</nowiki>|publisher=Amazon.com|access-date=ಮೇ 12, 2011|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 2, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100302142616/http://www.mtv.com/news/articles/1623630/20091012/katy_perry.jhtml|url-status=dead}}</ref> === ೨೦೧೦ ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ: ''ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರೀಮ್'' === ಜೂನ್ ೨೮, ೨೦೧೦ ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಟೆಲಿವಿಸನ್ ಷೋ ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ''ದ ಎಕ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್'' ನ ಏಳನೆಯ ಸರಣಿಯ ಡ್ಯುಬ್ಲಿನ್ ಆಡಿಷನ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ಗೌರವ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಸೈಮನ್ ಕೊವೆಲ್, ಚೆರಿಲ್ ಕೋಲ್ ಮತ್ತು ಲೂಯಿಸ್ ವಾಲ್ಷ್ ರೊಡನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite news|title=Katy Perry lands X Factor judging role|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/bizarre/3011043/Katy-Perry-lands-X-Factor-judging-role.html|work=The Sun|date=June 12, 2010|accessdate=October 24, 2010}}</ref> (ನಂತರ ಇದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್t ೨೮ ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು). ಡನ್ನೀ ಮಿನೋಗ್ ಬಾಣಂತನದ ರಜೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತುಂಬಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಹಲವಾರು ತಾರೆಯರ ಪೈಕಿ ಪೆರಿ ಸಹ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಪೆರಿ ನಂತರ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭ ರಂದು ಮರಳಿಬಂದು ಫೈರ್ವರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಪೆರಿಯ ಎರಡನೆಯ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂ ನ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ''ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್'' ; ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ ಆಲ್ಬಂ ನ ಹೆಸರು "ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಗರ್ಲ್ಸ್". ಈ ಸಿಂಗಲ್ ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'' ಹಾಟ್ ೧೦೦ ನ ಶಿಖರವನ್ನೇ ಮಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಓಡ್ ಬಿಲ್ಲೀ ಜೋ ಎಂಬ ಬಾಬ್ಬೀ ಜೆಂಟ್ರಿ ಯವರ ಸಿಂಗಲ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಔನ್ನತ್ಯಕ್ಕೇರುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಲಾವಿದರ ಸಿಂಗಲ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು..<ref>{{cite web|author=Montgomery, James|title=Katy Perry's 'California Gurls' Makes History In Rise To #1|work=[[MTV|MTV.com]]|publisher=[[MTV Networks]]|date=June 9, 2010|url=http://www.mtv.com/news/articles/1641186/20100609/perry_katy.jhtml|access-date=ಮೇ 12, 2011|archive-date=ಜುಲೈ 22, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100722074635/http://www.mtv.com/news/articles/1641186/20100609/perry_katy.jhtml|url-status=dead}}</ref> ''ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್'' ನ ಮೇಲ್ಕವಚದ ಮೇಲಿನ ಕಲಾಕೃತಿಯು ವಿಲ್ ಕಾಟನ್ ರಚಿಸಿದ ಕಲಾಕೃತಿಯಾಗಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ಹತ್ತಿಯ ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆತ್ತಲೆ ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಪೆರಿ "ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಗರ್ಲ್ಸ್" ಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ವೀಡಿಯೋದಲ್ಲಿನ ಪೆರಿಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=|url=http://www.billboard.com/news/katy-perry-unveils-semi-nude-teenage-dream-1004105591.story|title=Katy Perry Unveils Semi-Nude 'Teenage Dream' Album Cover|work=Billboard |date=September 14, 2010}}</ref> ಈ ಆಲ್ಬಂ ನ ನೈಜ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕೈಪಿಡಿಯು, ಕಾಟನ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ವಿಚಾರವನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿದಂತೆ, ಕಾಟನ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ವಾಸನೆಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1644204/20100721/perry_katy.jhtml|title=Katy Perry Wears Only Cotton Candy On ''Teenage Dream'' Cover|first=James|last=Dinh|date=July 21, 2010|publisher=MTV|access-date=ಮೇ 12, 2011|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007171721/http://www.mtv.com/news/articles/1644204/20100721/perry_katy.jhtml|url-status=dead}}</ref> ಈ ಆಲ್ಬಂನ ಎರಡನೆಯ ಸಿಂಗಲ್ "ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರೀಮ್" ಅನ್ನು ಜುಲೈ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://music-mix.ew.com/2010/07/22/katy-perryteenage-dream-new-single/|title=Katy Perry's new single 'Teenage Dream' hits the web|author=Greenblatt, Leah|date=July 22, 2010|work=Entertainment Weekly|access-date=ಮೇ 12, 2011|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 9, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109002349/http://music-mix.ew.com/2010/07/22/katy-perryteenage-dream-new-single/|url-status=dead}}</ref> "ಫೈರ್ ವರ್ಕ್" ಈ ಆಲ್ಬಂನ ಮೂರನೆಯ ಸಿಂಗಲ್. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೨, ೨೦೧೦ ರಂದು ಕೇಟಿ ಪೆರಿ ೨೦೧೦ ರ MTV ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು<ref>{{cite web|title=Katy Perry has well and truly got her claws into Russell Brand|url=http://www.ok.co.uk/posts/view/26266/MTV-VMAs-2010-Katy-Perry-has-well-and-truly-got-her-claws-i|work=OK!|date=September 13, 2010|access-date=ಮೇ 12, 2011|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111011083704/http://www.ok.co.uk/posts/view/26266/MTV-VMAs-2010-Katy-Perry-has-well-and-truly-got-her-claws-i|url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನಿಕ್ ಮಿನಾಜ್j ರೊಡನೆ "ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷ ವಿಡಿಯೋ '" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು [[ಎಮಿನೆಮ್]] ಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೪ ರಂದು ಅವರು ತಾವು ಓದಿದ ಪ್ರೌಧಶಾಲೆಗೆಯಾದ ಡೂಸ್ ಪ್ಯುಬೋಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಮರಳಿ ಶಾಲಾಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.tmz.com/2010/09/14/katy-perry-performs-dos-pueblos-high-school-free-students-rock-santa-barbara-goleta/|title=Katy Perry to Appear in After School Special|date=September 14, 2010|publisher=[[TMZ.com]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1647923/20100915/perry_katy.jhtml|title=Katy Perry Rocks Concert At Her Old High School|date=September 15, 2010|publisher=MTV|access-date=ಮೇ 12, 2011|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100918234701/http://www.mtv.com/news/articles/1647923/20100915/perry_katy.jhtml|url-status=dead}}</ref> ಪೆರಿ ""ಹಾಟ್ ಎಂಡ್ ಕೋಲ್ಡ್"" ಅನ್ನು ''ಸಿಸಾಮೆ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ '' ನ ಎಲ್ಮೋರೊಡನೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು; ಇದು ಸಿಸಾಮೆ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ನಲವತ್ತೊಂದನೆಯ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭, ೨೦೧೦ ರಂದು ಮಕ್ಕಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಸಿಸಾಮೆ ವರ್ಕ್ ಷಾಪ್ "ಕೇಟಿ ಪೆರಿಯವರ ಗಾಯನ ವಿಡಿಯೋದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಬಂದಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ... ಶಾಲಾಪೂರ್ವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಂದೇ ಇರುವ ''ಸಿಸಾಮೆ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಕೇಟಿ ಪೆರಿಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಈಗಲೂ ಆ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ನಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು." ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು<ref>{{cite web|title=Is Katy Perry Too Sexy For ''Sesame Street''?|url=http://blogs.wsj.com/speakeasy/2010/09/23/katy-perry-kicked-off-sesame-street|work=[[The Wall Street Journal]]|date=September 23, 2010|access-date=ಮೇ 12, 2011|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120218101051/http://blogs.wsj.com/speakeasy/2010/09/23/katy-perry-kicked-off-sesame-street/|url-status=dead}}</ref> ಪೆರಿ ತೊಟ್ಟ ಉಡುಪು ವಕ್ಷೋಜಗಳನ್ನು ಬಹಳವೇ ತೋರಿಸುವಂತಿದ್ದುದರಿಂದ ಆ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಮಾತಾಪಿತೃಗಳು ದೂರು ನೀಡಿದುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಪೆರಿ ''ಫೈರ್ ವರ್ಕ್'' ಗಾಗಿ [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೋ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು ನಟರಿಗಾಗಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಮುಕ್ತ ಕರೆಯು ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಾಣದಂತಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ ೩೮,೦೦೦ ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.xpatloop.com/news/katy_perrys_video_made_in_budapest |title="ಕೇಟಿ ಪೆರೀಸ್ ವಿಡಿಯೋ ಮೇಡ್ ಇನ್ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್, Xpatlop, 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |access-date=ಮೇ 12, 2011 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218182107/http://www.xpatloop.com/news/katy_perrys_video_made_in_budapest |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಒಂದರಂದು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು; ಇದು ಅವರು ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಕಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು.. ಪೆರಿ ತಾವೇ ತಯಾರಿಸಿದ ಒಂದು ಪರಿಮಳವನ್ನು ಈ ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ - ಆ ಸುಗಂಧದ ಹೆಸರು "ಪರ್ರ್". ಅದು ಒಂದು ಬೆಕ್ಕನಾಕಾರದ ಬಾಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಾರ್ಡ್ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.co.uk/artists/katy-perry/news/231426-katy-perry-perfume|title=Katy Perry To Launch Perfume|publisher=[[MTV}]] UK|date=July 23, 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://stylenews.peoplestylewatch.com/2010/07/22/katy-perrys-purr-fect-new-perfume-launch/|title=Katy Perry’s ‘Purr’-fect New Perfume Launch|date=July 22, 2010|first=Gillian|last=Koenig|work=[[People (magazine)|People]]|publisher=[[Time Inc.|Time Inc]]}}</ref> '''ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರೀಮ್ ಪೆರಿಯನ್ನು ೨೦೧೧ ರ ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ''ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪೆರಿಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವಾಗುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿತು'' : ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಲ್ಬಂ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾಪ್ ಗಾಯನದ ಆಲ್ಬಂ, "ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರೀಮ್" ಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪಾಪ್ ಗಾಯನ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಮತ್ತು "ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಗರ್ಲ್ಸ್" ಗಾಗಿ ಗಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾಪ್ ಸಂಯೋಜನೆ ''' '''''ಗ್ರ್ಯಾಮೀಸ್ ನಂತರ ಕೇಟಿ ಪೆರಿ ತಮ್ಮ "ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರೀಮ್" ಆಲ್ಬಂ ನಿಂದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು., ಅದೇ "E.T." '' ''' '''''ಈ ಸಿಂಗಲ್ ಮರುಸಂಕಲಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಯೆ ವೆಸ್ಟ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. E.T.ಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೋ ವನ್ನು ಫ್ಲೋರಿಯಾ ಸಿಜಿಸ್ಮೊಂಡಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಷಾನ್ ರಾಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೀತಿಯ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. '' ''' == ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಳು == [[File:KatyPerry (Michigan) edit.JPG|170px|thumb|upright|2009 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪೆರಿ.]] ಪೆರಿಯದು ಕಾಂಟ್ರಾ ಆಲ್ಟೋ ಮಟ್ಟದ ಕಂಠ.<ref name="leong1">{{cite web|url=http://www.mtvasia.com/Review/CD/C20081103001722.html|title=Katy Perry: One of the Boys|last=Leong|first=Cheryl|date=November 3, 2008|publisher=MTV Asia|accessdate=February 13, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 17, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100817025349/http://www.mtvasia.com/Review/CD/C20081103001722.html|url-status=dead}} (ಲೇಖಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದು ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ at [http://replay.web.archive.org/20090322053756/http:www.mtvasia.com/Review/CD/C20081103001722.html])</ref> ಅವರ ಕಂಠದ ಸೀಮಿತತೆಯು ಕಡಿಮೆಯದ್ದಾದ್ದರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಜನರ ಮುಂದೆ ಹಾಡುವಾಗ, ತಮ್ಮ ದನಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವ ಸಲುವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳ ಕೀಗಳನ್ನು ಕೆಳಸ್ತರದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪೆರಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಗೀತದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರೆಂದರೆ ಅಲಾನಿಸ್ ಮಾರಿಸೆಟೆ,<ref name="ScaggsQ&A" /><ref name="AllmusicBio">{{cite web|url={{Allmusic|class=artist|id=p1010533|pure_url=yes}}|title=Katy Perry: Biography|last=Leahey|first=Andrew|coauthors=Birchmeier, Jason|publisher=Allmusic|accessdate=February ೧೩, ೨೦೦೯}}</ref> ಪಾಪ್ ರಾಕ್ಗಾಯಕರಾದ ಸಿಂಡಿ ಲಾಪರ್, ಪ್ಯಾಟ್ ಬೆನಟಾರ್, ಜೊವಾನ್ ಜೆಫ್, ಷಿರ್ಲೀ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್,<ref name="VesilindFashion">{{cite news|url=http://articles.latimes.com/2008/jun/15/image/ig-katy15|title=Singer Katy Perry has the fashion world abuzz|last=Vesilind|first=Emili|date=June 15, 2008|work=Los Angeles Times|accessdate=February 13, 2009}}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರೆಡ್ಡೀ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ,<ref name="PerryScoop" /> ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತಂಡ ಕ್ವೀನ್ ನ ದಿವಂಗತ ಮುಂದಾಳು. ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಬೆಳೆದ ಪೆರಿಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲು ತೊಡಗಿದಾಗ ಯಾವ ಗಾಯಕರ ಪರಿಚಯವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref name="PerryScoop" /> ಅವರು ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವರೆಂದು ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೇಳಿದಾಗ ಪೆರಿಗೆ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲು ತೋಚಲಿಲ್ಲ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯೊಡನೆ ಪೆರಿ ಒಂದು ಹೊಟೆಲ್ ಗೆ ಹೋದರು. ಒಳಗೆ ಅವರು VH೧ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಆನ್ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಗ್ಲೆನ್ ಬಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಮಾರಿಸೆಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾರನಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು;<ref name="PerryScoop" /> ಬಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಮಾರಿಸೆಟೆಯ ''ಜ್ಯಾಗೆಡ್ ಲಿಟಲ್ ಪಿಲ್'' ನ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು; ಆ ಆಲ್ಬಂ ಪೆರಿಯ ಮೇಲೆ "ಅಗಾಧ ಪ್ರಭಾವ" ಬೀರಿತು.<ref name="HarrisRisque" /> ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಂಯೋಜಕರೊಡನೆ ತಾನು ಬಲ್ಲಾರ್ಡ್ ರೊಡನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಇವರಿಬ್ಬರ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಪೆರಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ನೀಡಿದರು ಹಾಗೂ ಮರುದಿನವೇ ಪೆರಿಗೆ ಕರೆ ಬಂದಿತು. ಬಲ್ಲಾಡ್ ಪೆರಿಯನ್ನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="PerryScoop" /> "ಯಾರೋ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಬರೆದುಕೊಟ್ಟರು ಹಾಗೂ ನಾನು ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಅದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ" ಎನ್ನುವುದು ಪೆರಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಪರಿ.<ref name="PerryScoop" /> ಪೆರಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು "೧೫ ರಿಂದ ೨೩ ವಯಸ್ಸಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಳ ಬದಲು" ಆದರು.<ref name="GraffBold" /> ಅವರ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ.<ref name="GraffBold" /><ref name="HardingSingle" /> ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು " ಕೊಂಚ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟದ್ದು ಮತ್ತು ಬಹಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದುದು" ಹಾಗೂ ಅವರು ಮಾಡಿದುದೆಲ್ಲವೂ ಚರ್ಚ್-ಸಂಬಂಧಿತವಾದುದು ಎಂದು ಪೆರಿ ಹೇಳಿದರು.<ref name="GraffBold" /> ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಆಲ್ಬಂ ''ಒನ್ ಆಫ್ ದ ಬಾಯ್ಸ್'', ಅನ್ನು :ಜಾತ್ಯತೀತ" ಮತ್ತು "ರಾಕ್" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಗೀತದ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಹೊರತಾದುದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://thescotsman.scotsman.com/features/Interview-Katy-Perry--Hot.4988069.jp|title=nterview: Katy Perry&nbsp;— Hot N Bold|last=Graff|first=Gary|date=February 21, 2009|work=The Scotsman|accessdate=February 28, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 7, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307025809/http://thescotsman.scotsman.com/features/Interview-Katy-Perry--Hot.4988069.jp|url-status=dead}}</ref> ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಆಲ್ಬಂ ಗೆ ಪೆರಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಪ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="17Style" /><ref>{{cite news|url=http://www.ok-magazine.com/news/view/11723|title=Katy Perry: No Sex Would Kill Me|date=February 6, 2009|work=[[OK!]]|accessdate=February 28, 2009}}</ref> ಪೆರಿ ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕವಾತಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ವಿಶೇಷತಃ ಬರವಣಿಗೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ. ಅವರು ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸಬಲ್ಲವರಾದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೆರಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಭಗ್ನಹೃದಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸುಲಭವೆಂದು ಪೆರಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="PerryScoop" /> ''ಒನ್ ಆಫ್ ದ ಬಾಯ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿರುವ ಹಾಡುಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲು ಆಲೋಚನೆಗಳು ಭಗ್ನಹೃದಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಹದಿಹರೆಯದ ಸಾಹಸದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು "ಶೌಚಾಲಯಗಳೊಳಗೆ ವಾಂತಿ ಮಾಡುವುದರ" ಬಗ್ಗೆಯೇ ಇವೆ. ಇವೆ.<ref name="HarrisRisque" /> ಪೆರಿಯ ತಾಯಿ ''ಡೈಲಿ ಮೇಯ್ಲ್ '' ಎಂಬ ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ತನಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳ ಸಂಗೀತ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು :ನಾಚಿಕೆಗೇಡು ಮತ್ತು ಅಸಹ್ಯವಾದುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="GraffBold" /><ref name="VenaRumors" /> ಪೆರಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಯು ತಪ್ಪಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದರು ಹಾಗೂ MTV ಗೆ ಅದು ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="VenaRumors" /> ಅವರ ಹಾಡುಗಳಾದ "ಯೂ ಆರ್ ಸೋ ಗುಡ್" ಮತ್ತು ""ಐ ಕಿಸ್ಡ್ ಎ ಗರ್ಲ್" " ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಿ ವಿಭಾಗಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="VenaRumors">{{cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1593166/20080820/katy_perry.jhtml|title=Katy Perry Responds To Rumors Of Parents' Criticism: 'They Love And Support Me'|last=Vena|first=Jocelyn|date=August 20, 2008|publisher=MTV|accessdate=February 16, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 28, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100328140839/http://www.mtv.com/news/articles/1593166/20080820/katy_perry.jhtml|url-status=dead}}</ref> ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಲಿಂಗಭೀತಿಯುಂಟು ಮಾಡುವಂತಹವೆಂದೂ, ಸಲಿಂಗರತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆಂದೂ "ಲೆಝ್ ಪ್ಲಾಯ್ಟೇಷನಲ್" (ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಲಿಂಗರತಿಯ ದುರ್ಬಳಕೆ) ಎಂದೂ ಬಣ್ದಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="GraffBold" /> MTV ಪೆರಿಯು "ಉಭಯ-ಕುತೂಹಲ" ವನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಉಪಾಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಟೀಕೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="VenaRumors" /> ಪೆರಿ "ಯೂ ಆರ್ ಸೋ ಗೇ" ಸುತ್ತ ಇದ್ದ ವಿವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂತೆಂದರು: "ಅದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥ ಸೂಚಿಸುವಂತಹುದಲ್ಲ. 'ಯೂ ಆರ್ ಸೋ ಗೇ,' ಎಂದರೆ, 'ಯೂ ಆರ್ ಸೋ ಲೇಮ್,' ಎಂದು ಹೇಳದಂತಲ್ಲ, ಅದರೆ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ ಏನೆಂದರೆ ಈ ಹುಡುಗ ಸಲಿಂಗಿಯಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಹೇಗೆ ಅಪಾರ್ಥಕ್ಕೋ, ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೋ ಎಡೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ&nbsp;... ಅದು ಯಾರನ್ನೇ ರೂಢಿಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಯತ್ನವಲ್ಲ, ನಾನು ನನ್ನ ಮಾಜಿ ಗೆಳೆಯರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದರು<ref>{{cite web|url=http://www.thenewgay.net/2008/06/katy-perry-new-gay-interview.html|title=Katy Perry: The New Gay Interview|date=June 10, 2008|publisher=TheNewGay.net|accessdate=February 15, 2009}}</ref> == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತೀಕ == [[File:KatyPerryJul2009.jpg|thumb|left|ಜುಲೈ 2009 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪೆರಿ.]] ಪೆರಿ ತಮ್ಮ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯ ವಸ್ತ್ರಧಾರಣೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="17Style" /> ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮಾಷೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಗಾಢವರ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ದಶಕಗಳನ್ನು ನೆನೆಸುವಂತಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಣ್ಣಿನಾಕಾರದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಲ್ಲಂಗಡಿ ಆಕಾರದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಅಂಗವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="VesilindFashion" /> ನೃತ್ಯವನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಕಲಿತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನೃತ್ಯಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೆರಿ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಲು ಆರಂಭವಾದುದು ಫ್ಯಾಷನ್ ನಿಂದ; ''ಲೋಲಿಟಾ'' ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ೧೯೯೭ ರ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಚಿತ್ರತಾರೆ ಡೊಮಿನಿಕ್ ಸ್ವೇಯ್ನ್ ನ ಚಿತ್ರಣವು ಈಕೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.<ref name="HarrisRisque" /> ಅವರು ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು "ವಿಭಿನ್ನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂಂದಿನಿತು ಕಷಾಯ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="17Style" /> ಪೆರಿಯ ಶೈಲವಿನ್ಆಸಕರಾದ ಜಾನಿ ವುಜೆಕ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪೆರಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಪೆರಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಶೈಲಿಯನ್ನು "ಬಹಳ ವರ್ಣಮಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ..<ref>{{cite web|url=http://www.cosmogirl.com/blog/katy-perry-stylist|title=Katy Perry's Style Secrets|last=Tibbetts|first=Tammy|date=October 8, 2008|work=Cosmogirl|accessdate=February 28, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 5, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090305213813/http://www.cosmogirl.com/blog/katy-perry-stylist|url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ವಿನ್ಯಾಸಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.<ref name="GraffBold" /><ref name="VesilindFashion" /> ಜೂನ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ಸ್ವಿಚ್ ಬ್ಲೇಡ್ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುವ ಪ್ರಚಾರಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವು ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.<ref name="Times">{{cite news|url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article4990823.ece|title=Pop star Katy Perry under fire for posing with a knife|date=October 22, 2008|work=The Times|accessdate=December 5, 2008|location=London|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212202928/https://www.the-tls.co.uk/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪೆರಿಗೆ "ಉನ್ಮಾದಕರ, ಹೆಚ್ಚು ಗಡುಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ"ವನ್ನು ನೀಡಲೆಂದು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಯಿತೆಂದು ಸಮಝಾಯಿಷಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Times" /> ತನ್ನತ್ತ ಬಂದ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಪೆರಿ ಲೇವಡಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರು ಹಾಗೂ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲೇಡ್ ಬದಲು ಚಮಚ ಹಿಡಿದು ಪೋಸ್ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/3267762/Katy-Perry-the-singer-mocks-knife-picture-by-posing-with-a-spoon.html|title=Katy Perry, the singer mocks knife picture by posing with a spoon|work=The Daily Telegraph|location=London|date=October 27, 2008|accessdate=June 20, 2010|first=Urmee|last=Khan|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 23, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323091535/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/3267762/Katy-Perry-the-singer-mocks-knife-picture-by-posing-with-a-spoon.html|url-status=dead}}</ref> ಅವರು FHM ಮ್ಯಾಗಝೀನ್ ನ ೧೦೦ ಬಹಳ ಸೆಕ್ಷಿಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ #೨೩ ಅನ್ನು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲೂ, #೩೭ ಅನ್ನು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fhm.com/girls/covergirls/katy-perry|title=Katy Perry at FHM Magazine|3=|access-date=ಮೇ 12, 2011|archive-date=ಮೇ 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511184328/http://www.fhm.com/girls/covergirls/katy-perry|url-status=dead}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಪೆರಿ ಜಿಮ್ ತರಗತಿಯ ಶೂರರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಫ್ರಂಟ್ಮನ್ ಟ್ರಾವೀ ಮೆಕಾಯ್y ರೊಡನೆ ಸಂಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರನ್ನು ಪೆರಿಯ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ<ref name="SumnerTrouble">{{cite web|url=http://www.stuff.co.nz/sundaystartimes/4738482a20517.html|title=Katy Perry: Girl trouble|last=Sumner|first=Bonnie|date=October 26, 2008|work=Sunday Star Times|accessdate=February 28, 2009}}</ref> ದಲ್ಲಿ ಆಗೊಮ್ಮೆ, ಈಗೊಮ್ಮೆ ಎಂದೇ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಪೆರಿ ಮತ್ತು ಮೆಇಆಯ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ದೂರ ಸರಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.people.com/people/article/0,,20249866,00.html|title=Katy Perry & Travis McCoy Break Up|last=Laudadio|first=Marisa|date=January 2, 2009|work=People|accessdate=February 13, 2009}}</ref> ಪೆರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಾಸ್ಯಗಾರ ರಸೆಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೨೦೦೮ ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|url=http://wn.com/Re_What_Does_Katy_Perry_See_in_Russell_Brand?!?_F11_ |title=Re What Does Katy Perry See In Russell Brand |publisher=Wn.com |date= |accessdate=2010-11-09}}</ref> ಪೆರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಗೆಟ್ ಹಿಮ್ ಟು ದ ಗ್ರೀಕ್'' ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಇಬ್ಬರೂ ಡೇಟಿಂಗ್ ಅರಂಭಿಸಿದರು<ref>{{cite web |last=Ziegbe |first=Mawuse |url=http://www.mtv.com/news/articles/1647232/20100904/perry_katy.jhtml |title=Katy Perry, Russell Brand's Love Story Began At The VMAs – Music, Celebrity, Artist News |publisher=MTV |date=2010-09-04 |accessdate=2010-11-09 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 26, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426124310/http://www.mtv.com/news/articles/1647232/katy-perry-russell-brands-love-story-began-at-vmas.jhtml |url-status=dead }}</ref>; ಇವರು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾದುದುMTV ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ಅತಿಥೇಯರಾಗಿದ್ದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ "ಕೇಟಿ ಪೆರಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವರು ನಾನು ಇಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಹೊಟೆಲ್ ನಲ್ಲೇ ತಂಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಅಳಲು ಒಂದು ಭುಜ ಬೇಕಿದೆ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ರಾತ್ರಿಯ ನಿಜವಾದ ಜಯಶಾಲಿ ನಾನೇ" ಎಂದರು. ಈರ್ವರೂr ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಜೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |last=Clench |first=James |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/bizarre/2666479/Lovebirds-Russell-Brand-and-Katy-Perry-pictured-for-first-time-on-date.html |title=Brand new lovers |publisher=Thesun.co.uk |date=2009-10-03 |accessdate=2010-11-09 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141018114218/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/bizarre/2666479/Lovebirds-Russell-Brand-and-Katy-Perry-pictured-for-first-time-on-date.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hellomagazine.com/celebrities/201001062689/russell-brand/katy-perry/engaged-wed/1/|title=Russell Brand proposes to his American girlfriend Katy Perry|date=January 6, 2010|work=Hello Magazine|accessdate=January 6, 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1629147/20100106/id_1962774.jhtml|title=Katy Perry And Russell Brand: A Timeline Of Their Love|date=January 6, 2010|publisher=MTV|accessdate=September 1, 2010|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100920034313/http://www.mtv.com/news/articles/1629147/20100106/id_1962774.jhtml|url-status=dead}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೦ ರ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪೆರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ "ಪರಿಪೂರ್ಣ" ತಂದೆಯಾಗುವರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|url= http://www.billboard.com/#/news/katy-perry-calls-russell-brand-the-perfect-1004106330.story?tag=nextart|title= Katy Perry Calls Russell Brand the 'Perfect' Partner in YouTube Interview|work=Billboard }}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರನ್ನು ಲಗ್ನವಾದನಂತರ ತಾನು ಉಭಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಯೋಚಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಪೆರಿ ಹೇಳಿದರು. "ನಾನು ಮಾಡುವ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಉಭಯ ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ನೀಡಲು ನನಗೆ ಪುರುಸೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನನಗೆ ಎರಡನೆಯ ಮನೆಯಿದ್ದಂತೆ" ಎಂದರು ಪೆರಿ.<ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1309398/Katy-Perry-looks-plastic-fantastic-latex-Teenage-Dream-tops-album-chart.html |title=Katy Perry looks plastic fantastic in latex as Teenage Dream tops album chart &#124; Mail Online |work=The Daily Mail |date= September 7, 2010|accessdate=September 14, 2010 | location=London}}</ref> ಪೆರಿ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩, ೨೦೧೦ ರಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಪದ್ಧತಿ ಯ ಪ್ರಕಾರ ರತ್ನಾಂಭೋರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವನದ ಬಳಿ, ಭಾರತದ ರಾಜಾಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ 'ನನ್ನನ್ನು ವರಿಸುವೆಯಾ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಮದುವೆಯಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.usmagazine.com/celebritynews/news/katy-perry-russell-brand-tie-the-knot-20102310 |title=News – Katy Perry, Russell Brand Wed in Elaborate Indian Ceremony – Celebrity News |publisher=UsMagazine.com |date= |accessdate=2010-11-09}}</ref><ref>{{cite web|author=Prithwish Ganguly, TNN, Oct 26, 2010, 12.00am IST |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hollywood/news-interviews/Katy-affirms-Brand-loyalty/articleshow/6808817.cms |title=Katy affirms Brand loyalty – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2010-10-26 |accessdate=2010-11-09}}</ref> == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ == {{Main|Katy Perry discography}} * ''ಕೇಟಿ ಹಡ್ಸನ್'' (೨೦೦೧) * ''ಒನ್ ಆಫ್ ದ ಬಾಯ್ಸ್'' (೨೦೦೮) * ''ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರೀಂ'' (೨೦೧೦) == ಪ್ರವಾಸಗಳು == * ಹೆಲ್ಲೋ ಕೇಟಿ ಪ್ರವಾಸ (೨೦೦೯) * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಪ್ರವಾಸ (೨೦೧೧) == ಚಿತ್ರಲೋಕ == === ದೂರದರ್ಶನ === {| class="wikitable sortable sortable" |- !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ ! class="unsortable"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | rowspan="2"| 2008 | ''{{sortname|The|Young and the Restless}}'' | ಸ್ವಯಂ ಆಕೆಯೇ ಪಾತ್ರ | ಸಂಚಿಕೆ ೮೯೧೪ |- | ''ವೈಲ್ಡ್ ಫೈರ್'' | ಸ್ವಯಂ ಆಕೆಯೇ ಪಾತ್ರ | "ಲೈಫ್ ಈಸ್ ಟೂ ಷಾರ್ಟ್" (ಋತು ೪, ಸಂಚಿಕೆ ೮) |- | rowspan="4"| ೨೦೧೦ | ''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಐಡಲ್‌'' | ಗೆಸ್ಟ್ ಜಡ್ಜ್ | (ಋತು ೬, ಭಾಗ ೧) |- | '' ದಿ ಎಕ್ಸ್-ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್'' | ಅತಿಥಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ | "ಸರಣಿ ೭, ಸಂಚಿಕೆ ೨" |- | ''ಸೆಸೇಮ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' | ಸ್ವಯಂ ಆಕೆಯೇ ಪಾತ್ರ | ಆನ್ ಲೈನ್ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆ <small>(ವೀಕ್ಷಕರ ವಿವಾದದ ಕಾರಣದಿಂದ ಟಿಲಿವಿಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಿಸಿದ ಸಂಚಿಕೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು)</small> |- | ''ದಿ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್'' | ಸ್ವಯಂ ಆಕೆಯೇ ಪಾತ್ರ | ೧ ಕಂತು, "ದ ಫೈಟ್ ಬಿಫೋರ್ ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್" |- | ೨೦೧೧ | ''ಹೌ ಐ ಮೆಟ್ ಯುವರ್ ಮದರ್'' | ಹನಿ | ೧ ಕಂತು, "ಓಹ್ ಹನಿ" |} ===ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು=== {| class="wikitable sortable sortable" |- !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ ! class="unsortable"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ೨೦೧೦ | ''ಗೆಟ್ ಹಿಮ್ ಟು ದ ಗ್ರೀಕ್'' | ಸ್ವಯಂ ಆಕೆಯೇ ಪಾತ್ರ | ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೃಶ್ಯ<br>ಮನ್ನಣೆ ರಹಿತ |- | ೨೦೧೧ | ''{{sortname|The|Smurfs|The Smurfs (film)}}'' | ಸ್ಮರ್ಫೆಟ್ಟೆ | ಧ್ವನಿ ನೀಡಿಕೆ |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {{main|List of awards and nominations received by Katy Perry}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌ == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌ == {{Commons category|Katy Perry}} {{Wikiquote|Katy Perry}} * [http://www.katyperry.com ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * {{IMDb name|2953537|Katy Perry}} {{S-start}} {{Succession box|before=[[Snoop Dogg]]| title=[[MTV Europe Music Awards]] host| years=2008–09| after=[[Eva Longoria]]}} {{S-end}} {{Katy Perry}} {{The X Factor}} {{Russell Brand}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --> |NAME = Katy Perry |ALTERNATIVE NAMES = Katheryn Elizabeth Hudson |SHORT DESCRIPTION = American singer-songwriter |DATE OF BIRTH = October 25, 1984 |PLACE OF BIRTH = [[Santa Barbara, California|Santa Barbara]], California, United States |DATE OF DEATH = |PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Perry, Katy}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೮೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:2000ರ ದಶಕದ ಗಾಯಕ/ಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:2010ರ ದಶಕದ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:21ನೆಯ-ಶತಮಾನದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾದಿಂದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ಲಾಗರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಂಟ್ರಾ ಅಲ್ಟೋಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ದ ನಾಟ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಮಹಿಳಾ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪಾಪ್ ಗಾಯಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್ ಸಂಜಾತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಮೇರಿಕ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಂಜಾತ ಅಮೆರಿಕದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪಾಪ್ ರಾಕ್ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪಾಪ್ ಗಾಯಕ-ಗೀತರಚನಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ದ ಗಾಯಕ-ಗೀತರಚನಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟ್‌ (BRIT) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಪಿಟೋಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ -ಭಾಷೆಯ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಕ್ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಂತಾ ಬಾರ್ಬರಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಕನ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಾಡುಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ದಿಎಕ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ ತೀರ್ಪುಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇಟಿ ಪೆರಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು]] lbhqa5o610eis4zrjrpv40z4fsmsshp 0 29867 1375309 1374152 2026-06-18T15:03:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375309 wikitext text/x-wiki [[File:Rafaela Montanaro1.jpg|thumb|right|200px|ಕಂಬ-ನರ್ತಕಿ ರಫೇಲಾ ಮಾಂಟನಾರೊರ ಪ್ರದರ್ಶನ]] [[File:Chinese Pole Dance.jpg|thumb|right|200px|ಚೈನೀಸ್ ಕಂಬ.]] '''ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ(ಪೋಲ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್)''' ವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಂಬ ಕಂಬದೊಂದಿಗೆ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಗ್ನ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಂಬವನ್ನು (ಚೈನೀಸ್ ಕಂಬಗಳು) ಪಾನಗೃಹ/ಸರ್ಕಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕವಲ್ಲದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಚಲನೆಗಳು ತುಂಬಾ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಲ, ನಮ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಹನೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಗ್ನ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಕಸರತ್ತಿನಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯೆಮಧ್ಯೆ ನರ್ತಕರು ನಗ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಗೊ-ಗೊ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನರ್ತಕರು ಕಂಬವನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಮೇಲೆ ಏರುವುದು, ಸುತ್ತುವುದು ಮತ್ತು ದೇಹವನ್ನು ತಲೆ ಕೆಳಗೆ ಮಾಡುವುದು ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಗಸಾಧನೆಯ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯು ಕುಶಲತೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯನ್ನು ಯುಕ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, http://www.wbur.org/2010/04/02/pole-dance</ref> ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವನ್ನು ಈಗ ಅಂಗಸಾಧನೆಯ<ref>ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ: ನಗ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನ ನರ್ತಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, http://abcnews.go.com/Travel/pole-dancing-strippers-anymore/story?id=10168196</ref> ಒಂದು ಅಂಗೀಕೃತ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಏರೋಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಆನ್ಏರೋಬಿಕ್ ಎರಡೂ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.<ref>ಅಂಗಸಾಧನೆಗೆ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ, http://www.kpsplocal2.com/Content/Special-Feature/story/Pole-Dancing-for-Exercise/iao4iYWMV0qNfw1OP6b3Sw.cspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918035836/http://www.kpsplocal2.com/Content/Special-Feature/story/Pole-Dancing-for-Exercise/iao4iYWMV0qNfw1OP6b3Sw.cspx |date=2010-09-18 }}</ref> ಕಂಬ-ನೃತ್ಯದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಅದರ ಒಟ್ಟು ಲೈಂಗಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಂಗೀಕೃತ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸೊಸೈಟಿಯು ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, https://web.archive.org/web/20100417022251/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jNVin7NeCHRArbeJRkTPdttX8QzQ</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Asian girl dancing - stripping in a white G-String-Bikini.jpg|thumb|left|100px|ಏಷ್ಯನ್ ಕಂಬ-ನರ್ತಕಿ]] [[File:Stripperpole.jpg|thumb|ರಂಗ-ಕಂಬದ ಮನೆಯ ರೂಪಾಂತರ]] [[File:Streetpoleplaca.jpg|thumb|ರಸ್ತೆ ಕಂಬವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಬ-ನರ್ತಕಿ]] ಬಹುಶಃ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವು 1920ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿರಬಹುದು, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ-ನರ್ತಕರು ತಮ್ಮ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಂಟ್‌ನ ಕಂಬವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=August 2010}} ಚೈನೀಸ್ ಕಂಬಗಳೊಂದಿಗಿನ ಇದರ ಸಂಬಂಧವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಚೈನೀಸ್ ತಂಡಗಳು 1914ರಿಂದ ಬಾರ್ನಮ್ ಆಂಡ್ ಬೈಲಿಸ್ ಸರ್ಕಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವರು ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|author=[ Displaying Abstract ] |url=http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9F02E3DE163BE633A25754C0A9629C946796D6CF |title=Barnum Bailey Circus opens in Madison Square Garden 1914 |publisher=New York Times |date=2010-09-05 |accessdate=2010-09-27}}</ref> 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬರ್ಲೆಸ್ಕ್(ಉಡಿಗೆ-ತೊಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿ ಕುಚೇಷ್ಟೆ ಮಾಡುವ ವಿನೋದಾವಳಿ) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದುದರಿಂದ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವು ಕ್ರಮೇಣ ಟೆಂಟ್‌ಗಳಿಂದ ಬಾರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು.{{Citation needed|date=August 2010}} ==ಕಂಬ== ===ಪ್ರಮಾಣಕ ಕಂಬ=== ಪ್ರಮಾಣಕ '''ನೃತ್ಯದ ಕಂಬ''' ವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಟೊಳ್ಳಾದ ಉಕ್ಕು ಅಥವಾ [[ಹಿತ್ತಾಳೆ]] ಕಂಬವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಅಡ್ಡ ಕೊಯ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ನೆಲದಿಂದ ಚಾವಣಿಯವರೆಗೆ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಚಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಕಂಬದ ವ್ಯಾಸವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 5 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ (2 ಇಂಚುಗಳು), ಇದು ಕಂಬವನ್ನು ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಕಂಬದ ವ್ಯಾಸವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಣ್ಣದಾಗಿ 4.5 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂಬವೆಂದರೆ ಸುತ್ತುವ ಕಂಬ; ಇದರ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಕ ನೃತ್ಯ-ಕಂಬವಾಗಿದ್ದು ಚೆಂಡು ಬೇರಿಂಗ್‌ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಬದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕರ್ಷಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಲು ಉತ್ತಮ ಆವೇಗ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲನೆಯ ಗತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು. ಇದರ ಮನೆಯ ರೂಪಾಂತರಗಳೂ ಲಭ್ಯಯಿವೆ, ಇವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಏರೋಬಿಕ್ ಅಂಗಸಾಧನೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಕಂಬಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ ತುಕ್ಕುಹಿಡಿಯದ, ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಸೇರಿಸಿದ ಉಕ್ಕು, ಕ್ರೋಮ್ಡ್ ಉಕ್ಕು, [[ಹಿತ್ತಾಳೆ]], ಹುಡಿ ಹೊದಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಟೈಟೇನಿಯಮ್|ಟೈಟಾನಿಯಮ್]] ಹೊದಿಕೆ. ಕಂಬಗಳನ್ನು [[ಅಕ್ರಿಲಿಕ್|ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ಗಾಜಿನಿಂದಲೂ]] ತಯಾರಿಸಬಹುದು, ಇದು LED ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಕಂಬ'ಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಿಡಿಯುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಯಗೊಳಿಸಿದ ಉಕ್ಕು ಹೆಚ್ಚು ಜಾರುವ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ, ಇದು ವೇಗವಾದ, ಹೆಚ್ಚು ಸರಾಗವಾದ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ; ಹಿತ್ತಾಳೆ ಕಂಬಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೈಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ತೊಡೆಗಳಿಂದ ಸುಲುಭವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು, ನಿಧಾನವಾದ, ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹಗ್ಗದಿಂದ ಚಾವಣಿಯ ಜಂತೆಗೆ ಭದ್ರವಾಗಿ ಬಿಗಿದುಕೊಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ನಿರ್ಮಾಣವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರದ ಮತ್ತು ಬಿಗಿತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಕಂಬಗಳೂ ಇವೆ. ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ, ತಿರುಗುವ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುವ ಕಂಬಗಳೂ ಲಭ್ಯಯಿವೆ. ===ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಬ=== ಈಗ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೃಗ್-ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಂಬಗಳೂ ಲಭ್ಯಯಿವೆ. ಈ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವು ನೀರು, ಗ್ಲಿಟರ್ ಮತ್ತು ಭ್ರಮಣದರ್ಶಕ ಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಚಾವಣಿಯ ಜಂತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಕಂಬಗಳು ಅವುಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಕುಶಲಚಲನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಯಸುವ ನರ್ತಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಜಾರಿದರೆ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಬಿಸಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ==ಅಂಗಸಾಧನೆಯಾಗಿ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ== [[File:Summerflipfront.JPG|thumb|right|180px|ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಕಂಬದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಯನ್ನು ಮಡಿಚಿರುವುದು.]] ಕಂಬ-ನೃತ್ಯದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದೆಂಬ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ಅಂಗಸಾಧನೆಯ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.cbsnews.com/stories/2002/11/26/48hours/main530884.shtml ಸ್ಟ್ರಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ವೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110131101255/http://www.cbsnews.com/stories/2002/11/26/48hours/main530884.shtml |date=2011-01-31 }}, CBS ನ್ಯೂಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್, 8/20/2007 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ರೀತಿಯ ಅಂಗಸಾಧನೆಯು ದೇಹಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಹುರುಪು ಕೊಡುವಾಗ ದೇಹವನ್ನೇ ಪ್ರತಿರೋಧವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಂತರಂಗ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೈಹಿಕ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url=http://www.news.com.au/breaking-news/cambridge-university-society-offers-pole-dancing-tuition/story-e6frfku0-1225853143529 | work=AFP | title=Cambridge University society offers pole dancing tuition | date=2010-04-13 | access-date=2011-05-19 | archive-date=2010-04-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100417012207/http://www.news.com.au/breaking-news/cambridge-university-society-offers-pole-dancing-tuition/story-e6frfku0-1225853143529 | url-status=dead }}</ref> ಅಂಗಸಾಧನೆಯಾಗಿ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವು ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರ ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾದ ಮಲ್ಲಖಂಬ್‌ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುರುಷರು ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅವರ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |last=Wong |first=Amanda |url=http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Singapore/Story/STIStory_482709.html |title=Pole dancing for men? |publisher=Straitstimes.com |date=2010-01-27 |accessdate=2010-09-27 |archive-date=2010-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130080914/http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Singapore/Story/STIStory_482709.html |url-status=dead }}</ref><ref>ಪುರುಷರ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವು ಸುಮ್ಮನೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, http://sydney-central.whereilive.com.au/news/story/mens-pole-dancing-better-than-just-hanging-around/</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, UK ಮತ್ತು US ನಲ್ಲಿ, ನೃತ್ಯ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗಳು ಪುರುಷರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತರಬೇತಿ ಕ್ಲಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, 2007ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಪುರುಷನೊಬ್ಬನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. 23 ವರ್ಷದ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕ ಜಾಂಗ್ ಪೆಂಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಬಹುಮಾನದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿಯರ ಗುಂಪನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20081201-104787.html |title=Watch out, men on poles |publisher=Asiaone.com |date= |accessdate=2010-09-27}}</ref> ==ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು== ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಈಗಲೂ ನಗ್ನ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲಾಸಿ ರಾತ್ರಿ-ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಾಗಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮುದಾಯವೊಂದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಕೆನಡಾ, ಜಪಾನ್, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು UK ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈಭವದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೂ ಇವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಗ್ನಗೊಳ್ಳದ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಕಳಚದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇವು ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂಗಸಾಧನೆಯ ಒಂದು ವ್ಯಾಯಾಮದ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ರೂಪವಾಗಿ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ "ಮಿಸ್ ಪೋಲ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್" ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು [http://www.worldpoledance.com/2009.html ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718114256/http://www.worldpoledance.com/2009.html |date=2011-07-18 }} 2005ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಜಪಾನಿನ ರೈಕೊ [http://www.worldpoledance.com/judges.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110529084821/http://www.worldpoledance.com/judges.html |date=2011-05-29 }} ಸ್ಯುಮುನೆ ಈ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನಗ್ನ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಹವ್ಯಾಸಿ ರಾತ್ರಿ-ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿವೆ. ಇವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಗ್ನವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಕಳಚದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಇವು ಲೈಂಗಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಬದಲಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕನ ಅಂಗಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮರ್ಥಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವನ್ನು 2012ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷಾ ಘಟನೆಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, http://www.nydailynews.com/lifestyle/2010/02/23/2010-02-23_pole_dancing_could_be_recognized_as_a_sport_and_headed_to_the_olympics_.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100226102215/http://www.nydailynews.com/lifestyle/2010/02/23/2010-02-23_pole_dancing_could_be_recognized_as_a_sport_and_headed_to_the_olympics_.html |date=2010-02-26 }}</ref><ref>ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವನ್ನು ಹೊಸ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ, http://www.bhsjacket.com/node/420</ref> ಆದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದುನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಯೋಗ ವಿಧಾನಗಳ ಹೆಸರು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿವಿಧ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಲುತ್ತದೆ.<ref>ಕ್ರೀಡಾ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೇ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ, ಕಂಬ-ನರ್ತಕರು ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, https://sports.yahoo.com/olympics/news?slug=ap-goldenpoles {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211204032215/http://sports.yahoo.com/olympics/news/?slug=ap-goldenpoles |date=2021-12-04 }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, "ಮಿಸ್ ಪೋಲ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ" 2005ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾನೆ ಇತ್ತೀಚಿನ 2010ರ (ಬರುವ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮಿಸ್ ಪೋಲ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ 2011 ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ) ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.misspoledanceaustralia.com.au/index.php?c=mpd&m=about |title=Miss Pole Dance Australia |publisher=Miss Pole Dance Australia |date= |accessdate=2010-09-27 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706110217/http://www.misspoledanceaustralia.com.au/index.php?c=mpd&m=about |url-status=dead }}</ref> ಮೊದಲ [http://uspoledance.com/index.php US ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ ಫೆಡರೇಶನ್ (USPDF) ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್] ಅನ್ನು 2009ರ ಮಾರ್ಚ್ 19ರಂದು ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಜೆನಿನ್ ಬಟರ್‌ಫ್ಲೈ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>https://www.youtube.com/v/8_NJiwIVu6k?fs=1&amp;hl=en_US</ref> ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಲೈ 2010ರ "ಮಿಸ್ ಪೋಲ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಕೆನಡಾ"ವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು, ಈಕೆ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.misspoledancecanada.com |title=Miss Pole Dance Canada }}</ref> ಮಿಸ್ ಪೋಲ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ 2009 ಅನ್ನು ಜಮೈಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರದವರಿಗೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾನೆ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.worldpoledance.com/2009.html |title=World Pole Dance Championships Jamaica 2009 - World Pole Sport Fitness |publisher=Worldpoledance.com |date=2009-04-25 |accessdate=2010-09-27 |archive-date=2013-01-05 |archive-url=https://archive.is/20130105121243/http://www.worldpoledance.com/2009.html |url-status=dead }}</ref> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರದವರಿಗೆ ತೆರವುಗೊಂಡ 2010ರ ಮಿಸ್ ಪೋಲ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ಅನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾನೆ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://www.worldpoledance.com/2010.html |title=World Pole Fitness Championships 2010 - World Pole Sport Fitness |publisher=Worldpoledance.com |date= |accessdate=2010-09-27 |archive-date=2013-01-05 |archive-url=https://archive.is/20130105091300/http://www.worldpoledance.com/2010.html |url-status=dead }}</ref> ==ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ== ಇತರ ಶೈಲಿಗಳಂತೆ, ಕಂಬ-ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಸಹ ಅನೇಕ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಟಿ ಶೈಲಾ ಕೆಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯಿಂದ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು, ಇದನ್ನು ಆಕೆ ಸ್ವಂತ ಕಂಬ-ಆಧಾರಿತ ಅಂಗಸಾಧನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ''ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಅಟ್ ದಿ ಬ್ಲೂ ಇಗ್ವಾನ'' ದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುವಾಗ ಕಲಿತುಕೊಂಡರು.<ref>ಕಂಬ-ನೃತ್ಯ: ಇದು ಏನು ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ?, http://www.ellecanada.com/living/health/pole-dancing-do-you-have-what-it-takes/a/24943 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728051015/http://www.ellecanada.com/living/health/pole-dancing-do-you-have-what-it-takes/a/24943 |date=2011-07-28 }}</ref> ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕಂಬ-ನೃತ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂಬ ನಿಜಸಂಗತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಮಿಸ್ USA 2010ರಲ್ಲಿ ರಿಮಾ ಫಾಕಿಹ್‌ರ ಗೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. <ref>{{cite web |url=http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272631825.shtml |title=Miss USA 2010 Winner a Pole Dancer - Rachel Uchitel Poses for Playboy |work=National Ledger |date=May 17, 2010 |accessdate=May 19, 2010 |archive-date=ಮೇ 20, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520001909/http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272631825.shtml |url-status=dead }}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== * ಗೊ-ಗೊ ನೃತ್ಯ * ಮಲ್ಲಖಂಬ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== {{Commons category|Pole dancing}} * [http://www.life.com/image/first/in-gallery/51131/miss-pole-dance-australia-finals ಮಿಸ್ ಪೋಲ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ: ಫೈನಲ್ಸ್!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101020133758/http://www.life.com/image/first/in-gallery/51131/miss-pole-dance-australia-finals |date=2010-10-20 }} - ''ಲೈಫ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್'' ‌ನ ಸ್ಲೈಡ್‌ಶೊ {{DEFAULTSORT:Pole Dance}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ನೃತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ನೃತ್ಯ ಸಾಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಗಸಾಧನೆಯ ಉಪಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಕಲೆ]] 4aunj5q2u9jqtmd9lkmk6532xx9inv9 0 30109 1375327 1373210 2026-06-18T20:41:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375327 wikitext text/x-wiki '''ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್''' ಅಥವಾ '''ಕಾರ್ಟಿಂಗ್''' ಮುಕ್ತ-ಚಕ್ರದ ವಾಹನ-ಕ್ರೀಡೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಮುಕ್ತವಾದ, ನಾಲ್ಕು-ಚಕ್ರಗಳುಳ್ಳ, ವಿನ್ಯಾಸದ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ '''ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು''' '''ಗೋ-ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು''', ಅಥವಾ '''ಗೇರ್ ಬಾಕ್ಸ್/ಷಿಫ್ಟರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು''' ಎಂಬ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದ ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ(ಕ್ರಮಿಸುವ ದೂರ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ) ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾದ ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಡುವುದರ ಮುನ್ನ ಹತ್ತುವ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು) {{convert|160|mph|km/h}}ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪಬಲ್ಲವು,<ref name="Superkart">{{Cite web |url=http://www.parcferme.com/content/view/2663/2/ |title=ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಎಟ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಿ-ಕೋರ್ಸ್ - 2007 |access-date=2011-06-13 |archive-date=2009-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090414212308/http://www.parcferme.com/content/view/2663/2/ |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಮೋಜು ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆಂದೇ ಸೀಮಿತವಾದ ಗೋ-ಕಾರ್ಟ್ ಗಳನ್ನು {{convert|15|mph|km/h}}ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸದಂತೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ೧೨೫ cc ೨-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಹಾಗೂ ಚಾಲಕನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಒಟ್ಟು ೧೫೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ತೂಗುವ ಕೆಎಫ್೧ ಕಾರ್ಟ್ ನ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗ {{convert|85|mph|km/h}}. ೧೨೫ cc ಶಿಫ್ಟರ್ ಕಾರ್ಟ್ (೬ ಗೇರ್ ಗಳದು) ೦ ಯಿಂದ ೬೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನ ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ೩ ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಿಂತಲೂ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸುದೃರ್ಘವಾಗಿರುವ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗವಾದ{{convert|115|mph|km/h}} ಅನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.<ref name="shifter">{{Cite web |url=http://www.swsracing.net/id15.html |title=ಶಿಫ್ಟರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಎಂದರೇನು? |access-date=2011-06-13 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724090118/http://www.swsracing.net/id15.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Fina mundial.jpg|thumb|upright=1.6|ರೋಟಾಕ್ಸ್ ವಿಶ್ವ ಫೈನಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್]] ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Bundesarchiv Bild 183-B1007-0016-001, 5. Berliner K-Wagen-Rennen.jpg|thumb|1963 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್]] ಆರ್ಟ್ ಇಂಗೆಲ್ಸ್ ರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ನ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ನುರಿತ ರೇಸ್ ಕಾರ್ ಚಾಲಕ ಮತ್ತು ರೇಸ್ ಕಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣಕರ್ಮಿಯಾದ ಇವರು ಮೊದಲು ಕರ್ಟಿಸ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ, ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಟ್ ಅನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20060316145444/http://www.cikfia.com/web/karting/webkarting.nsf/CIKFIA_Dpliant50ansKarting.pdf 50 ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ 1956-2006 - ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ]</ref> ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಹರಡಿತು,<ref>[http://www.vintagekarts.com/europe.htm ಹೌ ದ ಕಾರ್ಟ್ ವಾಸ ಇಂಟ್ರೊಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಇನ್ ಯೂರೋಪ್ - ಲೇಖಕರು ಬಟನ್ ರೀಯ್ನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ - ಜೂನ್ 2004]</ref> ಮತ್ತು ಈಗ ಅದಕ್ಕೆ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ. ಕಾರ್ಟ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಲ ಮೊದಲ ಕಂಪನಿಯು ಅಮೆರಿಕದ್ದಾಗಿತ್ತು - ಗೋ ಕಾರ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಫಾ್ಯಾಕ್ಷರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ (೧೯೫೮). ಮೆಕ್ಕಲಕ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಈ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅದರ ಮೊದಲ ಎಂಜಿನ್ ಆದ ಮೆಕ್ಕಲಕ್ MC-೧೦,<ref>[http://macbobaust.com/kart_engines.html ಮೆಕ್ಕಲಕ್ ಕಾರ್ಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು]</ref> ಚೈನ್ ಸಾ(ಸರಪಳಿಯಾಕಾರದ ಅರ) ೨-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ನ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.vintagekarts.com/mcstory.htm 1959 - ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಗೆ ಮೆಕ್ಕಲಕ್ ನ ಪ್ರವೇಶ]</ref> ನಂತರ, ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಮೋಟರ್ ಸೈಕಲ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ತದನಂತರ ಕಾರ್ಟ್ ಗೆಂದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು/ಕಂಪನಿಗಳು, ವಿಶೇಷತಃ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿನ (IAME)ಯಂತಹ ಸಂಸ್ಥಗೆಳು ಈ ಕ್ರೀಡೆಗೆಂದೇ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸತೊಡಗಿದವು. ==ಭಾಗಗಳು== === ಷಾಸಿಸ್ (ವಾಹನಗಳ ಆಧಾರದ ಚೌಕಟ್ಟು) === ಷಾಸಿಸ್ ಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊಳವೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.haase.it/download/Haase26-CH-11.pdf ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಅರ್ಜಿಯ ಉದಾಹರಣೆ] - ಷಾಸಿಸ್, ೨೦೦೫</ref><ref name="chassis">[https://web.archive.org/web/20120825001623/http://cometkartsales.com/store/chassis/cpa/images/margayparts/margay17top.jpg ರೇಸಿಂಗ್ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಚಿತ್ರ] - ಮಾರ್ಗೇ ಷಾಸಿಸ್</ref> ಈ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಪೆನ್ಷನ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳು ಸಸ್ಪೆನ್ಷನ್ ನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಮನೀಯವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುರಿಯದೆ, ಸೀಳದೆ, ತಾಳಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು. ಕಾರ್ಟ್ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್ಎಯಲ್ಲಿ 'ಮುಕ್ತ', 'ಪಂಜರಾವೃತ', 'ನೇರ' ಅಥವಾ 'ಬದಿಗೊತ್ತಿದ' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ CIK-FIA ಅನುಮತಿಸಿದ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳು 'ನೇರ' ಮತ್ತು 'ಮುಕ್ತ' ವರ್ಗದವಾಗಿವೆ. *ಮುಕ್ತ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸುರುಳಿಪಂಜರವಿರುವುದಿಲ್ಲ. *ಪಂಜರವಿರುವ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲಕನ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಸುರುಳಿ ಪಂಜರವಿರುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧೂಳುಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ನೇರವಾದ ಷಾಸಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಚಾಲಕನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನೇರವಾದ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. *ಬದಿಗೊತ್ತಿದ ಷಾಸಿಸ್ (ಒಂದು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾದಂತಹುದು) ಚಾಲಕನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಬದಿಗೊತ್ತಿದ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳನ್ನು ಎಡ-ತಿರುವು ಮಾತ್ರ ಎಂದಿರುವ ವೇಗಪಥ ರೇಸಿಂಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಷಾಸಿಸ್ ನ ಗಡುಸುತನವು ವಿವಿಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಾಹನವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ, ಒಣಹವೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಡುಸಾದ ಷಾಸಿಸ್ ಸೂಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ತೇವಮಯ ಅಥವಾ ಹಿಡಿತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಮನೀಯತೆ ಇರುವ ಷಾಸಿಸ್ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಬಹುದು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳು ಹಿಂದೆ, ಮುಂದೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ರೇಸ್ ನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಈ ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಹಾಕುವುದು, ತೆಗೆಯುವುದು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಆಕ್ಸಲ್ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿಸಿದ ಡಿಸ್ಕ್ ಬ್ರೇಕ್ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆಂದೇ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಡಿಸ್ಕ್ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ವರ್ಗಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಾಲಕನ ತೂಕದ ಹೊರತಾಗಿ {{convert|165|to|175|lb|kg|abbr=on}} ತೂಗುತ್ತವೆ. ಅವಾಂತಿ, ಟೋನಿ ಕಾರ್ಟ್, ಟ್ರಲ್ಲಿ, ಬಿರೆಲ್, CRG, ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್, ಇಂಟ್ರೆಪಿಡ್, ಕಾಸ್ಮಿಕ್, ಝನಾರ್ಡಿ ಅಥವಾ FA ಕಾರ್ಟ್ ಹಲವಾರು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ರೇಸ್ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಷಾಸಿಸ್ ತಯಾರಿಸವ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿವೆ. ಎಮ್ಮಿಕ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗೇ ಕಾರ್ಟ್ ಷಾಸಿಸ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿವೆ. === ಎಂಜಿನ್ ಗಳು === ಮೋಜಿನ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಗೋ-ಕಾರ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ೪-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ ಗಳಿಂದ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಬಹುದು; ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು ಸಣ್ಣ ೨-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಅಥವಾ ೪-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. * ೪-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಾಯು-ಶೀತಲಿತ ಕಾರ್ಖಾನಿಯ ಮೂಲದ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಾಗಬಹುದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೂ ಇರಬಹುದು; ಇವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ೫ ರಿಂದ ೨೦ hp ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಗ್ಸ್ & ಸ್ಟ್ರಾಟ್ಟನ್, ಟೆಕುಮ್ಸೆಹ್, ಕೋಹ್ಲರ್, ರಾಬಿನ್, ಮತ್ತು ಹೋಂಡಾ ಈ ವಿಧದ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ರೇಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೋಜು ಕಾರ್ಟ್ ಅನ್ವಯಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಇವನ್ನು ಯಮಹಾ, TKM, ಬೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಥವಾ ಐಕ್ಸ್ ರೋ(ವ್ಯಾಂಕೆಲ್ ಎಂಜಿನ್) ಕಂಪನಿಗಳು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ೧೫ hp ಯಿಂದto ೪೮ hp ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಭ್ರಮಣದ ವೇಗವು ೧೧,೦೦೦ rpm ಇರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಗೆಂದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ಸ್ ಗಳಂತೆ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ೨-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಕಾರ್ಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಈ ಕ್ರೀಡೆಗೇ ಅರ್ಪಿತವಾದ ತಯಾರಕರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ, ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. WTP, ಕಮರ್, IAME (ಪರೀಲಾ, ಕೋಮೆಟ್), TM, ವೋರ್ಟೆಕ್ಸ್, ಟೈಟನ್, REFO, TKM, PRD, ಯಮಹಾ ಮತ್ತು ರೋಟಾಕ್ಸ್ ಈ ವಿಧದ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಏಕ-ಸಿಲಿಂಡರ್ ೬೦ cc ವರ್ಗಕ್ಕೆ ೮ hp ಯಿಂದ ಹಿಡಿದು (ವೋರ್ಟೆಕ್ಸ್ ನ ಮಿನಿರಾಕ್) ಎರಡು ೨೫೦ cc ಸಿಲಿಂಡರ್ ವರ್ಗದ ೯೦ hp ಯವರೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು.<ref name="Superkart" /> ಇಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ ಟಚ್ ಎಂಡ್ ಗೋ (TAG) ೧೨೫ ccಯುನಿಟ್ ಬಳಸುತ್ತಿರುವಂತಹವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ೧೨೫ cc ಕೆಎಫ್೧ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ೧೬,೦೦೦ rpm ಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref>''"ನಿಯಮ ೨೧ ; ಕೆಎಫ್೧ ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ನಿಯಮಮಗಳು;ಎಂಜಿನ್ ನ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗ ೧೬,೦೦೦ rpm."'' - [https://web.archive.org/web/20100330233508/http://www.cikfia.com/web/karting/webkarting.nsf/C54F7EAD9380CB63C125707500537686/$FILE/WEB_RT%202010_full_version.pdf ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ 2010 ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು]</ref> ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ತಂಪಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಂಪಾಗುವ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಈ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದವು === ಪ್ರಸರಣ === ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ದಿಫೆರೆನ್ಷಿಯಲ್ (ಎರಡು ಆಕ್ಸಲ್ ಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ, ಹಿಂದಿನ ಆಕ್ಸಲ್ ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವ ಗೇರ್; ಇದು ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾಯಕವಾದುದು) ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="chassis" /><ref>[https://web.archive.org/web/20100330233508/http://www.cikfia.com/web/karting/webkarting.nsf/C54F7EAD9380CB63C125707500537686/$FILE/WEB_RT%202010_full_version.pdf ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ 2010 ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು 2.8]</ref> ತತ್ಕಾರಣ ಹಿಂದಿನ ಟೈರ್ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರುತ್ತಾ ಸಾಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ; ಇದಕ್ಕೆ ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಷಾಸಿಸ್ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ವಾಹನವು ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವಾಗ ಹಿಂದಿನ ಒಳಭಾಗದ ಟೈರ್ ಕೊಂಚ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹೀಗಾಗಿ ಟೈರ್ ಕೊಂಚ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನೆಲದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎತ್ತಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಜಾರುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಚಲನೆಗೆ ಅವಶ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಎಂಜಿನ್ ನಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಆಕ್ಸಲ್ ಗೆ ಒಂದು ಸರಪಣಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸೆಲ್ ನ ಸ್ಪ್ರಾಕೆಟ್ ಗಳು ಬೇಕಾದಾಗ ತೆಗೆಯಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ; ಎಂಜಿನ್ ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಜಾಡಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವುಗಳ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು ನೇರ ಚಲನೆಯವು ಮಾತ್ರ ಆಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಆ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ಅನಾನುಕೂಲತೆಗಳು ವಿಕೇಂದ್ರಿತ ಕ್ಲಚ್ ಗಳನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಮಟ್ಟದ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡಿದವು. ಒಣ ವಿಕೇಂದ್ರಿತ ಕ್ಲಚ್ ಗಳನ್ನು ಈಗ ಹಲವಾರು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರೋಟಾಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್) ಹಾಗೂ ಜನವರಿ ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಗಗಳು ೧೨೫ c.c. ಕ್ಲಚ್ ಸಹಿತ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸತೊಡಗಿದಂದಿನಿಂದಲೂ ಇವು ಕಡ್ಡಾಯವೆನಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. === ಟೈರ್ ಗಳು === ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಟೈರ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಟೈರ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ರಿಮ್ ಗಳನ್ನು [[ಮ್ಯಗ್ನೀಶಿಯಮ್|ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಮ್]] ನ ಮಿಶ್ರಲೋಹದಿಂದ ಅಥವಾ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಟೈರ್ ಗಳು ಷಾಸಿಸ್, ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಗುಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ೨ G (೨೦ ಮೀ/ಸೆಕೆಂಡ್²) ಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದ ತಿರುವಿನ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಲ್ಲದು/ತಡೆಯಬಲ್ಲದು. ಇತರ ವಾಹನ ಕ್ರೀಡೆಗಳಂತೆಯೇ, ಕಾರ್ಟ್ ಟೈರ್ ಗಳಲ್ಲೂ ಜಾಡಿನ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗುವಂತಹ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಟ್ ಟೈರ್ ಗಳಿವೆ: * ಸ್ಲಿಕ್ ಗಳು, ಒಣಹವೆ ಇರುವ ಜಾಗಗಳಿಗೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ರೇಸಿಂಗ್ (ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ)ನಲ್ಲಿ ಈ ಟೈರ್ ಗಳು ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆ ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಮೃದು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾದ ಟೈರ್ ಗಳಾಗಿವೆ. ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಸ್ಟೋನ್, ಡನ್ ಲಪ್ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್ನಂತಹ ಕೆಲವು ಟೈರ್ ಉತ್ಪಾದನಕಾರರು ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆಂದೇ ಟೈರ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ MG, MOJO, ಮತ್ತು ವೆಗಾದಂತಹ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಟ್ ಟೈರ್ ತಯಾರಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಸ್ಲಿಕ್ ಟೈರ್ ಗಳು ವಿವಿಧ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಸಂಯುಕ್ತತೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ; ಬಹಳ ಮೃದುವಾದ (ಗರಿಷ್ಠ ಹಿಡಿತವಿರುವ)ಟೈರ್ ನಿಂದ ಬಹಳ ಗಡುಸಾದ (ಮೋಜಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಡುವ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ತೊಡಿಸುವಂತಹುದು; ಕಡಿಮೆ ಹಿಡಿತವಾದರೂ ಬಾಳಿಕೆ ಬಹಳಕಾಲ)ಟೈರ್ ಗಳವರೆಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. * ಮಳೆ ಟೈರ್ ಗಳು, ಅಥವಾ "ವೆಟ್ಸ್", ತೇವದ ವಾತಾವರಣಗಳಿಗೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆದ ಗೆರೆಗಳು (ಗ್ರೂವ್ ಗಳು) ಇದ್ದು, ಮೃದುವಾದ ಸಂಯುಕ್ತತೆಯುಳ್ಳವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ; ಇವು ಸ್ಲಿಕ್ ಟೈರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಗಲದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಳೆ ಟೈರ್ ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ರೇಸಿಂಗ್ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ಚೂಪುಮೊಳೆಯ ಮೊನೆಗಳುಳ್ಳ ಟೈರ್ ಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಟೈರ್ ಗಳು ಹಿಮಪಾತವಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; "ಕಟ್ಸ್" ನಂತಹ ವಿಶೇಷ ಟೈರ್ ಗಳು ಧೂಳು/ಜೀಡಿಮಣ್ಣಿನ ವೇಗಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕಟ್ಸ್ ಲೇತ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಲಿಕ್ ಗಳೇ ಆಗಿದ್ದು, ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಟೈರ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದುವಿಕೆ === ಇತರ ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ, ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ನಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಚಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಚಾಲಕನು ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಆವರ್ತನ (RPM), ಪ್ರತಿ ಸುತ್ತು ಬರಲು ಹಿಡಿಯುವ ಸಮಯ (ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಲು ಹಿಡಿದ ಸಮಯ), ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುತ್ತು, ತಂಪಾಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಾಪಮಾನ, ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೇಗ ಅಥವಾ ಶಿಫ್ಟರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಗೇರ್ ಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸೆನ್ಸರ್ ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ದಾಖಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇಡೀ ಅವಧಿಯ ಓಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಹೊಂದಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳಿಗೆ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಸಹ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು, ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮತ್ತು ನೇರದಾರಿಯಲ್ಲಿನ ವೇಗವರ್ಧನೆ (ಅಥವಾ G-ರಭಸ), ವೇಗನಿಯಂತ್ರಕದ ಸ್ಥಾನ, ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಚಕ್ರದ ಸ್ಥಾನ, ಬ್ರೇಕ್ ನ ಒತ್ತಡ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. == ರೇಸಿಂಗ್ == [[File:Largada Stock125 Foto Claudio Reis.jpg|thumb|ಬ್ರೆಝಿಲ್ ನ ಗ್ರಾಂಜಾ ವಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ರೇಸ್]] ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬಹುದಾದ ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದು ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಆಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು FIA ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ(CIK ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ); ೮ ವರ್ಷದ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಆಡಲು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್ಎಯಲ್ಲಿ FIA ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚೇನಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ; Iಕೆಎಫ್ (ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ಫೆಡರೇಷನ್), WKA (ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್), KART (ಕಾರ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ ರೇಸಿಂಗ್ ಟ್ರಯಾಡ್). ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ MSA (ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್) ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. NatSKA (ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್)ದಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂಘಗಳು MSA ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ರೇಸಿಂಗ್ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು FIA ಮತ್ತು CAMS ಗಳ ಪರವಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾಲಕರು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ವಿವಿಧ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನೂ ಹೊರತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಕಾರ್ಟ್ ಜಾಡುಗಳು ಕ್ರೀಡಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೇವಲಸ್ವೀಕೃತವಾದ ಜಾಡುಗಳು ಮಾತ್ರ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ರೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಬಹುದು (ನೋಡಿಕಾರ್ಟ್ ಜಾಡುಗಳು). ರೇಸಿಂಗ್ ತರಗತಿಗಳು ೭ ಅಥವಾ ೮ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ(ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ "ಕಿಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಟ್ಸ್" ನೊಡನೆ ೫ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ) ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇರಿದಂದಿನಿಂದ ೩-ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ತೂಕಾಧಾರಿತ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿತವಾಗಿ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಅವರು "ಸೀನಿಯರ್" ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು, ಎಂದರೆ ೧೫ ಅಥವಾ ೧೬ ನೆಯ ವಯಸ್ಸನ್ನು(ಇದು ಅವರು ಆಡುವ ಸರಣಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ತಲುಪುವವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. === ರೇಸಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳು === ರೇಸ್ ನ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ==== ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ==== ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಈ ಕ್ರೀಡೆಗೇ ಮೀಸಲಾದ ಕಾರ್ಟ್ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಜಾಡುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ರಸ್ತೆಗಳ ಮಾರ್ಗದಂತೆಯೇ ಇದ್ದು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ತಿರುವುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಜಾಡುಗಳು ೧/೪ ಮೈಲಿ (೪೦೦ ಮೀಟರ್ಗಳು)ಯ ಅಳತೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ೧ ಮೈಲಿ (೧,೬೦೦ ಮೀಟರ್ಗಳು) ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ಕ್ರಮವು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ರೇಸ್ ಗಳ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದವರು ಫೈನಲ್ ಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಜೇತರನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಗಣನಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೇಸ್ ಗಳ ಅವಧಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ವೇಗ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳು. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಡುವ ಹೀಟ್ ರೇಸ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೋಫಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಫೈನಲ್ ರೇಸ್ ಒಂದು ಇರುವುದು ನಡೆದುಬಂದಿರುವ ಕ್ರಮ. ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಪ್ಐಎ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಗಳು ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಜರುಗುತ್ತವೆ. ==== ತಾಳಿಕೆ ==== [[File:enduros.jpg|thumb|ಯುಎಸ್ಎಯ ಡೇಟೋನಾದಲ್ಲಿ ಲೇಡೌನ್ ಎಂಡ್ಯೂರಾಗಳ ಪಡೆ]] ತಾಳಿಕೆಯ ರೇಸ್ ಗಳು ವಿಸ್ತರಿತ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ಇವು ೩೦ ನಿಮಿಷದಿಂದ ೨೪ ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ನಡೆಯುವಂತಹವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲಕರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಿರಂತರತೆ, ನಂದಲರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ರೇಸ್ ನ ತಂತ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವೇಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಯುಎಸ್ಎಯಲ್ಲಿ "ಎಂಡ್ಯೂರೋ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹುತೇಕ ಡಬ್ಲ್ಯೂಕೆಎ & Iಕೆಎಫ್ ಮಂಜೂರಾದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಅವಧಿ ೩೦ ನಿಮಿಷಗಳು (ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ಎಂಡ್ಯೂರೋ) ಅಥವಾ ೪೫ ನಿಮಿಷಗಳು (ಲೇಡೌನ್ ಎಂಡ್ಯೂರೋ) ಮತ್ತು ಈ ರೇಸ್ ಗಳು ಪಿಟ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಎಂಬ ವಿರಾಮವಿಲ್ಲದೆ ಒಂದೇಬಾರಿಗೆ ಮುಗಿಸುವಂತಹ ರೇಸ್ ಗಳಾಗಿವೆ. ಎಂಡ್ಯೂರೋ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ರಸ್ತೆ ರೇಸಿಂಗ್ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇವುಗಳು ೧.೫ ರಿಂದ ೪ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದ ಇರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ೨೪ ಅವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೆ ಮಾನ್ಸ್ ರೇಸ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೂ ೨೪ ಗಂಟೆಗಳ ರೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿದ್ದು, ಇದ್ಉ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಲೆ ಮಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಟ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅಲೇಯ್ನ್ ಪ್ರಾಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{fr icon}} [http://www.circuitalainprost.com ಕಾರ್ಟ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅಲೇಯ್ನ್ ಪ್ರಾಸ್ಟ್ - 24 ಗಂಟೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080106063535/http://www.circuitalainprost.com/ |date=2008-01-06 }}</ref> ಈ ರೇಸ್ ೧೯೮೬ ರಿಂದಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿಜೇತರ ಪೈಕಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಚ್ಯಾಂಪ್ ಕಾರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಬೌರ್ಡಾಯಿಸ್ (೯೯೬ ರಲ್ಲಿ) ಸಹ ಇದ್ದಾರೆ. ==== ವೇಗಪಥ ==== ವೇಗಪಥದ ರೇಸಿಂಗ್ ಟಾರ್ ರಸ್ತೆ, ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಡಾಕಾರದ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಈ ಜಾಡುಗಳ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು ೧/೬ ಮೈಲಿಯಿಂದ ೧/೪ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಜಾಡುಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎರಡು ನೇರಪಥಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಎಡತಿರುವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಒಂದು ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವ ಜಾಡುಗಳು ವಿರಳ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಅವುಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಯ ಅಥವಾ ಮೂರುಮೂಲೆಯ ಅಂಡಾಕಾರದ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. 'ಬದಿಗೊತ್ತಿದ' ಕಾರ್ಟ್ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಚಾಲನೆಗೆ ಮತ್ತು ಎಡ-ತಿರುವು ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ನಿಯಮವಿರುವ ರೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿದೂಗಿಸಲೆಂದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಡ-ತಿರುವು ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ನಿಯಮವಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಯ ಅಥವಾ ಮೂರುಮೂಲೆಯ ಅಂಡಾಕಾರದ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ವೇಗಪಥದ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸ್ ಗಳು ಟ್ರೋಫಿ ಡ್ಯಾಷ್ ಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಸುತ್ತುಗಳಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ೨೦ ಸುತ್ತುಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಫವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಧೂಳಿನ ವೇಗಪಥದ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರೇಸಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಹೀಟ್ ರೇಸ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯ-ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಸುತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅರ್ಹತಾನಿರ್ಧಾರ: *ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ಫೆಡರೇಷನ್ ([http://www.ikfkarting.com/Home.html Iಕೆಎಫ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707220434/http://www.ikfkarting.com/Home.html |date=2011-07-07 }}) ಎರಡು ೧೦ ಸುತ್ತುಗಳ ಹೀಟ್ (ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವ ರೇಸ್) ಮತ್ತು ೨೦ ಸುತ್ತುಗಳ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಹೀಟ್ ರೇಸ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರಧಾನ ರೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. *ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ([http://www.worldkarting.com WKA]) ಅವಧಿಯಾಧಾರಿತ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಪಾಂಡರ್ಸ್ ಎಂಬ ಮಾಪಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುವಂತಹ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ೫ ರ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗದ ಫೇರಿಯ ಕಾಲವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಎಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಈ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವರೋ, ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ೨೦ ಸುತ್ತುಗಳ ರೇಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸ್ಥಾನವು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. *ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್([http://www.akrainc.com AKRA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124000720/http://www.akrainc.com/ |date=2012-11-24 }}) ತಂಡ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಪಾಂಡರ್ ಅರ್ಹತಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ೨೦ ಸುತ್ತುಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ರೇಸಿಂಗ್ ವರ್ಗಗಳು === ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ವರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಫಾರ್ಮಲಾಗಳು ಇವೆ. ====ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ==== [[File:Ben Willshire GP1.jpg|thumb|ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ಟ್]] ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ಕೆಎಫ್೧, ಕೆಎಫ್೨, ಕೆಎಫ್೩, ಕೆಝೆಡ್೧, ಕೆಝೆಡ್೨ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಗಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ ನೈಕ್ ಡಿ ವ್ರೈಸ್ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ೨೦೧೦ ರ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20100922214253/http://www.cikfia.com/News2010/Zuera/KF2WKCFINALR.pdf 2010 ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ - ಅಧಿಕೃತ ವರ್ಗೀಕರಣ]</ref> ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ವಿಭಾಗಗಳು: *ಕೆಎಫ್೧ (ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ್ದು), ಕೆಎಫ್ ೨, ಕೆಎಫ್ ೩, ಮತ್ತು ಕೆಎಫ್ ೪ ("ಮೂಲ" ವರ್ಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಂತದ್ದು). ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದೇ ನೀರಿನಿಂದ ತಂಪಾಗುವ, ಗೇರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ರಹಿತವಾದ ೧೨೫ cc “ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ” ಎರಡು-ಸ್ಟ್ರೋಕ್, ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಚ್ ಇರುವ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ವಿಭಿನ್ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳಿವೆ (ಮಫ್ಲರ್ ಗಳು, ಏರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು, ಕಾರ್ಬೊರೇಟರ್, ಆವರ್ತನಮಿತಿ, ಇತ್ಯಾದಿ.). *ಕೆಝೆಡ್೧ ಮತ್ತು ಕೆಝೆಡ್೨, ಎರಡೂ ೧೨೫ cc ಗೇರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತಹವು. *ಸ್ಪೀಡ್ ಕಾರ್ಟ್, ಒಂದು ೨೫೦ cc ಗೇರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದು. ====ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ==== '''ಯುಕೆ''' ಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಸರಣಿಯು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ, ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸೂಪರ್ ಒನ್ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೂಪರ್ ಒನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳದ್ದಾಗಿವೆ: *ಎಂಎಸ್ಎ ಸರಣಿ: ಕೆಎಫ್೨, ಕೆಎಫ್೩, ಫಾರ್ಮಲಾ KGP, ಸೂಪರ್ ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಡೆಟ್ *ರೋಟಾಕ್ಸ್ ಸರಣಿ: ಮಿನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್, ಜೂನಿಯರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್, ಸೀನಿಯರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್, ಸೀನಿಯರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ೧೭೭ *ಟಿಕೆಎಂ ಸರಣಿ: ಫಾರ್ಮಲಾ ಜೂನಿಯರ್ ಟಿಕೆಎಂ, ಫಾರ್ಮಲಾ ಟಿಕೆಎಂ ಎಕ್ಸ್ ಟ್ರೀಮ್, ಟಿಕೆಎಂ ಸೀನಿಯರ್ ೪-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಮತ್ತು ೨೦೦೬ ರಿಂದ ಹೋಂಡಾ ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ಇತರ ಯುಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿನ್ ಷಿಪ್ ಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಬಿರೆಲ್ ಈಸಿ ಕಾರ್ಟ್ (ಎಂಎಸ್ಎ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ) ಸರಣಿ: ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ೬೦cc, ಜೂನಿಯರ್೧೦೦cc, ಸೀನಿಯರ್ ಹಗುರ ೧೨೫cc, ಸೀನಿಯರ್ ಭಾರ ೧೨೫cc NatSKA ಒಂದು ಮಧ್ಯಮಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಸಂಘವಾಗಿದ್ದು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿನ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಯುವಕರಿಗಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ೧೩ ವರ್ಗಗಳಿವೆ. '''ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್''' ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ರೇಸ್ ಗಳೆಲ್ಲಾ ಅಂಡಾಕಾರದ ಧೂಳುಜಾಡಿನ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ರೇಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಬ್ರಿಗ್ಸ್ & ಸ್ಟ್ರಾಟ್ಟನ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೇಸಿಂಗ್ ನ ವಿಧಾನವು ಆಗ್ನೇಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮಾದರಿಯ ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಹೆಚ್ಚು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. '''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ''' ದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಾಗಗಳೆಂದರೆ ಮಿಡ್ಜೆಟ್, ರೂಕೀ, ಜೂನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೋ, ಜೂನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೈಟ್, ಜೂನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆವಿ, ಜೂನಿಯರ್ ಕ್ಲಬ್ ಮನ್, ಜೂನಿಯರ್ ರೋಟ್ಯಾಕ್ಸ್ (ಜೆಮ್ಯಾಕ್ಸ್), ಕೆಎಫ್೩, ಸೀನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೈಟ್, ಸೀನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆವಿ, ಸೀನಿಯರ್ ರೋಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಲೈಟ್, ಸೀನಿಯರ್ ರೋಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹೆವಿ, ಸೀನಿಯರ್ ಕ್ಲಬ್ ಮನ್ ಲೈಟ್, ಸೀನಿಯರ್ ಕ್ಲಬ್ ಮನ್ ಹೆವಿ, ಸೀನಿಯರ್ ಟಿಎಜಿ ಲೈಟ್ ಮತ್ತು ಸೀನಿಯರ್ ಟಿಎಜಿ ಹೆವಿ. ರೋಟ್ಯಾಕ್ಸ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (ಒಂದು ಟಚ್-ಎಂಡ್-ಗೋ ವಿಭಾಗ) ಅಥವಾ ಯಮಹಾ ಕೆಟಿ೧೦೦ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತಹ ಸ್ಪೆಕ್ ಸರಣಿಯಂತಹ ರೇಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಚಾಲಕರ ಸಲಕರಣೆಗಳು === ತಮ್ಮ ಸುಭಧ್ರತೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಕಾರ್ಟ್ ಚಾಲಕರು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ:<ref>[https://web.archive.org/web/20090306070039/http://www.cikfia.com/web/karting/webkarting.nsf/C54F7EAD9380CB63C125707500537686/$FILE/Web_RT2009.pdf 2009 ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು] - ನಿಯಮ ೩ : ಕಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ</ref> * ಸಂಪೂರ್ಣಮುಖ ಮುಚ್ಚುವ ಹೆಲ್ಮೆಟ್(ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ) (ಸ್ನೆಲ್ ಎಸ್ಎ ೨೦೦೫ ಅಥವಾ ಕೆ ೨೦೦೫ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವು ರೇಸಿಂಗ್ ಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ, ಕೆ ೨೦೦೫ ಎಸ್ಎ ೨೦೦೫ ನಂತೆಯೇ ಇದ್ದರೂ, ಅಗ್ನಿನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಅದಕ್ಕಿಲ್ಲವೆಂಬುದೊಂದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸ) * ಚಾಲನಾ ವಸ್ತ್ರ (ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸೂಟ್) (ತರಚು/ಘರ್ಷಣಾ ನಿರೋಧಕ ಮೇಲುಡುಪುಗಳು; ಒಂದಾದರೂ ಕಾರ್ಡ್ಯುರಾ ಬಾಹ್ಯ ಪದರವಿರುವಂಹುದು, ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ಮಟ್ಟದ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂತಹ ಉಡುಪುಗಳು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ರೇಸಿಂಗ್ ಗೆ ಅವಶ್ಯಕ) * ಗ್ಲೌವ್ಸ್ (ಗವುಸುಗಳು/ಕೈಚೀಲಗಳು) * ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಬೂಟ್ ಗಳು(ಪಾದದ ಕೀಲುಭಾಗವು ಮುಚ್ಚುಚಂತಿರಬೇಕು) ಪಕ್ಕೆಲಬುಗಳ ರಕ್ಷಾಕವಚಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಧರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಲ್ಪಡುವುವಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಐಚ್ಛಿಕವಾದವು. ಈ ಮೇಲ್ಕಾಣಿಸಿದ ಯಾವುದೂ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿರಲೇಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಚಾಲಕರು ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತಹ ಚರ್ಮದ ಉಡುಗೆತೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಧರಿಸಬೇಕು. == ಒಂದು ಕಲಿಕೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ == ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಚಾಲಕರನ್ನು ರೇಸಿಂಗ್ ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕರು ಇದನ್ನು ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಚಾಲಕರಿಗೆಂದೇ ಇರುವ ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ವಯಸ್ಕರು ಸಹ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಶ್ರದ್ಧಾಯುಕ್ತ ರೇಸಿಂಗ್ ಬದುಕಿಗೆ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ಚಾಲಕನಿಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಅಂಗಚಾಲನೆಗಳು, ಕಾರ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಕರಾರುವಾಕ್ಕುತನ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಜಾಣ್ಮೆಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ತೀವ್ರವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಚಕ್ರ ತಾಗುವಂತಹ ರೇಸ್ ಗಳಲ್ಲಿರಬೇಕಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಪೂರಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇತರ ಮೋಟಾರ್ ರೇಸಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆಯೇ, ಈ ಕ್ರೀಡೆಯೂ ಸಹ ಕಾರ್ಟ್ ನ ಸ್ಪರ್ಧಾಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಯಾವ ಯಾವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾಗುವುದು ಎಂಬುದರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ಚಾಲಕನಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟೈರ್ ಒತ್ತಡ, ಗೇರಿಂಗ್, ಸೀಟ್ ನ ಸ್ಥಾನ, ಷಾಸಿಸ್ ನ ಗಡುಸುತನ, ಇತ್ಯಾದಿ). ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಸ್ತುತ (ರಷ್ಯಾದ ಚಾಲಕ ವಿಟಾಲಿ ಪಟ್ರೋವ್ ಹೊರತಾಗಿ) ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಮಾಜಿ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|ಫಾರ್ಮಲಾ ಒನ್]] ವಿಶ್ಚ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಚಾಲಕರು ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಆಡುತ್ತಲೇ ಬೆಳೆದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದವರೆಂದರೆ, [[ಮೈಕೆಲ್ ಶೂಮಾಕರ್|ಮೈಕಲ್ ಸ್ಕ್ಯೂಮಾಷರ್]], ಐರ್ಟನ್ ಸೇನಾ, ಅಲನ್ ಪ್ರಾಸ್ಟ್, ಫರ್ನಾಂಡೋ ಅಲೋನ್ಸೋ, ಕಿಮಿ ರೈಕ್ಕೋನೆನ್, ಜೆನ್ಸನ್ ಬಟನ್, ಲೂಯಿಸ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ವೆಟ್ಟೆಲ್. ಹಲವಾರು NASCAR ಚಾಲಕರು ಸಹ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿದವರೇ; ಅವರ ಪೈಕಿ ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ ಡ್ಯಾರೆಲ್ ವಾಲ್ ಟ್ರಿಪ್, ಲೇಕ್ ಸ್ಪೀಡ್, ರಿಕಿ ರಡ್, ಜುವಾನ್ ಪ್ಯಾಬ್ಲೋ ಮಾಂಟೋಯಾ, ಟೋನಿ ಸ್ಟುವರ್ಟ್, ಮತ್ತು ಜೆಫ್ ಗಾರ್ಡನ್. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಫೆರಾರಿಯೊಡನೆ ಮತ್ತೆ F೧ ಗೆ ಮರಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|ಫಾರ್ಮಲಾ ಒನ್]] ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ [[ಮೈಕೆಲ್ ಶೂಮಾಕರ್|ಮೈಕಲ್ ಸ್ಕ್ಯೂಮಾಷರ್]] ಅದಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗಲೆಂದು [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಲೊನಾಟೋದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಕಾರ್ಟ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.michael-schumacher.de/?page=news&amp;story_id=82385&amp;lang=uk ಮೈಕಲ್ ಈಸ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಇನ್ ಲೊನಾಟೋ] - [[ಮೈಕೆಲ್ ಶೂಮಾಕರ್|ಮೈಕಲ್ ಸ್ಕ್ಯೂಮಾಷರ್]] ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ, ೦೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ,ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಫೆಲಿಪೆ ಮಾಸ್ಸಾ ಬ್ರೆಝಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article6854211.ece ಅಪಘಾತದನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚಕ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಫೆಲಿಪೆ ಮಾಸ್ಸಾ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ದ ಟೈಮ್ಸ್, ೨೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯</ref> == ಮೋಜಿನ, ರಿಯಾಯಿತಿಯ ಹಾಗೂ ಒಳಾಂಗಣ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು == {{Main|Go-kart}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == {{Commonscat|Karting}} * ಕಾರ್ಟ್ ಜಾಡುಗಳು * [[:ವರ್ಗ:Kart manufacturers|ಕಾರ್ಟ್ ತಯಾರಕರು]] * [[:ವರ್ಗ:Kart racing drivers|ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಲಕರು]] * ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಗಳು '''ಸಂಬಂಧಿತವಾದುದು :''' * ಗೋ-ಕಾರ್ಟ್ * ಕಾಪಿಟಾ * ಮೈಕ್ರೋ ಕಾರ್ಟ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== * {{dmoz|/Sports/Motorsports/Karting/}} '''ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳು''' * [http://www.cikfia.com ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.msauk.org ಎಂಎಸ್ಎ- ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಡ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818170608/https://www.msauk.org/ |date=2018-08-18 }} - ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆಂದೇ ಇರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ. * [http://www.ikfkarting.com ಐಕೆಎಫ್ - ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ಫೆಡರೇಷನ್] - ಯುಎಸ್ ನ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಕ್ರೀಡಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂದಳಿ, ವಿಶೇಷತಃ ಪಶ್ಚಿಮತೀರದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ. * [http://www.worldkarting.com ಡಬ್ಲ್ಯೂಕೆಎ - ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] - ಯುಎಸ್ ನ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಕ್ರೀಡಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂದಳಿ, ವಿಶೇಷತಃ ಪೂರ್ವತೀರದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ. * [http://www.akrainc.com ಎಕೆಆರ್ಎ- ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124000720/http://www.akrainc.com/ |date=2012-11-24 }} - ಯುಎಸ್ ನ ಅಂಡಾಕಾರದ ವೇಗಪಥ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ. * [http://www.karting.net.au ಎಕೆಎ- ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] - ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ. * [http://www.asncanada.com ಎಎಸ್ಎನ್ ಕೆನಡಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402154309/http://www.asncanada.com/ |date=2019-04-02 }} - ಕೆನಡಾದ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ. * [http://www.natska.co.uk ಎನ್ಎಟಿಎಸ್ ಕೆಎ - ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಯೂತ್ ಗ್ರೂಪ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ - ಯುಕೆ] * [http://www.vintagepowersport.com/vka ವಿಕೆಎ- ವಿಂಟೇಜ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] - ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ೧೯೭೫ ರವರೆಗಿನ ಕಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಒಕ್ಕೂಟ. {{Kart racing}} {{Class of Auto racing}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್]] [[ವರ್ಗ:ಮುಕ್ತ ಚಕ್ರದ ರೇಸಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ವಿರಾಮದಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] b7cj81emlp2aelptlbhkv2s00u10a4e 0 32252 1375399 1345584 2026-06-19T09:41:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375399 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = ಗೋರುಮಾರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ | alt_name = | iucn_category = II | photo = Gorumara Gateway Arnab Dutta.JPG | photo_alt = | photo_caption = Entrance to Gorumara National Park | photo_width = | map = India West Bengal#India | map_alt = | map_caption = Location in West Bengal, India | map_width = | mapframe-zoom = 9 | location = [[Jalpaiguri district, West Bengal]], [[India]] | nearest_city = [[Malbazar, Jalpaiguri]] | coords = {{coords|26.7|N|88.8|E|display=inline, title}} | area = | visitation_num = | visitation_year = | relief = 1 | mapframe = Yes | governing_body = [[Government of India]], [[Government of West Bengal]] | world_heritage_site = | url = }} '''ಗೋರುಮಾರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ'''ವು [[ಭಾರತ]]ದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. '''ಗೋರುಮಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು''' ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದ ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದ ಡೂರ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜಲದಾಪರ-ಚಾಪರಮರಿ-ಗೋರುಮಾರ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಮಾರು 1,300 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (5,000 ಚದರ ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20121205014754/http://www.telegraphindia.com/1100410/jsp/siliguri/story_12323738.jsp Centre says Gorumara best among the wild]. ''The Telegraph''. Retrieved 1 January 2022.</ref> . "ಗೊರುಮಾರ ಅಭಯಾರಣ್ಯ", ಪಾರ್ಥಪ್ರತಿಮ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, ''ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ವರ್ತಮ್'' , ಜನವರಿ 1, 2011</ref> ಗೋರುಮಾರವು ಆನೆಗಳು , ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳು , ಗೌರ್, ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡುಹಂದಿ, ಭಾರತೀಯ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. , ರಾಜ್‌ಬಂಗ್ಶಿ, ಮೆಚ್ , ಕೊಂಚ್, ಒರಾವ್, ಮುಂಡಾ, ಟೊಟೊ ಮತ್ತು ಕೀಚಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಕಾಡಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="gorumara" /> ತೀಸ್ತಾ , ತೋರ್ಸಾ , ಮಲಂಗಿ, ಜಲಧಕ, ರೈಡಕ್ , ಸಂಕೋಶ್, ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಜಾನಿ ಮುಂತಾದ ನದಿಗಳು ಗೋರುಮಾರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. <ref name="gorumara" /> ಗೊರುಮಾರಾದಲ್ಲಿ, ಶಾಲ್, ತೇಗ , ಶಿಮುಲ್, ಪಲಾಶ್, ಬಹೇರಾ, ಪೀಪಲ್, ಎಲಿಫೆಂಟ್ ಗ್ರಾಸ್, ಇತ್ಯಾದಿ. ಇದನ್ನು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಗೋರುಮಾರದಲ್ಲಿ ಐದು ಕಾವಲು ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಮೆಡ್ಲಾ, ಚಪ್ರಮರಿ, ಜತ್ರಪ್ರಸಾದ್ ರೈನೋ ಪಾಯಿಂಟ್, ಚುಕ್ಚುಕಿ ಮತ್ತು ಖುನಿಯಾ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ವಾಚ್‌ಟವರ್. ಲತಾಗುರಿ ಪಟ್ಟಣವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದೆ. ಲತಾಗುರಿ ಪಟ್ಟಣದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯೋರಾ ನದಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನ್ಯೋರಾ ಟೀ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಈ ನದಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಗೋರುಮಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನ ಡೂರ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪಾಲನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 2009 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಭಾರತದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == ಗೋರುಮಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1895 ರಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು 1949 ರಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಜನವರಿ 31, 1994 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಮೂಲ ಪ್ರದೇಶವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 7 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು 80 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸ್ಥಳ == '''ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ:''' ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದ ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲ್ಬಜಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಣೆ:''' ಗೋರುಮಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಟೆರೈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನದಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಡೂಯರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಮೂರ್ತಿ ನದಿ ಮತ್ತು ರೈದಕ್ ನದಿಯ ಹೂಳುಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಳಿ ಇರುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಜಲಧಕ ನದಿ . '''ಹವಾಮಾನ:''' ನವೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ವರೆಗೆ ತಾಪಮಾನವು 10 ರಿಂದ 20° ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (50 ರಿಂದ 70° ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್), ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ವರೆಗೆ 24 ರಿಂದ 27° ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (75 ರಿಂದ 81° ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್) ಮತ್ತು ಮೇ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ 27 ರಿಂದ 37° ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (81 ರಿಂದ 99° ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್) ಇರುತ್ತದೆ. ಮೇ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ 382 ಸೆಂ.ಮೀ (150 ಇಂಚು). == ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬ == ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸ್ಯಗಳ ವಿಧಗಳು: * ಶಾಲು, ತೇಗ, ಶಿರೀಶ್, ಶಿಮುಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ. * ಬಿದಿರಿನ ಮರಗಳು, ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಜೊಂಡುಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. == ಪ್ರಾಣಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ == ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸುಮಾರು 50 ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳು, 194 ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು, 22 ಜಾತಿಯ ಸರೀಸೃಪಗಳು, 7 ಜಾತಿಯ ಆಮೆಗಳು, 22 ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. == ಸಸ್ತನಿಗಳು == ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ, ಗೌರ್, ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆ, ಕರಡಿ, ಚಿತ್ರಾಲ್ ಜಿಂಕೆ, ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡುಹಂದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿವೆ. ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಚಿರತೆ ಮಾತ್ರ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಕಾಡು ನಾಯಿ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ತೋಳದ ಇತರ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಉದ್ಯಾನವನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಣ್ಣ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿರತೆ, ಬೆಜೀ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಬೆಕ್ಕುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಗೌರ್ಮಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಿಗ್ಮಿ ಹಾಗ್ ಅನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನದಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೀವರ್‌ಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಳಿಲುಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನದಿಂದ ಅಪರೂಪದ ಜಾತಿಯ ಮೊಲಗಳು ಸಹ ವರದಿಯಾಗಿವೆ. == ಹಕ್ಕಿ == ಗೋರುಮಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಜಾರಿಕಾ, ಮೌತುಶಿ, ಬುಲ್ಬುಲಿ, ಫಿಂಗೇ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮರಕುಟಿಗಗಳು ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಅಪರೂಪದ ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಬಾತುಕೋಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ವಲಸೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. == ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಉಭಯಚರಗಳು == ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಭಾರತೀಯ ಪೈಥಾನ್ ಸೇರಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಷಕಾರಿ ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಿಂಗ್ ಕೋಬ್ರಾ ಕೂಡ ಇದೆ. ಗೋರುಮಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. == ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ == ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ವಿವಿಧ ಮರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆಗಳು , ಚಿರತೆಗಳು , ಕರಡಿಗಳು , ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. <ref name="কল্যাণ">ಕಲ್ಯಾಣ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಬಿಸ್ವಜಿತ್ ರಾಯ್ ಚೌಧರಿ, ಫಾರೆಸ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಪುಸ್ತಕ ಮಂಡಳಿ, ಫೆಬ್ರವರಿ, 1991, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಪುಟ-135.</ref> ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> File:Bullock cart inside the park.jpg|Bullock cart for tourists File:Tree house inside the park.jpg|Tree house File:National Highway penetrating the park.jpg|National Highway 717 penetrating the national park File:Gorumara Deep Forest Arnab Dutta.JPG|A path inside the park File:Walking way to Medla Watch Tower.jpg|Tourists walking towards Medla watch tower File:Parasitic plant in Garumara.jpg|Parasitic plants File:Road Way for tourist.jpg|Way for tourists in Gorumara National Park File:Group of Rhinos.jpg|A group of Rhinos File:Sunrise from Garumara National Park.jpg|Sunrise at Gorumara National Park </gallery> == ಇನ್ನಷ್ಟು ನೋಡಿ == * ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು * ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿರುವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ == <references responsive="1"></references> ವರ್ಗಗಳು : * ಐಯುಸಿಎನ್ ವರ್ಗ II * ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ | * ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆ * ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು * 1949 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು * ಈ ಪುಟವನ್ನು ಕೊನೆಯದಾಗಿ 7 ಜನವರಿ 2025 ರಂದು 04:08 ಕ್ಕೆ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಈ ಪುಟವನ್ನು ಪರ್ಸಾಯ್ಡ್ ಬಳಸಿ ರೆಂಡರ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . {{ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು]] 8h5kxf3191vy0pqy3mqkkbentn8x0r7 0 34639 1375314 1354457 2026-06-18T16:00:16Z Jmabel 42429 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Phi Phi Island Long Boats by D Ramey Logan.jpg]] → [[File:Phi Phi Island Long Boats by Don Ramey Logan.jpg]] [[c:Special:PermanentLink/1232765674#Mass_rename_requested]] 1375314 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Ko Phi Phi Island.jpg|thumb|ದ್ವೀಪ]] ಫಿ ಫಿ ದ್ವೀಪಗಳು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾದ ಫುಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಡಮಾನ್ ಸಮುದ್ರದ ನಡುವೆ ಇದ್ದು, ಒಂದು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಶಾಶ್ವತ ಜನವಸತಿ ಇದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ದ್ವೀಪವನ್ನೂ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಸಂದರ್ಶಿಸುವರು. ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ತುಂಬ ರಮಣೀಯವಾಗಿದ್ದು, 'ದಿ ಬೀಚ್' ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಬರವು ಬಹಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ [[ತ್ಸುನಾಮಿ]]ಯಿಂದಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು ಈಗ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.ಮೊದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅಂದರೆ ೧೯೪೦ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ ಮೀನುಗಾರರು ಇದ್ದರು,ನಂತರ ಈ ದ್ವೀಪವು ತೆಂಗಿನ ತೋಟ ಆಯಿತು.ಫಿ ಫಿ ಡಾನ್ ಥಾಯ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 80% ಮುಸ್ಲಿಂರೇ ಇದ್ದರು.ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ದಿಂದ ೩೦೦೦ ಮಂದಿ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==ಚಿತ್ರಗಳು== <gallery> Image:Lagoon in Phi-Phi islands.jpg|ಒಳಸರೋವರವನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುವ ಗುಹೆ. Image:Phi Phi Island Long Boats by Don Ramey Logan.jpg | ಫಿ ಫಿ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿನ ಉದ್ದ ದೋಣಿಗಳು. File:Gypsies.jpg|ಜಿಪ್ಸಿ ದೋಣಿಗಳು File:Longtailboat.JPG|ಇನ್ನೊಂದು ದೋಣಿ </gallery> [[ಚಿತ್ರ:Phi Phi Island Tour (4296479989).jpg|thumb|ದ್ವೀಪದ ಪ್ರವಾಸ]] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] 3c87frhn29sunuo9xtyyq51or8gg972 3 37195 1375287 1374833 2026-06-18T14:31:11Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375287 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}-[[ಸದಸ್ಯ:தமிழ்க்குரிசில்|தமிழ்க்குரிசில்]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:தமிழ்க்குரிசில்|talk]]) ೧೦:೫೫, ೧೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) == Image ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ == ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಇರುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?? ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗೆ ಚಿತ್ರಗಳು (Film posters) ಸೇರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Raghuveer1995|Raghuveer1995]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Raghuveer1995|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೪, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) ಆಯಾ ಚಿತ್ರದ ಐಡಿಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಿದರೆ ಸಾಕು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ತಿಳಿಸಿ [[ಸದಸ್ಯ:Gshguru|ಗುರುಪಾದ್ ಹೆಗಡೆ ಮುಂಡಿಗೇಸರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gshguru|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೩:೩೬, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) ==ವಿಶೇಷ ಸೂಚನೆ== ನಮಸ್ಕಾರ, [[ಸದಸ್ಯ:Gshguru|Gshguru]] ರವರೆ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ - ೨೦೨೦ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ನಾನು ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ದಯಮಾಡಿ ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರು ನೋಡಬೇಕಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಇದ್ದೇನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಬೇಕಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಚರ್ಚೆಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೇಳಬಹುದು. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:Arpitha05|Arpitha05]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Arpitha05|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೯, ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ (UTC) ಸರಿ, ಓದಿದ್ದೇನೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Gshguru|ಗುರುಪಾದ್ ಹೆಗಡೆ ಮುಂಡಿಗೇಸರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gshguru|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೫, ೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ (UTC) ==Result of Wiki Loves Women South Asia 2020- Kannada== Thank you very much for participating in the competition WLWSA and thereby contributing to Kannada Wikipedia. It gives me pleasure to announce that you secured third position in the competition. Please continue contributing to Wikipedia. [[ಸದಸ್ಯ:Dhanalakshmi .K. T|Dhanalakshmi .K. T]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dhanalakshmi .K. T|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೪:೪೮, ೧೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ (UTC) == Wiki Loves Women South Asia 2020 == [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]] Hello! Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon. Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. Wiki Love and regards! [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]]. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೦, ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೦ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20129673 --> == Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award == {| style="background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;" |rowspan="2" valign="left; padding: 5px;" | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]] |style="vertical-align:middle;" | [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]] Greetings! Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020. Keep shining! Wiki Loves Women South Asia Team |} [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೭, ೫ ಜುಲೈ ೨೦೨೦ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20247075 --> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು == {{clear}} {| class="wikitable" style="background-color: #b0c4d9; border: 2px solid #000; padding: 5px 5px 5px 5px; " |- |[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|50px|link=[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦]]]] |ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದ ವಿಷಯದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನ ಆನ್ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦|ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ/ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ]]. |- !colspan="2"|ಈ ಎಡಿಟ್-ಅ-ಥಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ,ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="background: linear-gradient(to right, #D1DBCB, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;">[[User:ಅನೂಪ್|★ Ano]][[User talk:ಅನೂಪ್|op✉]]</span> |} --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ (UTC) {{clear}} <!-- Message sent by User:ಅನೂಪ್@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B3%8D/messagelist&oldid=1015909 --> == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೩, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21669859 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ೦೬:೩೪, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 --> == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ Gshguru, ನೀವು ಈ ಇಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2021ರಂದು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2021ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತರಹದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೋರ್ಡ್, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ಈ ವರ್ಷ, ಸಮುದಾಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 19 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ನಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ 70,000 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಒಬ್ಬರು! ಆಗಸ್ಟ್ 31ರ 23:59 UTC ತನಕ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ಈ ಕೂಡಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ SecurePollನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ''']]. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇಮೇಲನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಎಷ್ಟೇ ಖಾತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ಈ ಚುನಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ]]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946184 --> == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == ಶಿರಸಿ == [[ಸದಸ್ಯ:Historywala|Historywala]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Historywala|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೦, ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ (IST) == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Gshguru'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Gshguru：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> iw189th0fy01t1h9g81xjpn6emjgpu7 0 39098 1375390 1345208 2026-06-19T07:54:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375390 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Guruvayur.JPG|thumb|right|ಅಡ್ಡಹೆಸರು - ದಕ್ಷಿಣದ ದ್ವಾರಕೆ]] {{Infobox settlement | name = ಗುರುವಾಯೂರು | native_name = ഗുരുവായൂർ | native_name_lang = ml | other_name =ಗುರುವಾಯುಪುರಮ್, ಗುರುಪಾವನಪುರಮ್ | settlement_type = [[Corporations, municipalities and taluks of Kerala|Municipality]], [[ಪಟ್ಟಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ]] | image_skyline = Guruvayur.JPG | image_alt = | image_caption = | nickname = Dwarka of the South | image_map = | map_alt = | map_caption = | latd = 10.35 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 76.2 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ತ್ರಿಶೂರ್]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 2.83 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 =ಭಾಷೆ | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[Malayalam language|ಮಲಯಾಳಮ್]], [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|ಪಿನ್]] | postal_code = 680101 | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = 91 (0)487 | registration_plate = KL-46 | blank1_name_sec2 = [[Climate of India|ಹವಾಮಾನ]] | blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|Am/Aw]] <small>([[Köppen climate classification|Köppen]])</small> | blank2_name_sec2 = ಸರಾಸರಿ ಬೇಸಗೆ ಉಷ್ಣತೆ | blank2_info_sec2 = {{convert|35|°C|°F}} | blank3_name_sec2 = ಸರಾಸರಿ ಚಳಿಗಾಲದ ಉಷ್ಣತೆ | blank3_info_sec2 = {{convert|20|°C|°F}} | website = | footnotes = }} '''ಗುರುವಾಯೂರು''', '''ಗುರುಪಾವನಪುರಿ''' ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ, [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಒಂದು ಪುರಸಭಾ ಪಟ್ಟಣ. ಇದು, ದೈನಂದಿನ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, [[ಭಾರತ]]ದ ನಾಲ್ಕನೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇವಸ್ಥಾನವೆನಿಸಿರುವ [[ಗುರುವಾಯೂರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯ]]ದ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಗುರುವಾಯೂರು, ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, [[ಗುರುವಾಯೂರು ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದ ಮೂರ್ತಿಯಷ್ಟು ಅಂದರೆ, ೫೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಿರಬಹುದು. ==ಐತಿಹ್ಯ== 8ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಕುರುವಾಯೂರು ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು. ಮೇಲ ಪೂಂತೂರ್ ಸಂತ ಇದನ್ನು ಗುರುವಾಯೂರು ಎಂದು ಕರೆದ. ಇಲ್ಲಿ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ [[ವಿಷ್ಣು]] ವಿಗ್ರಹ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ ಗದಾಪದ್ಮಧರನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣಾವತಾರ ವಿಗ್ರಹವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಈಗ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ತುಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿರುವದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಬಂದಿದೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ [[ಬ್ರಹ್ಮ]], ಸುತಪ, [[ಕಶ್ಯಪ]], [[ವಾಸುದೇವ]], [[ಕೃಷ್ಣ]]-ಇವರು ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಪಡೆದರೆಂದೂ ಕೃಷ್ಣ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣ ಮಾಡುವಾಗ ಇದನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಡಲು ಉದ್ಧವನ ಮುಖೇನ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ನಿರೂಪ ಕಳುಹಿಸಿದನೆಂದೂ ಆದರೆ [[ಬೃಹಸ್ಪತಿ]] [[ದ್ವಾರಕೆ]]ಗೆ ಬರುವದರೊಳಗೆ ಇದು [[ಸಮುದ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಮುಳಗಿ ಬಿಟ್ಟಿತ್ತೆಂದೂ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯ [[ವಾಯು]]ವಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಂದು [[ಶಿವ]]ನ ಪ್ರೇರಣೆಯಂತೆ ಸಮುದ್ರದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿದನೆಂದೂ ಸ್ಥಳಪುರಾಣವಿದೆ. ವಾಯುವಿನ ನೆರವಿನಿಂದ [[ಗುರು]] ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗುರುವಾಯೂರು ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂತು. ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರ ಸ್ತೋತ್ರರೂಪವಾದ ನಾರಾಯಣೀಯಂ ಎಂಬ ಗೃಂಥ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಯ ಪೂಜೆ ಇತರ ಪೂಜೆಯಂತಲ್ಲದೆ ನಿಷ್ಕಲ ಬ್ರಹ್ಮಪೂಜೆಯಾಗಿದೆ. ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಕೆಲಕಾಲ ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಪೂಜಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆಂದೂ ಪ್ರತೀತಿ. ಇದು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದ ಭಕ್ತಿ ಪಂಥದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವೆನಿಸಿದೆ. ಪೂಂತಾನಂ, ಮೇಲಪುಂತೂರ್, ಬಿಲ್ವಮಂಗಲಂ ಮತ್ತು ಮಾನವೇದನ್ ಎಂಬ ಸಂತರು ಇಲ್ಲಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂತರ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಕೇರಳದ ಅನೇಕ ಹಿಂದೂಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳದ ಮಹತ್ತ್ವ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪೂಜಾ ವಿಶೇಷದಿಂದ ಭಕ್ತರ ರೋಗರುಜಿನಗಳೂ ಸಂಕಷ್ಟಗಳೂ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯುಂಟು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.newlifemarriage.com/ newlifemarriage.com - Wedding Planner at Guruvayoor] *[http://guruvayoor.info/ Guruvayoor.info - Guruvayoor Information]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517105643/http://guruvayoor.info/ |date=2017-05-17 }} *[http://gitanjaliweddinghouse.com] Guest house for wedding in Guruvayoor *[http://www.guruvayuronline.com/ guruvayuronline.com - Divine Gateway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110201130318/http://www.guruvayuronline.com/ |date=2011-02-01 }} *[http://www.guruvayurdevaswom.org/home.shtml guruvayurdevaswom.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205095512/http://www.guruvayurdevaswom.org/home.shtml |date=2008-12-05 }} *[http://www.religiousportal.com/GuruvayoorTemple.html Read the details about Sri Guruvayoor Temple] *[http://www.guruvayupuresham.com/ Guruvayupuresham.com All about Guruvayoor]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[guruvayurhomestay.blogspot.in] Homestays in Guruvayoor {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗುರುವಾಯೂರು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ]] [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] 7oadmx1mi1h8cehlly6w5mg5szwry0u 0 39132 1375356 1356069 2026-06-19T04:04:19Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375356 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ | image = Sir Benegal Rama Rau, governor of Reserve Bank of India.jpg | birth_date = ಜುಲೈ ೧, ೧೮೮೯ | occupation = ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗವರ್ನರ್ | nationality = Indian | death_date = ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೩, ೧೯೬೯ |signature = Benegal Rama Rau signature.jpg }} '''ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್''' ([[ಜುಲೈ ೧]], [[೧೮೮೯]] - [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೩]], [[೧೯೬೯]]) ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರಾಗಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರು. ==ಜೀವನ== ಸ್ವತಂತ್ರ [[ಭಾರತ]]ದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದ ಸರ್ ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಜುಲೈ ೧, ೧೮೮೯ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮೂಲತಃ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರ ಮಾತೃ ಭಾಷೆ ಕೊಂಕಣಿ. ಅವರ ತಂದೆ ಬಿ. ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್ ಅವರು ಮದರಾಸು ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯರು. ತಾಯಿ ರಾಧಾಬಾಯಿ. ಮದ್ರಾಸಿನ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಕೆಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗ ನಡೆಸಿದ ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸದಸ್ಯರಾದರು. [[ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಗವರ್ನರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕಾ]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶಗಳ ರಾಯಭಾರಿಗಳಾಗಿ ಸಹಾ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್, ಆಫ್ರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಕಮಿಷನರ್ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ==ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬ== ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರ ಸಹೋದರರೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತರೇ. ಬೆನಗಲ್ ಸಂಜೀವರಾವ್ ಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು. ಬೆನಗಲ್ ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ([[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]]) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದವರೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಹುದ್ಧೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದವರು. ಬೆನಗಲ್ ಶಿವರಾಮ್ ಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು, ಗ್ರಂಥಕರ್ತರು, ಇವರು, ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪುತ್ರರಾದ ಬೆನಗಲ್ ನರಸಿಂಗರಾಯರ ಬರಹಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ INDIA’S CONSTITUTION IN THE MAKING ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಡಿ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಗವರ್ನರ್== ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ೧೯೪೯ರಿಂದ ೧೯೫೭ರ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದವರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಯ ಹಲವು ಕಾಲ ಬಾಕಿ ಇರುವಾಗಲೇ ಅಂದಿನ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಡನೆ ಉಂಟಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ==ವಿದಾಯ== ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 13, 1969ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ 1936ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸರ್ಕಾರದ ನೈಟ್ ಹುಡ್ ಗೌರವ ಸಹಾ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿತ್ತು. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಯಭಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಗಳು]] gmaacvvrib9v3flxoqw5jqdu0z5cr6l 1375368 1375356 2026-06-19T06:01:49Z VASANTH S.N. 728 /* ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬ */ 1375368 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ | image = Sir Benegal Rama Rau, governor of Reserve Bank of India.jpg | birth_date = ಜುಲೈ ೧, ೧೮೮೯ | occupation = ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗವರ್ನರ್ | nationality = Indian | death_date = ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೩, ೧೯೬೯ |signature = Benegal Rama Rau signature.jpg }} '''ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್''' ([[ಜುಲೈ ೧]], [[೧೮೮೯]] - [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೩]], [[೧೯೬೯]]) ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರಾಗಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರು. ==ಜೀವನ== ಸ್ವತಂತ್ರ [[ಭಾರತ]]ದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದ ಸರ್ ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಜುಲೈ ೧, ೧೮೮೯ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮೂಲತಃ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರ ಮಾತೃ ಭಾಷೆ ಕೊಂಕಣಿ. ಅವರ ತಂದೆ ಬಿ. ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್ ಅವರು ಮದರಾಸು ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯರು. ತಾಯಿ ರಾಧಾಬಾಯಿ. ಮದ್ರಾಸಿನ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಕೆಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗ ನಡೆಸಿದ ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸದಸ್ಯರಾದರು. [[ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಗವರ್ನರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕಾ]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶಗಳ ರಾಯಭಾರಿಗಳಾಗಿ ಸಹಾ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್, ಆಫ್ರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಕಮಿಷನರ್ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ==ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬ== ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರ ಸಹೋದರರೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತರೇ. [[ಬೆನಗಲ್ ಸಂಜೀವ ರಾವ್|ಬೆನಗಲ್ ಸಂಜೀವರಾವ್]] ಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು. ಬೆನಗಲ್ ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ([[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]]) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದವರೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಹುದ್ಧೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದವರು. [[ಬಿ. ಶಿವ ರಾವ್|ಬೆನಗಲ್ ಶಿವರಾವ್]] ಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು, ಗ್ರಂಥಕರ್ತರು, ಇವರು, ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪುತ್ರರಾದ ಬೆನಗಲ್ ನರಸಿಂಗರಾಯರ ಬರಹಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ INDIA’S CONSTITUTION IN THE MAKING ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಡಿ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಗವರ್ನರ್== ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ೧೯೪೯ರಿಂದ ೧೯೫೭ರ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದವರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಯ ಹಲವು ಕಾಲ ಬಾಕಿ ಇರುವಾಗಲೇ ಅಂದಿನ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಡನೆ ಉಂಟಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ==ವಿದಾಯ== ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 13, 1969ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ 1936ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸರ್ಕಾರದ ನೈಟ್ ಹುಡ್ ಗೌರವ ಸಹಾ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿತ್ತು. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಯಭಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಗಳು]] o5jbputft9ruye86lmoiozhr1bmc8s5 3 48923 1375273 1374663 2026-06-18T12:05:36Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375273 wikitext text/x-wiki <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 1px #1874cd; background-color: #d1eeee;"> ನಮಸ್ಕಾರ {{BASEPAGENAME}}, '''ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶಕ್ಕೆ''' ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ! ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದೆಂದೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವಿರೆಂದೂ ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಲು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಪುಟ]] ನೋಡಿ. ಹೊಸಬರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ (ಕೆಲ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ): *[[Wikipedia:Kannada_Support|Font help]] (read this if Kannada is not getting rendered on your system properly) *[[ಸಹಾಯ:ಲಿಪ್ಯಂತರ|ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?.]] *[[:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ದಿಕ್ಸೂಚಿ]] *[[:en:Wikipedia:How to edit a page|ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:en:Wikipedia:Tutorial|ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಟುಟೋರಿಯಲ್]] *[[:en:Wikipedia:Picture tutorial|ಚಿತ್ರಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:Help:ಹೊಸ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು|ಹೊಸ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:en:Wikipedia:How to write a great article|ದೊಡ್ಡ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:en:Wikipedia:Naming conventions|ಹೆಸರಿಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ]] *[[:en:Wikipedia:Manual of Style|ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿ]] *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಕೋರಿಕೆಯ ಲೇಖನಗಳು]] ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಹಾಯ ಪುಟಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೇನಾದರೂ ತಿಳಿಯಬಯಸಿದಲ್ಲಿ, ದಯಮಾಡಿ [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikikn-l ಈ ಅಂಚೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ] ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವಾಗ, ಚರ್ಚಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡಿ. <br> ಸಹಿ ಹಾಕಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ: <nowiki>~~~~</nowiki> </div> '''ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಬರೆಯಿರಿ''' ದಯವಿಟ್ಟು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲೇ ಬರೆಯಿರಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿ‍ಕೆಯೂ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲೇ ಇರಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವುದೇ ಬ್ಲಾಗ್ ಮಾದರಿಯ ಲೇಖನ ಸೇರಿಸಬೇಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Palagiri|ಪಾಲಗಿರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Palagiri|talk]]) ೧೧:೦೬, ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೩ (UTC) == ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ನೀವೇ ಬರೆಯಬೇಡಿ == ದಯವಿಟ್ಟು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ನೀವೇ ಲೇಖನ ಬರೆಯಬೇಡಿ. ಇದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|talk]]) ೦೨:೫೪, ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೪ (UTC) == ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ == ದಯವಿಟ್ಟು ಒಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಪುಟ ಸಾಕು. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ತಯಾರಿಸಿದ ೩ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ೨ನ್ನು [[ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಸ್ತರಿಸಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|talk]]) ೦೩:೦೭, ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೪ (UTC) == ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟಿ ನಾ ಲೇಖನದ ಬಗ್ಗೆ == ಲೇಖನ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಕಿಯ ನಿಯಮಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ [[ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟಿ ನಾ.]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖನಗಳಿಲ್ಲ. ಇವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಅಥವಾ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ~[[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್]]^{/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]} ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಆಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ತಮಗೆ ತುಂಬು ಹೃದಯದ ವಂದನೆಗಳು. ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪನ್ನೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವಿರಲ್ಲ, ಆ ಕಾರ್ಯಗಾರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪಾತ್ರವೇನು?--[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೪:೦೮, ೧ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) :*ಈಗಾಗಲೇ ಮೈಸೂರು ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ]] ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. === ಹದಿಮೂರನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಮಗೆ ಈ ಆಹ್ವಾನ === {| style="background-color: #DACEE3; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:St. Aloysius College.jpg|125px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ|ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ]] @ ಮಂಗಳೂರು''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikipedia-logo-v2-kn.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಹದಿಮೂರನೆಯ ಫಲಪ್ರದ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಸಂತಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩, ೨೦೧೬ರಂದು ಶನಿವಾರ '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಫೋಟೋ ನಡಿಗೆ''' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು '''ಬಂಟ್ವಾಳ''' ಅಥವಾ '''ಪಿಲಿಕುಳ'''ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪, ೨೦೧೬ರಂದು ಭಾನುವಾರ ಹದಿಮೂರನೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು, [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನ]] [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾಲೇಜಿನ]], '''ಎರಿಕ್ ಮಥಾಯಿಸ್ ಸಭಾಂಗಣ'''ದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವುದೆಂದು ದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ೧೩ನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದ ಸರ್ವರೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಜ್ವಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ನಡೆದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು|ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಮಂಗಳೂರಿನ [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದಾಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೦, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) |} ==ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ== ಆಹ್ವಾನಕೊಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯ ವಾದಗಳು; ನಾನು ಬರುವುದು ಕಷ್ಟ ;ವಯಸ್ಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆ (೮೨); ಕಿವಿ ಮಂದ, ವಾರ್ಷಿಕಾಚರಣೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿ![[ಸದಸ್ಯ:Bschandrasgr|Bschandrasgr]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bschandrasgr|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೩, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) ನಮಸ್ತೆ, ತಮ್ಮ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಈಗಷ್ಟೇ ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ರಜೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ತುಸು ಕಷ್ಟ. ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೮, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == Geographical Indications in India Edit-a-thon == ​Hello,<br/>[[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] ''Sorry for writing in English''<br/> CIS-A2K is going to organize an edit-a-thon between 25 and 31 January this year. The aim of this edit-a-thon is creating and improving [[:en:Geographical Indications in India|List of Geographical Indications in India]] related articles. We welcome all of you to join this edit-a-thon.<br/> Please see the event and add your name as a participant: '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon]]''' Feel free to ask if you have question(s).<br/> Regards. --[[ಸದಸ್ಯ:Titodutta|Titodutta]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Titodutta|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೪, ೨೨ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == Geographical Indications in India Edit-a-thon starts in 24 hours == Hello, <br/> [[File:2010-07-20 Black windup alarm clock face.jpg|right|150px]]Thanks a lot for signing up as a participant in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We want to inform you that this edit-a-thon will start in next 24 hours or so (25 January 0:00 UTC). Here are a few handy tips: * ⓵ Before starting you may check the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules of the edit-a-thon]] once again. * ⓶ A resource section has been started, you may check it [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Resources|here]]. * ⓷ Report the articles you are creating and expanding. If a local event page has been created on your Wikipedia you may report it there, or you may report it on the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon/Participants|Meta Wiki event page]] too. This is how you should add an article— go to the <code>"participants"</code> section where you have added you name, and beside that add the articles like this: <code>[[User:Example|Example]] ([[User talk:Example|talk]]) (Articles: Article1, Article2, Article3, Article4).</code> You '''don't''' need to update both on Meta and on your Wikipedia, update at any one place you want. * ⓸ If you are posting about this edit-a-thon- on Facebook or Twitter, you may use the hashtag <span style="color: blue">#GIIND2016</span> * ⓹ Do you have any question or comment? Do you want us to clarify something? Please ask it [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. Thank you and happy editing. [[File:Face-smile.svg|20px]] --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೩೨, ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/GI_participants&oldid=15268365 --> == Re: Geographical Indications in India Edit-a-thon == Yes. Please start creating/expanding articles and list them beside your name here: [[:m:GIIND2016]]. {{Smiley}} --[[ಸದಸ್ಯ:Titodutta|Titodutta]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Titodutta|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೦೮, ೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == GI edit-a-thon 2016 updates == Geographical Indications in India Edit-a-thon 2016 has started, here are a few updates: # More than 80 Wikipedians have joined this edit-a-thon # More than 35 articles have been created/expanded already (this may not be the exact number, see "Ideas" section #1 below) # [[:en:Template:Infobox geographical indication|Infobox geographical indication]] has been started on English Wikipedia. You may help to create a similar template for on your Wikipedia. [[File:Spinning Ashoka Chakra.gif|right|150px]] ; Become GI edit-a-thon language ambassador If you are an experienced editor, [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]. Ambassadors are community representatives and they will review articles created/expanded during this edit-a-thon, and perform a few other administrative tasks. ; Translate the Meta event page Please translate [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|this event page]] into your own language. Event page has been started in [[:bn:উইকিপিডিয়া:অনলাইন এডিটাথন/২০১৬/ভারতীয় ভৌগোলিক স্বীকৃতি এডিটাথন|Bengali]], [[:en:Wikipedia:WikiProject India/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|English]] and [[:te:వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/జాగ్రఫికల్ ఇండికేషన్స్ ఇన్ ఇండియా ఎడిట్-అ-థాన్|Telugu]], please start a similar page on your event page too. ; Ideas # Please report the articles you are creating or expanding [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]] (or on your local Wikipedia, if there is an event page here). It'll be difficult for us to count or review articles unless you report it. # These articles may also be created or expanded: :* Geographical indication ([[:en:Geographical indication]]) :* List of Geographical Indications in India ([[:en:List of Geographical Indications in India]]) :* Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999 ([[:en:Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999]]) See more ideas and share your own [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Ideas|here]]. ; Media coverages Please see a few media coverages on this event: [http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Wikipedia-initiative-Celebrating-legacy-of-Bangalore-Blue-grapes-online/articleshow/50739468.cms The Times of India], [http://indiaeducationdiary.in/Shownews.asp?newsid=37394 IndiaEducationDiary], [http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/gitagged-products-to-get-wiki-pages/article8153825.ece The Hindu]. ; Further updates Please keep checking [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|the Meta-Wiki event page]] for latest updates. All the best and keep on creating and expanding articles. :) --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೪೬, ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 --> == ಕಿನಾಳ ಆಟಿಕೆ ಪುಟದ ಬಗ್ಗೆ == ನಮಸ್ತೆ, ನೀವು ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ ಕಿನ್ನಾಳ ಸ್ಥಳದ ಪುಟವನ್ನು [[ಕಿನ್ನಾಳ ಆಟಿಕೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. [[:en:Kinnal_Craft|Kinnal_Craft]] ಇದರಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ~[[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್/Omshivaprakash]]^{/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]} ೦೪:೪೯, ೩೧ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == 7 more days to create or expand articles == [[File:Seven 7 Days.svg|right|250px]] Hello, thanks a lot for participating in [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We understand that perhaps 7 days (i.e. 25 January to 31 January) were not sufficient to write on a topic like this, and/or you may need some more time to create/improve articles, so let's extend this event for a few more days. '''The edit-a-thon will continue till 10 February 2016''' and that means you have got 7 more days to create or expand articles (or imprpove the articles you have already created or expanded). ; Rules The [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules]] remain unchanged. Please [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|report your created or expanded articles]]. ; Joining now Editors, who have not joined this edit-a-thon, may [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Participants|also join now]]. [[File:Original Barnstar Hires.png|150px|right]] ; Reviewing articles Reviewing of all articles should be done before the end of this month (i.e. February 2016). We'll keep you informed. You may also [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|check the event page]] for more details. ; Prizes/Awards A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon. The editors, who will perform exceptionally well, may be given an Indic [[:en:List of Geographical Indications in India|Geographical Indication product or object]]. However, please note, nothing other than the barnstar has been finalized or guaranteed. We'll keep you informed. ; Questions? Feel free to ask question(s) [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. -- [[User:Titodutta]] ([[:meta:User talk:Titodutta|talk]]) sent using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೮, ೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 --> == GI edit-a-thon updates == [[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] Thank you for participating in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|Geographical Indications in India]] edit-a-thon. The review of the articles have started and we hope that it'll finish in next 2-3 weeks. # '''Report articles:''' Please report all the articles you have created or expanded during the edit-a-thon '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|here]]''' before 22 February. # '''Become an ambassador''' You are also encouraged to '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]''' and review the articles submitted by your community. ; Prizes/Awards Prizes/awards have not been finalized still. These are the current ideas: # A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon; # GI special postcards may be sent to successful participants; # A selected number of Book voucher/Flipkart/Amazon coupons will be given to the editors who performed exceptionally during this edit-a-thon. We'll keep you informed. ; Train-a-Wikipedian [[File:Biology-icon.png|20px]] We also want to inform you about the program '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian|Train-a-Wikipedian]]'''. It is an empowerment program where groom Wikipedians and help them to become better editors. This trainings will mostly be online, we may conduct offline workshops/sessions as well. More than 10 editors from 5 Indic-language Wikipedias have already joined the program. We request you to have a look and '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian#Join_now|consider joining]]'''. -- [[User:Titodutta|Titodutta (CIS-A2K)]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15355753 --> == ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಮಹಿಳಾ ಬರಹಗಾರರ ಯೋಜನೆ ಪದಕ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು--[[ಸದಸ್ಯ:Viyola pinto|Viyola pinto]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Viyola pinto|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೨೫, ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ (UTC) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ನಮಸ್ತೆ ಸರ್‍, ಹೌದು ಸರ್‍,ಅದೇ ಮೇಗರವಳ್ಳಿಯವನು ಭೇಟಿಯಾಗೋಣ,--[[ಸದಸ್ಯ:Nithinhegde.mb|ನಿತಿನ್ ಹೆಗ್ಡೆ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nithinhegde.mb|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೪, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ (UTC) == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೪, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 --> == Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon starts with great enthusiasm == [[File:Bhubaneswar_Heritage_Edit-a-thon_poster.svg|right|200px]] Hello,<br/> Thanks for signing up as a participant of [[:m:Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon|Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon]] (2017). The edit-a-thon has started with great enthusiasm and will continue till 10 November 2017. Please create/expand articles, or create/improve Wikidata items. You can see some suggestions [[:m:Bhubaneswar_Heritage_Edit-a-thon/List|here]]. Please report you contribution '''[[:m:Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon/Report contribution|here]]'''. If you are an experienced Wikimedian, and want to lead this initiative, [[:m:Bhubaneswar_Heritage_Edit-a-thon/Participants#Ambassadors|become an ambassador]] and help to make the event a bigger success. Thanks and all the best. -- [[:m:User:Titodutta|Titodutta]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೦೫, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ (UTC) <small>You are getting this message because you have joined as a participant/ambassador. You can subscribe/unsubscribe [[:m:User:Titodutta/lists/BHEAT|here]].</small> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/BHEAT&oldid=17328544 --> [[ಸದಸ್ಯ:Smjalageri|Smjalageri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Smjalageri|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೧, ೨೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ (UTC) I saw you raised a Request for Scanner to scan Kannada Books. Was wondering, why not scan using Adobe Acrobat Reader link is here. <url>https://play.google.com/store/apps/details?id=com.adobe.reader</url> == Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon Update == Hello,<br/> Thanks for signing up as a participant of [[:m:Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon|Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon]] (2017). The edit-a-thon has ended on 20th November 2017, 25 Wikipedians from more than 15 languages have created around 180 articles during this edit-a-thon. Make sure you have reported your contribution on [[Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon/Report contribution|this page]]. Once you're done with it, Please put a {{tick}} mark next to your username in the list by 10th December 2017. We will announce the winners of this edit-a-thon after this process.-- [[:m:User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೦, ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ (UTC) <small>You are getting this message because you have joined as a participant/ambassador. You can subscribe/unsubscribe [[:m:User:Titodutta/lists/BHEAT|here]].</small> <!-- Message sent by User:Saileshpat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/BHEAT&oldid=17509628 --> == https://saviorhealth.com/ ಮಂಗಳೂರು ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿರಿ. == https://saviorhealth.com/ ಸರ್, ನಮಸ್ತೆ, ನಿಮ್ಮ ಜಪಾನೀ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಲೇಖನ ನೋಡಿ ಖುಷಿಯಾಯ್ತು. ಮಂಗಳೂರು ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿರಿ. ಡಾ. ಮನೀಶ್ ರೈ ಬಹಳ ಶ್ರಮ ಹಾಕ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ. ಇದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹರೀಶ್ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಎಡಿಟ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಕ್ತಾ ಇದ್ದೀನಿ. ೧೦೮, ಸಾಗರದ ಅಶೋಕ್ ಪೈ ವಿಷಯ ಹರಡಲು ಸಹಕರಿಸಿ. [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೪:೧೧, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC) https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2018/Late_submit ಇನ್ನೂ ಬರೆದು ಹಾಕಬಹುದು, .. == ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿ.ವಿ. ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ == ನಮಸ್ಕಾರ, ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿ.ವಿ. ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಯಅಂಗವಾಗಿ ತಯಾರದ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಈ [https://kn.wikipedia.org/wiki/ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್_ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ_ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು_ಸಂಪಾದಿಸಿದ_ಲೇಖನಗಳು ವರ್ಗದಲ್ಲಿ] ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ರಚಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡ ಬೇಕೆಂದು ಕೋರುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Ananth subray|Ananth subray]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ananth subray|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೨೧, ೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ (UTC) {{clear}} ==ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿನಂತಿ == {|class="wikitable" style="color:#000080; background-color:#ffffcc; border:solid 4px cyan;" | ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್'ನ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ / ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬೆಂಬಲ ಯೋಜನೆಯ ನನ್ನ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ. Link: [[meta:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support/AnoopZ]] |- | ಧನ್ಯವಾದಗಳು--<span style="background: linear-gradient(to right, grey, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;">[[User:AnoopZ|★ Ano]][[User talk:AnoopZ|op✉]]</span>{{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAYNAME}} [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]] [[{{CURRENTYEAR}}]] ([[w:UTC|UTC]]) |} == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ೧೪:೩೩, ೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19352606 --> ==ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ== ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಸಿದ್ದೇನೆ. ದಯಮಾಡಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿ. https://meta.wikimedia.org/wiki/Growing_Local_Language_Content_on_Wikipedia_(Project_Tiger_2.0)/Support/Manjappabg == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ೧೫:೦೯, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19395159 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ೧೯:೦೧, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19433228 --> == ಮುಂಬರುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ {{ping|user:Vishwanatha Badikana}}, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು! ಮುಂಬರುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ. ಈ ಅವಕಾಶದ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb ಕೆಲವು ಸರಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಿ]. ಚರ್ಚೆಯ ಸಮಯ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ನಾವು ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತೇವೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು, [[ಸದಸ್ಯ:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:BGerdemann (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೦, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ (UTC) ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು, ಅದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view ಸಮೀಕ್ಷೆ ಗೌಪ್ಯತೆ ಹೇಳಿಕೆ] ನೋಡಿ. == Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients == <div style="border:8px red ridge;padding:6px;> [[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]] Dear Wikimedians, We hope this message finds you well. We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest. Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. '''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.''' Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೦೫, ೧೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&oldid=20161046 --> </div> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು == {{clear}} {| class="wikitable" style="background-color: #b0c4d9; border: 2px solid #000; padding: 5px 5px 5px 5px; " |- |[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|50px|link=[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦]]]] |ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದ ವಿಷಯದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನ ಆನ್ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦|ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ/ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ]]. |- !colspan="2"|ಈ ಎಡಿಟ್-ಅ-ಥಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ,ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="background: linear-gradient(to right, #D1DBCB, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;">[[User:ಅನೂಪ್|★ Ano]][[User talk:ಅನೂಪ್|op✉]]</span> |} --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ (UTC) {{clear}} <!-- Message sent by User:ಅನೂಪ್@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B3%8D/messagelist&oldid=1015909 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Program Schedule: You are invited 🙏 == [[File:WMWMI logo 2.svg|right|150px]] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello {{BASEPAGENAME}}, Hope this message finds you well. [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021|Wikimedia Wikimeet India 2021]] will take place from '''19 to 21 February 2021 (Friday to Sunday)'''. Here is some quick important information: * A tentative schedule of the program is published and you may see it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|here]]. There are sessions on different topics such as Wikimedia Strategy, Growth, Technical, etc. You might be interested to have a look at the schedule. * The program will take place on Zoom and the sessions will be recorded. * If you have not registered as a participant yet, please register yourself to get an invitation, The last date to register is '''16 February 2021'''. * Kindly share this information with your friends who might like to attend the sessions. Schedule : '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|Wikimeet program schedule]]'''. Please register '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]]'''. Thanks<br/> On behalf of Wikimedia Wikimeet India 2021 Team </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Wikimeet_India_2021/list/active&oldid=21060878 --> == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೪, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21669859 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ೦೬:೩೪, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 --> == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ Vishwanatha Badikana, ನೀವು ಈ ಇಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2021ರಂದು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2021ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತರಹದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೋರ್ಡ್, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ಈ ವರ್ಷ, ಸಮುದಾಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 19 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ನಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ 70,000 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಒಬ್ಬರು! ಆಗಸ್ಟ್ 31ರ 23:59 UTC ತನಕ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ಈ ಕೂಡಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ SecurePollನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ''']]. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇಮೇಲನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಎಷ್ಟೇ ಖಾತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ಈ ಚುನಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ]]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946184 --> == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಅನುರಾಧಾ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೮, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಿಸ್ ಚೆನ್ನೈ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಶ್ರುತಿ ಹರಿಹರ ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರಮ್ಯಾ ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚಾಂದಿನಿ ತಮಿಳರಸನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ದೀಪಿಕಾ ಚಿಖಲಿಯಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಿಂದು (ನಟಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೀಟೈ ಚಾನು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೀನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಂಜಲಿ ದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೈಲಮಾರಿ(ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ರವಂತೀ ನಾಯ್ಡು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪೂರ್ಣಿಮಾ ರಾವ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಹಿಳಾ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗೌಹರ್ ಸುಲ್ತಾನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೆಳ್ಳಸ್ವಾಮಿ ವನಿತಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪುಷ್ಕರ್ ಸರೋವರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪುಷ್ಕರ್ ಜಾತ್ರೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪುಷ್ಕರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ತೇಜಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವಿಜಯದುರ್ಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅವಲ್ ಪಾವಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾರಹ್ಮಾಸ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಂಬರ್ ಬೈನಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಂಬಾ ಬಕ್ಯಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಲಾಂಬಿಕಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಗಲಾಮುಖಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಬಾ ಶಿವೋ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಬಾ ಮೋಹನ್ ರಾಮ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕಲೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅನಾರ್ಕಲಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಪ್ಪನ್ ಸಮಾಚಾರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಂಗಳಗಿರಿ ಸೀರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಾಂಚೀಪುರಂ ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಟೋಲ ಸೀರೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ದಿಯೋಧಾನಿ ನೃತ್ಯ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗೋಗಾಜಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಯೋಗಿನ್ ಮಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅತಿಥಿ ದೇವೋ ಭವ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲ್ಪನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅನಿತಾ ಕೌಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆದಿಕಂಡ ಮಹಾಂತ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅದ್ಬಿ ಮರ್ಕಝ್ ಕಮ್ರಾಜ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಏಡ್ಸ್ ಭೇದಭಾವ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವುಮೆನ್ ಇನ್ ಸಿನಿಮಾ ಕಲೆಕ್ಟಿವ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲ್ಟಾ (ಬಣ್ಣ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗೋ ಹೆರಿಟೇಜ್ ರನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೦, ೨೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ (IST) == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Belated Wiki Anniversary Wishes 🎉 == [[File:Rose and Carnation Flower Bouquet 02.png|150px|right|Happy Wiki Anniversary]] Dear [[User:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]], Your wiki anniversary was '''14 days''' ago, marking '''12 years''' of dedicated service! I wanted to extend a heartfelt thanks for your amazing contributions. With over '''34,899''' edits, your dedication is an inspiration to the community. Wishing you all the best for the year ahead! ''Use this [https://suyashdwivedi.github.io/Wiki_Tools/Wiki_Anniversary.html '''Tool'''] to send wiki anniversary wishes to other amazing Wikimedians.'' -- [[ಸದಸ್ಯ:Suyash.dwivedi|Suyash.dwivedi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Suyash.dwivedi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೨, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thank you [[ಸದಸ್ಯ:Suyash.dwivedi|Suyash.dwivedi]]. :To be honest, I am a language professor. So I have immense respect for the language, literature, and culture of my surrounding region. I am not working for fame. I am working because Wikipedia is a public information repository.[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೯, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == ನೀವು U4C ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು. == <section begin="announcement-content" /> ನೀವು [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|ಜಾಗತೀಕ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿ (U4C)]] ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಪ್ರಸ್ತುತ U4C ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು, ಇದು ಈಗ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೀವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|ಮೆಟಾದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ]] ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಮತ ​​ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಲು ನೀವು ವ್ಯಹಿಸಿದ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. --U4C ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೦೫, ೨೦ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569740 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> 0w75q1fqvexfvzn99y43rspve7p1wf0 1375301 1375273 2026-06-18T14:31:12Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375301 wikitext text/x-wiki <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 1px #1874cd; background-color: #d1eeee;"> ನಮಸ್ಕಾರ {{BASEPAGENAME}}, '''ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶಕ್ಕೆ''' ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ! ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದೆಂದೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವಿರೆಂದೂ ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಲು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಪುಟ]] ನೋಡಿ. ಹೊಸಬರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ (ಕೆಲ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ): *[[Wikipedia:Kannada_Support|Font help]] (read this if Kannada is not getting rendered on your system properly) *[[ಸಹಾಯ:ಲಿಪ್ಯಂತರ|ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?.]] *[[:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ದಿಕ್ಸೂಚಿ]] *[[:en:Wikipedia:How to edit a page|ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:en:Wikipedia:Tutorial|ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಟುಟೋರಿಯಲ್]] *[[:en:Wikipedia:Picture tutorial|ಚಿತ್ರಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:Help:ಹೊಸ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು|ಹೊಸ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:en:Wikipedia:How to write a great article|ದೊಡ್ಡ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:en:Wikipedia:Naming conventions|ಹೆಸರಿಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ]] *[[:en:Wikipedia:Manual of Style|ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿ]] *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಕೋರಿಕೆಯ ಲೇಖನಗಳು]] ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಹಾಯ ಪುಟಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೇನಾದರೂ ತಿಳಿಯಬಯಸಿದಲ್ಲಿ, ದಯಮಾಡಿ [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikikn-l ಈ ಅಂಚೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ] ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವಾಗ, ಚರ್ಚಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡಿ. <br> ಸಹಿ ಹಾಕಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ: <nowiki>~~~~</nowiki> </div> '''ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಬರೆಯಿರಿ''' ದಯವಿಟ್ಟು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲೇ ಬರೆಯಿರಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿ‍ಕೆಯೂ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲೇ ಇರಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವುದೇ ಬ್ಲಾಗ್ ಮಾದರಿಯ ಲೇಖನ ಸೇರಿಸಬೇಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Palagiri|ಪಾಲಗಿರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Palagiri|talk]]) ೧೧:೦೬, ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೩ (UTC) == ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ನೀವೇ ಬರೆಯಬೇಡಿ == ದಯವಿಟ್ಟು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ನೀವೇ ಲೇಖನ ಬರೆಯಬೇಡಿ. ಇದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|talk]]) ೦೨:೫೪, ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೪ (UTC) == ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ == ದಯವಿಟ್ಟು ಒಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಪುಟ ಸಾಕು. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ತಯಾರಿಸಿದ ೩ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ೨ನ್ನು [[ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಸ್ತರಿಸಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|talk]]) ೦೩:೦೭, ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೪ (UTC) == ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟಿ ನಾ ಲೇಖನದ ಬಗ್ಗೆ == ಲೇಖನ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಕಿಯ ನಿಯಮಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ [[ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟಿ ನಾ.]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖನಗಳಿಲ್ಲ. ಇವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಅಥವಾ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ~[[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್]]^{/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]} ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಆಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ತಮಗೆ ತುಂಬು ಹೃದಯದ ವಂದನೆಗಳು. ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪನ್ನೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವಿರಲ್ಲ, ಆ ಕಾರ್ಯಗಾರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪಾತ್ರವೇನು?--[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೪:೦೮, ೧ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) :*ಈಗಾಗಲೇ ಮೈಸೂರು ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ]] ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. === ಹದಿಮೂರನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಮಗೆ ಈ ಆಹ್ವಾನ === {| style="background-color: #DACEE3; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:St. Aloysius College.jpg|125px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ|ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ]] @ ಮಂಗಳೂರು''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikipedia-logo-v2-kn.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಹದಿಮೂರನೆಯ ಫಲಪ್ರದ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಸಂತಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩, ೨೦೧೬ರಂದು ಶನಿವಾರ '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಫೋಟೋ ನಡಿಗೆ''' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು '''ಬಂಟ್ವಾಳ''' ಅಥವಾ '''ಪಿಲಿಕುಳ'''ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪, ೨೦೧೬ರಂದು ಭಾನುವಾರ ಹದಿಮೂರನೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು, [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನ]] [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾಲೇಜಿನ]], '''ಎರಿಕ್ ಮಥಾಯಿಸ್ ಸಭಾಂಗಣ'''ದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವುದೆಂದು ದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ೧೩ನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದ ಸರ್ವರೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಜ್ವಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ನಡೆದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು|ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಮಂಗಳೂರಿನ [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದಾಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೦, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) |} ==ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ== ಆಹ್ವಾನಕೊಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯ ವಾದಗಳು; ನಾನು ಬರುವುದು ಕಷ್ಟ ;ವಯಸ್ಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆ (೮೨); ಕಿವಿ ಮಂದ, ವಾರ್ಷಿಕಾಚರಣೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿ![[ಸದಸ್ಯ:Bschandrasgr|Bschandrasgr]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bschandrasgr|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೩, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) ನಮಸ್ತೆ, ತಮ್ಮ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಈಗಷ್ಟೇ ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ರಜೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ತುಸು ಕಷ್ಟ. ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೮, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == Geographical Indications in India Edit-a-thon == ​Hello,<br/>[[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] ''Sorry for writing in English''<br/> CIS-A2K is going to organize an edit-a-thon between 25 and 31 January this year. The aim of this edit-a-thon is creating and improving [[:en:Geographical Indications in India|List of Geographical Indications in India]] related articles. We welcome all of you to join this edit-a-thon.<br/> Please see the event and add your name as a participant: '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon]]''' Feel free to ask if you have question(s).<br/> Regards. --[[ಸದಸ್ಯ:Titodutta|Titodutta]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Titodutta|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೪, ೨೨ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == Geographical Indications in India Edit-a-thon starts in 24 hours == Hello, <br/> [[File:2010-07-20 Black windup alarm clock face.jpg|right|150px]]Thanks a lot for signing up as a participant in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We want to inform you that this edit-a-thon will start in next 24 hours or so (25 January 0:00 UTC). Here are a few handy tips: * ⓵ Before starting you may check the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules of the edit-a-thon]] once again. * ⓶ A resource section has been started, you may check it [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Resources|here]]. * ⓷ Report the articles you are creating and expanding. If a local event page has been created on your Wikipedia you may report it there, or you may report it on the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon/Participants|Meta Wiki event page]] too. This is how you should add an article— go to the <code>"participants"</code> section where you have added you name, and beside that add the articles like this: <code>[[User:Example|Example]] ([[User talk:Example|talk]]) (Articles: Article1, Article2, Article3, Article4).</code> You '''don't''' need to update both on Meta and on your Wikipedia, update at any one place you want. * ⓸ If you are posting about this edit-a-thon- on Facebook or Twitter, you may use the hashtag <span style="color: blue">#GIIND2016</span> * ⓹ Do you have any question or comment? Do you want us to clarify something? Please ask it [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. Thank you and happy editing. [[File:Face-smile.svg|20px]] --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೩೨, ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/GI_participants&oldid=15268365 --> == Re: Geographical Indications in India Edit-a-thon == Yes. Please start creating/expanding articles and list them beside your name here: [[:m:GIIND2016]]. {{Smiley}} --[[ಸದಸ್ಯ:Titodutta|Titodutta]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Titodutta|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೦೮, ೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == GI edit-a-thon 2016 updates == Geographical Indications in India Edit-a-thon 2016 has started, here are a few updates: # More than 80 Wikipedians have joined this edit-a-thon # More than 35 articles have been created/expanded already (this may not be the exact number, see "Ideas" section #1 below) # [[:en:Template:Infobox geographical indication|Infobox geographical indication]] has been started on English Wikipedia. You may help to create a similar template for on your Wikipedia. [[File:Spinning Ashoka Chakra.gif|right|150px]] ; Become GI edit-a-thon language ambassador If you are an experienced editor, [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]. Ambassadors are community representatives and they will review articles created/expanded during this edit-a-thon, and perform a few other administrative tasks. ; Translate the Meta event page Please translate [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|this event page]] into your own language. Event page has been started in [[:bn:উইকিপিডিয়া:অনলাইন এডিটাথন/২০১৬/ভারতীয় ভৌগোলিক স্বীকৃতি এডিটাথন|Bengali]], [[:en:Wikipedia:WikiProject India/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|English]] and [[:te:వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/జాగ్రఫికల్ ఇండికేషన్స్ ఇన్ ఇండియా ఎడిట్-అ-థాన్|Telugu]], please start a similar page on your event page too. ; Ideas # Please report the articles you are creating or expanding [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]] (or on your local Wikipedia, if there is an event page here). It'll be difficult for us to count or review articles unless you report it. # These articles may also be created or expanded: :* Geographical indication ([[:en:Geographical indication]]) :* List of Geographical Indications in India ([[:en:List of Geographical Indications in India]]) :* Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999 ([[:en:Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999]]) See more ideas and share your own [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Ideas|here]]. ; Media coverages Please see a few media coverages on this event: [http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Wikipedia-initiative-Celebrating-legacy-of-Bangalore-Blue-grapes-online/articleshow/50739468.cms The Times of India], [http://indiaeducationdiary.in/Shownews.asp?newsid=37394 IndiaEducationDiary], [http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/gitagged-products-to-get-wiki-pages/article8153825.ece The Hindu]. ; Further updates Please keep checking [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|the Meta-Wiki event page]] for latest updates. All the best and keep on creating and expanding articles. :) --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೪೬, ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 --> == ಕಿನಾಳ ಆಟಿಕೆ ಪುಟದ ಬಗ್ಗೆ == ನಮಸ್ತೆ, ನೀವು ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ ಕಿನ್ನಾಳ ಸ್ಥಳದ ಪುಟವನ್ನು [[ಕಿನ್ನಾಳ ಆಟಿಕೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. [[:en:Kinnal_Craft|Kinnal_Craft]] ಇದರಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ~[[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್/Omshivaprakash]]^{/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]} ೦೪:೪೯, ೩೧ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == 7 more days to create or expand articles == [[File:Seven 7 Days.svg|right|250px]] Hello, thanks a lot for participating in [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We understand that perhaps 7 days (i.e. 25 January to 31 January) were not sufficient to write on a topic like this, and/or you may need some more time to create/improve articles, so let's extend this event for a few more days. '''The edit-a-thon will continue till 10 February 2016''' and that means you have got 7 more days to create or expand articles (or imprpove the articles you have already created or expanded). ; Rules The [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules]] remain unchanged. Please [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|report your created or expanded articles]]. ; Joining now Editors, who have not joined this edit-a-thon, may [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Participants|also join now]]. [[File:Original Barnstar Hires.png|150px|right]] ; Reviewing articles Reviewing of all articles should be done before the end of this month (i.e. February 2016). We'll keep you informed. You may also [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|check the event page]] for more details. ; Prizes/Awards A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon. The editors, who will perform exceptionally well, may be given an Indic [[:en:List of Geographical Indications in India|Geographical Indication product or object]]. However, please note, nothing other than the barnstar has been finalized or guaranteed. We'll keep you informed. ; Questions? Feel free to ask question(s) [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. -- [[User:Titodutta]] ([[:meta:User talk:Titodutta|talk]]) sent using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೮, ೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 --> == GI edit-a-thon updates == [[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] Thank you for participating in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|Geographical Indications in India]] edit-a-thon. The review of the articles have started and we hope that it'll finish in next 2-3 weeks. # '''Report articles:''' Please report all the articles you have created or expanded during the edit-a-thon '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|here]]''' before 22 February. # '''Become an ambassador''' You are also encouraged to '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]''' and review the articles submitted by your community. ; Prizes/Awards Prizes/awards have not been finalized still. These are the current ideas: # A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon; # GI special postcards may be sent to successful participants; # A selected number of Book voucher/Flipkart/Amazon coupons will be given to the editors who performed exceptionally during this edit-a-thon. We'll keep you informed. ; Train-a-Wikipedian [[File:Biology-icon.png|20px]] We also want to inform you about the program '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian|Train-a-Wikipedian]]'''. It is an empowerment program where groom Wikipedians and help them to become better editors. This trainings will mostly be online, we may conduct offline workshops/sessions as well. More than 10 editors from 5 Indic-language Wikipedias have already joined the program. We request you to have a look and '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian#Join_now|consider joining]]'''. -- [[User:Titodutta|Titodutta (CIS-A2K)]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15355753 --> == ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಮಹಿಳಾ ಬರಹಗಾರರ ಯೋಜನೆ ಪದಕ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು--[[ಸದಸ್ಯ:Viyola pinto|Viyola pinto]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Viyola pinto|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೨೫, ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ (UTC) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ನಮಸ್ತೆ ಸರ್‍, ಹೌದು ಸರ್‍,ಅದೇ ಮೇಗರವಳ್ಳಿಯವನು ಭೇಟಿಯಾಗೋಣ,--[[ಸದಸ್ಯ:Nithinhegde.mb|ನಿತಿನ್ ಹೆಗ್ಡೆ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nithinhegde.mb|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೪, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ (UTC) == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೪, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 --> == Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon starts with great enthusiasm == [[File:Bhubaneswar_Heritage_Edit-a-thon_poster.svg|right|200px]] Hello,<br/> Thanks for signing up as a participant of [[:m:Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon|Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon]] (2017). The edit-a-thon has started with great enthusiasm and will continue till 10 November 2017. Please create/expand articles, or create/improve Wikidata items. You can see some suggestions [[:m:Bhubaneswar_Heritage_Edit-a-thon/List|here]]. Please report you contribution '''[[:m:Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon/Report contribution|here]]'''. If you are an experienced Wikimedian, and want to lead this initiative, [[:m:Bhubaneswar_Heritage_Edit-a-thon/Participants#Ambassadors|become an ambassador]] and help to make the event a bigger success. Thanks and all the best. -- [[:m:User:Titodutta|Titodutta]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೦೫, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ (UTC) <small>You are getting this message because you have joined as a participant/ambassador. You can subscribe/unsubscribe [[:m:User:Titodutta/lists/BHEAT|here]].</small> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/BHEAT&oldid=17328544 --> [[ಸದಸ್ಯ:Smjalageri|Smjalageri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Smjalageri|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೧, ೨೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ (UTC) I saw you raised a Request for Scanner to scan Kannada Books. Was wondering, why not scan using Adobe Acrobat Reader link is here. <url>https://play.google.com/store/apps/details?id=com.adobe.reader</url> == Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon Update == Hello,<br/> Thanks for signing up as a participant of [[:m:Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon|Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon]] (2017). The edit-a-thon has ended on 20th November 2017, 25 Wikipedians from more than 15 languages have created around 180 articles during this edit-a-thon. Make sure you have reported your contribution on [[Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon/Report contribution|this page]]. Once you're done with it, Please put a {{tick}} mark next to your username in the list by 10th December 2017. We will announce the winners of this edit-a-thon after this process.-- [[:m:User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೦, ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ (UTC) <small>You are getting this message because you have joined as a participant/ambassador. You can subscribe/unsubscribe [[:m:User:Titodutta/lists/BHEAT|here]].</small> <!-- Message sent by User:Saileshpat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/BHEAT&oldid=17509628 --> == https://saviorhealth.com/ ಮಂಗಳೂರು ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿರಿ. == https://saviorhealth.com/ ಸರ್, ನಮಸ್ತೆ, ನಿಮ್ಮ ಜಪಾನೀ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಲೇಖನ ನೋಡಿ ಖುಷಿಯಾಯ್ತು. ಮಂಗಳೂರು ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿರಿ. ಡಾ. ಮನೀಶ್ ರೈ ಬಹಳ ಶ್ರಮ ಹಾಕ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ. ಇದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹರೀಶ್ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಎಡಿಟ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಕ್ತಾ ಇದ್ದೀನಿ. ೧೦೮, ಸಾಗರದ ಅಶೋಕ್ ಪೈ ವಿಷಯ ಹರಡಲು ಸಹಕರಿಸಿ. [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೪:೧೧, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC) https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2018/Late_submit ಇನ್ನೂ ಬರೆದು ಹಾಕಬಹುದು, .. == ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿ.ವಿ. ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ == ನಮಸ್ಕಾರ, ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿ.ವಿ. ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಯಅಂಗವಾಗಿ ತಯಾರದ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಈ [https://kn.wikipedia.org/wiki/ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್_ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ_ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು_ಸಂಪಾದಿಸಿದ_ಲೇಖನಗಳು ವರ್ಗದಲ್ಲಿ] ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ರಚಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡ ಬೇಕೆಂದು ಕೋರುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Ananth subray|Ananth subray]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ananth subray|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೨೧, ೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ (UTC) {{clear}} ==ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿನಂತಿ == {|class="wikitable" style="color:#000080; background-color:#ffffcc; border:solid 4px cyan;" | ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್'ನ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ / ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬೆಂಬಲ ಯೋಜನೆಯ ನನ್ನ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ. Link: [[meta:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support/AnoopZ]] |- | ಧನ್ಯವಾದಗಳು--<span style="background: linear-gradient(to right, grey, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;">[[User:AnoopZ|★ Ano]][[User talk:AnoopZ|op✉]]</span>{{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAYNAME}} [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]] [[{{CURRENTYEAR}}]] ([[w:UTC|UTC]]) |} == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ೧೪:೩೩, ೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19352606 --> ==ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ== ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಸಿದ್ದೇನೆ. ದಯಮಾಡಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿ. https://meta.wikimedia.org/wiki/Growing_Local_Language_Content_on_Wikipedia_(Project_Tiger_2.0)/Support/Manjappabg == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ೧೫:೦೯, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19395159 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ೧೯:೦೧, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19433228 --> == ಮುಂಬರುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ {{ping|user:Vishwanatha Badikana}}, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು! ಮುಂಬರುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ. ಈ ಅವಕಾಶದ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb ಕೆಲವು ಸರಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಿ]. ಚರ್ಚೆಯ ಸಮಯ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ನಾವು ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತೇವೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು, [[ಸದಸ್ಯ:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:BGerdemann (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೦, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ (UTC) ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು, ಅದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view ಸಮೀಕ್ಷೆ ಗೌಪ್ಯತೆ ಹೇಳಿಕೆ] ನೋಡಿ. == Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients == <div style="border:8px red ridge;padding:6px;> [[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]] Dear Wikimedians, We hope this message finds you well. We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest. Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. '''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.''' Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೦೫, ೧೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&oldid=20161046 --> </div> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು == {{clear}} {| class="wikitable" style="background-color: #b0c4d9; border: 2px solid #000; padding: 5px 5px 5px 5px; " |- |[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|50px|link=[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦]]]] |ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದ ವಿಷಯದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನ ಆನ್ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦|ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ/ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ]]. |- !colspan="2"|ಈ ಎಡಿಟ್-ಅ-ಥಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ,ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="background: linear-gradient(to right, #D1DBCB, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;">[[User:ಅನೂಪ್|★ Ano]][[User talk:ಅನೂಪ್|op✉]]</span> |} --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ (UTC) {{clear}} <!-- Message sent by User:ಅನೂಪ್@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B3%8D/messagelist&oldid=1015909 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Program Schedule: You are invited 🙏 == [[File:WMWMI logo 2.svg|right|150px]] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello {{BASEPAGENAME}}, Hope this message finds you well. [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021|Wikimedia Wikimeet India 2021]] will take place from '''19 to 21 February 2021 (Friday to Sunday)'''. Here is some quick important information: * A tentative schedule of the program is published and you may see it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|here]]. There are sessions on different topics such as Wikimedia Strategy, Growth, Technical, etc. You might be interested to have a look at the schedule. * The program will take place on Zoom and the sessions will be recorded. * If you have not registered as a participant yet, please register yourself to get an invitation, The last date to register is '''16 February 2021'''. * Kindly share this information with your friends who might like to attend the sessions. Schedule : '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|Wikimeet program schedule]]'''. Please register '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]]'''. Thanks<br/> On behalf of Wikimedia Wikimeet India 2021 Team </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Wikimeet_India_2021/list/active&oldid=21060878 --> == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೪, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21669859 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ೦೬:೩೪, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 --> == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ Vishwanatha Badikana, ನೀವು ಈ ಇಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2021ರಂದು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2021ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತರಹದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೋರ್ಡ್, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ಈ ವರ್ಷ, ಸಮುದಾಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 19 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ನಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ 70,000 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಒಬ್ಬರು! ಆಗಸ್ಟ್ 31ರ 23:59 UTC ತನಕ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ಈ ಕೂಡಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ SecurePollನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ''']]. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇಮೇಲನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಎಷ್ಟೇ ಖಾತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ಈ ಚುನಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ]]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946184 --> == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಅನುರಾಧಾ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೮, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಿಸ್ ಚೆನ್ನೈ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಶ್ರುತಿ ಹರಿಹರ ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರಮ್ಯಾ ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚಾಂದಿನಿ ತಮಿಳರಸನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ದೀಪಿಕಾ ಚಿಖಲಿಯಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಿಂದು (ನಟಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೀಟೈ ಚಾನು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೀನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಂಜಲಿ ದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೈಲಮಾರಿ(ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ರವಂತೀ ನಾಯ್ಡು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪೂರ್ಣಿಮಾ ರಾವ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಹಿಳಾ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗೌಹರ್ ಸುಲ್ತಾನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೆಳ್ಳಸ್ವಾಮಿ ವನಿತಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪುಷ್ಕರ್ ಸರೋವರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪುಷ್ಕರ್ ಜಾತ್ರೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪುಷ್ಕರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ತೇಜಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವಿಜಯದುರ್ಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅವಲ್ ಪಾವಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾರಹ್ಮಾಸ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಂಬರ್ ಬೈನಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಂಬಾ ಬಕ್ಯಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಲಾಂಬಿಕಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಗಲಾಮುಖಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಬಾ ಶಿವೋ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಬಾ ಮೋಹನ್ ರಾಮ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕಲೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅನಾರ್ಕಲಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಪ್ಪನ್ ಸಮಾಚಾರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಂಗಳಗಿರಿ ಸೀರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಾಂಚೀಪುರಂ ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಟೋಲ ಸೀರೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ದಿಯೋಧಾನಿ ನೃತ್ಯ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗೋಗಾಜಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಯೋಗಿನ್ ಮಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅತಿಥಿ ದೇವೋ ಭವ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲ್ಪನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅನಿತಾ ಕೌಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆದಿಕಂಡ ಮಹಾಂತ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅದ್ಬಿ ಮರ್ಕಝ್ ಕಮ್ರಾಜ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಏಡ್ಸ್ ಭೇದಭಾವ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವುಮೆನ್ ಇನ್ ಸಿನಿಮಾ ಕಲೆಕ್ಟಿವ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲ್ಟಾ (ಬಣ್ಣ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗೋ ಹೆರಿಟೇಜ್ ರನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೦, ೨೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ (IST) == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Belated Wiki Anniversary Wishes 🎉 == [[File:Rose and Carnation Flower Bouquet 02.png|150px|right|Happy Wiki Anniversary]] Dear [[User:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]], Your wiki anniversary was '''14 days''' ago, marking '''12 years''' of dedicated service! I wanted to extend a heartfelt thanks for your amazing contributions. With over '''34,899''' edits, your dedication is an inspiration to the community. Wishing you all the best for the year ahead! ''Use this [https://suyashdwivedi.github.io/Wiki_Tools/Wiki_Anniversary.html '''Tool'''] to send wiki anniversary wishes to other amazing Wikimedians.'' -- [[ಸದಸ್ಯ:Suyash.dwivedi|Suyash.dwivedi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Suyash.dwivedi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೨, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thank you [[ಸದಸ್ಯ:Suyash.dwivedi|Suyash.dwivedi]]. :To be honest, I am a language professor. So I have immense respect for the language, literature, and culture of my surrounding region. I am not working for fame. I am working because Wikipedia is a public information repository.[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೯, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == ನೀವು U4C ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು. == <section begin="announcement-content" /> ನೀವು [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|ಜಾಗತೀಕ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿ (U4C)]] ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಪ್ರಸ್ತುತ U4C ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು, ಇದು ಈಗ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೀವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|ಮೆಟಾದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ]] ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಮತ ​​ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಲು ನೀವು ವ್ಯಹಿಸಿದ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. --U4C ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೦೫, ೨೦ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569740 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> 3lt2vqs7k4rs3qkyyvdbru2xw3rotrf 0 51320 1375321 1341922 2026-06-18T20:14:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375321 wikitext text/x-wiki '''ಕಾಡುಹಂದಿ'''ಯು ಸಾಕುಹಂದಿಯ ಪೂರ್ವಜ ಪ್ರಾಣಿ. ವರಾಹ ಸಂಕುಲದ ಸೂಸ್ (Sus)ವರ್ಗ ಮತ್ತು [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಸೂಇಡೆ (Suidae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಪವರ್ಗಗಳೂ ಇವೆ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಸೂಸ್ ಸ್ಕ್ರೊಫ (Sus scrofa)<ref name="en.wikipedia.org">https://en.wikipedia.org/wiki/Wild_boar</ref>. ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಬೇಗನೇ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಸಂತಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>http://www.suwanneeriverranch.com/wild-boar-History.htm</ref> [[ಭಾರತ]]ದ ಕಾಡುಹಂದಿಯು ಸೂಸ್ ಸ್ಕ್ರೊಫ ಕ್ರಿಸ್ಟಟಸ್ (Sus scrofa cristatus) ಎಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕತ್ತಿನ ಮೇಲಿನ ಕೂದಲು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. [[ಯೂರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನ ಪ್ರಾಣಿಗಿಂತ ಲಘುವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ತಲೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿಯೂ, ಮೂತಿ ಉದ್ದವಾಗಿಯೂ, ಕಿವಿಗಳು ಸಣ್ಣವಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ<ref name="en.wikipedia.org"/>. ಭಾರತದ ಹಂದಿಯ ಹಣೆ ಸಪಾಟಾಗಿದ್ದರೆ ಯೂರೋಪಿನದರದು ನಿಮ್ನ(ಒಳಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿ)ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಗವು ಸೂಸ್ ಸ್ಕ್ರೊಫ ಅಫಿನಿಸ್ (Sus scrofa affinis) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪವರ್ಗವು ಸೂಸ್ ಸ್ಕ್ರೊಫ ಕ್ರಿಸ್ಟಟಸ್ ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಗವು ಸೂಸ್ ಸ್ಕ್ರೊಫ ಡವಿಡಿ (Sus scrofa davidi) ಎಂದಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಕತ್ತಿನ ಕೂದಲು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ತಿಳಿ ಕಂದುಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ವ್ಯಾಪ್ತಿ== ಕಾಡುಹಂದಿಯು [[ನೈಋತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ]], [[ಜಪಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಶ್ಯಾ]], ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್, ಹಾಗೂ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]] ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ [[ಆಫ್ರಿಕ]] ಭೂಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಹಿಮಾಲಯ]] ಶ್ರೇಣಿಯ [[ದಕ್ಷಿಣ]]ದಿಂದ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದವರೆಗೂ ಕಾಣಸಿಗುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸೂಸ್ ಸ್ಕ್ರೊಫ ಕ್ರಿಸ್ಟಟಸ್ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಲ್ಲಿರುವ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು ಸೂಸ್ ಸ್ಕ್ರೊಫ ಅಫಿನಿಸ್ ಗುಂಪಿನವು. ಇವು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ. (ಇವುಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ವಿವರಗಳು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿವೆ). [[ಗುಜರಾತ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು ಸೂಸ್ ಸ್ಕ್ರೊಫ ಡವಿಡಿ ಗುಂಪಿನವು. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ [[ಮಲೆನಾಡು]] ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಕೊಡಗು]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]], [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] ಮೊದಲಾದ [[ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಲ್ಲದೆ ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳಿವೆ. ==ಶಾರೀರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ನಾಲ್ಕೂ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ವಯಸ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಯ ಭುಜದವರೆಗಿನ ಎತ್ತರವು ಸುಮಾರು ೬೦ರಿಂದ ೧೧೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಇದ್ದು, ಮೂತಿಯಿಂದ ಬಾಲದ ಬುಡದವರೆಗೆ ೯೦ರಿಂದ ೨೦೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದಾಜು ೫೦ ರಿಂದ ೧೫೦ ಕಿಲೊಗ್ರಾಮ್‌ನಷ್ಟು ಭಾರವಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಿರು ಭೂಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ-ತೂಕವಿರುತ್ತವೆ. [[File:Scavenger feast - Yala December 2010 (2).jpg|thumb|right|ಭಾರತದ ಕಾಡುಹಂದಿ]] ಕಾಡುಹಂದಿಯ ಮೈ ಬೂದುಗಪ್ಪಿನ ಒರಟಾದ ಮೋಟು ಕೂದಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಡುಹಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳೊಡನೆ ಕಾದಾಡಲು, ಕೆಳದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ೬ರಿಂದ ೧೨ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದನೆಯ ಎರಡು ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಹೆಣ್ಣುಹಂದಿಗಳ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳು ಸಣ್ಣಗಿರುತ್ತವೆ. ಹುಲಿಗಳು ಹೆಣ್ಣುಹಂದಿಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತವೆ. ಗಂಡುಹಂದಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಅವು ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕೋರೆಗಳಿಂದ ತಿವಿದು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇವೆ. ಸಣ್ಣ ಮರಿಗಳಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಹಂದಿಗಳು ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ತಿವಿಯುವದೂ ಇದೆ. [[File:Wild boars.jpg|thumb|ಕಾಡುಹಂದಿಯ ಮರಿಗಳು]] ಮರಿಗಳ ಮೈ ಕಂದು ಮತ್ತು ಕೆನೆ ಬಣ್ಣಗಳ ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟೆಗಳಿದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು ಆರು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಈ ಪಟ್ಟೆಗಳು ಕಾಣಿಸದಂತಾಗುತ್ತವೆ. ==ಗುಣ ಸ್ವಭಾವಗಳು== ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯ ತಾಪದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಸರಲ್ಲಿ ಹೊರಳಾಡುತ್ತವೆ. ಗಂಡುಹಂದಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣುಹಂದಿಗಳು ಗುಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಒಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ೨-೩ ಹೆಣ್ಣುಹಂದಿಗಳು, ಇಪ್ಪತ್ತು-ಮೂವತ್ತು ಮರಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಹೆಣ್ಣುಹಂದಿ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿರುವವಲ್ಲದೆ, ಉಗ್ರವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಇವು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುತ್ತವೆ. ಆತುರ ಹೆಚ್ಚು. ಅಪಾಯದ ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕ ಕೂಡಲೇ ಅಪಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತವೆ. ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿಂದುಮುಂದು ನೋಡದೆ ಯಾವ ಕಡೆಗಾದರೂ ಸರಿಯೇ ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ==ಆಹಾರ ಕ್ರಮ== ಸದಾ ಜಾಗರೂಕವಾಗಿರುವ ಇವು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಹಾರವಾದ ಕಂದ-ಮೂಲಗಳನ್ನೂ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹುಡುಕಿ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ನುಗ್ಗಿ, ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಮೇಯುತ್ತವೆ. ಇವು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ==ಮಾನವ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷ== ಮಾನವ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಕಾಡುಹಂದಿಗಳನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ [[ಹಂದಿ|ಸಾಕುಹಂದಿ]] ಅಥವಾ ನಾಡುಹಂದಿಗಳನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವು ಕಾಡುಹಂದಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಬ್ಬಿರುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಸಾಧುವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಕಾಡುಹಂದಿಗಳನ್ನು, [[ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]] ಹಾಗು [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೭೦೦೦ರಲ್ಲಿಯೇ ಒಗ್ಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು<ref>https://kn.wikipedia.org/wiki/ಜಾನುವಾರು</ref>. ಜಗತ್ತಿನ ಬಹುತೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಂದಿಯ ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಳಸುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಗೆಡ್ಡೆಗೆಣಸು, ಸೌದೆ, ಮೊದಲಾದ ಕಾಡಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳೊಡನೆ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವದು ಭಾರತದ ಬಹಳ ಕಡೆಯ ರೈತರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ತೊಂದರೆ. ಬೆಳೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಹೂವು-ತರಕಾರಿಗಳ ಬೆಳೆಗಳನ್ನೂ, ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟಗಳನ್ನೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮರಗಳ ತೋಪುಗಳನ್ನೂ, ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ನಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಜತೆಗೆ ಅಂಟುಜಾಡ್ಯಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತವೆ. ==ಕಾಡುಹಂದಿಗಳ [[ಬೇಟೆ]]== ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮನುಷ್ಯರು ಕಾಡುಹಂದಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದವರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೀಳಿಸುವ ಶಿಕ್ಷೆಯೂ ಇತ್ತು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಶ್ರೀಮಂತರು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲೆಂದು ತಂದು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲೂ ಕೆಲವೆಡೆ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ತಂದಿರಿಸಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗಾರರು [[ನಾಯಿ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಭರ್ಚಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಇವುಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವದು ಶೌರ್ಯ-ಸಾಹಸಗಳ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ [[ಕುದುರೆ]]ಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಕಾಡುಹಂದಿಗಳನ್ನು ಕೆಣಕಿ, ಅವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಭರ್ಚಿಯಿಂದ ತಿವಿಯುವದು ಶೌರ್ಯದ ಬೇಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ== [[ಮಹಾಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಜುನ]]ನು [[ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಪಡೆದ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡುಹಂದಿಯ ಬೇಟೆಯ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಕುರಿತು [[ಭಾರವಿ]] ಕವಿಯು ಬರೆದ ಕಿರಾತಾರ್ಜುನೀಯಮ್ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kiratarjuniya</ref> ಎಂಬುದು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯ ಪಂಚ [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. [[ಮಹಾವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಹತ್ತು [[ಅವತಾರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇಯದು [[ವರಾಹಾವತಾರ]]. ==ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ== ಚರಕಾಚಾರ್ಯ [[ಸುಶ್ರುತ|ಸುಶ್ರುತಾಚಾರ್ಯ]]ರು ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಮೇಕೆ]], ಕಾಡುಹಂದಿ, ಮೊದಲಾದವುಗಳ [[ರಕ್ತ]]-ಮಾಂಸ, ಮೇದಸ್ಸುಗಳನ್ನು, ರೋಗಪರಿಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ [[ವೈದ್ಯ]]ರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>https://kn.wikipedia.org/wiki/ಸುಶ್ರುತರು</ref> ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ== ೧. http://www.iloveindia.com/wildlife/indian-wild-animals/wild-boar/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131114044300/http://www.iloveindia.com/wildlife/indian-wild-animals/wild-boar/index.html |date=2013-11-14 }} ೨. Natural History of the Mammalia of India and Ceylon, by Robert A. Sterndale. Gutenberg.org. 16 October 2006. ೩. ಗ್ರಾಮೀಣ ಬೇಟೆಗಳು, ಸಂಪಾದಕರು: ಡಾ ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ, ಡಾ ಕೆ ಆರ್ ಸಂಧ್ಯಾರೆಡ್ಡಿ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ೫೬೦೦೧೮, ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ೨೦೦೦, (ಕಾಡುಹಂದಿಯ ಬೇಟೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ). ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== ೧. http://wildvistas.com/fauna/wildboar/wildboar.html{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ೨. http://a-z-animals.com/animals/wild-boar/ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] 3xtzekaad946ombag6dhutxhnsjg7xh 0 54717 1375276 1339475 2026-06-18T12:10:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375276 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ಎಸ್.ಕೆ.ಪೊಟ್ಟೆಕ್ಕಾಟ್ | image = S. K. Pottekkatt.jpg | caption = | birth_date = {{birth date|1913|3|14}} | birth_place = ಕೊಟ್ಟುಳಿ [[ಕೋಝಿಕೋಡ್]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | death_date = {{death date and age|1982|8|6|1913|3|13}} | death_place = [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | occupation = ಅಧ್ಯಾಪಕ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಪ್ರವಾಸಕಥನ ಲೇಖಕ, ಎಂ.ಪಿ | movement = | genre = ಕಾದಂಬರಿ, ಪ್ರವಾಸಕಥನ,ಸಣ್ನ ಕಥೆಗಳು,ನಾಟಕ,ಪ್ರಬಂಧ,ಕವನ | notableworks = ''[[ಒರು ದೇಶತಿಂಟೆ ಕಥಾ]]'', ''[[ಒರು ತೆರುವಿಂಟೆ ಕಥಾ]]'',"[[ನಾದನ್ ಪ್ರೇಮಮ್]] | influences = | influenced = | awards = [[ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], [[Sahitya Akademi Award#The Award|ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] }} '''ಎಸ್.ಕೆ.ಪೊಟ್ಟೆಕ್ಕಾಟ್'''(ಮಾರ್ಚ್ 14, 1913 –ಅಗಸ್ಟ್ 6, 1982) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಲಯಾಳಮ್ ಲೇಖಕ.ಇವರು ಸುಮಾರು ೬೦ ಪುಸ್ತ್ಕಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು,ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ,ಕವನ ಸಂಕಲನ,ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ,ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.ಇವರಿಗೆ ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಕೃತಿ "ಒರು ದೇಶತಿಂಟೆ ಕಥಾ" ಎಂಬ ಕೃತಿಗೆ [[ಜ್ಞಾನ ಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.prd.kerala.gov.in/awardsmain.htm |title=Jnanpith Award winners in Malayalam |access-date=2014-02-26 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924081101/http://www.prd.kerala.gov.in/awardsmain.htm |url-status=dead }}</ref> ದೊರೆತಿದೆ.೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.universityofcalicut.info/news/formerdegreerecepients.pdf|title=Honorary degree by Calicut University|access-date=2014-02-26|archive-date=2013-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20131107134605/http://www.universityofcalicut.info/news/formerdegreerecepients.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲದೆ ಆಂಗ್ಲ, ರಶಿಯನ್, ಇಟಾಲಿಯನ್,ಜರ್ಮನ್ ಮುಂತಾದ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ಅನುವಾದ ಆಗಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{commonscat|S. K. Pottekkatt}} * [http://www.madhyamam.com/weekly/issue/787 ''Madhyamam Weekly'' special issue on the birth centenary of S. K. Pottekkatt]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513211248/http://www.madhyamam.com/weekly/issue/787 |date=2013-05-13 }} * [http://www.mathrubhumi.com/books/article/memories/2295/ Excerpts from S. K. Pottekkatt's diaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130604084656/http://www.mathrubhumi.com/books/article/memories/2295/ |date=2013-06-04 }} * [[Ambikasuthan Mangad]]. [http://www.madhyamam.com/weekly/2504 Review of the famous story "Pulliman"]. ''Madhyamam Weekly. {{ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] i5jk1h4eswr6ien2p3w7yr2ex8nslt5 0 61701 1375379 1334112 2026-06-19T07:00:52Z Prath20 91325 1375379 wikitext text/x-wiki {{location '''ದಪ್ಪಗಿನ ಅಕ್ಷರ'''map+|India|float|width=320|caption=Location of the 7 functioning AIIMSs (green) and 10 proposed AIIMSs (orange). '''AIIMSs name''' (city/town, if different than name)|places= {{location map~|India|label='''New Delhi'''|mark=Green_pog.svg|position=left|lat=28.64|long=77.22}} {{Location map~|India|label='''Bhubaneswar '''|mark=Green_pog.svg|position=bottom|lat=20.26|long=85.83}} {{Location map~|India|label='''Jodhpur'''|mark=Green_pog.svg|position=left|lat=26.18|long=73.04}} {{Location map~|India|label='''Patna'''|mark=Green_pog.svg|position=left|lat=25.61|long=85.14}} {{Location map~|India|label='''Bhopal'''|mark=Green_pog.svg|position=left|lat=23.25|long=77.42}} {{location map~|India|label='''Raipur'''|mark=Green_pog.svg|position=right|lat=21.14|long=81.38}} {{location map~|India|label='''Rishikesh'''|mark=Green_pog.svg|position=right|lat=30.06|long=78.17}} {{location map~|India|label='''Mangalagiri'''|mark=Orange_pog.svg|position=bottom|lat=16.43|long=80.55}} {{location map~|India|label='''Kalyani'''|mark=Orange_pog.svg|position=right|lat=22.58|long=88.26}} {{location map~|India|label='''Nagpur'''|mark=Orange_pog.svg|position=left|lat=21.15|long=79.09}} {{location map~|India|label='''Gorakhpur'''|mark=Orange_pog.svg|position=left|lat=26.75|long=83.36}} {{location map~|India|label='''Bathinda'''|mark=Orange_pog.svg|position=left|lat=30.11|long=75.00}} {{location map~|India|label='''Saharsa'''|mark=Orange_pog.svg|position=right|lat=25.88|long=86.60}} {{location map~|India|label='''Deoghar'''|mark=Orange_pog.svg|position=right|lat=24.48|long=86.70}} {{location map~|India|label='''Bilaspur'''|mark=Orange_pog.svg|position=right|lat=31.33|long=76.75}} {{location map~|India|label='''Raebareli'''|mark=Orange_pog.svg|position=left|lat=25.80|long=80.00}} {{location map~|India|label='''Tamilnadu'''|mark=Orange_pog.svg|position=right|lat=10.79|long=78.70}} {{location map~|India|label='''Rajkot'''|mark=Orange_pog.svg|position=left|lat=22.30|long=70.78}} }} '''ಅಖಿಲಭಾರತ ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ''' ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಗತಿಪರ, ವೈದ್ಯಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಾದರಿ ಎನಿಸಿರುವ, ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಭೋರ್ ಸಮಿತಿ (೧೯೪೬) ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ ಕೊಲಂಬೊ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ದತ್ತಿಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ಹತ್ತುಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ (೧೯೫೬) ಈ [[ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ (ಆಲ್ ಇಂಡಿಯ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್) ಯೋಜನೆ ಮೊಳೆಯಿತು. ಭಾರತದ ಲೋಕಸಭೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಶಾಸನದಂತೆ, ಸ್ವಯಂ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ನಾಡಿಗೇ ಪ್ರಧಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ವೈದ್ಯರು ಪರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲಿಕೆಗಾಗಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಮಹೋನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯೆ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಶೋಧನೆ, ವೈದ್ಯಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದೇ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ಶಿಕ್ಷಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕಾಲೇಜು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದಲೂ ಹೊರನಾಡುಗಳಿಂದಲೂ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಬರುವ, ಕೇವಲ 50 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ದಕ್ಷಿಣ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 150 ಎಕರೆಯ ಹರವಿನಲ್ಲಿರುವ ವೈದ್ಯಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಿದು. ವೈದ್ಯಶಿಕ್ಷಣದ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳೂ ಇಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಂಶೋಧನೆಗೆ [[ಪ್ರಪಂಚ]]ದಲ್ಲೇ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಹೊರ [[ರೋಗಿ]]ಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವಂತೆ, 650 ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಒಂದಿದೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆ ದಾದಿಯರ ಕಾಲೇಜೂ ಇದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ಕೆಲಸಗಾರರು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಕ್ಕ ವಸತಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಸಮಿತಿಯೊಂದು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಗೋದಿ ನಿಧಿಯಿಂದ (ಪಿ.ಎಲ್.-180) 290 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳೂ ವಿದೇಶೀವಿನಿಮಯ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಕ್ಫೆಲರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳ ದತ್ತಿ ದಯಪಾಲಿಸಿದೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳ ದತ್ತಿ ನೀಡಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯ ಖರ್ಚು 9 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು. ವರುಷದ ಖರ್ಚು ಒಂದು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು. == ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == {| class="wikitable sortable sortable" |+ ಏಮ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷ. |- ! ಹೆಸರು !! ಸಣ್ಣ ಹೆಸರು!!ಸ್ಥಾಪನೆ !!City/ನಗರ!!ರಾಜ್ಯ |- |ಏಮ್ಸ್ ದೆಹಲಿ || ಏಮ್ಸ್ || 1956 ||[[ದೆಹಲಿ]]||[[ದೆಹಲಿ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ಭೋಪಾಲ್ || ಏಮ್ಸ್ || 2012 || [[ಭೊಪಾಲ್|ಭೋಪಾಲ್]]||[[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ಭುವನೇಶ್ವರ || ಏಮ್ಸ್ || 2012 ||[[ಭುವನೇಶ್ವರ]]||[[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ಜೋದಪುರ|| ಏಮ್ಸ್ || 2012 ||[[ಜೋದಪುರ]]||[[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ಪಾಟ್ನಾ|| ಏಮ್ಸ್|| 2012 || [[ಪಟ್ನಾ|ಪಾಟ್ನಾ]] || [[ಬಿಹಾರ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ರಾಯ್ಪುರ|| ಏಮ್ಸ್ || 2012||[[ರಾಯ್ಪುರ]]||[[ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ಋಷಿಕೇಶ್|| ಏಮ್ಸ್ || 2012||ಋಷಿಕೇಶ್||ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 2xkk2ryq3jh2fenw344uleflyhwjv4o 1375380 1375379 2026-06-19T07:02:28Z Prath20 91325 1375380 wikitext text/x-wiki {{location '''ದಪ್ಪಗಿನ ಅಕ್ಷರ'''|India|float|width=320|caption=Location of the 7 functioning AIIMSs (green) and 10 proposed AIIMSs (orange). '''AIIMSs name''' (city/town, if different than name)|places= {{location map~|India|label='''New Delhi'''|mark=Green_pog.svg|position=left|lat=28.64|long=77.22}} {{Location map~|India|label='''Bhubaneswar '''|mark=Green_pog.svg|position=bottom|lat=20.26|long=85.83}} {{Location map~|India|label='''Jodhpur'''|mark=Green_pog.svg|position=left|lat=26.18|long=73.04}} {{Location map~|India|label='''Patna'''|mark=Green_pog.svg|position=left|lat=25.61|long=85.14}} {{Location map~|India|label='''Bhopal'''|mark=Green_pog.svg|position=left|lat=23.25|long=77.42}} {{location map~|India|label='''Raipur'''|mark=Green_pog.svg|position=right|lat=21.14|long=81.38}} {{location map~|India|label='''Rishikesh'''|mark=Green_pog.svg|position=right|lat=30.06|long=78.17}} {{location map~|India|label='''Mangalagiri'''|mark=Orange_pog.svg|position=bottom|lat=16.43|long=80.55}} {{location map~|India|label='''Kalyani'''|mark=Orange_pog.svg|position=right|lat=22.58|long=88.26}} {{location map~|India|label='''Nagpur'''|mark=Orange_pog.svg|position=left|lat=21.15|long=79.09}} {{location map~|India|label='''Gorakhpur'''|mark=Orange_pog.svg|position=left|lat=26.75|long=83.36}} {{location map~|India|label='''Bathinda'''|mark=Orange_pog.svg|position=left|lat=30.11|long=75.00}} {{location map~|India|label='''Saharsa'''|mark=Orange_pog.svg|position=right|lat=25.88|long=86.60}} {{location map~|India|label='''Deoghar'''|mark=Orange_pog.svg|position=right|lat=24.48|long=86.70}} {{location map~|India|label='''Bilaspur'''|mark=Orange_pog.svg|position=right|lat=31.33|long=76.75}} {{location map~|India|label='''Raebareli'''|mark=Orange_pog.svg|position=left|lat=25.80|long=80.00}} {{location map~|India|label='''Tamilnadu'''|mark=Orange_pog.svg|position=right|lat=10.79|long=78.70}} {{location map~|India|label='''Rajkot'''|mark=Orange_pog.svg|position=left|lat=22.30|long=70.78}} }} '''ಅಖಿಲಭಾರತ ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ''' ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಗತಿಪರ, ವೈದ್ಯಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಾದರಿ ಎನಿಸಿರುವ, ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಭೋರ್ ಸಮಿತಿ (೧೯೪೬) ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ ಕೊಲಂಬೊ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ದತ್ತಿಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ಹತ್ತುಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ (೧೯೫೬) ಈ [[ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ (ಆಲ್ ಇಂಡಿಯ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್) ಯೋಜನೆ ಮೊಳೆಯಿತು. ಭಾರತದ ಲೋಕಸಭೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಶಾಸನದಂತೆ, ಸ್ವಯಂ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ನಾಡಿಗೇ ಪ್ರಧಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ವೈದ್ಯರು ಪರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲಿಕೆಗಾಗಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಮಹೋನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯೆ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಶೋಧನೆ, ವೈದ್ಯಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದೇ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ಶಿಕ್ಷಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕಾಲೇಜು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದಲೂ ಹೊರನಾಡುಗಳಿಂದಲೂ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಬರುವ, ಕೇವಲ 50 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ದಕ್ಷಿಣ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 150 ಎಕರೆಯ ಹರವಿನಲ್ಲಿರುವ ವೈದ್ಯಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಿದು. ವೈದ್ಯಶಿಕ್ಷಣದ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳೂ ಇಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಂಶೋಧನೆಗೆ [[ಪ್ರಪಂಚ]]ದಲ್ಲೇ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಹೊರ [[ರೋಗಿ]]ಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವಂತೆ, 650 ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಒಂದಿದೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆ ದಾದಿಯರ ಕಾಲೇಜೂ ಇದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ಕೆಲಸಗಾರರು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಕ್ಕ ವಸತಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಸಮಿತಿಯೊಂದು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಗೋದಿ ನಿಧಿಯಿಂದ (ಪಿ.ಎಲ್.-180) 290 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳೂ ವಿದೇಶೀವಿನಿಮಯ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಕ್ಫೆಲರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳ ದತ್ತಿ ದಯಪಾಲಿಸಿದೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳ ದತ್ತಿ ನೀಡಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯ ಖರ್ಚು 9 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು. ವರುಷದ ಖರ್ಚು ಒಂದು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು. == ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == {| class="wikitable sortable sortable" |+ ಏಮ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷ. |- ! ಹೆಸರು !! ಸಣ್ಣ ಹೆಸರು!!ಸ್ಥಾಪನೆ !!City/ನಗರ!!ರಾಜ್ಯ |- |ಏಮ್ಸ್ ದೆಹಲಿ || ಏಮ್ಸ್ || 1956 ||[[ದೆಹಲಿ]]||[[ದೆಹಲಿ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ಭೋಪಾಲ್ || ಏಮ್ಸ್ || 2012 || [[ಭೊಪಾಲ್|ಭೋಪಾಲ್]]||[[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ಭುವನೇಶ್ವರ || ಏಮ್ಸ್ || 2012 ||[[ಭುವನೇಶ್ವರ]]||[[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ಜೋದಪುರ|| ಏಮ್ಸ್ || 2012 ||[[ಜೋದಪುರ]]||[[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ಪಾಟ್ನಾ|| ಏಮ್ಸ್|| 2012 || [[ಪಟ್ನಾ|ಪಾಟ್ನಾ]] || [[ಬಿಹಾರ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ರಾಯ್ಪುರ|| ಏಮ್ಸ್ || 2012||[[ರಾಯ್ಪುರ]]||[[ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ]] |- |ಏಮ್ಸ್ ಋಷಿಕೇಶ್|| ಏಮ್ಸ್ || 2012||ಋಷಿಕೇಶ್||ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] n04klmr1wuey52m0yn28rwpme5k6oqs 0 62672 1375330 1342135 2026-06-18T21:03:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375330 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name =ಕಾರ್ಲೊ ಕಲಾಡಿ | image = Carlo Collodi.jpg|thumb|right | caption = | birth_date = {{birth date|1826|11|24|df=y}} | birth_place = [[ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್]], ಇಟಲಿ | death_date = {{death date and age|1890|10|26|1826|11|24|df=y}} | death_place = [[ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್]], ಇಟಲಿ | occupation = ಬರಹಗಾರ,ಕಾದಂಬರಿಕಾರ | genre = [[ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ]] | movement = | website = }} '''ಕಾರ್ಲೊ ಕಲಾಡಿ'''(ನವೆಂಬರ್ 24, 1826 –ಒಕ್ಟೋಬರ್ 26, 1890) [[ಕಾರ್ಲೊ ಲೊರೆನ್ಸಿ]] ಎಂಬ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಲೇಖಕನ ಕೃತಕನಾಮ. ಮ್ಯಾಟ್ಜನಿಯ ಪರವಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಬರೆದನಲ್ಲದೆ [[ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದ. ಅನಂತರ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಗ್ರಂಥರಚನೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಈತನ ಮೊದಲೆರಡು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶ ಮತ್ತು ನೀತಿಬೋಧೆ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯಗುಣ ಹಿಂದಾಗಿದೆ. ಅನಂತರ ಈತ ರಚಿಸಿದ ಪಿನೋಕಿಯೋನ ಸಾಹಸಗಳು ಎಂಬ ಕೃತಿ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅದು ಮೊದಲು ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಪುಸ್ತಕರೂಪವಾಗಿ ಬೆಳಕು ಕಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಪಿನೀಕಿಯೋ ಎಂಬುದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮಕ್ಕಳ ಬಹು ಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿ ಎನಿಸಿದೆ. ತುಂಟ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ರಮರಹಿತ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ. ಬಡಗಿಯೊಬ್ಬ ಮರದ ತುಂಡೊಂದರಿಂದ ಕೆತ್ತಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೊಂಬೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಜೀವ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಅದು ತುಂಟಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಊಟ ಉಪಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆಯನ್ನು ಗೋಳು ಹುಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಾಲಬೋಧೆಯನ್ನು ಮಾರಿ ನಾಟಕ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಕಾಸಿನ ಗಿಡ ಬೆಳೆಸಿ ಸಾಹುಕಾರನಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಮೋಸಗಾರ ನರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಇದ್ದ ಕಾಸನ್ನೆಲ್ಲ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿಸ ಬಂದ [[ಅಪ್ಸರೆ]]ಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಪಡಬಾರದ ಕಷ್ಟ ಪಡುತ್ತದೆ. ಓದು ಬರೆಹ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದ ಕೈತವನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆಟ ಊಟ ವಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಕತ್ತೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಪಟಿಂಗನಾಗಿ, ನಾನಾ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೀಡಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಅಪ್ಸರೆಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ನಿಜವಾದ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗನಾಗಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಥೆಗೂ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೂ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಮರೆತು ಹೋಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕವಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಗರಿ ಮೂಡಿದೆ. [[File:Pinocchio.jpg|thumb|right|180px|''Pinocchio'' by [[Enrico Mazzanti]] (1852-1910) - the first illustrator (1883) of ''[[The Adventures of Pinocchio|Le avventure di Pinocchio]]''.]] ಈ ಗ್ರಂಥ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಹಲವಾರು ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿದೆ ; ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೂ ಇತರ ಐರೋಪ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಸಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಬಂದಿವೆ. [[ವಾಲ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ನೆ]] ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮೂಲಕಥೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಗೂ ಪಂಜಾಬಿಗೂ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈಚೆಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೂ ಇದು ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದು (ಅನುವಾದ-ಎನ್. ಪ್ರಹ್ಲಾದರಾವ್) ಇದರ ಬಹುಭಾಗ ಕೈಲಾಸ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *''[http://www.pinocchio.it/park.htm Pinocchio Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225143938/http://www.pinocchio.it/park.htm |date=2008-02-25 }} '' Collodi Tuscany *''[http://www.nybooks.com/articles/22633 New York Review of Books]'' *''[http://www.pinocchio.it/eng/fondazionecollodi/ Carlo Collodi National Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080302225929/http://www.pinocchio.it/eng/fondazionecollodi/ |date=2008-03-02 }} '' Collodi Tuscany * {{gutenberg author| id=Carlo+Collodi | name=Carlo Collodi}} * {{worldcat id|lccn-n79-63096}} *[[Project Gutenberg]] e-text of ''[http://www.gutenberg.net/etext/500 The Adventures of Pinocchio]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516210220/http://www.gutenberg.net/etext/500 |date=2008-05-16 }}'' (translated from the Italian by Carol Della Chiesa) * [https://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=9904286 Find-A-Grave profile for Carlo Collodi ] * [http://www.i-rabia.com/circusA.html Carlo Collodi and Modern Politics - Any Parallels ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010113905/http://www.i-rabia.com/circusA.html |date=2007-10-10 }} * [http://www.ilnarratore.org/show.php?type=author&language=en&aid=41&tpl=/eng/autore.tpl.html from "Pinocchio. Le avventure di un burattino"]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} listen to chapt.1 - 2 - 12 audio mp3 for free {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 99upzjb20tiuk3maduemzaafxz4x499 0 62744 1375317 1341505 2026-06-18T18:49:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375317 wikitext text/x-wiki [[Image:Kaleidoscopes.jpg|thumb|upright|ಕಲೈಡೊಸ್ಕೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ನಯನಮನೋಹರ ರೂಪಾಕೃತಿಗಳು]] '''ಕಲೈಡೊಸ್ಕೋಪ್'''ವಿಧವಿಧವಾದ ನಯನಮನೋಹರ ರೂಪಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಒಂದು ದೃಗುಪಕರಣ, ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರದರ್ಶಕ. ಬಹುರೂಪದರ್ಶಕವೆಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಸರ್ [[ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರ್ಯೂಸ್ಟರ್]] ಎಂಬಾತ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಏಕಸ್ವವನ್ನು (೧೮೧೭) ಪಡೆದ. ಉಪಕರಣದ ತತ್ತ್ವವಿಷ್ಟು: ಇದರ ತಳಭಾಗದ ಅರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಗಾಜಿನ ಚೂರುಗಳು ಒಳಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಫಲನ ಹೊಂದಿ ಸಮಾಂಗಾಕೃತಿಗಳು (ಸಿಮೆಟ್ರಿಕಲ್ ಫಿಗರ್ಸ್) ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಅದರ ಲಂಬಾಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ತಿರುಗಿಸಿದಂತೆಲ್ಲ ಬಗೆಬಗೆಯ ಆಕೃತಿಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಮೊದಮೊದಲು ಒಂದು ಜೊತೆ ಸಮತಲ ಕನ್ನಡಿಗಳನ್ನು ಅವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೋನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ (೩೬೦ ಡಿಗ್ರಿಯ ಅಪವರ್ತನಗಳು) ಓರೆಯಾಗಿಟ್ಟು, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಗಾಜಿನ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಿಚಿತ್ರಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ತರಿಸುವುದಿತ್ತು. ಕಿರ್ಚೆರ್, ಹ್ಯಾರಿಸ್, ವುಡ್, ಬ್ರ್ಯಾಡ್ಲಿ ಮತ್ತಿತರರು ರೂಪಿಸಿದ ಬಹುದರ್ಪಣ ಪ್ರತಿಫಲನದ ತತ್ತ್ವವೇ ಈ ಕಲೈಡೊಸ್ಕೋಪಿನ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಬಗೆದು ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯಲಾಯಿತಾದರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬಲು ಸುಂದರವಾದ ಸಮಾಂಗಾಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟೂ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಬರಲು ಮೂರು ಸಮತಲ ಕನ್ನಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ರೂಢಿ. ಬಹು ಪಾಶ್ವಿರ್ೕಯ ಪ್ರತಿಫಲನದಿಂದಾಗಿ ವಿವಿಧ ವಿಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ಆಕೃತಿಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಉಪಕರಣದ ವಿವರಗಳಿವು : ಒಂದೇ ಗಾತ್ರವಿಳ್ಳ, ಆಯಾಕಾರದ ಮೂರು ಸಮತಲ ಕನ್ನಡಿಗಳನ್ನು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ೬೦ ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನದಷ್ಟು ಓರೆಯಾಗಿರುವಂತೆ (ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರ) ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೊಂದು ಕನ್ನಡಿಯ ಎರಡೂ ಅಂಚುಗಳು ಮತ್ತೊಂದರ ಆಯಾ ಕಡೆಯ ಅಂಚುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ರಚನೆಯ ಒಂದುಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದುಂಡನೆಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯೆ ರಂಧ್ರವಿರುವ ಪಾರಕ ಗಾಜಿನ ಬಿಲ್ಲೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದುಂಡನೆಯ ಗಾಜಿನ ಬಿಲ್ಲೆಗಳಿದ್ದು-ಒಂದು ಪಾರಕ, ಮತ್ತೊಂದು ಅಪಾರಕ-ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಚಿಕ್ಕ ಗಾಜಿನ ಚೂರುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇವಿಷ್ಟನ್ನೂ ಒಂದು ದುಂಡನೆಯ ರಟ್ಟಿನ ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಕೊಳವೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಕೆಲವು ತಯಾರಕರು ಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮೂರು ಕನ್ನಡಿಗಳನ್ನು ೬೦ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಉಪಕರಣವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ ಪಾರದರ್ಶಕ ಗಾಜಿನ ಬಿಲ್ಲೆಯಿರುವ ಕಡೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಅದರ ಲಂಬಾಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ತಿರುಗಿಸಿದರೆ ಸಮಾಂಗಾಕೃತಿಗಳ ಸುಂದರ ನೋಟ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಮೂಡಿಬರುವುದು ಹೀಗೆ: ಕಣ್ಣಿನ ಎದುರು ಇರುವ ಕನ್ನಡಿಗಳ ಅಂಚುಗಳಿಂದಾಗಿ ಗೋಚರವಲಯ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೊಳವೆಯ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿದ್ದು [[ಕನ್ನಡಿ]]ಯ ಸಮತಲದ ನೇರಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಣ್ಣು ಇರದಿದ್ದ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕನ್ನಡಿಯ ಅಂಚುಗಳಿಂದಾದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಪೂರ್ಣ ಸಮಾಂಗವಾಗಿರದು. ಕನ್ನಡಿಯ ಹೊರ ಅಂಚಿನ ಬಳಿ ಒಂದು ರೇಖಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಥವಾ ಕನ್ನಡಿಗಳು ಕೂಡುವ ಕೋನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಘನಾಕೃತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಯಾವ ನೇರದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಸಮಾಂಗ ನಮೂನೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕನ್ನಡಿಗಳು ಛೇದಿಸುವ ರೇಖೆಯ ನೇರದಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿ ಇದ್ದು, ವಸ್ತು ಕನ್ನಡಿಗಳ ಅಂಚಿನ ಹೊರಗಿದ್ದರೂ ಸಮಾಂಗ ನಮೂನೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಗಳು ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿರುವ ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ರಚನೆಯ ಒಂದು ತುದಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಇರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವಂತೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಣಬರುವ ನಮೂನೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ನೋಡುವವನಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಮಾಂಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬ್ರ್ಯೂಸ್ಟರ್ ತನ್ನ ಕಲೈಡೊಸ್ಕೋಪಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಗಮದೂರದ ಉಬ್ಬು ಮಸೂರವೊಂದನ್ನು ಜಾರುಮಾದರಿಯ ಹೊರಕೊಳವೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕನ್ನಡಿಯ ತಳದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.brewstersociety.com Brewster Kaleidoscope Society] – international organization for kaleidoscope enthusiasts * [http://www.waynesthisandthat.com/kaleidoscopes2.htm Kaleidoscope Mirror Designs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100420025131/http://www.waynesthisandthat.com/kaleidoscopes2.htm |date=2010-04-20 }} * [http://www.nellieblyscopes.com Kaleidoscope artists and classes] * [http://ux1.eiu.edu/~bdbensley/kr.html Kaleidoscope Resource (non-profit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304075137/http://ux1.eiu.edu/~bdbensley/kr.html |date=2016-03-04 }} * [https://groups.yahoo.com/group/kbkb/ Kaleidoscope Builders' Knowledge Base]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004233434/http://groups.yahoo.com/group/kbkb/ |date=2013-10-04 }} * [http://inoyan.narod.ru/kaleidoskop.swf Shockwave Flash Kaleidoscope (move mouse around it)] * [http://www.scribd.com/doc/208879261/Kaleidoscope-Review-V2N1] - most recent issue of The New Kaleidoscope Review. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾದರಿಗಳು]] kenvgknzi17eap4av2x1jv9gccjp7vr 0 63522 1375315 1344622 2026-06-18T16:29:22Z Alexis Jazz 45871 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Saw Fish Atlantis Paradise Island Photo D Ramey Logan.jpg]] → [[File:Saw Fish Atlantis Paradise Island Photo Don Ramey Logan.jpg]] [[c::Special:PermanentLink/1233517926#Mass rename requested|Uploader's request]] 1375315 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ಗರಗಸ ಮೀನು | image = Sawfish genova.jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Longcomb sawfish]], ''Pristis zijsron'' | fossil_range = {{Fossil range|Eocene|Recent|}} | regnum = Animalia | phylum = Chordata | classis = [[Chondrichthyes]] | subclassis = [[Elasmobranchii]] | superordo = [[Batoidea]] | ordo = '''Pristiformes''' | familia = '''Pristidae''' | familia_authority = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Genera | subdivision = ''[[Anoxypristis]]'' <small>[[Errol White|White]] & Moy-Thomas, 1941</small><br /> '''''Pristis''''' <small>Linck, 1790</small> | status = [[Critically Endangered]] }} [[File:Pristis pristis - Georgia Aquarium Jan 2006.jpg|thumb|253px|right|Sawfish in Georgia Aquarium, 2006]] [[File:Pristis sp.jpg|thumb|right|253px|A large sawfish brought alongside for tagging]] [[File:Saw Fish Atlantis Paradise Island Photo Don Ramey Logan.jpg|thumb|ಗರಗಸ ಮೀನು]] '''ಗರಗಸ ಮೀನು''' ಪ್ರಪಂಚದ [[ಉಷ್ಣವಲಯ]] [[ಸಾಗರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮೃದ್ವಸ್ಥಿ ಮೀನು (ಸಾ ಫಿಶ್). ಶಾರ್ಕ್, ರೇ, ಸ್ಕೇಟ್ ಮೀನುಗಳ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವಾಲಿಫಾರ್ಮಿಸ್ ಗಣದ ಪ್ರಿಸ್ಟಿಡೆ ಕುಟುಂಬದ ಮೀನು. ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಪ್ರಿಸ್ಟಿಸ್. ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಚೂಪಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವ ಮತ್ತು ಬಲು ಉದ್ದವಾಗಿರುವ ಗರಗಸದಂಥ ಮೂತಿಯಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು.ಇದು ಸುಮಾರು ೭ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ.<ref name=Pmicrodon>FishBase species | genus = Pristis | species = microdon | month = February | year = 2011</ref><ref name=Pperotteti>FishBase species | genus = Pristis | species = perotteti | month = February | year = 2011</ref> ==ಪ್ರಬೇಧಗಳು== [[File:BedfordMuseumSawfishSawCrop.JPG|thumb|left|95px|೩.೫ ಅಡಿ ಉದ್ದವಿರುವ ಗರಗಸ ಮೀನಿನ ಮೂತಿ]] ಇದರಲ್ಲಿ ಆರು ಪ್ರಬೇಧಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಆಗ್ನೇಯ ಹಾಗೂ ಗಲ್ಫ್ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಪೆಕ್ಟಿನೇಟಸ್ ಪ್ರಭೇದ, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಆಂಟಿಕೋರಮ್ ಪ್ರಭೇದ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುವ ಕಸ್ಪಿಡೇಟಸ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಡಾನ್ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ==ವಾಸ್ತವ್ಯ== ಗರಗಸ ಮೀನುಗಳು ತೀರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಳಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುವು. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಳನಾಡಿಗೂ ಹಲವಾರು ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರ ಬರುವುದೂ ಉಂಟು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇದು ಸು. 6.1 ಮೀ ಗಳವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ದೇಹರಚನೆಯಲ್ಲಿ [[ಶಾರ್ಕ್]] ಮೀನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದಾದರೂ ಇದು [[ರೇ ಮೀನು]]ಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿ ಅಂದರೆ ಕಿವಿರು ದ್ವಾರಗಳು ದೇಹದ ತಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. (ಶಾರ್ಕ್ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಕಿವಿರು ದ್ವಾರಗಳು ದೇಹದ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ). ಅಗಲವಾದ ಎದೆಯ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗಳು, ಎರಡು ಬೆನ್ನಿನ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗಳು, ಬಾಲದ ಈಜುರೆಕ್ಕೆ, ಗರಗಸದಂತಹ ಮೂತಿ, ತಲೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ಬಾಯಿ, ಬಾಲದ ಆಚೀಚೆ ದೋಣಿಯ ಆಕಾರದ ಚರ್ಮದ ಮಡಿಕೆ-ಇವು ಗರಗಸ ಮೀನಿನ ಬಾಹ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಮೂತಿ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ಬಲು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಕೆಲವು ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಸು. 1.8ಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಒಂದೊಂದು ಅಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಚೂಪಾದ ಸುಮಾರು 22-32 ಹಲ್ಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಗರತಳವನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ಅದರೊಳಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಈ ಗರಗಸವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯೆ ನುಗ್ಗಿ ಗರಗಸವನ್ನು ಅತ್ತಿತ್ತ ಬಲವಾಗಿ ಆಡಿಸಿ ಕೆಲವು ಮೀನುಗಳು ಇದರ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಸಾಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ ತಿನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು. ಗರಗಸ ಮೀನು ಜರಾಯುಜ ಪ್ರಾಣಿ. ಹುಟ್ಟುವ ಮುನ್ನವೇ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಗರಗಸವಿರುವುದಾದರೂ ಅದು ಬಲು ಮೃದುವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೊದಿಕೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ತಾಯಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ==ಬಳಕೆ== [[ಮಲೇಶಿಯಾ]], [[ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಚೀನಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗರಗಸ ಮೀನನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮಾಂಸ ಶಾರ್ಕ್ ಮೀನಿನ ಮಾಂಸದಷ್ಟೇ ರುಚಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಮೀನಿನ ಚರ್ಮದಿಂದ ಕತ್ತಿಯ ಒರೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಿದೆ. ಇದರ ಯಕೃತ್ತಿನಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://blogs.scientificamerican.com/extinction-countdown/2013/07/02/last-chance-for-sawfish/ Last Chance for Sawfish?] ''Scientific American'', 2 July 2013. * [http://www.flmnh.ufl.edu/fish/education/questions/sawfishquestions.html Ichthyology: Sawfish] University of Florida, Museum of Natural History. * [http://australian-animals.net/sawfish.htm Unique Australian Animals - Sawfish] * [http://www.oceanconservancy.org/sawfish The Ocean Conservancy: Sawfish]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.fish.wa.gov.au/Documents/recreational_fishing/fact_sheets/fact_sheet_sawfish.pdf Fisheries Western Australia - Sawfish Fact Sheet] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು]] apuh7b8503xhz77nlsopqogpgiqn7ca 0 72467 1375352 1344011 2026-06-19T03:59:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375352 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನ್ ಐಕ್ಮನ್ | image = Christiaan Eijkman.jpg | caption = ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನ್ ಐಕ್ಮನ್ | birth_date = {{birth date|1858|08|11}} | birth_place = [[Nijkerk]], Netherlands | death_date = {{death date and age|1930|11|05|1858|08|11}} | death_place = [[Utrecht (city)|Utrecht]], Netherlands | nationality =ಡಚ್ | field = [[Physiology]] | known_for = [[Beriberi]], [[vitamin]]s | prizes = [[Nobel Prize for Physiology or Medicine]] (1929) | pronunciation = }} '''ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನ್ ಐಕ್ಮನ್''' ( 11 ಅಗಸ್ಟ್ 1858 – 5 ನವೆಂಬರ್ 1930) [[ಆಹಾರ]] ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಡಚ್ ([[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]])ರೋಗವಿಜ್ಞಾನಿ. [[ಬೆರಿಬೆರಿ]] ರೋಗವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಜೀವಾಣುವಾದ ಅನ್ಯೂರಿನನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು [[ನೊಬೆಲ್]] ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದ (1929). [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡಾಂ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯ ಪದವೀಧರನಾದ. ಬರ್ಲಿನ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಬರ್ಟ್ ಕಾಕ್ ಕೈಕೆಳಗೆ ಏಕಾಣುಜೀವಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಲಿತ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಡಚ್ಚರ ವಸಾಹತಾಗಿದ್ದ ಬಟೇವಿಯ (ಇಂದಿನ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ)ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕನಾದ. ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹುವಾಗಿ ಹರಡಿ ಕಾರಣವೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಜನರು ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬೆರಿಬೆರಿ ರೋಗದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು 1890ರಿಂದ ಸುಮಾರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಸಿದ. ಹೊಳಪಿಟ್ಟ ಬಿಳಿಯ ಅಕ್ಕಿ ಹಾಕಿ [[ಪಾರಿವಾಳ|ಪಾರಿವಾಳಗಳನ್ನು]] ಸಾಕಿ ಬೆರಿಬೆರಿ ರೋಗ ಬರುವುದನ್ನು ಮೊದಲು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಡಚ್ ವೈದ್ಯ ಗ್ರಿನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಬೆರಿಬೆರಿ ರೋಗಕ್ಕೆ ಅಕ್ಕಿ ತವುಡೇ ಮದ್ದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ ಇಡೀ ಜೀವಾಣುಗಳ ಶೋಧನೆಯ ನಾಂದಿ ಆಯಿತು. ಐಕ್ಮನ್ ಮತ್ತೆ ಹಾಲೆಂಡಿಗೆ ಮರಳಿ 1928ರವರೆಗೂ ಆರೋಗ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ. ಸಾಯುವ 2 ವರ್ಷ ಮುಂಚೆ ನಿವೃತ್ತನಾದ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.eijkman.go.id Eijkman Institute for Molecular Biology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201002080050/http://www.eijkman.go.id/ |date=2020-10-02 }} * [http://crishunt.8bit.co.uk/christiaan_eijkman.html Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030619120749/http://crishunt.8bit.co.uk/christiaan_eijkman.html |date=2003-06-19 }} * [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1929/eijkman-lecture.html Eijkman Nobel Lecture] * [http://nobelprize.org/medicine/laureates/1929/eijkman-bio.html Christiaan Eijkman – Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060430093902/http://nobelprize.org/medicine/laureates/1929/eijkman-bio.html |date=2006-04-30 }} * Museum Boerhaave [http://www.museumboerhaave.nl/ONDERWIJS/VOORTGEZET/2defase/ANW/pdf/nobelprijswinnaars.pdf Negen Nederlandse Nobelprijswinnaars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307154851/http://www.museumboerhaave.nl/ONDERWIJS/VOORTGEZET/2defase/ANW/pdf/nobelprijswinnaars.pdf |date=2008-03-07 }} * A.M. Luyendijk-Elshout, [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/Index/bwn2/eijkman ''Eijkman, Christiaan (1858–1930)''], in Biografisch Woordenboek van Nederland. * Biography of [https://web.archive.org/web/20120205025122/http://www.kb.nl/hkc/nobel/eijkman/eijkman.html ''Christiaan Eijkman (1858–1930)''] at the National Library of the Netherlands * [http://nobelmedicine.co.uk/christiaaneijkman.htm Christiaan Eijkman]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201020135850/http://nobelmedicine.co.uk/christiaaneijkman.htm/ |date=2020-10-20 }} * {{Librivox author |id=1795}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಐಕ್ಮನ್, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನ್}} {{authority control}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] ndwwkv2yk6nuwitcif77o8rwgiyfqej 0 75643 1375311 1340479 2026-06-18T15:24:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375311 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Sea anemones| taxon = Actiniaria | image = Actiniaria.jpg | image_width = 240px | image_caption = A selection of sea anemones,<br>painted by [[Giacomo Merculiano]], 1893 | subdivision_ranks = Suborders | subdivision = * [[Enthemonae]] * [[Anenthemonae]] | diversity_link = Actiniaria (family list) | diversity = 46 families }} '''ಕಡಲ ಹೂ''' ಕುಟುಕು ಕಣವಂತ (ಸೀಲೆಂಟರೇಟ) ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಮುದ್ರವಾಸಿ (ಸೀ ಆನಿಮೊನಿ). ಆಂಥೊಜೋವ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಹೆಕ್ಸಕೊರಾಲಿಯ ಉಪವರ್ಗಕ್ಕೂ ಸೇರಿದೆ. ಮಧ್ಯೆ ಬಾಯಿಯುಳ್ಳ ಒಂದು ತಟ್ಟೆಯ ಸುತ್ತ ಹೂದಳಗಳಂತೆ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಕೋಡುಬಳ್ಳಿಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಸು.1,000 ಪ್ರಭೇದಗಳುಳ್ಳ ಇದರ ಬಳಗ ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಯಿಂದ 22,000”ಗಳ ಆಳದ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವರ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಸಮುದ್ರಜೀವಿಗಳು ನೋಡಲು ಬಲು ಆಕರ್ಷಕ. ==ಜೀವನ== ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತ ಜೀವಿಗಳೇ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡುಜೀವಿ, ಸಹಜೀವಿ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವಿ ಮತ್ತು ಪರತಂತ್ರಜೀವಿಗಳೂ ಇಲ್ಲದೇ ಇಲ್ಲ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಇವು ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳು. ಕಡಲತಳ ದಲ್ಲಿರುವ ಶಂಖ, ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪು, ಕಲ್ಲು ಮುಂತಾದುವುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮಂದಗಾಮಿಗಳಂತೆ ತೆವಳುವುದೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಕೋಡುಬಳ್ಳಿಗಳ ಬಡಿತದಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಈಜುವುದೂ ಉಂಟು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇವುಗಳ ದೇಹ ಕೊಳವೆಯಂತಿದೆ. ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಪಾದ ಅಥವಾ ಬುಡ (ಪೀಡಲ್ ಡಿಸ್ಕ್‌) ಎಂತಲೂ ಮೇಲ್ತುದಿಯ ಭಾಗವನ್ನು ಬಾಯ ತಟ್ಟೆ (ಓರಲ್ ಡಿಸ್ಕ್‌) ಎಂತಲೂ ಇವೆರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಕಂಬ (ಕಾಲಮ್) ಎಂತಲೂ ಇದರ ದೇಹವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಬಾಯ ತಟ್ಟೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೀಳಿನಂಥ ಬಾಯೂ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹಲವು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಬೆರಳುಗಳಂಥ ಟೊಳ್ಳಾದ ಕೋಡುಬಳ್ಳಿಗಳೂ (ಟೆಂಟಿಕಲ್) ಇವೆ. ಎಲ್ಲ ಕಡಲಹೂಗಳಲ್ಲೂ ಕೋಡುಬಳ್ಳಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಆರು ಅಥವಾ ಆರರ ಗುಣಕದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೋಡುಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾದ ಕುಟುಕು ಕಣಗಳಿವೆ (ನಿಮ್ಯಾಟೊಸಿಸ್ಟ್‌್ಸ). ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಟ ಚಿಕ್ಕ ಗಂಟಲು ನಾಳ (ಗಲೆಟ್ ಅಥವಾ ಸ್ಟೊಮೋಡಿಯಂ) ಶರೀರಸ್ತಂಭವ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೋತು ಬಿದ್ದಿದೆ. ಇದರ ಇಕ್ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು [[ನೀರ್ನಳಿಕೆ]]ಗಳಿವೆ (ಸೈಫನೊಗ್ಲಿಫ್). ಈ ನಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಕೆಗಳ ಬಡಿತದಿಂದ ಆವಶ್ಯಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹ ಒಂದು ನಳಿಕೆಯ (ಸಲ್ಕಸ್) ಮೂಲಕ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಮತ್ತೊಂದರ ಮೂಲಕ (ಸಲ್ಕ್ಯೂಲಸ್) ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲಾಭಿಸರಣಿಯಿಂದ ಅನಿಲಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೂ ಸಹಾಯವಾಗುವುದು. ಕಡಲ ಹೂ ಇಪ್ಪದರಗಳ ಜೀವಿ. ಹೊರಚರ್ಮವೂ ಒಳಚರ್ಮವೂ ತನ್ಮಧ್ಯೆ ಮಂದವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಮಿಸೋಗ್ಲಿಯವೂ ಶರೀರಸ್ತಂಭದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ [[ಜಠರ]] ಸಂವಹನಿ ಡೊಗರನ್ನು (ಗಾಸ್ಟ್ರೊವ್ಯಾಸ್ಯುಲರ್ ಕ್ಯಾವಿಟಿ) ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ. ಈ ಡೊಗರಿನಲ್ಲಿ ಜೋಲಾಡುತ್ತಿರುವ ಗಂಟಲ ನಾಳ 6 ಜೊತೆ ನಡುತಡಿಕೆಗಳಿಂದ ಶರೀರದ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿರುತ್ತದೆ. ನಡುತಡಿಕೆಗಳು, ಕೋಡುಗಳಂತೆ, 6ರ ಆವರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಡೊಗರನ್ನು ಅನೇಕ ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿವೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಕೋಣೆಗಳ ಅಂತಸ್ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಡುತಡಿಕೆಗಳು ಪ್ರಥಮ, ದ್ವಿತೀಯ ತೃತೀಯ ಮತ್ತು ಚತುರ್ಥ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ತಂಡದಲ್ಲೂ ಕೇವಲ 6 ಜೊತೆಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಉಗಮಕಾಲ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ನೀಳ ಹಾಗೂ ವರ್ತುಳ ಸ್ನಾಯುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಡುತಡಿಕೆಗಳ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿರುವ ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನಡುತಡಿಕೆಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಂತ್ಯತಂತುಗಳು (ಅಕಾಂಟಿಯ) ದೇಹರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ==ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ== [[File:Actinoscyphia aurelia 1.jpg|thumb|right|upright|[[Venus flytrap sea anemone]] (''Actinoscyphia'') in the [[Gulf of Mexico]]]] ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಿಂಗ ರೀತಿಯ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ದಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಅಂಡಾಣುಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಯಾಗುವ ಮರಿ ಕಡಲ ಹೂ ತಾಯಿಯ ಬಾಯ ಮೂಲಕ ಹೊರಬಂದು, ಯಾವುದಾದರೂ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವಿಯಾಗಲು ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ==ಆಹಾರ== ಎಲ್ಲ ಕಡಲು ಹೂಗಳೂ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳು. ಕುಟುಕು ಕಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೋಡುಬಳ್ಳಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ತಾವಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಇತರ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳನ್ನು ಇವು ಕೊಂದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಕಡಲ ಹೂಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹದಿಂದ ಸ್ರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಟುದ್ರವಕ್ಕೆ [[ಮರಳು]], [[ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪು]] ಮುಂತಾದ ಅನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಬಹಿರ್ಕವಚವೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದುಂಟು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://web.nhm.ku.edu/inverts/carlgren_1949/actiniaria.html Order Actiniaria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704130046/http://web.nhm.ku.edu/inverts/carlgren_1949/actiniaria.html |date=2008-07-04 }} *[http://www.actiniaria.com/ Actiniaria.com] * [http://www.starfish.ch/c-invertebrates/anemones.html Photos of various species of Sea Anemones from the Indopacific] *[http://www.news.ucdavis.edu/search/news_detail.lasso?id=7438 Anemone Armies Battle to a Standoff] *[http://www.sciencenews.org/articles/20050604/fob2.asp Anemone Wars: Clone armies deploy scouts, attack tidally – unsuspected military tactics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080330043141/http://www.sciencenews.org/articles/20050604/fob2.asp |date=2008-03-30 }} *[http://www.users.on.net/~jamesmosby/anemone/index.html Sea anemones look like sea flowers but they are animals of the Phylum Cnidaria] *[http://ricordea-farm.com/english/info.html Information about Ricordea Florida Sea anemones & pictures] *[http://www.marineconservationcambodia.org/component/option,com_phocagallery/Itemid,221/id,18/view,category/ Photographic Database of Cambodian Sea Anemones]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327064507/http://www.marineconservationcambodia.org/component/option,com_phocagallery/Itemid,221/id,18/view,category/ |date=2012-03-27 }} * [http://tavi2x.blogspot.com/2011/11/anemone-de-mare-sea-anemones.html Photos of Sea Anemones] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಡಲ ಹೂ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] hlv7llfyci3r2b2ffxajmfi7vxqbe53 0 79809 1375342 1343403 2026-06-19T01:19:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375342 wikitext text/x-wiki [[File:Wrist Watch WWI.jpg|thumb|upright|Early wrist watch by [[Waltham Watch Company|Waltham]], worn by soldiers in World War I ([[German Clock Museum]]).]] [[File:Swatch Irony Charcoal Suit.jpg|thumb|A modern wristwatch]] '''ಕೈಗಡಿಯಾರ''' ಕೈಯ ಮಣಿಗಂಟಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಕಾಲಸೂಚಕ ಯಂತ್ರ (ರಿಸ್ಟ್ ವಾಚ್). ==ಚರಿತ್ರೆ== [[File:German - Spherical Table Watch (Melanchthon's Watch) - Walters 5817 - View C.jpg|thumb|The earliest dated watch known, from 1530]] ಪ್ರಥಮ [[ಗಡಿಯಾರ]]ದ ನಿರ್ಮಾಣ ಎಂದು, ಎಲ್ಲಿ ಆಯಿತು ಎಂಬ ಸಂಗತಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮೇನ್‍ಸ್ಪ್ರಿಂಗನ್ನು ಉಪಜ್ಞಿಸುವ ಮೊದಲು ಕೈಗಡಿಯಾರದ ರಚನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಆ ಮೊದಲು ಗುರುತ್ವ ಬಲದಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ತೂಕಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಕಾಲಮಾಪನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು (ಗಡಿಯಾರಗಳು) ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಥ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಅವು ಎಷ್ಟೇ ಸುಧಾರಿತ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವೂ, ತೂಕದವೂ ಆಗಿರುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತರ ನಿವಾಸಗಳ ಅಲಂಕರಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಾಗಿಯೂ ಸರಕಾರದ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಆವಶ್ಯಕ ಸಾಧನಗಳಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದುವೇ ವಿನಾ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕೆಂದರಲ್ಲಿಗೆ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಸುಲಭೋಪಕರಣಗಳಾಗಿ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಥಮ ಗಡಿಯಾರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಇಟಲಿಯ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳ ಬಳಕೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ.ಕಿಸೆಗಡಿಯಾರಗಳು, ಪುಟ್ಟ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮುಂತಾದುವು ಅಂದಿನ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ, ಕಾಲಮಾಪೀ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ರಚನಾಕೌಶಲದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳೂ ಸಿದ್ದಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹೇರ್‍ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್, ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಚಕ್ರ ಮುಂತಾದ ನಿಷ್ಕಂಷ್ಟಸಾಧನಗಳ ಉಪಜ್ಞೆ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಫಲ ಕೈಗಡಿಯಾರ. ==ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು== [[File:Fotothek df tg 0003783 Uhr ^ Uhrwerk.jpg|thumb|200px|left|Diagram of the balance spring of [[Christiaan Huygens]], published in 1675.]] ಎಲ್ಲ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲೂ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳಿವೆ: #. ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಸೃಜಿಸುವ ಯಂತ್ರವಿನ್ಯಾಸ, ಲೋಲಕದ ಆಂದೋಳನ, ಚಕ್ರದ ಆವರ್ತನೆ ಮುಂತಾದವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಈ ಯಂತ್ರವಿನ್ಯಾಸದ ನಿಷ್ಕøಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣದ ನಿಖರತೆ ಇರುವುದು. #. ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಎಣಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಕಾಲಮಾಪನ ಮಾಡಿ ಕಾಲವನ್ನು ಓದುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖ ಫಲಕದ ಮೇಲಿನ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಮಾಡುವುದು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು. # ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿ ಆಕರ. ಕೈಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಹೇರ್‍ಸ್ಪ್ರಿಂಗಿನ ನೆರವಿನಿಂದ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಚಕ್ರ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಸೃಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮುಖಫಲಕದ ಮೇಲಿನ ವಿವಿಧ ಮುಳ್ಳುಗಳು-ಸೆಕೆಂಡ್, ಮಿನಿಟ್ ಹಾಗೂ ಗಂಟೆ-ನಿಯತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿ ಕಾಲವನ್ನು ಓದುವುದು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೈಗಡಿಯಾರದ ಪ್ರಧಾನ (ಮೇನ್) ಸ್ಪ್ರಿಂಗನ್ನು ತಿರುಚಿದಾಗ (ವೈಂಡಿಂಗ್. ರೂಢಿಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕೀ ಕೊಟ್ಟಾಗ) ಆ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಸಂಕುಚನಗೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಸಂಚಯನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕೈ ಗಡಿಯಾರದ ಶಕ್ತಿ ಆಕರ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಶಕ್ತಿ ತಕ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಒದಗಿ ಅದರ ಆಂದೋಳನದ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದಿಡುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಚಕ್ರದ ಆಂದೋಳನದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹಲವಾರು ಪರಸ್ಪರ ಬಂಧಿತ ಹಲ್ಲುಚಕ್ರಗಳ ಮೂಲಕ, ಕೈಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳುಗಳು ನಿಯತ ದರದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಿ ಕಾಲದ ಓದಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== [[File:Watch Mechanical Quartz Comparison.jpg|thumb|Different kinds of movements move the hands differently as shown in this 2 second exposure. The left watch has a [[24-hour analog dial]] with a mechanical 1/6 s movement, the right one has a more common 12-hour dial and a "1 s" quartz movement]] [[File:000 0rysdf251 edited.jpg|thumb|A Russian mechanical watch movement]] [[File:Montre mysterieuse-IMG 4639.jpg|thumb|A so-called "[[mystery watch]]" with a transparent dial, c. 1890. The movement is fitted with a cylinder escapement.]] ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಗಂಡಸರು ಕಟ್ಟುವ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳ ವ್ಯಾಸಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು 23-30 ಮಿಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಂಗಸರ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳ ವ್ಯಾಸವ್ಯಾಪ್ತಿ 14-20 ಮಿಮೀ. ಸೆಕೆಂಡ್ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಮುಖಫಲಕದ (ಡಯಲ್) ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬದಿಗೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಂಟೆ 6ರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಮುಖಫಲಕದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನಲ್ಲೇ (ಎಂದರೆ ಮಿನಿಟ್ ಹಾಗೂ ಗಂಟೆ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವಲ್ಲೇ) ಜೋಡಣೆಗೊಳಿಸಿರುವ ಸೆಕೆಂಡ್ ಮುಳ್ಳು ಇರುವ (ಸೆಂಟರ್ ಸೆಕೆಂಡ್ಸ್) ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಇಂದಿನ ಒಲವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕ ಕ್ರಯದ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಏರ್ಪಾಡು ಸಹ ಇರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ತಿರುಚು ಕ್ರಿಯೆ ಬೇಡವಾದ-ಎಂದರೆ ಸ್ವಯಂ ತಿರುಚು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ-ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಹ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಮಣಿಗಂಟಿನ ಚಲನೆ, ಕೈ ಕುಲುಕುವಿಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಒದಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇಂಥ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಪ್ರಿಂಗು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಚಾಲನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲುದು. ಎಚ್ಚರಗಂಟೆ (ಅಲಾರಂ) ಹೊಡೆಯುವ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನೂ ನಿರಂತರ ತಾರೀಕುಪಟ್ಟಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Commons category|Watches}} * [http://www.watkinsr.id.au/david.html American and Swiss Watchmaking in 1876 by Jacques David] * [http://www.sil.si.edu/digitalcollections/HistoryCultureCollections/SIL-029-015/pdf/SIL-029-015.pdf The Watch Factories of America Past and Present by Henry G. Abbott (1888)] * [http://www.fhs.ch/ Federation of the Swiss Watch Industry FH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081112083319/http://www.fhs.ch/ |date=2008-11-12 }} * [http://v3.espacenet.com/textdoc?DB=EPODOC&IDX=GB218487&F=0 UK patent GB218487, Improvements relating to wrist watches] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080508061339/http://v3.espacenet.com/textdoc?DB=EPODOC&IDX=GB218487&F=0 |date=2008-05-08 }}, 1923 patent resulting from John Harwood's invention of a practical self-winding watch mechanism. {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೈಗಡಿಯಾರ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ]] [[ವರ್ಗ:ಯಂತ್ರಗಳು]] e0mtk3hb58p12ky96ugc2d11ziibdb6 0 84365 1375316 1339671 2026-06-18T18:04:03Z Jmabel 42429 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:T 6 Gold Start 2014 Reno Air Races photo D Ramey Logan.jpg]] → [[File:T 6 Gold Start 2014 Reno Air Races photo Don Ramey Logan.jpg]] [[c:Special:PermanentLink/1232765674#Mass_rename_requested]] 1375316 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} '''ಏರ್ ರೇಸಿಂಗ್''' ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ [[ವಿಮಾನ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪರ್ದೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಗಳು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ [[ಸಮಯ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಮರಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ ಒಂದು ಮೊದಲೆ ಮಾಡಲಾದ ಅಂದಾಜು ಸಮಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ವಿಮಾನವನ್ನು ವಿಜೇತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[[File:North American T-6 Texan race start 2014 Reno Air Races photo Don Ramey Logan.jpg|thumb|upright=1.14|T 6 Gold Start passing the finish pylon at the 2014 [[m:en:Reno Air Races|Reno Air Races]]]] ==ಇತಿಹಾಸ== ದಕ್ಷಿಣ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]], ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಪೋರ್ಟ್ ವಿಮಾನಯಾನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಡೆ ಲಗತಿನೆರಿಎ - ಮೊದಲ ಭಾರವಾದ ಗಾಳಿಯ ಓಟವಾಗಿತ್ತು ಇದು ಮೇ 23, 1909 ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ನಾಲ್ಕು ಚಾಲಕರು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಆದರೇ ಇಬ್ಬರು ಮಾತ್ರ ಸ್ಪರ್ದೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಸ್ಪರ್ದಿ ಒಂದು ಓಟ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯಾರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿರುವರೋ ಅವರನ್ನು ವಿಜೇತ ಎಂದು ಘೋಶಿಸಲಾಗುವುದಿತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಯಾರೂ ಪೂರ್ಣ ಓಟದ ದೂರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಲಿಯಾನ್ ದೆಳಗ್ರಂಗೆ ಹತ್ತು 1.2 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸುತ್ತುಗಳ ಪೈಕಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರ್ಣಗೊಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ವಿಜೇತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಘಟನೆಗಳು ರೇಮ್ಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಆಗಸ್ಟ್ 22-29, 1909 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಡೆ ಸೆಮನೆ ಡಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಡೆ ಲಾ ಷಾಂಪೇನ್ ಮೊದಲು ನಡೆದವು. ಈ ಯುಗದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ಚಾಲಕರು, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ರಾಯಧನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನ ಒಳಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾರುವ ಘಟನೆ. ಪ್ರಧಾನ ಘಟನೆ - ಮೊದಲ ಗೊರ್ಡೊನ್ ಬೆನೆಟ್ ಟ್ರೋಫಿ - ಐದು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಷ್ಟು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಓಟವನ್ನು ಲೂಯಿಸ್ ಬ್ಲೆರಿಯಟ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಗ್ಲೆನ್ ಕರ್ಟಿಸ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಕರ್ಟಿಸ್ ಅನ್ನು "ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಏರ್ ರೇಸರ್" ಅವರ ಗೌರವ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. [[File:T 6 Gold Start 2014 Reno Air Races photo Don Ramey Logan.jpg|thumb|North American T-6 Texan race start 2014 Reno Air Races]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮೊದಲ ಏರ್ ರೇಸ್ ಡಾಮಿಂಗ್ವೆಜ್ ಫೀಲ್ಡ್, [[ದಕ್ಷಿಣ]] ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ನ, ಜನವರಿ 10 ರಿಂದ 20, 1910 ನಡೆಯಿತು ಪೈಲಟ್ A. ರಾಯ್ ಕ್ನಬೆನ್ಶುಎ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವಿಲ್ಲರ್ಡ್ ಆಯೋಜಿಸಿದರು. ಫಂಡಿಂಗ್ [[ರೈಲು]] ಉದ್ಯಮಿ ಹೆನ್ರಿ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಯಾರಕರು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಬೆಳೆಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ ರಾಂಡೋಲ್ಫ್ ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನರ್ ಘಟನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಡೆಸಿತು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪತ್ರಿಕೆ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಪಾರ್ಸ್ ಒಂದು ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಬಲೂನ್ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ಪರ್ಧೆ 43 ಜನರನ್ನುಆಕರ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವರು 16. ಇದು ವಿಮಾನಯಾನ ಪ್ರವರ್ತಕಿ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪೈಲಟ್ ಜಿಮ್ಮಿ ದೂಲಿತ್ತ್ಲೇ, ಹದಿಮೂರು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ನೋಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.airspacemag.com/history-of-flight/the-big-race-of-1910-9075126/|title=The Big Race of 1910|last=Berliner|first=Don date January 2010|work=Air & Space Magazine|publisher=The Smithsonian accessdate 20 November 2015}}</ref> ವಿಮಾನಯಾನ ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಆಸಕ್ತಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 1911ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ ರೇಸ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್, ಬ್ರಿಟನ್ ಏರ್ ರೇಸ್ ಡೈಲಿ ಮೇಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ವೈಮಾನಿಕ ಡರ್ಬಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಏರ್ ರೇಸ್ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ, ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[File:Start formation Formula One Racer 2014 Reno Air Races photo Don Ramey Logan.jpg|thumb|Start formation Sport Class 2014 Reno Air Races]] [[File:P-51D Mustang Dago Red.jpg|thumb|P-51D Mustang Dago Red]] 1913 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಷ್ನೇಯ್ಡರ್ ಟ್ರೋಫಿ ಕಡಲ ವಿಮಾನ ಓಟ ನಡೆಯಿತು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಬಂದಾಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಯುಬಲವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಏರೋಪ್ಲೇನ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಗಮನಾರ್ಹ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾದಾಳಿಗಳು ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1919 ರಂದು ಸೇನಾ ಖಂಡಾಂತರದ ಏರ್ ರೇಸ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಮತ್ತು ಲಾಂಗ್ ಐಲಂಡ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಒಂದು 2700 ಮೈಲಿ ಕಾರ್ನೇಜ್ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 7 ಸಾವು (2 ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಓಟದ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ) ಸೇರಿದಂತೆ. ಆರಂಭಿಸಿದ 48 ವಿಮಾನದ ಪೈಕಿ, 33 ಖಂಡದ ಡಬಲ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.<ref>[http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/aureview/1984/may-jun/leary.html Billy Mitchell and the Great Transcontinental Air Race of 1919] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130227125515/http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/aureview/1984/may-jun/leary.html |date=2013-02-27 }} by Dr. William M. Leary, Air University Review, May–June 1984</ref> 1921 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸೇರುವಿಕೆಯನ್ನು, 1924 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್ ರೇಸ್ ಆಯಿತು, 1929 ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಏರ್ ಡರ್ಬಿ, "ಪೌಡರ್ ಪಫ್ ಡರ್ಬಿ" ಅಡ್ಡ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್ ರೇಸ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಭಾಗವಾಯಿತು. ದಿ ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಏರ್ ರೇಸ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ 1949ರವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ್ ರೇಸ್ ನಡೆಯಿತು. 1947 ರಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ವುಮನ್ ಖಂಡಾಂತರದ ಏರ್ ರೇಸ್, ಸಹ 1977 ರವರೆಗೆ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ "ಪೌಡರ್ ಪಫ್ ಡರ್ಬಿ" ನಡೆಸಲಾಯಿತು. 1934 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮಕ್ರೊಬೇರ್ತ್ಸೋನ್ ಏರ್ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ಡೆ ಹಾವಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೊಮೆಟ್ ಸಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಎ ಸ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ಟಾಮ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಹಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಜೆತರಾದರು. ರೆಡ್ ಬುಲ್ ಒಂದು ನುರಿತ ಕುಶಲ ರೆಡ್ ಬುಲ್ ಏರ್ ರೇಸ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಎಂಬ ಸ್ಪರ್ದೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹಾರುವ ಎಂಬ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ಹತ್ತಿರ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಈ ಕ್ರೀಡಾ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಮೂಹದ ಮತ್ತು ಏರ್ ರೇಸಿಂಗ್ ನವೀಕೃತ ಮಾಧ್ಯಮ ಆಸಕ್ತಿ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಪ್ಯಾರಾಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪರಮೊತೊರ್ ರೇಸ್ಗಳು ಮೊದಲು 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಮೊಂತುಬನ್ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಇದು ಸಣ್ಣ ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ಗಳಿಂದ ಪರಾ ಸೈಲ್ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ನೋಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಓಟದ ಅವಕಾಶ ಕೂಡ ಇತ್ತು.<ref>[http://www.parabatix.com Parabatix Sky Racers]</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.airrace1.com/ Air Race 1 World Cup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228001302/http://www.airrace1.com/ |date=2021-02-28 }} *[http://www.ninety-nines.org/index.cfm/air_racing.html Ninety Nines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518071646/http://www.ninety-nines.org/index.cfm/air_racing.html |date=2015-05-18 }} *[http://www.britishairracing.com/ Royal Aero Club Records Racing and Rally Association] *[http://www.parabatix.com/ Parabatix Sky Racers] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] gug89vh2aeyi9mponlideh8f9p6p1j4 3 88704 1375293 1279774 2026-06-18T14:31:11Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375293 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}[[ಸದಸ್ಯ:Sangappadyamani|Sangappadyamani]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sangappadyamani|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೩, ೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೧೭ (UTC) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> siofgidrs7y0nrogjosjkbup3ckx8ok 0 97977 1375319 1341689 2026-06-18T19:31:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375319 wikitext text/x-wiki ಕವಿತಾ ಚಹಾಲ್ (8 ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಂದು ಜನನ) 5 "9" ಎತ್ತರದ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ [[ಬಾಕ್ಸರ್]] ಮತ್ತು 2012 ರಿಂದ 2014 ರವರೆಗಿನ ೨ಅತ್ಯುನ್ನತ ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದವರು (2016 ರಲ್ಲಿ ಎಐಬಿಎ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ) ನಿಮಿರಿಯ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿ ಭಿವಾನಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಹರಿಯಾಣದವರು. ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2013 ರಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಇವರಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಚಹಾಲ್ ಅವರು ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಹರಿಯಾಣದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ 2 ಬಾರಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತೆ, 2017 ರಲ್ಲಿ [[ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್]] ಮತ್ತು 2013 ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 4 ಬಾರಿ ಟೈಮ್ ಏಷ್ಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್, ಏಷ್ಯಾದ ಕಪ್ ಪದಕ ವಿಜೇತೆ, 8 ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಇವರ ದಾಖಲೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಗಿದೆ. ಫೆಡರೇಷನ್ ಕಪ್ ನಲ್ಲಿ 5 ಬಾರಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 2012 ರ ಎಲ್ಲಾ ಇಂಡಿಯಾ ಪೋಲಿಸ್ ಗೇಮ್ಸ್ನಲ್ಲಿ 6 ಬಾರಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಟರ್-ಜೋನಲ್ ಸೂಪರ್ ಕಪ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಚಾಹಲ್ 3 ಬಾರಿ [[ಚಿನ್ನ]]ದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ===ಬಾಲ್ಯ=== ನಿಮರಿಯ [[ಹರಿಯಾಣ]]ದ ಭಿವಾನಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ([[ಭಾರತ]]) 8 ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಂದು ಕವಿತಾ ಚಹಲ್ ರವರು ಭುಪ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಮೇಶ್ ದೇವಿಯವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಭಿವಾನಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಕ್ಸರ್ ವಿಜೇಂದರ್ ಸಿಂಗ್ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಚಹರ್ ರ ಆರಂಭಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಅವರ ತಂದೆ ಭುಪ್ ಸಿಂಗ್ ರವರೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಹರ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಜಗದೀಶ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಿವಾನಿ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಏಸ್ ಪುರುಷ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಪದಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ, 2013 ರಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ [[ಬಾಕ್ಸರ್]] ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ===ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಧನೆಗಳು=== {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರಮ !! ಪಂದ್ಯಾವಳಿ !! ವರ್ಷ!! ಸ್ಥಳ !! ಫಲಿತಾಂಶ |- | ೧ || ವಿಶ್ವ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 16-24 ನವೆಂಬರ್ 2014 || ಕೊರಿಯಾದ ಜೆಜು ಸಿಟಿ || 5 ನೇ |- | ೨ || 3 ನೇರಾಷ್ಟ್ರ ಕಪ್ || 12 ಜನವರಿ 2014|| ಸರ್ಬಿಯಾ|| ಕಂಚು |- | ೩ || ವರ್ಲ್ಡ್ ಪೋಲಿಸ್ ಗೇಮ್ಸ್ || 1-10 ಆಗಸ್ಟ್ 2013 || ಐರ್ಲೆಂಡ್ || ಚಿನ್ನ |- | ೪ || 7 ನೇ ವಿಶ್ವ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ || 9-20 ಮೇ 2012|| ಚೀನಾ || ಕಂಚು |- | ೫ || 6 ನೇ ಏಷ್ಯನ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 16-26 ಮಾರ್ಚ್ 2012 || ಮಾಂಗೋಲಿಯಾ|| ಕಂಚು |- | ೬ || 1 ನೇ ಏಷ್ಯನ್ ಕಪ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ || 7-8 ಮೇ 2011 || ಹೈಕೊ ಚೀನಾ || ಕಂಚು |- | ೭ || 6 ನೇ ವಿಶ್ವ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 7-19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 || ಬಾರ್ಬಡೋಸ್, ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ || ಕಂಚು |- | ೮ || 5 ನೇ ಏಷ್ಯನ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || ಮೇ 23-31 ಮೇ 2010 ||ಅಸ್ತಾನಾ, ಕಝಕಿಸ್ಥಾನ್|| ಕಂಚು |- | ೯ || ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಧಾನಿ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ || 7 ರಿಂದ 11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 || ಟರ್ಕಿ || ಕಂಚು |- | ೧೦ || ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಧಾನಿ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ || 2009 ||ಟರ್ಕಿ || ಕ್ಯೂಎಫ್ |- | ೧೧ || 4 ನೇ ಏಷ್ಯನ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 2008 || ಗುವಾಹಟಿ || ಬೆಳ್ಳಿ |- | ೧೨ || ಡ್ಯುಯಲ್ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆ || 2008 || ಕೆನಡಾ || ಬೆಳ್ಳಿ |} ===ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸಾಧನೆಗಳು=== {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರಮ !!ಪಂದ್ಯಾವಳಿ !! ದಿನಾಂಕ!!ಸ್ಥಳ !! ಫಲಿತಾಂಶ |- | ೧ || ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪೋಲಿಸ್ ಗೇಮ್ಸ್ || 1 ಮಾರ್ಚ್ 2015 ರಿಂದ 5 ಮಾರ್ಚ್ 2015 || ನವ ದೆಹಲಿ || ಚಿನ್ನ |- | ೨ || 1 ನೇ ಮಾನೆಟ್ ಎಲೈಟ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ || 11-16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 || ರಾಯಪುರ್, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ || ಚಿನ್ನ |- | ೩ || 14 ನೆಯ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 18 ಮೇ 2013 ರಿಂದ 23 ಮೇ 2013 || ಉತ್ತರಾಖಂಡ್|| ಚಿನ್ನ |- | ೪ || 13 ನೇ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 25 ನವೆಂಬರ್. 2012 ರಿಂದ 29 ನವೆಂಬರ್ 2012|| ಗುವಾಹಟಿ, ಅಸ್ಸಾಂ || ಚಿನ್ನ |- | ೫ || 61 ನೇ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪೋಲಿಸ್ ಗೇಮ್ಸ್|| ನವೆಂಬರ್ 2012 || ದೆಹಲಿ || ಚಿನ್ನ |- | ೬ || 60 ನೇ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪೋಲಿಸ್ ಗೇಮ್ಸ್ || ಮಾರ್ಚ್ 2012 || ದೆಹಲಿ || ಚಿನ್ನ |- | ೭ || 4 ನೇ ಇಂಟರ್ ಝೋನಲ್ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 12 ರಿಂದ 15 ಜುಲೈ 2012 || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ || ಚಿನ್ನ |- | ೮ || ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು || ಜನವರಿ 2011 || ಉದೈಪುರ್ || ಚಿನ್ನ |- | ೯ || 3 ನೇ ಇಂಟರ್ ಝೋನಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 2011 || ಪುದುಚೆರಿ || ಚಿನ್ನ |- | ೧೦ || 12 ನೇ ಸೀನಿಯರ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 2011 || ಭೋಪಾಲ್|| ಚಿನ್ನ |- | ೧೧ ||34 ನೇ ಫೆಡರೇಶನ್ ಕಪ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 2011 || ನೈನಿತಾಲ್ || ಚಿನ್ನ |- | ೧೨ || 1 ನೇ ಇಂಟರ್ಝೋನಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 2010 || ತಿರುಪುರ್ (ತಮಿಳುನಾಡು) || ಚಿನ್ನ |- | ೧೩ || 33 ನೇ ಫೆಡರೇಶನ್ ಕಪ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 18 ರಿಂದ 21 ನವೆಂಬರ್ 2010 || ನೈನಿತಾಲ್ || ಚಿನ್ನ |- |೧೪ || 10 ನೆಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ || 2009 || ಜಮ್ಶೆಡ್ಪುರ || ಚಿನ್ನ |- | ೧೫ || ಎನ್.ಸಿ. ಶರ್ಮಾ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಕಪ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 2009 || || ಚಿನ್ನ |- | ೧೬ || ಫೆಡರೇಶನ್ ಕಪ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್|| 2009 || ತಮಿಳುನಾಡು|| ಚಿನ್ನ |- | ೧೭|| 9 ನೇ ಸೀನಿಯರ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || ನವೆಂಬರ್ 2008 || ಆಗ್ರಾ || ಚಿನ್ನ |- | ೧೮ || ವೈಜಾಗ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಸೀನಿಯರ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || ಜೂನ್ 2008 || ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ || ಚಿನ್ನ |- | ೧೯ || ಎಸ್ಆರ್ಎಮ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಕಪ್ 2007 || 2007 || ಕಾಟಂಕುಳತೂರ್, ಕಾಂಚಿಪುರಾನ್ (ತಮಿಳುನಾಡು) ||ಚಿನ್ನ |- | ೨೦ || 1 ನೇ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಹಿಳಾ ಸೀನಿಯರ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 2006 || ನೈನಿತಾಲ್ || ಚಿನ್ನ |- | ೨೧ || 11 ನೆಯ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 5 ರಿಂದ 10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 || ತ್ರಿಶೂರ್|| ಬೆಳ್ಳಿ |- | ೨೨ || 7 ನೆಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ || ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006|| ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ || ಬೆಳ್ಳಿ |- | ೨೩ || ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ 34 ನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೇಮ್ಸ್ || 17 ರಿಂದ 24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 || ಜಾರ್ಖಂಡ್ || ಕಂಚು |- | ೨೪ || 8 ನೆಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ || 2007 || ರುದರ್ಪುರ್|| ಕಂಚು |- | ೨೫ || 33 ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೇಮ್ಸ್ || 2007|| ಗುವಾಹಟಿ|| ಕಂಚು |} ===ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ದಾಖಲೆಗಳು=== {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರಮ !! ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ !! ದಿನಾಂಕ !! ಸ್ಥಳ !!ಸ್ಥಾನ |- | ೧ || 1 ನೇ ಮಾನೆಟ್ ಎಲೈಟ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ || 11-16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 || ರಾಯಪುರ್, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ || ಚಿನ್ನ |- | ೨ || 14 ನೆಯ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 18 ಮೇ 2013 ರಿಂದ 23 ಮೇ 2013 || ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ || ಚಿನ್ನ |- | ೩ || 13 ನೇ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 25 ನವೆಂಬರ್. 2012 ರಿಂದ 29 ನವೆಂಬರ್ 2012 || ಗುವಾಹಟಿ, ಅಸ್ಸಾಂ|| ಚಿನ್ನ |- | ೪ || 12 ನೇ ಸೀನಿಯರ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 2011 || ಭೋಪಾಲ್ || ಚಿನ್ನ |- | ೫ || 10 ನೆಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ || 2009 || ಜಮ್ಶೆಡ್ಪುರ || ಚಿನ್ನ |- | ೬ || 9 ನೇ ಸೀನಿಯರ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್|| 9 ನೇ ಸೀನಿಯರ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || ಆಗ್ರಾ || ಚಿನ್ನ |- | ೭ || ವೈಜಾಗ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಸೀನಿಯರ್ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || ಜೂನ್ 2008|| ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ || ಚಿನ್ನ |- | ೮ || 1 ನೇ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಹಿಳಾ ಸೀನಿಯರ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ || 2006|| ನೈನಿತಾಲ್ || ಚಿನ್ನ |} ===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಳು=== {{citation needed}} *2013 ರಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] *2014 ರಲ್ಲಿ ಭೀಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== {{Reflist}} #ಇಂಡಿಯನ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಬಾಕ್ಸರ್ ವಿವರಗಳು.<ref>{{Cite web |url=http://www.indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=4847 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-03-04 |archive-date=2017-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170813142637/http://www.indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=4847 |url-status=dead }}</ref> #[https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/Sodhi-conferred-Khel-Ratna-Arjuna-awards-for-14-others/articleshow/22187996.cms "ಸೋಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ; 14 ಇತರರಿಗೆ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ"] ===ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು=== #[http://www.haryanaboxing.com/boxerdetails.php?regno=4847 ಹರಿಯಾಣ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ವಿವರ] #[http://www.sportscrunch.in/lets-perform-friends-and-make-our-toil-count-kavita-chahal/ ಕವಿತಾ ಚಾಹಲ್- ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170923103322/http://sportscrunch.in/lets-perform-friends-and-make-our-toil-count-kavita-chahal/ |date=2017-09-23 }} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸರ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೧೮]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] fohbzv0e4zs0v0jk2okqw53vlqspfk8 0 112866 1375381 1344919 2026-06-19T07:05:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375381 wikitext text/x-wiki =='''ಗಿಲ್ಲೆರ್ಮೊ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ'''== ಗಿಲ್ಲೆರ್ಮೊ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಗೊಮೆಜ್ ( ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9, 1964 ರಂದು ಜನನ) ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ, ನಟ, ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಕಪ್ ಕಲಾವಿದ. ಅವರು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ- ವಿಜೇತ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ಪ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬಿರಿಂತ್ (2006) ಮತ್ತು ದಿ ಶೇಪ್ ಆಫ್ ವಾಟರ್ (2017) ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್-ಭಾಷಾ ಭಯಾನಕ - ಕ್ರೋನಸ್ (1993) ಮತ್ತು ದಿ ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ಬೋನ್ (2001), ಮತ್ತು ಮಿಮಿಕ್ (1997), ಬ್ಲೇಡ್ II ಸೇರಿದಂತೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ- ಆಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಯಿತು. (2002), ಹೆಲ್ ಬಾಯ್ (2004), ಹೆಲ್ ಬಾಯ್ II: ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಆರ್ಮಿ (2008), ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರಿಮ್ (2013). ಅವರು ಗೋಥಿಕ್ ಪ್ರಣಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ರಿಮ್ಸನ್ ಪೀಕ್ (2015) ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಅವರು ದಿ ಆರ್ಫನೇಜ್ (2007), ಡೋಂಟ್ ಬಿ ಅಫ್ರೈಡ್ ಆಫ್ ದ ಡಾರ್ಕ್ (2010), ದಿ ಹೊಬ್ಬಿಟ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸೀರೀಸ್ (2012-14), ಮಾಮಾ (2013), ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್ (2014) ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರಿಮ್ ಅಪ್ರೈಸಿಂಗ್ (2018). ಚಕ್ ಹೊಗನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಕಾಮಿಕ್-ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿ (2011-15) ಮತ್ತು ಲೈವ್-ಆಕ್ಷನ್ [[ದೂರದರ್ಶನ]] ಸರಣಿ (2014-17) ಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ದಿ ಸ್ಟ್ರೇನ್ ಟ್ರೈಲಾಜಿ ಆಫ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು (2009-2011) ಸಹ-ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡ್ರೀಮ್ವರ್ಕ್ಸ್ ಆನಿಮೇಷನ್ನೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಡೇನಿಯಲ್ ಕ್ರಾಸ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಬರೆದಿರುವ 2015 ರ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಟೇಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಾಡಿಯ ಟ್ರೈಲಾಜಿನ ಮೊದಲ ಕಂತು, ನೆಟ್ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಸರಣಿ ಟ್ರೊಲ್ಹಂಟರ್ಸ್ (2016-18) ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರು ಕುಂಗ್ ಫೂ ಪಾಂಡ 2, ಬೂಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಪುಸ್, ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ರೈಸ್ ಮತ್ತು ಕುಂಗ್ ಫು ಪಾಂಡ 3 ಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿ ಅಥವಾ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಸಂಬಂಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಡೆಲ್ ಟೊರೊನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ರಾಕ್ಷಸರ ಜೊತೆ ಜೀವಮಾನದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರು ಮಹಾನ್ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ಣತೆ, ಅಂಡರ್ವರ್ಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಕ್ವರ್ಕ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಪ್ರಬಲವಾದ ಅಂಬರ್ ಲೈಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನಟರಾದ ರಾನ್ ಪೆರ್ಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಡೌಗ್ ಜೋನ್ಸ್ ಅವರ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಅವರ [[ಕೀಟ]] ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿತ್ರಣಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಆತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸಹ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಅಲ್ಫೊನ್ಸೊ ಕಾರೊನ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಜಾಂಡ್ರೊ ಜಿ ಇನಾರಾರಿಟು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ "ದಿ ಥ್ರೀ ಅಮಿಗೊಸ್ ಆಫ್ ಸಿನೆಮಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿವಿಡಿ 1 ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 2 ವೃತ್ತಿಜೀವನ 3 ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 3.1 ರಾಜಕೀಯ 3.2 ಧರ್ಮ 3.3 ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿರುಚಿ 3.4 ತಂದೆಯ 1997 ಅಪಹರಣ 4 ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಸಹಯೋಗಿಗಳು 5 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ 6 ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 7 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು 8 ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 9 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 10 ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== 1993 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ರೊನೋಸ್ ಅನ್ನು ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದೆ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಜಲಿಸ್ಕೋ, ಗ್ವಾಡಾಲುಪೆ ಗೊಮೆಜ್ ಮಗ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಉದ್ಯಮಿಯಾದ ಫೆಡೆರಿಕೋ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಟಾರ್ರೆಸ್ನ ಗ್ವಾಡಲಜಾರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. [9] ಅವರನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು.ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಗ್ವಾಡಲಜರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರೊ ಡಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗಾಸಿಯಾನ್ ಯೆ ಎಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಸಿನೆಮಾಟೊಗ್ರಾಫಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Guillermo_del_Toro</ref> ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದಾಗ, ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸೂಪರ್ 8 ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಏಪ್ಸ್ ಆಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು "ಸೀರಿಯಲ್ ಕೊಲೆಗಾರ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ" ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ; ಇದು ಹೊರಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಕಾರಿನ ಮೂಲಕ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಮೊದಲು ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಿತು.ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಅವರ ಮೊದಲ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಮೊದಲು 10 ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಟಿಲ್ದೆ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಎರಡು, ಡೊನಾ ಲುಪ್ ಮತ್ತು ಜಿಯೊಮೆಟ್ರಿಯಾ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸರಣಿ ಲಾ ಹೋರಾ ಮಾರ್ಕಾಡಾದ ಐದು ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಇಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲ್ ಲೂಬೆಝಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಫೊನ್ಸೊ ಕಾರಾನ್ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರನ್ನೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮ ಕಲಾವಿದ ಡಿಕ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿದರು.ಅವರು 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶೇಷ-ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಕಪ್ ಡಿಸೈನರ್ ಆಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಕಂಪನಿಯಾದ ನೆಕ್ರೊಪಿಯಾವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರು ಗ್ವಾಡಲಜರ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪೆನಿ ಟಕಿಲಾ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. 1997 ರಲ್ಲಿ, 33 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಲೆರ್ಮೊಗೆ ಮೀರಾಕ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ನಿಂದ $ 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರ ಮಿಮಿಕ್ಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಿರಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇದು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್ ಗೆ 70 ನೇ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮಿರಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕ ಹಾರ್ವೆ ವೈನ್ಸ್ಟೀನ್ ಜೊತೆ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪಾಂತರಗಳು ( ಬ್ಲೇಡ್ II, ಹೆಲ್ ಬಾಯ್ ) ನಿಂದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಪೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ​​ಫ್ರಾಂಕೋದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳು ದಿ ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ಬೋನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬಿರಿಂತ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಅವರು 1973 ರ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಚಿತ್ರ ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ದ ಬೀಹೈವ್ನೊಂದಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು, ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಥೀಮ್ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು 1970 ರ ದಶಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಭಯಾನಕ ಪ್ರಕಾರದ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ವಿವರಿಸುತ್ತಾ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಂತೆ, ಭಯಾನಕ ಎರಡು ಅಂಶಗಳಿವೆ.ಒಂದು ಪರವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಖಂಡನೀಯ ಪ್ರಕಾರದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ: ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ವಿಧೇಯರಾಗಿರಿ.ಇತರ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಾಜಕ ಮತ್ತು ಆಂಟಿಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷ್ಮೆಂಟ್ ಆಗಿದೆ. " ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಅಲ್ಫೊನ್ಸೊ ಕಾರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಜಾಂಡ್ರೊ ಗೊನ್ಜಾಲೆಜ್ ಇನಾರ್ರಿಟು ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೂವರು ಪರಸ್ಪರರ ನಿರ್ದೇಶನದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲಿ ರೋಸ್ ಅವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಯಾರಾ ಲ್ಯಾಬಿರಿಂತ್ನ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಕಾರೊನ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಇನಾರಾರಿಟು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಮೂರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು, "ಥ್ರೀ ಅಮಿಗೊಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿ ಚಾ ಚಾ ಚಾ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಅವರ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ 2008 ರ ರುಡೊ ವೈ ಕರ್ಸಿ. ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ವೆಬ್ ಟ್ರೇಲರ್ ಫ್ರಮ್ ಹೆಲ್ ಗೆ ಸಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://popgoesthenews.com/2016/05/05/guillermo-del-toro-to-shoot-the-shape-of-water-in-toronto/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-03-01 |archive-date=2017-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909235210/https://popgoesthenews.com/2016/05/05/guillermo-del-toro-to-shoot-the-shape-of-water-in-toronto/ |url-status=dead }}</ref> ಡೆಲ್ ಟೊರೊ 2002 ರಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಜೆಆರ್ಆರ್ ಟೋಲ್ಕಿನ್ನ ದಿ ಹಾಬ್ಬಿಟ್ನ ಲೈವ್-ಆಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಪೀಟರ್ ಜಾಕ್ಸನ್ರಿಂದ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇ 30, 2010 ರಂದು, ಎಮ್ಜಿಎಮ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿಸ್ತರಿತ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿತು. ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅನ್ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಜರ್ನಿ, ದಿ ಡಾಸೊಲೇಷನ್ ಆಫ್ ಸ್ಮಾಗ್ ಮತ್ತು ಫೈವ್ ಆರ್ಮಿಗಳ ಕದನದಲ್ಲಿ ಸಹ-ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1, 2008 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ರೊಲ್ದ್ ಡಹ್ಲ್ರ ಕಾದಂಬರಿ ದಿ ವಿಚ್ಚೆಸ್ಗೆ ಸ್ಟಾಪ್-ಮೋಷನ್ ರಿಮೇಕ್ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು, ಅಲ್ಫೊನ್ಸೊ ಕಾರೊನ್ ಜೊತೆ ಸಹಯೋಗ. [25] 2018 ರ ಜೂನ್ 19 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಮತ್ತು ಕಾರೊನ್ ಬದಲಿಗೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಝೆಮೆಕಿಸ್ ಜೊತೆ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರನಾಗಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ರೀಮೇಕ್ನಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಜೂನ್ 2, 2009 ರಂದು ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಅವರ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ ದಿ ಸ್ಟ್ರೇನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟಿಕ್ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಟ್ರೈಲಾಜಿಯ ಮೊದಲ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ ಹೊಗನ್ ಅವರ ಸಹ-ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡನೆಯ ಸಂಪುಟವಾದ ದಿ ಫಾಲ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2010 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅಂತಿಮ ಕಂತು, ದಿ ನೈಟ್ ಎಟರ್ನಲ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಡೆನ್ ಟೊರೊ ಆಂಟೊಯಿನ್ ಆಗಸ್ಟಿನ್ ಕ್ಯಾಲ್ಮೆಟ್, ಮಾಂಟೇಗ್ ಸಮ್ಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬರ್ನ್ಹಾರ್ಡ್ ಜೆ. ಹರ್ವುಡ್ ಅವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಲಿಟರೇಟರಿ ರೂಪ.<ref>https://web.archive.org/web/20130118030442/http://twitchfilm.com/2013/01/gorbers-epic-guillermo-del-toro-interview-part-2-on-producing-and-building-a-canon-of-work.html</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2010 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಮಿರಾಡಾ ಸ್ಟುಡಿಯೊವನ್ನು ತನ್ನ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಗಿಲ್ಲೆರ್ಮೊ ನವರೋರೊ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಕಲೆನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಜೇವಿಯರ್ ಜಿಮೆನೆಜ್ರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮಿರಾಡಾವು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮಿರಾಡಾದ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರ, ದೂರದರ್ಶನ, ಜಾಹೀರಾತು, ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಮಿರಾಡಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪೆನಿ ಮೋಶನ್ ಥಿಯರಿಗೆ ಸಹೋದರಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರಿಮ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, ಡೆಲ್ ಟೋರೊ ಮತ್ತು ಟ್ರಾವಿಸ್ ಬೀಚ್ಮ್ನ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ ಚಿತ್ರ. ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ದೈತ್ಯ ರಾಕ್ಷಸರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಮತ್ತು ಏಕಾಏಕಿ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತಾ, ಮಾನವರು ಜೇಗರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಮೆಚಾ ಸೂಟ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು, "ಇದು ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಧಾರಣ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಅಗಾಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಮೋಜು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಗು". ಈ ಚಿತ್ರವು ಜುಲೈ 12, 2013 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ನಲ್ಲಿ $ 411 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸಿತು. ಡೆಲ್ ಟೋರೊ " ನೈಟ್ ಝೀರೊ ", ದಿ ಸ್ಟ್ರೇನ್ನ ಪೈಲಟ್ ಎಪಿಸೋಡ್, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ ಹೊಗನ್ರಿಂದ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯ ಟ್ರೈಲಾಜಿ ಆಧಾರಿತ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಭಯಾನಕ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಫ್ಎಕ್ಸ್ ಪೈಲಟ್ ಎಪಿಸೋಡ್ ಅನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತ್ತು, ಇದು ಡೆಲ್ ಟೊರೊವನ್ನು ಹೊಗನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬರೆದು ಟೊರೊಂಟೊದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಎಫ್ಎಕ್ಸ್ ನವೆಂಬರ್ 13, 2013 ರಂದು ಸರಣಿಗಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ಕಂತಿನ ಮೊದಲ ಋತುವನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸರಣಿಯು ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು 13, 2014. ದಿ ಸ್ಟ್ರೇನ್ ನ ಪೈಲಟ್ ಎಪಿಸೋಡ್ನ ನಂತರ, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ರಾಬಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲುಸಿಂಡಾ ಕಾಕ್ಸ್ರೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಬರೆದ ಗೋಥಿಕ್ ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಕ್ರಿಮ್ಸನ್ ಪೀಕ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ದಿ ಒಮೆನ್, ದಿ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ದಿ ಶೈನಿಂಗ್ ಆಸ್ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಎಂದು ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ಸೆಟ್-ಆಧಾರಿತ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ " ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡೆಲ್ ಟೋರೊ ಸಹ ಹೇಳಿದ್ದು, "ಜನರನ್ನು ಭಯಾನಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ತುಣುಕನ್ನು ಅಥವಾ ಬಿ-ಮೌಲ್ಯದ ಬಜೆಟ್ನಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ಇದು ಥ್ರೋಬ್ಯಾಕ್ನಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ." ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಚಾಸ್ಟಿನ್, ಟಾಮ್ ಹಿಡ್ಲೆಸ್ಟನ್, ಮಿಯಾ ವಾಸಿಕಾವ್ಸ್ಕಾ, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲೀ ಹುನ್ನಾಮ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ಪಾದನೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರ ಟೊರೊಂಟೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 ರ ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಟುಡಿಯೊವು ನಂತರದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015 ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಿತು, ಇದು ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಋತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>https://www.hollywoodreporter.com/news/three-amigos-change-face-mexican-138793</ref> 2016 ರಲ್ಲಿ ಅನ್ನೆಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಲೆರ್ಮೊ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ 2015 ಕ್ಯಾನೆಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲು ಅವರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಕೋಲ್ಡ್ ವಾರ್ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರ ದಿ ಶೇಪ್ ಆಫ್ ವಾಟರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು, ಇದು ಸ್ಯಾಲಿ ಹಾಕಿನ್ಸ್, ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಶಾನನ್. ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2016 ರಂದು ಟೊರೊಂಟೊದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು,ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಸುತ್ತಿ. ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2017 ರಂದು, 74 ನೇ ವೆನಿಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ನ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಲಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡೆಲ್ ಟೋರೊ ಎಂಬಾತ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಡೆಲ್ ಟೋರೊ ಜಪಾನ್ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ಡಿಸೈನರ್, ಹೈಡಿಯೊ ಕೋಜಿಮಾರೊಂದಿಗೆ ಪಿಟಿ ಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿತು, ಇದು ಒಂಬತ್ತನೇ ಸೈಲೆಂಟ್ ಹಿಲ್ ಆಟಕ್ಕೆ "ಆಡಬಹುದಾದ ಟ್ರೇಲರ್" ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ರದ್ದುಗೊಂಡಿತು. ಡೆಮೊ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 2009 ರಲ್ಲಿ D23 ಎಕ್ಸ್ಪೋದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಡಬಲ್ ಡೇರ್ ಯು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪೆನಿ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ನಿ ಡಾರ್ಕ್ ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಟ್ರೋಲ್ಹಂಟರ್ಸ್ ಎಂಬ ಮೂಲ ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ನೊಂದಿಗೆ ಈ ಲೇಬಲ್ ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಡ್ರೀಮ್ವರ್ಕ್ಸ್ಗೆ 2010 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೆರಳಿದ. ಟ್ರೋಟ್ಹಂಟರ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೆಟ್ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು "ಇದುವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳು ಮೂಲ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ". 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಮಿನ್ನೆಯಾಪೋಲಿಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಗ್ವಿಲ್ಲೆರ್ಮೊ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ: ಅಟ್ ಹೋಮ್ ವಿತ್ ಮಾನ್ಸ್ಟರ್ಸ್, ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಮಾಕೆಟ್ಗಳು, ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಮಾರ್ಚ್ 5, 2017 ರಿಂದ ಮೇ 28, 2017 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು [ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಬೇಕಾಗಿದೆ ]. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಇಟಲಿಯ ಕಾದಂಬರಿ ದಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿನೋಚ್ಚಿಯೋವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಡಾರ್ಕ್ ಟೋರೊ ಸ್ಟಾಪ್-ಮೋಷನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು, ಆಡಮ್ ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಕಿಂಗ್ ಸಹ-ನಿರ್ದೇಶನ, ಜಿಮ್ ಹೆನ್ಸನ್ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಕ್ ಕೇವ್ ಸಂಗೀತ.ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಟುಡಿಯೋದ ಷಾಡೋ ಮೆಚೈನ್ ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2017 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಮೆಕ್ಹೇಲ್ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಘೋಷಿಸಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡೆನಿ ಟೊರೊ 74 ನೇ ವೆನಿಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದು, ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಉದಯದ ವೇಳೆ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಪುನಸ್ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು $ 35 ದಶಲಕ್ಷ ಬೇಕು. 2017 ರ ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಅದನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಲ್ಲಿ, ನೆಟ್ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ನೆಟ್ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ ಹಿಂದೆ ಟ್ರಾಲ್ಹಂಟರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಜೊತೆಗೂಡಿತ್ತು. ಯೋಜನೆಯ ಅದೇ ವಿವರಗಳು ಅನೇಕ ಒಂದೇ ಆಗಿವೆ, ಆದರೆ ಆಡಮ್ ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಕಿಂಗ್ ಬದಲಿಗೆ ಮಾರ್ಕ್ ಗುಸ್ಟಾಫ್ಸನ್ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶನ ಜೊತೆ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಅವರು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಗಾಯಕ ಗ್ವಾಡಾಲುಪೆ ಪಿನ್ಡಾದ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿ ಲೊರೆಂಜ ನ್ಯೂಟನ್ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ವಾಡಲಜರದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ಸ್ಟಿಟೂಟೊ ಡಿ ಸಿಯೆನ್ಸಿಯಾಸ್ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಲೋರೆನ್ಜಾ ಜೊತೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟನ್ರು 2017 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ಅವನು ಟೊರೊಂಟೊ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಆರು ವಾರಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಗ್ವಾಡಲಜರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾನೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20130710205405/http://www.filmschoolrejects.com/features/short-starts-guillermo-del-toros-geometria-has-fun-with-irony-and-math.php</ref> 2013 ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಲೆರ್ಮೊ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಅವನ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಕಲಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಆತ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, "ಒಂದು ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ, ರಹಸ್ಯ ಹಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಕನಸು ಮತ್ತು ದಿನಕ್ಕೆ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೊಠಡಿ. ನೀವು ಸುಮಾರು 7 ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ನೀವು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು 40 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು. " ==ರಾಜಕೀಯ== 2007 ರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು "ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಉದಾರವಾದಿ " ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೊನೊಸ್ನ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಹೆಲ್ ಬಾಯ್ ನ ನಾಜಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಬಿರಿಂತ್ನಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕೊಯಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅವರಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಖಳನಾಯಕರು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಒಗ್ಗೂಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಸೆಳೆದರು. "ನಾನು ರಚನೆಯನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೇನೆ ನಾನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರೋಧಿ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ನಾನು ಅವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೇನೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಡುವಳಿಗಳನ್ನು ನಾನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೇನೆ." <ref>http://collider.com/guillermo-del-toro-pinocchio-patrick-mchale/</ref> ==ಧರ್ಮ== ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆದ. 2009 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲಿ ರೋಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, "ನಾನು ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆಗಿ ಕಳೆದುಹೋದಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳುವುದು, "ನಾನು ನಾಸ್ತಿಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ದೇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ "ಬ್ಯುನುವಲ್ ಅಲ್ಲ" ಮತ್ತು "ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಒಮ್ಮೆ, ಒಂದು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್, ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ" ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅವರು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಮಾನವಕುಲದ ಮೇಲೆ ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಘಟನೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. " ಅವನು ತನ್ನ ಕಲೆಯು ತನ್ನ ಧರ್ಮದಂತೆ ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಅವರು, "ನನಗೆ ಇದು, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಹೇಳುವಿಕೆಯು ನನ್ನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾದ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಆರೋಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ ಅಥವಾ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ಅದನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. " ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾನವ ಭ್ರೂಣದಲ್ಲಿ ರಾಶಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ "ರೇಜಿಂಗ್ ನಾಸ್ತಿಕ " ಆದರು. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ಟ್ ಸ್ಪೇನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತನು ಭಯಭೀತರಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಅವನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಲ್ಲಿ, ನಿಜವಾದ ಪುರೋಹಿತರು ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಬಣ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೋ ಅವರು CS ಲೆವಿಸ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ನಂತರ, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಅವರು ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂಚೆಯೇ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ತಾನು ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಲೆವಿಸ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವನಿಗೆ ಲೆವಿಸ್ "ತುಂಬಾ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಅನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅವನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತಿದೆ. ದಿ ಶೇಪ್ ಆಫ್ ವಾಟರ್ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾ, "ಬಹಳ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕಲ್ಪನೆಯು ವಿನಮ್ರವಾದ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ನಮ್ರತೆಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು-ತರಹದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, "ಮಾಂತ್ರಿಕ ಮೀನು" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಮತ್ತು ಅದು ಮೀನು ಒಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚಿಹ್ನೆ ಎಂದು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. " ಅದೇ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮರಣಾನಂತರದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, "ನಾನು ಸಾವಿನ ಹೊರತಾಗಿ ಜೀವನವಿದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಾನು ನಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಜೀವನ, ನಾವು ಸಾಧಿಸಿದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ನಾವು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಗೌರವಗಳು, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ನೀವು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೀವು ಮಾಡದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಆ ಕ್ಷಣವು ನಿಮಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಂಡ ಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ನೀವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕವರ್ ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ನೀವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನೀವು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅರ್ಥ. " ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿರುಚಿ== 2010 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ತಾನು ವೀಡಿಯೊ ಆಟಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದನು, ಅವುಗಳನ್ನು "ನಮ್ಮ ಸಮಯದ ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು" ಮತ್ತು "ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸದ ಮಾಧ್ಯಮ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಐಕೋ ಮತ್ತು ಷಾಡೋ ಆಫ್ ದ ಕೊಲೋಸಸ್ ಅನ್ನು ಮೇರುಕೃತಿಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಗ್ಯಾಜೆಟ್ ಇನ್ವೆನ್ಷನ್, ಟ್ರಾವೆಲ್, ಅಂಡ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್, ಕಾಸ್ಮೊಲಾಜಿ ಆಫ್ ಕ್ಯೋಟೋ, ಆಸ್ಟ್ರೋಯಿಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲಾಗ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಟಗಳಾಗಿ ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹೈಡಿಯೊ ಕೊಜಿಮಾ ಜೊತೆಗೆ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಪಿಟಿ ಸಹ-ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರ ರಾಕ್ಷಸರ ಫ್ರಾಂಕೆನ್ಸ್ಟೈನ್ನ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ, ಏಲಿಯನ್, ಗಿಲ್-ಮ್ಯಾನ್, ಗಾಡ್ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಥಿಂಗ್. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಫ್ರಾಂಕೆನ್ಸ್ಟೈನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಎರಡರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು "ಫ್ರಾಂಕೆನ್ಸ್ಟೈನ್ ಫೆಟಿಷ್ಗೆ ಅನಾರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಪದವಿ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅದು "ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ನಾನು ಅದರಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ನಾನು ಪಡೆದಾಗ ಅದು ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತು ". ಅವರು ಬ್ರೆಜಿಲ್, ನೊಸ್ಫೆರಟು, ಪ್ರೀಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಮ್ ಸ್ಟೋಕರ್ರ ಡ್ರಾಕುಲಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಟೊರೊ ಸಹ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. "ನಾನು ಡಿಕನ್ಸ್ ಕೊಠಡಿ" ಎಂಬ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಲೈಬ್ರರಿಯ ಕೋಣೆ ಇದೆ, ಅದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಕನ್ಸ್, ವಿಲ್ಕಿ ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಬಗ್ಗೆ ನೂರಾರು ಕೃತಿಗಳು ನಾನು ಒಂದು ಜ್ಯಾಕ್ ದಿ ರಿಪ್ಪರ್ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ.ನನ್ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ-ಸ್ಲಾಶ್-ಹೋಮ್ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರಿಪರಾಲಜಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ". == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] 278x6wosofexfk1g36zg8dusalcpavl 0 115922 1375329 1342130 2026-06-18T20:56:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375329 wikitext text/x-wiki '''ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ''' ಅಥವ '''ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ''' ಯು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪದಲ್ಲಿ ''OS'' ಅಥವಾ ''O/S'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ) ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಅಂತರ್ವರ್ತನ; OSಯು ಗಣಕದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಂಚಿಕೆ, ಕಾರ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮನ್ವಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗಣಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುವ [[ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು (ಗಣಕ ಕ್ರಿಯೆ)|ಗಣಕ ಆನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ]] ಆತಿಥೇಯನಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಆತಿಥೇಯನಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವೇನೆಂದರೆ [[ಗಣಕ ಯಂತ್ರಾಂಶ|ಯಂತ್ರಾಂಶ]]ದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಗಣಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಎಲ್ಲಾ ಗಣಕಗಳು ([[ಹಸ್ತಾಧರಿತ ಗಣಕಗಳು]], [[ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಗಣಕಗಳು|ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಗಣಕಗಳು]], [[ಸೂಪರ್ ಗಣಕಗಳು|ಸೂಪರ್‌ ಗಣಕ‌ಗಳು]], [[ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು|ವಿಡಿಯೋ ಆಟ]]ಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಯಂತ್ರ ಮಾನವರು, ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು(ತಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯುವ ಯಂತ್ರ, ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುವ ಯಂತ್ರ), ಮತ್ತು [[ಹಗುರ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಾಧನ|ಹಗುರ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನ]]ಗಳೂ ಸಹಾ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref>[2] ^ [http://www.eurotechappliances.com/products/specs-dw.htm ಡಿಶ್‌ವಾಶರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವೊಂದು ಹಳೆಯ ಸಾಧನಗಳು ಈಗಲೂ, [[ಅಡಕ ಡಿಸ್ಕ್‌]] ಅಥವಾ ಇತರೆ [[ದತ್ತ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ದತ್ತ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಧನ]]ಗಳಲ್ಲಿರುವ [[ಅಂತರ್ಗತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಬಹುದು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧವಾದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅನ್ವಯಿಕಗಳು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು [[ಅನ್ವಯಿಕ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅಂತರ್ವರ್ತನಗಳು|ಅನ್ವಯಿಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಅಂತರ್ವರ್ತನಗಳು]] (APIಗಳು) ಅಥವಾ [[ಗಣಕ ಕರೆಗಳು|ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಕರೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂತರ್ವರ್ತನಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅನ್ವಯವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸೇವೆಗೆ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಸೇವೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಬಳಕೆದಾರರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲ ಮಾದರಿಯ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನ(UI)ಗಳಿಂದ ಸಹಾ ಎಂದರೆ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ [[ಆದೇಶ ಅಂತರ್ವರ್ತನಗಳು|ಆದೇಶ ಅಂತರ್ವರ್ತನ]] (CLI) ಅಥವಾ [[ಚಿತ್ರಕ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನ]] (GUI, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ “ಗೂಯಿ”)ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸಬಹುದು. ಹಸ್ತಾಧರಿತ ಹಾಗೂ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಗಣಕಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನವೂ ಸಹಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಬಹು-ಬಳಕೆದಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾದ Unix ಮತ್ತು Unix‌ ಮಾದರಿಯ ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನವೂ ಸಹಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅನ್ವಯಿಕಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನವನ್ನೂ ಸಹಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿಸಬೇಕೆ ಎಂಬುದು ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.) ಸಾಮಾನ್ಯ ಈಗಿನ ದಿನಮಾನದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ [[BSD]], [[Darwin ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|Darwin (MAC‌ OS X)]], [[Linux ಕರ್ನಲ್‌|Linux]], [[SunOS|Sun‌OS(Solaris‌/OpenSolaris‌‌)]], ಮತ್ತು [[Microsoft NT|Windows‌ NT (XP/Vista/7)]]. ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[Unix]] ಅಥವಾ ಕೆಲ [[Unix-ಮಾದರಿಯ|Unix‌-ಮಾದರಿಯ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಅಂತರ್ಗತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಹಲವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿ ಹೋಗಿವೆ.<ref>[3] ^Linux [https://arstechnica.com/news.ars/post/20070903-linux-marketshare-set-to-surpass-windows-98.html Win 98ನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿದೆ. ಈಗಲೂ OS X Vistaಗಿಂತ ಮುಂದಿದೆ]</ref><ref>[4] ^Linux [http://www.linux-watch.com/news/NS5369154346.html ಸರ್ವರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251119082237/https://www.webcitation.org/5mq1DzaMY?url=http%3A%2F%2Fwww.linux-watch.com%2Fnews%2FNS5369154346.html |date=2025-11-19 }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{main|History of operating systems}} === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ === ಮೊದಲಿನ ಗಣಕಗಳು ಕೇವಲ [[ನೇರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ನೇರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ]]ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. 1960ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕಾಲ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ" ಅಥವಾ "ನಿರ್ವಾಹಕ" ಅಥವಾ "ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಆದೇಶ ತಂಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ|ಆದೇಶ ತಂಡ ನಿರ್ವಹಣಾ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಗಣಕ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಕೋ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ [[UNIVAC]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರವೆಂದರೆ [[ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಡಾಟಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್|ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ಡಾಟಾ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌]]ನಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸಾಧನಗಳು. [[ಮುಖ್ಯ ಫ್ರೇಮ್‌ಗಳು|ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು, ನಂತರ, ಮೂಲ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಣಕ|ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಣಕ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಒಮ್ಮೆಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸಾಧಾರಣ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಯೋಜಕ ಸಾಕಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಸಹಾ ತನ್ನನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಗಣಕದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಹುಕಾರ್ಯಕ (ಸಮಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾದರಿ)ಗಳು ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾದವು.1970ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಾಕಷ್ಟು [[ಚಿಕ್ಕಗಣಕಗಳು|ಮಿನಿಗಣಕ]]ಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು(ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಏಕಕಾಲೀನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಮುನ್ನೆಲೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಈಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌|DEC]],[[PDP-11]]ಗಳಿಗೆ [[RT-11]], ಮತ್ತು [[ಡಾಟಾ ಜನರಲ್|ಡಾಟಾ ಜನರಲ್‌]] ಗಣಕಗಳಿಗೆ [[RDOS]] ಇದ್ದ ಹಾಗೆ), ಆದರೂ ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ ಹೊರಬಂದ ಅನೇಕ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಣಕ|ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಣಕ]]ಗಳು ಕೇವಲ [[BASIC]]ನ್ನು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊರಬಂದವು, ಡಿಸ್ಕ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ ಮಾತ್ರವೇ ಸೇರಿಸುವ ಹಾಗೆ ಹಳೆಯ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[TRSDOS]] ಅಥವಾ [[NewDOS]] ಅಥವಾ [[CP/M]]) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವು. ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಂಪೆನಿಗಳ ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾಂತ್ರಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶವಿಲ್ಲದೆಯೇ (ಕಂಪೈಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು), ಓರ್ವ ಯಂತ್ರಾಂಶ ತಯಾರಕ ತನ್ನ ಗಣಕವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೊರಬಿಡಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು ; ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರು ಯಂತ್ರಾಂಶ ವಿತರಕರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೇ ಇದ್ದುದು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್|ಡಿಜಿಟಲ್ ರೀಸರ್ಚ್]] [[CP/M]] ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಣಕಗಳಿಗೆ, ಮತ್ತು Unix ‌ಬೃಹತ್‌ ಗಣಕಗಳಿಗೆ - ಗಣಕ ಉದ್ಯಮವನ್ನೇ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು; ನವನವೀನ ಯೋಜನೆಗಳಿರುವ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಮಾನಕಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಳಕೆದಾರರು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಿತ್ತು. 1969-70ರಲ್ಲಿ [[UNIX]] ಮೊದಲಿಗೆ [[PDP-7]]ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನಂತರ [[PDP-11]]ಗೂ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಿತು. ಕೂಡಲೇ ಇದು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಬಹು ಕಾರ್ಯಕಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿವಿಧ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ನಡೆಸುವ, ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಮರಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸ್ಮರಣೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸುಧಾರಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಒಡನೆಯೇ UNIX ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂಗಳು ಮತ್ತು ಮಿನಿಗಣಕಗಳೆರಡರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. Unix ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು Multics, [[ಡಾಟಾ ಜನರಲ್|ಡಾಟಾ ಜನರಲ್‌]]ನ AOS-VS ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು [[IBM]] ತನ್ನ [[PC DOS]]ನ 2.0ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದಂತಹಾ ಉಪಡೈರೆಕ್ಟರಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[Microsoft]] [[ಸಿಯಾಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್‌|ಸಿಯಾಟಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್‌‌]]ನಿಂದ [[86-DOS|QDOS]] ಎಂಬ [[CP/M]] ಸದೃಶ ಸರಳ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು [[PC DOS]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಹೊಸ [[IBM PC]]ನೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲು ಕೊಂಡಿತು. [[IBM]]ನೊಂದಿಗಿನ ಈ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು [[MS DOS]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ IBM-ಏತರ ಗಣಕಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮಾರುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇತ್ತು. Microsoft ಬೆಸ-ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರೆ, IBM ಸಮಸಂಖ್ಯೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು (2.0, 2.1, 4.0, ಇತ್ಯಾದಿ) 6ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯವರೆಗೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿತ್ತು. MS-DOS ಮತ್ತು PC-DOS ಮಧ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ MS-DOS ಜೊತೆಗೆ [[GW-BASIC]] ಲಭ್ಯವಿದ್ದುದು (ಏಕೆಂದರೆ IBM PC [[ROM]]ನಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲ BASICನ ಕಿರು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು IBMಏತರ ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು ಅಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು). MS-DOS ಮತ್ತು PC-DOSಗಳೆರಡೂ ಶೀಘ್ರವೇ ಸರಳವಾಗಿ "DOS" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು (ಈ ಪದವನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಇನ್ನಿತರ "DOSಗಳನ್ನೂ" ಸೇರಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[DR-DOS]] ಮತ್ತು [[FreeDOS]], ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಕೆಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ಆದೇಶಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು [[COMMAND.COM]] ನಡುವೆ ಗೊಂದಲ ಬೇಡ). MS-DOSನ್ನು IBMನ PCಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ, ಯಂತ್ರಾಂಶ ವಿತರಕರು ತಮ್ಮ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ IBM PCಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ IBM ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ ([[PC-XT]] ಮತ್ತು ನಂತರದ [[IBM PC-AT]] ಮಾದರಿಗಳು) ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ ತಯಾರಿಸುವುದು ಸಹಜವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಬಹಳಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯ DOS ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸಲು ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಸಹಜವಾಗಿ, ಇತರೆ ತಯಾರಕರಿಗೆ IBM ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ, ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. [[MS-DOS]]ನ ಲಭ್ಯತೆ ಗಣಕ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿತು: ಅವೆಂದರೆ ವೇಗ ಅಥವಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ನಕಲುತಡೆಗಾಗಿ "ಚೋರ ತಂತ್ರಗಳ" ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಸ್ವೀಕೃತಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರಾಲ್ಫ್‌ ಬ್ರೌನ್‌ನ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ ಲಿಸ್ಟ್|ರಾಲ್ಫ್‌ ಬ್ರೌನ್‌ನ ಇಂಟೆರಪ್ಟ್‌ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಬಯಸುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (ವೇಗ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳಾಗಿದ್ದವು). IBM PC ಸಹವರ್ತಿಗಳು 1980ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿನ UNIX-ಮಾದರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ Microsoftನ ಕ್ಸೆನಿಕ್ಸ್‌‌ ಅನ್ನು ಸಹಾ ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿದ್ದವು. Xenixನ್ನು ತನ್ನ ಏಕ ಬಳಕೆದಾರ [[MS-DOS]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಬಹು-ಬಳಕೆದಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಭರ್ಜರಿ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸಿತು. ಈ ಖಾಸಗಿ ಗಣಕಗಳ [[CPU]]ಗಳು ಕರ್ನಲ್‌ ಸ್ಮರಣೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಅಥವಾ ಉಭಯ ಕ್ರಮದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸದೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ, Xenix ಸಹಕಾರಿ ಬಹುಕಾರ್ಯಕಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮರಣೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. [[80286]]-ಆಧರಿತ [[IBM PC AT]]ಯು [[ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನ|ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮರಣೆ ಕ್ರಮ]] ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಥಮ IBM ಸಹವರ್ತಿ ಖಾಸಗಿ ಗಣಕವಾಗಿದ್ದಿತು. ಆದರೂ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು 286ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಾಗ ತಂತ್ರಾಂಶ ತೊಂದರೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಇಂಟೆಲ್‌ [[80386]]ನ ಬಿಡುಗಡೆವರೆಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 386ರಿಂದ BSD [[Unix]]ನ್ನು PCಗೆ ಹೊಂದಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[Unix-ಮಾದರಿಯ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "*ನಿಕ್ಸ್‌‌" ಎಂಬ ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯದೊಂದಿಗೆ ) [[Linux]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹೊಮ್ಮಿದವು, ಆದರೆ IBM (ಮತ್ತು, ಮೊದಲಿಗೆ Microsoft) [[PS/2]]ನ ಆರಂಭದಿಂದ [[OS/2]]ವನ್ನು ಬಳಸಿತು. Microsoft ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[Microsoft Windows]]ನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ DOSನ ಮೇಲೆ [[GUI]] ಆಗಿ, ನಂತರ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿಸಿತು. ಹಳೆಯ [[MAC OS|Mac OS]], ಮತ್ತು [[Microsoft Windows]] 1.0-3.11 ಆವೃತ್ತಿಗಳು [[ಸಹಕಾರಿ ಬಹುಕಾರ್ಯಕ]] (Windows 95, 98, ಮತ್ತು MEಗಳು 32-ಬಿಟ್‌ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಚಾಲಿಸುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಬಹುಕಾರ್ಯಕಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ, ಹಳೆಯ 16-ಬಿಟ್‌ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ಬಹುಕಾರ್ಯಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಲಿಸುತ್ತದೆ), ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮರಣೆಯ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲಿತ ಕಾರ್ಯಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಫಂಕ್ಷನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಚಾಲಿಸಿ CPU ಸಮಯವನ್ನು ಕಾರ್ಯಯೋಜನಕಾರಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲೇಬೇಕಿತ್ತು. [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಈಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌]]ನ [[VMS]]ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ತಂಡವೇ, [[Windows NT]]ಯ ಅಂತರ್ಗತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರ್ನಲ್‌ನ್ನೂ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು [[Unix ಮಾದರಿಯ|UNIX-ಮಾದರಿಯ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಕರ್ನಲ್‌ ಸ್ಮರಣೆ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಬಹು-ಕಾರ್ಯಕ, ಅವಾಸ್ತವ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಂಬಲ, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಹಳೆಯ [[AmigaOS]] ಮತ್ತು Microsoft Windowsನ [[Windows 1.0]] ನಿಂದ [[Windows Me]]ವರೆಗಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಚಾಲನಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಕೆಯಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.{{Fact|date=April 2009}} ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಗಣಕವನ್ನು ಪುನರರಾಂಭಿಸುವವರೆಗೆ ಅದು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ನಂತರ ಚಾಲನೆಯಾದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ("[[ಸೂಪರ್ ಮಿನಿಗಣಕ|ಸೂಪರ್‌ಮಿನಿ]]") ಗಣಕಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಾಗೆಯೇ, AmigaOS ಸಹಾ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಬಹುಕಾರ್ಯಕವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ "ಖಾಸಗೀ" ಗಣಕಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗದ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾದ ಗ್ರಾಹಕರ ಕಾರಣದಿಂದ ([[ಹಳೆಯ ತಂತ್ರಾಂಶ]] ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಛೇರಿ ದಾಖಲೆಗಳು) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಕಂಡಿದೆ. === ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂಗಳು === 1950ರ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. [[IBM]] [[System/360]]ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು [[ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂ ಗಣಕ|ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂ ಗಣಕಗಳ]] ಕುಟುಂಬವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇವು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಏಕೈಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[OS/360]]ಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು (ಪ್ರತಿ ಮಾದರಿಗೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ). ಒಂದಿಡೀ ಉತ್ಪಾದನಾ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಏಕೈಕ OS ಎಂಬ ನವೀನ ಕಲ್ಪನೆ System/360ಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[IBM]]ನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಮೂಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ [[IBM ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ|ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳಂತಿವೆ]]; ಅಲ್ಲದೇ [[OS/360]]ಗೆಂದು ರಚಿಸಿದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಈಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಗಣಕಗಳಲ್ಲೂ ಚಾಲನೆಯಾಗಬಲ್ಲವು. 70ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, OS/360ಯ ಸಂಬಂಧಿ [[MVS]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಡಿಸ್ಕ್‌ ನಿವಾಸಿ ದತ್ತಕ್ಕೆ [[ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಪ್ರವೇಶ ಸ್ಮರಣೆ|RAM]]ನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕ [[ಕ್ಯಾಷ್|ತೀವ್ರವೇಗದ ಸ್ಮರಣೆ]]ಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ {{Fact|date=April 2008}} ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿತು. [[OS/360]]ಯು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅವನ್ನು ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೊರಗೆ ಗಮನಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[OS/360]]ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸ್ಥಳ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬಂಧಕ, ದತ್ತಾಂಶ ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಅದು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾದ [[CP-67]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಅವಾಸ್ತವ ಯಂತ್ರ|ಅವಾಸ್ತವ ಗಣಕ]]ಗಳೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನೇ ಹೊರತಂದಿತು. [[ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಡಾಟಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್|ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ಡಾಟಾ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌‌]] ಕಂಪೆನಿಯು, ತಂಡ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆಂದು [[SCOPE (ತಂತ್ರಾಂಶ)|SCOPE]] ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ [[CDC KRONOS|KRONOS]] ಮತ್ತು ನಂತರದ [[NOS (ತಂತ್ರಾಂಶ)|NOS]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇವು ತಂಡ ಮತ್ತು ಸಮಯಹೊಂದಿಕೆ ಎರಡೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದವು. ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಸಮಯಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಹಾಗೆ, ಇದರ ಅಂತರ್ವರ್ತನವೂ Dartmouth ‌ BASIC ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿತ್ತು, ಸಮಯಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಪ್ರವರ್ತಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು. 1970ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ಡಾಟಾ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು [[PLATO]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವು. ಇದು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಫಲಕದ ದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರದ ಸಮಯ ಹಂಚಿಕೆ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ರಿಯಲ್‌ಟೈಂ ಚ್ಯಾಟ್‌ ಮತ್ತು ಬಹು-ಬಳಕೆದಾರ ಚಿತ್ರಿಕ ಆಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, Platoವು ತನ್ನ ಕಾಲದ ಗಮನಾರ್ಹ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಬರ್ರೊಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್|ಬರ್ರೋಸ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌]] 1961ರಲ್ಲಿ [[B5000]] ಎಂಬ [[ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ|MCP]] ([[MCP (ಬರ್ರೊಸ್‌ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು)|ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ]]) ಸಹಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. [[B5000]]ಯು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಭಾಷೆಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಯಂತ್ರಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಅಸೆಂಬ್ಲರ್‌‌ಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡದೇ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ [[ಸ್ಟಾಕ್ ಯಂತ್ರ|ಸ್ಟ್ಯಾಕ್‌ ಯಂತ್ರ]]ವಾಗಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ [[ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ|MCP]]ಯು [[ALGOL]]ನ ಉಪಭಾಷೆಯಾದ [[ESPOL]] ಎಂಬ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪ್ರಥಮ OS ಆಗಿತ್ತು. [[ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ|MCP]]ಯು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ [[ಅವಾಸ್ತವ ಸ್ಮರಣೆ|ವಾಸ್ತವಿಕ ಸ್ಮರಣೆ]] ಬಳಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. [[AS400]]ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[IBM]] ಬರ್ರೋಸ್‌ಗೆ AS400 ಯಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗೆ MCPಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಂಡಿಸಿತು. ಬರ್ರೋಸ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. [[ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ|MCP]]ಯು ಈಗಲೂ [[Unisys|ಯೂನಿಸಿಸ್‌]]ನ [[ClearPath/MCP|ಕ್ಲಿಯರ್‌ಪಾತ್‌/MCP]] ಶ್ರೇಣಿಯ ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. UNIVAC, ಪ್ರಥಮ ವಾಣಿಜ್ಯ ಗಣಕ ತಯಾರಕವು, EXEC ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಹೊರತಂದಿತು. ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂಗಳ ಹಾಗೆಯೇ, ಇದೂ ಸಹಾ ಆದೇಶ ತಂಡ-ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಕಾಂತೀಯ ಡ್ರಂಗಳು, ಡಿಸ್ಕ್‌‌ಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ ರೀಡರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲು ಮುದ್ರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, UNIVAC ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು Dartmouth BASIC ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಿಯಲ್‌-ಟೈಮ್‌ ಬೇಸಿಕ್‌ (RTB) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು. ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ ಮತ್ತು MITಗಳು ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ(GECOS)ವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ವರ್ತುಲಾತ್ಮಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸೌಕರ್ಯ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವು. ಹನಿವೆಲ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಗೊಂಡ ನಂತರ ಇದನ್ನು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಕಗ್ರಾಹ್ಯ/ ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಜನರಲ್‌ ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] (GCOS) ಎಂದು ಮರುನಾಮಾಂಕಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಈಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು 36-ಬಿಟ್‌ PDP-10 ದರ್ಜೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ [[TOPS-10]] ಮತ್ತು [[TOPS-20]] ಸಮಯ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಗಣಕ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. UNIXನ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಗಿಂತ ಮುನ್ನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ARPANET ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ TOPS-10 ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. 1960ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಿಂದ 1970ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ, ಸಮಾನ ಅಥವಾ ಪರಿವರ್ತಿತ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾದರಿಯ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲಿತವಾಗುವ ಹಾಗೆ ಅನೇಕ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂಚಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿ ಒಂದೇ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ಆಂತರಿಕ ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪವೆಂಬಂತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವು. ವಸ್ತುಶಃ 360/40 ನಂತರದ (360/165 ಮತ್ತು 360/168 ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಬಹುಪಾಲು 360ಗಳು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮಾಡಿದ ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪಗಳು. ಆದರೆ ಕೆಲ ಕಾಲಾ ನಂತರ ಅನ್ವಯ ಸಹವರ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಇತರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾರ್ಗಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಬೇಕಾದ ಕಾರಣ, ನಂತರವೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಮೂಲ ಗಣಕ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಯಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಸಹವರ್ತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಗಣನೀಯವಾದ ಬೆಂಬಲಿತ ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ: * [[MCP (ಬರ್ರೊಸ್‌ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು)|ಬರ್ರೋಸ್‌ನ MCP]] – [[ಬರ್ರೊಸ್‌ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು|B5000]],1961ರಿಂದ [[Unisys|ಯೂನಿಸಿಸ್‌]] ಕ್ಲಿಯರ್ ಪಾತ್‌/MCP, ಈಗಿನವರೆಗೆ. * IBM [[OS/360]] – [[IBM System/360]], 1966ರಿಂದ IBM [[z/OS]], ಈಗಿನವರೆಗೆ. * IBM [[CP-67]] – [[IBM System/360]], 1967ರಿಂದ IBM [[z/VM]], ಈಗಿನವರೆಗೆ. * UNIVAC [[EXEC 8]] – [[UNIVAC 1108]], 1964ರಿಂದ [[Unisys|ಯೂನಿಸಿಸ್‌]] ಕ್ಲಿಯರ್‌ಪಾತ್‌ IX, ಈಗಿನವರೆಗೆ. === ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಣಕಗಳು === ಪ್ರಪ್ರಥಮ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಣಕ|ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಣಕಗಳು]] ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂಗಳು ಮತ್ತು ಮಿನಿಗಳಿಗೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಗತ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ; ಲಘುಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು [[ಓದು ಮಾತ್ರ ಸ್ಮರಣೆ|ROM]]ನಿಂದ ಲೋಡ್‌ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಇವನ್ನು ''ಮಾನಿಟರ್‌'' ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಮನೀಯವಾದಂತಹಾ ಒಂದು ಡಿಸ್ಕ್‌‌-ಆಧರಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದರೆ [[CP/M]]. ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ, [[IBM PC]]ಗೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಇದನ್ನು (IBMನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು IBM DOS ಅಥವಾ [[PC-DOS|PC DOS]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಅನುಕರಿಸಿ ರೂಪಿಸಿದ [[MS-DOS]]ನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿಸಿ [[Microsoft]] ಇದರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 80ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ Apple Computers‌ Inc.(ಈಗಿನ [[Apple Inc.|Apple‌ Inc‌.]]) ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯ [[Apple II]] ಶ್ರೇಣಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಣಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ, [[Mac OS]]ಗೆ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ [[ಚಿತ್ರಕ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನ|ಚಿತ್ರಿಕ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನ]] (GUI) ಅಳವಡಿಸಿ [[Apple ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್|Apple Macintosh]] ಗಣಕವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. [[32-bit|32-ಬಿಟ್‌]] ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು [[ಪೇಜಿಂಗ್|ಪೇಜಿಂಗ್‌]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ [[Intel 80386]] [[CPU]] ಚಿಪ್‌ನ ಲಭ್ಯತೆ, ಖಾಸಗೀ ಗಣಕಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿನ [[ಚಿಕ್ಕಗಣಕಗಳು|ಮಿನಿಗಣಕಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಮುಖ ಫ್ರೇಂಗಳು|ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂ]]ಗಳಂತೆ [[ಗಣಕ ಬಹುಕಾರ್ಯಕ|ಬಹುಕಾರ್ಯಕ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಈಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌]]ಗಾಗಿ [[VMS]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ [[ಡೇವ್ ಕಟ್ಲರ್|ಡೇವ್‌ ಕಟ್ಲರ್‌]]ರನ್ನು ತನ್ನ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ Microsoft ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿತು. ಆತನನ್ನು ಈಗಿನ Microsoft ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಳಹದಿಯಾಗಿರುವ [[Windows NT]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[Apple Inc.]]ನ ಸಹಸ್ಥಾಪಕ [[ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್|ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌]], [[Unix-ಮಾದರಿಯ]] [[NEXTSTEP]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ [[NeXT]] Computers Inc‌.ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. NEXTSTEPನ್ನು ನಂತರ [[Apple Inc.]] ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು [[FreeBSD]]ಯ ಜೊತೆಗೆ ಗಣಕಸಂಕೇತಗಳೊಂದಿಗೆ Mac OS Xನ ಜೀವಾಳವಾಗಿ ಬಳಸಿತು. [[Minix]] ಎಂಬ ಹಳೆಯ PCಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತರಬೇತಿ ಸಾಧನವು, [[Unix]]ನ ಇನ್ನೊಂದು ಮರುಕಾರ್ಯರೂಪವಾಗಿ, [[Linux ಕರ್ನಲ್‌|Linux]]ನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು. [[GNU ಯೋಜನೆ|GNU Project]] ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗಣಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ [[ಲಿನಸ್ ಟೊರ್‌ವಾಲ್ಡ್ಸ್|ಲಿನಸ್‌ ಟೋರ್‌ವಾಲ್ಸ್ಸ್‌]] ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಇತರ ಉತ್ಸಾಹಿ ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು. [[BSD (ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)|BSD]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದ Berkeley Software Distributionವು UNIX ಜನ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು 1970ರ ದಶಕದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಬರ್ಕಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ಮಿನಿಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತೆ [[ಪರಿವರ್ತಿತ|ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ]] ಕಾರಣ, ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು PCಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ವಿತರಣೆಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[FreeBSD]], [[NetBSD]] ಮತ್ತು [[OpenBSD]]ಗಳೆಂಬ ಅವತರಣಿಕೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಭಿಮಾನಿ ವರ್ಗ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಚಲಾವಣೆ === {{main|Process (computing)}} ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅನ್ವಯಗಳು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರ್ವರ್ತನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಯಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗೆ "ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ" ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅನ್ವಯಗಳ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡುವಂತಹಾ ಸೇವೆಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಒಂದರ ಚಾಲನೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊಸದೊಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದರಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ರಚಿಸಬೇಕಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಂದು ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ನಂತರ ( ಬಹು-ಕಾರ್ಯಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ) ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ನಂತರ ಬಳಕೆದಾರ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಇತರೆ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. === ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ಗಳು === {{main|interrupt}} ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅದರ ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬದಲಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಲು ವಿವಿಧ ಆದಾನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ನಡೆಯಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆಂದು "ಕಟ್ಟೆಚ್ಚರದಿಂದ ಗಮನಿಸುವುದು"(ಪಾಲಿಂಗ್‌) CPU ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಪಬಳಕೆಯೇ ಸರಿ. [[ಇಂಟರ್‌ಪ್ಟ್|ಇಂಟರಪ್ಟ್‌]]-ಆಧರಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು CPUಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗಣಕವು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನಿಗದಿತ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ತೀರಾ ಸರಳವಾದ ಗಣಕಗಳು ಸಹಾ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ನಿಗದಿತ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಗಣಕದ ಯಂತ್ರಾಂಶವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ, ಅದರ ಪ್ರಸಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಣಕ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಚಾಲಿಸುತ್ತದೆ ; ಇದು ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಬಂದಾಗ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಇಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]]ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗಣಕದ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಅಥವಾ ಚಾಲಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಿಂದ ಸಹಾ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ಗಳು ಬರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಯಂತ್ರಾಂಶ ಸಾಧನವು ಒಂದು ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದಾಗ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರ್ನಲ್‌ ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊಡುವುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಚಾಲಿಸುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಕೇತದ ಎಷ್ಟು ಭಾಗ ಚಾಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ನ ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಗಿಂತ ಬೆಂಕಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ). ಯಂತ್ರಾಂಶ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣವನ್ನು ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರ್ನಲ್‌ನ ಭಾಗ, ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಇಲ್ಲವೇ ಎರಡೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ನಂತರ ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಸಹಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ ಒಂದನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು. ಯಾವುದೇ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಲಿಚ್ಚಿಸಿದರೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರ್ನಲ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದು ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಬಳಕೆಯ ನಂತರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕರ್ನಲ್‌ಗೆ ಮರಳುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕರ್ನಲ್‌ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರೆ (ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಬಯಸಿದರೆ) ನಿದರ್ಶನೆಗಾಗಿ ಸ್ಮರಣೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ, ಕರ್ನಲ್‌ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. === ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವಿಧಾನ === {{main|Protected mode}} {{main|Supervisor mode}} ಆಧುನಿಕ CPUಗಳು ಉಭಯ ವಿಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ [[CPU]]ಗಳು ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ: [[ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮ|ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನ]] ಮತ್ತು [[ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ವಿಧಾನ]], ಇದು ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ CPU ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]] ನಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನವು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[80286]] (Intelನ x86 16-ಬಿಟ್‌ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರಕ) CPU ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದಲ್ಲವಾದರೂ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಹೋಲುತ್ತವೆ. [[CPU]]ಗಳು [[80386]]ರ [[ಅವಾಸ್ತವ 8086 ವಿಧಾನ]] (Intelನ x86 32-ಬಿಟ್‌ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಅಥವಾ i386)ನಂತಹ, 80286ರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೋಲುವ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲಕ ಚಾಲಿತವಾಗುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲಂತಹಾ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಚಾಲಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನಿಂದ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿ, ಯಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಮತ್ತು ಅವಾಸ್ತವ ಸ್ಮರಣೆ ಸ್ಥಳ ನಿರ್ದೇಶನ. ಸೂಪರ್‌ಗಣಕ‌ಗಳು, ಮಿನಿಗಣಕಗಳು, ಮತ್ತು ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಾ ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ವಿಧಾನಗಳಿದ್ದವು. UNIX-ಮಾದರಿ ಬಹು-ಬಳಕೆದಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಇವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದ್ದವು. ಗಣಕವು ಮೊದಲಿಗೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಗಣಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕೆಲ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು, [[BIOS]], [[ಬೂಟ್‌ಲೋಡರ್|ಬೂಟ್‌ಲೋಡರ್‌]] ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ಏಕೆಂದರೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಆವರಣವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದಾಗ, ಅದು CPUವನ್ನು [[ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮ|ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. [[ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮ|ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು CPUನ ಪರಿಮಿತ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಲ್ಲವು. ಓರ್ವ ಬಳಕೆದಾರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ [[ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮ|ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನ]]ದಿಂದ ಕೇವಲ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ ಮಾತ್ರವೇ ಹೊರನಡೆಯಬಹುದು, ಇದು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]] ಗೆ ಮರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. "ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ"ವನ್ನು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ CPU ರೆಜಿಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದಂತಹಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಾಟು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು). === ಸ್ಮರಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆ === {{main|memory management}} ಇತರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಲ್ಟಿಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ[[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]] ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಗಣಕ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ನಡೆಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಸಮಯ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಸಹಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಹಕಾರಿ ಸ್ಮರಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]] ನ ಸ್ಮರಣೆ ನಿರ್ವಾಹಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಐಚ್ಛಿಕ ಸ್ಮರಣೆ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ತಮಗೆ ಹಂಚಿದ ಸ್ಮರಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಮರಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆ ನಂತರ ಎಲ್ಲೂ ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಬಗ್‌ಗಳಿಂದ ಅವು ತಮಗೆ ಹಂಚಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ವಿಫಲವಾದರೆ ಇತರೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಮರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾನಿಕರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು, ಅಥವಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಸ್ಮರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಸಹಕಾರಿ ಸ್ಮರಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅನುಚಿತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಪೂರ್ಣ ಗಣಕವನ್ನೇ ಹಾಳುಗೆಡವಬಲ್ಲದು. [[ಸ್ಮರಣೆ ರಕ್ಷಣೆ|ಸ್ಮರಣೆ ಸುರಕ್ಷತೆ]]ಯ ಸಹಾಯದಿಂದ [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]] ಗಣಕದ ಸ್ಮರಣೆಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಮರಣೆ ವಿಭಜನೆ]] ಮತ್ತು [[ಪೇಜಿಂಗ್|ಪೇಜಿಂಗ್‌]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಮರಣೆ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಕೆಲ ಹಂತದ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಬೆಂಬಲ ಬೇಕಿರುತ್ತದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[80286]] MMU) ಆದರೆ ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿರಲೇಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಪೇಜಿಂಗ್‌ ಎರಡರಲ್ಲೂ, ಕೆಲವು [[ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮ|ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನ]] ರೆಜಿಸ್ಟರ್‌ಗಳು CPUಗೆ ಸ್ಮರಣೆಯ ಯಾವ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಚಾಲಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿತರ ವಿಳಾಸಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಅದು ಪ್ರಚೋದನೆ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ ಒಂದನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ CPU, [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]]ನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಮ|ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವಿಧಾನ]]ಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಹೋಗುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ವಿಭಜನಾ ಉಲ್ಲಂಘನೆ|ವಿಭಜನೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನ]] ಅಥವಾ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ Seg-V ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವತ್ತಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ದೋಷದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ನೀಡುವುದು. Windows 3.1-Me ಕೆಲ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಮರಣೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಇದರಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. Windows 9x ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ MS-DOS ಅನ್ವಯಗಳು [[ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ವಿಧಾನ|ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಚಾಲಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಣಕದ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. [[ಸಾಮಾನ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ದೋಷ|ಸಾಧಾರಣ ಸುರಕ್ಷತಾ ತೊಂದರೆ]]ಯು ವಿಭಜನಾತ್ಮಕ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗಣಕವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ Linux ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, ಹಾರ್ಡ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌ನ ಭಾಗವನ್ನು ಅವಾಸ್ತವ ಸ್ಮರಣೆಗೆಂದು ಕಾದಿರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗವನ್ನು [[ಸ್ವಾಪ್ ಸ್ಥಳ|ಸ್ವಾಪ್‌ ಸ್ಥಳ]]ವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. Windows ಗಣಕಗಳು [[ಸ್ವಾಪ್ ಕಡತ|ಸ್ವಾಪ್‌ ಕಡತ]]ವನ್ನು [[ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ವಿಭಜನೆ|ವಿಭಾಗಗಳ]] ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ==== ಅವಾಸ್ತವ ಸ್ಮರಣೆ ==== ಅವಾಸ್ತವ ಸ್ಮರಣೆ ಸ್ಥಳನಿರ್ದೇಶನದ ಬಳಕೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪೇಜಿಂಗ್‌ ಅಥವಾ ವಿಭಜನೆ )ಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಎಷ್ಟು ಸ್ಮರಣೆ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕರ್ನಲ್‌ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅದೇ ಸ್ಮರಣೆ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ತನಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗದ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಲ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ತನ್ನ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಸ್ಮರಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಮರಣೆ ಬಳಸಿದರೆ ಹೇಗೆ ಕರ್ನಲ್‌ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಿತ್ತೋ ಅದೇ ರೀತಿ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. (ಸ್ಮರಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ.) UNIXನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ ಅನ್ನು [[ಪುಟ ದೋಷ|ಪೇಜ್‌ ಫಾಲ್ಟ್‌]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಲ್‌ ಪೇಜ್‌ ಫಾಲ್ಟ್‌ನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಅವಾಸ್ತವ ಸ್ಮರಣೆ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು ಅದು ಕೋರಿಕೊಂಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಿಗದಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಉಳಿಸಬಹುದಾ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಮರಣೆಯು ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆಯಾ ಎಂಬ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕರ್ನಲ್‌ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಬಳಸಲಾದ ಅನ್ವಯ ಸ್ಮರಣೆಯ ದತ್ತವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬೇರೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಗದಿತ ಸ್ಮರಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನೇ ಅನೇಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಆ ಸ್ಮರಣೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದನ್ನು ಬೇಕಾದಾಗ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು [[ಪೇಜಿಂಗ್|ಸ್ವಾಪಿಂಗ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. {{see|Page fault}} === ಬಹುಕಾರ್ಯಕ === {{main|Computer multitasking}} {{main|Process management (computing)}} ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗಣಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಚಾಲಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಿಸುವಂತೆ ಒಂದೇ ಗಣಕದಲ್ಲಿ ಚಾಲಿಸುವುದನ್ನು [[ಗಣಕ ಬಹುಕಾರ್ಯಕ|ಬಹುಕಾರ್ಯಕ]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಗಣಕಗಳು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಮಯ ಹಂಚಿಕೆ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಸಹಾ ಚಾಲನೆಯಾಗಲು ಗಣಕದ ಸಮಯದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]], [[ವೇಳೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು (ಗಣಕ)|ಕಾರ್ಯಯೋಜನಕಾರ]] ಎಂಬ ಕಿರು ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಪ್ರತಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಯಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಯಾವ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವು ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]] ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಅದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗೆ, [[ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವ ಘಟಕ|CPU]] ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಕಾಲಾನಂತರ ನಿಗದಿತ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಣವು [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]]ಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ CPUನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಲ್‌ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಗಳ ನಡುವಿನ ಈ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಸ್ತಾಂತರವನ್ನು [[ವಿಷಯ ಬದಲಾವಣೆ|ಕಾಂಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಸ್ವಿಚ್‌]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ ಸಮಯ ಹಂಚಿಕೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಹಂಚಿಕೆ ವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು [[ಸಹಕಾರಿ ಬಹುಕಾರ್ಯಕ]] ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]]ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಚಾಲಿತವಾದ ನಂತರ [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]] ಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬಹುದು. ಇದರರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ಹಾನಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಇತರೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳ CPU ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, [[ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಲೂಪ್|ಅನಿಶ್ಚಿತ ಲೂಪ್‌]]ಗೆ ಇದು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಇಡೀ ಗಣಕವನ್ನೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. [[ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಬಹುಕಾರ್ಯಕ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೇನೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ CPUನ ಸಮಯ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಯಾವುದೇ ತಡೆಯಿಲ್ಲದೇ ಕೇವಲ ನಿಯಮಿತ CPU ಸಮಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರ್ನಲ್‌ಗಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸಮಯದ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. [[ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮ|ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನ]] ಕಾಲಮಾಪಕವನ್ನು ಕರ್ನಲ್‌ ಹೊಂದಿಸಿದ್ದು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದ ನಂತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಪ್ರಚೋದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. (ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉಭಯ ವಿಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಮೇಲೆ ನೋಡಿ.) ಅನೇಕ ಏಕ-ಬಳಕೆದಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಬಹುಕಾರ್ಯಕವು ಸರ್ವಥಾ ಸೂಕ್ತವಾದುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಗೃಹ ಗಣಕಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಚಾಲಿಸುತ್ತವೆ. [[Windows NT]]ಯು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಬಹುಕಾರ್ಯಕವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದ [[Microsoft Windows]]ನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಗೃಹ ಬಳಕೆದಾರರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ [[Windows XP]](ಏಕೆಂದರೆ [[Windows NT]]ಯು ಕೇವಲ ವೃತ್ತಿಪರರ ಬಳಕೆಗಾಗಿತ್ತು.)ಯ ತನಕ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. {{see|Context switch}} {{see|Preemptive multitasking}} {{see|Cooperative multitasking}} ==== ಕರ್ನಲ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧನೆ ==== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕರ್ನಲ್‌ ರನ್‌ಟೈಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕಾಲಕ್ಷೇಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 100ms ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲಕ್ಷೇಪಗಳು ಏಕಸ್ತರ ಕರ್ನಲ್‌ ಇರುವ ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲಕ್ಷೇಪಗಳು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಗಣಕಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಮಯ-ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಂವಹನ<ref>{{Cite web |url=http://inf3-www.informatik.unibw-muenchen.de/research/linux/milan/paper_milan.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-08-19 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325221852/http://inf3-www.informatik.unibw-muenchen.de/research/linux/milan/paper_milan.pdf |url-status=dead }}</ref> ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅನ್ವಯ ಪ್ರತಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಲ್‌ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಆಂತರಿಕ ರನ್‌ಟೈಂಗಳ ಮೇಲೆ ಸಹಾ ಹೊಂದಬಹುದಾಗಿದೆ. [[Windows Vista]]ದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿರುವ [[Windows ಪ್ರದರ್ಶನ ಡ್ರೈವರ್ ಮಾದರಿ|Microsoft‌ ಪ್ರದರ್ಶನ ಡ್ರೈವರ್‌ ವಿಧಾನ]]ವು (WDDM) ಇದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ Linuxನ 2.6ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕೀಯ ಕರ್ನಲ್‌ ವಿಧಾನವು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕೆಲ ಕರ್ನಲ್‌ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಬಹು-ಕಾರ್ಯಕದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. Windowsಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ [[Windows Vista]]ಗೆ ಮುನ್ನಾ ಹಾಗೂ [[Linux ಕರ್ನಲ್‌|Linux]]ನಲ್ಲಿ 2.6ನೇ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಮುನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಸಹಕಾರಿ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿತ್ತು, ಎಂದರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಡ್ರೈವರ್‌ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಲೂಪ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಅದು ಗಣಕವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. === ಡಿಸ್ಕ್ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === {{main|Virtual file system}} ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿರುವ ದತ್ತಾಂಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವು ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ವೇಗದ ಪ್ರವೇಶ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲು, ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಡ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು|ಡ್ರೈವ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ]] ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಬದಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ [[ಗಣಕ ಕಡತಗಳು|ಕಡತ‌ಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಡಿಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಣಕ‌ಗಳು ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಡತ‌ಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಾನವನ್ನು [[ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]], ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಅಟ್ರೀಬ್ಯುಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕಡತಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು. ಇದು [[ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ವೃಕ್ಷ|ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ]] ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಅಥವಾ ಫೋಲ್ಡರ್‌ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಹ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಏಕ ಪ್ರಕಾರದ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ತರಹದ ಕಡತ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಿಂದಿನ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವೇಗ, ಮತ್ತು ಕಡತ ಹೆಸರುಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಳಸುವ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತಿ ಇತ್ತು. ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿತಿಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಜಟಿಲವಾಗಿರುವುದು. ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, [[Linux ಕರ್ನಲ್‌|Linux]]ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಮಿತವಾದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಸರಳವಾದ ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುವಾಗ [[ಅವಾಸ್ತವ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಅಥವಾ VFS ನಂತೆ ತಿಳಿದಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ವಿಶಾಲ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು [[Unix|UNIX]]ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಅನ್ವಯಿಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅಂತರ್ವರ್ತನ|ಅನ್ವಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅಂತರ್ವರ್ತನ]] (API)ನ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು [[ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಅವರು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಲು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ‌ಗಳಿಗೆ ಇದು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿಸುವುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್|ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅನಂತ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿಧದೊಂದಿಗೆ ಅನಿಯಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಧನಗಳ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು VFSವು ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದು. [[ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌|ಹಾರ್ಡ್‌ಡ್ರೈವ್‌]]ನಂತಹ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾದ [[ದತ್ತ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧನ|ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧನ]]ಕ್ಕೆ [[ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್]] ಮೂಲಕವೇ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಸಿಗುವುದು. ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಡಿಸ್ಕ್ ಡ್ರೈವ್‌‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಭಾಷೆಗೆ ಡ್ರೈವ್‌ನ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಬಹುದು. UNIX ನಲ್ಲಿ ಇದು [[ಬ್ಲಾಕ್ ಸಾಧನಗಳು|ಬ್ಲಾಕ್ ಸಾಧನಗಳ]] ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದಾಗ, ಕರ್ನಲ್ ಕಚ್ಚಾ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಡ್ರೈವರ್‌ ಎಲ್ಲಾ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಆದೇಶಗಳ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗುಂಪಿಗೆ ಪ್ರತಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತ. ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ‌ಗಳು ನಂತರ ವರ್ಗ ಶ್ರೇಣಿಯ ರಚನೆಯೊಳಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ‌ಗಳು ನಂತರ ಕಡತ ಹೆಸರುಗಳು, ಮತ್ತು ಡೈರೆಕ್ಟರಿಗಳು/ಫೋಲ್ಡರ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದು. ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಕಡತ‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಅಳಿಸುವುದು, ತೆರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ, ಗಾತ್ರ, ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳ, ಮತ್ತು ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಾಡು ದಿನಾಂಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುತ್ತದೆ. ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎಲ್ಲಾ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದನ್ನು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡತಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಿದ ಅಕ್ಷರಗಳು, [[ವಿಷಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ|ಅಕ್ಷರ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ]], ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ [[ಕಡತ ಅಟ್ರಿಬ್ಯುಟ್‌]]ಗಳೆಂಬ ಅನೇಕ ವಿವರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಅಂತರ್ವರ್ತನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪ್ರತಿ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಕಂಡ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಜಟಿಲಕಾರ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು (ಮತ್ತು ಸಹಜವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು) ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Windowsನಲ್ಲಿ [[NTFS]] ಮತ್ತು Linuxನಲ್ಲಿ [[ext3]] ಹಾಗೂ [[ReiserFS]]. ಆದರೂ, ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಡ್ರೈವರ್‌‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿದ ಕಡತ‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[NTFS-3g]] ಮೂಲಕ Linuxನಲ್ಲಿ NTFS ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು [http://www.fs-driver.org FS-ಡ್ರೈವರ್] ಮತ್ತು [http://p-nand-q.com/download/rfstool.html rfstool]{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಮೂಲಕ Windowsನಲ್ಲಿ ReiserFS ಮತ್ತು ext2/3 ಲಭ್ಯವಿವೆ). === ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು === {{main|Device driver}} [[ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು|ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್]] ಎಂದರೆ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರದ ಗಣಕ ತಂತ್ರಾಂಶ. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಇದು ಒಂದೆಡೆ ಸಾಧನದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂವಹನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗಣಕ ಬಸ್ ಅಥವಾ ಸಂವಹನ ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಮೂಲಕ, ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಧನದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಅನ್ವಯಿಕ‌ಗಳಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಂತರ್ವರ್ತನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಧಾರಿತ ಗಣಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಆಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರ್ನಲ್ ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಅನ್ವಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ ಅಥವಾ ಗಣಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಯಂತ್ರಾಂಶ ಸಾಧನದೊಂದಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಗತ್ಯ ಅಸಮಕಾಲಿಕ ಸಮಯ-ಆಧಾರಿತ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಅಂತರ್ವರ್ತನದ ಅವಶ್ಯಕ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌‌ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ಮುಖ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಗುರಿ ಎಂದರೆ [[ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ]]. ಯಂತ್ರಾಂಶ‌ದ ಪ್ರತಿ ಮಾದರಿಯು (ಆದೇ ವರ್ಗದ ಸಾಧನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ) ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಭರವಸೆಯ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಹೊಸದಾದ ಮಾದರಿಗಳೂ ಸಹ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಗಣಕ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಸಾಧನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಹೇಗೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಈಗಲೂ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗದು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಆದೇಶ ನೀಡಲು OSಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌ನ ಕಾರ್ಯವು ನಂತರ ಸಾಧನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಈ OSನ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯ ಕರೆಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸಾಧನ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಹೊಸದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹೊಸ ಸಾಧನವು ಸರಿಯಾದ ಡ್ರೈವರ್ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಈ ಹೊಸ ಡ್ರೈವರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಾಧನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. === ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ === {{main|Computer network}} ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅವುಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿವಿಧ ಜಾಲ‌ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳು, ಯಂತ್ರಾಂಶ‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಾನವಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗಣಕಗಳು [[ಅಸನ್ನಿಹಿತ ನಿರ್ವಹಣ ಕರೆ|ಗಣಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು]], ಕಡತ‌ಗಳು, ಮುದ್ರಕಗಳು, ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳಂತಹ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹಂಚುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಂತಿ ಅಥವಾ ತಂತಿರಹಿತ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಗಣಕ ಜಾಲ|ಜಾಲ‌]]ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. ಜಾಲಗಳು ತಮ್ಮ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಗಣಕದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪರ್ಕಿತವಾಗಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಅಸನ್ನಿಹಿತ ಗಣಕದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಭಾಗವೇ ಆಗಿರುವಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಸರಳ ಸಂವಹನದಿಂದ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ಗಣಕದ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿ ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹ ಬಳಸುವವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[SSH]]ನಂತೆ ಜಾಲ‌ದಲ್ಲಿರುವ ಗಣಕವೊಂದರ ಆದೇಶ ಸಾಲು ಅಂತರ್ವರ್ತನಕ್ಕೆ ಬಳಕೆದಾರರ ನೇರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವಂತೆ ಕೆಲವು ಜಾಲ ಸೇವೆಗಳು ಗಣಕದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಜಾಲದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಗಣಕದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂವೊಂದು ಸರ್ವರ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಇನ್ನೊಂದು ಗಣಕವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ/ಸರ್ವರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. [[UNIX]] ಅಥವಾ [[Linux ಕರ್ನಲ್‌|Linux]]ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಇತರ ಜಾಲ ಗಣಕಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ (ಅಥವಾ ಹೋಸ್ಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತವೆ). ಈ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ವರ್‌ನ ಜಾಲ ವಿಳಾಸದ ಆಚೆಯ, ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಅಂಕೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರವೇಶ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಪೋರ್ಟ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಆಯಾ ಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಬಂದ ವಿನಂತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿರುವ ಗರಿಷ್ಠ ಒಂದು ಚಾಲಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಡೆಮನ್‌ ಎಂದರೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ, ಬಳಕೆದಾರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರ್ನಲ್‌ಗೆ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕ್ರಯದಾರ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಥವಾ ತೆರೆದ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್‌ಗಳಂತೆ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[IBM]] ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ [[ಗಣಕ ಜಾಲ ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪ|SNA]], [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಈಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌|ಡಿಜಿಟಲ್ ಈಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌]]ನ ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ [[DECnet]], ಮತ್ತು Windowsನಲ್ಲಿ Microsoft-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ ([[ಸರ್ವರ್ ಸಂದೇಶ ಬ್ಲಾಕ್|SMB]]). ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಡತ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ [[ಜಾಲ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್)|NFS]] ಲಭ್ಯವಿರುವಂತೆ ಸಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದು. ಅಸನ್ನಿಹಿತ ಗಣಕದ ಧ್ವನಿ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ [[ESound]] ಅಥವಾ esdನಂತಹ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಭದ್ರತೆ === {{main|Computer security}} ಹಲವಾರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಣಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅನೇಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕರ್ನಲ್‌‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಜಾಲ‌ಗಳಂತಹ ಬಾಹ್ಯ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವುದು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಯಾವ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಇತರ ಯಾವುದನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಬಾರದು ಎನ್ನುವುದರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕೆಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು "ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿದ" ಮತ್ತು "ಸೌಲಭ್ಯ-ಹೊಂದಿರದ" ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಹೆಸರಿನಂತಹ ವಿನಂತಿದಾರರ ''ಗುರುತ'' ನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವಂತಹಾ ಏರ್ಪಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗುರುತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ''ದೃಢೀಕರಣದ'' ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಕೆದಾರರ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರ ಹೆಸರು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂಕೇತ ಪದವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.ಬದಲಿಗೆ ಕಾಂತೀಯ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಯೋಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದತ್ತಾಂಶದಂತಹ ಇತರ ದೃಢೀಕರಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಯಾವುದೇ ದೃಢೀಕರಣವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ (ಜಾಲ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ್ಯಂತ ಕಡತ‌ಗಳನ್ನು ಓದಿದಂತೆ). ವಿನಂತಿದಾರರ '''ಗುರುತು''' ವಿಷಯವು ಸಹ ''ದೃಢೀಕರಣ'' ದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ; ನಿರ್ದಿಷ್ಠ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಆದ ನಂತರ ವಿನಂತಿದಾರರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿನಂತಿದಾರರ ಬಳಕೆದಾರ ಖಾತೆ ಅಥವಾ ವಿನಂತಿದಾರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕಾನ್ಫಿಗರ್ ಮಾಡಿದ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿರಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾದ ಅನುಮತಿ/ತಿರಸ್ಕರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆಡಿಟಿಂಗ್‌ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುವುದು. ಇವುಗಳು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆವ ವಿನಂತಿಗಳ ಜಾಡನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವವು("ಈ ಕಡತವನ್ನು ಯಾರು ಓದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?" ಎಂಬಂತೆ). ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ ಅಥವಾ ಈಗಾಗಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನಿಂದ ಭದ್ರತೆಯು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರ್ನಲ್‌ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಾನಿಕಾರಕ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕಗಳಲ್ಲಿ, ಲಾಗಿನ್‌ನಂತಹ ಗಣಕಕ್ಕೆ ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ವಿನಂತಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಬಾಹ್ಯ ಭದ್ರತೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದು. ಬಾಹ್ಯ ವಿನಂತಿಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರ್ನಲ್‌‌ನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅನ್ವಯಗಳಿಗೆ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ನೇರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವುದು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಭದ್ರತೆಯು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತೀ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಗಣಕವು ಹೊಂದಿರುವುದು. ಭದ್ರತೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೂಲ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮಾನಕವಾಗಿ ''[[ನಂಬಲರ್ಹ ಗಣಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರೀಕ್ಷಣಾ ವರ್ಗ|ನಂಬಲರ್ಹ ಗಣಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡ]]'' (TCSEC)ನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ [[United Statesನ ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರ]]ದ [[United Statesನ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ|ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]](DoD) ರಚಿಸಿದೆ. TCSECಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಣಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ, ಅಥವಾ [[ವರ್ಗೀಕೃತ ಮಾಹಿಕಿ|ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ]]ಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ TCSECಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರಚನೆಗಾರರಿಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಕಡತ ಹಂಚಿಕೆ, ಮುದ್ರಣ ಸೇವೆಗಳು, ಇಮೇಲ್, ಜಾಲತಾಣಗಳು, ಮತ್ತು [[ಕಡತ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್|ಕಡತ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್‌]] ಗಳಂತಹವನ್ನು (FTP) ಜಾಲ ಸೇವೆಗಳು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭದ್ರತೆಯ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ [[Firewall (ಜಾಲ)|ಫೈರ್‌ವಾಲ್‌]] ಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಸಾಧನಗಳು ಅಥವಾ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ/ತಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ/ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಾಂಶ ಫೈರ್‌ವಾಲ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಸಶಕ್ತವಾಗಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶ ಫೈರ್‌ವಾಲ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೇವೆಗಳು ಅಥವಾ ಅನ್ವಯಗಳಿಗೆ ಒಳಬರುವ ಇಲ್ಲವೇ ಹೊರಹೋಗುವ ಜಾಲ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲು ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ತಂತ್ರಾಂಶ ಫೈರ್‌ವಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾನ್ಫಿಗರ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ, Telnet ಅಥವಾ FTPನಂತಹ ಹಾಗೂ ಭದ್ರತೆ ಭಂಗದಿಂದ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದ ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೂ, ಆ ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಫೈರ್‌ವಾಲ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಭದ್ರತೆ ಭಂಗದ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ. [[ಪೊಪೆಕ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಅವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು|ಪೊಪೆಕ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ ವರ್ಚುವಲೈಜೇಶನ್ ಅಗತ್ಯತೆ]]ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಏಕೈಕ [[ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್ (ಗಣಕ ಭದ್ರತೆ)|ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್]] ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವೆಂದರೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಳಕೆದಾರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೋಡ್‌ನಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸದೇ, ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ [[ಸ್ಪರ್ಧಿ|ಅನುಕರಿಸುವುದು]] ಇಲ್ಲವೇ [[ಪಿ-ಕೋಡ್ ಯಂತ್ರ|ಪಿ-ಕೋಡ್]] ಆಧಾರಿತ Javaದಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು. ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಹು-ಬಳಕೆದಾರ ಗಣಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಗಣಕದ ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಇತರ ಬಳಕೆದಾರರು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ಅಥವಾ ಓದಲಾಗದ ಖಾಸಗಿ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಆಡಿಟಿಂಗ್‌ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸಿದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂವೊಂದು ಆಡಿಟಿಂಗ್‌ನ್ನು ಸಹಾ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ==== ಉದಾಹರಣೆ: Microsoft Windows ==== [[Windows 9x]] ಸರಣಿಗಳು ಬಹು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ [[ಕನಿಷ್ಠ ಸೌಲಭ್ಯದ ತತ್ವ|ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಸೌಲಭ್ಯದ]] ಕಲ್ಪನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸಹಗಾಮಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅವುಗಳು ನೈಜ [[ಬಹು-ಬಳಕೆದಾರ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವು ಭಾಗಶಃ [[ಸ್ಮರಣೆ ರಕ್ಷಣೆ|ಸ್ಮರಣೆ ಸುರಕ್ಷತೆ]] ಮಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಂತೆಯೇ ಅವು ಭದ್ರತೆಯ ಕೊರತೆಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[Windows NT]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸರಣಿಯು ನೈಜ ಬಹು-ಬಳಕೆದಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಮಗ್ರ ಸ್ಮರಣೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, [[Windows Vista]]ಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸೆಟಪ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗುವ ಮೊದಲ ಬಳಕೆದಾರ ಖಾತೆಯು ನಿರ್ವಾಹಕರ ಖಾತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಹೊಸ ಖಾತೆಗಳೂ ಸಹಾ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[Superuser#Windows N|ನಿರ್ವಾಹಕರ]] ಖಾತೆಯಾಗಿಯೇ ರಚಿಸಲಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ನೈಜ ಬಹು-ಬಳಕೆದಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಕೂಲಗಳು ಅನುಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು. [[Windows XP]] ಮಿತವಾದ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅಸಂಖ್ಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳುವುದರಿಂದ, ಗೃಹ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಬಹುಮಂದಿ ಭಾಗಶಃ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಖಾತೆ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೃಹ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿರ್ವಾಹಕರಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು <ref>[24] ^ Microsoft TechNet ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಹಂತಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. [http://technet.microsoft.com/en-us/windowsvista/aa905073.aspx http://technet.microsoft.com/en-us/Windowsvista/aa905073.aspx]</ref> ಬದಲಾಯಿಸಿ [[Windows Vista]]ವು [[ಬಳಕೆದಾರ ಖಾತೆ ನಿಯಂತ್ರಣ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಉನ್ನತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬಳಕೆದಾರರಂತೆ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಆದಾಗ, ಲಾಗಾನ್ ಅಧಿವೇಶನ ರಚಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಟೋಕನ್ (Windows NT ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪ)|ಟೋಕನ್‌]]ನ್ನು ನಿಗದಿಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಲಾಗಾನ್ ಅಧಿವೇಶನವು ಪೂರ್ಣ ಗಣಕದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರ ಗುಂಪಿನ ಬಳಕೆದಾರರಂತೆ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಮಾಡುವಾಗ, ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಟೋಕನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಟೋಕನ್ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬಳಕೆದಾರರು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಟೋಕನ್ ಆಗಿದೆ. [[Windows ಶೆಲ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಬಳಕೆದಾರ ಅನ್ವಯಗಳು ನಂತರ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಟೋಕನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅದೂ ಸಹ ನಿರ್ವಾಹರ ಖಾತೆಯಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದ ಸೌಲಭ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುವುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಗಳು ವಿನಂತಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ "ನಿರ್ವಾಹಕರಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ" ಅನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ, UACವು ದೃಢೀಕರಣ ಕೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು, ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರೆ (ನಿರ್ವಾಹಕರ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿರುವ ಖಾತೆಯು ನಿರ್ವಾಹಕರ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದಿದ್ದರೆ), ನಿರ್ಬಂಧಿತವಲ್ಲದ ಟೋಕನ್ ಬಳಸಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="kennykerr">{{cite web|url=http://weblogs.asp.net/kennykerr/archive/2006/09/29/Windows-Vista-for-Developers-_1320_-Part-4-_1320_-User-Account-Control.aspx|title=Windows Vista for Developers – Part 4 – User Account Control|date=2006-09-29|accessdate=2007-03-15|author=Kenny Kerr|archive-date=2007-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070329071440/http://weblogs.asp.net/kennykerr/archive/2006/09/29/Windows-Vista-for-Developers-_1320_-Part-4-_1320_-User-Account-Control.aspx|url-status=dead}}</ref> ==== ಉದಾಹರಣೆ:[[Linux]]/[[Unix]] ==== ಎಲ್ಲಾ UNIX-ಮಾದರಿಯ ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ಬಳಕೆದಾರ ಖಾತೆಯಾದ ರೂಟ್‌ ಬಳಕೆದಾರ ಮಾತ್ರವೇ ಗಣಕದಾದ್ಯಂತ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಹಾ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ Linux ಮತ್ತು UNIXಗಲೆರಡೂ ಎರಡು ಶ್ರೇಣಿಯ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ರೂಟ್‌ ಬಳಕೆದಾರ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನಿಯಮಿತ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಸಾಧಾರಣ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಚಾಲಿತವಾದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಕಡತಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸ್ಥಳ, ಬಳಸಬಹುದಾದ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಅನೇಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳೆಕದಾರನ ಸ್ಮರಣೆ ಬಳಕೆ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು, ಅವರ ಒಟ್ಟು ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ಬಳಕೆ ಅಥವಾ [[ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ಮಿತಿ|ಮಿತಿ]], ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳ [[ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸುವುದು (ಗಣಕ ಕ್ರಿಯೆ)|ಆದ್ಯತೆ]] ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಶ್ರೇಣಿ, ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಪರಿಮಿತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ನೀಡಿದರೂ ಸಹಾ, ಗಣಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನು ಗಂಡಾಂತರಕ್ಕೊಳಪಡಿಸದೇ(ವ್ಯವಸ್ಥಾ-ಮಟ್ಟದ ಬಗ್‍‌ಗಳ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಇಲ್ಲವೇ ಸಾರಾ ಸಗಟಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಹಾಳು ಮಾಡದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಂತೆ ನಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿದ ಕಲ್ಪನೆ ನಂತರ ಬಳಕೆದಾರನ ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಸಹಾ ಗೃಹ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗಣಕದ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನಂತರ Windows ಅನುಸರಿಸಿ 'My Documents' ಫೋಲ್ಡರ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಿತು. ಬಳಕೆದಾರ ಗೃಹ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯ ಹೊರಗೆ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅಥವಾ ಗಣಕದಾದ್ಯಂತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರೂಟ್‌ ಬಳಕೆದಾರನಾಗಿ ಬದಲಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ <tt>[[su(Unix)|su]]</tt> ಅಥವಾ ಸೂಡೊ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಗಣಕವು ಕೇಳಿದಾಗ ರೂಟ್‌ ಸಂಕೇತಪದ ನೀಡಿರಬೇಕು. ಕೆಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ([[Ubuntu]] ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಂತಹವು) ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ರೂಟ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಂತೆ ಚಾಲಿಸಲು <tt>[[sudo]]</tt> ಆದೇಶದ ನಂತರ ದೃಢೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಗಣಕದ ರೂಟ್‌ ಸಂಕೇತಪದದ ಬದಲು ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಂತ ಸಂಕೇತಪದವನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ರೂಟ್‌ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವಾಗ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೇರಿಸುವಾಗ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ರೂಟ್‌ಗೆ ಚಲಿಸಿ" ಅಥವಾ “ರೂಟ್‌ಗೆ ಇಳಿಸಿ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. :''Linux <tt>su</tt>/<tt>sudo</tt> ವಿಧಾನ ಮತ್ತು Vista ದ [[ಬಳಕೆದಾರ ಖಾತೆ ನಿಯಂತ್ರಣ]] ದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, [[ಸೌಲಭ್ಯ ದೃಢೀಕರಣ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಹೋಲಿಕೆಗಳು|ಸೌಲಭ್ಯ ದೃಢೀಕರಣ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಹೋಲಿಕೆ]]ಯನ್ನು ನೋಡಿ.'' === ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಂಬಲ === ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿರುವ, ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಡ್ರೈವರ್ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬೆಂಬಲವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ. ==== Solaris ==== [[Solaris ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯು ([[ತೆರೆದ ಮಾಪನಗಳು]] ಮತ್ತು/ಅಥವಾ [[ತೆರೆದ ಮೂಲ]] ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ) ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ [[Unix ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|UFS]]ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. 1998ರ ಹಿಂದೆ, Solaris UFSವು ಲಾಗಿಂಗ್/ಜರ್ನಲಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ OS ಇದು ಮತ್ತು ಇತರ ಹೊಸ ದತ್ತಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. [[Sun Microsystems|ಸನ್ ಮೈಕ್ರೊ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌]]ನಿಂದ [[Veritas ತಂತ್ರಾಂಶ|Veritas]] (ಜರ್ನಲಿಂಗ್) [[VxFS]], [[QFS]] ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು, ಬಹು ಟೆರಾಬೈಟ್ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು OSನ ಭಾಗವು ಸೇರಿದಂತೆ UFS ಸಂಪುಟ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ UFSಗೆ ವರ್ಧಕಗಳು, ಮತ್ತು [[ZFS]] (ತೆರೆದ ಮೂಲ, ಪೂಲ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ, 128-ಬಿಟ್, ಕುಗ್ಗಿಸಲಾಗುವ, ಮತ್ತು ದೋಷ-ಸರಿಪಡಿಸುವುದು). ಕರ್ನಲ್‌ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಬೂಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ Veritas VxFS ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗೆ ಅನುಮತಿಸಲು Solarisಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಾಗಿಂಗ್‌ ಅಥವಾ [[ಜರ್ನಲಿಂಗ್|ಜರ್ನಲಿಂಗ್‌]]ನ್ನು [[Solaris 7]]ನಲ್ಲಿ UFSಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[Solaris 10]]ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು, Solaris Express, [[OpenSolaris]], ಮತ್ತು ನಂತರದ ಇತರ Solarisನ ತೆರದ ಮೂಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೂಟ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ZFS ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. [[ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಪುಟ ನಿರ್ವಹಣೆ|ತರ್ಕಬದ್ಧ ಸಂಪುಟ ನಿರ್ವಹಣೆ]]ಯು ವಿಪುಲತೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಗಣಕದಾದ್ಯಂತ ಸೇರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುಸಾಧನಗಳಾದ್ಯಂತ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುವುದು. Solaris ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[Solaris ಸಂಪುಟ ನಿರ್ವಹಣೆ|Solaris ಸಂಪುಟ ನಿರ್ವಾಹಕ]] (ಹಿಂದೆ Solstice DiskSuiteನಂತೆ ತಿಳಿದಿರುವ)ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. [[Veritas ಸಂಪುಟ ನಿರ್ವಹಣೆ|Veritas ಸಂಪುಟ ನಿರ್ವಾಹಕ]]ನಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸ್ಪಟ್ಟ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಲಾರಿಸ್ ಕೂಡ ಒಂದು.ಆಧುನಿಕ Solaris ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ZFSನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ ಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹ ಪೂಲ್‌ಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮೂಲಕ ಸಂಪುಟ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಭರಿಸುವುದು. ==== Linux ==== ಹಲವು [[Linux]] ಕಾರ್ಯಚರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ext2]], [[ext3]], [[ext4]], [[ReiserFS]], [[Reiser4]], [[JFS (ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)|JFS]], [[XFS]], [[ಜಾಗತಿಕ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|GFS]], [[ಜಾಗತಿಕ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|GFS2]], [[OCFS]], [[OCFS2]], ಮತ್ತು [[NILFS]] ನ ಕೆಲವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವುದು. ext ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಮೂಲ Linux ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ ext2, ext3 ಮತ್ತು ext4 ಗಳಾಗಿವೆ.ತಮ್ಮ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಇತರ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ, ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ಅಥವಾ UNIX, Microsoft Windows, ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.Linux ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಕಡತ ಹಂಚಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ|FAT]]ನೊಂದಿಗೆ ([[MS-DOS]] ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) [[XFS]] ಮತ್ತು [[IBM ಜರ್ನಲ್‌ ಮಾಡಿದ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ 2 (JFS2)|JFS]]ಗಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು [[ಶ್ರೇಣೀಯ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|HFS]]ವು [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೊಷ್|ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್]] ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ Microsoft [[Windows NT]]ನ [[NTFS]] ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[Linux]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗ NTFS ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ [[Unix|UNIX]] ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ISO 9660]] ಮತ್ತು [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ಸ್ವರೂಪ]] (UDF) CDಗಳು, DVDಗಳು, ಮತ್ತು BluRay ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. Linuxನ್ನು ಹಲವು ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತಲ್ಲದೆ, Linux ಮತ್ತು UNIXವು ಹಾರ್ಡ್‌ಡ್ರೈವ್, ಡಿಸ್ಕ್ (CD,DVD...), USB ಕೀ, ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿರುವ ಕಡತ ಆಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಮಾದ್ಯಮವು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸದೆ, ಯಾವುದೇ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದು. ==== Microsoft Windows ==== [[Microsoft Windows]] ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಇತರ ಗಣಕಗಳಿಂದ ಹಂಚಿದ [[ಜಾಲ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ISO 9660 ಮತ್ತು [[CD]]ಗಳು, [[DVD]]ಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ [[Blu-ray]]ನಂತಹ ಇತರ ದ್ವುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿದ UDF ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ NTFS ಮತ್ತು [[ಕಡತ ಹಂಚಿಕ ಪಟ್ಟಿ|FAT]] ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು.Windowsನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ CDಗಳು 660 ಅಥವಾ DFನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು [[Windows Vista|Windows vista]]ದಲ್ಲಿ [[NTFS]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. [[Windows Embedded CE 6.0]], windows vista Service Pack 1, ಮತ್ತು [[Windows Server 2008]]ವು [[ExFAT]], [[ಫ್ಲಾಶ್‌ ಡ್ರೈವ್|ಫ್ಲಾಶ್ ಡ್ರೈವ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸವೆ. ==== Mac OS X ==== [[Mac OS X]] ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ [[HFS ಪ್ಲಸ್|HFS+]]ನ್ನು ಜರ್ನಲಿಂಗ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಈ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹಿಂದಿನ [[Mac OS]]ನ [[ಶ್ರೇಣೀಯ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ. Mac OS Xಯು FAT, NTFS (ಓದಲು ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ, ಆದಾಗ್ಯೂ [[NTFS 3G]] ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ತೆರೆದ-ಮೂಲ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು Mac OS X ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ Microsoft Windows NTFS ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯುವ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.), UDF, ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ UNIX ಪರಂಪರೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ [[Mac OS X]] ಈಗ UNIX VFSನಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತ ಎಲ್ಲಾ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ [[Apple Inc.]] [[Sun Microsystems|Sun Microsystem]]ನ [[Zfs|ZFS]] ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ [[Mac OS X]]ವರೆಗೆ ಪೋರ್ಟ್‌ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಮತ್ತು [[Mac OS X]] 10.5ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೆಂಬಲವು ಈಗಾಗಲೇ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯೂ-ರೇ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ==== ಸಾಮಾಜಿಕ-ಉದ್ದೇಶದ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ==== FAT ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಫ್ಲಾಪಿ ಡಿಸ್ಕ್‌‌]]ಗಳು, [[ಫ್ಲಾಶ್ ಸ್ಮರಣೆ]] ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು, [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮರಾ]]ಗಳು, ಮತ್ತು ಹಲವು ಇತರ ಕಿರು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸರಳತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. FATನ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ತುಂಬಾ ಸರಳೀಕೃತ ದತ್ತಾಂಶ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಕಡತ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಲವು ಚಿಕ್ಕ ಕಡತಗಳಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತಮವಲ್ಲದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಇತರ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಳಪೆಯಾಗಿರುವುದು. [[ISO 9660]] ಮತ್ತು [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ಸ್ವರೂಪ]]ಗಳೆಂದರೆ [[ಅಡಕ ಡಿಸ್ಕ್|ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[DVD]]ಗಳು ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. Linux 2.6 ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತು Windows Vistaದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತ [[Mount Rainier (ಪಾಕೆಟ್ ರೈಟಿಂಗ್)|Mount Rainier]] ಒಂದು UDFಗೆ ಹೊಸ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅದು ಫ್ಲಾಪಿ ಡಿಸ್ಕ್‌‌‌ಗಳನ್ನು ಬರೆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ DVDಗಳನ್ನು ಮರುಬರೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ==== ಜರ್ನಲೈಸ್ ಮಾಡಿದ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ==== ಗಣಕ ಹಾಳಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪುನರ್ ‌ಸಂಪಾದಿಸಲು [[ಜರ್ನಲ್ ಮಾಡದ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಜರ್ನಲಿಂಗ್‌]]ನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಜರ್ನಲೈಸ್ ಮಾಡಿದ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎರಡು ಬಾರಿ ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬರೆಯುವುದು: ಮೊದಲು ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳನ್ನು ಲಾಗ್ ಆಗಿರುವ ಜರ್ನಲ್ ಬರೆಯುವುದು, ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದು. ಜರ್ನಲಿಂಗ್ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಡ್ರೈವರ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕ್‌‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸವ ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದು. ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜರ್ನಲ್‌ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಭಾಗದಿಂದ ಸಮಂಜಸ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಗಣಕವನ್ನು ಪುನಸ್ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ReiserFS]], [[JFS]], ಮತ್ತು [[Ext3]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು UNIX ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಜರ್ನಲಿಂಗ್‌ನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಅಸಂಮಜಸವಾಗಿ ಗಣಕವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಅಸಂಗತ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜರ್ನಲೈಸ್ ಮಾಡದ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು [[fsck]] ಅಥವಾ [[chkdsk]]ನಂತಹ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. [[ತಂತ್ರಾಂಶ ನವೀಕರಣಗಳು]] ಜರ್ನಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ನವೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಆದೇಶಿಸುವುದರಿಂದ ಅಧಿಕ ಬರೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು. ಲಾಗ್-ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು [[ZFS]] ಯಾವಾಗಲೂ ದತ್ತಾಂಶದ ಹೊಸ ನಕಲುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು, ಮೂಲ ಸ್ಥಳದ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದರಿಂದ ಅಸಂಗತಗಳನ್ನು ಅವುಗಳು ತಪ್ಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜರ್ನಲ್‌ ಮಾಡಿದ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸಹ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಚಿತ್ರಿತ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನಗಳು === ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧುನಿಕ ಗಣಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [[ಚಿತ್ರಿತ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನ]]ಗಳನ್ನು(GUI) ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. [[Microsoft Windows]] ಮತ್ತು [[Mac OS]] ಮೂಲ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಂತಹವುಗಳ ಕೆಲವು ಗಣಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ GUI [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕರ್ನಲ್‌]]ನೊಳಗೆ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೇವೆಯಲ್ಲದಿರುವಾಗ, GUIಗೆ ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕರ್ನಲ್‌‌ನೊಳಗೆ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹಲವು [[ವಿಷಯ ಬದಲಾವಣೆ]]ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲಾಗೊಳಿಸಲು GUIನ್ನು ಅನುಮತಿಸಬಹುದು. ಇತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [[ಮೊಡ್ಯುಲಾರಿಟಿ (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್)|ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ]] ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಲ್‌ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ದರ್ಶಕ ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು. 1980ನ UNIXನಲ್ಲಿ VMS ಮತ್ತು ಹಲವು ಇತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮೇಲಿನ ರೀತಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. Linux ಮತ್ತು Mac OS Xಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಈ ರೀತಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[Windows Vista|Windows vista]]ದಂತಹ Microsoft Windowsನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ದರ್ಶಕ ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ [[Windows NT 4.0]] ಮತ್ತು [[windows Server 2003]]ನ ನಡುವಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರ್ನಲ್‌ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಚಿಸುವುದು. [[Windows 9x]] ಅಂತರ್ವರ್ತನ ಮತ್ತು ಕರ್ನಲ್ ಅತ್ಯಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಲವು ಗಣಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಬಳಕೆದಾರರು ಇಚ್ಛಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಥವಾ ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. [[GNOME]] ಅಥವಾ [[KDE]]ನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[X Window System]] ಹೆಚ್ಚಿನ Unix ಮತ್ತು [[Unix-ಮಾದರಿಯ|Unix-ನಂತಹ]] (BSD,Linux, [[Minix]])ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಸ್ಥಾಪಕವಾಗಿದೆ. [[Windows ಶೆಲ್ ಬದಲಾವಣೆ|Windows ಶೆಲ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ]]ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು Microsoft Windowsಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[Windows ಶೆಲ್]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಆದರೆ ಶೆಲ್‌ನ್ನು ಸಹ Windowsನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ Unix ಆಧರಿತ GUIಗಳು ಕೆಲವು ಸಮಯದ ನಂತರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು X11ನಿಂದ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿದೆ. Unixನ (HP, IBM, Sun) ವಿವಿಧ ವಿಕ್ರಯದಾರರೊಳಗಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಛಿದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ 1990ನಲ್ಲಿ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರೆದ ತಂತ್ರಾಂಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|COSE]] ಮತ್ತು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|CDE]]ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾದರೂ ಸಹಾ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ GNOME ಮತ್ತು KDEನ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿತ ಅನುಸರಣೆಯಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ. ತೆರೆದ ಮೂಲ ಆಧಾರಿತ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಪರಿಸರಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು, ಮೊತಿಫ್‌ವು ಪ್ರಚಲಿತ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್/ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿದೆ (ಮತ್ತು CDEನ್ನು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ, ಅದರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಲಾಗಿದೆ). ಚಿತ್ರಿತ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನಗಳು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕಸಿಸುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹೊಸ ಪ್ರಮುಖ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಾಗಲೂ Windows ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು 1999ರಲ್ಲಿ Mac OS Xನ ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ Mac OS GUIನ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನವನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು.[27] == ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆ == {{future software}} === Microsoft Windows === [[Microsoft Windows]] ನ [[IBM PC]]ಗಾಗಿ ಹಳೆಯ [[MS-DOS]]ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳಂತೆ ರಚಿಸಿದ ಮಾರಾಟ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುಟುಂಬವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮೂಲವಾಗಿ [[OS/2]]ಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಹೊಸದಾದ [[Windows NT]] ಕರ್ನಲ್‌‌ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. Windows [[x86]], [[x86-64]] ಮತ್ತು [[Itanium|ಇತಾನಿಯಂ]] ಸಂಸ್ಕಾರಕನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಾದ [[DEC Alpha]], [[MIPS ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪ|MIPS]], [[ಫೈರ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್|Fairchild]] ([[ಅಂತರೇಖಾಚಿತ್ರ|Intergraph]]ನ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು) [[ಕ್ಲಿಪ್ಪರ್ ವಿನ್ಯಾಸ|Clipper]] ಮತ್ತು [[PowerPC]] ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪಗಳು ([[SPARC]] ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಳಾಗಿವೆ)ನಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 2008ರಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ, Microsoft Windows ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು ಹೊಂದಿದೆ. Windows ಸರ್ವರ್‌ಗಳು, [[ಜಾಲ ಸರ್ವರ್|ವೆಬ್ ಸರ್ವರ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[DBMS|ಡಾಟಾಬೇಸ್ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು]] ಅಂತಂಹ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮಂಜಸ ದರ/ನಿರ್ವಹಣೆ ದಾಖಲೆಗಳು ([[ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಮಿತಿ|TPC]]ನ್ನು ನೋಡಿ) ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅನುಮೋದನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಯಾವುದೇ ಉದ್ಯಮ ಅನ್ವಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ Windowsಗೆ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು Microsoft ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಿದೆ. 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[Windows XP]]ಯು Microsoft Windows ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[Windows Vistaಗೆ ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು|ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹೊಂದಿರುವ Microsoft Windows ಕುಟುಂಬದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅವೃತ್ತಿಯಾದ [[Windows Vista]]ವನ್ನು Microsoft ಐದು ವರ್ಷದ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕಾರ್ಯದ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರ್ವರ್ತನ ಮತ್ತು ದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವುದನ್ನು [[Windows Aero]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು, ಅದರಲ್ಲಿ [[ಬಳಕೆದಾರ ಖಾತೆ ನಿಯಂತ್ರಣ]]ದಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಸ ಭದ್ರತೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿವೆ ಮತ್ತು [[Windows DVD ಮೇಕರ್|Windows ಡಿವಿಡಿ ಮೇಕರ್‌]]ನಂತಹ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಬಹುಮಾದ್ಯಮ ಅನ್ವಯಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಕರ್ನಲ್ ‌ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ಸರ್ವರ್ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿರುವ [[Windows Server 2008]]ನ್ನು 2008ರ ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[Windows 7]]ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ; Microsoft Windows 7 ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಸಮಯಮಿತಿಯ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; Windows 7ನ್ನು 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿದೆ. === Unix ಮತ್ತು Unix-ಮಾದರಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:DebianLenny.png|thumb|300px|Debian (linux-ಆಧಾರಿತ) unix-ಮಾದರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ]] [[ಕೆನ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌]]ರವರು [[BCPL]] ಆಧಾರಿತ [[B (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆ)|B]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[MULTICS]] ಯೋಜನೆಯ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು Unixನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. B ಭಾಷೆಯು [[C (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆ)|C]]ನಿಂದ ಬದಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು Unix ಪ್ರತಿ ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ([[ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ) ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದ ಅಂತರ್-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ದೊಡ್ಡ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಕುಟುಂಬವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ''[[Unix ಮಾದರಿ|Unix-ಮಾದರಿಯ]]'' ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುಟುಂಬವು [[System V]], [[BSD (ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)|BSD]], ಮತ್ತು [[Linux ಕರ್ನಲ್‌|Linux]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಉಪ-ವರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಸಾಮ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. "[[UNIX]]" ಹೆಸರು [[ತೆರೆದ ಗುಂಪು|ದಿ ಒಪನ್ ಗ್ರೂಪ್‌]]ನ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಗಿದೆ. ಅದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. "Unix-ಮಾದರಿ"ಯು ಮೂಲ Unix ಹೋಲುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವುದು. Unix-ಮಾದರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪಗಳ ವಿಶಾಲ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[Server (ಗಣಕ ಕ್ರಿಯೆ)|ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. [[GNU]], [[Linux]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ಕ್‌ಲೀ ತಂತ್ರಾಂಶ ವಿತರಣೆ|BSD]]ನಂತಹ [[ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಉಚಿತ]] Unix ರೂಪಾಂತರಗಳು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು Unix ರೂಪಾಂತರಗಳಾದ HPಯ [[HP-UX]] ಮತ್ತು IBMನ [[AIX ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|AIX]]ನ್ನು ವಿಕ್ರಯದಾರರ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. [[Solaris ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|Solaris]]ನಂತಹ ಇತರ [[x86]] ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು PCಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುಪ್ರಕಾರದ ಯಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. [[NeXTSTEP]], [[ಮಾಕ್ (ಕರ್ನಲ್‌)|Mach]], ಮತ್ತು [[FreeBSD]]ನಿಂದ ಬಂದಿರುವ [[ಸಂಕರ ಕರ್ನಲ್‌|ಮಿಶ್ರ ಕರ್ನಲ್]] ಆಧಾರಿತ BSD ರೂಪಾಂತರವಾಗಿರುವ Appleನ [[Mac OS X]]ವು Appleನ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ (Unix-ಏತರ) Mac OSನ್ನು ಬದಲಿಸಿದೆ. Unix ಅಂತರ್‌-ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು [[POSIX]] ಮಾಪನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿದೆ. POSIX ಮಾಪನವನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿ ಅದು ವಿವಿಧ Unix ರೂಪಾಂತರಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. === Mac OS X === [[ಚಿತ್ರ:Leopard Desktop.png|thumb|200px|ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ]] Mac OS X Apple Inc.ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಿದ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೊಳಿಸಿದ, ಮಾರಾಟಮಾಡಿದ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಗಣಕಗಳು ರವಾನೆಯ ಮೊದಲೇ Mac OS X ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಆಧುನಿಕ ಗಣಕಗಳಾಗಿವೆ. Mac OS X, 1984ರ Appleನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ ಮೂಲ [[Mac OS]]ನ ಮುಂದುವರಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. Mac OS X, ತನ್ನ ಪೂರ್ವ ಆವೃತ್ತಿಯಂತಿರದೆ, 1997ರಲ್ಲಿ Apple ಖರೀದಿ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಅದು 1980ನ ಉತ್ತರಾರ್ಧದುದ್ದಕ್ಕೂ [[NeXT]]ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಲಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ [[Unix|UNIX]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. 1999ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ Macನ ಸರ್ವರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು [[Mac OS X Server 1.0]]) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಮುಂದುವರಿದ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್-ಉದ್ದೇಶಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ([[Mac OS X v10.0]] ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2001ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, Mac OS X ಐದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಮಯ "ಬಳಕೆದಾರ ಕೇಂದ್ರಿತ" ಮತ್ತು "ಸರ್ವರ್" ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. Mac OS Xನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ [[Mac OS X v10.5]]ನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. Mac OS Xನ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು [[ಬಿಗ್‌ ಕ್ಯಾಟ್‌|Big cats]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ; Mac OS X v10.5ಅನ್ನು "Leopard" ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ಇದರ ಮುಂದುವರಿದ OS X ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು "Snow leopard" ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು. ಸರ್ವರ್ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ [[Mac OS X Server]]ವು [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪ|ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ]] ಅದರ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Appleನ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ [[ಸರ್ವರ್ (ಗಣಕ ಕ್ರಿಯೆ)|ಸರ್ವರ್]] ಯಂತ್ರಾಂಶದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮೇಲ್ ವರ್ಗಾವಣೆ ದಲ್ಲಾಳಿ|ಮೇಲ್ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ]], [[ಸಾಂಬಾ ತಂತ್ರಾಂಶ|Samba ಸರ್ವರ್]], [[LDAP]] ಸರ್ವರ್, [[ಡೊಮೈನ್‌ ಹೆಸರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಡೊಮೈನ್ ಹೆಸರು ಸರ್ವರ್]], ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ [[ಜಾಲ ಸೇವೆ]]ಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುಂಪು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕ ತಂತ್ರಾಂಶ ಸಾಧನಗಳನ್ನು Mac OS X Server ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. === Portals OS 1x === ColdSun Technologies, Inc. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ Linuxನ ಭದ್ರ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ Mac OSXನ ಬಳಕೆದಾರ ಸ್ನೇಹಿ ಅಂತರ್ವರ್ತನ ಹಾಗು ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು Windowsನ ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಿದೆ. Portals OS 1xನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2010ರಂದು (ಅಥವಾ 10.10.10) ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ. Portals OS 1xವೊಂದಿಗೆ ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2010ರಂದು ಮತ್ತು ರಿಲೀಸ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೇಟ್(RC)ಅನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. === Plan 9 === Unix ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು [[ಕೆನ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್]], [[ಡೆನ್ನಿಸ್ ರಿಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲ್ರೊಯ್|ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಮೆಕ್‌ಲಾರೇ]]ರವರು [[ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್|ಬೆಲ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ C ಅನ್ವಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಬೆಲ್‌ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳು ಆಧುನಿಕ ವಿತರಿಸಿದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ Plan 9 ಮತ್ತು Infernoವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. Plan 9 ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು Unixನಂತಿರದೆ ಜಾಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಅಂತರ್ಗತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ನಂತರ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. Unix ರೂಪಾಂತರಗಳಂತೆ Plan 9 ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದರ ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರ ಸಮುದಾಯವು ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ [[ಲ್ಯೂಸೆಂಟ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರವಾನಗಿ|ಲುಸೆಂಟ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರವಾನಗಿ]]ಯಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. Infernoನ್ನು [[ವೀಟಾ ನೌವಾ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು|ವೀಟಾ ನೌವಾ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌]]ಗೆ ಮಾರಲಾಗಿದ್ದು GPL/MIT ಪರವಾನಗಿಯಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. === ರಿಯಲ್‌-ಟೈಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === {{main|real-time operating system}} ರಿಯಲ್‌-ಟೈಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (RTOS1) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅನ್ವಯಗಳಿಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಬಹುಕಾರ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ (ರಿಯಲ್‌ಟೈಂ ಗಣಕೀಕರಣ). ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕ ಅಂತರ್ಗತ ಗಣಕಗಳು, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಯಂತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯಂತ್ರಮಾನವರು, ಬಾಹ್ಯಕಾಶ ನೌಕೆಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಗಣಕೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಂತಹ ಅನ್ವಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ರಿಯಲ್‌-ಟೈಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ಸಬ್ರೆ ವಿಮಾನಯಾನ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಮೇರಿಕಾ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು IBMನ ಸಹಯೋಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಅಂತರ್ಗತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === {{main|list of operating systems#Microcontroller, Real-time}} [[ಅಂತರ್ಗತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಗಳು ವಿವಿಧ ಮೀಸಲಿರಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, "ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ" ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ದೇಶದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನ್ವಯಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುವುದು. ಅತೀ ಸರಳ ಅಂತರ್ಗತ ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ OS ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತರ್ಗತ ಗಣಕಗಳು VxWorks, eCos, QNX, MontaVista Linux ಮತ್ತು RTLinuxನಂತಹ ರಿಯಲ್‌ಟೈಂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. [[Symbian OS]], [[Palm OS]], [[Windows CE]], [[BSD (ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)|BSD]], ಮತ್ತು [[Linux ಕರ್ನಲ್‌|Linux]]ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ರಿಯಲ್‌-ಟೈಮ್‌ ಗಣಕೀಕರಣ ಬೆಂಬಲಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೆಲವು ಅಂತರ್ಗತ ಗಣಕಗಳು ಅದನ್ನು ಬಳಸುವುದು. Windows CEಯು ಸಮಾನವಾದ APIಗಳನ್ನು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ವಿಂಡೊಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ಅದು ಯಾವುದೇ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ವಿಂಡೊಸ್‌ ಕೋಡ್‌ಬೇಸ್[31]ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. === ಹವ್ಯಾಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === [[ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]] ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ OSDevವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. [[Linux ಕರ್ನಲ್‌|Linux]]ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹವ್ಯಾಸಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ವಿಷಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೂಟ್ ಲೋಡರ್‌ [[Hello World ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ|"ಹಲೋ ವರ್ಲ್ಡ್"]] ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳುಳ್ಳ ಕರ್ನಲ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ Minix ಕಾರ್ಯಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ OS ಒಂದು ಬೋಧನಾ ಸಾಧನದಂತೆ ಎ.ಎಸ್.ಟೆನೆನ್‌ಬಾಮ್ ರವರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ Linux ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಇದು ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಇತರೆ === ಸ್ಥಾಪಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ IBM ಮತ್ತು Microsoftನ [[OS/2]], Appleನ Mac OS Xಗೆ ಮುಂಚಿನ Unixಏತರ [[Mac OS]] ; [[BeOS]]; [[XTS-400|XTS-300]]. ಕೆಲವು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[AmigaOS 4]] ಮತ್ತು [[RISC OS]], ಉತ್ಸಾಹಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ತಜ್ಞ ಅನ್ವಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವೇದಿಕೆಯಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಈಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌|DEC]]ನದಾಗಿದ್ದ [[OpenVMS]] ಈಗಲೂ [[Hewlett-Packard]]ನಿಂದ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ. 8 ಬಿಟ್‌ ಗಣಕಗಳಿಗೆಂದು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿದ್ದವು - Apple IIಗೆಂದು Appleನ DOS (ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ) 3.2 & 3.3, ProDOS, UCSD, CP/M - ಅನೇಕ 8 ಮತ್ತು 16 ಬಿಟ್‌ ಗಣಕವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ. [[GNU Hurd]]ನ್ನು Unixನೊಂದಿಗೆ ಹಿಮ್ಮುಖ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಮಿಗಿಲಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ ಮೈಕ್ರೋಕರ್ನಲ್‌ ಸಂರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಏಕತ್ವ (ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)|Singularity]]ಯು.Net ನಿರ್ವಹಿತ ಸಂಕೇತ ವಿಧಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತಮ [[ಸ್ಮರಣೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ [[Microsoft ಸಂಶೋಧನೆ|Microsoft Research]]ನ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಆವೃತ್ತಿ ನಿಯಂತ್ರಣ "ಟ್ರೀಗಳು",<ref>[32] ^ [http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_of_revision_control_software ನವೀಕರಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಹೋಲಿಕೆ]</ref> [[Fork (ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ)|ಫೋರ್ಕ್‌]]ಗಳು, "ಪ್ಯಾಚ್‌ಗಳು", ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ವಿವರಗಳು ಮುಂತಾದುವುಗಳಿರುವ ವಿಧಾನವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. AT&amp;T-Berkeley ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೊಸದಾದ ಪ್ರತಿಬಂಧಿತವಲ್ಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು 4.4BSD ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಅವು [[Unix ಸಮರಗಳು|Unix ಸಮರಗಳ]] ಕಾರಣದಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಲು FreeBSD ಮತ್ತು NetBSDಗಳಾಗಿ ಕವಲೊಡೆದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕವಲುಗಳೆಂದರೆ BSD Unix<ref>[33] ^ [http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_of_BSD_operating_systems BSD ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆ]</ref> ನಿಂದ ಕವಲೊಡೆದ [[DragonFly BSD|ಡ್ರಾಗನ್‌ಫ್ಲೈ BSD]] ಮತ್ತು [[Darwin (ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)|ಡಾರ್ವಿನ್‌]]. == ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ನಿಗದಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆಂದು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಗದಿತ ಯಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆಂದೇ ಬರೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅನ್ವಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು OSಗೆ ಹೊಂದಿಸಬೇಕಾದಾಗ, ಅನ್ವಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ OS ಬೇರೆಯೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿರುತ್ತದೆ(ಫಂಕ್ಷನ್‌ಗಳ ಹೆಸರು, ಆಂತರಿಕ ಅಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಅರ್ಥಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ.). ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಆಗುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು [[ತಂತ್ರಾಂಶ ವೇದಿಕೆ]]ಗಳಾದ [[Java (ತಂತ್ರಾಂಶ ವೇದಿಕೆ)|Java]], [[Qt (ಸಾಧನಕಿಟ್)|Qt]] ಅಥವಾ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಿಗೆಂದು ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ನಿಗದಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ [[ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಲೈಬ್ರರಿ]]ಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲು ಆಗುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಈ ವೇದಿಕೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಭರಿಸಿವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮಾನಕಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[POSIX]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ಸ್ತರ|OS ಅಮೂರ್ತ ಸ್ತರ]]ಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಾನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಇಳಿಸುತ್ತವೆ. == ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ == * ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆ * [[ಗಣಕ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪ|ಗಣಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪ]] * [[ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] * [[ಕರ್ನಲ್‌ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)]] * [[ಪ್ರಮುಖ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು|ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] * [[ವಸ್ತು-ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ವಸ್ತು ಅಭಿಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] * [[ಲಂಬಕೋನೀಯ ಸ್ಥಾಯಿಸ್ಥಿತಿ]] * [[ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿರ್ವಹಣೆ (ಗಣಕೀಕರಣ)|ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿರ್ವಹಣೆ (ಗಣಕ ಕ್ರಿಯೆ)]] * [[ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಕರೆ]] * [[ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಬಿಂಬ]] * ನಂಬಲರ್ಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ * (Linux-ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ: [[EmperorLinux]]) == ಅಡಿಬರಹ == {{refs|2}} == ಆಕರಗಳು == {{refbegin|2}} * {{cite paper | last =Auslander | first =Marc A.| coauthors = Larkin, David C.; Scherr, Allan L.| title = The evolution of the MVS Operating System | publisher = IBM J. Research & Development | year=1981 }} http://www.research.ibm.com/journal/rd/255/auslander.pdf * {{cite book | last = Deitel | first = Harvey M. | coauthors = Deitel, Paul; Choffnes, David | title = Operating Systems | publisher = Pearson/Prentice Hall | year = | isbn = 978-0-13-092641-8 }} * {{cite book | last = Bic| first = Lubomur F. | coauthors = Shaw, Alan C. | title = Operating Systems. | publisher = [[Prentice Hall]] | year = 2003 | location = Pearson }} * {{cite book | last = Stallings | title = Operating Systems, Internals and Design Principles | publisher = [[Prentice Hall]] | year = 2005 | location = Pearson }} * {{cite book | last = Silberschatz | first = Avi | coauthors = Galvin, Peter; Gagne, Greg | title = Operating Systems Concepts | publisher = John Wiley & Sons | year = 2008 | isbn = 0-470-12872-0 }} {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wiktionary}} {{commons cat|Screenshots by operating system|Screenshots of operating systems}} * {{dmoz|Computers/Software/Operating_Systems|Operating Systems}} * [http://www.cbi.umn.edu/iterations/haigh.html ಮಲ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಇತಿಹಾಸ] ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ * [http://computer.howstuffworks.com/operating-system.htm ಹೌ ಸ್ಟಫ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್ - ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು] * [http://www.iterating.com/productclasses/Operating-Systems ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090707090503/http://www.iterating.com/productclasses/Operating-Systems |date=2009-07-07 }} * [http://www.hoozi.com/Articles/DynaOS.htm DynaOS - ವಿಷಯ ಆಧಾರಿತ ಹಂಚಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿವರಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219090020/http://www.hoozi.com/Articles/DynaOS.htm |date=2008-12-19 }} * [http://www.iterating.com/productclasses/Operating-Systems ಸರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090707090503/http://www.iterating.com/productclasses/Operating-Systems |date=2009-07-07 }} * [http://www.operating-system.org ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದಾಖಲೀಕರಣ ಯೋಜನೆ] * [http://www.google.com/Top/Computers/Programming/Operating_Systems/ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ Google ಡೈರೆಕ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100725051718/http://www.google.com/Top/Computers/Programming/Operating_Systems/ |date=2010-07-25 }} * [http://royal.pingdom.com/2008/09/26/10-amazingly-alternative-operating-systems-and-what-they-could-mean-for-the-future/ http://royal.pingdom.com/2008/09/26/10-amazingly-alternative-operating-systems-and-what-they-could-mean-for-the-future/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918223732/http://royal.pingdom.com/2008/09/26/10-amazingly-alternative-operating-systems-and-what-they-could-mean-for-the-future/ |date=2009-09-18 }} * [http://www.windows4all.com ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅವಾಸ್ತವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210926173757/https://windows4all.com/ |date=2021-09-26 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ|*]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ]] 4qgmpk5tzned15cmbpg7tf2xws37qsq 0 120828 1375318 1341650 2026-06-18T19:25:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375318 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ಕವಚ|image=Kavacha poster.jpg|alt=|caption=ಚಿತ್ರದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ|film name=|director=ಜಿ.ವಿ.ಆರ್. ವಾಸು|producer=ಎಂದು.ವಿ.ವಿ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ<br />ಎ. ಸಂಪತ್|writer=|screenplay=ಜಿ.ವಿ.ಆರ್. ವಾಸು|story=|based on=ಒಪ್ಪಮ್|starring=[[ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]]<br />[[ಬೇಬಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿ]]<br />[[ವಶಿಷ್ಠ ಸಿಂಹ]]<br />[[ಕೃತಿಕಾ ಜಯಕುಮಾರ್]]<br />[[ಇಶಾ ಕೊಪ್ಪಿಕರ್]]|narrator=|music=[[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ]]<br />[[4 ಮ್ಯೂಸಿಕ್ಸ್]]|cinematography=ರಾಹುಲ್ ಶ್ರಿವತ್ಸವ್|editing=|studio=ಹಯಗ್ರೀವ ಮೂವಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನ|distributor=|released={{Film date|df=y|2019|4|5}}|runtime=|country=ಭಾರತ|language=ಕನ್ನಡ|budget={{INR}} 3.5 ಕೋಟಿ|gross={{INR}} 10 ಕೋಟಿ}} '''''ಕವಚ''''' 2019 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಜಿ.ವಿ.ಆರ್ ವಾಸುರವರು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೊದಲನೆಯ ಚಿತ್ರ. ಇದು 2016 ರ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಿತ್ರ ''ಒಪ್ಪಂ'' ನ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿದ್ದು, ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]], ಕೃತಿಕಾ ಜಯಕುಮಾರ್, ಇಶಾ ಕೊಪ್ಪಿಕರ್, ಬೇಬಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ ಎನ್.ಸಿಂಹ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು 5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019 ರಂದು ರಾಜ್ಯದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. == ಕಥಾವಸ್ತು == ಜಯರಾಮ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಕುರುಡ. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಿವೃತ್ತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಅವನನ್ನು ನಂಬಿ ಕೊಲೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಅವನ ಮಗಳ ರಕ್ಷಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಜಯರಾಮನ ಪ್ರಪಂಚವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಈಗ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಸರಣಿ ಕೊಲೆಗಾರ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಜಯರಾಮ/ರಾಮಪ್ಪನಾಗಿ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] <ref name="TNIE review">{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/apr/06/kavacha-review-shivarajkumar-steals-the-show-1960682.html|title='Kavacha' review: Shivarajkumar steals the show|last=Sharadhaa|first=A.|date=6 April 2019|work=The New Indian Express|access-date=8 April 2019}}</ref> * ರೇವತಿಯಾಗಿ ಕೃತಿಕಾ ಜಯಕುಮಾರ್ <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/my-dream-of-acting-with-shivarajkumar-is-fulfilled-kruthika-jayakumar/articleshow/68563972.cms|title=My dream of acting with Shivarajkumar is fulfilled: Kruthika Jayakumar|date=25 March 2019|work=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|access-date=8 April 2019}}</ref> * ಗೌರಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಶಾ ಕೊಪ್ಪಿಕರ್ <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/isha-koppikar-thinks-this-kind-of-role-suits-her/articleshow/68632133.cms|title=Isha Koppikar thinks this kind of role suits her|last=Desai|first=Dhwani|date=30 March 2019|work=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|access-date=8 April 2019}}</ref> * ನಂದಿನಿಯಾಗಿ ಬೇಬಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿ * ವಾಸುದೇವನಾಗಿ ವಸಿಷ್ಠ ಎನ್. ಸಿಂಹ * ಇತಿ ಆಚಾರ್ಯ <ref>{{Cite news|url=https://www.deccanherald.com/metrolife/acting-classes-are-must-iti-691571.html|title=Acting classes are a must: Iti|date=7 September 2018|work=[[Deccan Herald]]|access-date=1 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001142416/https://www.deccanherald.com/metrolife/acting-classes-are-must-iti-691571.html#|archive-date=1 October 2018}}</ref> * ರವಿ ಕಾಳೆ <ref name="ShootingWraps"><cite class="citation news">[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kavacha-it-is-a-wrap-for-the-shivraj-kumar-starrer/articleshow/65245647.cms "<span class="cs1-kern-left">'</span>Kavacha': It is a wrap for the Shivraj Kumar starrer"]. ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]''. 2 August 2018. from the original on 18 August 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 August</span> 2018</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> == ನಿರ್ಮಾಣ == 2016 ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ತಮ್ಮ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಒಪ್ಪಂ'' ಚಿತ್ರದ [[ಕನ್ನಡ]] ರೀಮೇಕ್ ನಲ್ಲಿ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಖಚಿತ ಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/301116/oppam-to-be-dubbed-in-tamil.html|title=Oppam to be dubbed in Tamil|last=Aravind|first=K. S.|date=30 November 2016|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=18 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170227233359/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/301116/oppam-to-be-dubbed-in-tamil.html|archive-date=27 February 2017}}</ref> ರೀಮೇಕ್ ಆದ ಕವಚ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಎಂ.ವಿ.ವಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಪತ್ತ್ ತಮ್ಮ ಹಯಗ್ರೀವ ಮೂವಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು ಜಿ.ವಿ.ವಾಸುರವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ  ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ.<ref name="different-hat">{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2018/mar/26/shivarajkumar-wears-a-different-hat-in-kavacha-1792851.html|title=Shivarajkumar wears a different hat in 'Kavacha'|last=Sharadhaa|first=A.|date=26 March 2018|work=[[The New Indian Express]]|access-date=18 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818042731/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2018/mar/26/shivarajkumar-wears-a-different-hat-in-kavacha-1792851.html|archive-date=18 August 2018}}</ref><ref name="ShootingWraps"/> ಅವರು ಏಳು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಕನ್ನಡ-ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅದನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಪುನಃ ಬರೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷನ್ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shivarajkumars-first-remake-in-14-years-has-a-lot-of-original-content/articleshow/67104827.cms|title=Shivarajkumar’s first remake in 14 years has a lot of original content|last=Desai|first=Dhwani|date=15 December 2018|work=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|access-date=22 December 2018|archive-url=https://archive.today/20181222132824/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shivarajkumars-first-remake-in-14-years-has-a-lot-of-original-content/articleshow/67104827.cms|archive-date=22 December 2018}}</ref> ಇಶಾ ಕೊಪ್ಪಿಕರ್ ಅವರನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ ಎನ್. ಸಿಮ್ಹಾ ಅವರನ್ನು ಖಳನಟನಾಗಿ, ಬೇಬಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಮೂಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನುಇಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/kannada-superstar-shivrajkumar-back-to-remakes-kavacha-is-the-remake-of-2016-malayalam-crime-thriller-oppam/articleshow/61773579.cms|title=Kannada superstar Shivrajkumar back to remakes: Kavacha is the remake of 2016 Malayalam crime thriller Oppam|last=Nischith|first=N.|date=24 November 2017|work=[[Bangalore Mirror]]|access-date=18 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211164226/http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/kannada-superstar-shivrajkumar-back-to-remakes-kavacha-is-the-remake-of-2016-malayalam-crime-thriller-oppam/articleshow/61773579.cms|archive-date=11 December 2017}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ 23 ನವೆಂಬರ್ 2017 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು,<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/kavacha-first-look-shivarajkumar-stars-in-the-kannada-remake-of-malayalam-film-oppam/story-T8i6jwo3HxMKR3p6B906MM.html|title=Kavacha first look: Shivarajkumar stars in the Kannada remake of Malayalam film Oppam|last=Sundar|first=Priyanka|date=23 November 2017|work=[[Hindustan Times]]|access-date=18 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101082837/http://www.hindustantimes.com/regional-movies/kavacha-first-look-shivarajkumar-stars-in-the-kannada-remake-of-malayalam-film-oppam/story-T8i6jwo3HxMKR3p6B906MM.html|archive-date=1 January 2018}}</ref><ref name="goes-on-floor">{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/shivarajkumar-kavacha-goes-on-floor-first-look-of-mohanlal-oppam-remake-4950870/|title=Shivarajkumar’s Kavacha goes on floor, see first look of Oppam remake|last=Manoj Kumar|first=R.|date=23 November 2017|work=[[The Indian Express]]|access-date=18 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129094453/http://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/shivarajkumar-kavacha-goes-on-floor-first-look-of-mohanlal-oppam-remake-4950870/|archive-date=29 January 2018}}</ref> ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 2018 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. [[ಮೈಸೂರು]], [[ಊಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಶೂಟಿಂಗ್ ನಡೆಯಿತು. ರಾಹುಲ್ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ್ ಈ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ. == ಧ್ವನಿಪಥ == ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು [[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ|ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯಾ]] ಮತ್ತು 4 ಮ್ಯೂಸಿಕ್ಸ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.jiosaavn.com/album/kavacha/wKGZ39qaqdQ_|title=Kavacha|website=[[JioSaavn]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181231112716/https://www.jiosaavn.com/album/kavacha/wKGZ39qaqdQ_|archive-date=31 December 2018|access-date=31 December 2018}}</ref> 4 ಮ್ಯೂಸಿಕ್ಸ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ " ರೆಕ್ಕೆಯ" ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜನ್ಯಾ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಆ ಹಾಡಿಗೆ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳಿವೆ, ಯುಗಳ ಮತ್ತು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TZCXKNQNMcw|title=Kavacha – Audio Jukebox {{!}} Shivaraj Kumar & Baby Anunaya|last=Zee Music South|authorlink=Zee Music Company|date=12 November 2018|website=YouTube|access-date=4 April 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/jan/03/popular-track-hosa-belaku-from-rajkumars-recreated-for-shivarajkumars-kavacha-1919821.html|title=Popular track Hosa belaku from Rajkumar’s recreated for Shivarajkumar’s Kavacha|last=Sharadhaa|first=A.|date=3 January 2019|work=[[The New Indian Express]]|access-date=23 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190203073038/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/jan/03/popular-track-hosa-belaku-from-rajkumars-recreated-for-shivarajkumars-kavacha-1919821.html|archive-date=3 February 2019}}</ref> {{Tracklist|headline=ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ|extra_column=ಹಾಡುಗಾರ(ರು)|title1=ಕಣ್ಣೀರ|extra1=ವ್ಯಾಸರಾಜ್|lyrics1=[[ಕೆ.ಕಲ್ಯಾಣ್]]|music1=[[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ]]|length1=4:35|title2=ಯಾರೋ ನೀ|extra2=ವ್ಯಾಸರಾಜ್|lyrics2=ಕೆ.ಕಲ್ಯಾಣ್|music2=ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ|length2=3:32|title3=ರೆಕ್ಕೆಯ|note3=ಯುಗಳ ಗೀತೆ|extra3=[[ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]], [[ಶ್ರೇಯ ಜೈದೀಪ್]]|lyrics3=[[ವಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]]|music3=[[4 ಮ್ಯೂಸಿಕ್ಸ್]]|length3=5:09|title4=ರೆಕ್ಕೆಯ|note4=solo|extra4=ಶ್ರೇಯ ಜೈದೀಪ್|lyrics4=ವಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್|music4=4 ಮ್ಯೂಸಿಕ್ಸ್|length4=4:43}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|refs=<ref name="ShootingWraps"><cite class="citation news">[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kavacha-it-is-a-wrap-for-the-shivraj-kumar-starrer/articleshow/65245647.cms "<span class="cs1-kern-left">'</span>Kavacha': It is a wrap for the Shivraj Kumar starrer"]. ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]''. 2 August 2018. from the original on 18 August 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 August</span> 2018</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] lkiqg3eoheeb1gek5umyqckf26xqvqn 0 122182 1375323 1353724 2026-06-18T20:33:35Z Successalltime87 90571 1375323 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Peroxisome.svg|right|thumb|300x300px|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ನ ಮೂಲ ರಚನೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Distribution_of_peroxisomes_labelled_with_a_monomeric_eqFP611_variant_in_HEK293_cells_during_mitosis_-_pone.0004391.s005.ogv|thumb|308x308px|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ (ಬಿಳಿ) ವಿತರಣೆ [[HEK 293]] ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೈಟೊಸಿಸ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Peroxisome_in_rat_neonatal_cardiomyocyte.jpg|alt=Peroxisome in rat neonatal cardiomyocyte staining The SelectFX Alexa Fluor 488 Peroxisome Labeling Kit directed against peroxisomal membrane protein 70 (PMP 70)|thumb| ಇಲಿ ನವಜಾತ ಕಾರ್ಡಿಯೋಮಯೊಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್]] '''ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್''' ({{IPA-all|pɛɜˈɹɒksɪˌsoʊm}}) <ref>{{cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/peroxisome|title=Definition of PEROXISOME|website=www.merriam-webster.com|language=en|access-date=2019-10-30}}</ref> ಪೊರೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವಂತಹ ಒಂದು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ( ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಮೈಕ್ರೊಬಾಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ) ಆಗಿದೆ, ಇವು ಯೂಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸ್ಮ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid20124343">{{cite journal|vauthors=Islinger M, Voelkl A, Fahimi HD, Schrader M|date=November 2018|title=The peroxisome: an update on mysteries 2.0|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=150|issue=5|pages=443–471|doi=10.1007/s00418-018-1722-5|pmc=6182659|pmid=30219925}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಗಳು ಆಮ್ಲೀಯ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳಾಗಿವೆ. ಆಣ್ವಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕವು ಸಹತಲಾಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾವೆಂಜಿಂಗ್ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಲಿಪಿಡ್ ಚಯಾಪಚಯಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಇದರ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಮುಖ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳು ಬಹಳ ದೀರ್ಘ ಸರಣಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ, ಬ್ರಾಂಚ್ ಸರಣಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ, ಪಿತ್ತರಸ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ (ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ), ಡಿ ಅಮೈನೋಆಮ್ಲಗಳ, ಪಾಲಿಅಮೈನ್ ಗಳ, ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂಕೋಚನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ <ref name="ROS and peroxisomes">{{cite journal|vauthors=Bonekamp NA, Völkl A, Fahimi HD, Schrader M|year=2009|title=Reactive oxygen species and peroxisomes: struggling for balance|journal=BioFactors|volume=35|issue=4|pages=346–55|doi=10.1002/biof.48|pmid=19459143}}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಜೆನ್ಸ್ ಜೈವಿಕಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ಈಥರ್ ಫಾಸ್ಫೋಲಿಪಿಡ್ ಸಸ್ತನಿಗಳಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ.<ref name="pmid16756494">{{cite journal|vauthors=Wanders RJ, Waterham HR|year=2006|title=Biochemistry of mammalian peroxisomes revisited|journal=Annual Review of Biochemistry|volume=75|issue=|pages=295–332|doi=10.1146/annurev.biochem.74.082803.133329|pmid=16756494}}</ref> ಪೆಂಟೋಸ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಮಾರ್ಗದ,<ref>{{Cite journal|last=Antonenkov|first=Vasily D.|date=Jul 1989|title=Dehydrogenases of the pentose phosphate pathway in rat liver peroxisomes|url=http://dx.doi.org/10.1111/j.1432-1033.1989.tb14898.x|journal=European Journal of Biochemistry|volume=183|issue=1|pages=75–82|doi=10.1111/j.1432-1033.1989.tb14898.x|issn=0014-2956|via=}}</ref> ಎರಡು ಕಿಣ್ವಗಳ (ಗ್ಲೂಕೋಸ್-6-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್ ಮತ್ತು 6- ಫಾಸ್ಫೊಗ್ಲುಕೋನೇಟ್ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್) ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯದ ಶೇಕಡಾ ೧೦ ರಷ್ಟು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಕ್ತಿಯ ಚಯಾಪಚಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ<ref name="pmid16756494" />.ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಐಸೊಪ್ರೆನಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳುಭಾಗಿಯಾಗಿವೆಯೇ ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid16756494" /> ಇತರ ತಿಳಿದಿರುವ ಪೆರಾಕ್ಸೋಮಲ್ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡಿದಿರುವ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿನ [[Glyoxylate cycle|ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಿಲೇಟ್ ಸೈಕಲ್]], ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿನ [[Photorespiration|ಫೋಟೋರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್]],<ref>{{cite book|title=Esau's Plant Anatomy: Meristems, Cells, and Tissues of the Plant Body: Their Structure, Function, and Development|vauthors=Evert RF, Eichhorn SE|publisher=John Wiley & Sons|year=2006|isbn=9780471738435}}</ref> [[Trypanosomes|ಟ್ರೈಪನೊಸೊಮ್ಸ್]] [[Glycolysis|ಗ್ಲೈಕಾಲಿಸಿಸ್]] ರಲ್ಲಿ ('''[[Glycosome|ಗ್ಲೈಕೋಸೋಮ್‌ಗಳು]]''' ), ಮತ್ತು [[Methanol|ಮೆಥನಾಲ್]] ಅಥವಾ ಅಮೈನ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ. == ಇತಿಹಾಸ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ ಜೆ ರೊಢಿನ್ ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="Rhodin_1954">{{cite journal|vauthors=Rhodin, J|year=1954|title=Correlation of ultrastructural organization and function in normal and experimentally changed proximal tubule cells of the mouse kidney|journal=Doctorate Thesis. Karolinska Institutet, Stockholm|volume=|issue=|pages=|doi=|pmid=}}</ref> ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಸೈಟೊಲೊಜಿಸ್ಟ [[Christian de Duve|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆ ಡುವೆ]] ರವರು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸದ್ದರು<ref name="Rhodin_1954" />.ಡುವೆ ಮತ್ತುಸಹೊದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆಯೆಂದು, ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಇವುಗಳಿಗೆ "'''[[Microbody|ಮೈಕ್ರೊಬಾಡಿಗಳು]]'''" ಅನ್ನುವ ಬದಲು "'''[[Peroxisome|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಗಳು]]'''" ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ನಂತರ, ಫೈರ್ ಫ್ಲೈ ಲೂಸಿಫೆರೇಸ್ ಅನ್ನು ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Keller|first=G. A.|last2=Gould|first2=S.|last3=Deluca|first3=M.|last4=Subramani|first4=S.|date=May 1987|title=Firefly luciferase is targeted to peroxisomes in mammalian cells.|url=http://dx.doi.org/10.1073/pnas.84.10.3264|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=84|issue=10|pages=3264–3268|doi=10.1073/pnas.84.10.3264|issn=0027-8424|via=}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Gould|first=S. J.|date=Sep 1988|title=Identification of peroxisomal targeting signals located at the carboxy terminus of four peroxisomal proteins|url=http://dx.doi.org/10.1083/jcb.107.3.897|journal=The Journal of Cell Biology|volume=107|issue=3|pages=897–905|doi=10.1083/jcb.107.3.897|issn=0021-9525|via=}}</ref> == ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸಣ್ಣ (0.1-1&nbsp;µm ವ್ಯಾಸ) ಉಪಕೋಶೀಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಹರಳಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶದ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ ಬಯೋಮೆಂಬ್ರೇನ್‌ನಿಂದಆವೃತವಾಗಿವೆ<ref>{{cite book|url=|title=Karlsons Biochemistry and Pathobiochemistry|vauthors=Karlson, P, Doenecke D, Koolman J, Fuchs G, Gerok W|publisher=Georg Thieme|others=|year=2005|isbn=978-3133578158|edition=15|location=Stuttgart|pages=396f|oclc=181474420}}</ref><ref>{{Cite book|title=Biology of Plants|vauthors=Raven PH, Evert RF, Eichhorn SE|publisher=De Gruyter|others=|year=2006|isbn=978-3-11-018531-7|edition=4|location=Berlin|pages=53f|oclc=180904366}}</ref>.ವಿಭಾಗೀಕರಣ, ಪೆರೋಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಕೋಶೀಯಕಾರ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಜೀವಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಮೆಟಬೊಲಿಕ್ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಕೋಶ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತುಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೇಕರ್ಸ್ ಯೀಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ( [[Saccharomyces cerevisiae|ಎಸ್. ಸೆರೆವಿಸಿಯೆ]] ), ಉತ್ತಮ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಪೂರೈಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, [[Yeast|ಯೀಸ್ಟ್‌]]ಗಳನ್ನುದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕೈಕ ಇಂಗಾಲದ ಮೂಲವಾಗಿ 20 ರಿಂದ 25 ದೊಡ್ಡಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಪೂರೈಸಿದಾಗ ರಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite book|title=Yeast: Molecular and Cell Biology|last=Feldmann|first=Horst|publisher=Wiley-VCH|year=2009|isbn=978-3527326099|location=Weinheim|pages=159|oclc=489629727|name-list-format=vanc}}</ref> == ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ [[Beta oxidation|ಬೀಟಾ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ]] ಮೂಲಕ [[Very long chain fatty acid|ದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ]] ವಿಭಜನೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, [[Very long chain fatty acid|ದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ]]ಗಳನ್ನು [[Medium-chain triglyceride|ಮಧ್ಯಮ ಸರಪಳಿಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ]]ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರಅವುಗಳನ್ನು [[Mitochondrion|ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ]]ಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[Carbon dioxide|ಇಂಗಾಲದಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಮತ್ತು [[Water|ನೀರಿಗೆ]] ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. [[Yeast|ಯೀಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="alberts2">{{cite book|title=Molecular Biology of the Cell|vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P|publisher=Garland Science|year=2002|isbn=978-0-8153-3218-3|edition=Fourth|location=New York|pages=|chapter=Chapter 12: Peroxisomes|quote=|access-date=|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.2194}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|last=Schrader|first=Michael|last2=Kamoshita|first2=Maki|last3=Islinger|first3=Markus|date=Mar 2019|title=Organelle interplay—peroxisome interactions in health and disease|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jimd.12083|journal=Journal of Inherited Metabolic Disease|language=en|volume=0|issue=0|pages=|doi=10.1002/jimd.12083|issn=1573-2665|via=}}</ref> ಪ್ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ [[Plasmalogen|ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೊಜೆನ್]] ರಚನೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. [[Plasmalogen|ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೊಜೆನ್]] [[Myelin|ಮೈಲಿನ್]] ನಲ್ಲಿನ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತಹ ಫಾಸ್ಫೊಲಿಪಿಡ ಆಗಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್‌ಗಳಕೊರತೆಯು [[Nerve-cell|ನರ ಕೋಶ]]ಗಳ ಮೈಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಅಸಹಜತೆಯನ್ನುಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, [[Peroxisomal disorder|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಗಳು ನರಮಂಡಲ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಜೀವಸತ್ವಗಳಾದ [[Bile|ಪಿತ್ತರಸ]] ಆಮ್ಲಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸಹ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[Vitamin A|ವಿಟಮಿನ್ ಎ]] ಮತ್ತು [[Vitamin K|ಕೆ]]. ಚರ್ಮದಕಾಯಿಲೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref name=":0" /> ಸಸ್ತನಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಯಾಪಚಯಮಾರ್ಗಗಳು:<ref name="pmid16756494" /> * ಫೈಟಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲದ α- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ * ದೀರ್ಘ-ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಬಹುಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ β- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ * ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್ಗಳ ಜೈವಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ * ಪಿತ್ತರಸ ಆಮ್ಲ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೋಲಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಂಯೋಗಿಕರಣ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳು [[D-amino acid oxidase|ಡಿ-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ಮತ್ತು [[Uric acid oxidase|ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ನಂತಹ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ [[Enzyme|ಕಿಣ್ವ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತೆ<ref name="pmid1334030">{{cite journal|vauthors=del Río LA, Sandalio LM, Palma JM, Bueno P, Corpas FJ|date=November 1992|title=Metabolism of oxygen radicals in peroxisomes and cellular implications|journal=Free Radical Biology & Medicine|volume=13|issue=5|pages=557–80|doi=10.1016/0891-5849(92)90150-F|pmid=1334030}}</ref>.ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಈ ಕೊನೆಯಕಿಣ್ವವು ಇರದ ಕಾರಣ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗಿ [[Gout|ಗೌಟ]] ರೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ರೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಕಿಣ್ವಗಳು, ಆಣ್ವಿಕಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಸಾವಯವ ತಲಾಧಾರಗಳಿಂದ (ಆರ್ ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಲಾದ) ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, [[Hydrogen peroxide|ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್]] (H₂O₂) ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ: <math>\mathrm{RH}_\mathrm{2} + \mathrm{O}_\mathrm{2} \rightarrow \mathrm{R }+ \mathrm{H}_2\mathrm{O}_2</math> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ [[Enzyme|ಕಿಣ್ವ]]ವಾದ [[Catalase|ಕ್ಯಾಟಲೇಸ್]], ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಶನ್ ಕ್ರಿಯೆಯಮೂಲಕ [[Phenols|ಫೀನಾಲ್ಗಳು]], [[Formic acid|ಫಾರ್ಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ]], [[Formaldehyde|ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೈಡ್]] ಮತ್ತು [[Alcohol|ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ತಲಾಧಾರಗಳನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸಲು ಈ H₂O₂ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ : <math>\mathrm{H}_2\mathrm{O}_2 + \mathrm{R'H}_2 \rightarrow \mathrm{R'} + 2\mathrm{H}_2\mathrm{O}</math>, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿಯಾಂದಂಹ [[Hydrogen peroxide|ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್]] (H₂O₂) ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ರಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿವಿಧ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಿಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವರುಸೇವಿಸುವ ಕನಿಷ್ಟ ೨೫ ರಷ್ಟು [[Ethanol|ಎಥೆನಾಲ್]] ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[Acetaldehyde|ಅಸೆಟಾಲ್ಡಿಹೈಡ್]]ಗೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ<ref name="alberts2" />.ಯಾವಾಗ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ H₂O₂ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆಯೊ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ [[Catalase|ಕ್ಯಾಟಲೇಸ್]] H₂O ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ: <math>2\mathrm{H}_2\mathrm{O}_2 \rightarrow 2\mathrm{H}_2\mathrm{O} + \mathrm{O}_2</math> ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಆಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಟಿವ್ ಕಿಣ್ವಗಳಾದ [[Superoxide dismutase|ಸೂಪರ್ಆಕ್ಸೈಡ್ಡಿಸ್ಮುಟೇಸ್]], [[Ascorbate-glutathione cycle|ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್-ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್ ಚಕ್ರ]]ದ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಂಟೋಸ್-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ಹಾದಿಯ [[NADH dehydrogenase (quinone)|NADP- ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್‌]]ಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು [[Superoxide|ಸೂಪರ್ ಆಕ್ಸೈಡ್(O₂^•−)]] ಮತ್ತು [[Nitric oxide|ನೈಟ್ರಿಕ್ಆಕ್ಸೈಡ್]] (^•NO) ರಾಡಿಕಲ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ<ref name="pmid11286918">{{cite journal|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB, del Río LA|date=April 2001|title=Peroxisomes as a source of reactive oxygen species and nitric oxide signal molecules in plant cells|journal=Trends in Plant Science|volume=6|issue=4|pages=145–50|doi=10.1016/S1360-1385(01)01898-2|pmid=11286918}}</ref><ref name="pmid15347796">{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB, Carreras A, Quirós M, León AM, Romero-Puertas MC, Esteban FJ, Valderrama R, Palma JM, Sandalio LM, Gómez M, del Río LA|date=September 2004|title=Cellular and subcellular localization of endogenous nitric oxide in young and senescent pea plants|journal=Plant Physiology|volume=136|issue=1|pages=2722–33|doi=10.1104/pp.104.042812|pmc=523336|pmid=15347796}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ H₂O₂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತ ಅಣುಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಯಸ್ಸಾದ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈಗಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Lismont C, Revenco I, Fransen M|date=July 2019|title=Peroxisomal Hydrogen Peroxide Metabolism and Signaling in Health and Disease|journal=International Journal of Molecular Sciences|volume=20|issue=15|pages=3673|doi=10.3390/ijms20153673|pmc=6695606|pmid=31357514}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಾಗ ಸಸ್ಯ ಕೋಶಗಳ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಧ್ರುವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ಪ್ರೋಟೀನ್‌ (PEN2 and PEN3),<ref name="pmid19095900">{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Bednarek P, Pislewska-Bednarek M, Svatos A, Schneider B, Doubsky J, Mansurova M, Humphry M, Consonni C, Panstruga R, Sanchez-Vallet A, Molina A, Schulze-Lefert P|date=January 2009|title=A glucosinolate metabolism pathway in living plant cells mediates broad-spectrum antifungal defense|journal=Science|volume=323|issue=5910|pages=101–6|bibcode=2009Sci...323..101B|doi=10.1126/science.1163732|pmid=19095900}}</ref> ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಸೊಂಕು [[Glucosinolate|ಗ್ಲುಕೋಸಿನೊಲೇಟ್]] ಅಣುವನ್ನುಆಂಟಿಫಂಗಲ್ ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶದ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತವೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿರುವ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಆಂಟಿ-ವೈರಲ್ ರಕ್ಷಣಾ <ref>{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Dixit E, Boulant S, Zhang Y, Lee AS, Odendall C, Shum B, Hacohen N, Chen ZJ, Whelan SP, Fransen M, Nibert ML, Superti-Furga G, Kagan JC|date=May 2010|title=Peroxisomes are signaling platforms for antiviral innate immunity|journal=Cell|volume=141|issue=4|pages=668–81|doi=10.1016/j.cell.2010.04.018|pmc=3670185|pmid=20451243}}</ref> ಮತ್ತು ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Di Cara F, Bülow MH, Simmonds AJ, Rachubinski RA|date=November 2018|title=Dysfunctional peroxisomes compromise gut structure and host defense by increased cell death and Tor-dependent autophagy|journal=Molecular Biology of the Cell|volume=29|issue=22|pages=2766–2783|doi=10.1091/mbc.E18-07-0434|pmc=6249834|pmid=30188767}}</ref> == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ [[Endoplasmic reticulum|ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್‌]]ನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಪೊರೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗಗಳಿಂದ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid16009135">{{cite journal|vauthors=Hoepfner D, Schildknegt D, Braakman I, Philippsen P, Tabak HF|date=July 2005|title=Contribution of the endoplasmic reticulum to peroxisome formation|journal=Cell|volume=122|issue=1|pages=85–95|doi=10.1016/j.cell.2005.04.025|pmid=16009135}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Schrader M, Costello JL, Godinho LF, Azadi AS, Islinger M|date=May 2016|title=Proliferation and fission of peroxisomes - An update|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1863|issue=5|pages=971–83|doi=10.1016/j.bbamcr.2015.09.024|pmid=26409486}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Lazarow PB, Fujiki Y|date=Nov 1985|title=Biogenesis of peroxisomes|journal=Annual Review of Cell Biology|volume=1|issue=1|pages=489–530|doi=10.1146/annurev.cb.01.110185.002421|pmid=3916321}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ [[C-terminus|ಸಿ-ಟರ್ಮಿನಸ್]] ([[Peroxisomal targeting signal|ಪಿಟಿಎಸ್]] 1) ಅಥವಾ [[N-terminus|ಎನ್-ಟರ್ಮಿನಸ್]] ([[Peroxisomal targeting signal|ಪಿಟಿಎಸ್]]2 ) ನಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಮೈನೊ ಆಸಿಡ್ ಅನುಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಒಳಗಡೆ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 36 ತಿಳಿದಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿವೆ, ಇದನ್ನು [[Peroxin|ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್‌]]ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="pmid17050007">{{cite journal|vauthors=Saleem RA, Smith JJ, Aitchison JD|date=December 2006|title=Proteomics of the peroxisome|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1763|issue=12|pages=1541–51|doi=10.1016/j.bbamcr.2006.09.005|pmc=1858641|pmid=17050007}}</ref> ಇದು ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ 13 ವಿಶಿಷ್ಟ [[Peroxin|ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗ]]ಳಿವೆ. ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ಅಥವಾ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಿರುಚುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆಮದು ಗ್ರಾಹಕಗಳು, ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗಳಾದ ಪಿಎಎಕ್ಸ್ 5 ([[PEX5]]) ಮತ್ತು ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 7 ([[PEX7]]), ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳೊಂದಿಗೆ (ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಿಟಿಎಸ್ 1 ಅಥವಾ ಪಿಟಿಎಸ್ 2 ಅಮೈನೊ ಆಸಿಡ್ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ) ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ [[Cytosol|ಸೈಟೋಸೊಲ್‌]]ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ - ಮರುಬಳಕೆ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗುರಿಯ ವಿಶೇಷ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಧಾನದಿಂದ ರವಾನೆಯಾಗುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು, ಅಂಗೀಕೃತ ಪಿಟಿಎಸ್ ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲು ಪಿಟಿಎಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Thoms|first=Sven|date=Nov 2015|title=Import of proteins into peroxisomes: piggybacking to a new home away from home|url=http://dx.doi.org/10.1098/rsob.150148|journal=Open Biology|volume=5|issue=11|pages=150148|doi=10.1098/rsob.150148|issn=2046-2441|via=}}</ref> ಆಮದು ಚಕ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತೃತ ನೌಕೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid11336669">{{cite journal|vauthors=Dammai V, Subramani S|date=April 2001|title=The human peroxisomal targeting signal receptor, Pex5p, is translocated into the peroxisomal matrix and recycled to the cytosol|journal=Cell|volume=105|issue=2|pages=187–96|doi=10.1016/s0092-8674(01)00310-5|pmid=11336669}}</ref> [[Cytosol|ಸೈಟೋಸೊಲ್‌]]ಗೆ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಎಟಿಪಿ ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈಗ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನಿಂದ ಸೈಟೋಸೊಲ್‌ಗೆ ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 5 ([[PEX5]]) ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಸರ್ವತ್ರೀಕರಣವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ನ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ('''ಪಿಎಮ್‌ಪಿ'''/PMPs)) ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳಾದ ಪಿಎಎಕ್ಸ್ 19 (PEX19), ಪಿಎಕ್ಸ್ 3 (PEX3) ಮತ್ತು ಪಿಎಕ್ಸ್ 16 (PEX16) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಎಕ್ಸ್ 19 (PEX19),ಪಿಎಮ್‌ಪಿ (PMPs) ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಚಾಪೆರೋನ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಪಿಎಮ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗೆ ಹಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಇಂಟಿಗ್ರಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 3 (PEX3) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಎಮ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ನಂತರ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಅವನತಿಯನ್ನು ಪೆಕ್ಸೊಫಾಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Eberhart T, Kovacs WJ|date=November 2018|title=Pexophagy in yeast and mammals: an update on mysteries|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=150|issue=5|pages=473–488|doi=10.1007/s00418-018-1724-3|pmid=30238155|hdl=20.500.11850/302080}}</ref> == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಸಂವಹನ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್), ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾ, ಲಿಪಿಡ್ ಹನಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೈಸೋಸೋಮ್‌ಗಳಂತಹ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಲಿಪಿಡ್ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಅನೇಕ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಅಗತ್ಯ.<ref>{{cite journal|vauthors=Shai N, Schuldiner M, Zalckvar E|date=May 2016|title=No peroxisome is an island - Peroxisome contact sites|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1863|issue=5|pages=1061–9|doi=10.1016/j.bbamcr.2015.09.016|pmc=4869879|pmid=26384874}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಚಯಾಪಚಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ β- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕಪ್ರಭೇದಗಳೊಂದಿಗೂ ಚಯಾಪಚಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16756494" /> ಎರಡೂಅಂಗಗಳು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತುಆರ್ಗನೆಲ್ ವಿದಳನ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Costello JL, Passmore JB, Islinger M, Schrader M|date=2018|title=Multi-localized Proteins: The Peroxisome-Mitochondria Connection|journal=Sub-Cellular Biochemistry|series=Subcellular Biochemistry|volume=89|pages=383–415|doi=10.1007/978-981-13-2233-4_17|isbn=978-981-13-2232-7|pmid=30378033}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನರ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಈಥರ್ ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳ (ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್) ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ (ಮೇಲೆ ನೋಡಿ). ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೆಂಬರೇನ್ ಸಂಪರ್ಕ ತಾಣಗಳಿಂದಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನುಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಈ ಎರಡೂ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಪೊರೆಗಳನ್ನುದೈಹಿಕವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಸಂವಹನವನ್ನುಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Castro IG, Schuldiner M, Zalckvar E|date=March 2018|title=Mind the Organelle Gap - Peroxisome Contact Sites in Disease|journal=Trends in Biochemical Sciences|volume=43|issue=3|pages=199–210|doi=10.1016/j.tibs.2018.01.001|pmc=6252078|pmid=29395653}}</ref> ಪೊರೆಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು == [[Peroxisomal disorder|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ನರಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕಅಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ [[Adrenoleukodystrophy|ಎಕ್ಸ್-ಲಿಂಕ್ಡ್ ಅಡ್ರಿನೊಲುಕೋಡಿಸ್ಟ್ರೋಫಿ]] ಮತ್ತು [[Peroxisome biogenesis disorders|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಬಯೋಜೆನೆಸಿಸ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು]].<ref name="pmid12740827">{{cite journal|vauthors=Depreter M, Espeel M, Roels F|date=June 2003|title=Human peroxisomal disorders|journal=Microscopy Research and Technique|volume=61|issue=2|pages=203–23|doi=10.1002/jemt.10330|pmid=12740827}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Islinger|first=Markus|last2=Grille|first2=Sandra|last3=Fahimi|first3=H. Dariush|last4=Schrader|first4=Michael|date=Mar 2012|title=The peroxisome: an update on mysteries|url=http://dx.doi.org/10.1007/s00418-012-0941-4|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=137|issue=5|pages=547–574|doi=10.1007/s00418-012-0941-4|issn=0948-6143|via=}}</ref> == ಜೀನ್‌ಗಳು == ಪಿಇಎಕ್ಸ್ ('''PEX''') ಜೀನ್‌ಗಳು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಯಾದ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ("[[Peroxin|'''ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗ''']]ಳು") ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೆಂಬ್ರೇನ್ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು (ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್/PEX 3, 16, ಮತ್ತು 19) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ (ಲುಮೆನ್) ಕಿಣ್ವಗಳ ಆಮದು ಇಲ್ಲದೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಅಂಗದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಪೆಕ್ಸ್ 11 ಪಿ (Pex11p) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ಜೀನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ: [[PEX1]], [[PEX2]] (PXMP3),[[PEX3]],[[PEX5]],[[PEX6]],[[Peroxin-7|PEX7]],PEX9,<ref>{{cite journal|vauthors=Effelsberg D, Cruz-Zaragoza LD, Schliebs W, Erdmann R|date=November 2016|title=Pex9p is a new yeast peroxisomal import receptor for PTS1-containing proteins|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4057–4066|doi=10.1242/jcs.195271|pmid=27678487}}</ref><ref>{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Yifrach E, Chuartzman SG, Dahan N, Maskit S, Zada L, Weill U, Yofe I, Olender T, Schuldiner M, Zalckvar E|date=November 2016|title=Characterization of proteome dynamics during growth in oleate reveals a new peroxisome-targeting receptor|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4067–4075|doi=10.1242/jcs.195255|pmc=6275125|pmid=27663510}}</ref> [[PEX10]],[[PEX11A]],[[PEX11B]],[[PEX11G]],[[PEX12]],[[PEX13]] [[PEX14]],[[PEX16]],[[PEX19]],[[PEX26]],PEX28,PEX30, ಮತ್ತು PEX31. ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ, ಪಿಎಕ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ವಿಕಸನೀಯ ಮೂಲಗಳು == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶವು ಜಾತಿಗಳು ಅಥವಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ [[Endosymbiotic Theory|ಎಂಡೋಸಿಂಬಿಯೋಟಿಕ್]] ಮೂಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಕೋಶಗಳನ್ನುಪರಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧವನ್ನುವಿಕಸಿಸಿದವು<ref name="pmid3916321">{{cite journal|vauthors=Lazarow PB, Fujiki Y|year=1985|title=Biogenesis of peroxisomes|journal=Annual Review of Cell Biology|volume=1|issue=|pages=489–530|doi=10.1146/annurev.cb.01.110185.002421|pmid=3916321}}</ref>.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನುಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid17506702">{{cite journal|vauthors=Fagarasanu A, Fagarasanu M, Rachubinski RA|year=2007|title=Maintaining peroxisome populations: a story of division and inheritance|journal=Annual Review of Cell and Developmental Biology|volume=23|issue=|pages=321–44|doi=10.1146/annurev.cellbio.23.090506.123456|pmid=17506702}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್-ಕಡಿಮೆ ರೂಪಾಂತರಿತ ರೂಪಗಳು ವೈಲ್ಡ ಮಾದರಿಯ ಜೀನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಂತರ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ [[Proteome|ಪ್ರೋಟಿಯೋಮ್‌]]ನ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಕಸನೀಯವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಆಮದು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ ನಲ್ಲಿನ [[Endoplasmic-reticulum-associated protein degradation|ಇಆರ್ಎಡಿ]] ([[Endoplasmic Reticulum Associated Protein Degradation|ERAD]]) ಮಾರ್ಗದ ನಡುವೆ ಹೋಮೋಲಜೀಸ್ ಅನ್ನುಕಂಡುಕೊಂಡವು,<ref name="pmid16452116">{{cite journal|vauthors=Schlüter A, Fourcade S, Ripp R, Mandel JL, Poch O, Pujol A|date=April 2006|title=The evolutionary origin of peroxisomes: an ER-peroxisome connection|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=23|issue=4|pages=838–45|doi=10.1093/molbev/msj103|pmid=16452116}}</ref><ref name="pmid16556314">{{cite journal|vauthors=Gabaldón T, Snel B, van Zimmeren F, Hemrika W, Tabak H, Huynen MA|date=March 2006|title=Origin and evolution of the peroxisomal proteome|journal=Biology Direct|volume=1|issue=|pages=8|doi=10.1186/1745-6150-1-8|pmc=1472686|pmid=16556314}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಚಯಾಪಚಯ ಕಿಣ್ವಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು.<ref name="pmid16556314" /> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ,ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ [[Actinobacteria|ಆಕ್ಟಿನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]]ಲ್ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದುಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref name="pmid19818387">{{cite journal|vauthors=Duhita N, Le HA, Satoshi S, Kazuo H, Daisuke M, Takao S|date=January 2010|title=The origin of peroxisomes: The possibility of an actinobacterial symbiosis|journal=Gene|volume=450|issue=1–2|pages=18–24|doi=10.1016/j.gene.2009.09.014|pmid=19818387}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid20600706">{{cite journal|vauthors=Gabaldón T, Capella-Gutiérrez S|date=October 2010|title=Lack of phylogenetic support for a supposed actinobacterial origin of peroxisomes|journal=Gene|volume=465|issue=1–2|pages=61–5|doi=10.1016/j.gene.2010.06.004|pmid=20600706}}</ref> == ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲ್ ಗಳು == ಇವುಗಳು ಇತರ [[Microbody|ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುದೇಹದ]] ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, [[Plant|ಸಸ್ಯ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[Filamentous fungi|ತಂತುಗಳುಳ್ಳಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ಗಳ [[Glyoxysome|ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಿಸೋಮ್ಸ]], [[Kinetoplastida|ಕೈನೆಟೊಪ್ಲಾಸ್ಟಿಡ್ಸ]] ಗಳ [[Glycosome|ಗ್ಲೈಕೊಸೊಮ್ಸ್]] <ref name="pmid1447292">{{cite journal|vauthors=Blattner J, Swinkels B, Dörsam H, Prospero T, Subramani S, Clayton C|date=December 1992|title=Glycosome assembly in trypanosomes: variations in the acceptable degeneracy of a COOH-terminal microbody targeting signal|journal=The Journal of Cell Biology|volume=119|issue=5|pages=1129–36|doi=10.1083/jcb.119.5.1129|pmc=2289717|pmid=1447292}}</ref> ಮತ್ತು [[Filamentous fungi|ತಂತುಗಳುಳ್ಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ಗಳ [[Woronin body|ವೋರೋನಿನ್ ದೇಹ]]ಗಳು. == ಸಹ ನೋಡಿಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{portal|Metabolism}} * [[Peroxisome proliferator-activated receptor|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಪ್ರೋಲಿಫರೇಟರ್-ಆಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್]] ([[Peroxisome proliferator-activated receptor]]) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == {{refbegin|32em}} * [https://itn-perico.eu/home/ Innovative Training Network PERICO] * {{cite journal|vauthors=Schrader M, Costello J, Godinho LF, Islinger M|date=2015|title=Peroxisome-mitochondria interplay and disease.|journal=J Inherit Metab Dis|volume=38|issue=4|pages=681-702|doi=10.1007/s10545-015-9819-7|pmid=25687155}} * {{cite journal|vauthors=Schrader M, Fahimi HD|date=2008|title=The peroxisome: still a mysterious organelle.|journal=Histochem Cell Biol|volume=129|issue=4|pages=421-440|doi=10.1007/s00418-008-0396-9|pmid=18274771}} * {{cite journal|vauthors=Effelsberg D, Cruz-Zaragoza LD, Schliebs W, Erdmann R|date=2016|title=Pex9p is a novel yeast peroxisomal import receptor for PTS1-proteins.|journal=Journal of Cell Science|volume=129|pages=4057-4066|doi=10.1242/jcs.195271}} * {{cite journal|vauthors=Yifrach E, Chuartzman SG, Dahan N, Maskit S, Zada L, Weill U, Yofe I, Olender T, Schuldiner M, Zalckvar E|date=2016|title=Characterization of proteome dynamics in oleate reveals a novel peroxisome targeting receptor.|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4067-4075|doi=10.1242/jcs.195255|pmid=27663510}} * {{cite journal|vauthors=Mateos RM, León AM, Sandalio LM, Gómez M, del Río LA, Palma JM|date=December 2003|title=Peroxisomes from pepper fruits (Capsicum annuum L.): purification, characterisation and antioxidant activity|journal=Journal of Plant Physiology|volume=160|issue=12|pages=1507–16|doi=10.1078/0176-1617-01008|pmid=14717445}} * {{cite journal|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB|date=2014|title=Functional implications of peroxisomal nitric oxide (NO) in plants|journal=Frontiers in Plant Science|volume=5|pages=97|doi=10.3389/fpls.2014.00097|pmc=3956114|pmid=24672535}} * {{cite journal|vauthors=Corpas FJ|date=November 2015|title=What is the role of hydrogen peroxide in plant peroxisomes?|journal=Plant Biology|volume=17|issue=6|pages=1099–103|doi=10.1111/plb.12376|pmc=|pmid=26242708}} * {{NCBI-scienceprimer}} * {{InterPro content|IPR006708}} {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == {{wikiversity|Peroxisomes|at-link=Topic:Cell Biology|at=The Department of Cell Biology}} * [http://www.peroxisomedb.org/ PeroxisomeDB: Peroxisome-Database] * [http://www.peroxisomekb.nl/ PeroxisomeKB: Peroxisome Knowledge Base] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724162957/http://www.peroxisomekb.nl/ |date=2011-07-24 }} * [https://itn-perico.eu/home/ Innovative Training Network PERICO]{{Commons category|Peroxisomes}} {{Interwikineeded}} podh0b8jt7mkq9zgt3wxh3qvquxehsd 1375324 1375323 2026-06-18T20:37:38Z Successalltime87 90571 1375324 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Peroxisome.svg|right|thumb|300x300px|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ನ ಮೂಲ ರಚನೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Distribution_of_peroxisomes_labelled_with_a_monomeric_eqFP611_variant_in_HEK293_cells_during_mitosis_-_pone.0004391.s005.ogv|thumb|308x308px|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ (ಬಿಳಿ) ವಿತರಣೆ [[HEK 293]] ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೈಟೊಸಿಸ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Peroxisome_in_rat_neonatal_cardiomyocyte.jpg|alt=Peroxisome in rat neonatal cardiomyocyte staining The SelectFX Alexa Fluor 488 Peroxisome Labeling Kit directed against peroxisomal membrane protein 70 (PMP 70)|thumb| ಇಲಿ ನವಜಾತ ಕಾರ್ಡಿಯೋಮಯೊಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್]] '''ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್''' ({{IPA-all|pɛɜˈɹɒksɪˌsoʊm}}) <ref>{{cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/peroxisome|title=Definition of PEROXISOME|website=www.merriam-webster.com|language=en|access-date=2019-10-30}}</ref> ಪೊರೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವಂತಹ ಒಂದು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ( ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಮೈಕ್ರೊಬಾಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ) ಆಗಿದೆ, ಇವು ಯೂಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸ್ಮ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid20124343">{{cite journal|vauthors=Islinger M, Voelkl A, Fahimi HD, Schrader M|date=November 2018|title=The peroxisome: an update on mysteries 2.0|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=150|issue=5|pages=443–471|doi=10.1007/s00418-018-1722-5|pmc=6182659|pmid=30219925}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಗಳು ಆಮ್ಲೀಯ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳಾಗಿವೆ. ಆಣ್ವಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕವು ಸಹತಲಾಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾವೆಂಜಿಂಗ್ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಲಿಪಿಡ್ ಚಯಾಪಚಯಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಇದರ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಮುಖ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳು ಬಹಳ ದೀರ್ಘ ಸರಣಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ, ಬ್ರಾಂಚ್ ಸರಣಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ, ಪಿತ್ತರಸ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ (ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ), ಡಿ ಅಮೈನೋಆಮ್ಲಗಳ, ಪಾಲಿಅಮೈನ್ ಗಳ, ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂಕೋಚನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ <ref name="ROS and peroxisomes">{{cite journal|vauthors=Bonekamp NA, Völkl A, Fahimi HD, Schrader M|year=2009|title=Reactive oxygen species and peroxisomes: struggling for balance|journal=BioFactors|volume=35|issue=4|pages=346–55|doi=10.1002/biof.48|pmid=19459143}}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಜೆನ್ಸ್ ಜೈವಿಕಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ಈಥರ್ ಫಾಸ್ಫೋಲಿಪಿಡ್ ಸಸ್ತನಿಗಳಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ.<ref name="pmid16756494">{{cite journal|vauthors=Wanders RJ, Waterham HR|year=2006|title=Biochemistry of mammalian peroxisomes revisited|journal=Annual Review of Biochemistry|volume=75|issue=|pages=295–332|doi=10.1146/annurev.biochem.74.082803.133329|pmid=16756494}}</ref> ಪೆಂಟೋಸ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಮಾರ್ಗದ,<ref>{{Cite journal|last=Antonenkov|first=Vasily D.|date=Jul 1989|title=Dehydrogenases of the pentose phosphate pathway in rat liver peroxisomes|url=http://dx.doi.org/10.1111/j.1432-1033.1989.tb14898.x|journal=European Journal of Biochemistry|volume=183|issue=1|pages=75–82|doi=10.1111/j.1432-1033.1989.tb14898.x|issn=0014-2956|via=}}</ref> ಎರಡು ಕಿಣ್ವಗಳ (ಗ್ಲೂಕೋಸ್-6-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್ ಮತ್ತು 6- ಫಾಸ್ಫೊಗ್ಲುಕೋನೇಟ್ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್) ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯದ ಶೇಕಡಾ ೧೦ ರಷ್ಟು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಕ್ತಿಯ ಚಯಾಪಚಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ<ref name="pmid16756494" />.ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಐಸೊಪ್ರೆನಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳುಭಾಗಿಯಾಗಿವೆಯೇ ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid16756494" /> ಇತರ ತಿಳಿದಿರುವ ಪೆರಾಕ್ಸೋಮಲ್ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡಿದಿರುವ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಿಲೇಟ್ ಸೈಕಲ್, ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಫೋಟೋರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್,<ref>{{cite book|title=Esau's Plant Anatomy: Meristems, Cells, and Tissues of the Plant Body: Their Structure, Function, and Development|vauthors=Evert RF, Eichhorn SE|publisher=John Wiley & Sons|year=2006|isbn=9780471738435}}</ref> ಟ್ರೈಪನೊಸೊಮ್ಸ್ ಗ್ಲೈಕಾಲಿಸಿಸ್ ರಲ್ಲಿ ('''ಗ್ಲೈಕೋಸೋಮ್‌ಗಳು''' ), ಮತ್ತು ಮೆಥನಾಲ್ ಅಥವಾ ಅಮೈನ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ. == ಇತಿಹಾಸ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ ಜೆ ರೊಢಿನ್ ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="Rhodin_1954">{{cite journal|vauthors=Rhodin, J|year=1954|title=Correlation of ultrastructural organization and function in normal and experimentally changed proximal tubule cells of the mouse kidney|journal=Doctorate Thesis. Karolinska Institutet, Stockholm|volume=|issue=|pages=|doi=|pmid=}}</ref> ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಸೈಟೊಲೊಜಿಸ್ಟ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆ ಡುವೆ ರವರು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸದ್ದರು<ref name="Rhodin_1954" />.ಡುವೆ ಮತ್ತುಸಹೊದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆಯೆಂದು, ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಇವುಗಳಿಗೆ "'''ಮೈಕ್ರೊಬಾಡಿಗಳು'''" ಅನ್ನುವ ಬದಲು "'''ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಗಳು'''" ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ನಂತರ, ಫೈರ್ ಫ್ಲೈ ಲೂಸಿಫೆರೇಸ್ ಅನ್ನು ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Keller|first=G. A.|last2=Gould|first2=S.|last3=Deluca|first3=M.|last4=Subramani|first4=S.|date=May 1987|title=Firefly luciferase is targeted to peroxisomes in mammalian cells.|url=http://dx.doi.org/10.1073/pnas.84.10.3264|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=84|issue=10|pages=3264–3268|doi=10.1073/pnas.84.10.3264|issn=0027-8424|via=}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Gould|first=S. J.|date=Sep 1988|title=Identification of peroxisomal targeting signals located at the carboxy terminus of four peroxisomal proteins|url=http://dx.doi.org/10.1083/jcb.107.3.897|journal=The Journal of Cell Biology|volume=107|issue=3|pages=897–905|doi=10.1083/jcb.107.3.897|issn=0021-9525|via=}}</ref> == ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸಣ್ಣ (0.1-1&nbsp;µm ವ್ಯಾಸ) ಉಪಕೋಶೀಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಹರಳಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶದ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ ಬಯೋಮೆಂಬ್ರೇನ್‌ನಿಂದಆವೃತವಾಗಿವೆ<ref>{{cite book|url=|title=Karlsons Biochemistry and Pathobiochemistry|vauthors=Karlson, P, Doenecke D, Koolman J, Fuchs G, Gerok W|publisher=Georg Thieme|others=|year=2005|isbn=978-3133578158|edition=15|location=Stuttgart|pages=396f|oclc=181474420}}</ref><ref>{{Cite book|title=Biology of Plants|vauthors=Raven PH, Evert RF, Eichhorn SE|publisher=De Gruyter|others=|year=2006|isbn=978-3-11-018531-7|edition=4|location=Berlin|pages=53f|oclc=180904366}}</ref>.ವಿಭಾಗೀಕರಣ, ಪೆರೋಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಕೋಶೀಯಕಾರ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಜೀವಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಮೆಟಬೊಲಿಕ್ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಕೋಶ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತುಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೇಕರ್ಸ್ ಯೀಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ( ಎಸ್. ಸೆರೆವಿಸಿಯೆ ), ಉತ್ತಮ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಪೂರೈಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನುದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕೈಕ ಇಂಗಾಲದ ಮೂಲವಾಗಿ 20 ರಿಂದ 25 ದೊಡ್ಡಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಪೂರೈಸಿದಾಗ ರಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite book|title=Yeast: Molecular and Cell Biology|last=Feldmann|first=Horst|publisher=Wiley-VCH|year=2009|isbn=978-3527326099|location=Weinheim|pages=159|oclc=489629727|name-list-format=vanc}}</ref> == ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಬೀಟಾ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ ವಿಭಜನೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಸರಪಳಿಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರಅವುಗಳನ್ನು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂಗಾಲದಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೀರಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಯೀಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="alberts2">{{cite book|title=Molecular Biology of the Cell|vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P|publisher=Garland Science|year=2002|isbn=978-0-8153-3218-3|edition=Fourth|location=New York|pages=|chapter=Chapter 12: Peroxisomes|quote=|access-date=|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.2194}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|last=Schrader|first=Michael|last2=Kamoshita|first2=Maki|last3=Islinger|first3=Markus|date=Mar 2019|title=Organelle interplay—peroxisome interactions in health and disease|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jimd.12083|journal=Journal of Inherited Metabolic Disease|language=en|volume=0|issue=0|pages=|doi=10.1002/jimd.12083|issn=1573-2665|via=}}</ref> ಪ್ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೊಜೆನ್ ರಚನೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೊಜೆನ್ ಮೈಲಿನ್ ನಲ್ಲಿನ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತಹ ಫಾಸ್ಫೊಲಿಪಿಡ ಆಗಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್‌ಗಳಕೊರತೆಯು ನರ ಕೋಶಗಳ ಮೈಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಅಸಹಜತೆಯನ್ನುಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ನರಮಂಡಲ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಜೀವಸತ್ವಗಳಾದ ಪಿತ್ತರಸ ಆಮ್ಲಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸಹ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಮತ್ತು ಕೆ. ಚರ್ಮದಕಾಯಿಲೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref name=":0" /> ಸಸ್ತನಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಯಾಪಚಯಮಾರ್ಗಗಳು:<ref name="pmid16756494" /> * ಫೈಟಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲದ α- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ * ದೀರ್ಘ-ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಬಹುಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ β- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ * ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್ಗಳ ಜೈವಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ * ಪಿತ್ತರಸ ಆಮ್ಲ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೋಲಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಂಯೋಗಿಕರಣ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳು [[D-amino acid oxidase|ಡಿ-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ಮತ್ತು [[Uric acid oxidase|ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ನಂತಹ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ [[Enzyme|ಕಿಣ್ವ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತೆ<ref name="pmid1334030">{{cite journal|vauthors=del Río LA, Sandalio LM, Palma JM, Bueno P, Corpas FJ|date=November 1992|title=Metabolism of oxygen radicals in peroxisomes and cellular implications|journal=Free Radical Biology & Medicine|volume=13|issue=5|pages=557–80|doi=10.1016/0891-5849(92)90150-F|pmid=1334030}}</ref>.ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಈ ಕೊನೆಯಕಿಣ್ವವು ಇರದ ಕಾರಣ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗಿ [[Gout|ಗೌಟ]] ರೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ರೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಕಿಣ್ವಗಳು, ಆಣ್ವಿಕಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಸಾವಯವ ತಲಾಧಾರಗಳಿಂದ (ಆರ್ ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಲಾದ) ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, [[Hydrogen peroxide|ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್]] (H₂O₂) ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ: <math>\mathrm{RH}_\mathrm{2} + \mathrm{O}_\mathrm{2} \rightarrow \mathrm{R }+ \mathrm{H}_2\mathrm{O}_2</math> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ [[Enzyme|ಕಿಣ್ವ]]ವಾದ [[Catalase|ಕ್ಯಾಟಲೇಸ್]], ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಶನ್ ಕ್ರಿಯೆಯಮೂಲಕ [[Phenols|ಫೀನಾಲ್ಗಳು]], [[Formic acid|ಫಾರ್ಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ]], [[Formaldehyde|ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೈಡ್]] ಮತ್ತು [[Alcohol|ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ತಲಾಧಾರಗಳನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸಲು ಈ H₂O₂ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ : <math>\mathrm{H}_2\mathrm{O}_2 + \mathrm{R'H}_2 \rightarrow \mathrm{R'} + 2\mathrm{H}_2\mathrm{O}</math>, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿಯಾಂದಂಹ [[Hydrogen peroxide|ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್]] (H₂O₂) ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ರಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿವಿಧ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಿಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವರುಸೇವಿಸುವ ಕನಿಷ್ಟ ೨೫ ರಷ್ಟು [[Ethanol|ಎಥೆನಾಲ್]] ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[Acetaldehyde|ಅಸೆಟಾಲ್ಡಿಹೈಡ್]]ಗೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ<ref name="alberts2" />.ಯಾವಾಗ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ H₂O₂ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆಯೊ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ [[Catalase|ಕ್ಯಾಟಲೇಸ್]] H₂O ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ: <math>2\mathrm{H}_2\mathrm{O}_2 \rightarrow 2\mathrm{H}_2\mathrm{O} + \mathrm{O}_2</math> ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಆಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಟಿವ್ ಕಿಣ್ವಗಳಾದ [[Superoxide dismutase|ಸೂಪರ್ಆಕ್ಸೈಡ್ಡಿಸ್ಮುಟೇಸ್]], [[Ascorbate-glutathione cycle|ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್-ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್ ಚಕ್ರ]]ದ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಂಟೋಸ್-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ಹಾದಿಯ [[NADH dehydrogenase (quinone)|NADP- ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್‌]]ಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು [[Superoxide|ಸೂಪರ್ ಆಕ್ಸೈಡ್(O₂^•−)]] ಮತ್ತು [[Nitric oxide|ನೈಟ್ರಿಕ್ಆಕ್ಸೈಡ್]] (^•NO) ರಾಡಿಕಲ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ<ref name="pmid11286918">{{cite journal|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB, del Río LA|date=April 2001|title=Peroxisomes as a source of reactive oxygen species and nitric oxide signal molecules in plant cells|journal=Trends in Plant Science|volume=6|issue=4|pages=145–50|doi=10.1016/S1360-1385(01)01898-2|pmid=11286918}}</ref><ref name="pmid15347796">{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB, Carreras A, Quirós M, León AM, Romero-Puertas MC, Esteban FJ, Valderrama R, Palma JM, Sandalio LM, Gómez M, del Río LA|date=September 2004|title=Cellular and subcellular localization of endogenous nitric oxide in young and senescent pea plants|journal=Plant Physiology|volume=136|issue=1|pages=2722–33|doi=10.1104/pp.104.042812|pmc=523336|pmid=15347796}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ H₂O₂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತ ಅಣುಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಯಸ್ಸಾದ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈಗಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Lismont C, Revenco I, Fransen M|date=July 2019|title=Peroxisomal Hydrogen Peroxide Metabolism and Signaling in Health and Disease|journal=International Journal of Molecular Sciences|volume=20|issue=15|pages=3673|doi=10.3390/ijms20153673|pmc=6695606|pmid=31357514}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಾಗ ಸಸ್ಯ ಕೋಶಗಳ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಧ್ರುವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ಪ್ರೋಟೀನ್‌ (PEN2 and PEN3),<ref name="pmid19095900">{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Bednarek P, Pislewska-Bednarek M, Svatos A, Schneider B, Doubsky J, Mansurova M, Humphry M, Consonni C, Panstruga R, Sanchez-Vallet A, Molina A, Schulze-Lefert P|date=January 2009|title=A glucosinolate metabolism pathway in living plant cells mediates broad-spectrum antifungal defense|journal=Science|volume=323|issue=5910|pages=101–6|bibcode=2009Sci...323..101B|doi=10.1126/science.1163732|pmid=19095900}}</ref> ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಸೊಂಕು [[Glucosinolate|ಗ್ಲುಕೋಸಿನೊಲೇಟ್]] ಅಣುವನ್ನುಆಂಟಿಫಂಗಲ್ ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶದ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತವೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿರುವ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಆಂಟಿ-ವೈರಲ್ ರಕ್ಷಣಾ <ref>{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Dixit E, Boulant S, Zhang Y, Lee AS, Odendall C, Shum B, Hacohen N, Chen ZJ, Whelan SP, Fransen M, Nibert ML, Superti-Furga G, Kagan JC|date=May 2010|title=Peroxisomes are signaling platforms for antiviral innate immunity|journal=Cell|volume=141|issue=4|pages=668–81|doi=10.1016/j.cell.2010.04.018|pmc=3670185|pmid=20451243}}</ref> ಮತ್ತು ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Di Cara F, Bülow MH, Simmonds AJ, Rachubinski RA|date=November 2018|title=Dysfunctional peroxisomes compromise gut structure and host defense by increased cell death and Tor-dependent autophagy|journal=Molecular Biology of the Cell|volume=29|issue=22|pages=2766–2783|doi=10.1091/mbc.E18-07-0434|pmc=6249834|pmid=30188767}}</ref> == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ [[Endoplasmic reticulum|ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್‌]]ನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಪೊರೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗಗಳಿಂದ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid16009135">{{cite journal|vauthors=Hoepfner D, Schildknegt D, Braakman I, Philippsen P, Tabak HF|date=July 2005|title=Contribution of the endoplasmic reticulum to peroxisome formation|journal=Cell|volume=122|issue=1|pages=85–95|doi=10.1016/j.cell.2005.04.025|pmid=16009135}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Schrader M, Costello JL, Godinho LF, Azadi AS, Islinger M|date=May 2016|title=Proliferation and fission of peroxisomes - An update|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1863|issue=5|pages=971–83|doi=10.1016/j.bbamcr.2015.09.024|pmid=26409486}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Lazarow PB, Fujiki Y|date=Nov 1985|title=Biogenesis of peroxisomes|journal=Annual Review of Cell Biology|volume=1|issue=1|pages=489–530|doi=10.1146/annurev.cb.01.110185.002421|pmid=3916321}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ [[C-terminus|ಸಿ-ಟರ್ಮಿನಸ್]] ([[Peroxisomal targeting signal|ಪಿಟಿಎಸ್]] 1) ಅಥವಾ [[N-terminus|ಎನ್-ಟರ್ಮಿನಸ್]] ([[Peroxisomal targeting signal|ಪಿಟಿಎಸ್]]2 ) ನಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಮೈನೊ ಆಸಿಡ್ ಅನುಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಒಳಗಡೆ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 36 ತಿಳಿದಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿವೆ, ಇದನ್ನು [[Peroxin|ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್‌]]ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="pmid17050007">{{cite journal|vauthors=Saleem RA, Smith JJ, Aitchison JD|date=December 2006|title=Proteomics of the peroxisome|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1763|issue=12|pages=1541–51|doi=10.1016/j.bbamcr.2006.09.005|pmc=1858641|pmid=17050007}}</ref> ಇದು ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ 13 ವಿಶಿಷ್ಟ [[Peroxin|ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗ]]ಳಿವೆ. ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ಅಥವಾ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಿರುಚುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆಮದು ಗ್ರಾಹಕಗಳು, ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗಳಾದ ಪಿಎಎಕ್ಸ್ 5 ([[PEX5]]) ಮತ್ತು ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 7 ([[PEX7]]), ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳೊಂದಿಗೆ (ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಿಟಿಎಸ್ 1 ಅಥವಾ ಪಿಟಿಎಸ್ 2 ಅಮೈನೊ ಆಸಿಡ್ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ) ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ [[Cytosol|ಸೈಟೋಸೊಲ್‌]]ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ - ಮರುಬಳಕೆ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗುರಿಯ ವಿಶೇಷ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಧಾನದಿಂದ ರವಾನೆಯಾಗುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು, ಅಂಗೀಕೃತ ಪಿಟಿಎಸ್ ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲು ಪಿಟಿಎಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Thoms|first=Sven|date=Nov 2015|title=Import of proteins into peroxisomes: piggybacking to a new home away from home|url=http://dx.doi.org/10.1098/rsob.150148|journal=Open Biology|volume=5|issue=11|pages=150148|doi=10.1098/rsob.150148|issn=2046-2441|via=}}</ref> ಆಮದು ಚಕ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತೃತ ನೌಕೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid11336669">{{cite journal|vauthors=Dammai V, Subramani S|date=April 2001|title=The human peroxisomal targeting signal receptor, Pex5p, is translocated into the peroxisomal matrix and recycled to the cytosol|journal=Cell|volume=105|issue=2|pages=187–96|doi=10.1016/s0092-8674(01)00310-5|pmid=11336669}}</ref> [[Cytosol|ಸೈಟೋಸೊಲ್‌]]ಗೆ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಎಟಿಪಿ ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈಗ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನಿಂದ ಸೈಟೋಸೊಲ್‌ಗೆ ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 5 ([[PEX5]]) ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಸರ್ವತ್ರೀಕರಣವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ನ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ('''ಪಿಎಮ್‌ಪಿ'''/PMPs)) ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳಾದ ಪಿಎಎಕ್ಸ್ 19 (PEX19), ಪಿಎಕ್ಸ್ 3 (PEX3) ಮತ್ತು ಪಿಎಕ್ಸ್ 16 (PEX16) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಎಕ್ಸ್ 19 (PEX19),ಪಿಎಮ್‌ಪಿ (PMPs) ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಚಾಪೆರೋನ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಪಿಎಮ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗೆ ಹಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಇಂಟಿಗ್ರಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 3 (PEX3) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಎಮ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ನಂತರ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಅವನತಿಯನ್ನು ಪೆಕ್ಸೊಫಾಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Eberhart T, Kovacs WJ|date=November 2018|title=Pexophagy in yeast and mammals: an update on mysteries|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=150|issue=5|pages=473–488|doi=10.1007/s00418-018-1724-3|pmid=30238155|hdl=20.500.11850/302080}}</ref> == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಸಂವಹನ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್), ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾ, ಲಿಪಿಡ್ ಹನಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೈಸೋಸೋಮ್‌ಗಳಂತಹ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಲಿಪಿಡ್ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಅನೇಕ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಅಗತ್ಯ.<ref>{{cite journal|vauthors=Shai N, Schuldiner M, Zalckvar E|date=May 2016|title=No peroxisome is an island - Peroxisome contact sites|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1863|issue=5|pages=1061–9|doi=10.1016/j.bbamcr.2015.09.016|pmc=4869879|pmid=26384874}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಚಯಾಪಚಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ β- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕಪ್ರಭೇದಗಳೊಂದಿಗೂ ಚಯಾಪಚಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16756494" /> ಎರಡೂಅಂಗಗಳು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತುಆರ್ಗನೆಲ್ ವಿದಳನ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Costello JL, Passmore JB, Islinger M, Schrader M|date=2018|title=Multi-localized Proteins: The Peroxisome-Mitochondria Connection|journal=Sub-Cellular Biochemistry|series=Subcellular Biochemistry|volume=89|pages=383–415|doi=10.1007/978-981-13-2233-4_17|isbn=978-981-13-2232-7|pmid=30378033}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನರ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಈಥರ್ ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳ (ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್) ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ (ಮೇಲೆ ನೋಡಿ). ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೆಂಬರೇನ್ ಸಂಪರ್ಕ ತಾಣಗಳಿಂದಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನುಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಈ ಎರಡೂ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಪೊರೆಗಳನ್ನುದೈಹಿಕವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಸಂವಹನವನ್ನುಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Castro IG, Schuldiner M, Zalckvar E|date=March 2018|title=Mind the Organelle Gap - Peroxisome Contact Sites in Disease|journal=Trends in Biochemical Sciences|volume=43|issue=3|pages=199–210|doi=10.1016/j.tibs.2018.01.001|pmc=6252078|pmid=29395653}}</ref> ಪೊರೆಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು == [[Peroxisomal disorder|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ನರಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕಅಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ [[Adrenoleukodystrophy|ಎಕ್ಸ್-ಲಿಂಕ್ಡ್ ಅಡ್ರಿನೊಲುಕೋಡಿಸ್ಟ್ರೋಫಿ]] ಮತ್ತು [[Peroxisome biogenesis disorders|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಬಯೋಜೆನೆಸಿಸ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು]].<ref name="pmid12740827">{{cite journal|vauthors=Depreter M, Espeel M, Roels F|date=June 2003|title=Human peroxisomal disorders|journal=Microscopy Research and Technique|volume=61|issue=2|pages=203–23|doi=10.1002/jemt.10330|pmid=12740827}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Islinger|first=Markus|last2=Grille|first2=Sandra|last3=Fahimi|first3=H. Dariush|last4=Schrader|first4=Michael|date=Mar 2012|title=The peroxisome: an update on mysteries|url=http://dx.doi.org/10.1007/s00418-012-0941-4|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=137|issue=5|pages=547–574|doi=10.1007/s00418-012-0941-4|issn=0948-6143|via=}}</ref> == ಜೀನ್‌ಗಳು == ಪಿಇಎಕ್ಸ್ ('''PEX''') ಜೀನ್‌ಗಳು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಯಾದ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ("[[Peroxin|'''ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗ''']]ಳು") ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೆಂಬ್ರೇನ್ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು (ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್/PEX 3, 16, ಮತ್ತು 19) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ (ಲುಮೆನ್) ಕಿಣ್ವಗಳ ಆಮದು ಇಲ್ಲದೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಅಂಗದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಪೆಕ್ಸ್ 11 ಪಿ (Pex11p) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ಜೀನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ: [[PEX1]], [[PEX2]] (PXMP3),[[PEX3]],[[PEX5]],[[PEX6]],[[Peroxin-7|PEX7]],PEX9,<ref>{{cite journal|vauthors=Effelsberg D, Cruz-Zaragoza LD, Schliebs W, Erdmann R|date=November 2016|title=Pex9p is a new yeast peroxisomal import receptor for PTS1-containing proteins|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4057–4066|doi=10.1242/jcs.195271|pmid=27678487}}</ref><ref>{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Yifrach E, Chuartzman SG, Dahan N, Maskit S, Zada L, Weill U, Yofe I, Olender T, Schuldiner M, Zalckvar E|date=November 2016|title=Characterization of proteome dynamics during growth in oleate reveals a new peroxisome-targeting receptor|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4067–4075|doi=10.1242/jcs.195255|pmc=6275125|pmid=27663510}}</ref> [[PEX10]],[[PEX11A]],[[PEX11B]],[[PEX11G]],[[PEX12]],[[PEX13]] [[PEX14]],[[PEX16]],[[PEX19]],[[PEX26]],PEX28,PEX30, ಮತ್ತು PEX31. ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ, ಪಿಎಕ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ವಿಕಸನೀಯ ಮೂಲಗಳು == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶವು ಜಾತಿಗಳು ಅಥವಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ [[Endosymbiotic Theory|ಎಂಡೋಸಿಂಬಿಯೋಟಿಕ್]] ಮೂಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಕೋಶಗಳನ್ನುಪರಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧವನ್ನುವಿಕಸಿಸಿದವು<ref name="pmid3916321">{{cite journal|vauthors=Lazarow PB, Fujiki Y|year=1985|title=Biogenesis of peroxisomes|journal=Annual Review of Cell Biology|volume=1|issue=|pages=489–530|doi=10.1146/annurev.cb.01.110185.002421|pmid=3916321}}</ref>.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನುಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid17506702">{{cite journal|vauthors=Fagarasanu A, Fagarasanu M, Rachubinski RA|year=2007|title=Maintaining peroxisome populations: a story of division and inheritance|journal=Annual Review of Cell and Developmental Biology|volume=23|issue=|pages=321–44|doi=10.1146/annurev.cellbio.23.090506.123456|pmid=17506702}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್-ಕಡಿಮೆ ರೂಪಾಂತರಿತ ರೂಪಗಳು ವೈಲ್ಡ ಮಾದರಿಯ ಜೀನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಂತರ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ [[Proteome|ಪ್ರೋಟಿಯೋಮ್‌]]ನ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಕಸನೀಯವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಆಮದು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ ನಲ್ಲಿನ [[Endoplasmic-reticulum-associated protein degradation|ಇಆರ್ಎಡಿ]] ([[Endoplasmic Reticulum Associated Protein Degradation|ERAD]]) ಮಾರ್ಗದ ನಡುವೆ ಹೋಮೋಲಜೀಸ್ ಅನ್ನುಕಂಡುಕೊಂಡವು,<ref name="pmid16452116">{{cite journal|vauthors=Schlüter A, Fourcade S, Ripp R, Mandel JL, Poch O, Pujol A|date=April 2006|title=The evolutionary origin of peroxisomes: an ER-peroxisome connection|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=23|issue=4|pages=838–45|doi=10.1093/molbev/msj103|pmid=16452116}}</ref><ref name="pmid16556314">{{cite journal|vauthors=Gabaldón T, Snel B, van Zimmeren F, Hemrika W, Tabak H, Huynen MA|date=March 2006|title=Origin and evolution of the peroxisomal proteome|journal=Biology Direct|volume=1|issue=|pages=8|doi=10.1186/1745-6150-1-8|pmc=1472686|pmid=16556314}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಚಯಾಪಚಯ ಕಿಣ್ವಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು.<ref name="pmid16556314" /> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ,ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ [[Actinobacteria|ಆಕ್ಟಿನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]]ಲ್ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದುಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref name="pmid19818387">{{cite journal|vauthors=Duhita N, Le HA, Satoshi S, Kazuo H, Daisuke M, Takao S|date=January 2010|title=The origin of peroxisomes: The possibility of an actinobacterial symbiosis|journal=Gene|volume=450|issue=1–2|pages=18–24|doi=10.1016/j.gene.2009.09.014|pmid=19818387}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid20600706">{{cite journal|vauthors=Gabaldón T, Capella-Gutiérrez S|date=October 2010|title=Lack of phylogenetic support for a supposed actinobacterial origin of peroxisomes|journal=Gene|volume=465|issue=1–2|pages=61–5|doi=10.1016/j.gene.2010.06.004|pmid=20600706}}</ref> == ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲ್ ಗಳು == ಇವುಗಳು ಇತರ [[Microbody|ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುದೇಹದ]] ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, [[Plant|ಸಸ್ಯ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[Filamentous fungi|ತಂತುಗಳುಳ್ಳಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ಗಳ [[Glyoxysome|ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಿಸೋಮ್ಸ]], [[Kinetoplastida|ಕೈನೆಟೊಪ್ಲಾಸ್ಟಿಡ್ಸ]] ಗಳ [[Glycosome|ಗ್ಲೈಕೊಸೊಮ್ಸ್]] <ref name="pmid1447292">{{cite journal|vauthors=Blattner J, Swinkels B, Dörsam H, Prospero T, Subramani S, Clayton C|date=December 1992|title=Glycosome assembly in trypanosomes: variations in the acceptable degeneracy of a COOH-terminal microbody targeting signal|journal=The Journal of Cell Biology|volume=119|issue=5|pages=1129–36|doi=10.1083/jcb.119.5.1129|pmc=2289717|pmid=1447292}}</ref> ಮತ್ತು [[Filamentous fungi|ತಂತುಗಳುಳ್ಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ಗಳ [[Woronin body|ವೋರೋನಿನ್ ದೇಹ]]ಗಳು. == ಸಹ ನೋಡಿಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{portal|Metabolism}} * [[Peroxisome proliferator-activated receptor|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಪ್ರೋಲಿಫರೇಟರ್-ಆಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್]] ([[Peroxisome proliferator-activated receptor]]) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == {{refbegin|32em}} * [https://itn-perico.eu/home/ Innovative Training Network PERICO] * {{cite journal|vauthors=Schrader M, Costello J, Godinho LF, Islinger M|date=2015|title=Peroxisome-mitochondria interplay and disease.|journal=J Inherit Metab Dis|volume=38|issue=4|pages=681-702|doi=10.1007/s10545-015-9819-7|pmid=25687155}} * {{cite journal|vauthors=Schrader M, Fahimi HD|date=2008|title=The peroxisome: still a mysterious organelle.|journal=Histochem Cell Biol|volume=129|issue=4|pages=421-440|doi=10.1007/s00418-008-0396-9|pmid=18274771}} * {{cite journal|vauthors=Effelsberg D, Cruz-Zaragoza LD, Schliebs W, Erdmann R|date=2016|title=Pex9p is a novel yeast peroxisomal import receptor for PTS1-proteins.|journal=Journal of Cell Science|volume=129|pages=4057-4066|doi=10.1242/jcs.195271}} * {{cite journal|vauthors=Yifrach E, Chuartzman SG, Dahan N, Maskit S, Zada L, Weill U, Yofe I, Olender T, Schuldiner M, Zalckvar E|date=2016|title=Characterization of proteome dynamics in oleate reveals a novel peroxisome targeting receptor.|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4067-4075|doi=10.1242/jcs.195255|pmid=27663510}} * {{cite journal|vauthors=Mateos RM, León AM, Sandalio LM, Gómez M, del Río LA, Palma JM|date=December 2003|title=Peroxisomes from pepper fruits (Capsicum annuum L.): purification, characterisation and antioxidant activity|journal=Journal of Plant Physiology|volume=160|issue=12|pages=1507–16|doi=10.1078/0176-1617-01008|pmid=14717445}} * {{cite journal|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB|date=2014|title=Functional implications of peroxisomal nitric oxide (NO) in plants|journal=Frontiers in Plant Science|volume=5|pages=97|doi=10.3389/fpls.2014.00097|pmc=3956114|pmid=24672535}} * {{cite journal|vauthors=Corpas FJ|date=November 2015|title=What is the role of hydrogen peroxide in plant peroxisomes?|journal=Plant Biology|volume=17|issue=6|pages=1099–103|doi=10.1111/plb.12376|pmc=|pmid=26242708}} * {{NCBI-scienceprimer}} * {{InterPro content|IPR006708}} {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == {{wikiversity|Peroxisomes|at-link=Topic:Cell Biology|at=The Department of Cell Biology}} * [http://www.peroxisomedb.org/ PeroxisomeDB: Peroxisome-Database] * [http://www.peroxisomekb.nl/ PeroxisomeKB: Peroxisome Knowledge Base] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724162957/http://www.peroxisomekb.nl/ |date=2011-07-24 }} * [https://itn-perico.eu/home/ Innovative Training Network PERICO]{{Commons category|Peroxisomes}} {{Interwikineeded}} ez85pbwfsw5n1a1p4sxlr2ifjjteeb2 1375326 1375324 2026-06-18T20:40:41Z Successalltime87 90571 1375326 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Peroxisome.svg|right|thumb|300x300px|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ನ ಮೂಲ ರಚನೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Distribution_of_peroxisomes_labelled_with_a_monomeric_eqFP611_variant_in_HEK293_cells_during_mitosis_-_pone.0004391.s005.ogv|thumb|308x308px|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ (ಬಿಳಿ) ವಿತರಣೆ [[HEK 293]] ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೈಟೊಸಿಸ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Peroxisome_in_rat_neonatal_cardiomyocyte.jpg|alt=Peroxisome in rat neonatal cardiomyocyte staining The SelectFX Alexa Fluor 488 Peroxisome Labeling Kit directed against peroxisomal membrane protein 70 (PMP 70)|thumb| ಇಲಿ ನವಜಾತ ಕಾರ್ಡಿಯೋಮಯೊಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್]] '''ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್''' ({{IPA-all|pɛɜˈɹɒksɪˌsoʊm}}) <ref>{{cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/peroxisome|title=Definition of PEROXISOME|website=www.merriam-webster.com|language=en|access-date=2019-10-30}}</ref> ಪೊರೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವಂತಹ ಒಂದು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ( ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಮೈಕ್ರೊಬಾಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ) ಆಗಿದೆ, ಇವು ಯೂಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸ್ಮ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid20124343">{{cite journal|vauthors=Islinger M, Voelkl A, Fahimi HD, Schrader M|date=November 2018|title=The peroxisome: an update on mysteries 2.0|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=150|issue=5|pages=443–471|doi=10.1007/s00418-018-1722-5|pmc=6182659|pmid=30219925}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಗಳು ಆಮ್ಲೀಯ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳಾಗಿವೆ. ಆಣ್ವಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕವು ಸಹತಲಾಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾವೆಂಜಿಂಗ್ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಲಿಪಿಡ್ ಚಯಾಪಚಯಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಇದರ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಮುಖ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳು ಬಹಳ ದೀರ್ಘ ಸರಣಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ, ಬ್ರಾಂಚ್ ಸರಣಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ, ಪಿತ್ತರಸ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ (ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ), ಡಿ ಅಮೈನೋಆಮ್ಲಗಳ, ಪಾಲಿಅಮೈನ್ ಗಳ, ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂಕೋಚನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ <ref name="ROS and peroxisomes">{{cite journal|vauthors=Bonekamp NA, Völkl A, Fahimi HD, Schrader M|year=2009|title=Reactive oxygen species and peroxisomes: struggling for balance|journal=BioFactors|volume=35|issue=4|pages=346–55|doi=10.1002/biof.48|pmid=19459143}}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಜೆನ್ಸ್ ಜೈವಿಕಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ಈಥರ್ ಫಾಸ್ಫೋಲಿಪಿಡ್ ಸಸ್ತನಿಗಳಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ.<ref name="pmid16756494">{{cite journal|vauthors=Wanders RJ, Waterham HR|year=2006|title=Biochemistry of mammalian peroxisomes revisited|journal=Annual Review of Biochemistry|volume=75|issue=|pages=295–332|doi=10.1146/annurev.biochem.74.082803.133329|pmid=16756494}}</ref> ಪೆಂಟೋಸ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಮಾರ್ಗದ,<ref>{{Cite journal|last=Antonenkov|first=Vasily D.|date=Jul 1989|title=Dehydrogenases of the pentose phosphate pathway in rat liver peroxisomes|url=http://dx.doi.org/10.1111/j.1432-1033.1989.tb14898.x|journal=European Journal of Biochemistry|volume=183|issue=1|pages=75–82|doi=10.1111/j.1432-1033.1989.tb14898.x|issn=0014-2956|via=}}</ref> ಎರಡು ಕಿಣ್ವಗಳ (ಗ್ಲೂಕೋಸ್-6-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್ ಮತ್ತು 6- ಫಾಸ್ಫೊಗ್ಲುಕೋನೇಟ್ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್) ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯದ ಶೇಕಡಾ ೧೦ ರಷ್ಟು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಕ್ತಿಯ ಚಯಾಪಚಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ<ref name="pmid16756494" />.ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಐಸೊಪ್ರೆನಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳುಭಾಗಿಯಾಗಿವೆಯೇ ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid16756494" /> ಇತರ ತಿಳಿದಿರುವ ಪೆರಾಕ್ಸೋಮಲ್ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡಿದಿರುವ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಿಲೇಟ್ ಸೈಕಲ್, ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಫೋಟೋರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್,<ref>{{cite book|title=Esau's Plant Anatomy: Meristems, Cells, and Tissues of the Plant Body: Their Structure, Function, and Development|vauthors=Evert RF, Eichhorn SE|publisher=John Wiley & Sons|year=2006|isbn=9780471738435}}</ref> ಟ್ರೈಪನೊಸೊಮ್ಸ್ ಗ್ಲೈಕಾಲಿಸಿಸ್ ರಲ್ಲಿ ('''ಗ್ಲೈಕೋಸೋಮ್‌ಗಳು''' ), ಮತ್ತು ಮೆಥನಾಲ್ ಅಥವಾ ಅಮೈನ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ. == ಇತಿಹಾಸ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ ಜೆ ರೊಢಿನ್ ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="Rhodin_1954">{{cite journal|vauthors=Rhodin, J|year=1954|title=Correlation of ultrastructural organization and function in normal and experimentally changed proximal tubule cells of the mouse kidney|journal=Doctorate Thesis. Karolinska Institutet, Stockholm|volume=|issue=|pages=|doi=|pmid=}}</ref> ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಸೈಟೊಲೊಜಿಸ್ಟ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆ ಡುವೆ ರವರು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸದ್ದರು<ref name="Rhodin_1954" />.ಡುವೆ ಮತ್ತುಸಹೊದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆಯೆಂದು, ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಇವುಗಳಿಗೆ "'''ಮೈಕ್ರೊಬಾಡಿಗಳು'''" ಅನ್ನುವ ಬದಲು "'''ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಗಳು'''" ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ನಂತರ, ಫೈರ್ ಫ್ಲೈ ಲೂಸಿಫೆರೇಸ್ ಅನ್ನು ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Keller|first=G. A.|last2=Gould|first2=S.|last3=Deluca|first3=M.|last4=Subramani|first4=S.|date=May 1987|title=Firefly luciferase is targeted to peroxisomes in mammalian cells.|url=http://dx.doi.org/10.1073/pnas.84.10.3264|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=84|issue=10|pages=3264–3268|doi=10.1073/pnas.84.10.3264|issn=0027-8424|via=}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Gould|first=S. J.|date=Sep 1988|title=Identification of peroxisomal targeting signals located at the carboxy terminus of four peroxisomal proteins|url=http://dx.doi.org/10.1083/jcb.107.3.897|journal=The Journal of Cell Biology|volume=107|issue=3|pages=897–905|doi=10.1083/jcb.107.3.897|issn=0021-9525|via=}}</ref> == ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸಣ್ಣ (0.1-1&nbsp;µm ವ್ಯಾಸ) ಉಪಕೋಶೀಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಹರಳಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶದ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ ಬಯೋಮೆಂಬ್ರೇನ್‌ನಿಂದಆವೃತವಾಗಿವೆ<ref>{{cite book|url=|title=Karlsons Biochemistry and Pathobiochemistry|vauthors=Karlson, P, Doenecke D, Koolman J, Fuchs G, Gerok W|publisher=Georg Thieme|others=|year=2005|isbn=978-3133578158|edition=15|location=Stuttgart|pages=396f|oclc=181474420}}</ref><ref>{{Cite book|title=Biology of Plants|vauthors=Raven PH, Evert RF, Eichhorn SE|publisher=De Gruyter|others=|year=2006|isbn=978-3-11-018531-7|edition=4|location=Berlin|pages=53f|oclc=180904366}}</ref>.ವಿಭಾಗೀಕರಣ, ಪೆರೋಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಕೋಶೀಯಕಾರ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಜೀವಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಮೆಟಬೊಲಿಕ್ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಕೋಶ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತುಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೇಕರ್ಸ್ ಯೀಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ( ಎಸ್. ಸೆರೆವಿಸಿಯೆ ), ಉತ್ತಮ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಪೂರೈಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನುದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕೈಕ ಇಂಗಾಲದ ಮೂಲವಾಗಿ 20 ರಿಂದ 25 ದೊಡ್ಡಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಪೂರೈಸಿದಾಗ ರಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite book|title=Yeast: Molecular and Cell Biology|last=Feldmann|first=Horst|publisher=Wiley-VCH|year=2009|isbn=978-3527326099|location=Weinheim|pages=159|oclc=489629727|name-list-format=vanc}}</ref> == ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಬೀಟಾ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ ವಿಭಜನೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಸರಪಳಿಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರಅವುಗಳನ್ನು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂಗಾಲದಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೀರಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಯೀಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="alberts2">{{cite book|title=Molecular Biology of the Cell|vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P|publisher=Garland Science|year=2002|isbn=978-0-8153-3218-3|edition=Fourth|location=New York|pages=|chapter=Chapter 12: Peroxisomes|quote=|access-date=|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.2194}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|last=Schrader|first=Michael|last2=Kamoshita|first2=Maki|last3=Islinger|first3=Markus|date=Mar 2019|title=Organelle interplay—peroxisome interactions in health and disease|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jimd.12083|journal=Journal of Inherited Metabolic Disease|language=en|volume=0|issue=0|pages=|doi=10.1002/jimd.12083|issn=1573-2665|via=}}</ref> ಪ್ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೊಜೆನ್ ರಚನೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೊಜೆನ್ ಮೈಲಿನ್ ನಲ್ಲಿನ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತಹ ಫಾಸ್ಫೊಲಿಪಿಡ ಆಗಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್‌ಗಳಕೊರತೆಯು ನರ ಕೋಶಗಳ ಮೈಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಅಸಹಜತೆಯನ್ನುಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ನರಮಂಡಲ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಜೀವಸತ್ವಗಳಾದ ಪಿತ್ತರಸ ಆಮ್ಲಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸಹ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಮತ್ತು ಕೆ. ಚರ್ಮದಕಾಯಿಲೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref name=":0" /> ಸಸ್ತನಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಯಾಪಚಯಮಾರ್ಗಗಳು:<ref name="pmid16756494" /> * ಫೈಟಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲದ α- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ * ದೀರ್ಘ-ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಬಹುಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ β- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ * ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್ಗಳ ಜೈವಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ * ಪಿತ್ತರಸ ಆಮ್ಲ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೋಲಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಂಯೋಗಿಕರಣ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳು ಡಿ-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಮತ್ತು ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ನಂತಹ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತೆ<ref name="pmid1334030">{{cite journal|vauthors=del Río LA, Sandalio LM, Palma JM, Bueno P, Corpas FJ|date=November 1992|title=Metabolism of oxygen radicals in peroxisomes and cellular implications|journal=Free Radical Biology & Medicine|volume=13|issue=5|pages=557–80|doi=10.1016/0891-5849(92)90150-F|pmid=1334030}}</ref>.ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಈ ಕೊನೆಯಕಿಣ್ವವು ಇರದ ಕಾರಣ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗಿ ಗೌಟ ರೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ರೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಕಿಣ್ವಗಳು, ಆಣ್ವಿಕಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಸಾವಯವ ತಲಾಧಾರಗಳಿಂದ (ಆರ್ ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಲಾದ) ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ: <math>\mathrm{RH}_\mathrm{2} + \mathrm{O}_\mathrm{2} \rightarrow \mathrm{R }+ \mathrm{H}_2\mathrm{O}_2</math> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಕಿಣ್ವವಾದ ಕ್ಯಾಟಲೇಸ್, ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಶನ್ ಕ್ರಿಯೆಯಮೂಲಕ ಫೀನಾಲ್ಗಳು, ಫಾರ್ಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ತಲಾಧಾರಗಳನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸಲು ಈ H₂O₂ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ : <math>\mathrm{H}_2\mathrm{O}_2 + \mathrm{R'H}_2 \rightarrow \mathrm{R'} + 2\mathrm{H}_2\mathrm{O}</math>, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿಯಾಂದಂಹ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ರಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿವಿಧ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಿಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವರುಸೇವಿಸುವ ಕನಿಷ್ಟ ೨೫ ರಷ್ಟು ಎಥೆನಾಲ್ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಸೆಟಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ಗೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ<ref name="alberts2" />.ಯಾವಾಗ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ H₂O₂ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆಯೊ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾಟಲೇಸ್ H₂O ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ: <math>2\mathrm{H}_2\mathrm{O}_2 \rightarrow 2\mathrm{H}_2\mathrm{O} + \mathrm{O}_2</math> ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಆಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಟಿವ್ ಕಿಣ್ವಗಳಾದ ಸೂಪರ್ಆಕ್ಸೈಡ್ಡಿಸ್ಮುಟೇಸ್, ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್-ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್ ಚಕ್ರದ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಂಟೋಸ್-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ಹಾದಿಯ NADP- ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್‌ಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸೂಪರ್ ಆಕ್ಸೈಡ್(O₂^•−) ಮತ್ತು ನೈಟ್ರಿಕ್ಆಕ್ಸೈಡ್ (^•NO) ರಾಡಿಕಲ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ<ref name="pmid11286918">{{cite journal|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB, del Río LA|date=April 2001|title=Peroxisomes as a source of reactive oxygen species and nitric oxide signal molecules in plant cells|journal=Trends in Plant Science|volume=6|issue=4|pages=145–50|doi=10.1016/S1360-1385(01)01898-2|pmid=11286918}}</ref><ref name="pmid15347796">{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB, Carreras A, Quirós M, León AM, Romero-Puertas MC, Esteban FJ, Valderrama R, Palma JM, Sandalio LM, Gómez M, del Río LA|date=September 2004|title=Cellular and subcellular localization of endogenous nitric oxide in young and senescent pea plants|journal=Plant Physiology|volume=136|issue=1|pages=2722–33|doi=10.1104/pp.104.042812|pmc=523336|pmid=15347796}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ H₂O₂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತ ಅಣುಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಯಸ್ಸಾದ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈಗಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Lismont C, Revenco I, Fransen M|date=July 2019|title=Peroxisomal Hydrogen Peroxide Metabolism and Signaling in Health and Disease|journal=International Journal of Molecular Sciences|volume=20|issue=15|pages=3673|doi=10.3390/ijms20153673|pmc=6695606|pmid=31357514}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಾಗ ಸಸ್ಯ ಕೋಶಗಳ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಧ್ರುವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ಪ್ರೋಟೀನ್‌ (PEN2 and PEN3),<ref name="pmid19095900">{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Bednarek P, Pislewska-Bednarek M, Svatos A, Schneider B, Doubsky J, Mansurova M, Humphry M, Consonni C, Panstruga R, Sanchez-Vallet A, Molina A, Schulze-Lefert P|date=January 2009|title=A glucosinolate metabolism pathway in living plant cells mediates broad-spectrum antifungal defense|journal=Science|volume=323|issue=5910|pages=101–6|bibcode=2009Sci...323..101B|doi=10.1126/science.1163732|pmid=19095900}}</ref> ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಸೊಂಕು ಗ್ಲುಕೋಸಿನೊಲೇಟ್ ಅಣುವನ್ನುಆಂಟಿಫಂಗಲ್ ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶದ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತವೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿರುವ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಆಂಟಿ-ವೈರಲ್ ರಕ್ಷಣಾ <ref>{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Dixit E, Boulant S, Zhang Y, Lee AS, Odendall C, Shum B, Hacohen N, Chen ZJ, Whelan SP, Fransen M, Nibert ML, Superti-Furga G, Kagan JC|date=May 2010|title=Peroxisomes are signaling platforms for antiviral innate immunity|journal=Cell|volume=141|issue=4|pages=668–81|doi=10.1016/j.cell.2010.04.018|pmc=3670185|pmid=20451243}}</ref> ಮತ್ತು ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Di Cara F, Bülow MH, Simmonds AJ, Rachubinski RA|date=November 2018|title=Dysfunctional peroxisomes compromise gut structure and host defense by increased cell death and Tor-dependent autophagy|journal=Molecular Biology of the Cell|volume=29|issue=22|pages=2766–2783|doi=10.1091/mbc.E18-07-0434|pmc=6249834|pmid=30188767}}</ref> == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಪೊರೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗಗಳಿಂದ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid16009135">{{cite journal|vauthors=Hoepfner D, Schildknegt D, Braakman I, Philippsen P, Tabak HF|date=July 2005|title=Contribution of the endoplasmic reticulum to peroxisome formation|journal=Cell|volume=122|issue=1|pages=85–95|doi=10.1016/j.cell.2005.04.025|pmid=16009135}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Schrader M, Costello JL, Godinho LF, Azadi AS, Islinger M|date=May 2016|title=Proliferation and fission of peroxisomes - An update|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1863|issue=5|pages=971–83|doi=10.1016/j.bbamcr.2015.09.024|pmid=26409486}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Lazarow PB, Fujiki Y|date=Nov 1985|title=Biogenesis of peroxisomes|journal=Annual Review of Cell Biology|volume=1|issue=1|pages=489–530|doi=10.1146/annurev.cb.01.110185.002421|pmid=3916321}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಸಿ-ಟರ್ಮಿನಸ್ (ಪಿಟಿಎಸ್ 1) ಅಥವಾ ಎನ್-ಟರ್ಮಿನಸ್ (ಪಿಟಿಎಸ್2 ) ನಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಮೈನೊ ಆಸಿಡ್ ಅನುಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಒಳಗಡೆ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 36 ತಿಳಿದಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿವೆ, ಇದನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="pmid17050007">{{cite journal|vauthors=Saleem RA, Smith JJ, Aitchison JD|date=December 2006|title=Proteomics of the peroxisome|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1763|issue=12|pages=1541–51|doi=10.1016/j.bbamcr.2006.09.005|pmc=1858641|pmid=17050007}}</ref> ಇದು ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ 13 ವಿಶಿಷ್ಟ ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗಳಿವೆ. ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ಅಥವಾ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಿರುಚುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆಮದು ಗ್ರಾಹಕಗಳು, ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗಳಾದ ಪಿಎಎಕ್ಸ್ 5 (PEX5) ಮತ್ತು ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 7 (PEX7), ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳೊಂದಿಗೆ (ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಿಟಿಎಸ್ 1 ಅಥವಾ ಪಿಟಿಎಸ್ 2 ಅಮೈನೊ ಆಸಿಡ್ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ) ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸೈಟೋಸೊಲ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ - ಮರುಬಳಕೆ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗುರಿಯ ವಿಶೇಷ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಧಾನದಿಂದ ರವಾನೆಯಾಗುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು, ಅಂಗೀಕೃತ ಪಿಟಿಎಸ್ ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲು ಪಿಟಿಎಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Thoms|first=Sven|date=Nov 2015|title=Import of proteins into peroxisomes: piggybacking to a new home away from home|url=http://dx.doi.org/10.1098/rsob.150148|journal=Open Biology|volume=5|issue=11|pages=150148|doi=10.1098/rsob.150148|issn=2046-2441|via=}}</ref> ಆಮದು ಚಕ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತೃತ ನೌಕೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid11336669">{{cite journal|vauthors=Dammai V, Subramani S|date=April 2001|title=The human peroxisomal targeting signal receptor, Pex5p, is translocated into the peroxisomal matrix and recycled to the cytosol|journal=Cell|volume=105|issue=2|pages=187–96|doi=10.1016/s0092-8674(01)00310-5|pmid=11336669}}</ref> ಸೈಟೋಸೊಲ್‌ಗೆ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಎಟಿಪಿ ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈಗ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನಿಂದ ಸೈಟೋಸೊಲ್‌ಗೆ ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 5 (PEX5) ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಸರ್ವತ್ರೀಕರಣವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ನ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ('''ಪಿಎಮ್‌ಪಿ'''/PMPs)) ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳಾದ ಪಿಎಎಕ್ಸ್ 19 (PEX19), ಪಿಎಕ್ಸ್ 3 (PEX3) ಮತ್ತು ಪಿಎಕ್ಸ್ 16 (PEX16) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಎಕ್ಸ್ 19 (PEX19),ಪಿಎಮ್‌ಪಿ (PMPs) ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಚಾಪೆರೋನ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಪಿಎಮ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗೆ ಹಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಇಂಟಿಗ್ರಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 3 (PEX3) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಎಮ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ನಂತರ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಅವನತಿಯನ್ನು ಪೆಕ್ಸೊಫಾಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Eberhart T, Kovacs WJ|date=November 2018|title=Pexophagy in yeast and mammals: an update on mysteries|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=150|issue=5|pages=473–488|doi=10.1007/s00418-018-1724-3|pmid=30238155|hdl=20.500.11850/302080}}</ref> == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಸಂವಹನ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್), ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾ, ಲಿಪಿಡ್ ಹನಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೈಸೋಸೋಮ್‌ಗಳಂತಹ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಲಿಪಿಡ್ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಅನೇಕ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಅಗತ್ಯ.<ref>{{cite journal|vauthors=Shai N, Schuldiner M, Zalckvar E|date=May 2016|title=No peroxisome is an island - Peroxisome contact sites|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1863|issue=5|pages=1061–9|doi=10.1016/j.bbamcr.2015.09.016|pmc=4869879|pmid=26384874}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಚಯಾಪಚಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ β- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕಪ್ರಭೇದಗಳೊಂದಿಗೂ ಚಯಾಪಚಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16756494" /> ಎರಡೂಅಂಗಗಳು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತುಆರ್ಗನೆಲ್ ವಿದಳನ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Costello JL, Passmore JB, Islinger M, Schrader M|date=2018|title=Multi-localized Proteins: The Peroxisome-Mitochondria Connection|journal=Sub-Cellular Biochemistry|series=Subcellular Biochemistry|volume=89|pages=383–415|doi=10.1007/978-981-13-2233-4_17|isbn=978-981-13-2232-7|pmid=30378033}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನರ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಈಥರ್ ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳ (ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್) ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ (ಮೇಲೆ ನೋಡಿ). ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೆಂಬರೇನ್ ಸಂಪರ್ಕ ತಾಣಗಳಿಂದಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನುಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಈ ಎರಡೂ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಪೊರೆಗಳನ್ನುದೈಹಿಕವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಸಂವಹನವನ್ನುಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Castro IG, Schuldiner M, Zalckvar E|date=March 2018|title=Mind the Organelle Gap - Peroxisome Contact Sites in Disease|journal=Trends in Biochemical Sciences|volume=43|issue=3|pages=199–210|doi=10.1016/j.tibs.2018.01.001|pmc=6252078|pmid=29395653}}</ref> ಪೊರೆಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು == [[Peroxisomal disorder|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ನರಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕಅಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ [[Adrenoleukodystrophy|ಎಕ್ಸ್-ಲಿಂಕ್ಡ್ ಅಡ್ರಿನೊಲುಕೋಡಿಸ್ಟ್ರೋಫಿ]] ಮತ್ತು [[Peroxisome biogenesis disorders|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಬಯೋಜೆನೆಸಿಸ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು]].<ref name="pmid12740827">{{cite journal|vauthors=Depreter M, Espeel M, Roels F|date=June 2003|title=Human peroxisomal disorders|journal=Microscopy Research and Technique|volume=61|issue=2|pages=203–23|doi=10.1002/jemt.10330|pmid=12740827}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Islinger|first=Markus|last2=Grille|first2=Sandra|last3=Fahimi|first3=H. Dariush|last4=Schrader|first4=Michael|date=Mar 2012|title=The peroxisome: an update on mysteries|url=http://dx.doi.org/10.1007/s00418-012-0941-4|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=137|issue=5|pages=547–574|doi=10.1007/s00418-012-0941-4|issn=0948-6143|via=}}</ref> == ಜೀನ್‌ಗಳು == ಪಿಇಎಕ್ಸ್ ('''PEX''') ಜೀನ್‌ಗಳು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಯಾದ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ("[[Peroxin|'''ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗ''']]ಳು") ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೆಂಬ್ರೇನ್ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು (ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್/PEX 3, 16, ಮತ್ತು 19) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ (ಲುಮೆನ್) ಕಿಣ್ವಗಳ ಆಮದು ಇಲ್ಲದೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಅಂಗದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಪೆಕ್ಸ್ 11 ಪಿ (Pex11p) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ಜೀನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ: [[PEX1]], [[PEX2]] (PXMP3),[[PEX3]],[[PEX5]],[[PEX6]],[[Peroxin-7|PEX7]],PEX9,<ref>{{cite journal|vauthors=Effelsberg D, Cruz-Zaragoza LD, Schliebs W, Erdmann R|date=November 2016|title=Pex9p is a new yeast peroxisomal import receptor for PTS1-containing proteins|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4057–4066|doi=10.1242/jcs.195271|pmid=27678487}}</ref><ref>{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Yifrach E, Chuartzman SG, Dahan N, Maskit S, Zada L, Weill U, Yofe I, Olender T, Schuldiner M, Zalckvar E|date=November 2016|title=Characterization of proteome dynamics during growth in oleate reveals a new peroxisome-targeting receptor|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4067–4075|doi=10.1242/jcs.195255|pmc=6275125|pmid=27663510}}</ref> [[PEX10]],[[PEX11A]],[[PEX11B]],[[PEX11G]],[[PEX12]],[[PEX13]] [[PEX14]],[[PEX16]],[[PEX19]],[[PEX26]],PEX28,PEX30, ಮತ್ತು PEX31. ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ, ಪಿಎಕ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ವಿಕಸನೀಯ ಮೂಲಗಳು == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶವು ಜಾತಿಗಳು ಅಥವಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ [[Endosymbiotic Theory|ಎಂಡೋಸಿಂಬಿಯೋಟಿಕ್]] ಮೂಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಕೋಶಗಳನ್ನುಪರಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧವನ್ನುವಿಕಸಿಸಿದವು<ref name="pmid3916321">{{cite journal|vauthors=Lazarow PB, Fujiki Y|year=1985|title=Biogenesis of peroxisomes|journal=Annual Review of Cell Biology|volume=1|issue=|pages=489–530|doi=10.1146/annurev.cb.01.110185.002421|pmid=3916321}}</ref>.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನುಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid17506702">{{cite journal|vauthors=Fagarasanu A, Fagarasanu M, Rachubinski RA|year=2007|title=Maintaining peroxisome populations: a story of division and inheritance|journal=Annual Review of Cell and Developmental Biology|volume=23|issue=|pages=321–44|doi=10.1146/annurev.cellbio.23.090506.123456|pmid=17506702}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್-ಕಡಿಮೆ ರೂಪಾಂತರಿತ ರೂಪಗಳು ವೈಲ್ಡ ಮಾದರಿಯ ಜೀನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಂತರ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ [[Proteome|ಪ್ರೋಟಿಯೋಮ್‌]]ನ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಕಸನೀಯವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಆಮದು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ ನಲ್ಲಿನ [[Endoplasmic-reticulum-associated protein degradation|ಇಆರ್ಎಡಿ]] ([[Endoplasmic Reticulum Associated Protein Degradation|ERAD]]) ಮಾರ್ಗದ ನಡುವೆ ಹೋಮೋಲಜೀಸ್ ಅನ್ನುಕಂಡುಕೊಂಡವು,<ref name="pmid16452116">{{cite journal|vauthors=Schlüter A, Fourcade S, Ripp R, Mandel JL, Poch O, Pujol A|date=April 2006|title=The evolutionary origin of peroxisomes: an ER-peroxisome connection|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=23|issue=4|pages=838–45|doi=10.1093/molbev/msj103|pmid=16452116}}</ref><ref name="pmid16556314">{{cite journal|vauthors=Gabaldón T, Snel B, van Zimmeren F, Hemrika W, Tabak H, Huynen MA|date=March 2006|title=Origin and evolution of the peroxisomal proteome|journal=Biology Direct|volume=1|issue=|pages=8|doi=10.1186/1745-6150-1-8|pmc=1472686|pmid=16556314}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಚಯಾಪಚಯ ಕಿಣ್ವಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು.<ref name="pmid16556314" /> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ,ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ [[Actinobacteria|ಆಕ್ಟಿನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]]ಲ್ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದುಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref name="pmid19818387">{{cite journal|vauthors=Duhita N, Le HA, Satoshi S, Kazuo H, Daisuke M, Takao S|date=January 2010|title=The origin of peroxisomes: The possibility of an actinobacterial symbiosis|journal=Gene|volume=450|issue=1–2|pages=18–24|doi=10.1016/j.gene.2009.09.014|pmid=19818387}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid20600706">{{cite journal|vauthors=Gabaldón T, Capella-Gutiérrez S|date=October 2010|title=Lack of phylogenetic support for a supposed actinobacterial origin of peroxisomes|journal=Gene|volume=465|issue=1–2|pages=61–5|doi=10.1016/j.gene.2010.06.004|pmid=20600706}}</ref> == ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲ್ ಗಳು == ಇವುಗಳು ಇತರ [[Microbody|ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುದೇಹದ]] ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, [[Plant|ಸಸ್ಯ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[Filamentous fungi|ತಂತುಗಳುಳ್ಳಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ಗಳ [[Glyoxysome|ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಿಸೋಮ್ಸ]], [[Kinetoplastida|ಕೈನೆಟೊಪ್ಲಾಸ್ಟಿಡ್ಸ]] ಗಳ [[Glycosome|ಗ್ಲೈಕೊಸೊಮ್ಸ್]] <ref name="pmid1447292">{{cite journal|vauthors=Blattner J, Swinkels B, Dörsam H, Prospero T, Subramani S, Clayton C|date=December 1992|title=Glycosome assembly in trypanosomes: variations in the acceptable degeneracy of a COOH-terminal microbody targeting signal|journal=The Journal of Cell Biology|volume=119|issue=5|pages=1129–36|doi=10.1083/jcb.119.5.1129|pmc=2289717|pmid=1447292}}</ref> ಮತ್ತು [[Filamentous fungi|ತಂತುಗಳುಳ್ಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ಗಳ [[Woronin body|ವೋರೋನಿನ್ ದೇಹ]]ಗಳು. == ಸಹ ನೋಡಿಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{portal|Metabolism}} * [[Peroxisome proliferator-activated receptor|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಪ್ರೋಲಿಫರೇಟರ್-ಆಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್]] ([[Peroxisome proliferator-activated receptor]]) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == {{refbegin|32em}} * [https://itn-perico.eu/home/ Innovative Training Network PERICO] * {{cite journal|vauthors=Schrader M, Costello J, Godinho LF, Islinger M|date=2015|title=Peroxisome-mitochondria interplay and disease.|journal=J Inherit Metab Dis|volume=38|issue=4|pages=681-702|doi=10.1007/s10545-015-9819-7|pmid=25687155}} * {{cite journal|vauthors=Schrader M, Fahimi HD|date=2008|title=The peroxisome: still a mysterious organelle.|journal=Histochem Cell Biol|volume=129|issue=4|pages=421-440|doi=10.1007/s00418-008-0396-9|pmid=18274771}} * {{cite journal|vauthors=Effelsberg D, Cruz-Zaragoza LD, Schliebs W, Erdmann R|date=2016|title=Pex9p is a novel yeast peroxisomal import receptor for PTS1-proteins.|journal=Journal of Cell Science|volume=129|pages=4057-4066|doi=10.1242/jcs.195271}} * {{cite journal|vauthors=Yifrach E, Chuartzman SG, Dahan N, Maskit S, Zada L, Weill U, Yofe I, Olender T, Schuldiner M, Zalckvar E|date=2016|title=Characterization of proteome dynamics in oleate reveals a novel peroxisome targeting receptor.|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4067-4075|doi=10.1242/jcs.195255|pmid=27663510}} * {{cite journal|vauthors=Mateos RM, León AM, Sandalio LM, Gómez M, del Río LA, Palma JM|date=December 2003|title=Peroxisomes from pepper fruits (Capsicum annuum L.): purification, characterisation and antioxidant activity|journal=Journal of Plant Physiology|volume=160|issue=12|pages=1507–16|doi=10.1078/0176-1617-01008|pmid=14717445}} * {{cite journal|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB|date=2014|title=Functional implications of peroxisomal nitric oxide (NO) in plants|journal=Frontiers in Plant Science|volume=5|pages=97|doi=10.3389/fpls.2014.00097|pmc=3956114|pmid=24672535}} * {{cite journal|vauthors=Corpas FJ|date=November 2015|title=What is the role of hydrogen peroxide in plant peroxisomes?|journal=Plant Biology|volume=17|issue=6|pages=1099–103|doi=10.1111/plb.12376|pmc=|pmid=26242708}} * {{NCBI-scienceprimer}} * {{InterPro content|IPR006708}} {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == {{wikiversity|Peroxisomes|at-link=Topic:Cell Biology|at=The Department of Cell Biology}} * [http://www.peroxisomedb.org/ PeroxisomeDB: Peroxisome-Database] * [http://www.peroxisomekb.nl/ PeroxisomeKB: Peroxisome Knowledge Base] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724162957/http://www.peroxisomekb.nl/ |date=2011-07-24 }} * [https://itn-perico.eu/home/ Innovative Training Network PERICO]{{Commons category|Peroxisomes}} {{Interwikineeded}} ii53mew7ggwbrhusguz7py74hr5t428 1375328 1375326 2026-06-18T20:43:54Z Successalltime87 90571 1375328 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Peroxisome.svg|right|thumb|300x300px|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ನ ಮೂಲ ರಚನೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Distribution_of_peroxisomes_labelled_with_a_monomeric_eqFP611_variant_in_HEK293_cells_during_mitosis_-_pone.0004391.s005.ogv|thumb|308x308px|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ (ಬಿಳಿ) ವಿತರಣೆ [[HEK 293]] ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೈಟೊಸಿಸ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Peroxisome_in_rat_neonatal_cardiomyocyte.jpg|alt=Peroxisome in rat neonatal cardiomyocyte staining The SelectFX Alexa Fluor 488 Peroxisome Labeling Kit directed against peroxisomal membrane protein 70 (PMP 70)|thumb| ಇಲಿ ನವಜಾತ ಕಾರ್ಡಿಯೋಮಯೊಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್]] '''ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್''' ({{IPA-all|pɛɜˈɹɒksɪˌsoʊm}}) <ref>{{cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/peroxisome|title=Definition of PEROXISOME|website=www.merriam-webster.com|language=en|access-date=2019-10-30}}</ref> ಪೊರೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವಂತಹ ಒಂದು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ( ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಮೈಕ್ರೊಬಾಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ) ಆಗಿದೆ, ಇವು ಯೂಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸ್ಮ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid20124343">{{cite journal|vauthors=Islinger M, Voelkl A, Fahimi HD, Schrader M|date=November 2018|title=The peroxisome: an update on mysteries 2.0|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=150|issue=5|pages=443–471|doi=10.1007/s00418-018-1722-5|pmc=6182659|pmid=30219925}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಗಳು ಆಮ್ಲೀಯ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳಾಗಿವೆ. ಆಣ್ವಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕವು ಸಹತಲಾಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾವೆಂಜಿಂಗ್ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಲಿಪಿಡ್ ಚಯಾಪಚಯಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಇದರ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಮುಖ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳು ಬಹಳ ದೀರ್ಘ ಸರಣಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ, ಬ್ರಾಂಚ್ ಸರಣಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ, ಪಿತ್ತರಸ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ (ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ), ಡಿ ಅಮೈನೋಆಮ್ಲಗಳ, ಪಾಲಿಅಮೈನ್ ಗಳ, ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂಕೋಚನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ <ref name="ROS and peroxisomes">{{cite journal|vauthors=Bonekamp NA, Völkl A, Fahimi HD, Schrader M|year=2009|title=Reactive oxygen species and peroxisomes: struggling for balance|journal=BioFactors|volume=35|issue=4|pages=346–55|doi=10.1002/biof.48|pmid=19459143}}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಜೆನ್ಸ್ ಜೈವಿಕಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ಈಥರ್ ಫಾಸ್ಫೋಲಿಪಿಡ್ ಸಸ್ತನಿಗಳಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ.<ref name="pmid16756494">{{cite journal|vauthors=Wanders RJ, Waterham HR|year=2006|title=Biochemistry of mammalian peroxisomes revisited|journal=Annual Review of Biochemistry|volume=75|issue=|pages=295–332|doi=10.1146/annurev.biochem.74.082803.133329|pmid=16756494}}</ref> ಪೆಂಟೋಸ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಮಾರ್ಗದ,<ref>{{Cite journal|last=Antonenkov|first=Vasily D.|date=Jul 1989|title=Dehydrogenases of the pentose phosphate pathway in rat liver peroxisomes|url=http://dx.doi.org/10.1111/j.1432-1033.1989.tb14898.x|journal=European Journal of Biochemistry|volume=183|issue=1|pages=75–82|doi=10.1111/j.1432-1033.1989.tb14898.x|issn=0014-2956|via=}}</ref> ಎರಡು ಕಿಣ್ವಗಳ (ಗ್ಲೂಕೋಸ್-6-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್ ಮತ್ತು 6- ಫಾಸ್ಫೊಗ್ಲುಕೋನೇಟ್ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್) ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯದ ಶೇಕಡಾ ೧೦ ರಷ್ಟು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಕ್ತಿಯ ಚಯಾಪಚಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ<ref name="pmid16756494" />.ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಐಸೊಪ್ರೆನಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳುಭಾಗಿಯಾಗಿವೆಯೇ ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid16756494" /> ಇತರ ತಿಳಿದಿರುವ ಪೆರಾಕ್ಸೋಮಲ್ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡಿದಿರುವ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಿಲೇಟ್ ಸೈಕಲ್, ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಫೋಟೋರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್,<ref>{{cite book|title=Esau's Plant Anatomy: Meristems, Cells, and Tissues of the Plant Body: Their Structure, Function, and Development|vauthors=Evert RF, Eichhorn SE|publisher=John Wiley & Sons|year=2006|isbn=9780471738435}}</ref> ಟ್ರೈಪನೊಸೊಮ್ಸ್ ಗ್ಲೈಕಾಲಿಸಿಸ್ ರಲ್ಲಿ ('''ಗ್ಲೈಕೋಸೋಮ್‌ಗಳು''' ), ಮತ್ತು ಮೆಥನಾಲ್ ಅಥವಾ ಅಮೈನ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ. == ಇತಿಹಾಸ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ ಜೆ ರೊಢಿನ್ ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="Rhodin_1954">{{cite journal|vauthors=Rhodin, J|year=1954|title=Correlation of ultrastructural organization and function in normal and experimentally changed proximal tubule cells of the mouse kidney|journal=Doctorate Thesis. Karolinska Institutet, Stockholm|volume=|issue=|pages=|doi=|pmid=}}</ref> ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಸೈಟೊಲೊಜಿಸ್ಟ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆ ಡುವೆ ರವರು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸದ್ದರು<ref name="Rhodin_1954" />.ಡುವೆ ಮತ್ತುಸಹೊದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆಯೆಂದು, ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಇವುಗಳಿಗೆ "'''ಮೈಕ್ರೊಬಾಡಿಗಳು'''" ಅನ್ನುವ ಬದಲು "'''ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಗಳು'''" ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ನಂತರ, ಫೈರ್ ಫ್ಲೈ ಲೂಸಿಫೆರೇಸ್ ಅನ್ನು ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Keller|first=G. A.|last2=Gould|first2=S.|last3=Deluca|first3=M.|last4=Subramani|first4=S.|date=May 1987|title=Firefly luciferase is targeted to peroxisomes in mammalian cells.|url=http://dx.doi.org/10.1073/pnas.84.10.3264|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=84|issue=10|pages=3264–3268|doi=10.1073/pnas.84.10.3264|issn=0027-8424|via=}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Gould|first=S. J.|date=Sep 1988|title=Identification of peroxisomal targeting signals located at the carboxy terminus of four peroxisomal proteins|url=http://dx.doi.org/10.1083/jcb.107.3.897|journal=The Journal of Cell Biology|volume=107|issue=3|pages=897–905|doi=10.1083/jcb.107.3.897|issn=0021-9525|via=}}</ref> == ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸಣ್ಣ (0.1-1&nbsp;µm ವ್ಯಾಸ) ಉಪಕೋಶೀಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಹರಳಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶದ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ ಬಯೋಮೆಂಬ್ರೇನ್‌ನಿಂದಆವೃತವಾಗಿವೆ<ref>{{cite book|url=|title=Karlsons Biochemistry and Pathobiochemistry|vauthors=Karlson, P, Doenecke D, Koolman J, Fuchs G, Gerok W|publisher=Georg Thieme|others=|year=2005|isbn=978-3133578158|edition=15|location=Stuttgart|pages=396f|oclc=181474420}}</ref><ref>{{Cite book|title=Biology of Plants|vauthors=Raven PH, Evert RF, Eichhorn SE|publisher=De Gruyter|others=|year=2006|isbn=978-3-11-018531-7|edition=4|location=Berlin|pages=53f|oclc=180904366}}</ref>.ವಿಭಾಗೀಕರಣ, ಪೆರೋಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಕೋಶೀಯಕಾರ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಜೀವಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಮೆಟಬೊಲಿಕ್ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಕೋಶ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತುಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೇಕರ್ಸ್ ಯೀಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ( ಎಸ್. ಸೆರೆವಿಸಿಯೆ ), ಉತ್ತಮ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಪೂರೈಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನುದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕೈಕ ಇಂಗಾಲದ ಮೂಲವಾಗಿ 20 ರಿಂದ 25 ದೊಡ್ಡಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಪೂರೈಸಿದಾಗ ರಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite book|title=Yeast: Molecular and Cell Biology|last=Feldmann|first=Horst|publisher=Wiley-VCH|year=2009|isbn=978-3527326099|location=Weinheim|pages=159|oclc=489629727|name-list-format=vanc}}</ref> == ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಬೀಟಾ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ ವಿಭಜನೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಸರಪಳಿಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರಅವುಗಳನ್ನು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂಗಾಲದಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೀರಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಯೀಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="alberts2">{{cite book|title=Molecular Biology of the Cell|vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P|publisher=Garland Science|year=2002|isbn=978-0-8153-3218-3|edition=Fourth|location=New York|pages=|chapter=Chapter 12: Peroxisomes|quote=|access-date=|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.2194}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|last=Schrader|first=Michael|last2=Kamoshita|first2=Maki|last3=Islinger|first3=Markus|date=Mar 2019|title=Organelle interplay—peroxisome interactions in health and disease|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jimd.12083|journal=Journal of Inherited Metabolic Disease|language=en|volume=0|issue=0|pages=|doi=10.1002/jimd.12083|issn=1573-2665|via=}}</ref> ಪ್ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೊಜೆನ್ ರಚನೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೊಜೆನ್ ಮೈಲಿನ್ ನಲ್ಲಿನ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತಹ ಫಾಸ್ಫೊಲಿಪಿಡ ಆಗಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್‌ಗಳಕೊರತೆಯು ನರ ಕೋಶಗಳ ಮೈಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಅಸಹಜತೆಯನ್ನುಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ನರಮಂಡಲ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಜೀವಸತ್ವಗಳಾದ ಪಿತ್ತರಸ ಆಮ್ಲಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸಹ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಮತ್ತು ಕೆ. ಚರ್ಮದಕಾಯಿಲೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref name=":0" /> ಸಸ್ತನಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಯಾಪಚಯಮಾರ್ಗಗಳು:<ref name="pmid16756494" /> * ಫೈಟಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲದ α- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ * ದೀರ್ಘ-ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಬಹುಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ β- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ * ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್ಗಳ ಜೈವಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ * ಪಿತ್ತರಸ ಆಮ್ಲ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೋಲಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಂಯೋಗಿಕರಣ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳು ಡಿ-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಮತ್ತು ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ನಂತಹ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತೆ<ref name="pmid1334030">{{cite journal|vauthors=del Río LA, Sandalio LM, Palma JM, Bueno P, Corpas FJ|date=November 1992|title=Metabolism of oxygen radicals in peroxisomes and cellular implications|journal=Free Radical Biology & Medicine|volume=13|issue=5|pages=557–80|doi=10.1016/0891-5849(92)90150-F|pmid=1334030}}</ref>.ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಈ ಕೊನೆಯಕಿಣ್ವವು ಇರದ ಕಾರಣ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗಿ ಗೌಟ ರೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ರೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಕಿಣ್ವಗಳು, ಆಣ್ವಿಕಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಸಾವಯವ ತಲಾಧಾರಗಳಿಂದ (ಆರ್ ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಲಾದ) ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ: <math>\mathrm{RH}_\mathrm{2} + \mathrm{O}_\mathrm{2} \rightarrow \mathrm{R }+ \mathrm{H}_2\mathrm{O}_2</math> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಕಿಣ್ವವಾದ ಕ್ಯಾಟಲೇಸ್, ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಶನ್ ಕ್ರಿಯೆಯಮೂಲಕ ಫೀನಾಲ್ಗಳು, ಫಾರ್ಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ತಲಾಧಾರಗಳನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸಲು ಈ H₂O₂ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ : <math>\mathrm{H}_2\mathrm{O}_2 + \mathrm{R'H}_2 \rightarrow \mathrm{R'} + 2\mathrm{H}_2\mathrm{O}</math>, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿಯಾಂದಂಹ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H₂O₂) ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ರಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿವಿಧ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಿಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವರುಸೇವಿಸುವ ಕನಿಷ್ಟ ೨೫ ರಷ್ಟು ಎಥೆನಾಲ್ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಸೆಟಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ಗೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ<ref name="alberts2" />.ಯಾವಾಗ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ H₂O₂ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆಯೊ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾಟಲೇಸ್ H₂O ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ: <math>2\mathrm{H}_2\mathrm{O}_2 \rightarrow 2\mathrm{H}_2\mathrm{O} + \mathrm{O}_2</math> ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಆಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಟಿವ್ ಕಿಣ್ವಗಳಾದ ಸೂಪರ್ಆಕ್ಸೈಡ್ಡಿಸ್ಮುಟೇಸ್, ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್-ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್ ಚಕ್ರದ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಂಟೋಸ್-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ಹಾದಿಯ NADP- ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್‌ಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸೂಪರ್ ಆಕ್ಸೈಡ್(O₂^•−) ಮತ್ತು ನೈಟ್ರಿಕ್ಆಕ್ಸೈಡ್ (^•NO) ರಾಡಿಕಲ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ<ref name="pmid11286918">{{cite journal|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB, del Río LA|date=April 2001|title=Peroxisomes as a source of reactive oxygen species and nitric oxide signal molecules in plant cells|journal=Trends in Plant Science|volume=6|issue=4|pages=145–50|doi=10.1016/S1360-1385(01)01898-2|pmid=11286918}}</ref><ref name="pmid15347796">{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB, Carreras A, Quirós M, León AM, Romero-Puertas MC, Esteban FJ, Valderrama R, Palma JM, Sandalio LM, Gómez M, del Río LA|date=September 2004|title=Cellular and subcellular localization of endogenous nitric oxide in young and senescent pea plants|journal=Plant Physiology|volume=136|issue=1|pages=2722–33|doi=10.1104/pp.104.042812|pmc=523336|pmid=15347796}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ H₂O₂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತ ಅಣುಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಯಸ್ಸಾದ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈಗಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Lismont C, Revenco I, Fransen M|date=July 2019|title=Peroxisomal Hydrogen Peroxide Metabolism and Signaling in Health and Disease|journal=International Journal of Molecular Sciences|volume=20|issue=15|pages=3673|doi=10.3390/ijms20153673|pmc=6695606|pmid=31357514}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಾಗ ಸಸ್ಯ ಕೋಶಗಳ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಧ್ರುವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ಪ್ರೋಟೀನ್‌ (PEN2 and PEN3),<ref name="pmid19095900">{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Bednarek P, Pislewska-Bednarek M, Svatos A, Schneider B, Doubsky J, Mansurova M, Humphry M, Consonni C, Panstruga R, Sanchez-Vallet A, Molina A, Schulze-Lefert P|date=January 2009|title=A glucosinolate metabolism pathway in living plant cells mediates broad-spectrum antifungal defense|journal=Science|volume=323|issue=5910|pages=101–6|bibcode=2009Sci...323..101B|doi=10.1126/science.1163732|pmid=19095900}}</ref> ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಸೊಂಕು ಗ್ಲುಕೋಸಿನೊಲೇಟ್ ಅಣುವನ್ನುಆಂಟಿಫಂಗಲ್ ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶದ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತವೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿರುವ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಆಂಟಿ-ವೈರಲ್ ರಕ್ಷಣಾ <ref>{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Dixit E, Boulant S, Zhang Y, Lee AS, Odendall C, Shum B, Hacohen N, Chen ZJ, Whelan SP, Fransen M, Nibert ML, Superti-Furga G, Kagan JC|date=May 2010|title=Peroxisomes are signaling platforms for antiviral innate immunity|journal=Cell|volume=141|issue=4|pages=668–81|doi=10.1016/j.cell.2010.04.018|pmc=3670185|pmid=20451243}}</ref> ಮತ್ತು ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Di Cara F, Bülow MH, Simmonds AJ, Rachubinski RA|date=November 2018|title=Dysfunctional peroxisomes compromise gut structure and host defense by increased cell death and Tor-dependent autophagy|journal=Molecular Biology of the Cell|volume=29|issue=22|pages=2766–2783|doi=10.1091/mbc.E18-07-0434|pmc=6249834|pmid=30188767}}</ref> == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಪೊರೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗಗಳಿಂದ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid16009135">{{cite journal|vauthors=Hoepfner D, Schildknegt D, Braakman I, Philippsen P, Tabak HF|date=July 2005|title=Contribution of the endoplasmic reticulum to peroxisome formation|journal=Cell|volume=122|issue=1|pages=85–95|doi=10.1016/j.cell.2005.04.025|pmid=16009135}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Schrader M, Costello JL, Godinho LF, Azadi AS, Islinger M|date=May 2016|title=Proliferation and fission of peroxisomes - An update|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1863|issue=5|pages=971–83|doi=10.1016/j.bbamcr.2015.09.024|pmid=26409486}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Lazarow PB, Fujiki Y|date=Nov 1985|title=Biogenesis of peroxisomes|journal=Annual Review of Cell Biology|volume=1|issue=1|pages=489–530|doi=10.1146/annurev.cb.01.110185.002421|pmid=3916321}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಸಿ-ಟರ್ಮಿನಸ್ (ಪಿಟಿಎಸ್ 1) ಅಥವಾ ಎನ್-ಟರ್ಮಿನಸ್ (ಪಿಟಿಎಸ್2 ) ನಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಮೈನೊ ಆಸಿಡ್ ಅನುಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಒಳಗಡೆ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 36 ತಿಳಿದಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿವೆ, ಇದನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="pmid17050007">{{cite journal|vauthors=Saleem RA, Smith JJ, Aitchison JD|date=December 2006|title=Proteomics of the peroxisome|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1763|issue=12|pages=1541–51|doi=10.1016/j.bbamcr.2006.09.005|pmc=1858641|pmid=17050007}}</ref> ಇದು ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ 13 ವಿಶಿಷ್ಟ ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗಳಿವೆ. ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ಅಥವಾ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಿರುಚುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆಮದು ಗ್ರಾಹಕಗಳು, ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗಳಾದ ಪಿಎಎಕ್ಸ್ 5 (PEX5) ಮತ್ತು ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 7 (PEX7), ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳೊಂದಿಗೆ (ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಿಟಿಎಸ್ 1 ಅಥವಾ ಪಿಟಿಎಸ್ 2 ಅಮೈನೊ ಆಸಿಡ್ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ) ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸೈಟೋಸೊಲ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ - ಮರುಬಳಕೆ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗುರಿಯ ವಿಶೇಷ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಧಾನದಿಂದ ರವಾನೆಯಾಗುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು, ಅಂಗೀಕೃತ ಪಿಟಿಎಸ್ ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲು ಪಿಟಿಎಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Thoms|first=Sven|date=Nov 2015|title=Import of proteins into peroxisomes: piggybacking to a new home away from home|url=http://dx.doi.org/10.1098/rsob.150148|journal=Open Biology|volume=5|issue=11|pages=150148|doi=10.1098/rsob.150148|issn=2046-2441|via=}}</ref> ಆಮದು ಚಕ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತೃತ ನೌಕೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid11336669">{{cite journal|vauthors=Dammai V, Subramani S|date=April 2001|title=The human peroxisomal targeting signal receptor, Pex5p, is translocated into the peroxisomal matrix and recycled to the cytosol|journal=Cell|volume=105|issue=2|pages=187–96|doi=10.1016/s0092-8674(01)00310-5|pmid=11336669}}</ref> ಸೈಟೋಸೊಲ್‌ಗೆ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಎಟಿಪಿ ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈಗ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನಿಂದ ಸೈಟೋಸೊಲ್‌ಗೆ ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 5 (PEX5) ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಸರ್ವತ್ರೀಕರಣವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ನ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ('''ಪಿಎಮ್‌ಪಿ'''/PMPs)) ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳಾದ ಪಿಎಎಕ್ಸ್ 19 (PEX19), ಪಿಎಕ್ಸ್ 3 (PEX3) ಮತ್ತು ಪಿಎಕ್ಸ್ 16 (PEX16) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಎಕ್ಸ್ 19 (PEX19),ಪಿಎಮ್‌ಪಿ (PMPs) ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಚಾಪೆರೋನ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಪಿಎಮ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗೆ ಹಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಇಂಟಿಗ್ರಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪಿಇಎಕ್ಸ್ 3 (PEX3) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಎಮ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ನಂತರ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಅವನತಿಯನ್ನು ಪೆಕ್ಸೊಫಾಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Eberhart T, Kovacs WJ|date=November 2018|title=Pexophagy in yeast and mammals: an update on mysteries|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=150|issue=5|pages=473–488|doi=10.1007/s00418-018-1724-3|pmid=30238155|hdl=20.500.11850/302080}}</ref> == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಸಂವಹನ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್), ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾ, ಲಿಪಿಡ್ ಹನಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೈಸೋಸೋಮ್‌ಗಳಂತಹ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಲಿಪಿಡ್ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಅನೇಕ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಅಗತ್ಯ.<ref>{{cite journal|vauthors=Shai N, Schuldiner M, Zalckvar E|date=May 2016|title=No peroxisome is an island - Peroxisome contact sites|journal=Biochimica et Biophysica Acta|volume=1863|issue=5|pages=1061–9|doi=10.1016/j.bbamcr.2015.09.016|pmc=4869879|pmid=26384874}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಚಯಾಪಚಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ β- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕಪ್ರಭೇದಗಳೊಂದಿಗೂ ಚಯಾಪಚಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16756494" /> ಎರಡೂಅಂಗಗಳು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತುಆರ್ಗನೆಲ್ ವಿದಳನ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Costello JL, Passmore JB, Islinger M, Schrader M|date=2018|title=Multi-localized Proteins: The Peroxisome-Mitochondria Connection|journal=Sub-Cellular Biochemistry|series=Subcellular Biochemistry|volume=89|pages=383–415|doi=10.1007/978-981-13-2233-4_17|isbn=978-981-13-2232-7|pmid=30378033}}</ref> ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನರ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಈಥರ್ ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳ (ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್) ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ (ಮೇಲೆ ನೋಡಿ). ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೆಂಬರೇನ್ ಸಂಪರ್ಕ ತಾಣಗಳಿಂದಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನುಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಈ ಎರಡೂ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಪೊರೆಗಳನ್ನುದೈಹಿಕವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಸಂವಹನವನ್ನುಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|vauthors=Castro IG, Schuldiner M, Zalckvar E|date=March 2018|title=Mind the Organelle Gap - Peroxisome Contact Sites in Disease|journal=Trends in Biochemical Sciences|volume=43|issue=3|pages=199–210|doi=10.1016/j.tibs.2018.01.001|pmc=6252078|pmid=29395653}}</ref> ಪೊರೆಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ನರಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕಅಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಎಕ್ಸ್-ಲಿಂಕ್ಡ್ ಅಡ್ರಿನೊಲುಕೋಡಿಸ್ಟ್ರೋಫಿ ಮತ್ತು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಬಯೋಜೆನೆಸಿಸ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು.<ref name="pmid12740827">{{cite journal|vauthors=Depreter M, Espeel M, Roels F|date=June 2003|title=Human peroxisomal disorders|journal=Microscopy Research and Technique|volume=61|issue=2|pages=203–23|doi=10.1002/jemt.10330|pmid=12740827}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Islinger|first=Markus|last2=Grille|first2=Sandra|last3=Fahimi|first3=H. Dariush|last4=Schrader|first4=Michael|date=Mar 2012|title=The peroxisome: an update on mysteries|url=http://dx.doi.org/10.1007/s00418-012-0941-4|journal=Histochemistry and Cell Biology|volume=137|issue=5|pages=547–574|doi=10.1007/s00418-012-0941-4|issn=0948-6143|via=}}</ref> == ಜೀನ್‌ಗಳು == ಪಿಇಎಕ್ಸ್ ('''PEX''') ಜೀನ್‌ಗಳು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಯಾದ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ("'''ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗ'''ಳು") ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೆಂಬ್ರೇನ್ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು (ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್/PEX 3, 16, ಮತ್ತು 19) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ (ಲುಮೆನ್) ಕಿಣ್ವಗಳ ಆಮದು ಇಲ್ಲದೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಅಂಗದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಪೆಕ್ಸ್ 11 ಪಿ (Pex11p) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ಜೀನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ: PEX1, PEX2 (PXMP3),PEX3,PEX5,PEX6,PEX7,PEX9,<ref>{{cite journal|vauthors=Effelsberg D, Cruz-Zaragoza LD, Schliebs W, Erdmann R|date=November 2016|title=Pex9p is a new yeast peroxisomal import receptor for PTS1-containing proteins|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4057–4066|doi=10.1242/jcs.195271|pmid=27678487}}</ref><ref>{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Yifrach E, Chuartzman SG, Dahan N, Maskit S, Zada L, Weill U, Yofe I, Olender T, Schuldiner M, Zalckvar E|date=November 2016|title=Characterization of proteome dynamics during growth in oleate reveals a new peroxisome-targeting receptor|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4067–4075|doi=10.1242/jcs.195255|pmc=6275125|pmid=27663510}}</ref> PEX10,PEX11A,PEX11B,PEX11G,PEX12,PEX13 PEX14,PEX16,PEX19,PEX26,PEX28,PEX30, ಮತ್ತು PEX31. ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ, ಪಿಎಕ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ವಿಕಸನೀಯ ಮೂಲಗಳು == ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶವು ಜಾತಿಗಳು ಅಥವಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಎಂಡೋಸಿಂಬಿಯೋಟಿಕ್ ಮೂಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಕೋಶಗಳನ್ನುಪರಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧವನ್ನುವಿಕಸಿಸಿದವು<ref name="pmid3916321">{{cite journal|vauthors=Lazarow PB, Fujiki Y|year=1985|title=Biogenesis of peroxisomes|journal=Annual Review of Cell Biology|volume=1|issue=|pages=489–530|doi=10.1146/annurev.cb.01.110185.002421|pmid=3916321}}</ref>.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನುಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid17506702">{{cite journal|vauthors=Fagarasanu A, Fagarasanu M, Rachubinski RA|year=2007|title=Maintaining peroxisome populations: a story of division and inheritance|journal=Annual Review of Cell and Developmental Biology|volume=23|issue=|pages=321–44|doi=10.1146/annurev.cellbio.23.090506.123456|pmid=17506702}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್-ಕಡಿಮೆ ರೂಪಾಂತರಿತ ರೂಪಗಳು ವೈಲ್ಡ ಮಾದರಿಯ ಜೀನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಂತರ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಪ್ರೋಟಿಯೋಮ್‌ನ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಕಸನೀಯವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಆಮದು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ ನಲ್ಲಿನ ಇಆರ್ಎಡಿ (ERAD) ಮಾರ್ಗದ ನಡುವೆ ಹೋಮೋಲಜೀಸ್ ಅನ್ನುಕಂಡುಕೊಂಡವು,<ref name="pmid16452116">{{cite journal|vauthors=Schlüter A, Fourcade S, Ripp R, Mandel JL, Poch O, Pujol A|date=April 2006|title=The evolutionary origin of peroxisomes: an ER-peroxisome connection|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=23|issue=4|pages=838–45|doi=10.1093/molbev/msj103|pmid=16452116}}</ref><ref name="pmid16556314">{{cite journal|vauthors=Gabaldón T, Snel B, van Zimmeren F, Hemrika W, Tabak H, Huynen MA|date=March 2006|title=Origin and evolution of the peroxisomal proteome|journal=Biology Direct|volume=1|issue=|pages=8|doi=10.1186/1745-6150-1-8|pmc=1472686|pmid=16556314}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಚಯಾಪಚಯ ಕಿಣ್ವಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು.<ref name="pmid16556314" /> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ,ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಆಕ್ಟಿನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದುಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref name="pmid19818387">{{cite journal|vauthors=Duhita N, Le HA, Satoshi S, Kazuo H, Daisuke M, Takao S|date=January 2010|title=The origin of peroxisomes: The possibility of an actinobacterial symbiosis|journal=Gene|volume=450|issue=1–2|pages=18–24|doi=10.1016/j.gene.2009.09.014|pmid=19818387}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid20600706">{{cite journal|vauthors=Gabaldón T, Capella-Gutiérrez S|date=October 2010|title=Lack of phylogenetic support for a supposed actinobacterial origin of peroxisomes|journal=Gene|volume=465|issue=1–2|pages=61–5|doi=10.1016/j.gene.2010.06.004|pmid=20600706}}</ref> == ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲ್ ಗಳು == ಇವುಗಳು ಇತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುದೇಹದ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತಂತುಗಳುಳ್ಳಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಿಸೋಮ್ಸ, ಕೈನೆಟೊಪ್ಲಾಸ್ಟಿಡ್ಸ ಗಳ ಗ್ಲೈಕೊಸೊಮ್ಸ್ <ref name="pmid1447292">{{cite journal|vauthors=Blattner J, Swinkels B, Dörsam H, Prospero T, Subramani S, Clayton C|date=December 1992|title=Glycosome assembly in trypanosomes: variations in the acceptable degeneracy of a COOH-terminal microbody targeting signal|journal=The Journal of Cell Biology|volume=119|issue=5|pages=1129–36|doi=10.1083/jcb.119.5.1129|pmc=2289717|pmid=1447292}}</ref> ಮತ್ತು ತಂತುಗಳುಳ್ಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ವೋರೋನಿನ್ ದೇಹಗಳು. == ಸಹ ನೋಡಿಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{portal|Metabolism}} * [[Peroxisome proliferator-activated receptor|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಪ್ರೋಲಿಫರೇಟರ್-ಆಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್]] ([[Peroxisome proliferator-activated receptor]]) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == {{refbegin|32em}} * [https://itn-perico.eu/home/ Innovative Training Network PERICO] * {{cite journal|vauthors=Schrader M, Costello J, Godinho LF, Islinger M|date=2015|title=Peroxisome-mitochondria interplay and disease.|journal=J Inherit Metab Dis|volume=38|issue=4|pages=681-702|doi=10.1007/s10545-015-9819-7|pmid=25687155}} * {{cite journal|vauthors=Schrader M, Fahimi HD|date=2008|title=The peroxisome: still a mysterious organelle.|journal=Histochem Cell Biol|volume=129|issue=4|pages=421-440|doi=10.1007/s00418-008-0396-9|pmid=18274771}} * {{cite journal|vauthors=Effelsberg D, Cruz-Zaragoza LD, Schliebs W, Erdmann R|date=2016|title=Pex9p is a novel yeast peroxisomal import receptor for PTS1-proteins.|journal=Journal of Cell Science|volume=129|pages=4057-4066|doi=10.1242/jcs.195271}} * {{cite journal|vauthors=Yifrach E, Chuartzman SG, Dahan N, Maskit S, Zada L, Weill U, Yofe I, Olender T, Schuldiner M, Zalckvar E|date=2016|title=Characterization of proteome dynamics in oleate reveals a novel peroxisome targeting receptor.|journal=Journal of Cell Science|volume=129|issue=21|pages=4067-4075|doi=10.1242/jcs.195255|pmid=27663510}} * {{cite journal|vauthors=Mateos RM, León AM, Sandalio LM, Gómez M, del Río LA, Palma JM|date=December 2003|title=Peroxisomes from pepper fruits (Capsicum annuum L.): purification, characterisation and antioxidant activity|journal=Journal of Plant Physiology|volume=160|issue=12|pages=1507–16|doi=10.1078/0176-1617-01008|pmid=14717445}} * {{cite journal|vauthors=Corpas FJ, Barroso JB|date=2014|title=Functional implications of peroxisomal nitric oxide (NO) in plants|journal=Frontiers in Plant Science|volume=5|pages=97|doi=10.3389/fpls.2014.00097|pmc=3956114|pmid=24672535}} * {{cite journal|vauthors=Corpas FJ|date=November 2015|title=What is the role of hydrogen peroxide in plant peroxisomes?|journal=Plant Biology|volume=17|issue=6|pages=1099–103|doi=10.1111/plb.12376|pmc=|pmid=26242708}} * {{NCBI-scienceprimer}} * {{InterPro content|IPR006708}} {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == {{wikiversity|Peroxisomes|at-link=Topic:Cell Biology|at=The Department of Cell Biology}} * [http://www.peroxisomedb.org/ PeroxisomeDB: Peroxisome-Database] * [http://www.peroxisomekb.nl/ PeroxisomeKB: Peroxisome Knowledge Base] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724162957/http://www.peroxisomekb.nl/ |date=2011-07-24 }} * [https://itn-perico.eu/home/ Innovative Training Network PERICO]{{Commons category|Peroxisomes}} {{Interwikineeded}} hn9u7bd79q18ft4juewrt5pfrmi6rls 3 126987 1375294 1326484 2026-06-18T14:31:11Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375294 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Prnhdl}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೨೮, ೧೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ (UTC) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == Translation request == Hello, Prnhdl. Can you translate and upload the article [[:en:Azerbaijani Wikipedia]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೨೬, ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಸಂಪಾದನೆ == ನಮಸ್ಕಾರ, ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಕಣ ([[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುದ್ದಿ]])ವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವಾಗ '''ಸಂಪಾದಿಸಿ''' ಶಬ್ಧವನ್ನು ತಪ್ಪಿಯೂ ಅಳಿಸಬೇಡಿ. ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿದಾಗ, ಇತರ ವಿಕಿಸದಸ್ಯರು ಈ ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಸುದ್ದಿ ಸೇರಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೩೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :ಈ ಸಲ ಗಮನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆಂದೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸುತ್ತೆನೆ. ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. @[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] [[ಸದಸ್ಯ:Prnhdl|ಪ್ರಶಾಂತ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prnhdl|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೭, ೩೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದ.. [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೦, ೩೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> cssjshzhjp62v2zti15ztb5vp46xpyu 0 133307 1375304 1340203 2026-06-18T14:43:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375304 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Olga Tokarczuk|image=Olga Tokarczuk-9739.jpg|caption=Tokarczuk in 2019|birth_date={{birth date and age|1962|1|29|df=y}}|birth_place=[[Sulechów]], Poland|death_date=|death_place=|nationality=[[Poles|Polish]]|occupation=Essayist, novelist, poet, [[psychologist]], screenwriter|education=[[University of Warsaw]] {{small|([[Master of Arts|MA]])}}|notable works=''[[Primeval and Other Times]]'' (1996)<br>''[[Flights (novel)|Flights]]'' (2007)<br>''[[Drive Your Plow Over the Bones of the Dead]]'' (2009)<br>''[[The Books of Jacob]]'' (2014)|awards=[[Nike Award]] (2008, 2015)<br>[[Vilenica Prize]] (2013)<br>[[Brückepreis]] (2015)<br>[[The Man Booker International Prize]] (2018)<br>[[Jan Michalski Prize]] for Literature (2018)<br>[[Nobel Prize in Literature]] (2018)<br>[[Prix Laure Bataillon]] (2019)}} '''ಓಲ್ಗಾ ನವೋಜಾ ಟೋಕಾರ್ಕ್‌ಜುಕ್''' <ref>{{Cite web|url=https://rejestr.io/krs/243763/stowarzyszenie-kulturalne-gory-babel|title=Stowarzyszenie Kulturalne Góry Babel|website=Krajowy Rejestr Sądowy|access-date=10 October 2019|archive-date=10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191010133131/https://rejestr.io/krs/243763/stowarzyszenie-kulturalne-gory-babel|url-status=dead}}</ref> ( [tɔˈkart͡ʂuk] ಜನವರಿ 29, 1962) ಜನನ [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲಿಷ್]] ಬರಹಗಾರ್ತಿ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ,<ref>{{Cite web|url=https://style.hnonline.sk/kultura/2021350-nobelove-ceny-za-literaturu-su-zname-laureatom-za-rok-2018-je-olga-tokarczukova-za-rok-2019-peter-handke|title=Nobelove ceny za literatúru sú známe: Laureátom za rok 2018 je Olga Tokarczuková, za rok 2019 Peter Handke|date=10 October 2019|website=style.hnonline.sk|language=sk|trans-title=Nobel prizes in literature are known: Olga Tokarczuk for 2018, Peter Handke for 2019}}</ref> ಮತ್ತು [[ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ]] ಈಕೆ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಪೀಳಿಗೆಯ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.rp.pl/artykul/436816.html|title=Bestsellery 2009|date=20 February 2010|website=Rzeczpospolita|language=pl|trans-title=List of Polish bestsellers 2009|access-date=18 June 2011|archive-date=2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202175311/http://www.rp.pl/artykul/436816.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Nike2008">{{Cite news|url=http://wyborcza.pl/1,90497,5770552,Nike_2008_dla_Olgi_Tokarczuk____Bieguni__ksiazka_roku.html|title=Nike 2008 dla Olgi Tokarczuk — "Bieguni" książką roku|last=Pawłowski|first=Roman|date=5 October 2008|work=[[Gazeta Wyborcza]]|access-date=18 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006125215/http://wyborcza.pl/1,90497,5770552,Nike_2008_dla_Olgi_Tokarczuk____Bieguni__ksiazka_roku.html|archive-date=6 October 2008|language=pl|trans-title=Nike Award 2008 for Olga Tokarczuk — "Flights" is the book of the year}}</ref> 2018 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಫ್ಲೈಟ್ಸ್'' ( ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ ಬುಕರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2018/may/22/olga-tokarczuk-flights-wins-man-booker-international-prize-polish|title=Olga Tokarczuk's 'extraordinary' Flights wins Man Booker International prize|date=22 May 2018|work=[[The Guardian]]|access-date=22 May 2018}}</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ [[ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ]] 2018 ರ [[ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="NYT-20191010">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/10/10/books/nobel-literature.html|title=Olga Tokarczuk and Peter Handke Awarded Nobel Prizes in Literature|last=Marshall|first=Alex|date=10 October 2019|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|access-date=10 October 2019|last2=Alter|first2=Alexandra}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2019/oct/10/nobel-prizes-in-literature-olga-tokarczuk-peter-handke-2019-2018|title=Olga Tokarczuk and Peter Handke win Nobel prizes in literature|date=10 October 2019|work=The Guardian|access-date=10 October 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://kultura.pravda.sk/kniha/clanok/528786-nobelove-ceny-za-literaturu-budu-vyhlasene-dve/|title=Nobelove ceny za literatúru získali Olga Tokarczuková a Peter Handke|date=10 October 2019|work=Pravda|access-date=10 October 2019|language=sk}}</ref> ಟೋಕಾರ್‌ಜುಕ್ ಎಡಪಂಥೀಯ, ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ, ನಾಸ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ.<ref name="Tokarczuk laureatka GW">{{Cite web|url=http://wyborcza.pl/1,75410,18999849,olga-tokarczuk-laureatka-nike-2015-ludzie-nie-bojcie-sie.html|title=Olga Tokarczuk, laureatka Nike 2015: Ludzie, nie bójcie się!|last=Wodecka|first=Dorota|date=10 October 2015|website=[[Gazeta Wyborcza]]|language=Polish|trans-title=Olga Tokarczuk, the laureate of Nike 2015: People, don't be afraid!}}</ref><ref name="theguardian.com">[https://www.theguardian.com/books/2019/oct/10/olga-tokarczuk-the-dreadlocked-feminist-winner-the-nobel-needed "Olga Tokarczuk: the dreadlocked feminist winner the Nobel needed"], ''The Guardian''.</ref><ref>Shotter, J. (2020, February 14). Nobel laureate Olga Tokarczuk: why populist nostalgia will pass. Retrieved from https://www.ft.com/content/36cfd978-4c1a-11ea-95a0-43d18ec715f5</ref> ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳು ಅವರನ್ನು ದೇಶಭಕ್ತ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಚಾರಕ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2017/feb/16/agnieszka-holland-pokot-reflects-divided-nature-of-polish-society|title=Agnieszka Holland: Pokot reflects divided nature of Polish society|last=Connolly|first=Kate|date=2017-02-16|work=The Guardian|access-date=2020-09-10|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ಅವರು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ತನ್ನನ್ನು "ನಿಜವಾದ ದೇಶಭಕ್ತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಗುಂಪುಗಳು ಜೀನೋಫೋಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೋಲೆಂಡ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="I am a patriot">{{Cite web|url=http://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/1,142076,19325258,olga-tokarczuk-to-ja-jestem-patriotka-a-nie-nacjonalista-palacy.html|title=Olga Tokarczuk: To ja jestem patriotką, a nie nacjonalista palący kukłę Żyda|last=Piekarska|first=Magda|date=10 December 2015|website=Gazeta Wyborcza|language=Polish|trans-title=I am a patriot, not the nationalist who burns an effigy of a Jew}}</ref><ref name="polityka historyczna">{{Cite web|url=http://wyborcza.pl/1,75475,19347868,nowa-polityka-historyczna-wg-pis-zadaja-odebrania-tokarczuk.html|title=Nowa polityka historyczna wg PiS. Żądają odebrania Tokarczuk obywatelstwa Nowej Rudy|last=Piekarska|first=Magda|date=15 December 2015|website=Gazeta Wyborcza|language=Polish|trans-title=A new historical politics according to PiS. They demand that Nowa Ruda revokes Tokarczuk's citizenship}}</ref><ref name="Czapliński list otwarty">{{Cite web|url=http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/kultura/20151215/czaplinski-list-otwarty-do-senatora-pis-waldemara-bonkowskiego|title=Czapliński: list otwarty do senatora Waldemara Bonkowskiego|last=Czapliński|first=Przemysław|date=15 October 2015|publisher=[[Krytyka Polityczna]]|language=Polish|trans-title=Czapliński: an open letter to Senator Waldemar Bonkowski|access-date=19 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-date=20 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420094031/http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/kultura/20151215/czaplinski-list-otwarty-do-senatora-pis-waldemara-bonkowskiego|url-status=dead}}</ref> == ಪುಸ್ತಕಗಳು == ===ಕಾದಂಬರಿಗಳು === * Podróż ludzi Księgi [Journey of the People of the Book] (in Polish) *E.E. (in Polish). *Prawiek i inne czasy [Primeval and Other Times]. Translated by Lloyd-Jones * Dom dzienny, dom nocny [House of Day, House of Night] (in Polish) * Ostatnie historie [Final Stories] (in Polish). * Anna In w grobowcach świata [Anna In in the Tombs of the World] (in Polish). * Bieguni [Flights]. Translated by Croft, Jennifer. * ''Prowadź swój pług przez kości umarłych'' [''Drive Your Plow Over the Bones of the Dead'']. Translated by Lloyd-Jones, Antonia. * Księgi Jakubowe [The Books of Jacob] (in Polish). ===ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಸಂಕಲನಗಳು=== * Gra na wielu bȩbenkach: 19 opowiadań [Playing on Many Drums: 19 stories] (in Polish). * ''Opowiadania bizarne'' [''Bizarre Stories''] (in Polish). ===ಕಾವ್ಯ=== Miasto w lustrach [The City in Mirrors] (in Polish). ===ಇತರ=== * Szafa [The Wardrobe]. * with Pilch, Jerzy; Stasiuk, Andrzej (2000). Opowieści wigilijne [Christmas Tales] (in Polish). * Lalka i perła [The Doll and the Pearl] (in Polish). * Moment niedźwiedzia [The Moment of the Bear] (in Polish) ===ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅನುವಾದಗಳು=== * House of Day, House of Night. Translated by Antonia Lloyd-Jones. * ''Primeval & Other Times''. Translated by Antonia Lloyd-Jones. * Flights. Translated by Jennifer Croft. * Drive Your Plow Over the Bones of the Dead. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] tkb48ap859u1l0y08qs8dbnw9rjl0ki 0 140278 1375347 1343642 2026-06-19T02:17:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375347 wikitext text/x-wiki '''ಕೊಲಾಬಾ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ''' ಇದನ್ನು '''ಬಾಂಬೆ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ''' <ref>{{cite web | title=Colaba (Bombay) Observatory Yearbooks | website=BGS Geomagnetism | url=http://www.geomag.bgs.ac.uk/data_service/data/yearbooks/cla.html | access-date=13 January 2021}}</ref> ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ [[ಮುಂಬೈ]] ([[ಬಾಂಬೆ]]) ನ [[:en:Colaba|ಕೊಲಾಬಾ]] ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[:en:astronomical|ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]], [[:en:timekeeping|ಸಮಯಪಾಲನೆ]], [[:en:geomagnetic|ಭೂಕಾಂತೀಯ]] ಮತ್ತು [[:en:meteorological observatory|ಹವಾಮಾನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವಾಗಿದೆ]].<ref>[http://iigs.iigm.res.in/history.htm ''Indian Institute of Geomagnetism''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017010331/http://iigs.iigm.res.in/history.htm |date=17 October 2007 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://iigm.res.in/iigweb/index.php/185 |title=History of the Institute |access-date=25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 |archive-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927192011/http://iigm.res.in/iigweb/index.php/185 |url-status=dead }}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಕೊಲಾಬಾ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು]] ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, [[ಖಗೋಳ]] ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಪಾಲನೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆಗಿನ [[ಬಾಂಬೆ]] ಹೆಸರಿನ ಬಂದರನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-A4EAAAAQAAJ|title=The meteorology of the Bombay presidency. &#91;With&#93; Diagrams and maps|last=Charles Chambers (of Colaba observ.)|publisher=Dangerfield|year=1878}}</ref> ೧೬೫ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಕಟ್ಟಡವು [[:en:Indian Institute of Geomagnetism|ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಜಿಯೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸಮ್‌ನ]] ಕಚೇರಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. [[:en:geomagnetism|ಭೂಕಾಂತೀಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ಹವಾಮಾನ]] ಅವಲೋಕನಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ೧೮೪೧ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಂಬೆಯ [[:en:Elphinstone College|ಎಲ್ಫಿನ್ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ]] [[ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ|ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ]] ''ಆರ್ಥರ್ ಬೆಡ್ಫೋರ್ಡ್ ಓರ್ಲೆಬಾರ್'' ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೮೪೧ ಮತ್ತು ೧೮೪೫ ವರ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾಂತೀಯ ಮಾಪನಗಳು ಮಧ್ಯಂತರವಾಗಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ, ೧೮೪೫ ರ ನಂತರ ಅವು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ, ನಂತರ ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. [[:en:Kew Observatory|ಕ್ಯೂ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ]] ಗೌರವ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ [[:en:Francis Ronalds|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ರೊನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ರವ್ರು]] ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲಾಬಾಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book|title=Sir Francis Ronalds: Father of the Electric Telegraph|last=Ronalds|first=B.F.|publisher=[[Imperial College Press]]|year=2016|isbn=978-1-78326-917-4|location=London}}</ref> ೧೮೪೬ ರಲ್ಲಿ [[ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು]] ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ [[:en:atmospheric electricity|ವಾತಾವರಣದ ವಿದ್ಯುತ್]] ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಅಳತೆ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Bryden|first=D.J.|date=2006|title=Quality Control in the Making of Scientific Instruments|journal=Bulletin of the Scientific Instrument Society}}</ref> ನಂತರದ ಅಧೀಕ್ಷಕರಾದ ''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮಾಂಟ್ರಿಯೊ'' ಮತ್ತು ''ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಫರ್ಗುಸನ್ ರೊನಾಲ್ಡ್ಸ್'' ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ನೇರ ಸೂಚನೆಗಾಗಿ ಕ್ಯೂ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವಾತಾವರಣದ ಒತ್ತಡ, [[ತಾಪಮಾನ]] ಮತ್ತು ಭೂಕಾಂತೀಯ ತೀವ್ರತೆಯ ನಿರಂತರ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕ್ಯೂ ಅವರ [[:en:photo-recording|ಫೋಟೋ-ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್]] ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ೧೮೬೭ ರಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಯಂತ್ರಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ ''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಚೇಂಬರ್ಸ್'' (ನಂತರ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಫೆಲೋ ಆದರು) ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕೊಲಾಬಾ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಕೊಲಾಬಾದಲ್ಲಿನ ಭೂಕಾಂತೀಯ ಮಾಪನಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ===ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು=== [[ಪೂನಾ|ಪೂನಾದಿಂದ]] ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[:en:Edinburgh|ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ]] ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೂಸ್, ಕೊಲಾಬಾ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ, ಮಾಪನಗಳ ನಿಯಮಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ನೋಡಿದರು. ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಂಬೆ ತನ್ನ ಕುದುರೆ ಎಳೆಯುವ ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ವಿದ್ಯುತ್ ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳು [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತತೆ|ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ]] ಶಬ್ದವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೊಲಾಬಾ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿಯಿಂದ ಮೂಲಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಮೂಸ್ ಬಾಂಬೆಯ [[ಆಗ್ನೇಯ|ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ]] ನೇರವಾಗಿ ೩೦ ಕಿ.ಮೀ (೧೯ ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[:en:Alibag|ಅಲಿಬಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪರ್ಯಾಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಲಿಬಾಗ್ "ಬೆದರಿಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಶಬ್ದದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಲು ಬಾಂಬೆಯಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದೇ ಭೂಕಾಂತೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ". ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ೧೯೦೪-೧೯೦೬ ರಿಂದ ೨ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕೊಲಾಬಾದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಟ್ರಾಮ್ ಸೇವೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇಡೀ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಆರಿಸಿದ, ಕಾಂತೀಯವಲ್ಲದ, [[ಪೊರ್ಬಂದರ್]] ಮರಳುಗಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಕಾಂತೀಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ದಿನದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕೇವಲ ೧೦ °C ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊಲಾಬಾ-ಅಲಿಬಾಗ್ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು, ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ, [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಜಿಯೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಷಿಯನ್ ಪಿಯರೆ ನೋಯೆಲ್ ಮಯಾವುಡ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ: <blockquote>ಅಂತಿಮವಾಗಿ, [[:en:Colaba|ಕೊಲಾಬಾ]] ಮತ್ತು [[:en:Alibag|ಅಲಿಬಾಗ್‌ನ]] (ಕಾಂತೀಯ) ದಾಖಲೆಗಳು ೧೮೭೧ ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸುಂದರವಾದ ಸರಣಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವುಗಳ ನಿಯಮಿತತೆಯು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. </blockquote> ಕೊಲಾಬಾ-ಅಲಿಬಾಗ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಮೂಸ್ ೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ೧೯೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ೧೮೪೬-೧೯೦೫ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲಾಬಾ-ಅಲಿಬಾಗ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಭೂಕಾಂತೀಯ ಮಾಪನದ ಮುಖ್ಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು "೧೮೪೬-೧೯೦೫ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಂಬೆ|ಬಾಂಬೆಯ]] ಸರ್ಕಾರಿ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾಂತೀಯ ಅವಲೋಕನಗಳು" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಭಾಗಗಳು I. ಮತ್ತು II ಎಂಬ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿದರು. " ಈ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭೂಕಾಂತೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವಾಗಿ ಕೊಲಾಬಾ-ಅಲಿಬಾಗ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸಂ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕ [[:en:J.A. Fleming|ಜೆ.ಎ. ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್]] ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದರು: <blockquote>[[:en:Alibag|ಅಲಿಬಾಗ್]] ([[ಮುಂಬೈ]]) ನಲ್ಲಿನ ಕಾಂತೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ [[ಸುವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವ|ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವವು]] [[:en:Geomagnetism|ಭೂಕಾಂತೀಯತೆಯ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ [[ಕಾಂತೀಯ ವಸ್ತುಗಳು|ಕಾಂತೀಯ]] ದಾಖಲೆಯ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ಥಾಪಿತ ಅನ್ವಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ (ಎನ್ಎಎಫ್ ಮೂಸ್) ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸಂಗ್ರಹಿತ ದತ್ತಾಂಶದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. </blockquote> <blockquote>[[:en:United States National Research Council|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ]] ಫಿಸಿಕ್ಸ್-ಆಫ್-ದಿ-ಅರ್ಥ್ ಸರಣಿಯ ಸಂಪುಟ ೩, ಜಿಯೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ೧೫೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಯ್ದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಕಾಂತೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. </blockquote> ಮೂಸ್‌ರವರ ನಂತರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಅಹಮದಾಬಾದ್|ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ]] ಭೌತಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ [[:en:Prof. K. R. Ramanathan|ಪ್ರೊ. ಕೆ.ಆರ್. ರಾಮನಾಥನ್]] ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಅವರು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಆದರ್ಶ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು, ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು". ೧೯೧೯-೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ, ೧೭ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಕೊಲಾಬಾ-ಅಲಿಬಾಗ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ತಡೆರಹಿತ ಭೂಕಾಂತೀಯ ದಾಖಲೆಗಳು, ದತ್ತಾಂಶದ ನಿಯಮಿತ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವಲೋಕನಗಳ ಚರ್ಚೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ, ಕೊಲಾಬಾ-ಅಲಿಬಾಗ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು ''ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಜಿಯೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸಮ್'' ಎಂಬ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೊಲಾಬಾ-ಅಲಿಬಾಗ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು [[:en:Indian Meteorological Department|ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ]] ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. [[ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ]] [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ|ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ]] ''ಜಾನ್ ಕ್ಯೂರಿನ್'' ರವರು ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ೧೯೭೧-೧೯೭೯ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಜಿಯೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸಮ್‌ನ ಮೊದಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದವರು "ಬಿ.ಎನ್.ಭಾರ್ಗವ". ೧೯೮೦-೧೯೮೯ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ "ಆರ್.ಜಿ.ರಸ್ತೋಗಿ" ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೫೭-೧೯೫೯ ರ ಐಜಿವೈ-ಐಜಿಸಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, "ಕೆ.ಆರ್.ರಾಮನಾಥನ್" (ಕೊಲಾಬಾ-ಅಲಿಬಾಗ್ನ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ದೇಶಕ), [[:en:equatorial electrojet|ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಜೆಟ್‌]] ಅನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಾಂತೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಮತ್ತು [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಅಣ್ಣಾಮಲೈನಗರ]] ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲು ಎಸ್.ಎಲ್.ಮಾಲೂರ್ಕರ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪಿ.ಆರ್.ಪಿಶರೋಟಿ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. [[:en:75°E longitude|೭೫ ಡಿಗ್ರಿ ರೇಖಾಂಶ]] ಮೆರಿಡಿಯನ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು. ಅವರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು [[:en:USSR|ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್]] "ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಜಿಯೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಮೆರಿಡಿಯನ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಉಜ್ಜಯಿನಿ]] ಮತ್ತು [[ಜೈಪುರ|ಜೈಪುರವನ್ನು]] ಜುಲೈ ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ [[:en:92°E longitude|೯೨ ಡಿಗ್ರಿ ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ]] [[ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್]] ಗೋಡೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇ ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ, ಚದರ ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾದ ಗುಲ್ಮಾರ್ಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ, ಒಂಬತ್ತನೇ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ [[ವಿಶಾಖಪಟ್ನಂ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]], [[ಪಾಂಡಿಚೆರಿ]] ಮತ್ತು [[ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ]] ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಎನ್‌ಜಿಸಿ (ಆಯಿಲ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ) ಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ]] ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ೧೯೭೯ ರಿಂದ, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿಯ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಗೌಫ್-ರೀಟ್ಜೆಲ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋಮೀಟರ್ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಜಿಯೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸಮ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹತ್ತು ಕಾಂತೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[:en:Equatorial Geophysical Research Laboratory|ಈಕ್ವೆಟೋರಿಯಲ್ ಜಿಯೋಫಿಸಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ]] * [[:en:List of astronomical observatories|ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{Citation|doi=10.1017/S1743921305000074|title=Research on Historical Records of Geomagnetic Storms|journal=Proceedings of the International Astronomical Union|volume=2004|pages=3–15|year=2004|last=Lakhina|first=G. S.|last2=Alex|first2=S.|last3=Tsurutani|first3=B. T.|last4=Gonzalez|first4=W. D.}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://adsabs.harvard.edu/abs/1911Natur..88..113. ಕೊಲಾಬಾ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂತೀಯ ಅವಲೋಕನಗಳು] * ತ್ಸುರುಟಾನಿ, ಬಿಟಿ, ಗೊನ್ಜಾಲೆಜ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂಡಿ, ಲಖಿನಾ, ಜಿಎಸ್, ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸ್, ಎಸ್. (2003), 1–2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1859 ರ ತೀವ್ರ ಕಾಂತೀಯ ಚಂಡಮಾರುತ, ಜೆ. ಜಿಯೋಫಿಸ್. ರೆಸ್., 108, 1268, {{doi|10.1029/2002JA009504}}, A7. * [https://books.google.com/books?q=%22Colaba+Observatory%22 "ಕೊಲಾಬಾ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ" ದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು] * [[scholar:"Colaba Observatory"|"ಕೊಲಾಬಾ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ" ದಲ್ಲಿ Google ವಿದ್ವಾಂಸ]] * [https://web.archive.org/web/20151017143708/http://iigm.res.in/ ಭಾರತೀಯ ಭೂಕಾಂತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮುಂಬೈ]. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 1q87l3y9p26tn95ixt98xkjx8non908 3 142764 1375295 1279773 2026-06-18T14:31:11Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375295 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Kavyashri hebbar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೦, ೨೨ ಮೇ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> qooh70r7qcpehq2a7qyinmoj4bfywwf 0 144916 1375341 1343326 2026-06-19T01:00:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375341 wikitext text/x-wiki {{Use Indian English|date=December 2019}} {{Infobox settlement | name = ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಹಿಂದು ದೇವಾಸ್ಥಾನ | image_skyline = Frontal view of Kedareshvara temple (late 11th century) at Balligavi 1.JPG | image_alt = | image_caption = ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ | pushpin_map = <!--India Karnataka--> | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = [[ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆ | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ಕೇದಾರೇಶ್ವರ''' ದೇವಸ್ಥಾನವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಶಿಕಾರಿಪುರ|ಶಿಕಾರಿಪುರದ]] '''ಬಲ್ಲಿಗಾವಿ''' ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ (ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾಮಿ, ಬೆಳ್ಳಿಗಾವೆ, [[ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ|ಬಳ್ಳಗಾಂವೆ]] ಮತ್ತು ಬಲ್ಲಿಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಕಲಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ( ''ಅಗ್ರಹಾರ'' ) ಬಲ್ಲಿಗಾವಿ ೧೧ ನೇ - ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ]] ''ಅನಾದಿ ರಾಜಧಾನಿ'' (ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜಧಾನಿ) ಎಂಬ ಪದವು ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://asibengalurucircle.org/shimoga-6.html|title=Kedareshvara Temple|website=Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle|publisher=ASI Bengaluru Circle|access-date=16 July 2012|archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013|archive-url=https://archive.is/20130414065901/http://asibengalurucircle.org/shimoga-6.html|url-status=dead}}</ref><ref name="nonmainstream" /> ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡಮ್ ಹಾರ್ಡಿ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶೈಲಿಯನ್ನು " '''ನಂತರದ ಚಾಲುಕ್ಯ''', ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯೇತರ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹತ್ತಿರ" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ೧೧೩೧ ರವರೆಗಿನ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಶಾಸನದ ಪುರಾವೆಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳರು]] ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಬಳಸಿದ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿ [[ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು|ಸಾಬೂನು ಕಲ್ಲು]]. ಆರ್ಕಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶೈಲಿಯನ್ನು '''ಹೊಯ್ಸಳ''' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="nonmainstream">Hardy (1995), p324</ref><ref name="balligavi" /> ಹೊಯ್ಸಳ ಆಡಳಿತ ಕುಟುಂಬವು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಬಲ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಜ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ]] (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೦೮-೧೧೫೨) ಅವಧಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="strong">During the rule of King Vinyaditya (1047–1098), the Hoysalas established themselves as a powerful Chalukya feudatory (Chopra 2003, p151, part 1)</ref><ref name="strong10">Sen (1999), p498</ref><ref name="feudal">Foekema (1996), p14</ref> ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="protected">{{Cite web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_karnataka_bangalore.asp|title=Alphabetical List of Monuments - Karnataka -Bangalore, Bangalore Circle, Karnataka|website=Archaeological Survey of India, Government of India|publisher=Indira Gandhi National Center for the Arts|access-date=14 July 2012}}</ref> == ದೇವತೆ == ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೋಶ ( ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ]]'' ) ''[[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು]]'' (ಹಿಂದೂ ದೇವರು [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಶವು [[ವಿಷ್ಣು]] ದೇವರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="balligavi">{{Cite web|url=http://asibengalurucircle.org/shimoga-6.html|title=Kedareshvara Temple|website=Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle|publisher=ASI Bengaluru Circle|access-date=16 July 2012|archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013|archive-url=https://archive.is/20130414065901/http://asibengalurucircle.org/shimoga-6.html|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://asibengalurucircle.org/shimoga-6.html "Kedareshvara Temple"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241130052458/http://asibengalurucircle.org/shimoga-6.html |date=2024-11-30 }}. ''Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle''. ASI Bengaluru Circle<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 July</span> 2012</span>.</cite></ref> ಕೆಲವು [[ಶಾಸನಗಳು|ಲಿಥಿಕ್]] ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ಬಲಿ]] ರಾಕ್ಷಸನ ದಂತಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="balligavi" /> ಅದರ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯವು [[ಶೈವ ಪಂಥ|ಶೈವ]] ಧರ್ಮದ [[ಕಾಳಾಮುಖ]] ಪಂಥದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳ [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ದೇವರ ಚಿತ್ರವು ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದೊಳಗಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="balligavi" /> == ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆ == [[ಚಿತ್ರ:Kedaresvara_temple_at_Balligavi.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Kedaresvara_temple_at_Balligavi.JPG/170px-Kedaresvara_temple_at_Balligavi.JPG|right|thumb| ಬಳ್ಳಿಗಾವಿ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] [[ಚಿತ್ರ:Rear_view_of_Kedareshvara_temple_(late_11th_century)_at_Balligavi.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Rear_view_of_Kedareshvara_temple_%28late_11th_century%29_at_Balligavi.JPG/220px-Rear_view_of_Kedareshvara_temple_%28late_11th_century%29_at_Balligavi.JPG|right|thumb| ''ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ'' ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೂಟದ (ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳು) ಹಿಂದಿನ ನೋಟ]] [[ಚಿತ್ರ:Hoysala_crest_on_sukanasi_in_Kedareshvara_temple_at_Balligavi.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Hoysala_crest_on_sukanasi_in_Kedareshvara_temple_at_Balligavi.JPG/220px-Hoysala_crest_on_sukanasi_in_Kedareshvara_temple_at_Balligavi.JPG|right|thumb| ಹೊಯ್ಸಳ ಕ್ರೆಸ್ಟ್ (ಸಿಂಹದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಯೋಧ) ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ.]] ದೇವಾಲಯವು ''ತ್ರಿಕೂಟ'' ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದು (ಮೂರು ದೇಗುಲಗಳು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಅಥವಾ ''[[ಶಿಖರ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಶಿಖರದೊಂದಿಗೆ]]'' <ref name="tri">Foekema (1996), p25</ref> ) ಪೂರ್ವ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಗುಲವು ಸಭಾಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ಇತರ ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳು "ಅರ್ಧ ಸಭಾಂಗಣ" ( ''ಅರ್ಧ ಮಂಟಪ'' ) ಹೊಂದಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮಹಾಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆರು ಕಂಬಗಳ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದರ ಮುಂದೆ ''ಸಭಾಮಂಟಪ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೊಡ್ಡ ಅಲಂಕೃತ ತೆರೆದ " ''ಗ್ಯಾಥರಿಂಗ್'' ಹಾಲ್" ಇದೆ.<ref name="nonmainstream">Hardy (1995), p324</ref><ref name="balligavi"/> ಕೂಟದ ಸಭಾಂಗಣದ ವಿನ್ಯಾಸವು "ಸ್ಥಗಿತ ಚದರ" ಆಗಿದ್ದು ಇದು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ಸರಿತಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೋಡೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವು ಸಂಪೂರ್ಣ "ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ" (ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="recess">Foekema (1996), pp 21-22</ref> ಕೂಟದ ಸಭಾಂಗಣವು ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="balligavi" /> == ಅಲಂಕಾರ == ದೇಗುಲಗಳ ಹೊರ ಗೋಡೆಗಳು ಚಿಕಣಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ( ಎಡಿಕುಲಾ ) ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪೈಲಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಠಿಣವಾಗಿವೆ.<ref name="pilaster">Foekema (1996), p28</ref> ದೇಗುಲಗಳ ಮೇಲಿನ ''[[ವೇಸರ|ಮೇಲ್ವಿನ್ಯಾಸಗಳು]]'' ೩-ಶ್ರೇಣಿಯ ( ''ತ್ರಿತಾಳ ಅರ್ಪಿತ'' ) ವೇಸರ (ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಶೈಲಿಯ ಸಂಯೋಜನೆ) ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="balligavi"/> ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇತರ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ: ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗುಮ್ಮಟ ಛಾವಣಿ; ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ''[[ಕಲಶ]]'' (ಗುಮ್ಮಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಲಂಕಾರಿಕ ನೀರಿನ ಮಡಕೆ); ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳ ಕ್ರೆಸ್ಟ್ (ಹೊಯ್ಸಳ ಯೋಧ ಸಿಂಹವನ್ನು ಇರಿದ ಲಾಂಛನ) ''ಸುಖನಾಸಿ'' (ವೆಸ್ಟಿಬುಲ್ ಮೇಲೆ ಗೋಪುರ) ಮೇಲೆ. ಗುಮ್ಮಟವು ದೇವಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ೨*೨ ಮೀಟರ್ ನೆಲದ ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು "ಹೆಲ್ಮೆಟ್" ಅಥವಾ ''ಅಮಲಕ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರು ದೇಗುಲಗಳ ಮುಖಮಂಟಪಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಗೋಪುರವು ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರದ ಕೆಳ ಮುಂಚಾಚಿರುವಿಕೆಗಳಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು "ಮೂಗು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="suka">Foekema (1996), p22</ref><ref name="kalasa">Foekema (1996), p27</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|1}} == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery> ಚಿತ್ರ:About Kedaresvara temple at Balligavi.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರ:Frontal view of Kedareshvara temple (late 11th century) at Balligavi.JPG|ಮುಂಭಾಗದ ನೋಟವು ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ''ಮಂಟಪದ'' (ಹಾಲ್) ಚದರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರ:Ornate ceiling in Kedareshvara temple at Balligavi.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಬೇ ಚಾವಣಿ ಚಿತ್ರ:Satigal (sati stone) in Kedareshvara temple at Balligavi.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ೧೨೦೬ ರ ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ ಸತಿ ಕಲ್ಲು ( ''ಸಟಿಗಲ್'' ) ಚಿತ್ರ:Old Kannada inscription in Kedareshvara temple at Balligavi 1.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕಲಚೂರಿ ರಾಜ ಬಿಜ್ಜಳನ ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನ (೧೧೬೧). ಚಿತ್ರ:Virgal (hero stone) in Kedareshvara temple at Balligavi 3.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾದವ ರಾಜ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ೧೨೬೩ ರ ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ ವೀರಗಲ್ಲು ( ''ವರ್ಗಲ್'' ) ಚಿತ್ರ:Kirtimukha (gargoyle) sculpture on vesara tower in the Kedareshvara temple at Balligavi.jpg|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಿಖರದ (ಗೋಪುರ) ಮೇಲೆ ಕೀರ್ತಿಮುಖ (ರಾಕ್ಷಸ ಮುಖ) ಚಿತ್ರ:Chaturmukha (four faces) Brahma at the museum in Kedareshwara temple complex at Balligavi.jpg|ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ''ಚತುರ್ಮುಖ'' ಬ್ರಹ್ಮ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ:Sculpture of a multi-hooded Naga at museum in Kedareshvara temple in Balligavi.jpg|ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿರುವ ''ದೇವ ನಾಗ'' (ದೇವರ ಹಾವು) ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ:Zoophilia carving on Rock with Old Kannada script engraved at Kedareshwara Temple.JPG|ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನ ಚಿತ್ರ:Museum at Kedareshwara Temple, Belligavi.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{Cite web|url=http://asibengalurucircle.org/shimoga-6.html|title=Kedaresvara Temple|website=Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle|publisher=ASI Bengaluru Circle|access-date=14 July 2012|archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013|archive-url=https://archive.is/20130414065901/http://asibengalurucircle.org/shimoga-6.html|url-status=dead}} * Adam Hardy, Indian Temple Architecture: Form and Transformation : the Karṇāṭa Drāviḍa Tradition, 7th to 13th Centuries, Abhinav, 1995  . * {{Cite web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_karnataka_bangalore.asp|title=Alphabetical List of Monuments - Karnataka -Bangalore, Bangalore Circle, Karnataka|website=Archaeological Survey of India, Government of India|publisher=Indira Gandhi National Center for the Arts|access-date=12 July 2012}} * {{Cite book|title=History of South India (Ancient, Medieval and Modern) Part 1|last=Chopra|first=P.N.|last2=Ravindran|first2=T.K.|last3=Subrahmanian|first3=N|publisher=Chand Publications|year=2003|isbn=81-219-0153-7|location=New Delhi|orig-year=2003}} * {{Cite book|title=Ancient Indian History and Civilization|last=Sen|first=Sailendra Nath|publisher=New Age Publishers|year=1999|isbn=81-224-1198-3|orig-year=1999}} * Gerard Foekema, A Complete Guide to Hoysala Temples, Abhinav, 1996 {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] hcy8xh3ia08597s3vfa2nwt2u8r7ob1 3 145448 1375275 1374664 2026-06-18T12:05:36Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375275 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Translate == Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ Total → ಒಟ್ಟು Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Template == {{Translation|" "}} 👈 {Translation|" "}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added template. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) {{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ This👇 template https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == Hello dear mentor! I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=kn&from=en&page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == ಅನುವಾದ == ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ವರ್ಗ == [[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Errors == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇 {{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == About wpcleaner == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&btnI=I%27m+Feeling+Lucky&source=hp&ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki for refference <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation help == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] Do you know other language in india. If possible go through this [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Page == ನೀವು ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == about page deleted == my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) :@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) ::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) == ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) == Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation of taxobox == Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. "Your Impact" provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=all-time&pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಕರ್ನಾಟಕ == ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , :::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸಹಾಯ == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]] , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :Request on [[WP:VP]] , i will import it <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ == ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ... ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ? [[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ.. ::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ. ::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) == ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) == how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&action=edit&redlink=1 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Help Wanted with CampWiz == Hi, Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) == How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) :please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) == Hello, how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] & https://guc.toolforge.org/?by=date&user=Veena+Sundar+N._ .<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ == ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ :{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) == Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) :please use [[special:mypage/Sandbox]] . --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ == ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) :ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) == Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) :once completed you can move page by using , tools > move option on top right section on the line of title --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Request == Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Deletion == Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::::Good that SWViewer catch these edits, & Thanks for notifying about.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) == مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Citoid == Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&q=Citoid-template-type-map.json&title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Translation request == Hello, A826. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> 8gj5x2ke0jchsaq27fpd6n9ln4ocxuv 1375284 1375275 2026-06-18T14:31:10Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375284 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Translate == Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ Total → ಒಟ್ಟು Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Template == {{Translation|" "}} 👈 {Translation|" "}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added template. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) {{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ This👇 template https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == Hello dear mentor! I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=kn&from=en&page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == ಅನುವಾದ == ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ವರ್ಗ == [[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Errors == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇 {{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == About wpcleaner == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&btnI=I%27m+Feeling+Lucky&source=hp&ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki for refference <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation help == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] Do you know other language in india. If possible go through this [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Page == ನೀವು ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == about page deleted == my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) :@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) ::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) == ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) == Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation of taxobox == Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. "Your Impact" provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=all-time&pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಕರ್ನಾಟಕ == ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , :::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸಹಾಯ == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]] , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :Request on [[WP:VP]] , i will import it <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ == ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ... ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ? [[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ.. ::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ. ::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) == ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) == how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&action=edit&redlink=1 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Help Wanted with CampWiz == Hi, Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) == How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) :please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) == Hello, how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] & https://guc.toolforge.org/?by=date&user=Veena+Sundar+N._ .<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ == ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ :{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) == Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) :please use [[special:mypage/Sandbox]] . --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ == ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) :ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) == Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) :once completed you can move page by using , tools > move option on top right section on the line of title --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Request == Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Deletion == Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::::Good that SWViewer catch these edits, & Thanks for notifying about.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) == مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Citoid == Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&q=Citoid-template-type-map.json&title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Translation request == Hello, A826. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> 0cobpzz26bpkujs06vaiqh2g0gd2rmb 0 147660 1375333 1342700 2026-06-18T23:01:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375333 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Breviarium_Grimani_-_Juli_detail.jpg|thumb|300x300px| ಕುರಿ ಕತ್ತರಿಸುವವರು, ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್, ''ಗ್ರಿಮಾನಿ ಬ್ರೆವಿಯರಿಯಿಂದ'' ಶ. ೧೫೧೦]] [[ಚಿತ್ರ:Valach_1787.jpg|thumb|279x279px| ೧೭೮೭ ರಲ್ಲಿ ಮೊರಾವಿಯನ್ ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಮೊವ್ ಅವರಿಂದ " ವಲಾಚ್ ". ಕುರುಬರು ರೊಮೇನಿಯನ್ನರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಉತ್ತರದ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯನ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವಸಾಹತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ "ವಲಾಚ್" "ಕುರುಬ" ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಯಿತು.]] '''ದೇಶೀಯ ಕುರಿಗಳ ಇತಿಹಾಸವು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ.೧೧,೦೦೦ ಮತ್ತು ೯,೦೦೦ ನಡುವೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಕಾಡು ಮೌಫ್ಲಾನ್ನ ಪಳಗಿಸುವಿಕೆ. ಮಾನವರು ಸಾಕಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕುರಿ|ಕುರಿಗಳೂ]] ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಾಂಸ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಚರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು. ಉಣ್ಣೆಯ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.೬೦೦೦ ದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. == ಕಾಡು ಪೂರ್ವಜರು == [[ಚಿತ್ರ:Muffelwild12.4.2008_007.jpg|thumb|ಮೌಫ್ಲಾನ್ ದೇಶೀಯ ಕುರಿಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪೂರ್ವಜ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ದೇಶೀಯ ಕುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾಡು ಪೂರ್ವಜರ ನಡುವಿನ ಮೂಲದ ನಿಖರವಾದ ರೇಖೆಯು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.<ref name="Hiendleder">{{Cite journal|title=Molecular analysis of wild and domestic sheep questions current nomenclature and provides evidence for domestication from two different subspecies|journal=Proc. Biol. Sci.|volume=269|issue=1494|pages=893–904|year=2002|pmid=12028771|format=PDF|url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=1690972&blobtype=pdf|accessdate=2008-01-12|doi=10.1098/rspb.2002.1975|pmc=1690972|archive-date=2019-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190913044120/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1690972/pdf/12028771.pdf|url-status=dead}}</ref> ''ಓವಿಸ್ ಮೇಷ ರಾಶಿಯು'' ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ( ''ಓ. ಓರಿಯೆಂಟಲಿಸ್'' ) ಜಾತಿಯ ಮೌಫ್ಲಾನ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಊಹೆಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ಮಿಲ್ಕ್ ಮೂರಿಟ್‌ನಂತಹ ಕುರಿಗಳ ಕೆಲವು ತಳಿಗಳು ಕಾಡು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೌಫ್ಲಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಾಸ್ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಂಡವು.<ref name="okie"> {{Cite web|url=http://www.ansi.okstate.edu/breeds/sheep/castlemilkmoorit|title=Castlemilk Moorit|website=Breeds of Livestock|publisher=[[Oklahoma State University]] Dept. of Animal Science|access-date=2008-01-27}}</ref> ಯೂರಿಯಲ್ ಎಂಬ ಕುರಿಯು ಒಮ್ಮೆ ದೇಶೀಯ ಕುರಿಗಳ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಇರಾನಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮೌಫ್ಲಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref> {{Rp|6}}ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯೂರಿಯಲ್, ಅರ್ಗಾಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಮ ಕುರಿಗಳು ಇತರ ''ಓವಿಸ್'' ಜಾತಿಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ವರ್ಣತಂತು (ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್)|ವರ್ಣತಂತುಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ನೇರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫೈಲೋಜೆನೆಟಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮೂತ್ರದ ಪೂರ್ವಜರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Hiendleder"/> ಕುರಿಗಳ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯನ್ ತಳಿಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಎರಡರ ನಡುವೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಆನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಎರಡು ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಜ್ಞಾತ ಜಾತಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಡು ಕುರಿಗಳ ಉಪಜಾತಿಗಳು ದೇಶೀಯ ಕುರಿಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Hiendleder, S.|last2=K. Mainz|last3=Y. Plante|last4=H. Lewalski|date=March 2007|title=Analysis of mitochondrial DNA indicates that domestic sheep are derived from two different ancestral maternal sources: no evidence for contributions from urial and argali sheep.|journal=[[Heredity (journal)|The Journal of Heredity]]|volume=89|issue=2|pages=113–20|pmid=9542158|doi=10.1093/jhered/89.2.113}}</ref> ಎರಡನೆಯ ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ, ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಇತರ ಜಾನುವಾರುಗಳ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಂತೆಯೇ ಕಾಡು ಮೌಫ್ಲಾನ್‌ನಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಬಹು ಅಲೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Meadows, J.R.|last2=I. Cemal, O. Karaca|date=March 2007|title=Five ovine mitochondrial lineages identified from sheep breeds of the near East.|journal=[[Genetics (journal)|Genetics]]|volume=175|issue=3|pages=1371–9|pmid=17194773|doi=10.1534/genetics.106.068353|pmc=1840082|display-authors=etal}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ತಳಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ತಂತ್ರ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು " ರೂಯಿಂಗ್ " ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ರೂಯಿಂಗ್ ಕೆಂಪ್ಸ್ ಎಂಬ ಒರಟಾದ ನಾರುಗಳನ್ನು ಬಿಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಇನ್ನೂ ಮೃದುವಾದ ಉಣ್ಣೆಗಿಂತ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉದುರಿದ ನಂತರ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. ಸೋಯಾ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಶೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಂತಹ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೂಯಿಂಗ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ಇಂದು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಸೋಯಾ, ಇತರ ಉತ್ತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ತಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಬಾಲಗಳು, ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ರೋಯಿಂಗ್ ಉಣ್ಣೆ, ಅಲ್ಪ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಬುಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರಿಗಳಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಮೂಲತಃ, ನೇಯ್ಗೆ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ನೂಲುವುದು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು, ಸುಮೇರಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು [[ಇರಾನ್|ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು]] ಕುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದರು. [[ನಾರುಬಟ್ಟೆ|ಲಿನಿನ್]] ಬಟ್ಟೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಬಟ್ಟೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಉಣ್ಣೆಯು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಆರಂಭಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JFhNauJn0TM|title=A Sheepish History of the World|last=Marshall|first=Alan|date=December 2020|website=[[YouTube]]}}</ref> ಮತ್ತು ಹಿಂಡುಗಳು ವಿನಿಮಯದ [[ವಿನಿಮಯ|ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ]] ವಿನಿಮಯದ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಬೈಬಲ್|ಬೈಬಲ್‌‍ನ]] ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಜುದೇಯ ರಾಜನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಟಗರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಿದರು.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref> == ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ == === ದೇಶೀಕರಣ === ಕುರಿಗಳು ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಸಾಕಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ ( ನಾಯಿಗಳ ಪಳಗಿಸುವಿಕೆಯು ೨೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರಬಹುದು). ಪಳಗಿಸುವಿಕೆಯ ದಿನಾಂಕವು [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೧,೦೦೦ ಮತ್ತು ೮,೦೦೦ ನಡುವೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref> ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೭ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ]] (ಇಂದಿನ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ]] ) ಮೆಹರ್‌ಘರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು.<ref>{{Cite book|title=Palaeoenvironment and the Development of Early Settlements|last=Franke|first=Ute|date=January 2016|isbn=978-3-86757-395-5|editor-last=Markus Reindel|language=en|chapter=Prehistoric Balochistan: Cultural Developments in an Arid Region|editor-last2=Karin Bartl|editor-last3=Friedrich Lüth|editor-last4=Norbert Benecke|chapter-url=https://www.academia.edu/37463158}}</ref><ref>{{Cite book|title=Harappa Excavations 1986-1990 A Multidisciplinary Approach to Third Millennium Urbanism|last=Meadow|first=Richard H.|publisher=Prehistory Press|year=1991|location=Madison Wisconsin|pages=94 Moving east to the Greater Indus Valley, decreases in the size of cattle, goat, and sheep also appear to have taken place starting in the 6th or even 7th Millennium BC (Meadow 1984b, 1992). Details of that phenomenon, which I have argued elsewhere was a local process at least for sheep and cattle (Meadow 1984b, 1992)}}</ref> ಅವರ ಕಾಡು ಸಂಬಂಧಿಗಳು ಹಲವಾರು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಕೊರತೆ, ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ ಗಾತ್ರ, ಆರಂಭಿಕ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ದರಗಳು, ಇದು ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಳಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref name="wild">Budiansky</ref> ಇಂದು ''ಮೇಷ ರಾಶಿಯು'' ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಮಾನವರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="wild" /> [[ಕಾಡು]] ಕುರಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ವೀಪಗಳು) ಮತ್ತು ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು, ಆಡುಗಳು, ಹಂದಿಗಳು ಅಥವಾ ನಾಯಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಕಾಡು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿಭಿನ್ನ ತಳಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref name="wild" /><ref>{{Cite web|url=http://www.cormosheep.org/Cormo/Conservationx.html|title=Breed Conservation in the United States of America: presentation to the Fifth Congress on Iberoamerican Breeds and Criollos|last=Bixby, Donald E.|last2=Sponenberg, D. Philip|archive-url=https://web.archive.org/web/20101017025027/http://www.cormosheep.org/Cormo/Conservationx.html|archive-date=2010-10-17|access-date=2008-09-07}}</ref> ದ್ವಿತೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Chessa|first=B.|last2=Pereira|first2=F.|last3=Arnaud|first3=F.|last4=Amorim|first4=A.|last5=Goyache|first5=F.|last6=Mainland|first6=I.|last7=Kao|first7=R. R.|last8=Pemberton|first8=J. M.|last9=Beraldi|first9=D.|title=Revealing the History of Sheep Domestication Using Retrovirus Integrations|doi=10.1126/science.1170587|journal=Science|volume=324|issue=5926|pages=532–536|year=2009|pmid=19390051|pmc=3145132|bibcode=2009Sci...324..532C}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕುರಿಗಳನ್ನು ಮಾಂಸ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಚರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯಿಂದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುರಾವೆಗಳು ಉಣ್ಣೆಯ ಕುರಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬೦೦೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref><ref name="hobby">Weaver</ref> ಮುಂಚಿನ ನೇಯ್ದ ಉಣ್ಣೆಯ ಉಡುಪುಗಳು ಎರಡು ರಿಂದ ಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದವು.<ref name="smith">Smith et al.</ref> ಈ ಮೊದಲು, ಕುರಿಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಕಡಿಯುವಾಗ, ಚರ್ಮವನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಟ್ಯೂನಿಕ್ ಆಗಿ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಉಡುಪುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಫಲವತ್ತಾದ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಣ್ಣನೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಮಾನವರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ಸರಾಸರಿ ೭೦ °ಎಫ್‌‍ (೨೧ °ಸಿ) <ref>{{Cite web|url=http://www.danekeclublambs.com/HistoryofSheepandBreeds.html|title=History of Sheep & History of the Different Breeds|publisher=Daneke Club Lambs and Livestock|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055328/http://www.danekeclublambs.com/HistoryofSheepandBreeds.html|archive-date=September 21, 2013|access-date=September 18, 2013}}</ref> ಕ್ಯಾಟಲ್ಹೋಯುಕ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕುರಿ ಬಾಚಿಹಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕುರಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.catalhoyuk.com/archive_reports/1998/ar98_12.html|title=Çatalhöyük Animal Bone Report|last=Russell, Nerissa|last2=Martin, Louise|year=1998|website=Çatalhöyük 1998 Archive Report|publisher=Çatalhöyük Research Project|access-date=September 18, 2013}}</ref> ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ತಳಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕುರಿಗಳು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದವು.<ref name="sheep and goat" /> ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೬೦೦೦ ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ವಸಾಹತು ಜೀತುನ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜಾನುವಾರುಗಳಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>D.R. Harris, C. Gosden and M.P. Charles, Jeitun : Recent excavations at an early Neolithic site in Southern Turkmenistan, ''Proceedings of the Prehistoric Society'', 1996, vol. 62, pp. 423–442.</ref> ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಪಶುಪಾಲನೆಯ ಹಲವಾರು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಳಿವೆ. ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಮೂಳೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆ, ಧಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯ-ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಕೊರತೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ, ಪ್ರದೇಶದ ವಲಯದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಸ್ಥಳ. ಕೃಷಿ, ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಅಲೆಮಾರಿ ಪಶುಪಾಲಕ ಜನರಿಗೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಾದೃಶ್ಯ.<ref>Oriental Institute of Chicago "Nomads, Tribes, and the State in the Ancient Near East: Cross-Disciplinary Perspectives".</ref> === ಆಧುನಿಕ === [[ಚಿತ್ರ:Afghanistan_12.jpg|thumb| [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ]] ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಕೊಬ್ಬಿದ ಬಾಲದ ಕುರಿಗಳನ್ನು <ref name="Davidson">{{Cite book|title=Oxford Companion to Food|title-link=Oxford Companion to Food|last=Davidson|first=Alan|publisher=[[Oxford University Press]]|year=1999|isbn=978-0-19-211579-9|pages=[https://archive.org/details/oxfordcompaniont00davi_0/page/290 290–293]|author-link=Alan Davidson (food writer)}}</ref> ಹೊಂದಿರುವ ಕುರುಬ]] ==== ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ==== [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] (ಬಹುಶಃ ೩% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ), [[ಇರಾನ್]] (೪%), ಮತ್ತು [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]] (ಹೆಚ್ಚಿನ ೧೦%) ನಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಸೆಮಿನೋಮ್ಯಾಡಿಕ್ ಪಶುಪಾಲಕರ ದೊಡ್ಡ ಆದರೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿದ್ದಾರೆ.<ref>Dale Eickelman, The Middle East and Central Asia. An Anthropological Approach. Fourth Edition. Prentice Hall, 2002, p. 11</ref> ==== ಭಾರತ ==== [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]], ಸ್ಥಳೀಯ ದೇಸಿ ಕುರಿ ತಳಿಯನ್ನು ಮೆರಿನೊ ಮತ್ತು ಇತರ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉಣ್ಣೆಯ ಕುರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಟುವ ಮೂಲಕ 'ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ' ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿವೆ. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಮಟನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಸಿ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uq-6AAAAIAAJ|title=Review of Agricultural Operations in India|year=1924|page=102|access-date=20 September 2013}}</ref> ==== ಚೀನಾ ==== ಕುರಿಗಳು ಚೀನಾದ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಚೀನಾದ ಬಹುಪಾಲು ಕುರಿ ಸಾಕಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ದೊಡ್ಡ ತೆರೆದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="Brown1995">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=m6iOzze3X0QC|title=Who Will Feed China?: Wake-up Call for a Small Planet|last=Lester Russell Brown|publisher=W.W. Norton & Company|year=1995|isbn=978-0-393-03897-2|pages=46–47|access-date=20 September 2013}}</ref> ಕುರಿ ಸಾಕಣೆಯು ದೇಶದ ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.<ref name="Shen1951">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=yZtBAAAAIAAJ|title=Agricultural Resources of China|last=Zonghan Shen|publisher=Cornell University Press|year=1951|page=295|access-date=20 September 2013}}</ref> ಚೀನಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಝಾನ್‌‌ ಎಂಬ ಕುರಿ ತಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೧೯೮೫ ರಿಂದ ತಳಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ತಳಿಯ ಪ್ರಚಾರದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ತಳಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G60bAQAAMAAJ|title=China Report: Agriculture|publisher=Foreign Broadcast Information Service|year=1986|page=72|access-date=20 September 2013}}</ref> ==== ಜಪಾನ್ ==== [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿನ]] ಸರ್ಕಾರವು ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಲು ರೈತರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. ಕುರಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮೆರಿನೊ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಚೈನೀಸ್ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಕುರಿ ತಳಿಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇದು ಕುರಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕುರಿಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಾಕುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ರೈತರಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರ ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ ಯೋಜನೆಯ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೮೮೮ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Ogura1963">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wuU9AAAAYAAJ|title=Agricultural development in modern Japan|last=Takekazu Ogura|publisher=Fuji Pub. Co.|year=1963|pages=569–570|access-date=20 September 2013}}</ref> ==== ಮಂಗೋಲಿಯಾ ==== ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಂಗೋಲಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಹಿಂಡುವಿಕೆ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಕುರಿ ಹಿಂಡಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನವು ದೇಶದ ಕುರಿ ಹಿಂಡನ್ನು (i) ಉಣ್ಣೆಯ ನಾರಿನ ಉದ್ದ, ತೆಳ್ಳಗೆ ಮತ್ತು ಮೃದುತ್ವ, (ii) ವಿವಿಧ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, (iii) ಭೌತಿಕ ನೋಟ, ಬಾಲ ರೂಪ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕುರಿ ತಳಿಗಳೆಂದರೆ ಮಂಗೋಲ್ ಖಲ್ಹಾ, ಗೋವ್-ಅಲ್ಟಾಯ್, ಬೈದ್ರಾಗ್, ಬಯಾದ್, ಉಝೆಂಚಿನ್, ಸುಂಬರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ತಳಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೊಬ್ಬಿನ ಬಾಲದ ಕುಟುಂಬದ ತಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗಣತಿಯನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೧೭ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಗಣತಿಯು ೩೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದೆ. ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ನ ೪೫.೫ ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://1212.mn/tables.aspx?tbl_id=DT_NSO_1001_021V1&BAG_select_all=0&BAGSingleSelect=_0&TYPE_OF_LIVESTOCK_select_all=0&TYPE_OF_LIVESTOCKSingleSelect=_0103_01&YearY_select_all=0&YearYSingleSelect=_2017&viewtype=table|title=Number of livestock, by type, by regions, soums, aimags and the Capital|date=3 October 2018|website=Mongolian Statistical Information Service|publisher=National Statistical Office of Mongolia|access-date=22 November 2018|archive-date=11 ಆಗಸ್ಟ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811065121/http://1212.mn/tables.aspx?tbl_id=DT_NSO_1001_021V1&BAG_select_all=0&BAGSingleSelect=_0&TYPE_OF_LIVESTOCK_select_all=0&TYPE_OF_LIVESTOCKSingleSelect=_0103_01&YearY_select_all=0&YearYSingleSelect=_2017&viewtype=table|url-status=dead}}</ref> ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹರ್ಡರ್" ( ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "Улсын сайн малчин цол") ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ದನಗಾಹಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ == ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪಳಗಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಕುರಿಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಖಂಡವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು.<ref name="africa">{{Cite book|title=The Origins and Development of African Livestock|last=Blench|first=Roger|last2=Kevin C MacDonald|publisher=Routledge|year=1999|isbn=978-1-84142-018-9}}</ref> ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಒಮ್ಮೆ ''ಓವಿಸ್ ಮೇಷಕ್ಕೆ'' ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.<ref name="africa" /> ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ರಾಕ್ ಆರ್ಟ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಿ ಕುರಿಯಿಂದ ಆಸ್ಟಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref name="africa" /> ಮೊದಲ ಕುರಿಗಳು ಸಿನೈ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಮತ್ತು ಏಳು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.<ref name="africa" /> ಕುರಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಧಾರಕ್ಕೆ ಕೃಷಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಏಕೈಕ ದೇಶ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]], ೨೮.೮ ಮಿಲಿಯನ್ ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.daff.gov.za/docs/AMCP/MuttonMVCP2010-11.pdf|title=A PROFILE OF THE SOUTH AFRICAN MUTTON MARKET VALUE CHAIN|publisher=Department of Agriculture, Forestry and Fisheries|access-date=September 17, 2013|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927193903/http://www.daff.gov.za/docs/AMCP/MuttonMVCP2010-11.pdf|url-status=dead}}</ref> [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದಲ್ಲಿ]], ಕುರಿಗಳ ಲ್ಯಾಂಡ್ರೇಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಬಾಲದ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ರೀತಿಯ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕುರಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಚ್‌‍. ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಆ ಎರಡು ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಳಿಗಳನ್ನು ೧೪ ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ರೀತಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನ ಆನುವಂಶಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ-ಕೊಬ್ಬಿನ-ಬಾಲ, ಉದ್ದ-ಕೊಬ್ಬಿನ-ಬಾಲ, ಕೊಬ್ಬು-ರಂಪ್ಡ್ ಮತ್ತು ತೆಳ್ಳಗಿನ-ಬಾಲ ಎಂಬ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು.<ref name="Dessie2011">{{Cite book|title=Characterization and Conservation of Indigenous Sheep Genetic Resources: a Practical Framework for Developing Countries|last=Solomon Gizaw|last2=H. Komen|last3=O. Hanotte|last4=J.A.M. Van Arendonk|last5=S. Kemp|last6=Aynalem Haile|last7=O. Mwai|last8=Tadelle Dessie|publisher=ILRI (aka ILCA and ILRAD)|year=2011|isbn=978-92-9146-262-9|pages=16–17|chapter=2.2.5.1 Significant morphological characters|access-date=26 September 2013|chapter-url=https://books.google.com/books?id=yosH24rBKygC&pg=PA17}}</ref> == ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:Aberdeen_ram.jpg|thumb|೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಕಾಶಿತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಾದ ಅಬರ್ಡೀನ್ ಬೆಸ್ಟಿಯರಿಯಿಂದ ರಾಮ್‌ನ ಚಿತ್ರಣ]] [[ಚಿತ್ರ:Birka-akol.jpg|thumb|೧೮೭೨ ರಲ್ಲಿ ಕುರಿ-ಮಡಿ]] ಕುರಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಯುರೋಪ್‌‍ನಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹರಡಿತು. ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬೦೦೦ ದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸದ [[ನವಶಿಲಾಯುಗ|ನವಶಿಲಾಯುಗದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲ್ನೋವಿಯನ್ ಜನರು, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದಿನ ಮಾರ್ಸಿಲ್ಲೆ ಬಳಿಯಿರುವ ಚಾಟೆಯೂಫ್-ಲೆಸ್-ಮಾರ್ಟಿಗಸ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇಶೀಯ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಲು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Max Escalon de Fonton, ''L'Homme avant l'histoire'', p. 16–17, in ''Histoire de la Provence'', Editions Privat, Toulouse, 1990. See also F. Bourdier, ''Préhistoire de France'' (Paris, 1967) and G. Bailloud, ''Les civilisations Néolithiques de la France'' (Paris, 1955).</ref> ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಗರಿಕತೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜಾನುವಾರುಗಳಾಗಿ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಸಹ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="hobby">Weaver</ref> ಇಂದು ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ವಿಧದ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಕುರಿಗಳು - ಚಿಕ್ಕ [[ಬಾಲ|ಬಾಲಗಳು]] ಮತ್ತು ಬಹು-ಬಣ್ಣದ [[ಉಣ್ಣೆ|ಉಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ]] - ಸಹ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದವು. ನಂತರ, [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು]] ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಿತು, ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ಯುರೋಪ್‌ನ ಬಹುಪಾಲು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್, ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ( ''ನ್ಯಾಚುರಲಿಸ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯಾ'' ), ಕುರಿ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="pliny">{{Cite web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137|title=Naturalis Historia|last=Pliny the Elder|authorlink=Pliny the Elder|year=1855|at=Chapters 72–25|orig-year=77|access-date=2020-09-28}}</ref> "ದೇವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಅವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರಿಗಳ ತಳಿಗಳು ಉಣ್ಣೆಯ ಅನೇಕ ಬಣ್ಣಗಳು, ಉದ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pliny" /> ರೋಮನ್ನರು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಹೊದಿಕೆ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಳ ಶುಚಿತ್ವ ಮತ್ತು ಹೊಳಪನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಕೋಟ್ ಅನ್ನು (ಇಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ನೈಲಾನ್]] ) ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ರೋಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ೫೦ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್|ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ದೊಡ್ಡ ಉಣ್ಣೆ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="hobby">Weaver</ref> ಕ್ರಿ.ಶ.೧೦೦೦ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅವಳಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref><ref name="hobby" /> ಉಣ್ಣೆಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತಮ ಉಣ್ಣೆಯ ಮೆರಿನೊ ಕುರಿಗಳ ಮೂಲ ತಳಿಗಾರರಾಗಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಉಣ್ಣೆಯ ಹಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳು ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು.<ref name="hobby" /> ಪ್ರಬಲವಾದ ''ಮೆಸ್ತಾ'' (ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ''ಹೊನ್ರಾಡೊ ಕಾನ್ಸೆಜೊ ಡೆ ಲಾ ಮೆಸ್ಟಾ'', ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೆಸ್ಟಾ) ಎಂಬುದು ಕುರಿ ಮಾಲೀಕರ ನಿಗಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೆರಿನೊ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉದಾತ್ತರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z3kZb4LTsf0C&q=daily+life+in+spain+in+the+golden+age|title=Daily Life in Spain in the Golden Age|last=Defourneaux|first=Marcelin|publisher=Stanford University Press|year=1979|isbn=978-0-8047-1029-9|pages=147–48}}</ref> ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ''ಮೆಸ್ಟಾ'' ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆರಿನೊ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="daily" /> ''ಮೆಸ್ಟಾ'' ಹಿಂಡುಗಳು ಸ್ಪೇನ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಹ್ಯೂಮಾನ್ಸ್‌ನ ಕಾಲೋಚಿತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು. ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಚಳಿಗಾಲದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ( ''ಇನ್ವೆರ್ನಾಡೆರೋಸ್'' ) ಎಕ್ಸ್ಟ್ರೀಮದುರಾ ಮತ್ತು ಆಂಡಲೂಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ( ''ಅಗೋಸ್ಟಾಡೆರೋಸ್'' ) ಕ್ಯಾಸ್ಟೈಲ್ನಲ್ಲಿ ಮೇಯಲು ಬಿಟ್ಟರು. ಮತ್ತೆ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಳಿದರು.<ref name="daily">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z3kZb4LTsf0C&q=daily+life+in+spain+in+the+golden+age|title=Daily Life in Spain in the Golden Age|last=Defourneaux|first=Marcelin|publisher=Stanford University Press|year=1979|isbn=978-0-8047-1029-9|pages=147–48}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFDefourneaux1979">Defourneaux, Marcelin (1979). [https://books.google.com/books?id=z3kZb4LTsf0C&q=daily+life+in+spain+in+the+golden+age ''Daily Life in Spain in the Golden Age'']. Stanford University Press. pp.&nbsp;147–48. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-0-8047-1029-9|<bdi>978-0-8047-1029-9</bdi>]].</cite></ref> ಉಣ್ಣೆಯ ಲಾಭವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಡಳಿತಗಾರರು ''ಮೆಸ್ಟಾಗೆ'' ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="daily" /> ಬೃಹತ್ ಮೆರಿನೊ ಹಿಂಡುಗಳು ತಮ್ಮ ವಲಸೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ [[wiktionary:right of way|ಹಕ್ಕನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದವು ( ''ಕಾನಡಾಸ್'' ). ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಮೆಸ್ಟಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ಶೆರಿಫ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನದೇ ಆದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳಿಗೆ ಕರೆಸುತ್ತದೆ.<ref name="daily" /> [[ಚಿತ್ರ:Swaledale_sheep.jpg|left|thumb| ಕುರಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೈತರು ''ರಾಡಲ್'' ಎಂಬ ಬಣ್ಣದ ಗುರುತು ಬಳಸಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.]] ರಾಜಮನೆತನದ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮೆರಿನೊಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವುದು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ತಳಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿತು. ರಫ್ತು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಮುರಿದ ನಂತರ ಉತ್ತಮ ಉಣ್ಣೆ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವಿತರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೭೮೬ ರಲ್ಲಿ ಲೂಯಿಸ್ XVI ರ ರಾಮ್‌ಬೌಲೆಟ್‌ ರಫ್ತು ಮಾಡುವಿಕೆಯು ಆಧುನಿಕ ರಾಂಬೌಲೆಟ್ ( ಅಥವಾ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೆರಿನೊ) ತಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.<ref name="storey">Simmons & Ekarius</ref> {{Rp|66}}ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ-ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳ ಮೆರಿನೋಸ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ವಿತರಣೆಯ ನಂತರ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಸಾಕಣೆಯು ಚುರ್ರಾದಂತಹ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಒರಟಾದ ಉಣ್ಣೆಯ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಮರಳಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="Ringrose1998">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=iZUGYOoIiscC&pg=PA282|title=Spain, Europe, and the 'Spanish Miracle', 1700-1900|last=David R. Ringrose|date=26 November 1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-64630-7|page=282|access-date=15 September 2013}}</ref> ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕುರಿ ಉದ್ಯಮವು ವಲಸೆ ಹಿಂಡುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಏಕರೂಪದ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಾದರಿಯು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ಕುರಿ ಅಥವಾ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವುದು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ನ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೀಕರ್ ವೂಲ್ಸಾಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕುಶನ್ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Irwin1994">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-G-uYRpMgNAC&pg=PA46|title=Modern Britain: An Introduction|last=John Irwin|date=1 May 1994|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-203-98523-6|page=46|access-date=15 September 2013}}</ref> ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಕುರುಬನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಭಾವವು ಕುರಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇಶದ ಭೂಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಸಾಧಾರಣ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref> ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ತಳಿಗಳು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಕುರಿಗಳ ಸೂಪರ್‌ಫೈನ್ ಉಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು. [[ಮೊದಲನೆಯ ಎಲಿಜಬೆಥ್|ಎಲಿಜಬೆತ್ I]] ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕುರಿ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರೌನ್‌ಗೆ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುರಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.<ref name="sheep and goat" /><ref name="agrarian">{{Cite book|title=The Agrarian History of England and Wales|title-link=The Agrarian History of England and Wales|last=Thirsk|first=Joan|last2=H. E. Hallam|last3=Stuart Piggott|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=978-0-521-20074-5|display-authors=etal|author-link=Joan Thirsk}}</ref> ದೇಶೀಯ ಕುರಿಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೇಕ್ವೆಲ್ ಅವರ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಅವನ ಕಾಲದ ಮೊದಲು, ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ತಳಿ ಸಂಗ್ರಹದ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲ. ಬೇಕ್ವೆಲ್ ಅವರು ಕುರಿ, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ತಳಿ -ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲೈನ್ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಕೆಲಸವು ನಂತರ [[ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್]] ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.<ref name="storey">Simmons & Ekarius</ref> ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ ಲೀಸೆಸ್ಟರ್ ಲಾಂಗ್‌ವೂಲ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಇದು ತ್ವರಿತ-ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬ್ಲಾಕಿ ಕನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ತಳಿಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಆಧುನಿಕ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.<ref name="storey" /> ಇಂದು, ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಉದ್ಯಮವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.farmersguardian.com/story.asp?sectioncode=1&storycode=15751|title=Sheep industry vulnerable target warns BWMB|date=2008-01-21|work=Farmer's Guardian|access-date=2008-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080422080400/http://www.farmersguardian.com/story.asp?sectioncode=1&storycode=15751|archive-date=2008-04-22}}</ref> ಆದರೂ ವಂಶಾವಳಿಯ ರಾಮ್‌ಗಳು ಇನ್ನೂ ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/uk/2002/oct/22/davidward2|title=Pedigree ram sold for record £101,000|last=Ward|first=David|date=October 22, 2002|work=[[The Guardian]]|access-date=2008-09-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.texel.co.uk/sales/2002/scot_national.php|title=Scottish National Sale 2002|website=texel.co.uk|publisher=Texel Sheep Society|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113223302/http://www.texel.co.uk/sales/2002/scot_national.php|archive-date=2009-01-13|access-date=2008-09-07}}</ref> == ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:Sheeponthesouthlawn.jpg|thumb| [[ಶ್ವೇತ ಭವನ|ಶ್ವೇತಭವನದ]] ದಕ್ಷಿಣ ಹುಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಮೇಯುತ್ತಿರುವ ಕುರಿಗಳು, ಶ. ೧೯೧೮]] ಅನೇಕ ಏಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜಾತಿಗಳಿಗಿಂತ ದೇಶೀಯ ಕುರಿಗಳಿಗೆ ತಳೀಯವಾಗಿ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದರೂ [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ]] ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಂಡಾಣು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಲಾಗಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ದೇಶೀಯ ಕುರಿಗಳು-ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚುರ್ರಾ ತಳಿಗಳು-೧೪೯೩ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್‌‍ನ ಎರಡನೇ ಸಮುದ್ರಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದವು.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref><ref name="hobby">Weaver</ref> ಮುಂದಿನ [[wiktionary:transatlantic|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್]] ಸಾಗಣೆಯು ೧೫೧೯ರಲ್ಲಿ ಹೆರ್ನಾನ್ ಕಾರ್ಟೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ]] ಇಳಿಯಿತು.<ref name="sheep and goat" /> ಉಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಫ್ತು ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಿಂಡುಗಳು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಈಗಿನ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿವೆ.<ref name="hobby" /> [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ]] ನವಾಜೋ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಚುರ್ರಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಯಿತು. ನವಾಜೊ-ಚುರೊ ತಳಿಯ ಆಧುನಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="living">Wooster</ref> === ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ === ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಕುರಿಗಳ ಮುಂದಿನ ಸಾಗಣೆಯು ೧೬೦೭ ರವರೆಗೆ ''ಸುಸಾನ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಂಟ್‌ನ'' [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜೀನಿಯಾಕ್ಕೆ]] ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರೆಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕುರಿಗಳು ಬರಗಾಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೧೬೦೯ ರಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಹಿಂಡು ವಸಾಹತು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ.<ref name="sheep and goat" /> ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಸಾಹತುಗಾರರು ತಮ್ಮ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ೪೦೦ ತಲೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ೧೬೪೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೧೩ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦ ಕುರಿಗಳಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೬೬೨ ರಲ್ಲಿ, ವಾಟರ್‌ಟೌನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಣ್ಣೆಯ ಗಿರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="sheep and goat" /><ref name="hobby">Weaver</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೧೬೪೦ ಮತ್ತು ೧೬೫೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಲ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿತು. ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.<ref name="empire">{{Cite book|url=https://archive.org/details/creaturesofempir00ande|title=Creatures of Empire: How Domestic Animals Transformed Early America|last=Anderson|first=Virginia DeJohn|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-530446-6|pages=[https://archive.org/details/creaturesofempir00ande/page/147 147–48]|url-access=registration}}</ref> ಕರಾವಳಿಯ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು: ನಾಂಟುಕೆಟ್, ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಾರ್ಥಾಸ್ ವೈನ್ಯಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="empire" /> ಹಾಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಕುರಿಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕುರಿಗಳು ಉಳಿದಿವೆ - ಅದು ದ್ವೀಪದ ಹಿಂಡುಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅರೆ-ಕಾಡು ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಇಡುವುದು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು.<ref name="empire" /> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕುರಿಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಅದರಿಂದ ಉಣ್ಣೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು]] ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ ಅನೇಕ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಉದ್ಯಮವು ನಿಷೇಧಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref name="sheep and goat" /> ಕ್ರಮೇಣ, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್‌‍ ನಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸಿತು. ಇಂದು, ಬಹುಪಾಲು ಹಿಂಡುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಉದ್ಯಮದ ಈ ಪಶ್ಚಿಮದ ವಲಸೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕುರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ರೇಂಜ್ ಮ್ಯಾಗ್ಗೊಟ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದವು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಯುದ್ಧಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.<ref>{{Cite web|url=https://www.nps.gov/parkhistory/online_books/grte2/hrs10.htm|title=CHAPTER 10: Cattle Ranchers|date=July 24, 2004|website=Grand Teton Historic Resource Study|publisher=National Park Service|access-date=September 12, 2016}}</ref> ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಸರಳವಾದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಕುರಿಗಳ ಕಾಲು ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಕುರಿಗಳು ಕಾಲಿಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಯಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಜಾನುವಾರು ಪುರುಷರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="smith">Smith et al.</ref> ಕುರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಯುಎಸ್‌‍ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರೋಡಿಯೊ. ಆಧುನಿಕ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ರೋಡಿಯೊಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಘಟನೆಯು ಮಟನ್ ಬಸ್ಟಿಂಗ್ ಆಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಕುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಮೊದಲು ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಬಹುದು ಎಂದು ನೋಡಲು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಹಿಂಡುಗಳ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ಚಲನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಬಿಗಾರ್ನ್ ಕುರಿನಂತಹ ಕಾಡು ಜಾತಿಗಳ ಅವನತಿ. ದೇಶೀಯ ಕುರಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಗಳು ಕಾಡು ಅಂಡಾಣುಗಳಿಗೆ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಅತಿಯಾಗಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ, ಕಾಡು ಕುರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂಶಗಳೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2005/09/20/science/20sheep.html?_r=2&adxnnl=1&oref=slogin&adxnnlx=1197478828-86CJi8THMYrABwZkfdal3Q|title=It's Wild vs. Domestic Sheep as Groups Lock Horns Over Grazing Area|last=Forstenzer|first=Martin|date=2005-09-20|work=[[The New York Times]]|access-date=2007-12-12}}</ref> ಕುರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೧೯೪೦ ಮತ್ತು ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ೫೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು.<ref name="hobby">Weaver</ref> ೨೦೧೩ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ೧೦ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://harvestpublicmedia.org/article/long-slow-decline-us-sheep-industry |title=report on the decline of the sheep industry in the US |access-date=2022-12-25 |archive-date=2016-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713133224/http://harvestpublicmedia.org/article/long-slow-decline-us-sheep-industry |url-status=bot: unknown }}</ref> ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಆಲ್ಪೈನ್‌ನ ರೈತ ರಾಯ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬ್ರೈಡ್ ತನ್ನ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಕೊಯೊಟ್‌ಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಷದ ಸಂಯುಕ್ತ ೧೦೮೦ ತುಂಬಿದ ಕಾಲರ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು, ಅದು ಗಂಟಲಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ಜಾನುವಾರು ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾಲರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>Walton, Murray T., "[http://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1049&context=ewdcc5%7CUSE OF LIVESTOCK PROTECTION COLLARS TO PROTECT SHEEP AND GOATS]" (1991). Fifth Eastern Wildlife Damage Control Conference (1991). Paper 50.</ref> === ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ === [[ಚಿತ್ರ:Sheep,_Torres_del_Paine.jpg|thumb| [[ಚಿಲಿ|ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ]] ದೊಡ್ಡ ಕುರಿ ಸಾಕಣೆ]] [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಯಾಟಗೋನಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸಕ್ರಿಯ ಆಧುನಿಕ ಕುರಿ ಉದ್ಯಮವಿದೆ.<ref name="patagonia" /> ಕುರಿ ಸಾಕಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರು ಖಂಡಕ್ಕೆ ವಲಸೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Grassland" /> ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರ (ಬ್ರೆಜಿಲ್) ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫ ಮಿಲಿಯನ್ ತಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕುರಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://faostat.fao.org/site/409/DesktopDefault.aspx?PageID=409|title=FAOSTAT|publisher=[[Food and Agriculture Organization of the United Nations]]|access-date=2007-12-07|archive-date=2008-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080316043246/http://faostat.fao.org/site/409/DesktopDefault.aspx?PageID=409|url-status=dead}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಕುರಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸವಾಲುಗಳೆಂದರೆ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಣ್ಣೆಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅಸಾಧಾರಣ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಲಾಗಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾಗಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟ.<ref name="ash">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/03/19/world/patagonia-fortunes-fade-in-cloud-of-volcanic-ash.html|title=Patagonia Fortunes Fade in Cloud of Volcanic Ash|last=Nash|first=Nathaniel C.|date=1994-03-19|work=The New York Times|access-date=2008-01-27}}</ref> ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ಪ್ಯಾಟಗೋನಿಯಾ, ಇದು ಉಣ್ಣೆಯ ಬೆಲೆಗಳ ಕುಸಿತದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲನೆಯದು.<ref name="patagonia">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/07/23/business/in-patagonia-sheep-ranches-get-another-chance.html|title=In Patagonia, Sheep Ranches Get Another Chance|last=Rohter|first=Larry|date=2003-07-23|work=The New York Times|access-date=2008-01-27}}</ref><ref name="Grassland">{{Cite web|url=http://www.fao.org/docrep/008/y8344e/y8344e09.htm#bm09.6.1|title=Grasslands of the world|last=Andrés F. Cibils|last2=Pablo R. Borrelli|website=[[Food and Agriculture Organization of the United Nations]]|access-date=2007-12-23}}</ref> ಕೆಲವು ಪರಭಕ್ಷಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಮೇಯಿಸುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಲ್ಲ (ಏಕೈಕ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೇಯಿಸುವ ಸಸ್ತನಿ ಗ್ವಾನಾಕೊ ), ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕುರಿ ಸಾಕಣೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Grassland" /> ಪಂಪಾಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಲಾ ಪ್ಲಾಟಾ ನದಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref> ಪ್ಯಾಟಗೋನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ೨೧ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Grassland" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮೆರಿನೊ ಮತ್ತು ಕೊರಿಡೇಲ್ ಕುರಿಗಳಿಂದ ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಉಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಉಣ್ಣೆ ಹಿಂಡುಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯು ಬೆಲೆಗಳ ಕುಸಿತದೊಂದಿಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಜಾನುವಾರು ಉದ್ಯಮವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ.<ref name="Grassland" /> == ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:Merino_New_Zealand.jpg|left|thumb| ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮೆರಿನೊ]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಸಮಕಾಲೀನ ಕುರಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅಪ್ರತಿಮ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ತಲಾವಾರು ಕುರಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು - ಕುರಿಗಳು ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ೧೨ ರಿಂದ ೧ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿವೆ (ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಈಗ ೫ ರಿಂದ ೧ ಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ), ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ಕುರಿಗಳ (ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳು) ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite encyclopedia|url=http://www.teara.govt.nz/NewZealandInBrief/Society/1/en|encyclopedia=TeAra: the Encyclopedia of New Zealand|date=2006-06-09|title=The people of New Zealand|accessdate=2007-12-07|archive-date=2006-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20060509134650/http://www.teara.govt.nz/NewZealandInBrief/Society/1/en|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಕುರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫ ರಂದು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುರಿಮರಿ ದಿನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.cbsnews.com/stories/2007/01/26/ap/strange/mainD8MSNVSO0.shtml|title=New Zealand Declares National Lamb Day|last=Associated Press|date=2007-01-26|work=[[CBS]] News|access-date=2008-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080425224151/http://www.cbsnews.com/stories/2007/01/26/ap/strange/mainD8MSNVSO0.shtml|archive-date=April 25, 2008|author-link=Associated Press}}</ref> ಮೊದಲ ನೌಕೆಯ ಸಾಗಣೆ ೧೭೮೮ <ref name="unsw">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=JJozL_zsczAC&q=sheep+history+Australia|title=Sheep Management and Wool Technology|last=D'arcy|first=J.B.|publisher=University of New South Wales Press|year=1990|isbn=978-0-86840-036-5|pages=147–48}}</ref> ಕೇಪ್ ಆಫ್ ಗುಡ್ ಹೋಪ್‌ನಿಂದ ೭೦ ಕುರಿಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. ಮುಂದಿನ ಸಾಗಣೆಯು ೧೭೯೩ <ref name="unsw" /> [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕಲ್ಕತ್ತಾ]] ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ]] ೩೦ ಕುರಿಗಳಾಗಿತ್ತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ತರಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಆರಂಭಿಕ ಕುರಿಗಳನ್ನು ದಂಡ ವಸಾಹತುಗಳ ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಉಣ್ಣೆ ಉದ್ಯಮದ ಆರಂಭವು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮಕಾರ್ಥರ್ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಾಗಿ.<ref name="unsw" /> ಮ್ಯಾಕರ್ತೂರ್‌ನ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ೧೬ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮೆರಿನೊಗಳನ್ನು ೧೭೯೭ ರಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕುರಿ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="unsw" /> ೧೮೦೧ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಕಾರ್ಥರ್ ೧,೦೦೦ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧೮೦೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೧೧ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು (245 ಎಲ್‌ಬಿ) ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಉಣ್ಣೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಿದರು.<ref name="unsw" /> ಇಂದು, ಮ್ಯಾಕರ್ತೂರ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕುರಿ ಉದ್ಯಮದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="unsw" /> [[ಚಿತ್ರ:Sheep_drenching.JPG|thumb|ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ವಾಲ್ಚಾದಲ್ಲಿ ಮೆರಿನೊ ಕುರಿಗಳನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸ್ಫೋಟಕವಾಗಿತ್ತು. ೧೮೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಖಂಡವು ೧೦೦,೦೦೦ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ ಅದು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="concise">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=k5UVwDPLSxgC&q=history+of+australia|title=A Concise History of Australia|last=Macintyre|first=Stuart|publisher=Cambridge University Press|year=2004|isbn=978-0-521-60101-6|pages=30, 37, 57}}</ref> ೧೮೪೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಿತ್ತು. ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂಡುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೩ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಏರಿತು.<ref name="concise" /> ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಉಣ್ಣೆಯ ಬಯಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ, ಎರಡೂ ಹೊಸ ಉನ್ನತ-ಉತ್ಪಾದನಾ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ: ಕೊರಿಡೇಲ್, ಕೂಲಾಲಿ, ಕೂಪ್‌ವರ್ತ್, ಪೆರೆಂಡೇಲ್, ಪೊಲ್ವಾರ್ತ್, ಬೂರೂಲಾ ಮೆರಿನೊ, ಪೆಪ್ಪಿನ್ ಮೆರಿನೊ, ಮತ್ತು ಪೋಲ್ ಮೆರಿನೊ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಅಥವಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="storey">Simmons & Ekarius</ref> ಉಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಉದ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. ವೇಗದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಸಾಗಣೆಯ ಆಗಮನದ ಮೊದಲು, ಉಣ್ಣೆಯು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವ ದೀರ್ಘ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="concise" /> ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೇರಳವಾದ ಹೊಸ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯವಾದ ಚಳಿಗಾಲದ ಹವಾಮಾನವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಕುರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.<ref name="concise" /> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಹಿಂಡುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಬೇಲಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ಸೂಪರ್‌ಫೈನ್ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಕುರುಬರು ಇಲ್ಲದೆ ಬೇಲಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಹಿಡುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶೈಲಿಯಂತೆಯೇ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಣ್ಣೆಯು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಕುರಿ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದರೂ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಉಣ್ಣೆಯ ಉತ್ಕರ್ಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ), ಇಂದು ಅದು ರಫ್ತಿಗಾಗಿ ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref><ref>{{Cite encyclopedia|url=http://www.teara.govt.nz/NewZealandInBrief/Economy/2/en|encyclopedia=TeAra: the Encyclopedia of New Zealand|year=2007|title=Agricultural production|accessdate=2007-12-07|archive-date=2007-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20071222005534/http://www.teara.govt.nz/NewZealandInBrief/Economy/2/en|url-status=dead}}</ref> === ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾಳಜಿ === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕುರಿ ಉದ್ಯಮವು ತನ್ನ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಉದ್ಯಮದ ಏಕೈಕ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಕುರಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿಯ ಮೂಲ ಪುಸ್ತಕವಾದ ''ಅನಿಮಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪಶುಪಾಲನೆ|ಪ್ರಾಣಿ ಕೃಷಿಯ]] ಭಾಗವಾಗಿ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಲೇಖಕರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/animalliberation00sing_0|title=Animal Liberation|last=Singer|first=Peter|publisher=Avon Books|year=1991|isbn=978-0-380-71333-2|author-link=Peter Singer}}</ref> ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಫ್ಲೈಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪೆರಿನಿಯಲ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಿಇಟಿಎ ನಂತಹ ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗುಂಪುಗಳು "ನೋವಿನ ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯ" ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಖಂಡಿಸಿವೆ.<ref name="ng">{{Cite news|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/08/0816_050816_woolboycott.html|title=Wool Boycott Targets Australia Sheep Farmers|date=2005-08-16|access-date=2007-12-07|publisher=[[National Geographic News]]}}</ref> ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮ್ಯೂಲೆಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.australianwoolgrowers.com.au/news2004/news081104.html|title=In the News|last=Peter Wilkinson|date=2004-11-08|publisher=Australian Wool Growers Association|archive-url=https://web.archive.org/web/20060924000727/http://www.australianwoolgrowers.com.au/news2004/news081104.html|archive-date=September 24, 2006|access-date=2007-01-09}}</ref>] ಅರಿವಳಿಕೆ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಮ್ಯೂಲೆಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="Farmonline">{{Cite web|url=http://sl.farmonline.com.au/news/state/agribusiness-and-general/general/pain-relief-from-man-to-lamb/13113.aspx|title=Pain relief from man to lamb|last=Cuming, Marius|date=2007-03-16|publisher=Stock and Land|archive-url=https://web.archive.org/web/20080808072549/http://sl.farmonline.com.au/news/state/agribusiness-and-general/general/pain-relief-from-man-to-lamb/13113.aspx|archive-date=2008-08-08|access-date=2008-08-11}}</ref> ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯು ''ಕುರಿಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಮಾನದಂಡಗಳ ಸಂಹಿತೆ,'' ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೆರಿನೊ ಕುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾಗುವ "ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರ" ವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.biosecurity.govt.nz/animal-welfare/codes/sheep/index.htm#E22E7 Code of recommendations and minimum standards for the welfare of Sheep]. Retrieved 1 October 2008. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100522105707/http://www.biosecurity.govt.nz/animal-welfare/codes/sheep/index.htm#E22E7 |date=22 ಮೇ 2010 }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ರಫ್ತಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುರಿ ಮಾಂಸವು ಯುಕೆಗೆ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಶವಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ [[ಹಲಾಲ್]] ವಧೆಗಾಗಿ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ]] ನೇರ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ರೌರ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊರಗಿನ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಿದ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಅಮಾನವೀಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲಾಲ್ ಮಾಂಸ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜೀವಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಫ್ತು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪಿಇಟಿಎ ಹೇಳಿದೆ.<ref name="peta">{{Cite web|url=http://www.savethesheep.com/|title=Savethesheep.com|website=[[PETA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080513103623/http://www.savethesheep.com/|archive-date=2008-05-13|access-date=2007-12-07}}</ref> ಎಂಟರ್‌ಟೈನರ್ ಪಿಂಕ್ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕುರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="Pink">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6196691.stm|title=Pink angers Australian government|date=2006-12-20|access-date=2007-01-09|publisher=BBC News}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} * {{Cite book|title=The Covenant of the Wild: Why animals chose domestication|last=Budiansky|first=Stephen|publisher=Yale University Press|year=1999|isbn=978-0-300-07993-7}} * {{Cite book|title=Sheep and Goat Science|last=Ensminger|first=M.E.|last2=R.O. Parker|publisher=The Interstate Printers and Publishers|year=1986|isbn=978-0-8134-2464-4|edition=Fifth|location=Danville, Illinois}} * {{Cite book|title=Sheep & Goat Medicine|last=Pugh|first=David G.|publisher=Elsevier Health Sciences|year=2001|isbn=978-0-7216-9052-0}} * {{Cite book|title=Storey's Guide to Raising Sheep|last=Simmons|first=Paula|last2=Carol Ekarius|publisher=Storey Publishing|year=2001|isbn=978-1-58017-262-2|location=North Adams, MA}} * {{Cite book|title=Beginning Shepherd's Manual|last=Smith M.S.|first=Barbara|last2=Mark Aseltine|last3=Gerald Kennedy|publisher=Iowa State University Press|year=1997|isbn=978-0-8138-2799-5|edition=Second|location=Ames, Iowa}} * {{Cite book|title=Sheep: small-scale sheep keeping for pleasure and profit|last=Weaver|first=Sue|publisher=Hobby Farm Press|year=2005|isbn=978-1-931993-49-4|location=Irvine, CA}} * {{Cite book|title=Living with Sheep: Everything You Need to Know to Raise Your Own Flock|last=Wooster|first=Chuck|publisher=The Lyons Press|others=Geoff Hansen (Photography)|year=2005|isbn=978-1-59228-531-0|location=Guilford, Connecticut}} * {{Cite book|title=Composition of fatty acids: Physicochemical studies on sheep fat|last=Hussain|first=Aftab|last2=Fakeha Affaf|publisher=VDM verlag|year=2011|isbn=978-3-639-35780-6|location=Saarbrücken, Germany}} <nowiki> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</nowiki> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] kv30urs13ykiieo5560nlz02kh5uuqy 0 147966 1375403 1345686 2026-06-19T10:02:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375403 wikitext text/x-wiki {{Infobox monument |name=ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ |native_name=ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်ဘုရားကြီး |image= |caption=ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ |location=ಕಯಾಕ್ಟೋ, ಮಯನ್ಮಾರ್ |designer= |type=ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ |material= |length= |width= |height={{cvt|255.5|ft|m|sortable=on}} |begin=<!--February 10, 2016--> |complete=೨೦೧೯ |open=ಏಪ್ರಿಲ್ ೭, ೨೦೧೯ |dedicated_to=[[ಬುದ್ಧ]] |map_image= |map_caption= |map_width= |coordinates={{coord|17.3183733|N|97.0281018|E|type:landmark_region:MM|name=Statue of Gutama Buddha (Kyaikhto, Mon State, Myanmar)}} |extra= }} '''ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆಯು''' ([[:en:Burmese_language|Burmese]]:ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်ဘုရားကြီး) ೨೫೫.೫ ಅಡಿ (೭೭.೯ ಮೀ)ಉದ್ದದ ಆಸನದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಯನ್ಮಾರ್‌ನ [[:en:Mon_State|ಮೋನ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] [[:en:Kyaikto|ಕಯಾಕ್ಟೋ]] ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="bobo1">{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/87380|title=ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးထိုင်တော်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဖြစ်လာမည့် ဂေါတမဗုဒ္ဓရုပ်တုတည်ဆောက်မှု ရာခိုင်နှုန်း ၉၀ ကျော် ပြီးစီးနေပြီး လာမည့်ဧပြီလဆန်းတွင် ဗုဒ္ဓါဘိသေကအနေကဇာတင်ပွဲ ကျင်းပမည်|last=မြင့်|first=ဘိုဘို|date=March 4, 2019|website=Eleven Media Group|language=my|trans-title=More than 90 percent of the construction of the Gautama Buddha statue, which will become the world's largest seated Buddha statue, has been completed, and the Buddha Abhishe will be inaugurated in early April.|access-date=September 30, 2022|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324170601/https://news-eleven.com/article/87380|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭವು ಏಪ್ರಿಲ್ ೬-೭, ೨೦೧೯ ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಮಯನ್ಮಾರ್‌ನ [[:en:Buddha%27s_Birthday|ಬುದ್ಧನ ಜನ್ಮದಿನದ ಹಬ್ಬದೊಂದಿಗೆ]] ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು. <ref name="bobo2">{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/97688|title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး ထိုင်တော်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးဖြစ်သည့် ဂေါတမဗုဒ္ဓဘုရားကြီး ဌာပနာတော် သွင်းပူဇော်ပွဲနှင့် ဗုဒ္ဓါဘိသေကအနေကဇာတင်ပွဲ ကျိုက်ထိုမြို့တွင် ကျင်းပ|last=မြင့်|first=ဘိုဘို|date=April 8, 2019|work=Eleven Media Group|access-date=September 30, 2022|language=my|trans-title=The offering ceremony of Gautama Buddha, which is the largest reclining Buddha statue in Myanmar, and the birth ceremony of the Buddha were held in Kyaikta.}}</ref> ಪ್ರತಿಮೆಯ [[ಪಗೋಡ|ಪಗೋಡವು]] ಹದಿನೇಳು ಮಹಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಇದನ್ನು ೨೫೫ ಅಡಿ ಮತ್ತು ೬ ಇಂಚುಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ೨೫೫೬ <ref name="bobo1" /> [[:en:Buddhist_calendar|ಬೌದ್ಧ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಪಗೋಡಾವು ಎಲಿವೇಟರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅಡುಗೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref name="soe">{{Cite news|url=https://www.mdn.gov.mm/en/construction-gigantic-sitting-buddha-statue-nearly-complete|title=Construction of gigantic sitting Buddha statue nearly complete|last=Soe|first=Kyaw Htike|date=January 14, 2019|work=Myanmar Digital News|access-date=September 30, 2022|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930160720/https://www.mdn.gov.mm/en/construction-gigantic-sitting-buddha-statue-nearly-complete|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="1"></references> {{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] 5ulxyvq05gk2nz2qcnctax11x13hly0 3 151424 1375274 1375009 2026-06-18T12:05:36Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375274 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಹೆಸರು <big>ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್</big>.<br> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನಿಮೇಶನ್ ವಿಭಾಗ,<br> ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ,<br> ಮಂಗಳೂರು == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ರಾಮ್ ದಯಾಳ್ ಮುಂಡಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನೀಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಝ್ರುಲ್ ಗೀತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಹಸು ಯಾಜ್ಞಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲೆಗಳ ತಟ್ಟೆ.]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಸೋಫಿಯಾ ಡಂಕ್ಲಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಟೀ ಜಾರ್ಜ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಬೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಹ್ಯಾಝೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಿಯಾ ಬೌಚಿಯರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ಟೆಫ್ ಡೇವಿಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಫ್ರೆಯಾ ಕೆಂಪ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚಾರ್ಲಿ ಡೀನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಮಿ ಜೋನ್ಸ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡ್ಯಾನಿ ವ್ಯಾಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಶ್ಲೇ ಗಾರ್ಡ್ನರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಚೀಟಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸೋಫಿ ಮೊಲಿನಕ್ಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಮೂನಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಾನಾ ಕಿಂಗ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೇಗನ್ ಸ್ಕಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡಾರ್ಸಿ ಬ್ರೌನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆಲಿಂಡಾ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಗ್ ಮುದ್ರಣ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಿಂಕ್ ಚಡ್ಡಿ ಅಭಿಯಾನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರಜನೀಗಂಧಾ ಶೇಖಾವತ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಲಾಕೃತಿ (ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಿ. ರಾಜನಾರಾಯಣನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವಿ.ಶಾಂತ ಕುಮಾರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವ್ಯತಿಪಾತ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲ್ಲೈಸ್ ಪೆರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ನಡದ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರೆಡ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗಣಿನಾಥ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗ್ನತೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಹಾ ಕವಿ ಮೊಯಿಂಕುಟ್ಟಿ ವೈದ್ಯರ್ ಸ್ಮಾರಕ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರಡಿ ಕಥೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರುಪ್ಪು ಸಾಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರವಾನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ಯಾಶ್ರೀ ಪ್ರಕಲ್ಪ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಹಮಿರ್ಜಿ - ಸೋಮನಾಥ್ ನಿ ಸಖತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜಯಂತಿ ನಾಯಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜೇಸಿಯಾನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಲೋರಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಂಜಾಬಿ ಘಾಗ್ರಾ ಸೂಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಂದ್ರ ದತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗ್ಯಾರ ಮೂರ್ತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಶ್ರೀರಾಮ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಲನ್ ನಂಬಿಯಾರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಾಂಡಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಿರ್ಭಯಾ ನಿಧಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಓಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸಂಗೈ ಉತ್ಸವ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ವಾಹಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅರಂಜನ ಚರಡು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಸ್ತಿತ್ವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿ ಬಾಬಾ ೪೦ ಡೊಂಗಲು (ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಂಗಲಾ ದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಕ್ಷ್ಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚೆಲಮ್ಮ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಶೋಕಸುಂದರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೦, ೨೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ (IST) == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == ''This Month in GLAM'': February 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue II, February 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating the English Wikipedia’s Birthday in Albania! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki and COP30 in the Amazon rainforest * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital and seminar on Jewish life * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call and Progetto cultura * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: [GLAM metrics] Usage of Delpher in Dutch Wikipedia articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikipedia podcast episode, Trilepidea newsletter article, and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD GLAM program for 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/UK report|UK report]]: Islamic and Jewish history * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: GLAM news from Ukraine – events for libraries, #1Lib1Ref, launch of a larger GLAM product * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/USA report|USA report]]: February meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Connecting Media Art Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 5.1 million image views * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata event: Data Reuse Days 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Conference 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Wikimedia + Libraries International Convention 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೨:೨೨, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28357408 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div></div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': March 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue III, March 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap in Albania 2025, and essential initiatives for free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Archives and Human Rights activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: International Women's Day, Wikipedia officially recognised as Digital Public Good and invitation for the General Assembly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Every Book Its Reader is coming * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: New Horizons of Czech GLAM Partnerships in 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/France report|France report]]: Archivist Forum 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Ten winners of Wikimedia Italia 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: International Womensday; New Wikimedian in Residence at Maastricht University * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: What's on at Auckland Museum, and International Women's Day at University of Otago * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: GLAM in Africa, a Nigerian narrative in knowledge decolonization a case study of Benin City * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Switzerland report * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/UK report|UK report]]: Gold in Bengali and Diversity in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/USA report|USA report]]: Women's History month * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts of Mali * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Creating an OpenRefine Wikimedia Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೩೧, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28408819 --> == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': April 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IV, April 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Event for International Roma Day 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Highlighting Feminist and women's histories and a Wiki Day at the South Australian Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: Campaign to document the 2025 Falla monuments in Valencia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikidata and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Collection Highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture, BHL, and the Commons Workflow * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Strengthening Cultural Heritage through Partnerships and Knowledge Sharing: Insights from World Heritage Day in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's new GLAM collaborations and activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Scholarships and Call for Sessions Proposals for GLAM Wiki 2025 will open soon: Stay tuned! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM Highlights from Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: FemNetzCon 2025; GLAM Meeting Biel/Bienne; Digi Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/UK report|UK report]]: Mapping Museums / Art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/USA report|USA report]]: April meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Surging forward in Spanish and Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೨:೨೪, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28668932 --> == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == ''This Month in GLAM'': May 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue V, May 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Enhancing the LGBTQ+ content in Albanian Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Video resource on Wikimedia Brasil and Casa de Oswaldo Cruz Partnership Released * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: SPRINGing back activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library of the CR events and important guests * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Europe report|Europe report]]: DARIAH DHwiki WG coming activity * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/India report|India report]]: GLAM project starts with Nanda Talukdar Foundation at Jorhat, Assam * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Wiki Month 2025 in Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From charts to concrete * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Albanian Food Photography Competition 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update from Auckland Museum; Let the Wikifying Commence; Listful Thinking * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Architectural Folklore Campaign Series * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Celebrating Museums and strengthening #1Lib1Ref connections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Spain report|Spain report]]: Some news from Spain * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2025; CoCreation PTT-Archive; Scoring Girls * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/UK report|UK report]]: The 18th language * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring GLAM news from Ukraine – first major survey for GLAM institutions & yet another successful #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/USA report|USA report]]: May meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Preparing the data upload * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೧:೩೦, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28809506 --> == ''This Month in GLAM'': June 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VI, June 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Communication History and Women Artists through Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day in Europe 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Data on Maranhão's Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First call of Science Month at Wikipedia in the Czech Republic wrapped-up * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/France report|France report]]: WiR and science&GLAM tour in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Another publication from Grant for GLAM Indonesia program & Minangkabau Wikisource Competition upadates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Isoseismals & Icons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Celebrating Albanian Cuisine Through Photography: Winners of the 2025 Contest Announced! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open Cultural Data Hackathon in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikifying the International Congress of History of Science and Technology; Librarians and Wikipedia; NZ species edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Mapping Heritage Buildings on Wikidata and Wiki Heritage Fellowship * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Strengthens Ties with Academic Institutions: A Wikimedian-in-Residence at the Institute of Macedonian Literature * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Registration is now open for GLAM WikiCon 2025! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June highlights from Wikimedia Serbia and beginning of new accredited seminar * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Archives Week 2025; SAPA Performing Arts; GLAM Meeting Biel/Bienne * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/UK report|UK report]]: New Featured Pictures * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/USA report|USA report]]: June meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL Transition update, LivingData2025 and Women Genera paper * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Data upload achieved * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Loves Ramadan 2025 report]]: Celebrating Heritage and Faith: Wiki Loves Ramadan 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೧:೦೫, ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28966332 --> == ''This Month in GLAM'': July 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VII, July 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: 10 years of Wikimedians of Albanian Language User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba – From Island to Archive: Aruba’s Journey on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: De Standaard Solidarity Prize and How to Upload Artwork * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Expanding Access to Heritage Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Program Highlights & Volunteer Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: July in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Poster Exhibition, Screening Public Viewing, Women Memorials * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikinics & Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL blog by Tiago Lubiana, BHL Wikimedian in Residence, and news on the BHL transition * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Oulu Löyly – we want to hear your thoughts! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Getting the message out * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Culture & Heritage team transitioning to broader Content Enablement team * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೧:೨೯, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29083949 --> == ''This Month in GLAM'': August 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VIII, August 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Cultural Heritage in Brazil: School communities, Wikisource course, GLAM-Wiki Impact and Wiki Takes Alcântara * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at two more libraries in West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Grant for GLAM Indonesia is open! * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From food festivals to PhD courses: Wikimedia in Italian academia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ species edit-a-thons, a scholarly article, a course, and Auckland Museum editors at Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Highlights from Wiki Heritage Fellowship and Policy Advocacy in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wiki Loves Film – Collaboration with MakeDox Film Festival * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: When Wikipedia Becomes a Guide in the Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: BAM Hackathon, 3D for Cultural Heritage, Wiki Cite * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/UK report|UK report]]: Working towards more image sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wiknics * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: News on BHL transition and updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Steps towards a sustainable cultural commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: A pivotal month * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Reader app released on Google Play Store * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೫, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29253474 --> == ''This Month in GLAM'': September 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IX, September 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia edit-a-thon at the Skampa Theater in Elbasan, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba Initiative: Building Knowledge and Visibility * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: State Library Victoria WikiFest * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Make cultural heritage freely accessible, Hasselt's collections shine online & Let's give women a voice on Wikipedia! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Hidden heritage unveiled: science, history and nature on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedia Commons birthday content donation * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikimedian in Residence at the Bioeconomy Science Institute & Wikiproject NZ Women in Architecture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Expanding Access to Culture and Knowledge through Key Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: the Special Guided Tour at the National Museum in Krakow * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Join the Conference Online and Explore Lisbon’s Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: LibreABC, Feminist Voices, Grade Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/USA report|USA report]]: September edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: The Memory of the World wiki challenge * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೧೬, ೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29409147 --> == ''This Month in GLAM'': October 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue X, October 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: From a small language to Wikipedia's Biggest, Share Your Story with the Industry Museum and War Diaries * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Autumn activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: WikiCommon community meet-ups, Wikisource trainings, and the announcement of Grant for GLAM Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Open culture on stage * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How Wikimedia México is training cultural and government institutions as wikimedians. * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Topstukken project concludes; Network Archives Design and Digital Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Granny's Wonderful Chair, Preparing for Auckland Museum Wiki Summer Students and an the ASBS Introductory Wiki Webinar * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Report on Participation at the 12th International Youth Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Promoting Open Data and Digital Commons in Culture and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki Conference 2025 Wrap-Up * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: October in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: DaSCHcon, 3D, Wiki GLAM conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/UK report|UK report]]: A look at Grokipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/USA report|USA report]]: October edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: LivingData 2025, GLAMWiki and a "collector" Wikidata property proposal * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: International outreach * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Sustainable CultureConnect Project report|Sustainable CultureConnect Project report]]: Sustainable CultureConnect: Empowering Youth and Preserving Heritage through Open Knowledge and Leadership * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೬:೫೯, ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29516862 --> == ''This Month in GLAM'': November 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XI, November 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Call for volunteers, Computer's Day and upcoming events * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Czech Radio and Wikimedia CZ launched cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Our Activities in November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up of the 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference, a NZBSI Wikimedian in Residence update & Auckland Museum Summer Students * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD and Cultural Institutions: A Year of Growth, Content, and Collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM Wiki 2025 conference, WiR Meeting and the First National Institute of Museums Training on GLAM–Wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: IT Wikicon, Faces and Masks, Matrimoine @ Genève * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season- again! * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/USA report|USA report]]: November edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Here to Help: The Next Stage of the Content Partnerships Hub * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Enriching the data set * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೯:೫೨, ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29692345 --> == ''This Month in GLAM'': December 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XII, December 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/From the team|From the team]]: Global GLAM Calls Continue in 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence, 2025, in Elbasan Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Resume of the year * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: AMaGA partnership, signing the Open Heritage Statement and South Australian Museum Partner Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day 2026, Circus Heritage and Fosdem * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Preparándonos para celebrar el día del dominio público - Getting ready for the Public Domain Day celebration * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Exploring Italy and Unlocking Its Heritage: Touring Club Italiano and GLAM Call 2026–2028 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference follow-up Wiki webinar & Auckland Museum student update * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Public Domain, Conferences, and Conversations on Open Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM on Tour Bellinzona, Xmas Event, GLAM Wiki Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/UK report|UK report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/USA report|USA report]]: December meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೨೮, ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29895284 --> == ''This Month in GLAM'': January 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue I, January 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/From the team|From the team]]: Wikipedia at 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Pap-Wikipedia Turns 20: A Milestone for Papiamento/u Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Celebrando el día del dominio público 2026/Celebrating the public domain day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/France report|France report]]: Wikipedia's Birthday in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Gifted by our friends: Loads of presents for Wikipedia25 by German and Austrian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Activities in December-January * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Knowledge in action: Barindelli collection and Wikipedia 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation Dutch Book History * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Student Edit-a-thon, the NZBSI Wikimedian in Residence project, and other residencies * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM Program of Wikimedia MKD – 2026 Overview * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Explore Historic Portraits from the Museum of Photography in Kraków * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: January in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum in Chiasso, Alpine Museum, Women Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/UK report|UK report]]: Sharing more of the Enamels of the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Wiki and GLAM: Harnessing Knowledge to Foster Gender Equality * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts on Arabic Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Two key Wikidata Requests for Comments, relevant for future GLAM-Wiki work * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೦೪, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30055818 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Santhosh Notagar99'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Santhosh Notagar99：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == ''This Month in GLAM'': February 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue II, February 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in 2026 is calling to action! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: A photo safari through Wiki Loves Fashion & a rescue mission with Mission Gourmande! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library overview of 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Cultural Heritage and Memory: 2026 GLAM Call and Executed Renaissance Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Farewelling the Auckland Museum Summer Students and an update on the NZBSI WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedia in Cultural Marketing at Crash Mondays Warsaw * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: February in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata in the GLAM context II * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Neocomensia, SAPA, Atelier Winterthur, GLAM-on-Tour Disentis * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/UK report|UK report]]: New content in African and Asian languages * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Focus on Indigenous issues * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೬:೨೨, ೧೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30232291 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೦, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == ''This Month in GLAM'': April 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IV, April 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/From the team|From the team]]: How the GLAM Community Can Shine in the 2026–27 Annual Plan * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: WikiConf Argentina and GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Asia report|Asia report]]: Documenting and citing oral knowledge in audio and video * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiCon Australia, ICIP, Orphan works and Trans-Tasman partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia Brasil publishes book on the power and challenges of free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We celebrate Public Domain Day with an expert panel / Celebramos el día del dominio público con un Panel de expertas * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Ongoing and New GLAM-Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime event at Auckland Museum & an update for WiR NZBSI * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikimedia Commons Upload Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD in Action: Digitization, Wikisource and Educational Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Developments: Residencies, Partnerships and Audiovisual Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: April in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Le Donne di Villa Massimo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/UK report|UK report]]: A tenth-century Quran and Islamic Art in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/USA report|USA report]]: Wiki MIT launches and US meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Update on the BHL Annual Meeting 27 April - 1 May & BHL Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Eight new articles on MoW inscriptions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೯:೨೧, ೧೧ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30513880 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> == Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages. Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign. === Appreciation Form === As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''. '''Form link''' - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here] ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process. === Thank you === We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world. Congratulations once again on your achievement. —''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೫೫, ೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 --> == ''This Month in GLAM'': May 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue V, May 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/From the team|From the team]]: May Global GLAM Call Recording and June Call Announcement * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating #1Lib1Ref Australasia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM Connection: Fashion, History, and Biodiversity in May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/France report|France report]]: New Wikimedian in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Connecting the Arctic and Sicily through Wikimedia Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How the cultural, governmental, educational, and museum sectors contributed in unison to Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Setting up your own platform (part 1): from wish to the creation of a wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ESEAP Conference 2026 and the NZBSI WiR update * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Shares GLAM Experience at International Conferences * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Partnerships, Participation, and Open Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: May in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: El Prado en femenino III * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum for Communication, Panel IMD, Wikipedia Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/UK report|UK report]]: Early Qurans on the front page of Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Special story|Special story]]: New tools for multilingual audio, video and metadata * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೨:೫೨, ೧೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30636889 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> 9a6kozu7392i4xcj6erba5218dfscn6 1375286 1375274 2026-06-18T14:31:10Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375286 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಹೆಸರು <big>ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್</big>.<br> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನಿಮೇಶನ್ ವಿಭಾಗ,<br> ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ,<br> ಮಂಗಳೂರು == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ರಾಮ್ ದಯಾಳ್ ಮುಂಡಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನೀಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಝ್ರುಲ್ ಗೀತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಹಸು ಯಾಜ್ಞಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲೆಗಳ ತಟ್ಟೆ.]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಸೋಫಿಯಾ ಡಂಕ್ಲಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಟೀ ಜಾರ್ಜ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಬೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಹ್ಯಾಝೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಿಯಾ ಬೌಚಿಯರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ಟೆಫ್ ಡೇವಿಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಫ್ರೆಯಾ ಕೆಂಪ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚಾರ್ಲಿ ಡೀನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಮಿ ಜೋನ್ಸ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡ್ಯಾನಿ ವ್ಯಾಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಶ್ಲೇ ಗಾರ್ಡ್ನರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಚೀಟಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸೋಫಿ ಮೊಲಿನಕ್ಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಮೂನಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಾನಾ ಕಿಂಗ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೇಗನ್ ಸ್ಕಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡಾರ್ಸಿ ಬ್ರೌನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆಲಿಂಡಾ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಗ್ ಮುದ್ರಣ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಿಂಕ್ ಚಡ್ಡಿ ಅಭಿಯಾನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರಜನೀಗಂಧಾ ಶೇಖಾವತ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಲಾಕೃತಿ (ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಿ. ರಾಜನಾರಾಯಣನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವಿ.ಶಾಂತ ಕುಮಾರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವ್ಯತಿಪಾತ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲ್ಲೈಸ್ ಪೆರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ನಡದ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರೆಡ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗಣಿನಾಥ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗ್ನತೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಹಾ ಕವಿ ಮೊಯಿಂಕುಟ್ಟಿ ವೈದ್ಯರ್ ಸ್ಮಾರಕ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರಡಿ ಕಥೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರುಪ್ಪು ಸಾಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರವಾನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ಯಾಶ್ರೀ ಪ್ರಕಲ್ಪ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಹಮಿರ್ಜಿ - ಸೋಮನಾಥ್ ನಿ ಸಖತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜಯಂತಿ ನಾಯಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜೇಸಿಯಾನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಲೋರಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಂಜಾಬಿ ಘಾಗ್ರಾ ಸೂಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಂದ್ರ ದತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗ್ಯಾರ ಮೂರ್ತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಶ್ರೀರಾಮ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಲನ್ ನಂಬಿಯಾರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಾಂಡಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಿರ್ಭಯಾ ನಿಧಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಓಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸಂಗೈ ಉತ್ಸವ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ವಾಹಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅರಂಜನ ಚರಡು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಸ್ತಿತ್ವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿ ಬಾಬಾ ೪೦ ಡೊಂಗಲು (ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಂಗಲಾ ದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಕ್ಷ್ಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚೆಲಮ್ಮ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಶೋಕಸುಂದರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೦, ೨೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ (IST) == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == ''This Month in GLAM'': February 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue II, February 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating the English Wikipedia’s Birthday in Albania! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki and COP30 in the Amazon rainforest * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital and seminar on Jewish life * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call and Progetto cultura * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: [GLAM metrics] Usage of Delpher in Dutch Wikipedia articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikipedia podcast episode, Trilepidea newsletter article, and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD GLAM program for 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/UK report|UK report]]: Islamic and Jewish history * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: GLAM news from Ukraine – events for libraries, #1Lib1Ref, launch of a larger GLAM product * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/USA report|USA report]]: February meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Connecting Media Art Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 5.1 million image views * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata event: Data Reuse Days 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Conference 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Wikimedia + Libraries International Convention 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೨:೨೨, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28357408 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div></div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': March 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue III, March 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap in Albania 2025, and essential initiatives for free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Archives and Human Rights activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: International Women's Day, Wikipedia officially recognised as Digital Public Good and invitation for the General Assembly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Every Book Its Reader is coming * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: New Horizons of Czech GLAM Partnerships in 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/France report|France report]]: Archivist Forum 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Ten winners of Wikimedia Italia 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: International Womensday; New Wikimedian in Residence at Maastricht University * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: What's on at Auckland Museum, and International Women's Day at University of Otago * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: GLAM in Africa, a Nigerian narrative in knowledge decolonization a case study of Benin City * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Switzerland report * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/UK report|UK report]]: Gold in Bengali and Diversity in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/USA report|USA report]]: Women's History month * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts of Mali * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Creating an OpenRefine Wikimedia Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೩೧, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28408819 --> == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': April 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IV, April 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Event for International Roma Day 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Highlighting Feminist and women's histories and a Wiki Day at the South Australian Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: Campaign to document the 2025 Falla monuments in Valencia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikidata and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Collection Highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture, BHL, and the Commons Workflow * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Strengthening Cultural Heritage through Partnerships and Knowledge Sharing: Insights from World Heritage Day in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's new GLAM collaborations and activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Scholarships and Call for Sessions Proposals for GLAM Wiki 2025 will open soon: Stay tuned! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM Highlights from Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: FemNetzCon 2025; GLAM Meeting Biel/Bienne; Digi Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/UK report|UK report]]: Mapping Museums / Art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/USA report|USA report]]: April meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Surging forward in Spanish and Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೨:೨೪, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28668932 --> == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == ''This Month in GLAM'': May 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue V, May 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Enhancing the LGBTQ+ content in Albanian Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Video resource on Wikimedia Brasil and Casa de Oswaldo Cruz Partnership Released * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: SPRINGing back activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library of the CR events and important guests * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Europe report|Europe report]]: DARIAH DHwiki WG coming activity * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/India report|India report]]: GLAM project starts with Nanda Talukdar Foundation at Jorhat, Assam * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Wiki Month 2025 in Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From charts to concrete * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Albanian Food Photography Competition 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update from Auckland Museum; Let the Wikifying Commence; Listful Thinking * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Architectural Folklore Campaign Series * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Celebrating Museums and strengthening #1Lib1Ref connections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Spain report|Spain report]]: Some news from Spain * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2025; CoCreation PTT-Archive; Scoring Girls * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/UK report|UK report]]: The 18th language * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring GLAM news from Ukraine – first major survey for GLAM institutions & yet another successful #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/USA report|USA report]]: May meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Preparing the data upload * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೧:೩೦, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28809506 --> == ''This Month in GLAM'': June 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VI, June 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Communication History and Women Artists through Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day in Europe 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Data on Maranhão's Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First call of Science Month at Wikipedia in the Czech Republic wrapped-up * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/France report|France report]]: WiR and science&GLAM tour in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Another publication from Grant for GLAM Indonesia program & Minangkabau Wikisource Competition upadates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Isoseismals & Icons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Celebrating Albanian Cuisine Through Photography: Winners of the 2025 Contest Announced! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open Cultural Data Hackathon in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikifying the International Congress of History of Science and Technology; Librarians and Wikipedia; NZ species edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Mapping Heritage Buildings on Wikidata and Wiki Heritage Fellowship * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Strengthens Ties with Academic Institutions: A Wikimedian-in-Residence at the Institute of Macedonian Literature * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Registration is now open for GLAM WikiCon 2025! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June highlights from Wikimedia Serbia and beginning of new accredited seminar * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Archives Week 2025; SAPA Performing Arts; GLAM Meeting Biel/Bienne * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/UK report|UK report]]: New Featured Pictures * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/USA report|USA report]]: June meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL Transition update, LivingData2025 and Women Genera paper * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Data upload achieved * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Loves Ramadan 2025 report]]: Celebrating Heritage and Faith: Wiki Loves Ramadan 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೧:೦೫, ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28966332 --> == ''This Month in GLAM'': July 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VII, July 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: 10 years of Wikimedians of Albanian Language User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba – From Island to Archive: Aruba’s Journey on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: De Standaard Solidarity Prize and How to Upload Artwork * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Expanding Access to Heritage Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Program Highlights & Volunteer Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: July in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Poster Exhibition, Screening Public Viewing, Women Memorials * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikinics & Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL blog by Tiago Lubiana, BHL Wikimedian in Residence, and news on the BHL transition * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Oulu Löyly – we want to hear your thoughts! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Getting the message out * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Culture & Heritage team transitioning to broader Content Enablement team * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೧:೨೯, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29083949 --> == ''This Month in GLAM'': August 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VIII, August 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Cultural Heritage in Brazil: School communities, Wikisource course, GLAM-Wiki Impact and Wiki Takes Alcântara * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at two more libraries in West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Grant for GLAM Indonesia is open! * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From food festivals to PhD courses: Wikimedia in Italian academia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ species edit-a-thons, a scholarly article, a course, and Auckland Museum editors at Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Highlights from Wiki Heritage Fellowship and Policy Advocacy in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wiki Loves Film – Collaboration with MakeDox Film Festival * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: When Wikipedia Becomes a Guide in the Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: BAM Hackathon, 3D for Cultural Heritage, Wiki Cite * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/UK report|UK report]]: Working towards more image sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wiknics * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: News on BHL transition and updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Steps towards a sustainable cultural commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: A pivotal month * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Reader app released on Google Play Store * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೫, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29253474 --> == ''This Month in GLAM'': September 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IX, September 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia edit-a-thon at the Skampa Theater in Elbasan, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba Initiative: Building Knowledge and Visibility * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: State Library Victoria WikiFest * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Make cultural heritage freely accessible, Hasselt's collections shine online & Let's give women a voice on Wikipedia! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Hidden heritage unveiled: science, history and nature on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedia Commons birthday content donation * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikimedian in Residence at the Bioeconomy Science Institute & Wikiproject NZ Women in Architecture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Expanding Access to Culture and Knowledge through Key Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: the Special Guided Tour at the National Museum in Krakow * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Join the Conference Online and Explore Lisbon’s Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: LibreABC, Feminist Voices, Grade Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/USA report|USA report]]: September edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: The Memory of the World wiki challenge * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೧೬, ೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29409147 --> == ''This Month in GLAM'': October 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue X, October 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: From a small language to Wikipedia's Biggest, Share Your Story with the Industry Museum and War Diaries * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Autumn activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: WikiCommon community meet-ups, Wikisource trainings, and the announcement of Grant for GLAM Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Open culture on stage * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How Wikimedia México is training cultural and government institutions as wikimedians. * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Topstukken project concludes; Network Archives Design and Digital Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Granny's Wonderful Chair, Preparing for Auckland Museum Wiki Summer Students and an the ASBS Introductory Wiki Webinar * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Report on Participation at the 12th International Youth Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Promoting Open Data and Digital Commons in Culture and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki Conference 2025 Wrap-Up * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: October in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: DaSCHcon, 3D, Wiki GLAM conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/UK report|UK report]]: A look at Grokipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/USA report|USA report]]: October edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: LivingData 2025, GLAMWiki and a "collector" Wikidata property proposal * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: International outreach * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Sustainable CultureConnect Project report|Sustainable CultureConnect Project report]]: Sustainable CultureConnect: Empowering Youth and Preserving Heritage through Open Knowledge and Leadership * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೬:೫೯, ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29516862 --> == ''This Month in GLAM'': November 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XI, November 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Call for volunteers, Computer's Day and upcoming events * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Czech Radio and Wikimedia CZ launched cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Our Activities in November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up of the 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference, a NZBSI Wikimedian in Residence update & Auckland Museum Summer Students * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD and Cultural Institutions: A Year of Growth, Content, and Collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM Wiki 2025 conference, WiR Meeting and the First National Institute of Museums Training on GLAM–Wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: IT Wikicon, Faces and Masks, Matrimoine @ Genève * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season- again! * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/USA report|USA report]]: November edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Here to Help: The Next Stage of the Content Partnerships Hub * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Enriching the data set * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೯:೫೨, ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29692345 --> == ''This Month in GLAM'': December 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XII, December 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/From the team|From the team]]: Global GLAM Calls Continue in 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence, 2025, in Elbasan Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Resume of the year * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: AMaGA partnership, signing the Open Heritage Statement and South Australian Museum Partner Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day 2026, Circus Heritage and Fosdem * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Preparándonos para celebrar el día del dominio público - Getting ready for the Public Domain Day celebration * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Exploring Italy and Unlocking Its Heritage: Touring Club Italiano and GLAM Call 2026–2028 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference follow-up Wiki webinar & Auckland Museum student update * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Public Domain, Conferences, and Conversations on Open Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM on Tour Bellinzona, Xmas Event, GLAM Wiki Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/UK report|UK report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/USA report|USA report]]: December meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೨೮, ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29895284 --> == ''This Month in GLAM'': January 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue I, January 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/From the team|From the team]]: Wikipedia at 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Pap-Wikipedia Turns 20: A Milestone for Papiamento/u Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Celebrando el día del dominio público 2026/Celebrating the public domain day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/France report|France report]]: Wikipedia's Birthday in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Gifted by our friends: Loads of presents for Wikipedia25 by German and Austrian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Activities in December-January * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Knowledge in action: Barindelli collection and Wikipedia 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation Dutch Book History * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Student Edit-a-thon, the NZBSI Wikimedian in Residence project, and other residencies * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM Program of Wikimedia MKD – 2026 Overview * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Explore Historic Portraits from the Museum of Photography in Kraków * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: January in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum in Chiasso, Alpine Museum, Women Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/UK report|UK report]]: Sharing more of the Enamels of the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Wiki and GLAM: Harnessing Knowledge to Foster Gender Equality * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts on Arabic Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Two key Wikidata Requests for Comments, relevant for future GLAM-Wiki work * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೦೪, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30055818 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Santhosh Notagar99'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Santhosh Notagar99：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == ''This Month in GLAM'': February 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue II, February 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in 2026 is calling to action! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: A photo safari through Wiki Loves Fashion & a rescue mission with Mission Gourmande! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library overview of 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Cultural Heritage and Memory: 2026 GLAM Call and Executed Renaissance Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Farewelling the Auckland Museum Summer Students and an update on the NZBSI WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedia in Cultural Marketing at Crash Mondays Warsaw * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: February in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata in the GLAM context II * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Neocomensia, SAPA, Atelier Winterthur, GLAM-on-Tour Disentis * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/UK report|UK report]]: New content in African and Asian languages * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Focus on Indigenous issues * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೬:೨೨, ೧೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30232291 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೦, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == ''This Month in GLAM'': April 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IV, April 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/From the team|From the team]]: How the GLAM Community Can Shine in the 2026–27 Annual Plan * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: WikiConf Argentina and GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Asia report|Asia report]]: Documenting and citing oral knowledge in audio and video * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiCon Australia, ICIP, Orphan works and Trans-Tasman partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia Brasil publishes book on the power and challenges of free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We celebrate Public Domain Day with an expert panel / Celebramos el día del dominio público con un Panel de expertas * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Ongoing and New GLAM-Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime event at Auckland Museum & an update for WiR NZBSI * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikimedia Commons Upload Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD in Action: Digitization, Wikisource and Educational Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Developments: Residencies, Partnerships and Audiovisual Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: April in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Le Donne di Villa Massimo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/UK report|UK report]]: A tenth-century Quran and Islamic Art in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/USA report|USA report]]: Wiki MIT launches and US meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Update on the BHL Annual Meeting 27 April - 1 May & BHL Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Eight new articles on MoW inscriptions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೯:೨೧, ೧೧ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30513880 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> == Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages. Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign. === Appreciation Form === As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''. '''Form link''' - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here] ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process. === Thank you === We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world. Congratulations once again on your achievement. —''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೫೫, ೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 --> == ''This Month in GLAM'': May 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue V, May 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/From the team|From the team]]: May Global GLAM Call Recording and June Call Announcement * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating #1Lib1Ref Australasia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM Connection: Fashion, History, and Biodiversity in May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/France report|France report]]: New Wikimedian in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Connecting the Arctic and Sicily through Wikimedia Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How the cultural, governmental, educational, and museum sectors contributed in unison to Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Setting up your own platform (part 1): from wish to the creation of a wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ESEAP Conference 2026 and the NZBSI WiR update * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Shares GLAM Experience at International Conferences * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Partnerships, Participation, and Open Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: May in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: El Prado en femenino III * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum for Communication, Panel IMD, Wikipedia Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/UK report|UK report]]: Early Qurans on the front page of Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Special story|Special story]]: New tools for multilingual audio, video and metadata * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೨:೫೨, ೧೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30636889 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> thw1is2qguq97e5xgl6hg426mb2uarl 0 154472 1375344 1343435 2026-06-19T01:27:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375344 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನ | image_skyline = Rear view of Kaitabhesvara temple (1100 AD) at Kubatur.JPG | image_alt = | image_caption = ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ,ಕುಬಟೂರು,[[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | coordinates = {{coord|14.5648100|N|75.1523400|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ಕೈಟಭೇಶ್ವರ''' ದೇವಸ್ಥಾನವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ಭಾರತ|ರಾಜ್ಯದ]] [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ|ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಆನವಟ್ಟಿ|ಆನವಟ್ಟಿಯ]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಕುಬಟೂರು]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ (ಕುಬತ್ತೂರು ಅಥವಾ ಕುಪ್ಪತ್ತೂರು ಎಂದು ಸಹ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂತಲನಗರ ಅಥವಾ ಕೋಟಿಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಕ್ರಿ.ಶ.೧೧೦೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ರಾಜ ವಿನಯಾದಿತ್ಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಯ್ಸಳ ಆಡಳಿತ ಕುಟುಂಬವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ [[ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ೬]] ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಬಲ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web |title=Kaitabhesvara Temple |url=http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html |access-date=14 July 2012 |website=Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle |publisher=ASI Bengaluru Circle |archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013 |archive-url=https://archive.today/20130414055322/http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="strong">During the rule of Vinyaditya (1047–1098), the Hoysalas established themselves as a powerful Chalukya feudatory (Chopra 2003, p151, part 1)</ref> <ref name="strong10">Sen (1999), p498</ref> <ref name="feudal">Foekema (1996), p14</ref> ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ಚಾಲುಕ್ಯವೇ" ಆಗಿದೆ. ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡಮ್ ಹಾರ್ಡಿ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶೈಲಿಯನ್ನು "ನಂತರ ಚಾಲುಕ್ಯ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಲ್ಲದ, ವರ್ಣಪಟಲದ ದೂರದ ಅಂತ್ಯ" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು|ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ]] ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ.<ref name="nonmainstream">Hardy (1995), p335</ref> ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="protected">{{Cite web |title=Alphabetical List of Monuments - Karnataka -Bangalore, Bangalore Circle, Karnataka |url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_karnataka_bangalore.asp |access-date=14 July 2012 |website=Archaeological Survey of India, Government of India |publisher=Indira Gandhi National Center for the Arts}}</ref> == ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆ == ದೇವಾಲಯವು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಚೌಕಾಕಾರದ ಗುಡಿಯನ್ನು ( ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ]]'' ) ಹೊಂದಿದೆ, ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು (ಕೋಶ ಅಥವಾ ವಿಮಾನ) ಮುಖ್ಯ ದೊಡ್ಡ ತೆರೆದ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ (ಮುಖಮಂಟಪ) ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಮುಖಮಂಟಪವು ಚದರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಐದು ಬದಿಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು; <ref name="stagger">Foekema (1996), p21</ref> ಎರಡು ಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು ಬದಿಗಳಿವೆ. ದೇಗುಲ ಮತ್ತು ಮಂಟಪದ ಗೋಡೆಗಳು ಐದು ಅಚ್ಚುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತಳದಲ್ಲಿ ( ''ಆದಿಸ್ಥಾನ'' ) ನಿಂತಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮೇಲಿನ ಮೇಲ್ವಿನ್ಯಾಸವು ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ( ''ಚತುಸ್ತಲ ಅರ್ಪಿತ'' ). ಇದು "ಹೆಲ್ಮೆಟ್" ( ''ಅಮಲಕಾ'' ) ನಂತೆ ಕಾಣುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಮ್ಮಟ ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಕಾರವು ದೇವಾಲಯದ ಆಕಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೌಕ). "ಹೆಲ್ಮೆಟ್"ನಂತೆ ಕಾಣುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಮ್ಮಟದ ಮೇಲೆ ನೀರಿನ ಮಡಕೆ(''[[ಕಲಶ]]'' )ಯಂತಹ ಸುಂದರವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆ ಇದೆ, ಇದು ಗೋಪುರದ ಶಿಖರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯಗದ ೂಲ ಶಿಖರವು ಕಳೆದುಹೋದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲೋಹದ ರಚನೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುಿದೆ ಮುಖಮಂಟಪದ ಮೇಲಿರುವ ಗೋಪುರವು ( ''ಸುಕನಾಸಿ'' ಅಥವಾ "ಮೂಗು"), ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರದ ಮುಂಚಾಚಿರುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Kaitabhesvara Temple |url=http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html |access-date=14 July 2012 |website=Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle |publisher=ASI Bengaluru Circle |archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013 |archive-url=https://archive.today/20130414055322/http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html "Kaitabhesvara Temple"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120133324/http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html |date=2024-01-20 }}. ''Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle''. ASI Bengaluru Circle<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 July</span> 2012</span>.</cite></ref> <ref name="dome">Foekema (1996), p22, p27</ref> ತೆರೆದ ಮಂಟಪವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಚಾವಣಿಯು ಬೃಹತ್ ಲ್ಯಾಥ್-ತಿರುಗಿದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ಹಾಲ್ ಚಾವಣಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. <ref name="ceilinghall">Cousens (1926), p99</ref> == ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Rear_profile_of_Kaitabheshvara_temple_(1100_AD)_at_Kubatur.JPG|right|thumb|250x250px| ಕುಬಟೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹಿಂದಿನ ನೋಟ]] [[ಚಿತ್ರ:Old_Kannada_inscription_(1241-1249_AD)_in_mantapa_of_Kaitabhesvara_temple_at_Kubatur.jpg|thumb| ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೪೧-೧೨೪೯).]] ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ರೈಜ್‌ಗಳು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಮೇಲ್ವಿನ್ಯಾಸದ ಆಕಾರ ( ''[[ಶಿಖರ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಶಿಖರ]]'' ) ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಇತರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಚಾಲುಕ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite web |title=Kaitabhesvara Temple |url=http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html |access-date=14 July 2012 |website=Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle |publisher=ASI Bengaluru Circle |archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013 |archive-url=https://archive.today/20130414055322/http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html "Kaitabhesvara Temple"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120133324/http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html |date=2024-01-20 }}. ''Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle''. ASI Bengaluru Circle<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 July</span> 2012</span>.</cite></ref> <ref name="nonmainstream">Hardy (1995), p335</ref> ದೇಗುಲ ಮತ್ತು ಮಂಟಪದ ಹೊರ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಡು ವಿಧದ ಪೈಲಸ್ಟರ್‌ಗಳಿವೆ ; ಪೂರ್ಣ ಉದ್ದದ ಪೈಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಭಾರವಾದರೂ ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಸೂರುಗಳವರೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ( ''ಲ್ಯಾಟಿನಾ'' ಮತ್ತು ''ಭೂಮಿಜಾದಂತಹ'' ) ಚಿಕಣಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ( ಏಡಿಕುಲಾ ) ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಅರ್ಧ ಉದ್ದದ ಪೈಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು.<ref name="eves">Foekema (1996), p28</ref> [[ದುರ್ಗೆ|ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ]] (ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯಾದ [[ದುರ್ಗೆ|ದುರ್ಗಾ]], [[ಭೈರವ]] ( [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ರೂಪ) ಮತ್ತು [[ಗಣೇಶ|ಗಣೇಶನ]] ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ತೆರೆದ ಸಭಾಂಗಣದ ( ''ಮುಖಮಂಡಪ'' ) ಹೊರಗೋಡೆಯ ತಳಭಾಗವು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಚಿಕಣಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಗೋಪುರಗಳು ಗಾರ್ಗೋಯ್ಲ್ ಮುಖದ ( ''ಕೀರ್ತಿಮುಖ'' ) ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪೈಲಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿನ( ''ಕಕ್ಷಾಸನ'' ) ಆಸನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಂಟಪದ ಕಂಬಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ನಯಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಲೇಥ್-ತಿರುಗಿದವು, ವೇದಿಕೆಯ ( ''ಜಗತಿ'' ) ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಕಂಬಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿವೆ. ಸೂರುಗಳ ಮೇಲಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ಪ್ಯಾರಪೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ನರಸಿಂಹ|ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹ]], [[ವರಾಹಾವತಾರ|ವರಾಹ]] (ಹಂದಿ, [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ಅವತಾರ), [[ಗರುಡ]] (ಹದ್ದು) ಮತ್ತು [[ಕೇಶವ]] ( [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನ]] ಒಂದು ರೂಪ) ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳಿಂದ ಛಾವಣಿಗಳು ಅಲಂಕೃತವಾಗಿವೆ..ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಗಿಲಿನ ಜಂಬ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಲಿಂಟಲ್ "ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿ" (ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]) ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. == ಛಾಯಾಂಕಣ == <gallery> ಚಿತ್ರ:Profile_of_mantapa_(hall)_and_shrine_Kaitabhesvara_temple_at_Kubatur.JPG|alt=Profile of mantapa (hall) and shrine outer wall decor in Kaitabheshvara temple at Kubatur| ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ''ಮಂಟಪ''(ಸಭಾಂಗಣ) ಮತ್ತು ದೇಗುಲದ ಹೊರ ಗೋಡೆ ಚಿತ್ರ:Vesara_style_tower_over_shrine_in_Kaitabhesvara_temple_at_Kubatur.JPG|alt=Vesara style tower over shrine in Kaitabheshvara temple at Kubatur|ಕುಬಟೂರಿನ ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವೇಸರ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರ ಚಿತ್ರ:Ornate_bay_ceiling_in_Kaitabhesvara_temple_at_Kubatur.jpg|alt=Ornate bay ceiling in Kaitabheshvara temple at Kubatur|ಕುಬಟೂರಿನ ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಬೇ ಚಾವಣಿ ಚಿತ್ರ:Open_mantapa_(hall)_in_Kaitabhesvara_temple_at_Kubatur.JPG|alt=large open mahamantapa (main hall) with three sided entrance in Kaitabheshvara temple at Kubatur| ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂರು ಬದಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ತೆರೆದ ''ಮಹಾಮಂಟಪ''(ಮುಖ್ಯ ಸಭಾಂಗಣ) ಚಿತ್ರ:A_virgal_(herostone)_in_Kaitabhesvara_temple_at_Kubatur.JPG|alt=A virgal (Hero stone) in Kaitabheshvara temple at Kubatur|ಕುಬಟೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ''ವೀರಗಲ್ಲು''([[ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು|ಹೀರೋ ಸ್ಟೋನ್]]) ಚಿತ್ರ:A_small_shrine_inside_the_open_mantapa_in_Kaitabhesvara_temple_at_Kubatur.JPG|alt=A small shrine in the hall of Kaitabheshvara temple at Kubatur|ಕುಬಟೂರಿನ ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇಗುಲ ಚಿತ್ರ:Domical_bay_ceiling_in_Kaitabhesvara_temple_at_Kubatur.JPG|alt=Ornate domical bay ceiling in Kaitabheshvara temple at Kubatur|ಕುಬಟೂರಿನ ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಡೊಮಿಕಲ್ ಬೇ ಸೀಲಿಂಗ್ </gallery> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == * {{Cite web |title=Kaitabhesvara Temple |url=http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html |access-date=14 July 2012 |website=Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle |publisher=ASI Bengaluru Circle |archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013 |archive-url=https://archive.today/20130414055322/http://asibengalurucircle.org/shimoga-14.html |url-status=dead }} * Adam Hardy, Indian Temple Architecture: Form and Transformation : the Karṇāṭa Drāviḍa Tradition, 7th to 13th Centuries, Abhinav, 1995  . * {{Cite web |title=Alphabetical List of Monuments - Karnataka -Bangalore, Bangalore Circle, Karnataka |url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_karnataka_bangalore.asp |access-date=12 July 2012 |website=Archaeological Survey of India, Government of India |publisher=Indira Gandhi National Center for the Arts}} * {{Cite book|title=History of South India (Ancient, Medieval and Modern) Part 1|last=Chopra|first=P.N.|last2=Ravindran|first2=T.K.|last3=Subrahmanian|first3=N|publisher=Chand Publications|year=2003|isbn=81-219-0153-7|location=New Delhi|orig-year=2003}} * {{Cite book|title=Ancient Indian History and Civilization|last=Sen|first=Sailendra Nath|publisher=New Age Publishers|year=1999|isbn=81-224-1198-3|orig-year=1999}} * Gerard Foekema, A Complete Guide to Hoysala Temples, Abhinav, 1996   * {{Cite book|title=The Chalukyan Architecture of Kanarese Districts|last=Cousens, Henry|publisher=Archaeological Survey of India|year=1996|location=New Delhi|oclc=37526233|orig-year=1926}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|1}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] pg0thgfdick2f1llpr83nln15967cxl 0 155006 1375365 1344476 2026-06-19T05:40:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375365 wikitext text/x-wiki ಗಜ ಗಾಮಿನಿ ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರದಾನ, ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಎಮ್‌ಎಫ್ ಹುಸೇನ್ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ನಾಸಿರುದ್ದೀನ್ ಶಾ ಸಹ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1110610/jsp/nation/story_14095070.jsp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2013-02-03 |archive-date=2013-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130214000331/http://www.telegraphindia.com/1110610/jsp/nation/story_14095070.jsp |url-status=dead }}</ref> ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಚಿತ್ರದ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು '''ಗಜ ಗಾಮಿನಿ''' ಎಂಬ ನಿಗೂಢ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. '''ಗಜ ಗಾಮಿನಿ''' ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಾ ವಿನ್ಸಿಯ 'ಮೊನಾಲಿಸಾ', ಕಾಳಿದಾಸ್ ಅವರ ಕವಿತೆ "ಶಕುಂತಲಾ" ಮತ್ತು ಶಾರುಖ್ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತನ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ನಿಗೂಢ "ಗಜ ಗಾಮಿನಿ" ನಾಲ್ಕು ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಗೀತಾ, ಸಮಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬನಾರಸ್‌ನ ಕುರುಡು ಹುಡುಗಿ, ಈ ಪಾತ್ರವು ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಏಳಲು ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗೂಡು ಕೆತ್ತಲು ಹಳ್ಳಿಯ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರವು ಶಕುಂತಲಾ, ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾಳಿದಾಸನ ಕವಿತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಾತ್ರವು ಶಕುಂತಲಾ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. "ಗಜ ಗಾಮಿನಿ" ನವೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೋನಾಲಿಸಾ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ, ಇದು ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಾ ವಿನ್ಸಿಯ ಗೀಳಿನ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮೋನಿಕಾ, ಚಿತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಗೊಂದಲಮಯ ವಲಯ, ನ್ಯೂ ಮಿಲೇನಿಯಂನ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬೇಕು. ಪ್ರೀತಿಯ ದೇವರು ಕಾಮದೇವ್, ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಗಜ ಗಾಮಿನಿ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಎಸೆದ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಗೋಡೆ, ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ನಡುವಿನ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದೆ, ಪ್ರಪಂಚವು ಸ್ವತಃ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಮೂಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ ನಾಟಕವನ್ನು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಟರು ಬರೆದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು, ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವಿಭಿನ್ನ ನಟರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಮುಖಾಮುಖಿಯು ವಿಜ್ಞಾನವು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬಹುದಾದುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಂಬಲು ದೃಢವಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಲೆಗೆ ಆಧಾರವು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಹ ತರುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನವು ಮೆದುಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಲೆ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವೆಂದರೆ "ಗಾತ್ರಿ", ಇದು ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು, ಒಂದು ಹೊರೆಯಂತೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು.<ref>https://web.archive.org/web/20080905024400/http://in.movies.yahoo.com/movies/Gaja-Gamini/details-9090.html</ref> ==ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು== * [[ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್]] - ಗಜ ಗಾಮಿನಿ/ ಸಂಗೀತಾ/ ಶಕುಂತಲಾ/ ಮೋನಿಕಾ/ಮೋನಾಲಿಸಾ * ಶಬಾನಾ ಅಜ್ಮಿ - ಪ್ರೇಮಚಂದ್ ಅವರ ನಿರ್ಮಲಾ * ನಾಸಿರುದ್ದೀನ್ ಶಾ - [[ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಾ ವಿನ್ಸಿ]] * ಶಿಲ್ಪಾ ಶಿರೋಡ್ಕರ್ - ಸಿಂಧು * ಇಂದರ್ ಕುಮಾರ್ - ಕಾಮದೇವ್ * ತಾನ್ಸೇನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತೇಜ್ ಸಪ್ರು * ಫರೀದಾ ಜಲಾಲ್ - ನೂರ್ಬೀಬಿ * [[ಮೋಹನ್ ಅಗಾಶೆ|ಮೋಹನ ಅಗಾಶೆ]] - [[ಕಾಳಿದಾಸ]] * ಆಶಿಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ- ವಿಜ್ಞಾನಿ * ಕಲ್ಪನಾ ಪಂಡಿತ್- ಅಭಿಸಾರಿಕಾ * ರೈಸಾ ಹುಸೇನ್ - ಫುಲ್ವಾನಿಯಾ * ಅಲಿಹಾಸನ್ ತುರಾಬಿ - ಭೋಲಾ * [[ರಶೀದಾ ಸಿದ್ದಿಕಿ]] - ನವಾಬ್ ಬೇಗಂ * ಸುನಿತಾ ಕುಮಾರ್ - ರಾಜ್ ಮಾತೆ * ಎಂಎಫ್ ಹುಸೇನ್ - ಪೇಂಟರ್ * [[ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್]] (ಕ್ಯಾಮಿಯೋ) ==ವಿಮರ್ಷೆ== ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ನ ಸುಮ್ನನ್ ತರಫ್ದಾರ್ ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಇದು "ಪ್ರತಿದಿನ ಬರುವಂತಹದ್ದಲ್ಲ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20010208075944/http://www.indiatimes.com/movies/reviews/gajagamini.html</ref> ತರಣ್ ಆದರ್ಶ್ "ಚಿತ್ರವು ತುಂಬಾ ಕಲರ್ ಫುಲ್ ಲುಕ್ ಹೊಂದಿದೆ, ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ, ಹುಸೇನ್ ಸೆಲ್ಯುಲಾಯ್ಡ್ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿದರು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಜ ಗಾಮಿನಿ ಒಂದು ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೇ ಆಗಲಿ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೇ ಆಗಲಿ, ಅದು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಾಪಾರ-ವಾರು, ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಿಪತ್ತನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಖಚಿತ. ಆದರೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸೆಲ್ಯುಲಾಯ್ಡ್ ವ್ಯರ್ಥ.<ref>https://m.rediff.com/movies/2000/dec/01gaja.htm</ref> ==ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ== ಹುಸೇನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಲು [[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌|ಎ ಆರ್ ರೆಹಮಾನ್]] ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಸಮಯದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಸಂಗೀತವನ್ನು ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! ಹಾಡು !! ಹಾಡುಗಾರರು !! ಸಾಹಿತ್ಯ |- | "ಗಜ ಗಾಮಿನಿ" | [[ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ]] | ಮಾಯಾ ಗೋವಿಂದ್ |- | "ಮೇರಿ ಪಾಯಲ್ ಬೋಲೆ | [[ಕವಿತಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]] | ಮಾಯಾ ಗೋವಿಂದ್ |- | "ಹಮಾರಾ ಹನ್ಸಾ ಗಯಾ ವಿದೇಶ್" | [[ಕವಿತಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]] | ಮಾಯಾ ಗೋವಿಂದ್ |- | "ಶ್ಲೋಕ - ಭಾಗ ೧" | [[ಸುಮನ್ ದೇವಗನ್]] | [[ಕಾಳಿದಾಸ್]] |- | "ಶ್ಲೋಕ - ಭಾಗ ೨" | ಸುಮನ್ ದೇವಗನ್ | [[ಕಾಳಿದಾಸ್]] |- | "ಯೇ ಗತ್ರಿ ತಾಜ್ ಕಿ ತಾರಾಹ್" | [[ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್]] | [[ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್]] |- | "ದೋ ಸಾಡಿಯೋನ್ ಕೆ ಸಂಗಮ್" | [[ಉದಿತ್ ನಾರಾಯಣ್]], [[ಕವಿತಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]] | [[ಜಾವೇದ್ ಅಖ್ತರ್]] |- | "ದೀಪಕ್ ರಾಗ್" | [[ಶಂಕರ್ ಮಹಾದೇವನ್]] | [[ಮಾಯಾ ಗೋವಿಂದ್]] |- | "ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಮೆರವಣಿಗೆ" | ವಾದ್ಯ | |- | "ಯೇ ಗತ್ರಿ ತಾಜ್ ಕಿ ತಾರಾಹ್" | [[ಕವಿತಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]] | [[ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್]] |- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] gpiz03a9fx2heexjwf28pncjjutyt3z 3 158010 1375282 1374842 2026-06-18T14:31:10Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375282 wikitext text/x-wiki == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> Congratulations for winning 2nd place in Feminism and Folklore 2025 - Kannada Article writing competition [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೪, ೧೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;"> <!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --> <div style="font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;"> Golden Award <br>Wikipedia Asian Month 2024 </div> <!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --> <div style="display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;"> <!-- Reduced the gap between image and text --> <!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --> <div style="font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;"> <p>Dear {{ROOTPAGENAME}},</p> <p>Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia. Sincerely, Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Image Section (on the right side) --> <div style="max-width: 300px;"> [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]] </div> </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28586040 --> == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೦, ೨೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Hariprasad Shetty10'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Hariprasad Shetty10：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|500px]]</div> [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist2&oldid=30642952 --> == Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages. Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign. === Appreciation Form === As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''. '''Form link''' - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here] ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process. === Thank you === We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world. Congratulations once again on your achievement. —''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೫೫, ೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> 85mcjnqiem8b2m8y3c4n8gqgay781vp 0 159608 1375361 1344259 2026-06-19T04:54:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375361 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Chasaren.jpg|thumb|ಖಾಜ಼ಾರ್ ಖಾಗನೇಟ್, ೬೫೦-೮೫೦]] '''ಖಾಜ಼ಾರ್''' ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು [[:en:Race_(human_categorization)|ಜನಾಂಗ]]. ಈ ಜನಾಂಗದವರ [[ಭಾಷೆ]] ಬಹುಶಃ ಟರ್ಕಿಕ್. ಕ್ರಿ.ಶ. 500-1000ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ತಳೆದಿದ್ದರು. '''ಎಲ್ಲೆಗಳು''': ಇವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಅವು ಸ್ಥಿರವಾಗೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 6ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ [[:en:Sea_of_Azov|ಆಜ಼ಾವ್ ಸಮುದ್ರ]], [[ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ|ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]], [[ವೋಲ್ಗಾ ನದಿ|ವಾಲ್ಗ ನದಿ]], [[ಡಾನ್ (ನದಿ)|ಡಾನ್ ನದಿ]]-ಇವು ಇದರ [[ಗಡಿ|ಗಡಿಗಳಾಗಿದ್ದುವು]]. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ [[:en:Caucasus_Mountains|ಕಾಕಸಸ್ ಪರ್ವತಗಳವರೆಗೂ]] ಹಬ್ಬಿತ್ತು. '''ಉಗಮ''': ಖಾಜ಼ಾರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಜನ ಇದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಬೇರೊಂದು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಲೇಬೇಕೆಂಬುದಂತೂ ನಿಸ್ಸಂದೇಹ. [[:en:Akatziri|ಅಕಾಟ್‍ಜ಼ಿರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ [[:en:Huns|ಹೂಣರೇ]] ಖಾಜ಼ಾರರ ಮೂಲಪುರುಷರೆಂಬುದು ಕೆಲವು [[ವಿದ್ವಾಂಸ|ವಿದ್ವಾಂಸರ]] ಅಭಿಮತ. ಇದು ನಿಜವಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಖಾಜ಼ಾರರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಶತಮಾನ ಕಾಲ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅಕಾಟ್ಸಿರರು 5ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುಗಾಲದಲ್ಲಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.{{sfn|Blockley|1992|p=73}}{{sfn|Atwood|2012|p=48}} ಆದರೆ ಅಕಾಟ್ಸಿರರ ವಿಚಾರವೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಖಾಜ಼ಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಸಂಗತಿಯೇನೂ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ. [[:en:Ravenna_Cosmography|ರ‍್ಯಾವೆನಾ ಕಾಸ್ಮಾಗ್ರಫಿ]] ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಬರೆದ ಅನಾಮಿಕ ಚರಿತ್ರಕಾರನ ಪ್ರಕಾರ ಅಕಾಟ್ಸಿರರೂ ಖಾಜ಼ಾರರೂ ಒಂದೇ. ಆದರೆ ತುರ್ಕದಿಂದ [[:en:Sabir_people|ಸಾಬಿರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಜನರೇ [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಖಾಜ಼ಾರ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರೆಂಬುದು ಅರಬ್ ಚರಿತ್ರಕಾರ [[ಅಲ್ ಮಸೂದ್|ಅಲ್-ಮಸೂದಿಯ]] ಮತ. ಈ ಎರಡೂ ಮತಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅಕಾಟ್ಸಿರರೂ ಸಾಬಿರರೂ ಒಂದೇ ಎನ್ನಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 5ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಿಜ಼ಾಂಟಿನ್ ಚರಿತ್ರಕಾರ [[:en:Priscus|ಪ್ರಿಸ್ಕಸನ]] ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಖಾಜ಼ಾರರೂ ಸಾಬಿರ್‌ಗಳೂ ಭಿನ್ನ ಜನರೆಂದು ಆತ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. == ಇತಿಹಾಸ == 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ [[:en:Zacharias_Rhetor|ಮಿಟಲೀನಿನ ಜ಼ಕಾರಿಯನ]] ಸಿರಿಯಾಕ್ ಉದಂತಗಳಲ್ಲಿ (The Syriac Chronicle) ಖಾಜ಼ಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಖಚಿತವಾದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.<ref>https://www.missionislam.com/nwo/tribe.htm</ref> ಈ ಕಾಲದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಜ಼ಾರರ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲವಾದರೂ [[:en:Khosrow_I|1ನೆಯ ಖುಸ್ರೋ]] (531-579) ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಪರ್ಷಿಯನರು ಖಾಜ಼ಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು [[:en:Western_Turkic_Khaganate|ಪಶ್ಚಿಮ ಟರ್ಕಿಕ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಖಾಜ಼ಾರರು ಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು [[:en:Heraclius|ಹಿರಾಕ್ಲಿಯಸ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ]] (610-641) ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಹಿರಾಕ್ಲಿಯಸ್ ಷರ್ಷಿಯನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ [[ಯುದ್ಧ|ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಖಾಜ಼ಾರರ ಸಹಾಯಕ ದಳದ ನೆರವು ಪಡೆದ. ಇದರಿಂದ ಹಿರಾಕ್ಲಿಯಸನಿಗೆ ಜಯ ಲಭಿಸಿತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಪುತ್ರಿಯರಲ್ಲೊಬ್ಬಳನ್ನು ಖಾಜ಼ಾರರ ಮುಖಂಡ ಮದುವೆಯಾದ.{{sfn|Kaegi|2003|pp=143–145}} 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರಬರು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಾಕೇಷಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. 661ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೇನೆ [[:en:North_Caucasus|ಉತ್ತರ ಕಾಕಸಸ್‌ಗೆ]] ನುಗ್ಗಿ [[:en:Derbent|ಡೆರ್ಬೆಂಟ್]] [[ನಗರ|ನಗರವನ್ನು]] ಖಾಜ಼ಾರರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಅರಬರಿಗೂ ಖಾಜ಼ಾರರಿಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದ [[:en:Arab–Khazar_wars|ಯುದ್ಧ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಖಾಜ಼ಾರರು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡರು. 681ರ ವೇಳೆಗೆ ಖಾಜ಼ಾರರು ಪ್ರಬಲರಾದರು. 685ರ ವೇಳೆಗೆ ಕಾಕಸಸಿನ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಜಾರ್ಜಿಯ]], [[ಆರ್ಮೇನಿಯ|ಆರ್ಮೀನಿಯ]], ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಯನ್ ಆಲ್ಟೇನಿಯ ಅವರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದುವು. 717ರಲ್ಲಿ [[ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್|ಅಜ಼ರ್‌ಬೈಜಾನನ್ನು]] ಕೂಡ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 721-722ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಕ್ರಮಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಈ ವಿಜಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಖಾಜ಼ಾರರು ಅರಬರ ನೆರೆಗೆ ಬಂದಂತಾಯಿತು. 722ರಲ್ಲಿ ಅರಬರಿಗೂ ಖಾಜ಼ಾರರಿಗೂ ಘರ್ಷಣೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಮೊದಲ ವಿಜಯ ಖಾಜ಼ಾರರದು. ಆದರೆ ಅನಂತರ ಅರಬರು ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, [[:en:Darial_Gorge|ಡೇರಿಯಲ್ ಕಣಿವೆ]] ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದ ಖಾಜ಼ಾರ್‌ರ ನಗರವಾದ [[:en:Balanjar|ಬಲಾಂಜಾರನ್ನು]] ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು.{{sfn|Brook|2010|pp=126–127}} ವಾಲ್ಗ ನದಿಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಖಾಜ಼ಾರ್ [[ರಾಜಧಾನಿ]] [[:en:Atil|ಆಟಿಲ್‌ಗೂ]] ಅಪಾಯವಿತ್ತು (729). ಆದರೆ 730ರಲ್ಲಿ ಖಾಜ಼ಾರರು ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದರು. ಅವರ ವಿಜಯೀ ಸೇನೆ [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] [[ನದಿ|ನದಿಯ]] ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಅರಬ್ ನಗರವಾದ [[:en:Mosul|ಮೊಸೂಲ್‌ವರೆಗೂ]] ಹೋಯಿತು. ಅನಂತರ ಅರಬರು ಖಾಜ಼ಾರರನ್ನು ಕಾಕಸಸಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಳ್ಳಿದರಾದರೂ ಅರಬರ ವಿಸ್ತರಣ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಕಾಕಸಸ್ಸೇ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯಾಯಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಖಾಜ಼ಾರರು ಬಿಜ಼ಂಟೀನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು. [[:en:Justinian_II|2ನೆಯ ಜಸ್ಟಿನಿಯನ್]] ದೇಶಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಖಾಜ಼ಾರರೊಂದಿಗಿದ್ದ.<ref name="Ostrogorsky, pp. 124-126">{{harvnb|Ostrogorsky|1956|pp=124–126}}</ref> 704ರಲ್ಲಿ ಖಾಜ಼ಾರರ ಮುಖಂಡನ ಮಗಳನ್ನು ಲಗ್ನವಾದ. ಆದರೆ ಅವರ ಸ್ನೇಹ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. [[:en:Kherson|ಖೆರ್ಸಾನ್]] [[ಪಟ್ಟಣ|ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ]] ಜನ [[ದಂಗೆ|ದಂಗೆಯೆದ್ದಾಗ]] ಅವರಿಗೆ ಖಾಜ಼ಾರರು ಸಹಾಯ ನೀಡಿ ಜಸ್ಟಿನಿಯನನ ಪತನಕ್ಕೆ (711) ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣರಾದರು. 732ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬಿಜ಼ಾಂಟಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[:en:Leo_III_the_Isaurian|3ನೆಯ ಲೀಯೋ]] (685-741) ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಖಾಜ಼ಾರ್ ರಾಜಕುಮಾರಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ. ಆತನೇ ಮುಂದೆ [[:en:Constantine_V|5ನೆಯ ಕಾನ್‍ಸ್ಟಂಟೀನ್]] ಆದ. ಆ ಕಾಲದ ಬಿಜ಼ಾಂಟಿನ್ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಖಾಜ಼ಾರರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕಾನ್‍ಸ್ಟಂಟೀನನ ಮಗ [[:en:Leo_IV_the_Khazar|4ನೆಯ ಲೀಯೋಗೆ]] ಖಾಜ಼ಾರ್ ಎಂಬುದು ಉಪನಾಮವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Bury|2015|p=478}} ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 8ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಖಾಜ಼ಾರ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ ವೈಭವದ ಶಿಖರ ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಖಾಜ಼ಾರರ ನೇರ ಪ್ರಭಾವ [[ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ]], ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಗಳ ಉತ್ತರ ತೀರದಿಂದ [[:en:Ural_Mountains|ಯೂರಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು ವಾಲ್ಗವರೆಗೂ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. [[:en:Alans|ಅಲಾನಿ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಜನಾಂಗಗಳೂ, ಹಂಗರಿಯನರೂ, [[:en:Goths|ಗಾಥರೂ]], [[ಕ್ರಿಮಿಯ|ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ]] ಗ್ರೀಕ್ [[ವಸಾಹತು|ವಸಾಹತುಗಳ]] ಜನರೂ ಖಾಜ಼ಾರರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಹಾಪ್ರಭುಗಳೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 8ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಖಾಜ಼ಾರರಿಗೂ ಅರಬರಿಗೂ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾದವು. 786 ಮತ್ತು 787ರಲ್ಲಿ ಖಾಜ಼ಾರರು ಕ್ರಿಮಿಯದ ಗಾಥರ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಜಾರ್ಜಿಯದ ಮೇಲೂ ಖಾಜ಼ಾರರು ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದರು. 9ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನರು ಖಾಜ಼ಾರರ ಪ್ರಬಲ ವಿರೋಧಿಗಳಾದರು. 965ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನರ ಸೇನೆ ಖಾಜ಼ಾರರನ್ನು ಮಣಿಸಿತು. 1016ರಲ್ಲಿ ಬಿಜ಼ಾಂಟಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[:en:Basil_II|2ನೆಯ ಬ್ಯಾಸಲ್]] ರಷ್ಯನರೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಖಾಜ಼ಾರರ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿ ಇವರ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ.{{sfn|Holmes|2003}}{{sfn|Mango|2002|p=180}} 1030ರ ವೇಳೆಗೆ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಖಾಜ಼ಾರರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಅವರ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಲ್ಲ ಬಿಜ಼ಾಂಟಿಯಂಗೆ ಸೇರಿಹೋದುವು. ಆದರೂ 12ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಖಾಜ಼ಾರರ ಹೆಸರಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. == ನಾಗರಿಕತೆ == ಖಾಜ಼ಾರರ [[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕತೆ]] ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ್ದು. [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತಮತ]], [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]], [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯಮತ]] ಮುಂತಾದವುಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಖಾಜ಼ಾರರ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. 740ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಖಾಜ಼ಾರ್ ದೊರೆಯೂ ಅವನ ಪರಿವಾರದ ಬಹು ಮಂದಿಯೂ ಯೆಹೂದ್ಯ ಮತಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.{{sfn|Korobkin|1998|p=352, n.8}}{{sfn|Dunlop|1954|p=170}} ಖಾಜ಼ಾರರ ನಾಗರಿಕತೆ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಬಿಜ಼ಾಂಟಿನ್ ಮತ್ತು ಅರಬ್ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ವಿವರಗಳು ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಆದರೆ [[:en:Khazar_language|ಖಾಜ಼ಾರ್ ಭಾಷೆಯ]] ಒಂದು ಸಾಲೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಖಾಜ಼ಾರರ [[ಶಾಸನಗಳು]] ಯಾವುವೂ ಇದುವರೆಗೂ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ಗ್ರೀಕ್ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪದಗಳನ್ನು-ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮಗಳು-ನೋಡಿದಾಗ ಈ ಜನ [[:en:Turkic_languages|ಟರ್ಕಿಕ್ ಭಾಷೆಯೊಂದನ್ನು]] ಆಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಇವರ ಆಡಳಿತ ಟರ್ಕಿಕ್ ಮಾದರಿಯದಾದರೂ ಮಧ್ಯ ಯುರೇಷ್ಯದ ಇತರ ಟರ್ಕಿಕ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಂತೆ ಇದು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಭಿನ್ನರೀತಿಯದು. ಇದರ ದೊರೆತನ ಅರೆ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. ದೊರೆಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಟರ್ಕಿಕ್-ಮಂಗೋಲ್ ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಗಳಂತೆ ಇದು ಅತಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಜನಕ್ಕೆ [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ರಷ್ಯನರು ಮಧ್ಯ ರಷ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಖಾಜ಼ಾರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನವಾಯಿತೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಡಾನ್ ನದಿಯ ಕೆಳದಂಡೆಯ ಮೇಲಣ [[:en:Sarkel|ಸಾರ್ಕೆಲ್]] ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 9ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾದ ಖಾಜ಼ಾರ್ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳ ಉತ್ಖನನಗಳಿಂದ ಖಾಜ಼ಾರ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮಿಶ್ರಲಕ್ಷಣಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಟ್ಟಿದ್ದುವು. ವಾಲ್ಗ-ಡಾನ್ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ನೆಲೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SWNoAAAAMAAJ|title=East Roman Foreign Policy: Formation and Conduct from Diocletian to Anastasius|last=Blockley|first=R. C.|publisher=Cairns|year=1992|isbn=978-0-905205-83-0}} * {{cite book|title=Dubitando: Studies in History and Culture in Honor of Donald Ostrowski|last=Atwood|first=Christopher P.|publisher=Cambridge University Press|year=2012|isbn=978-0-8-9357-404-8|editor-last1=Boeck|editor-first1=Brian J.|pages=27–52|chapter=Huns and Xiōngnú: New Thoughts on an Old Problem|editor-last2=Martin|editor-first2=Russell E.|editor-last3=Rowland|editor-first3=Daniel}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tlNlFZ_7UhoC&pg=PA142|title=Heraclius, Emperor of Byzantium|last=Kaegi|first=Walter Emil|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2003|isbn=978-0-521-81459-1|edition=2nd|author-link=Walter Kaegi|via=[[Google Books]]}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hEuIveNl9kcC|title=The Jews of Khazaria|last=Brook|first=Kevin Alan|publisher=[[Rowman & Littlefield]]|year=2010|isbn=978-0-7425-4982-1|edition=2nd|access-date=14 August 2015|orig-year=First published 1999|archive-url=https://web.archive.org/web/20230417104350/https://books.google.com/books?id=hEuIveNl9kcC|archive-date=17 April 2023|via=[[Google Books]]|url-status=live}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Bt0_AAAAYAAJ|title=History of the Byzantine State|last=Ostrogorsky|first=George|publisher=Basil Blackwell|year=1956|place=Oxford|author-link=George Ostrogorsky}} * {{cite book|title=A History of the Later Roman Empire|last1=Bury|first1=J. B.|date=2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781108083188}} * {{cite web |last=Holmes |first=Catherine |date=1 April 2003 |title=Basil II |url=http://www.roman-emperors.org/basilii.htm |access-date=9 July 2018 |website=De Imperatoribus Romanis}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EOcmkgEACAAJ|title=The Oxford History of Byzantium|last=Mango|first=Cyril|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0198140986}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QKzXAAAAMAAJ|title=The Kuzari: In Defense of the Despised Faith|last=HaLevi|first=Yehuda|publisher=[[Jason Aronson]]|year=1998|isbn=978-0-7657-9970-8|editor-last=Korobkin|editor-first=Nissan Daniel|location=Northvale, New Jersey-Jerusalem|ref={{harvid|Korobkin|1998}}|author-link=Judah Halevi|via=[[Google Books]]}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=_YdAAAAAIAAJ&q=Dunlop%2BHistory+of+the+Jewish+Khazars|title=History of the Jewish Khazars|last=Dunlop|first=Douglas Morton|publisher=[[Schocken Books]]|year=1954|location=New York, NY|author-link=Douglas Morton Dunlop|via=[[Google Books]]}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.lib.cam.ac.uk/cgi-bin/GOLD/thumbs?class_mark=T-S_12.122 The Kievan Letter scan] in the [[Cambridge University Library]] collection. * [http://www.khazaria.com Khazaria.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19971221083021/http://khazaria.com/|date=21 December 1997}} * [https://web.archive.org/web/20061003195338/http://www.dinur.org/resources/resourceCategoryDisplay.aspx?categoryid=457&rsid=478 Resources – Medieval Jewish History – The Khazars] The Jewish History Resource Center, Project of the Dinur Center for Research in Jewish History, The Hebrew University of Jerusalem * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026233731/http://geocities.com/ayatoles/|date=26 October 2009|title=Khazar Historic Maps}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಖಾಜಾರ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಲೆಮಾರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] easg9dx2rmjmmfg1wdz8gyv1eww6v4t 0 160113 1375363 1344315 2026-06-19T05:10:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375363 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Panoroma of the Shushtar Historical Hydraulic System 01.jpg|center|thumb|400x400px|ಷೂಷ್ಟಾರ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಲಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] '''ಖೂಜ಼ಿಸ್ತಾನ್''' [[ಇರಾನ್|ಇರಾನಿನ]] [[ದಿಕ್ಕು|ನೈಋತ್ಯ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[:en:Persian_Gulf|ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ]] ಮುಖದ ಬಳಿ ಇರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯ. == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಗಳು, ವಾಯುಗುಣ == [[ಪಶ್ಚಿಮ|ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ]] [[ಇರಾಕ್]], [[ಉತ್ತರ|ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ]] [[:en:Lorestan_province|ಲುರಿಸ್ತಾನ್]], [[ಪೂರ್ವ|ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ]] [[:en:Chaharmahal_and_Bakhtiari_province|ಚಹರ್‌ಮಹಲ್]] ಮತ್ತು [[:en:Isfahan_province|ಇಸ್‌ಫಹಾನ್]], ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ [[:en:Fars_province|ಫಾರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ|ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ]] ಪರ್ಷಿಯನ್ ಖಾರಿ ಇವೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (24,732) ಚ. ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ (47,10,509) (2016).<ref name="2016 census">{{cite web |title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016) |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_06.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021081917/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_06.xlsx |archive-date=21 October 2020 |access-date=19 December 2022 |website=AMAR |publisher=The Statistical Center of Iran |page=06 |language=fa |format=Excel}}</ref> ಇದು [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯ]] ಮೈದಾನದ ಒಂದು ಭಾಗ. ಮೈದಾನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ [[:en:Zagros_Mountains|ಜ಼್ಯಾಗ್ರಾಸ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು]] ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಅನೇಕ [[ನದಿ|ನದಿಗಳ]] ಪೈಕಿ [[:en:Karun|ಕಾರೂನ್]] ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. [[:en:Dez_River|ಡೇಜ಼್]] ಇದರ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿ. ಕಾರ್ಖೆ, ಜರಾಹಿ ಮತ್ತು [[:en:Zohreh_River|ಜೋರೆಹ್]] ಇತರ ನದಿಗಳು. ಇವು [[ಮೆಕ್ಕಲು|ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣನ್ನು]] ತಂದು ಹರಡುತ್ತಿವೆ. [[ಕೊಲ್ಲಿ|ಕೊಲ್ಲಿಯ]] ಬಳಿಯ [[ಜೌಗು ನೆಲ|ಜವುಗು ನೆಲ]] [[ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ|ಭರತದಿಂದಾದ್ದು]]. ಜ಼್ಯಾಗ್ರಾಸ್‌ನ ಮುಂದುಗಡೆ ಇರುವ ತಪ್ಪಲುಬೆಟ್ಟಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪವಿದೆ (oil deposit). ಜ಼್ಯಾಗ್ರಾಸ್ ಶ್ರೇಣಿ ದಟ್ಟವಾದ [[ಕಾಡು|ಕಾಡುಗಳಿಂದಲೂ]], ಆಳವಾದ [[ಕಣಿವೆ|ಕಮರಿಗಳಿಂದಲೂ]] ಕೂಡಿದೆ. ಖೂಜ಼ಿಸ್ತಾನದ ಮೈದಾನದ ಕೆಳಭಾಗದ್ದು [[ಮರುಭೂಮಿ|ಮರುಭೂಮಿಯ]] [[ವಾಯುಗುಣ]]; [[ಬೇಸಿಗೆ]] ಶುಷ್ಕ, ತಾಪಕರ. ತೇವ ತುಂಬಿದ [[ಗಾಳಿ/ವಾಯು|ಗಾಳಿ]] ಖಾರಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಬೀಸಿದಾಗ ಹವೆ ಬಲು ಧಗೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ]] ಮಳೆ; ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 12" ದಿಂದ 20", ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. == ಕೃಷಿ, ಜನಜೀವನ == [[ಖರ್ಜೂರದ ಮರ|ಖರ್ಜೂರ]], [[ನಿಂಬೆ|ಜಂಬೀರ]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಹಣ್ಣು|ಹಣ್ಣುಗಳು]], [[ಕಬ್ಬು]], [[ಹತ್ತಿ]], ನೀಲಿ, [[ಎಳ್ಳು]], [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]], [[ಕರ್ಬೂಜ|ಕರಬೂಜ]] ಮತ್ತು [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು]] [[ನೀರಾವರಿ|ನೀರಾವರಿಯಿಂದ]] ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾಯುಗುಣ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗ [[:en:Arabs|ಅರಬರು]]. ಇವರು ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. [[:en:Bakhtiari_people|ಬಖ್ತಿಯಾರಿ]], [[:en:Lurs|ಲುರ್]] ಮುಂತಾದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ [[:en:Persians|ಪರ್ಷಿಯನರುಂಟು]].<ref name="Welcome to Encyclopaedia Iranica">{{cite web |title=Welcome to Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-tribes}}</ref><ref name="khuz">{{cite web |title=Iranian Provinces: Khuzestan |url=http://www.iranchamber.com/provinces/15_khuzestan/15_khuzestan.php |access-date=2017-03-07 |website=Iran chamber |archive-date=2014-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811055511/http://iranchamber.com/provinces/15_khuzestan/15_khuzestan.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Khuzestan {{!}} Region, Plain, Water, & History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Khuzestan |access-date=2023-11-05 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ಅರಬರು [[ಅಲೆಮಾರಿಜನ ಜೀವನ|ಅಲೆಮಾರಿತನವನ್ನು]] ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಭಖ್ತಿಯಾರಿಗಳೂ ಲುರ್ ಜನರೂ ಈಗಲೂ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. == ಚರಿತ್ರೆ, ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣಗಳು == [[ಬೈಬಲ್|ಬೈಬಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ]] ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ ಈಲಾಮಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗವೇ ಖೂಜ಼ಿಸ್ತಾನ. ಇದು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಸೂಸಿಯೇನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿ [[ಕೃಷಿ]], ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಆದರೆ ಪಂಗಡಗಳ ಜಗಳ, ಅಭದ್ರತೆ, ದುರಾಡಳಿತದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದುವು. ಹಳೆಯ ನೀರಾವರಿ ಕಟ್ಟೆಗಳು ಜೀರ್ಣವಾದುವು. [[:en:Pahlavi_dynasty|ಪಹ್ಲವಿ ಮನೆತನದ]] [[ಅರಸ|ಅರಸರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಚುರುಕಾಯಿತು. ತೈಲಸಾಧನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮುಖ್ಯ [[ಪಟ್ಟಣ]] [[:en:Ahvaz|ಆವಾಜ಼್]]. ಜನಸಂಖ್ಯೆ (1,184,788) (2016).<ref name="2016 census2">{{cite web |title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016) |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_06.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021081917/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_06.xlsx |archive-date=21 October 2020 |access-date=19 December 2022 |website=AMAR |publisher=The Statistical Center of Iran |page=06 |language=fa |format=Excel}}</ref> ಇದು ರೈಲ್ವೆ ರಸ್ತೆಗಳ ಸಂಧಿಸ್ಥಳ. [[:en:Dezful|ಡೆಜ಼್‍ಫುಲ್]] (264,709), [[:en:Shushtar|ಷೂಷ್ಟಾರ್]] (101,878), [[:en:Ramhormoz|ರ‍್ಯಾಮ್‍ಹಾರ್ಮೋಜ಼್]] (74,285), [[:en:Behbahan|ಬೆಹ್‌ಬೆಹನ್]] (122,604) ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳು. ತೈಲೋತ್ಪಾದನೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಮ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{cite web |editor=Houchang E. Chehabi |editor-link=Houchang E. Chehabi |title=Regional Studies: Khuzistan |url=http://web.mit.edu/isg/iranica.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102203251/http://web.mit.edu/isg/iranica.html |archive-date=2021-11-02 |access-date=2017-02-11 |work=Bibliographia Iranica |publisher=Iranian Studies Group at [[MIT]] |location=USA}} (Bibliography) {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಖೂಜಿ಼ಸ್ತಾನ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಇರಾನ್‍ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] cwrpuoq779f5sf2129orja638yswqbk 0 160909 1375406 1345911 2026-06-19T10:45:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375406 wikitext text/x-wiki '''ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ'''ಯು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಂಖ್ಯಾಕಲನವಿಜ್ಞಾನದ]] ಒಂದು ಅಂಗ (ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್), ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಮಾನವ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಹ್ಯೂಮನ್ ಎಬಿಲಿಟಿ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆ (ಬಿಹೇವಿಯರ್) ಇವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ವಿವರಣೆಗೆ [[:en:Mathematical model|ಗಣಿತೀಯ ಪ್ರರೂಪಗಳನ್ನು]] (ಮೋಡೆಲ್ಸ್ ) ರಚಿಸುವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. == ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರತಿರೂಪ == ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರರೂಪವನ್ನು '''''Z_j = a_j1F1+ a_j2F₂ +........ + a_jmF_m + d_jU_j, j = 1, 2,....... n; (m<n)''''' ...(1) ಎಂದು ಬರೆಯಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು '''''Z''''' ಚರವನ್ನು '''''m''''' ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳ (factors) ('''''F₁, F₂,....... F_m''''') ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕದ ('''''U''''') ರೇಖೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ ([[:en:Linear function|ಲೀನಿಯರ್ ಫಂಕ್ಷನ್]]) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[:en:Coefficient|ಗುಣಾಂಕ]] '''''a''''' ಮತ್ತು '''''d''''' ಗಳು ಘಟಕಭಾರಗಳು ('''ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಲೋಡಿಂಗ್ಸ್'''). ಅವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅಂಥ ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗಗಳ ವಿಧಾನ ([[:en:Principal component analysis|ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ಸ್ ಮೆಥೆಡ್]]), ಪ್ರಧಾನ ಘಟಕ ವಿಧಾನ ('''ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಮೆಥಡ್'''), ಸೆಂಟ್ರಾಯಿಡ್ ವಿಧಾನ, ತ್ರಿಕೋನೀಯ ವಿಭಜನೆ (ಟ್ರಾಂಗ್ಯುಲರ್ ಡೀಕಾಂಪೊಸಿಷನ್), ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಾಯಿಕತೆ ವಿಧಾನ ([[:en:Maximum likelihood estimation|ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಮ್ ಲೈಕ್‌ಲೀಹುಡ್ ಮೆಥಡ್]]), ಏಕಘಟಕ ವಿಧಾನ, ದ್ವಿಘಟಕ ವಿಧಾನ, ಬಹುಘಟಕ ವಿಧಾನ - ಇವು ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಆದರೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚನವು ವ್ಯಾವಹರಿಕ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರಮದಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆಧುನಿಕ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್|ಗಣಕಗಳ]] ಬಳಕೆ ತುಂಬ ಸಹಾಯಕ. ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ದೇಶ '''''n''''' [[:en:Variable (mathematics)|ಚರಗಳನ್ನು]] ಆದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಘಟಕಗಳ ರೇಖೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ '''''n''''' ಗಿಂತ '''''m''''' ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಷ್ಟೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಿತ. ಮೂಲ ಚರಗಳು ಕೊಡುವ ಎಲ್ಲ ಅವಶ್ಯಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಘಟಕಗಳು ಕೊಡುವಂತಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ವಿವರಣೆಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಚರ '''''X_j''''' ಯ '''''N''''' ಮೌಲ್ಯಗಳು '''''X_j1, X_j2....... X_jn''''' ಆಗಿರಲಿ. ಆಗ '''''X_j''''' ಯ ಮಧ್ಯಕ ([[:en:Mean|ಮೀನ್]]) <math>\bar{X}_j = \frac{1}{N}\sum_{i = 1i}^N X_{ji}</math> .. (2) ಮತ್ತು '''''X_j''''' ಯ ಚಲನೀಯ ([[:en:Variance|ವೇರಿಯನ್ಸ್]]) <math>s_j^2 = \frac{1}{N} \sum_{i = 1i}^N (X_{ji} - \bar{X}_j)^2</math> ...(3) ಯಾವುದೇ ಎರಡು '''''X_j, X_k''''' ಗಳ ಸಹ ಚಲನೀಯ ([[:en:Covariance|ಕೋವೇರಿಯನ್ಸ್]]) <math>s_{jk} = \frac{1}{N} \sum_{i = 1i}^N (X_{ji} - \bar{X}_j)(X_{ki} - \bar{X}_k)</math> ..... (4) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಹಸಂಬಂಧದ ಗುಣಾಂಕ (ಕಾರಿಲೇಷನ್ ಕೋಎಫಿಶೆಂಟ್) <math>r_{jk} = \frac{s_{jk}}{s_j s_k}</math> .......(5) <math>Z_{ji} = \left ( \frac{X_{ji} - \bar{X}_j}{s_j} \right )</math> .......(6) ಎಂದಿದ್ದರೆ ಆಗ '''''Z_j''''' ಗಳು ಶಿಷ್ಟೀಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಅಂಥ ಚರಗಳ ಮಧ್ಯಕ '''''0''''' ಮತ್ತು (1) ರಲ್ಲಿ ಚರ '''''Z_j''''' ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳು ಶಿಷ್ಟೀಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. '''''N''''' ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಬಗ್ಗೆ ಚರಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ವ್ಯಕ್ತಿ '''''i''''' ಚರ '''''j''''' ಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು <math>Z_{ji} = \sum_{p = 1}^m a_{jp} F_{pi} + d_j U_{ji}</math> ; i = 1, 2, …, N; j = 1, 2,..., n      .....(7) ಎಂದು ಬರೆಯಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ '''''F_pi''''' ವ್ಯಕ್ತಿ '''''i''''' ಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕ '''''p''''' ಯ ಮೌಲ್ಯ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳು ಅಸಹಸಂಬಂಧಿತ ([[:en:Uncorrelatedness (probability theory)|ಅನ್‌ಕಾರಿಲೇಟೆಡ್]]) ಎಂದೇ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳೂ ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಅಸಹಸಂಬಂಧಿತವೆಂದು ತಿಳಿದರೆ ಆಗ '''''s_j² = 1 = a_j1² + a_j2² + …+ a_jm² + d_j²'''''   ....(8) ಚರ '''''Z_j''''', ಶಿಷ್ಟೀಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಚಲನೀಯ '''''1'''''. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಘಟಕಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು (8) ರ ಬಲಬದಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ '''''F₂''''' ರ ಕೊಡುಗೆ '''''a_j2²'''''. ಎಲ್ಲ ಚರಗಳ ವಿಚರಣೆಗಳಿಗೆ (variance) ಘಟಕ '''''F_p''''' ಯ ಒಟ್ಟು ಕೊಡುಗೆ <math>V_p = \sum_{j = 1}^n a_{jp}^2, p = 1, 2, \cdots, m</math> ....(9) ಎಲ್ಲ ಚರಗಳ ಒಟ್ಟು ಚಲನೀಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳ ಒಟ್ಟು ಕೊಡುಗೆ <math>V = \sum_{p = 1}^m = V_p</math> .....(10) [[:en:Ratio|ನಿಷ್ಪತ್ತಿ]] <math>\frac{v}{n}</math> ಅನ್ನು ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಣವತೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿದೆ. (8) ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳ ಗುಣಾಂಕಗಳ [[:en:Square (algebra)|ವರ್ಗಗಳ]] ಮೊತ್ತ <math>h_j^2 = a_{ji}^2 + \cdots + a_{jm}^2, i = 1, 2, \cdots, n</math> ....(11) ಇದಕ್ಕೆ ಚರ '''''Z_j''''' ಯ ಸಾಮಾನ್ಯತೆ (ಕಾಮನ್ಯಾಲಿಟಿ) ಎಂದು ಹೆಸರು. '''''d_j²''''' ಕ್ಕೆ '''''Z_j''''' ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ (ಯುನೀಕ್‌ನೆಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡು ಭಾಗ ಮಾಡುವುದಿದೆ; ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಚರಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದಾದುದು, ಚರಗಳ ಮಾಪನ ದೋಷದಿಂದಾದುದು. ಆಗ ಪ್ರತಿರೂಪ (1) ನ್ನು <math>Z_j = a_{j1}F_1 + a_{j2}F_2 + \cdots + a_{jm}F_m + b_jS_j + e_jE_j, j = 1, 2, \cdots, n</math> ....(12) ಎಂದು ಬರೆಯಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ '''''S_j''''' ಮತ್ತು '''''E_j''''' ಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ (ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್) ಮತ್ತು ದೋಷ (ಎರರ್) ಘಟಕಗಳು. '''''S_j, E_j''''' ಗಳು ಅಸಹಸಂಬಂಧಿತವಾದ್ದರಿಂದ '''''d_j² = b_j² + e_j²''''' ....(13) ಹೀಗಾಗಿ <math>s_j^2 = 1 = h_j^2 + d_j^2 = h_j^2 + b_j^2 + e_j^2</math>     ....(14) ಅಂದರೆ ಒಂದು ಚರದ ಒಟ್ಟು ಚಲನೀಯ ('''''F''''' ಗಳಿಂದಾಗಿ) ಸಾಮಾನ್ಯತೆ ('''''h_j²''''') ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ('''''d_j²''''') ಮೊತ್ತ; ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯತೆ ('''''S''''' ಗಳಿಂದಾದ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ (ಸ್ಪೆಸಿಫಿಸಿಟಿ, '''''b_j²''''') ಮತ್ತು ('''''E''''' ಗಳಿಂದಾದ) ದೋಷ ವಿಚರಣೆಗಳ (ಎರ‍್ರರ್ ವೇರಿಯನ್ಸ್, '''''e_j²''''') ಮೊತ್ತ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಆಂಗ್ಲ]] ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ [[:en:Charles Spearman|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್]] (1863-1945) ಎಂಬಾತನನ್ನು ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಜನಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಸಂಖ್ಯಾಕಲನೀಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯನಾದವ ಆಂಗ್ಲ [[:en:Mathematical and theoretical biology|ಜೀವಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನಿ]] [[ಕಾರ್ಲ್ ಪಿಯರ್ಸನ್|ಕಾರ್ಲ್ ಪಿಯರ್‌ಸನ್]] (1857-1936). [[:en:Louis Leon Thurstone|ಎಲ್.ಎಲ್. ಥರ್ಸ್ಟನ್]] (1887-1955) ಮತ್ತು [[:en:Karl Holzinger|ಕಾರ್ಲ್ ಜೆ. ಹೋಲ್‍ಝಿಂಗರ್]] (1892-1954) — ಇವರು ಈ ವಿಧಾನದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಕಾರಣರಾದ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮುಖ್ಯರು. ಪ್ರತಿರೂಪ (1)ರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಈ ಎಲ್ಲ '''''Z''''' ಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವಂತಿದ್ದರೆ ಅದು ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ (ಜನರಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್). ಕೆಲವೊಂದು '''''Z''''' ಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದು ಉಳಿದ '''''Z''''' ಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದ '''''F''''' ಗಳಿಗೆ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳು (ಗ್ರೂಪ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್‍ನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಾದದ (1904) ಪ್ರಕಾರ ಚರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳು ಕೆಲವು [[ಸಮೀಕರಣ|ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು]] ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವಂತಿದ್ದರೆ ಆಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚರವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ ('''''g''''') ಮತ್ತು ಆ ಚರಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಘಟಕ — ಇವುಗಳ ರೇಖೀಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು.<ref name=":0">{{Cite book |last=Mulaik |first=Stanley A |title=Foundations of Factor Analysis. Second Edition |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=978-1-4200-9961-4 |location=Boca Raton, Florida |pages=6}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Spearman|first=Charles|date=1904|title=General intelligence objectively determined and measured|journal=American Journal of Psychology|volume=15|issue=2|pages=201–293|doi=10.2307/1412107|jstor=1412107}}</ref> ಬೌದ್ಧಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಎಲ್ಲ ಶಾಖೆಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ [[:en:Function (mathematics)|ಉತ್ಪನ್ನ]] (ಇಲ್ಲವೇ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಮೂಹ) ಉಂಟು. ಆದರೆ ಮಿಕ್ಕುಳಿದ ಇಲ್ಲವೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಾದರೋ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಇತರ ಎಲ್ಲವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿಯೇ ಇರುವಂತೆ ಅನಿಸುವುದು. [[ಬುದ್ಧಿ]] ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ '''''g''''' [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಆನುವಂಶಿಕತೆಯ]] ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಕಲಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧೀಕರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ವಾದಿಸಿದ. ಆದರೆ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಎಲ್ಲ ಸರಣಿಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಾದ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿತು (ಸು. 1930). ಸಾಂಖ್ಯಕ ಘಟಕ (ನ್ಯೂಮರಿಕಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್), ಭಾಷಾ ಘಟಕ (ವರ್ಬಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್), ಯಾಂತ್ರಿಕ ಘಟಕ (ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್), ಸಂಕಲ್ಪ ಘಟಕ (ವಿಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್), ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನ ಘಟಕ (ಪರ್ಸಿವರೇಷನ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್) — ಇವು ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶಗಳು. ಹೊಲ್‌ಝಿಂಗರ್ ಎಂಬಾತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಡತೆಯ ದ್ವಿಘಟಕವಾದ (ಬೈಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಥಿಯರಿ, ಸು. 1937) ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್‍ನ ಒಂದೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಹಲವು ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲು ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚರವನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ, ಒಂದು ಸಮೂಹ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ  ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಎಂಬಾತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಬಹುಘಟಕವಾದ (ಸು. 1930) ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಾದದ ಅಸಮರ್ಪಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಾದ.<ref>{{Cite journal|last=Thurstone|first=Louis|date=1931|title=Multiple factor analysis|journal=Psychological Review|volume=38|issue=5|pages=406–427|doi=10.1037/h0069792}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Thurstone|first=Louis|date=1934|title=The Vectors of Mind|journal=The Psychological Review|volume=41|pages=1–32|doi=10.1037/h0075959}}</ref> ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಪೇರುವ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ಚರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಹಲವು ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಆರು ಚರಗಳಿರುವ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕೋಷ್ಟಕಗಳು 1, 2 ಮತ್ತು 3 ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ '''''X''''' ಎಂಬುದು ಘಟಕದ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಷ್ಟಕ 1, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಾದ ಚರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ (g) ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕ Z₁ X U₁ Z₂ X U₂ Z₃ X U₃ Z₄ X U₄ Z₅ X U₅ Z₆ X U₆ ಕೋಷ್ಟಕ 2, ದ್ವಿಘಟಕವಾದ ಚರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕ A B C Z₁ X X U₁ Z₂ X X U₂ Z₃ X X U₃ Z₄ X X U₄ Z₅ X X U₅ Z₆ X X U₆ ಕೋಷ್ಟಕ 3 ಬಹುಘಟಕವಾದ ಚರ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳು A B C D Z₁ X X Z₂ X X Z₃ X X Z₄ X X X Z₅ X X Z₆ X X == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಉಪಯೋಗ ಮೊದಮೊದಲು [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ]] ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಾನವನ [[ಮನಸ್ಸು|ಮನಸ್ಸನ್ನು]] ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇರುವಂತೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಫಲವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಬುದ್ಧಿಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸರಣಿಗೆ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಬಳಿಕ ಈ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಅಳೆಯುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು (ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿತ ರೂಪಗಳನ್ನು) ಮನೋಘಟಕಗಳ ನೇರಮಾನಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಈಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಬಲ ವಿಧಾನದ ಉಪಯೋಗ [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ|ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ]], [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನ]], ಸಮರವಿಜ್ಞಾನ, ಶಿಕ್ಷಣವಿಜ್ಞಾನ, [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ರಾಜನೀತಿ|ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಇತ್ಯಾದಿ ಇತರ ಜ್ಞಾನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ (ಇನ್‌ಡಿಟರ್ಮಿನೆನ್ಸಿ) ಉಂಟು - ಚರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳು ದತ್ತವಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಪ್ರತಿರೂಪ ಗುಣಾಂಕಗಳು ('''''a_jp''''') ಏಕೈಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ದೊರೆತ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳೊಡನೆ ಸಂಗತವಾಗಿರುವಂತೆ ಅನಂತವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸಹಸಂಬಂಧಿತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬಹುದು. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ '''''m''''' ಆಯಾಮಗಳ ಸಮಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಈ ಸಮಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಘಟಕಗಳ ನಿಖರ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಂಡು ಬಂದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಸರಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲು ಮತ್ತು ಗಣಿತೀಯ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ದೂರವಿಡಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೇಖೀಯ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೇಖೀಯತೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕರಣವನ್ನು [[:en:M. S. Bartlett|ಬಾರ್ಟ್ಲೆಟ್]] (1953ರಲ್ಲಿ), ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ (1962), ವುಡ್ (1964ರಲ್ಲಿ) ಮೊದಲಾದವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ == [[ಸಾವಯವ|ಜೀವಿಗಳ]] ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳ ಅಥವಾ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ಈ ವಿಧಾನದ ಉದ್ದೇಶ ಜೀವಿಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು, [[ಗಣಿತ]] ಸೂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಭಜಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳ ಅಥವಾ ಒಂದು ಅಂಗವಾದ ಬುದ್ಧಿಯ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬುದ್ಧಿಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು (ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ಸ್) ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಷ್ಟೆ. ಇಂಥ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನೂರಾರಿದ್ದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಎಂಬುದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬುದ್ಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯಲು ನೂರಾರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಂಥ ಕೆಲಸ ಅಪ್ರಾಯೋಗಿಕ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವೇ ಉತ್ತಮವಾದ ಬುದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಲು ಬುದ್ಧಿಯ ಮೂಲ ರೂಪ ಮತ್ತು ರಚನೆಯ ಅರಿವು ಅವಶ್ಯ. ಅಂದರೆ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಅದರ ಅಂಶಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಆಗ ಆ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಳೆದು ಬುದ್ಧಿಯ ಪೂರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಬುದ್ಧಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬುದ್ಧಿಯ ರಚನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅನೇಕ ವಾದಗಳು ಬೆಳೆದು ಬಂದವು. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು, ಬುದ್ಧಿ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಘಟಕದಿಂದಾದುದೆಂದೂ, ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಬುದ್ಧಿ ಅಗಣಿತ ಘಟಕಗಳಿಂದಾದುದೆಂದೂ ವಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವು ಕೇವಲ ವಾದಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಅವುಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಗತಿಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಒಂದು ಗೊಂದಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ರೂಪ ಅಂದರೆ ವ್ಶೆಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆ ಕೊಡಲು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದವ ಈ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್. ಈತ 1904ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ದ್ವಿಘಟಕವಾದ ಇಂದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಸ್ತ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಕ್ರಮಗಳಿಗೂ ಪ್ರೇರಕ ಚೈತನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ [[:en:Correlation coefficient|ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕ]] ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಉಂಟು. ಈ ಗುಣಾಂಕ ಎರಡು ಸರಣಿ ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪರಸ್ಪರ ಹೋಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು [[ಸಂಖ್ಯೆ]]. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಓರ್ವ [[ಶಿಕ್ಷಕ|ಉಪಾಧ್ಯಾಯ]] ತನ್ನ ತರಗತಿಯ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ|ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು]] [[ಇತಿಹಾಸ|ಚರಿತ್ರೆ]] ಮತ್ತು ಭೂಗೋಳಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಆಗ ಆ ತರಗತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ಎರಡು ಅಂಕಗಳು ಬಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಚರಿತ್ರೆಯದು, ಮತ್ತೊಂದು ಭೂಗೋಳದ್ದು. ಈ ಎರಡು ಅಂಕ ಸರಣಿಗಳಿಗಿರುವ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕ. ತರಗತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಷ್ಟೇ ಅಂಕಗಳು ಭೂಗೋಳದಲ್ಲೂ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಆ ಗುಣಾಂಕ '''''+1''''' ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭೂಗೋಳದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದವನು ಕೊನೆಯಿಂದ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅಂಕಗಳೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ಈ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕ '''''-1''''' ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಕಕ್ಕೂ ಇನ್ನೊಂದರದಕ್ಕೂ ಪರಸ್ಪರ ಏನೂ ಹೋಲಿಕೆಯೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಗುಣಾಂಕ '''''0''''' ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಎರಡು ಅಂಕಸರಣಿಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಸಹಸಂಬಂಧಗುಣಾಂಕ '''''-1''''' ರಿಂದ '''''0''''' ಯ ಮೂಲಕ '''''+1''''' ರ ವರೆಗಿನ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ದಶಮಾಂಶ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿರುವುದು. ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಚರಿತ್ರೆಯ ಭೂಗೋಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬದಲು ಎರಡು ಬುದ್ಧಿಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅವೆರಡರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಜನಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಂದು ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ '''''a, b, c, d, e''''' ಎಂಬ ಐದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದೆವೆನ್ನೋಣ. ಆಗ ಆ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೋಷ್ಟಕ 1ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ ಬರೆಯಬಹುದು. ಇಂಥ ಕೋಷ್ಟಕಕ್ಕೆ ಸಹಸಂಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕೋಷ್ಟಕ 1 a b c d e a - 0.60 0.48 0.18 0.18 b 0.60 — 0.80 0.30 0.30 c 0.48 0.80 — 0.24 0.24 d 0.18 0.30 0.24 — 0.09 e 0.18 0.30 0.24 0.09 — ಮೊತ್ತ 1.44 2.00 1.76 0.81 0.81 ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಬುದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ ಅವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಮೂಹದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೊಡನೆ ಸಹಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲ ಅಂತರ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದುವು. ಆಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೊಡನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳ ಮೊತ್ತದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಒಂದು ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪರೀಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನಿಗೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಗುಣವಿಶೇಷ ಗೋಚರವಾಯಿತು. ಅದೇನೆಂಬುದು ಆತ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಕೋಷ್ಟಕ 1ನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಬರೆದಾಗ ತಿಳಿಯುವುದು. ಕೋಷ್ಟಕ 2 b c a d e b — 0.80 0.60 0.30 0.30 c 0.80 — 0.48 0.24 0.24 a 0.60 0.48 — 0.18 0.18 d 0.30 0.24 0.18 — 0.09 e 0.30 0.24 0.18 0.09 — ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಗುಣಾಂಕಗಳ ಬೆಲೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಾಗದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆಲ್ಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಗುಣಾಂಕಗಳು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಎರಡು ಅಡ್ಡ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು (ಖಾಲಿ ಇರುವ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು) ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ. ಅವು ಹೀಗಿವೆ. 0.60 0.30 0.30 0.48 0.24 0.24 ಕೆಳಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿ ಗುಣಾಂಕವೂ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಸಂವಾದೀ ಗುಣಾಂಕದ '''''4/5''''' ರಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಈ ಗುಣವಿಶೇಷವನ್ನು ಸ್ಪಿಯರ್ಮನ್ ಮೊದಲು ಗಮನಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವ (ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಆಫ್ ಹೈರಾರ್ಕಿ) ಎಂದು ಹೆಸರಿತ್ತ. ಹೀಗೆ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಅಂತರ ಸಹಸಂಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಂಥ ಆ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಅಂತರ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳಿಗೂ ಕಾರಣ ಒಂದು ಮೂಲ ಘಟಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು ಗಣಿತಸೂತ್ರಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದು). ಈ ಘಟಕ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಈ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಯಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಎರಡನೆಯ ಘಟಕ ಒಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕ. ಅಂದರೆ ಮೇಲೆ ಉದಾಹರಿಸಿದ ಐದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವೂ ಐದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕಗಳೂ ಇವೆ ಎಂದಂತಾಯ್ತು. ಇದೇ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ದ್ವಿಘಟಕವಾದ. ನಾವು ನೋಡಿದಂತೆ ದ್ವಿಘಟಕವಾದ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಒಂದು ಸಹಸಂಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ತ್ವದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ '''''a''''' ಮತ್ತು '''''d''''' ಗಳು '''''b''''' ಮತ್ತು '''''c''''' ಗಳೊಡನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ. ಅವು ಹೀಗಿವೆ. ಕೋಷ್ಟಕ 3 b c a 0.60 0.48 d 0.30 0.24 ಇಲ್ಲಿ '''''(60 ÷ 48) = (30 ÷ 24)''''' ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಮೀಕರಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು. ಆಗ '''''0.60 x 0.24 - 0.48 x ‍0.30 = 0''''' ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಧಾತುಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ಚತುಷ್ಟಯ ಸಮೀಕರಣ (ಟೆಟ್ರಡ್ ಈಕ್ವೇಷನ್) ಎಂದೂ ಈ ಸಮೀಕರಣದ ಬೆಲೆಗೆ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದೂ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ನಾಲ್ಕು ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೂ ಅವೆಲ್ಲವುಗಳ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೇ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಹಸಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೂ ಶೂನ್ಯವಾದರೆ ಆ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ದ್ವಿಘಟಕವಾದವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಾರವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಮೇಲೆ ಉದಾಹರಿಸಿದ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಊಹಿಸಿ ಬರೆದಂಥವು. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶೂನ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದ ನಿಜವಾಗಲು ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶೂನ್ಯವಾಗಲೇಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಶೂನ್ಯಗಾಮಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಾಕು. ಇದೇ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಚಯ. ಈ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಬುದ್ಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ಹಾಗೆಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ ಆತನ ವಾದದಲ್ಲಿ ಈ ಅರ್ಥ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಸಾವೃತ್ರಿಕ ಘಟಕವನ್ನು [[:en:g factor (psychometrics)|g]] ಎಂದೂ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕವನ್ನು '''''S''''' ಎಂದೂ ಕರೆದು, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿನ '''''g''''' ಮತ್ತು '''''S''''' ಘಟಕ ಭಾರಗಳನ್ನು (ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಲೋಡಿಂಗ್ಸ್) ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಅವುಗಳಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ '''''g''''' ಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಾದದಲ್ಲಿ ಕೂಲಂಕುಷವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅವು ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸದಿರುವುದು ತೋರಿಬಂದಿತು. ಅಂದರೆ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್‌ನ ವಾದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಸೂತ್ರವೆಂದು ಒಪ್ಪಲು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದವನ್ನೂ ಅದು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ '''''a, b, c, d, e, f''''' [[ದೀರ್ಘವೃತ್ತ|ಅಂಡಾಕೃತಿಗಳು]] ಆರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೂ, ದೊಡ್ಡ [[ವೃತ್ತ]] '''''g''''' ಯನ್ನೂ, ಸಣ್ಣ ವೃತ್ತಗಳು '''''S''''' ಘಟಕಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಅದರ ಯೋಗ್ಯತಾನುಸಾರ '''''g''''' ಭಾರವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ '''''e''''' ಮತ್ತು '''''f''''' ಗಳು ಮಾತ್ರ '''''g''''' ಯನ್ನು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಲ್ಲೆ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರೆಡರ ನಡುವಣ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕದ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಿದರೆ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಇವೆರಡೇ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ ಕೂಡ ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ಸಹಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಇಂಥ ಒಂದು ಪರಿಮಿತ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಇಂಥ ಘಟಕಗಳು ಹಲವಾರು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಪರಿಮಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳೆಂದು (ಗ್ರೂಪ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ಸ್) ಹೆಸರು. ಮೊದಮೊದಲು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಂಗಡಿಗರು ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ ಬರಬರುತ್ತ ಅವುಗಳ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಖ್ಯಕ ಘಟಕ, ಭಾಷಾ ಘಟಕ, ಸಂಕಲ್ಪಘಟಕ, ಯಾಂತ್ರಿಕ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನ ಘಟಕಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಂತೆಯೇ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೂಡ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ವಿವರಿಸಿದರೂ ಈ ಘಟಕಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ ದ್ವಿಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನದ ಅಸ್ತಿಭಾರ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ವಿಧಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಎಂಬಾತನ ಬಹುಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನ ದ್ವಿಘಟಕ ವಾದದ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಈ ಮೇಲೆ ನೋಡಿದಂತೆ ದ್ವಿಘಟಕವಾದ ನಿಂತಿರುವುದು ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವದ ಮೇಲೆ. ಆದರೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲ ಸಹಸಂಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗದೆ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಳಿದದ್ದು ಎರಡು ದಾರಿ: ಒಂದು, ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಲಕುತ್ತಿರುವಂಥ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಾ ತಂಡದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು; ಎರಡು, ಬುದ್ಧಿಯು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್‌ವಾದಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದನೆಯ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಹಿಡಿದರು. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಹುದಾದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಹೊರಹಾಕಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯ ಅಂಶವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಒಪ್ಪುವುದು ಅವರಿಗೂ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಬಾಗಿ ಅವರು ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದ ದ್ವಿಘಟಕವಾದವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ಬಹುಘಟಕವಾದವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಬಹುಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ದ್ವಿಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಕ್ರಮ ಅನುಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಬಹುಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಯೋಗ್ಯಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕೆಲವರಿಗೆ ತೋರಿದ್ದರಿಲ್ಲಿ ಆಶ್ವರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡುಬಂದದ್ದು [[:en:University of Chicago|ಷಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಥರ್ಸ್ಟನ್ನನಿಗೆ. ಆತ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸೂತ್ರವನ್ನೇ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಬಹುಘಟಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ. ಥರ್ಸ್ಟನ್ನನ ವಾದದ ಗಣಿತಮೂಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಸೂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಆತನ ವಾದದ ತಿರುಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಚೌಕಾಕೃತಿ ಅಥವಾ ಆಯಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಬರೆದ ಅಂಕೆಗಳ ಒಂದು ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ [[ಮಾತೃಕೆಗಳು|ಮಾತೃಕೆ]] (ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು.<ref>{{harvtxt|Fraleigh|1976|p=209}}</ref><ref>{{harvtxt|Nering|1970|p=37}}</ref> ಉದಾಹರಣೆ. <math>\begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \\ e & f \end{bmatrix}</math> ಇಂಥ ಒಂದು ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿಯನ್ನು (ರ‍್ಯಾಂಕ್) ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಗಣಿತಜ್ಞರು ಎಲ್ಲ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಶೂನ್ಯವಾದರೆ ಆಗ ಆ ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿ ಒಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಿರುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೆಲವು ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೇ ಒಂದು ಚೌಕಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಅವುಗಳೊಳಗಿನ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವೆಲ್ಲ ಶೂನ್ಯವಾದರೆ ಆ ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿ ಎರಡಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಆ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಶೂನ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದು ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಗಿನ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆ ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿಯನ್ನೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಹಸಂಬಂಧ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಮಾತೃಕೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಗಣಿತ ಸೂತ್ರವನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಹಸಂಬಂಧ ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು  ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿ ಒಂದಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಿರುತ್ತದೆ (ಇದು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದ). ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿ ಎರಡಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳಿರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಒಂದು ಸಹಸಂಬಂಧ ಜಾತಿಯಷ್ಟೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳು ಆ ಮಾತೃಕೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸೂತ್ರದ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನೇ ಗಮನಿಸಿ ಅದನ್ನು ಆಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಥರ್ಸ್ಟನ್ ತನ್ನ ಬಹುಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಈ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದರೂ ಅವನ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಗೋಜು ಏನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ಒಂದು ಸಹಸಂಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸೆಂಟ್ರಾಯ್ಡ್ ವಿಧಾನ ಎಂದು ಹೆಸರು.<ref>{{Cite book |last=Mulaik |first=Stanley |title=Foundations of Factor Analysis. Second Edition |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=978-1-4200-9961-4 |location=Boca Raton, Florida |pages=147–151}}</ref> ಅವನ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿವೆ. # '''ಸೆಂಟ್ರಾಯ್ಡ್ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ''': ಸಹಸಂಬಂಧ ಮಾತೃಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸೆಂಟ್ರಾಯ್ಡ್ ವಿಧಾನದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು. # '''ಆವರ್ತನೆ''': ಸೆಂಟ್ರಾಯ್ಡ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಅನುವಾಗುವಂಥ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸುಲಭಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಆವರ್ತಿಸುವುದು. # '''ಘಟಕಗಳ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ''': ಯಾವ ಯಾವ ಘಟಕಗಳು ಯಾವ ಯಾವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಮನೋ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಆವರ್ತಿತ ಘಟಕಗಳ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುವುದು. ಥರ್ಸ್ಟನ್ ತನ್ನ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮನೋ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು (ಮೆಂಟಲ್ ಎಬಿಲಿಟೀಸ್) ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದುದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಆತ 57 ಮಾನಸಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಸಮೂಹದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಬಂದ 1596 ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳ ಮಾತೃಕೆಯನ್ನು ಸೆಂಟ್ರಾಯ್ಡ್ ಕ್ರಮದಿಂದ ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ 12 ಘಟಕಗಳು ದೊರೆತವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 9 ಮಾತ್ರ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಸುಲಭ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಆವರ್ತಿಸಿ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ ಮಾಡಿದ. ಈ ಘಟಕಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮನೋಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಆರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ: # ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (v) # ಸಾಂಖ್ಯಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (N) # ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (p), # ಸ್ಥಾನಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (s) # ವಿವೇಚನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (R) # ಸ್ಮೃತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (M). ಹೀಗೆಂದ ಕೂಡಲೆ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ವಾದ ತಪ್ಪೆಂದೂ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ವಾದ ಸರಿಯೆಂದೂ ಹೇಳಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಥರ್ಸ್ಟನ್ನನ ಘಟಕಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವವೆಂದು ಅನಂತರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮನೋಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಿದ್ದಿರಲೇಬೇಕು. ಅದು ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ '''''g''''' ಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಥರ್ಸ್ಟನ್ನನೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದರೆ ಸಮಸ್ತ ವ್ಶೆಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲೂ ಮೊದಮೊದಲು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಂತೆಲ್ಲ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂತರ ತಗ್ಗಿ, ಸಾಮರಸ್ಯ ಏರ್ಪಡುವುದು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯ. ಅಂತೆಯೇ ಇಂದು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ವಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ '''''g''''' ಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕೂಡ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಸಾಮರಸ್ಯ ಏರ್ಪಡಲು ಕಾರಣರಾದವರ ಪೈಕಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ [[:en:Cyril Burt|ಸಿರಿಲ್ ಬರ್ಟ್]] ಎಂಬಾತನ ಪಾತ್ರ ಹಿರಿದಾದುದು. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ, ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕಗಳು - ಈ ತ್ರಿವಿಧ ಘಟಕಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{Citation |last1=Fraleigh |first1=John B. |title=A First Course In Abstract Algebra |year=1976 |edition=2nd |location=Reading |publisher=[[Addison-Wesley]] |isbn=0-201-01984-1}} * {{Citation |last1=Nering |first1=Evar D. |title=Linear Algebra and Matrix Theory |year=1970 |edition=2nd |location=New York |publisher=[[John Wiley & Sons|Wiley]] |lccn=76-91646}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.tqmp.org/RegularArticles/vol09-2/p079/p079.pdf A Beginner's Guide to Factor Analysis] * Exploratory Factor Analysis. A Book Manuscript by Tucker, L. & MacCallum R. (1993). Retrieved June 8, 2006, from: [http://www.unc.edu/~rcm/book/factornew.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523100027/http://www.unc.edu/~rcm/book/factornew.htm|date=2013-05-23}} * Garson, G. David, "Factor Analysis," from ''Statnotes: Topics in Multivariate Analysis''. Retrieved on April 13, 2009, from [https://web.archive.org/web/20080708090751/http://www2.chass.ncsu.edu/garson/PA765/statnote.htm StatNotes: Topics in Multivariate Analysis, from G. David Garson at North Carolina State University, Public Administration Program] * [http://www.fa100.info/index.html Factor Analysis at 100] — conference material * [http://www.bioinf.jku.at/software/farms/farms.html FARMS — Factor Analysis for Robust Microarray Summarization, an R package] <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] m2t3m4jslyxyqehl9dx80f5keq33dmk 3 172340 1375298 1374838 2026-06-18T14:31:12Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375298 wikitext text/x-wiki == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> tskhenfccfawjuuzp1qvowmlpc72buz 3 172351 1375302 1374840 2026-06-18T14:31:12Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375302 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Shravya Shettigar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> 1wrbfkin7847dqxufbqhabiwk31fd2j 0 172366 1375386 1345189 2026-06-19T07:46:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375386 wikitext text/x-wiki '''ಗುರುನಾನಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'''ವು [[ಗುರುನಾನಕ್|ಗುರುನಾನಕರ]] 500ನೆಯ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ 1969ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೃತಸರ|ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆ.<ref name="BIOU">{{cite |title=Basic Information About University (NAAC SSR Information Sheet) |url=https://assessmentonline.naac.gov.in/public/index.php/ssr_report/eyJpdiI6IllySHdQTDdDSUxVSlEwM1B0ZlpzK2c9PSIsInZhbHVlIjoieXJuZzdrbFY4SHE0V2I1d3dTeGdZQT09IiwibWFjIjoiNDFlNTJhYzRkMTU4NDE0ODM4ZWM4NTJlNWYzNmE5NDQ4Y2MwNmViNzc1NTI4MzkxZTQ3ZjdmZjE3NDczNzQ2YSIsInRhZyI6IiJ9#page=11 |access-date=28 October 2024 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ವರಾಹಗಿರಿ ವೆಂಕಟ ಗಿರಿ|ವಿ. ವಿ. ಗಿರಿಯವರಿಂದ]] ಅದೇ ವರ್ಷ ಅದರ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಮಾರನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ ಅದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬಿನ]] ಅಮೃತಸರ, [[ಗುರುದಾಸಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಗುರುದಾಸಪುರ]], [[ಜಲಂಧರ]] ಮತ್ತು [[ಕಪೂರ್ಥಲಾ|ಕಪೂರ್ಥಲ]] [[ಜಿಲ್ಲೆ|ಜಿಲ್ಲೆಗಳ]] ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] 1971-72ನೆಯ ಸಾಲಿನಿಂದ ಅಂತರವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ದೊರಕಿತು. ಅಮೃತಸರದ [[:en:Khalsa College, Amritsar|ಖಾಲ್ಸಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] ಇದರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಿತ್ತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಮೇಲಿನ ನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ 64 [[ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ|ಕಾಲೇಜುಗಳು]] ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]], ಗುರುನಾನಕ್ ಅಧ್ಯಯನ, [[ಇತಿಹಾಸ]], [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] ಈ ಐದು ವಿಷಯಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಮತ್ತು [[ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ|ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೇ ಆಗಿದೆ. [[ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ|ವೈದ್ಯ]], ದಂತವೈದ್ಯ, [[ಕೃಷಿ]] ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಕಲೆ|ಕಲಾಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು ಮಾನವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು, [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಗಳು]], [[ಶಿಕ್ಷಣ]], [[ಲಲಿತಕಲೆ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸ್ತ್ರ-ಈ ಎಂಟು ವಿಷಯಗಳ ವಿದ್ವನ್ಮಂಡಲಿಗಳಿವೆ (ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ). 17 ಪಠ್ಯಪರಿಷತ್ತುಗಳಿವೆ (ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಡೀಸ್). 1972ರ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ [[ಘಟಿಕೋತ್ಸವ|ಘಟಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು]] ನಡೆಸಿತು. == ಸ್ಥಾನ == ಗುರುನಾನಕ್ ದೇವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಚೌಕಟ್ಟು (NIRF) ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ೪೮ನೇ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತು<ref>{{Cite web |title=University Ranking |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2023/UniversityRanking.html |access-date=2025-01-12 |archive-date=2024-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617131235/https://www.nirfindia.org/Rankings/2023/UniversityRanking.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 87ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Ranking |url=https://www.nirfindia.org/Rankings/2023/OverallRanking.html |access-date=2025-01-12 |archive-date=2024-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617131255/https://www.nirfindia.org/Rankings/2023/OverallRanking.html |url-status=dead }}</ref> == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery> ಚಿತ್ರ:Guru Nanak Dev University, Amritsar- Administarion Block and Post Office.jpg|ಆಡಳಿತ ಭವನ ಮತ್ತು ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಚಿತ್ರ:Guru Nanak Dev University, Amritsar 3-5-2009 12-49-09 PM.JPG|ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ ಚಿತ್ರ:Guru Nanak Dev University (GNDU), Amritsar- main gate 2009-03-05.JPG|ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಬಾಗಿಲು ಚಿತ್ರ:Guru Nanak Dev University3.jpg|alt=Maharaja Ranjit Singh Bhawan Photo|ಮಹಾರಾಜಾ ರಣ್‍ಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಭವನ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.gndu.ac.in/ Official University website] * [http://online.gndu.ac.in/pdf/naac_certificate.pdf NAAC Certificate] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗುರುನಾನಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] s3opj2a5jee4wkvnd66uf6j24t5obyz 3 172398 1375299 1280410 2026-06-18T14:31:12Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375299 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Kavana V Nayak}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೫, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> eaijm849zf8mv4e0n8ibqadypxgzn3d 3 172399 1375296 1280411 2026-06-18T14:31:11Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375296 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Abhay Shalavadi}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> 0uzl4ka22wu1wpy11vbwyxlf48zvdtb 3 172400 1375292 1280412 2026-06-18T14:31:11Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375292 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Jeevitha VM}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> dd4rbm74omiik8x8odbfjfvkzxhm0hn 3 172522 1375297 1281473 2026-06-18T14:31:12Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375297 wikitext text/x-wiki Talk page == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> c9jw56ktc1jl4kxdccli7834siqij6p 0 173702 1375407 1346013 2026-06-19T11:04:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375407 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Painting of Prithviraj Chauhan hunting a tiger, with Chand Bardai beside him, Jodhpur, ca.1830.jpg|thumb|250x250px|ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಚೌಹಾಣ್ ಒಂದು ಹುಲಿಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿರುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರ. ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಚಂದ ಬರದಾಯಿ ಇದ್ದಾನೆ, ಜೋಧ್‍ಪುರ್, ಸು. ೧೮೩೦]] '''ಚಂದ ಬರದಾಯಿ''' [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿಯ]] ಮೊದಲ [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ|ಮಹಾಕಾವ್ಯವೆಂಬ]] ಅತ್ಯುಕ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವ [[:en:Prithviraj_Raso|ಪೃಥ್ವೀರಾಜ ರಾಸೋ]] ಎಂಬ ದೀರ್ಘಕಾವ್ಯದ ಕರ್ತೃವೆಂದು ಈತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಕೊನೆಯ [[ಹಿಂದೂ]] [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ|ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದ]] [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಚೌಹಾಣ್|ಪೃಥ್ವೀರಾಜನ]] ಸ್ನೇಹಿತ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿ<ref>''Raj kavi'' can be translated as "court poet" or "royal sage" and identified a courtier who was expected both to provide advice to the king and to compose "official" histories that glorified the king. ''Raj kavi'' were expected to accompany the king while hunting and making war. His role also may have included that of a balladeer who encouraged and exhorted the warriors to bravery in battle by reciting the great deeds of their leaders and illustrious clan forebears. In general see Bloomfield, Morton W. and Dunn, Charles W. (1992) ''Role of the Poet in Early Societies'' (2nd edition) D.S. Brewer, Cambridge, England, {{ISBN|0-85991-347-3}}</ref> ಆಗಿದ್ದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ದಿನ ಹುಟ್ಟಿ ಒಂದೇ ದಿನ ಸತ್ತರೆಂದೂ ಚಂದನ ಮರಣಾನಂತರ,{{sfn|Cynthia Talbot|2015|p=14}} ಅವನ ಮಗನಾದ ಜಲ್ಹಣ ಈ [[ಕವನ|ಕಾವ್ಯವನ್ನು]] ಪೂರೈಸಿದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನೆಂದರೆ, [[ಕವಿ|ಕವಿಯಾಗುವ]] ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಕಾವ್ಯದ ಒಂದು ಪಾತ್ರವೂ ಆಗಿರುವುದು. ಪೃಥ್ವೀರಾಜನಿಗೆ ಈತ ಮಿತ್ರನೂ ಹೌದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯೂ ಹೌದು. ಈತನ ಪಾತ್ರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. == ಕವಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ == ಕವಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪೃಥ್ವೀರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಶ್ಮಿರೀ ಕವಿ ಜಯಾನಕ ರಚಿಸಿರುವ [[:en:Prithviraja_Vijaya|ಪೃಥ್ವಿರಾಜ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ]] ಚಂದ ಬರದಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಕಾಣದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದೆಡೆಯೇನೋ ಚಂದ್ರಕ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಅದು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಚಂದ್ರಕನೆಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕವಿಯ ಹೆಸರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಂದ ಪೃಥ್ವೀರಾಜನ ತಂದೆಯಾದ [[:en:Someshvara_(Chahamana_dynasty)|ಸೋಮೇಶ್ವರನ]] ಆಸ್ಥಾನಿಕನಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಪೃಥ್ವೀರಾಜನ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಮಂತ್ರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. [[:en:Nagaur|ನಾಗೌರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪೃಥ್ವೀರಾಜ ಚಂದನಿಗೆ ಜಮೀನನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ಇಂದಿಗೂ ಆತನ ವಂಶದವರು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹರಪ್ರಸಾದಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ ಬರದಾಯಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕವಿಯೇನಾದರೂ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಆತ ಪೃಥ್ವೀರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ಜಯಾನಕ ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ಈತ ಬಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪೃಥ್ವೀರಾಜನ ಮಗನಾದ [[:en:Govindaraja_IV|ಗೋವಿಂದರಾಜನ]] ಇಲ್ಲವೆ ಆತನ ಸೋದರ [[:en:Hariraja|ಹರಿರಾಜ]] ಇಲ್ಲ ಈ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಚಂದನೆಂಬ ವಂದಿಮಾಗಧನಿದ್ದು ಆತ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜನಾದ ಪೃಥ್ವೀರಾಜನ ಶೌರ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಕೆಲವೊಂದು ರಚನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಮುಂದೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಲ್ಪಿತವಾದ 'ಭಟ್ಟ ಭಣಂತ' ಕೃತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತ ಬಂದು ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಹಾಗೂ ಚಂದನ ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವೀರಾಜರನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನರನ್ನಾಗಿಸಿ ರಾಸೋ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಬೃಹತ್ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿರಬೇಕು ಎಂದು [[:en:Ramchandra_Shukla|ಆಚಾರ್ಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಶುಕ್ಲರು]] ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಬಾಬೂ ರಾಮನಾರಾಯಣ ದೂಗಡ್ ಅವರು ಚಂದನ ಪದ್ಯಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೊ ಚೆದರಿಹೋಗಿದ್ದುವು; ಅವನ್ನು [[:en:Amar_Singh_I|ಮಹಾರಾಣಾ ಅಮರಸಿಂಹರು]] ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದರು-ಎಂದು ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈಚೆಗೆ ಮುನಿ ಜಿನವಿಜಯರು ಜಯಚಂದ ಪ್ರಬಂಧವೆಂಬ ಕೃತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಚಂದನ ನಾಲ್ಕು ಪದ್ಯಗಳು ಉದ್ಧೃತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಭಟ್ಟ ಕೇದಾರನ ''ಜಯಚಂದ ಪ್ರಕಾಶ''ದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೆಡೆ ಚಂದ ಮತ್ತು ಭಟ್ಟ ಕೇದಾರರ ಸಂಭಾಷಣೆ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಾದವಿವಾದಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಚಂದನೆಂಬ ಕವಿಯೊಬ್ಬನಿಂದ ಈ ಕೃತಿ ಭಾಗಶಃ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ನಂಬಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಮತಾಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಇದು 1470ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಕಾವ್ಯ. == ಪೃಥ್ವೀರಾಜ ರಾಸೋ == ರಾಸೋದ ಕಥಾನಕದಲ್ಲಿಯಂತೂ ಈ ಕವಿ ಪೃಥ್ವೀರಾಜನೊಡನೆ [[ಯುದ್ಧ]] ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ತೆರುಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="Gopal">Gopal, Madan (1996) ''Origin and Development of Hindi/Urdu Literature'' Deep & Deep Publications, New Delhi, India, page 8, {{OCLC|243899911}}</ref> [[ಸಂಯುಕ್ತಾ(ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಚೌಹಾಣ್ ಮಡದಿ)|ಸಂಯೋಗೀತೆಯೊಡನೆ]] ವಿಲಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಪೃಥ್ವೀರಾಜನಿಗೆ [[:en:Muhammad_of_Ghor|ಘೋರಿಯ]] ಕುತಂತ್ರಗಳ ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು, ಆತನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; [[ಕಣ್ಣು]] ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪೃಥ್ವೀರಾಜನ ಮೂಲಕ ಘೋರಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸುವವನೂ ಇವನೆ. ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ರಾಸೋದ ಪೃಥ್ವೀರಾಜ ಏನಾದರೂ ಆಗಿರಲಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಈತನೇ ಕಾರಣ. === ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ === ಪೃಥ್ವಿರಾಜ ರಾಸೋದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[ವಿದ್ವಾಂಸ|ವಿದ್ವಾಂಸರು]] ಪ್ರಬಲ ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ (ಉದಾ: # [[ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು|ಅಬೂ ಪರ್ವತದ]] ರಾಜರು ಜೇತ ಮತ್ತು ಸಲಕ ಎಂದು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಳಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ]] ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಗ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರಾವರ್ಷ ಪರಮಾರನ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ; # [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿನ]] ರಾಜ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು ಎಂದು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಆತ ಮುಂದೆಯೂ ಬಹುಕಾಲ ಬದುಕಿದ್ದನೆಂದು ಶಾಸನಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ;{{sfn|Dasharatha Sharma|1959|p=76}} # ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಶಹಾಬುದ್ದೀನ್ ಘೋರಿ ಪೃಥ್ವೀರಾಜನ ಶಬ್ದವೇಧಿ [[ಬಾಣ|ಬಾಣದಿಂದ]] ಸಾಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಠಕ್ಕರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ 1203ರಲ್ಲಿ ಸತ್ತನೆಂಬುದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯ;{{sfn|Dasharatha Sharma|1959|p=87}} # ಪೃಥ್ವೀರಾಜನ ತಂಗಿಯಾದ ಪೃಥಾಕುವರಿಯ ಪತಿ ರಾಜಾ ಸಮರಸಿಂಹ ತೀರಿಕೊಂಡ ವೃತ್ತಾಂತ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 1278-1285ರ ನಡುವಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಅಂದರೆ ಪೃಥ್ವೀರಾಜ ಸತ್ತ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯವೂ ಆತ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಶಾಸನ ಹೇಳುತ್ತದೆ;{{sfn|Cynthia Talbot|2015|p=156}} # ಅಂತೆಯೇ, ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿತವಾಗಿರುವ ಇತರ ತಾರೀಖುಗಳೂ ತಪ್ಪುತಪ್ಪಾಗಿವೆ.) ಅಬೂವಿನ ಯಜ್ಞಕುಂಡದಿಂದ ನಾಲ್ಕು [[ಕ್ಷತ್ರಿಯ]] ವಂಶಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪೃಥ್ವೀರಾಜನ ಮರಣದವರೆಗೆ ರಾಸೋದ ಕಥೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇದು 96 ಸರ್ಗಗಳ ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಸಾವಿರ ಪುಟಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾದ ಬಹುಕವಿಕೃತವಾದ ದೀರ್ಘಕಾವ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ [[ಗಿಳಿ|ಗಿಳಿಗಳ]] ನಡುವಣ ಸಂವಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕವನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೀರಕಾವ್ಯದ ವಿಶದಕಲ್ಪನೆ ಈ ಕಾವ್ಯದಿಂದ ಮೂಡುವಂತೆ [[:en:Hindi_literature|ಹಿಂದೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಬೇರಾವ ಕೃತಿಯಿಂದಲೂ ಮೂಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಸಂಗತಿ ಈ ಕಾವ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಪೃಥ್ವೀರಾಜ ಸಂಯೋಗಿತೆಯರ ಅನುರಾಗ, ವಿರಹ, ಸಂಯೋಗಿತಾಹರಣ, ಯುದ್ಧಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಿಲನ ಪ್ರೇಮವಿಲಾಸಗಳು, ಶಹಾಬುದ್ದೀನ್ ಘೋರಿಯ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಯುದ್ದ-ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಕ ವರ್ಣನೆ ಓದುಗರನ್ನು ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಆನಂದಗಳ ವೀಚಿಯ ಮೇಲೆ ತೇಲಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಶೃಂಗಾರ ಮತ್ತು ವೀರರಸಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ದೊರೆತಿದೆಯಾದರೂ ಇತರ [[ರಸ(ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸೆ)|ರಸಗಳೂ]] ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೈದಳೆದಿವೆ. ಕವಿಯ ವರ್ಣನ ಕೌಶಲ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಆತನ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಬಗೆಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿವರ್ಣನೆ-ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಷಡ್ [[ಋತು|ಋತುಗಳ]] ವರ್ಣನೆ-ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಸಮಗ್ರ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದೇ [[ಛಂದಸ್ಸು|ಛಂದಸ್ಸನ್ನು]] ಬಳಸದೆ ಕವಿತ್ತ (ಛಪ್ಪೆಯ), ದೂಹಾ, ತೋಮರ, ತ್ರೋಟಕ, ಗಾಹಾ, ಆರ್ಯಾ ಮೊದಲಾದ ಛಂದಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯಾನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿರುವುದರಿಂದ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೂ ಎಡೆದೊರೆತಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ [[ಭಾಷೆ]] ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳೂ ಮನೋಹರವಾಗಿವೆ. ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಗಳ ವಿಷಯ ಹೇಗಾದರೂ ಇರಲಿ, ಹೃದಯವನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸಬಲ್ಲ ಚುಂಬನಶಕ್ತಿ ಇದರ ಕಥಾನಕದಲ್ಲಿ ಇದೆಯೆಂಬುದು ಹೆಜ್ಚೆ ಹಜ್ಜೆಗೂ ಓದುಗನ ಅನುಭವನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ರಸಸ್ಯಂದಿ ಕಾವ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಇದು ಹಿಂದೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆದಿಕಾಲದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿಯೆಂಬ, ಸುಂದರ ಕಾವ್ಯವೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book |author=Cynthia Talbot |url=https://books.google.com/books?id=m3DjCgAAQBAJ |title=The Last Hindu Emperor: Prithviraj Cauhan and the Indian Past, 1200–2000 |publisher=Cambridge University Press |year=2015 |isbn=9781107118560}} * {{cite book |author=Dasharatha Sharma |author-link=Dasharatha Sharma |url=https://books.google.com/books?id=n4gcAAAAMAAJ |title=Early Chauhān Dynasties |publisher=S. Chand / Motilal Banarsidass |year=1959 |isbn=9780842606189}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%88 Chand Bardai at Kavita Kosh]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161103162753/http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%88 |date=3 ನವೆಂಬರ್ 2016 }} '''(Hindi)''' {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಂದಬರದಾಈ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 91p29to06nolskm8rrp6h87rhkbxri7 3 175075 1375303 1308312 2026-06-18T14:31:12Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375303 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Punith K Hiremat}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೩:೩೭, ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> 5tyfbc2igmkg787f1zvh0jcfgrg8ilu 3 176737 1375288 1374836 2026-06-18T14:31:11Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375288 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Mona Mendonca}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Mona Mendonca'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Mona Mendonca：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೨, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> e8prylr2q3k2iuqrlie9xttw970aqj5 0 177764 1375357 1344047 2026-06-19T04:07:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375357 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | succession = [[List of kings of Lydia|King of Lydia]] | image = Croesus portrait.jpg | caption = Depiction of Croesus, Attic red-figure amphora, painted {{Circa|500}}–490 BC | reign = {{circa|585|546 BC}} | coronation = | predecessor = [[Alyattes of Lydia]] | successor = [[Cyrus II of Persia]] | spouse = | issue = 2, including [[Atys (son of Croesus)|Atys]] | dynasty = | father = [[Alyattes of Lydia]] | mother = | birth_date = 7th/6th century BCE | birth_place = [[Lydia]] | death_date = 6th century BCE | death_place = [[Sardis|Sardis, Lydia]] | date of burial = | place of burial = | native_lang1 = [[Lydian language|Lydian]] | native_lang1_name1 = }} '''ಕ್ರೀಸಸ್'''(ಕ್ರಿ.ಪೂ.೫೮೫-ಕ್ರಿ.ಪೂ.೫೪೬) ಲಿಡಿಯ ದೇಶದ ಕೊನೆಯ ದೊರೆ. ==ಕಾಲ== [[File:Kroisos. Circa 564-53-550-39 BC. AV Stater (16mm, 10.76 g). Heavy series. Sardes mint.jpg|thumb|[[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಕ್ರೀಸಸ್‍ನ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯ]] ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 560-546.<ref>{{cite journal |last=Wallace |first=Robert W. |title=Redating Croesus: Herodotean Chronologies, and the Dates of the Earliest Coinages |date=2016 |url=https://www.jstor.org/stable/44157500 |journal=The Journal of Hellenic Studies |volume=136 |issue= |pages=168–181 |doi= 10.1017/S0075426916000124|jstor=44157500 |s2cid=164546627 |access-date=14 November 2021 |url-access=subscription }}</ref> ಏಷ್ಯ ಮೈನರಿನ ಬಹುಭಾಗ ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಈತ ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯವಂತ. ಗಣಿಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಕ್ಟೊಲುಸ್ ನದಿಯಲ್ಲೂ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಚಿನ್ನದ ಅದುರುಗಳಿಂದ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಧನ ಗಳಿಸಿದ್ದ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಐಶ್ವರ್ಯವಂತ ದೊರೆ ಮತ್ತಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದೇ ಇವನ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ==ಅಂತಿಮ ಯುದ್ಧ== [[File:Defeat of Croesus 546 BCE.jpg|thumb|upright=1.5|Defeat of Croesus at the [[Battle of Thymbra]], 546 BC.]] ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ದೊರೆ ಅಮಾಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯದ ನಬೊಪೊಲಸ್ಸರ್ ಇವನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಿಡಿಯದ ದೊರೆಯೂ ತನ್ನ ಭಾವನೂ ಆಗಿದ್ದ ಅಸ್ಟ್ಯಾಜಿಸನನ್ನು ಪರ್ಷಿಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಸೈರಸ್ ಕೊಂದು ಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಳಸಿ ಹೂಡಿದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈತ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆಗ ಇವನು ಸಾಯಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಬಹುಶಃ ಅನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೈರನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಬೆಸಿಸನ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿದ್ದಂತೆಯೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇವನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ. ಕೊನೆಗೆ ಇವನ ರಾಜ್ಯ ಪರ್ಷಿಯನರ ಕೈ ಸೇರಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://www.academia.edu/106306473/Cr%C3%A9sus_Le_plus_riche_des_rois_de_Lydie_Paris_Editions_Perrin_2023 Crésus. Le plus riche des rois de Lydie, Perrin, Paris, 2023] by Kevin Leloux * [https://www.academia.edu/10635667/Lalliance_lydo-spartiate_Kt%C3%A8ma_39_2014_p._271-288 "L'alliance lydo-spartiate", in Ktèma, 39, 2014, pp. 271–288] by Kevin Leloux * [https://www.academia.edu/61853262/Les_alliances_lydo_%C3%A9gyptienne_et_lydo_babylonienne_Gephyra_22_2021_p_181_207 "Les alliances lydo-égyptienne et lydo-babylonienne", in Gephyra, 22, 2021, pp. 181–207] by Kevin Leloux * [https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Hdt.+1.6.1 Herodotus' account of Croesus; 1.6–94] ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/ from the Perseus Project], containing links to both English and Greek versions). Croesus was the son of [[Alyattes of Lydia|Alyattes]] and continued the conquest of [[Ionia]]n cities of [[Asia Minor]] that his father had begun. * [https://web.archive.org/web/20120305023141/http://homepage.mac.com/cparada/GML/Croesus.html An in-depth account of Croesus' life], by Carlos Parada * [http://www.livius.org Livius], [https://www.livius.org/men-mh/mermnads/croesus.htm Croesus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730202829/https://www.livius.org/men-mh/mermnads/croesus.htm |date=2013-07-30 }} by Jona Lendering * [https://web.archive.org/web/20101119122504/http://ancientopedia.com/croesus/ Croesus] on [[Ancient History Encyclopedia]] * [https://www.bbc.co.uk/programmes/b00qm8zg Gold Coin of Croesus] a [[BBC]] [[podcast]] from the series: "A History of the World in 100 Objects" ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource| ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೀಸಸ್}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] qvbe8qdte2t8yif4unvahuio3e371ob 0 177828 1375378 1357566 2026-06-19T06:54:02Z Prath20 91325 /* ವೇಷಭೂಷಣಗಳು */ 1375378 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] '''ಮಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ಉಡುಪು''' ಎಂದರೆ ಭಾರತದ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ಡಯಾಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ [[ಸೌತ್ ಕೆನರಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಜನಾಂಗೀಯ ಉಡುಗೆ . == ವೇಷಭೂಷಣಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Mangalorean_Catholic_sado.JPG|right|thumb|200x200px|ಮಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮದುವೆ [[ಸೀರೆ]] ( ''ಸಾಡೊ'' )]] ಮಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪುರುಷರು ಗುಂಡಿಗಳ ಹೊಂದಿರುವ ''ಕುಟವ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಕೋಟುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು (ಬಂಧ್‌ಗಲಗಳಂತೆಯೇ ಸೊಂಟದ ಉದ್ದದ ಕೋಟು), ಜತೆಯಲ್ಲಿ ''ಪುಡ್ವೆಮ್'' ( [[ದೋತ್ರ|ಧೋತಿ]] ), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೪ ಗಜ ಉದ್ದದ ಹೊಲಿಯದ ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡನ್ನು ಸೊಂಟದ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತಿ, ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಗಂಟು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೇಟಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡವರ [[ರುಮಾಲು|ಪೇಟಗಳಂತೆ]] ( ''ಮುಂಡಾಗಳು'' ಅಥವಾ ''ಉರ್ಮಲ್'' ) ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುತಿತ್ತು. ''ಮುಂಡಾಗಳು'' ಅಥವಾ ''ಉರ್ಮಲ್'' ಅಥವಾ ಚಿನ್ನದ ಜರಿ ( ''ಟೋಡಾಪ್'' ) ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡಾಗಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೇಟದಂತೆ ತಲೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪನ್ನು ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವೃದ್ಧ ಪುರುಷರು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮದುವೆಗೆ ಮೊದಲು ಮಹಿಳೆಯರು ''ಕಿರ್ಗಿ'' ( [[ಲಂಗ ಮತ್ತು ದಾವಣಿ|ಅರ್ಧ ಸೀರೆಯಂತೆಯೇ]] ) ಮತ್ತು ''ಬಾಜು'' ( [[ಕುರ್ತಿ]] ) ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ''ಕಿರ್ಗಿ'' ಎಂದರೆ ನಾಲ್ಕು ಅಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಉದ್ದವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಅಗಲವಿರುವ ಬಟ್ಟೆ. ಇದನ್ನು ಸೊಂಟದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ದೇಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''ಬಾಜು'' ಎಂಬ ರವಿಕೆಯನ್ನು ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಉಡುಪು ಅವಳ ಕನ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ''ರೋಸ್'' ಸಮಾರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ''ಕಿರ್ಗಿಯನ್ನು'' ಸೊಂಟದ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೀರೆಯ ಸೆರಗನ್ನು ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹಾಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ''ವರ್ಲ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೂರ್ಣ [[ಸೀರೆ|ಸೀರೆಯನ್ನು]] ಸೆರಗಿನೊಂದಿಗೆ ಧರಿಸುವುದು ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕಾಗಿತ್ತು. ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ವಧುವಿನ ಮದುವೆ [[ಸೀರೆ|ಸೀರೆಯನ್ನು]] ( ಡ್ರೇಪ್ ) ''ಸಡೋ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ [[ಬನಾರಸಿ ಸೀರೆ|ಬನಾರಸಿ ಸೀರೆಯಾಗಿದ್ದು]], ನುಣ್ಣಗೆ ನೇಯ್ದ [[ರೇಷ್ಮೆ|ರೇಷ್ಮೆಯಿಂದ]] ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ''ಜರಿ'' ( ಬ್ರೊಕೇಡ್ ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಚಿನ್ನದ ಕಸೂತಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಳೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವಧು ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಅಗಲವಾದ ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಮದುವೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ''ಸಡೋವನ್ನು'' ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮದುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಇತರ ಭವ್ಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಡೋವನ್ನು ತಾಯಿಯಿಂದ ಮಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಚರಾಸ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಡೋದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ''ವರಾಹಗಳಲ್ಲಿ'' ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ''ಕಟಾರಿ'', ''ಶಿಲಾರಿ'', ''ಗುಲಾಬಿ'' ಮುಂತಾದ ವಿಶೇಷ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಸೀರೆಗಳು ಅವುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ''ಸಡೋ'' ಮತ್ತು ''ಧರ್ಮ ಸಡೋ'' ಎರಡೂ ದುಬಾರಿ ಸೀರೆಗಳಾಗಿದ್ದವು, ''ಸಡೋ'' ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ''ಧರ್ಮ ಸಡೋ'' ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ವಧುಗಳು ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹದ ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಳಿ ಸೀರೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶೈಲಿಯ ಉಡುಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2011)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವರನ ಉಡುಪು ಬಟ್ಟೆ ಸುತ್ತು ( ''[[ದೋತ್ರ|ಧೋತಿ]]'' ), ಭುಜಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಶಾಲು ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು [[ಕರವಸ್ತ್ರ]] ( ''ಲೀಸ್'' ) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ವರನ ಉಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಸುಧಾರಣೆ ಯಾಯಿತು. ನಂತರ, ಅವನ ಉಡುಗೆ ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಧೋತಿ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಜರಿ ( ''ಟೋಡಾಪ್'' ) ಯೊಂದಿಗೆ , ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣ ಕೋಟ್ ,(ಕೂಟವು) ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಟವಲ್ ( ''ಉರ್ಮಲ್'' ) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ವರನು ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ''ಚಕ್ರಸರ'' (ಕತ್ತಿನ ಸರಪಳಿ) ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಅವನು ಒಂದು ಜೋಡಿ ಚಪ್ಪಲಿ ಅಥವಾ ಬೂಟ್ಸ್ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಸಾಕ್ಸ್ ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಮಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ದಂಪತಿಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಹೊರಗಿನ ವಲಸೆಗಾರರು, ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಬಿಳಿ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ವರನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ತುಂಡು ಕಪ್ಪು ಟೈ ಸೂಟ್ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ವಧು ಚರ್ಚ್ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಬಿಳಿ ಮದುವೆಯ ಗೌನ್ ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ <ref name="DAJAnilds">{{Cite web |last=D'Souza |first=Anil |date=2009-01-27 |title=Weddings then, now and in Future... |url=http://www.daijiworld.com/chan/exclusive_arch.asp?ex_id=1019 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090401002651/http://daijiworld.com/chan/exclusive_arch.asp?ex_id=1019 |archive-date=1 April 2009 |access-date=2009-06-20 |publisher=[[Daiji World|Daijiworld Media Pvt Ltd Mangalore]]}}</ref> ಆದರೂ, ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಕೊಂಕಣಿ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ರೂಢಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಕೊಂಕಣಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವಧುಗಳು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಾಗತ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ''ಸಡೋ'' ಧರಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ''ಪುಡ್ವೆಮ್'' (ಅಡಿ ಉದ್ದದ [[ದೋತ್ರ|ಧೋತಿ]] ) ಮತ್ತು ''ಕುಟವ್'' (ಶಾರ್ಟ್ ಕೋಟ್) ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವರರು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಬದಲು ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ- [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್]] ಕಾಲದ ಶೆರ್ವಾನಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಈಗಿನ ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಉಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ''ಪುಡ್ವೆಮ್'' (ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ರೇಷ್ಮೆ [[ದೋತ್ರ|ಧೋತಿ]] ) ಮತ್ತು ವರನಿಗೆ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ ಬಂಡ್ಗಲಾ ಸೇರಿವೆ. ವಧು ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ರವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕುಪ್ಪಸ ( [[ಕಂಚುಕ|ಚೋಲಿ]] ಅಥವಾ [[ಕುರ್ತಿ|ಕುರ್ತಿ ಮೇಲ್ಭಾಗ]] ) ಹೊಂದಿರುವ ''ಸಾಡೋ'' (ಕೆಂಪು [[ಸೀರೆ]] ) ಧರಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೊಂಕಣಿ ( ''ಪೈಕ್'' ) ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ''ಪಿರ್ದುಕ್'' ಅನ್ನು , [[ತಾಳಿ|(ತಾಳಿ]] ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೆಂಡೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಮಿಶ್ರತಳಿ ಆಭರಣ) ಕಟ್ಟುವುದು. ಇದನ್ನು ಚರ್ಚ್ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯೊಬ್ಬರು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾರೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2020)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಪಂಜಾಬಿ [[ಸಲ್ವಾರ್ ಕಮೀಝ್|ಸಲ್ವಾರ್ ಕಮೀಜ್]] ಸೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೇರಳೀಯ ಶರ್ಟ್- [[ಮುಂಡು]] ಸೆಟ್‌ಗಳು, ಸಮಕಾಲೀನ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಉಡುಗೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == '''ಎ''' ಹಿಂದೂಗಳು ಇದನ್ನು ''[[ತಾಳಿ|ಮಂಗಳಸೂತ್ರ]]''(ಶುಭ ಹಾರ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವಿವಾಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. '''ಬಿ''' ಇದನ್ನು ಬಹುಶಃ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದಿಂದ]] ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ''ತಾಳಿ ಯು'' ವಿವಾಹಿತ ಸ್ಥಿತಿ ಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವರನು ಅದನ್ನು ವಧುವಿನ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕು. '''ಸಿ''' ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ವೃದ್ಧ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಪ್ಪು ಗಾಜಿನ ಬಳೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಕ್ಕಲ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಇಂದಿಗೂ ಎರಡೂ ತೋಳುಗಳಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಗಾಜಿನ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಇತರೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=D'Souza |first=Edwin J F |url=https://books.google.com/books?id=aAli0XqprNMC |title=V.J.P. Saldanha |date=2004 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-2028-7}} * {{Citation |last1=Silva |first1=Severine |title=The Marriage Customs of the Christians in South Canara, India |work=Asian Ethnology |volume=24 |pages=1–52 |year=1965 |url=https://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/afs/pdf/a173.pdf |access-date=2008-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222034247/https://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/afs/pdf/a173.pdf |archive-date=22 February 2012 |url-status=dead |series=2 |publisher=Asian Folklore Studies, [[Nanzan University]] ([[Japan]]) |format=[[Portable Document Format|PDF]], 2.48 [[Megabyte|MB]] |last2=Fuchs |first2=Stephan}} * {{Citation |last=D'Sa |first=Victor |title=The Marriage Customs of the Christians in South Canara (India) |work=Asian Ethnology |volume=31 |pages=71–87 |year=1972 |url=https://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/afs/pdf/a253.pdf |access-date=2009-06-05 |series=1 |publisher=Asian Folklore Studies, [[Nanzan University]] ([[Japan]]) |format=[[Portable Document Format|PDF]], 0.2803 [[Megabyte|MB]] }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=December 2018|bot=InternetArchiveBot}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=South Kanara District Gazetteer |publisher=Gazetteer Department ([[Government of Karnataka]]) |year=1973 |series=Karnataka State Gazetteer |volume=12 |pages=86–125 |chapter=People |ref=sc |access-date=2008-10-26 |chapter-url=http://gazetteer.kar.nic.in/data/gazetteer/postind/11_1973_3.pdf |chapter-format=[[Portable Document Format|PDF]], 2.57 [[Megabyte|MB]]}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] sj4sibs6whimsthjlyixi7m3ddm73ud 0 179121 1375364 1373386 2026-06-19T05:33:11Z Mouna Changappa 97163 /* ಮಾನಸಿಕ */ 1375364 wikitext text/x-wiki {{tone}} ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ (CSA) ಎಂದರೆ ಮಗುವೊಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ, ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಗುವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಥವಾ ಮಗುವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕೃತ್ಯ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-2</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-:02-3</ref>ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು (ಬಲವಂತ, ಬೆದರಿಕೆಗಳು, ಬಲವಂತ, ಕುಶಲತೆ ಅಥವಾ ಇತರ ವಂಚನೆಯ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ), ಪ್ರದರ್ಶನ, ಮಕ್ಕಳ ಅಂದಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಗುವನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ಒಡ್ಡಲು ಬಳಸುವುದು (CSAEM) ಸೇರಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-:02-3</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Williams_one2-4</ref> CSA ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಇದು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. CSA ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗೀಯ, ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, CSA ಒಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಇದು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಾಲೆಗಳು, ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರು ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹವು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹವು "ಬಹುಶಃ ಹುಡುಗಿಯರ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಯುನಿಸೆಫ್ ಹೇಳಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-:1-5</ref> ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Roosa-6</ref> ನಂತರದ ಆಘಾತಕಾರಿ ಒತ್ತಡದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-widom-7</ref> ಆತಂಕ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-levitan-8</ref> ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನಂತರದ ಆಘಾತಕಾರಿ ಒತ್ತಡದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-9</ref> ಮತ್ತು ಮಗುವಿಗೆ ದೈಹಿಕ ಗಾಯ, ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-dinw-10</ref>ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಂಭೋಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೋಷಕರ ಸಂಭೋಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Courtois-11</ref> ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, ಸುಮಾರು 8 ಹುಡುಗಿಯರಲ್ಲಿ 1 ಹುಡುಗಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇದರರ್ಥ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ 370 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 18 ವರ್ಷ ತುಂಬುವ ಮೊದಲು ಅತ್ಯಾಚಾರ ಅಥವಾ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಹುಡುಗರು ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಸಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಾರೆ, ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 240 ರಿಂದ 310 ಮಿಲಿಯನ್ (ಹನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು) ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Unicef-12</ref> CSA ಯ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪ-ಸಹಾರನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದರಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, 22% ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Unicef-12</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಅಪರಾಧಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬಲಿಪಶುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಸರಿಸುಮಾರು 30% ಮಗುವಿನ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಹೋದರರು, ತಂದೆ, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಥವಾ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು;<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-13</ref> 60% ಕುಟುಂಬದ "ಸ್ನೇಹಿತರು", ಶಿಶುಪಾಲನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಂತಹ ಇತರ ಪರಿಚಯಸ್ಥರು; ಸರಿಸುಮಾರು 10% ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತರು ಅಪರಾಧಿಗಳು.ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಪುರುಷರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ ನಡೆಸುವವರ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳ ವಿರುದ್ಧ ವರದಿಯಾದ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ 14% ರಿಂದ 40% ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ವಿರುದ್ಧ ವರದಿಯಾದ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ 6% ಮಹಿಳೆಯರು ಎಸಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Whealin-14</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Finkelhor1994-15</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Finkelhor1994-15</ref> ಶಿಶುಕಾಮಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಗುವನ್ನು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ನಿಂದಿಸುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ವಿವೇಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-ames-17</ref> ಆದರೆ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಹೊರತು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಶಿಶುಕಾಮಿಗಳಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-barbaree-seto-18</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Oxford-19</ref>ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ಛತ್ರಿ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕನು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕನೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ಲೈಂಗಿಕ ತೃಪ್ತಿಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕನನ್ನು ಶೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​"ಮಕ್ಕಳು ವಯಸ್ಕರೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಬಾರದು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರ ಯಾವುದೇ ಅಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತದೆ: "ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವಯಸ್ಕನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ನಡವಳಿಕೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ."<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-23</ref> === ಪರಿಣಾಮಗಳು === ===== ಮಾನಸಿಕ ===== ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಇದರಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮನೋರೋಗಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಸೇರಿದೆ. ಸೂಚಕಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ, ಆತಂಕ,ತಿನ್ನುವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು, ಕಳಪೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಸೊಮಾಟೈಸೇಶನ್, ನಿದ್ರಾ ಭಂಗಗಳು, ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಘಾತಕಾರಿ ಒತ್ತಡದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಘಟಿತ ಮತ್ತು ಆತಂಕದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮಕ್ಕಳು ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಹೀರುವುದು ಅಥವಾ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜಿಸುವಂತಹ ಹಿಂಜರಿತದ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಪ್ರಬಲ ಸೂಚಕವೆಂದರೆ ಲೈಂಗಿಕ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಲೈಂಗಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿ.ಬಲಿಪಶುಗಳು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬಹುದು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-APA2012-31</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ, ನಡವಳಿಕೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು.ಹದಿಹರೆಯದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಲೈಂಗಿಕ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರು ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಘಟನೆಗಳ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-36</ref> ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಶಾಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-40</ref> ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಡ್ರಗ್ ಅಬ್ಯೂಸ್‌ನಿಂದ ಹಣ ಪಡೆದ ಅಧ್ಯಯನವು "1,400 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಯದ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಮಾದಕವಸ್ತು ಅವಲಂಬನೆ, ಮದ್ಯದ ಅವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ" ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆಡ್ಸ್ ಅನುಪಾತಗಳಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನನಾಂಗೇತರ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರು ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ವಯಸ್ಕರಂತೆ ಮಾದಕವಸ್ತು ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ 2.83 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು."<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-39</ref> CSA ಹದಿಹರೆಯದ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಲಿಪಶುವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Polusny-43</ref>ಬಾಲ್ಯದ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಯಸ್ಕ ಮನೋರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-pmid18204885-50</ref> ಜೊತೆಗೆ ಮದ್ಯಪಾನ ಮತ್ತು ಮಾದಕವಸ್ತು ದುರುಪಯೋಗದ ಜೊತೆಗೆ.ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪುರುಷರು ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದಾಗ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಧ್ಯವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದವರಲ್ಲದ ಸಹವರ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಹಿಂದಿನವರಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಗೆಳೆಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಡವಳಿಕೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಗೆಳೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಂತರ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Parenting2004-51</ref> ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಊಹೆಗಳಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-54</ref> ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ 51% ರಿಂದ 79% ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.ನಿಂದಕನು ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಂದನೆಯು ಸಂಭೋಗ ಅಥವಾ ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾನಿಯ ಮಟ್ಟವು ದೌರ್ಜನ್ಯದ ನುಗ್ಗುವಿಕೆ, ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಆವರ್ತನ ಮತ್ತು ಬಲಪ್ರಯೋಗದಂತಹ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Beitchman-60</ref> ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಮಾನಸಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು, <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-pmid3704036-61</ref>ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿತ ಕುಟುಂಬ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-63</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-64</ref> === ಆಘಾತದ ನಂತರದ ಒತ್ತಡದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ === ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ವಿಘಟಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಂದನೆ ನೆನಪುಗಳ ಸ್ಮೃತಿಯೂ ಸೇರಿದೆ.ತೀವ್ರವಾದ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ (ನುಗ್ಗುವಿಕೆ, ಹಲವಾರು ಅಪರಾಧಿಗಳು, ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ) ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ವಿಘಟಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ (CSA) ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಳಪೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ PTSD ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.ಗೆಳೆಯರಿಂದ "ಕಡಿಮೆ" ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು "ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮರಗಟ್ಟುವಿಕೆ" ಎರಡೂ CSA ಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, PTSD "ಸ್ವಯಂ-ಔಷಧಿ ಕಲ್ಪನೆ" ಮತ್ತು "ಹೆಚ್ಚಿನ-ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಒಳಗಾಗುವಿಕೆಯ ಕಲ್ಪನೆ" ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಸೇವನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-auto-68</ref> ವಿಘಟಿತ ಗುರುತಿನ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ (DID), ಆಘಾತದ ನಂತರದ ಒತ್ತಡದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ (PTSD), ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಆಘಾತದ ನಂತರದ ಒತ್ತಡದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ (C-PTSD) ಜೊತೆಗೆ, ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದಿಂದ ಬದುಕುಳಿದವರು ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ (BPD) ಮತ್ತು ಬುಲಿಮಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದಂತಹ ತಿನ್ನುವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Honor2010-69</ref> === ಸಂಶೋಧನಾ ಅಂಶಗಳು === ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಳಪೆ ಕುಟುಂಬ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದಂತಹ ಇತರ ಗೊಂದಲಮಯ ಅಸ್ಥಿರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಭವಿಸುವುದರಿಂದ, ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಅಸ್ಥಿರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. 1998 ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ "ಈ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಊಹೆಯೆಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಾನಿಯು ಮಗುವಿನ ನಂಬಿಕೆ, ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಇತಿಹಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಯಸ್ಕ ಜೀವನದ ಅನೇಕ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿವೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಮಾನಸಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-73</ref> ಕೆಂಡ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು (2000) ತಮ್ಮ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಮನೋರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ನಡುವಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕುಟುಂಬ ಅಪಶ್ರುತಿಯಿಂದ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸಂಬಂಧದ ಪರಿಣಾಮದ ಗಾತ್ರವು ಸಂಭವನೀಯ ಗೊಂದಲಮಯ ಅಸ್ಥಿರಗಳಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. CSA-ಅಸಮಾಧಾನದ ಅವಳಿಗಳ ಸಣ್ಣ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅವರು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಮನೋರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ನಡುವಿನ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಯಿತು; CSA-ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೊಳಗಾದ ವಿಷಯಗಳು ಅವರ CSA-ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೊಳಗಾದ ಅವಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಮನೋರೋಗ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. 1998 ರ ಬ್ರೂಸ್ ರಿಂಡ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ನಡೆಸಿದ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಯಾವಾಗಲೂ ವ್ಯಾಪಕ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹುಡುಗಿಯರು ಹುಡುಗರಿಗಿಂತ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು, ಕೆಲವು ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಂತಹ ಮುಖಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅನುಭವಗಳೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಹಾನಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಮಗುವು ಈ ಮುಖಾಮುಖಿಯನ್ನು "ಒಪ್ಪಂದ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.ದೋಷಪೂರಿತ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು. ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಿಶುಕಾಮಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-congress-77</ref> === ದೈಹಿಕ === ===== ಗಾಯ ===== ಮಗುವಿನ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬಳಸಿದ ಬಲದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಆಂತರಿಕ ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತಸ್ರಾವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ತೀವ್ರತರವಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಆಂತರಿಕ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಇದು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-78</ref> ===== ಸೋಂಕುಗಳು ===== ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಹರಡುವ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಸಾಕಷ್ಟು ಯೋನಿ ದ್ರವದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಮಗುವಿನ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಸೋಂಕುಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಯೋನಿ ನಾಳದ ಉರಿಯೂತವನ್ನು ಸಹ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-jong-79</ref> ===== ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾನಿ ===== ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಒತ್ತಡ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಘಾತಕಾರಿ ಒತ್ತಡವು ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ತೀವ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಮೆದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ವಿವಿಧ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಇಟೊ ಮತ್ತು ಇತರರು (1998) "ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮುಖ ಅರ್ಧಗೋಳದ ಅಸಮತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಡ ಗೋಳಾರ್ಧದ ಸುಸಂಬದ್ಧತೆ"ಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು; ಟೀಚರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. (1993) ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ "ಐಕ್ಟಲ್ ಟೆಂಪೊರಲ್ ಲೋಬ್ ಅಪಸ್ಮಾರದಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳು" ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ; ಆಂಡರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು (2002) ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ವಯಸ್ಕರ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ವರ್ಮಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸಹಜ ಅಡ್ಡ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸಮಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಟೀಚರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು (1993) ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾಲೋಸಮ್ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ; ವಿವಿಧ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಎಡ ಹಿಪೊಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ; ಮತ್ತು ಇಟೊ ಮತ್ತು ಇತರರು (1993) ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸಹಜತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-86</ref> ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದ ಲಿಂಬಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಟೀಚರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು (1993). 253 ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಐಕ್ಟಲ್ ಟೆಂಪೊರಲ್ ಲೋಬ್ ಅಪಸ್ಮಾರದಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು "ಲಿಂಬಿಕ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಪರಿಶೀಲನಾಪಟ್ಟಿ-33" ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವರದಿಗಳು LSCL-33 ಅಂಕಗಳಿಗೆ 49% ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ, ಇದು ಸ್ವಯಂ-ವರದಿ ಮಾಡಿದ ದೈಹಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಸಂಬಂಧಿತ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕಿಂತ 11% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವರದಿಗಳು 113% ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಇದೇ ರೀತಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಮಾದರಿಯ ಸ್ವಯಂ-ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಗಣಿತ ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಪ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಕಗಳು ಅವರ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಮಾದರಿಯ ಸ್ವಯಂ-ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಗಣಿತ SAT ಅಂಕಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನವಲ್ಟಾ ಮತ್ತು ಇತರರು (2006) ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯಗಳ ಮೌಖಿಕ SAT ಅಂಕಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ, ಕಡಿಮೆ ಗಣಿತ SAT ಅಂಕಗಳು "ಅರ್ಧಗೋಳದ ಏಕೀಕರಣದಲ್ಲಿನ ದೋಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು" ಎಂದು ಅವರು ಊಹಿಸಿದರು. ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ (ಮೌಖಿಕ, ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ) ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿ ದುರ್ಬಲತೆಗಳು ಮತ್ತು ದುರುಪಯೋಗದ ಅವಧಿಯ ನಡುವಿನ ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-87</ref> ===== ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧ ===== ಮಗು ಅಥವಾ ಹದಿಹರೆಯದವರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಯಸ್ಕರ ನಡುವಿನ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಿ ನಿಂದನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ರೂಪವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಒಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ, 70% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳು ತಕ್ಷಣದ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರವಿರುವವರು.ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಅಪರಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30% ರಷ್ಟು ಜನರು ತಮ್ಮ ಬಲಿಪಶುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತಾರೆ, 60% ಅಪರಾಧಿಗಳು ನೆರೆಹೊರೆಯವರು, ಶಿಶುಪಾಲಕರು ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರಂತಹ ಕುಟುಂಬ ಪರಿಚಯಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ 10% ರಷ್ಟು ಅಪರಾಧಿಗಳು ಅಪರಿಚಿತರು ಎಂದು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಪರಾಧಿಯು ರಕ್ತಸಂಬಂಧ ಅಥವಾ ವಿವಾಹದ ಮೂಲಕ ಮಗುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಂಭೋಗವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಅಂತರ್-ಕುಟುಂಬದ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-91</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರದಿಯಾಗುವ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧದ ರೂಪವೆಂದರೆ ತಂದೆ-ಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಲತಂದೆ-ಮಗಳ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಿ, ಉಳಿದ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ತಾಯಿ/ಮಲತಾಯಿ-ಮಗಳು/ಮಗನ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.ತಂದೆ-ಮಗನ ಸಂಭೋಗ ಕಡಿಮೆ ಬಾರಿ ವರದಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿಜವಾದ ಹರಡುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರ ಸಂಭೋಗವು ಇತರ ರೀತಿಯ ಸಂಭೋಗಗಳಿಗಿಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ: ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ 57% ಸಂಭೋಗವು ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ; ಪರಮಾಣು ಕುಟುಂಬ ಸಂಭೋಗದ 90% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಫಿಂಕೆಲ್‌ಹೋರ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ; ಕಾಸನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರ ಸಂಭೋಗವು ತಂದೆ/ಮಲತಂದೆಗಳು ಮಾಡಿದ ಸಂಭೋಗಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-99</ref> ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ; ಕೆಲವು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಪೋಷಕರ ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ===== ವಿಧಗಳು ===== ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ - ವಯಸ್ಕರು ಲೈಂಗಿಕ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಪದ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅತ್ಯಾಚಾರ (ಸೊಡೊಮಿ ಸೇರಿದಂತೆ), ಮತ್ತು ವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ನುಗ್ಗುವಿಕೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-100</ref> ಯುಎಸ್ ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುಎಸ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ಗುದದ್ವಾರ ಅಥವಾ ಯೋನಿಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗುವುದು ಅಥವಾ ಲೈಂಗಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ಜನನಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತವೆ (ಎನಿಮಾಗಳು, ಸಪೊಸಿಟರಿಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ, ಗುದನಾಳದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಂತಹ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಈ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಶಿಶ್ನದೊಂದಿಗೆ ಬಲವಂತದ ನುಗ್ಗುವಿಕೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಹಿಂದಿನ ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ - ವಯಸ್ಕರು ಪ್ರಗತಿ, ಲೈಂಗಿಕ ತೃಪ್ತಿ ಅಥವಾ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರನ್ನು ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಪದ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಗುವನ್ನು ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಮಾಡುವುದು,ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಶ್ಲೀಲತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-105</ref> ಸೆಕ್ಸ್‌ಟೋರ್ಷನ್ - ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆದರಿಸುವ ಅಥವಾ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮೇಲ್ ಮಾಡುವ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಗುವಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲೈಂಗಿಕ ವಿಷಯ, ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಹಣವನ್ನು ಬೇಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರ ನಗ್ನ ಅಥವಾ ಲೈಂಗಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. === ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ === 1996 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಕ್ಕಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಕ್ಕಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ (CSEC) ಅನ್ನು "ವಯಸ್ಕರಿಂದ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಮಗು ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಗದು ಅಥವಾ ವಸ್ತುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.CSEC ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳ ಅಶ್ಲೀಲತೆಯ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಷ್ಯಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ CSEC ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-107</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-108</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮಕ್ಕಳ ಅಶ್ಲೀಲತೆಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-109</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ಎಂಬ ಪದವು ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.2009 ರ ಮೊದಲು, ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದವು ಮಕ್ಕಳ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ಎಂಬ ಪದವು ಮೊದಲು 2009 ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಶೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಮಕ್ಕಳು ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-114</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Words_Matter-115</ref>ಮಕ್ಕಳ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸುವ ವಿನಿಮಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಜನನದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ರೀತಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವಿನಿಮಯದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Child_sexual_abuse#cite_note-Words_Matter-115</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} n7i38ah0gk4u4qtf9poarmwn21sum74 0 179395 1375272 1375266 2026-06-18T12:01:17Z VASANTH S.N. 728 ಚಿತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆ 1375272 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | fossil_range = [[Early Paleocene]] to [[Late Miocene]] {{Fossil range|63.3|10|earliest=70.4}} (Suspected [[Late Cretaceous]] origin for [[Hyaenodonta]], but unconfirmed by fossils yet)<ref name=Brychotherium>{{cite journal |last1=Borths |first1=Matthew R. |last2=Holroyd |first2=Patricia A. |last3=Seiffert |first3=Erik R. |year=2016 |title=Hyainailourine and teratodontine cranial material from the late Eocene of Egypt and the application of parsimony and Bayesian methods to the phylogeny and biogeography of Hyaenodonta (Placentalia, Mammalia) |journal=PeerJ |volume=4 |article-number=e2639 |doi=10.7717/peerj.2639 |pmid=27867761 |pmc=5111901 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Borths |first1=Matthew R. |last2=Stevens |first2=Nancy J. |year=2017 |title=The first hyaenodont from the late Oligocene Nsungwe Formation of Tanzania: Paleoecological insights into the Paleogene-Neogene carnivore transition |journal=PLOS ONE |volume=12 |issue=10 |article-number=e0185301 |doi=10.1371/journal.pone.0185301 |pmid=29020030 |pmc=5636082 |bibcode=2017PLoSO..1285301B|doi-access=free }}</ref> | image = Colorado Creodonta.JPG | image_caption = Various creodonts of the [[Eocene]] of [[Colorado]], [[United States]]. From top: ''[[Tritemnodon]]'', ''[[Patriofelis]]'', ''[[Machaeroides]]'', and ''[[Sinopa]]'' | taxon = Creodonta | authority = [[Edward Drinker Cope|Cope]], 1875<ref name=Cope-1875>{{cite journal |first=Edward Drinker |last=Cope |title=On the Supposed Carnivora of the Eocene of the Rocky Mountains |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/1677414#page/492/mode/1up |journal=Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia |volume=27 |pages=444–449 |year=1875}}</ref> | subdivision_ranks = Families | subdivision = * †[[Hyaenodonta]] * †[[Oxyaenidae]] | synonyms = {{collapsible list |bullets=true |title=list of synonyms: |Creodontia |Creodontidae {{small|(Winkler, 1893)}}<ref>T. C. Winkler (1893.) "De Gewervelde Dieren van Het Verleden." Palaeontologische Studiën in Telyer's Museum 1-291</ref> |Creodontiformes {{small|(Kinman, 1994)}}<ref>Kenneth E. Kinman (1994.) "The Kinman System: Toward a Stable Cladisto-Eclectic Classification of Organisms: Living and Extinct, 48 Phyla, 269 Classes, 1,719 Orders", Hays, Kan. (P. O. Box 1377, Hays 67601), 88 pages</ref> |Creodontina {{small|(Pearse, 1936)}}<ref>Arthur Sperry Pearse, (1936) [https://archive.org/details/zoologicalnamesl1936pear/page/24/mode/2up?q=Creodontina "Zoological names. A list of phyla, classes, and orders, prepared for section F, American Association for the Advancement of Science"] American Association for the Advancement of Science</ref> |Creophaga {{small|(Kretzoi, 1945)}}<ref>Miklos Kretzoi (1945) "Bemerkungen über das Raubtiersystem." Annales Historico-Naturales Musei Nationalis Hungarici, Budapest, vol. 38, pp. 59-83.</ref> |Hyaenodontia {{small|(Romer, 1966)}}<ref>Romer, A. S. (1966.) "Vertebrate Paleontology." University of Chicago Press, Chicago; 3rd edition {{ISBN|0-7167-1822-7}}</ref> |Paracarnivora {{small|(Kretzoi, 1929)}}<ref>Kretzoi, N. (1929.) "Materialien zur phylogenetischen Klassifikation der Aeluroïdeen. X Congres International de Zoologie, Budapest 1927., 2, 1293–1355.</ref> |Pseudocreodi {{small|(Matthew, 1909)}}<ref>W. D. Matthew (1909.) [https://digitallibrary.amnh.org/handle/2246/5744 "The Carnivora and Insectivora of the Bridger Basin, middle Eocene."] Memoirs of the American Museum of Natural History 9:289-567</ref> |Subdidelphia {{small|(Trouessart, 1879)}}<ref>Trouessart, E. L. (1879.) "Catalogue des mammifères vivants et fossiles. III. Insectivora." Rev. Mag. Zool. 3è ser. 7: 219 – 285.</ref> }} }} '''ಕ್ರೀಯೋಡಾಂಟ''' ಕಾರ್ನಿವೋರ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಉಪಗಣ. ಸೀನೋಜೋಯಿಕ್ ಯುಗದ ಟರ್ಷಿಯರಿ ಅವಧಿಯ ಇಯೋಸೀನ್ ಮತ್ತು ಪೇಲಿಯೊಸೀನ್ [[ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ -ಕಲ್ಪಗಳು|ಕಲ್ಪ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ವಂಶವಾಗಿರುವ ಈ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗ]]ಳು [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳ ಪೂರ್ವಜಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು== {{multiple image |align = center |caption_align = center |total_width = 700 |image1 = Comparison of Carnivoran and Creodont Carnassials.png |caption1 = Comparison of carnassial teeth of [[wolf]] and typical hyaenodontid and oxyaenid |image2 = Teeth of Middle Eocene Bridger Basin Creodonts.png |caption2 = Upper teeth of creodonts from Middle Eocene Bridger Basin, Wyoming |image3 = Teeth of Creodonts.png |caption3 = ''[[Sinopa]]'' fossils: (1) Right upper cheek teeth, P2-M2; (2) Left ramus of mandible (p2-m2); (3) Right ramus of mandible}} ಈ ಗಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದು ಇವು ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೂ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾದ ಕೆಲವು ನಿಮ್ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದ [[ಮೆದುಳು|ಮಿದುಳು]], ಕಾರ್ಪಸಿನ ಸ್ಕ್ಯಾಫಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಲೂನಾರ್ ಮೂಳೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದು, ಎಲುಬಾಗಿಲ್ಲದ ಟಿಂಪ್ಯಾನಿಕ್ ಬುಲ್ಲ, ಕಾರ್ನೇಸಿಯಲ್ [[ಹಲ್ಲು]] ಇಲ್ಲದಿರುವುದು-ಇವು ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಕಾರ್ನೇಸಿಯಲ್ ಹಲ್ಲಿನ ಬದಲು [[ದವಡೆ|ದವಡೆಯ]] ಉಳಿದ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಹರಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದುವು. ಕ್ರಿಯೊಡಾಂಟುಗಳು ಕೀಟಭಕ್ಷಕಗಳಿಗಿಂತ (ಇನ್ಸೆಕ್ಟಿವೋರ) ಹಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ತಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ [[ಕೋರೆಹಲ್ಲು]]ಗಳು, ಸ್ಥೂಲವಾದ ಮೂತಿ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಜೈಗೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ [[ಕಮಾನು]]ಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ನಿವೋರ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು. ==ವಿಂಗಡನೆ== {{multiple image |align = center |caption_align = center |perrow = 3 |total_width = 900 |image1 = Patriofelis-mount.jpg |caption1 = Mount of oxyaenid ''[[Patriofelis|Patriofelis ferox]]'' from the American Museum of Natural History |image2 = Patriofelis22DB.jpg |caption2 = Reconstruction of ''Patriofelis ferox'' |image3 = Sinopa from Matthew.png |caption3 = Mounted skeleton of the hyaenodontid ''[[Sinopa|Sinopa rapax]]'' from Bridger Basin }} ಕ್ರಿಯೊಡಾಂಟ ಉಪಗಣವನ್ನು ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರ್ಟೊಸಯಾನಿಡೀ, ಆಕ್ಸೈಯೆನಿಡೀ, ಹೈಯನೊಡಾಂಟಿಡೀ ಮತ್ತು ಮೀಸೊನೈಕಿಡೀಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಆಕ್ರ್ಟೊಸಯಾನಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸರ್ವಭಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಪೇಲಿಯೊಸೀನ್ ಮತ್ತು ಇಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪಗಳ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಇವು ಪ್ರಾಚೀನ ಗೊರಸುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆಕ್ಸೈಯೆನಿಡೀ ಕುಟುಂಬದವು ಪೇಲಿಯೊಸೀನ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಯೊಸೀನಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದುವು. ನಿಜವಾದ ಮಾಂಸಹಾರಿಗಳಾದ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ವುಲ್ವರೈನ್ ಪ್ರಾಣಿಯಂತೆ ಇದ್ದುವು (ಉದಾ: ಆಕ್ಸೈಯೀನ). ಪೇಲಿಯೊನಿಕ್ಟಿಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿ ಆಧುನಿಕ ಹುಲಿಜಾತಿಯವುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೈಯೆನೊಡಾಂಟಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕ್ರೀಯೊಡಾಂಟುಗಳು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ,]] [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]], [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ]] ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದುವು. ಇಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದ ಆದಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗ ಇವುಗಳ ಕಾಲ. ಸೈನೋಪ, ಪ್ರೋವೈವೆರ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ದೇಹ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ಗಾತ್ರ ಆಧುನಿಕ ಸಿವೆಟ್ ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಇರುವಂತೆಯೆ ಇತ್ತು. [[ಬಾಲ]] ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಭಾರ. ಲಿಮ್ನೊಸಯಾನ್ ಎಂಬುದು ಆಕಾರ, ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ನಡತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವೀಸಲ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನುಗಳಂತೆಯೆ ಇತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇಯೊಸೀನ್ ಮತ್ತು ಆಲಿಗೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಪ್ಲಿಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ ಜೀವಿಸಿದ್ದುವು. ಮೀಸೊನೈಕಿಡೀ ಕುಟುಂಬದವು ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿದ್ದುವು. ಇವುಗಳ ದವಡೆ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮೊಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಬಹುಶ: ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೋ ರಂಧ್ರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೋ ಈ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದು. ಮುಸುಡಿಯೂ ದವಡೆಗಳೂ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದುವು. ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳು ನೀಳವಾಗಿದ್ದು ಓಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದುವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕರಡಿಯಷ್ಟು ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದವಾಗಿದ್ದುವು. ಇವಕ್ಕೆ ಉಗುರಿನ ಬದಲು ತಟ್ಟೆಯಾದ [[ಗೊರಸು|ಗೊರಸುಗಳಿದ್ದುವು]]. ಇವು ಇಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಈ ಕುಟುಂಬದ ಕ್ರಿಯೊಡಾಂಟುಗಳು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮಂಗೋಲಿಯ|ಮಂಗೋಲಿಯದಲ್ಲಿ]] ಇಯೊಸೀನ್ ಕಲ್ಪದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಆಂಡ್ರೂ ಸಾರ್ಕಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿಯ ತಲೆಬುರುಡೆ 3' ಉದ್ದ ಇತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] 705522qcehlbenwx205tb9jmc3g84n6 3 179397 1375281 2026-06-18T13:51:03Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375281 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Charanraj G}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) dfk48g6wsbe1h8gwb2q8z8mf0bh7ddw 3 179398 1375283 2026-06-18T14:31:10Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375283 wikitext text/x-wiki == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> omujt12gt5yke794inztxd11gmqahcz 3 179399 1375289 2026-06-18T14:31:11Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375289 wikitext text/x-wiki == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> omujt12gt5yke794inztxd11gmqahcz 3 179400 1375290 2026-06-18T14:31:11Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375290 wikitext text/x-wiki == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> omujt12gt5yke794inztxd11gmqahcz 3 179401 1375291 2026-06-18T14:31:11Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375291 wikitext text/x-wiki == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> omujt12gt5yke794inztxd11gmqahcz 3 179402 1375300 2026-06-18T14:31:12Z MediaWiki message delivery 17558 /* Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375300 wikitext text/x-wiki == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> omujt12gt5yke794inztxd11gmqahcz 0 179403 1375307 2026-06-18T15:03:06Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1375307 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of succulent flowering plant in the family Euphorbiaceae}} {{Speciesbox |image = Euphorbiaceae Euphorbia nivulia 2.jpg |genus = Euphorbia |species = nivulia |authority = [[Francis Buchanan-Hamilton|Buch.-Ham.]]<ref name=FlowersofIndia>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafy%20Milk%20Hedge.html |title=Leafy milk hedge |publisher=Flowers of India |access-date=2 October 2021}}</ref> |synonyms = *'' Euphorbia neriifolia''<small> Roxb.</small> *''Euphorbia helicothele'' |synonyms_ref = <ref name=FlowersofIndia/> }} '''ಎಲೆಕಳ್ಳಿ''' ಒಂದು ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯ. ಇದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಯುಫೋರ್ಬಿಯಾ ನಿವುಲಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ == ಇದು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತ ಉಪಖಂಡ]], ಭಾರತ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು [[ಮಯನ್ಮಾರ್|ಬರ್ಮಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ <ref>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347506-1 |title=''Euphorbia nivulia'' Buch.-Ham. |publisher=Plants of the World Online |access-date=2 October 2021}}</ref> . . ಇದು ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲಿನ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://indiabiodiversity.org/species/show/229703 |title=''Euphorbia nivulia'' Buch.-Ham. |publisher=India Biodiversity Portal |access-date=2 October 2021}}</ref> , ಒಣ, ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊದಿಕೆ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name=Mahajan>{{cite journal |author1=Mahajan, Raghunath T. |author2=Badgujar, Shamkant B. |name-list-style=amp |year=2011 |title=Bioprospecting of ''Euphorbia nivulia'' Buch.-Ham. |journal=International Journal of Phytopharmacology |volume=2 |issue=2 |pages=37–42 |url=https://www.researchgate.net/publication/260256905 }}</ref> == ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು == ತಮಿಳು-ಇಲೈಕಳ್ಳಿ ತುಳು-ಇರೆಕಳ್ಳಿ ಮಲಯಾಳಂ-ಇಲಕಳ್ಳಿ,ಕನ್ನಡ-ಎಲೆಕಳ್ಳಿ, ಕೊಂಕಣಿ-ಪನ್ನಾನಿವಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ-ಸ್ವರಾಸನ <ref>{{Cite web |title=ಎಲೆಕಳ್ಳಿ|url=https://dn710701.ca.archive.org/0/items/FiveHundredIndianPlants/FiveHundredIndianPlants.pdf }}</ref> == ಲಕ್ಷಣಗಳು == ಎಲೆಕಳ್ಳಿ 9 ಮೀ (30 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 1 ಮೀ (3 ಅಡಿ) ಸುತ್ತಳತೆಯ ಸಣ್ಣ ಮರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ತೊಗಟೆ ಒರಟು ಮತ್ತು ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಂಬೆಗಳು ರಸಭರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಂಡದಿಂದ ತೀವ್ರ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕಾಂಡಗಳು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರವಾಗಿ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚೂಪಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳು ಸರಳ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಾಂಡವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಎಲೆಯ ಬ್ಲೇಡ್ ಅಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಮಚ ಆಕಾರದಿಂದ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ, 25 ಸೆಂ.ಮೀ (10 ಇಂಚು) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 8 ಸೆಂ.ಮೀ (3 ಇಂಚು) ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಭರಿತವಾಗಿದ್ದು, ದುಂಡಾದ ತುದಿ, ಮೊನಚಾದ ಬುಡ ಮತ್ತು ದುಂಡಾದ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. == ಉಪಯೋಗಳು == ಬೇರಿನ ರಸ, ತೊಗಟೆ, ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟೆಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಸ್ಯವು ಆಂಟಿಮೈಕ್ರೊಬಿಯಲ್, ಗಾಯ ಗುಣಪಡಿಸುವಿಕೆ, ಹೆಮೋಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸೈಟೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಲಾರ್ವಿಸೈಡ್, ಕೀಟನಾಶಕ ಮತ್ತು ನೆಮಟಿಸೈಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಏಡಿಸ್ ಈಜಿಪ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯುಲೆಕ್ಸ್ ಕ್ವಿನ್ಕ್ಫಾಸಿಯಾಟಸ್ ನಂತಹ ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರು-ಗಂಟು ನೆಮಟೋಡ್ (ಮೆಲಾಯ್ಡೋಜಿನ್ ಇನ್‌ಕಾಗ್ನಿಟಾ) ನಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. <ref name="Mahajan" /> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== nozzx2c16mub77fu2gxdgecl3id9f7p 1375308 1375307 2026-06-18T15:03:35Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಸ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375308 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of succulent flowering plant in the family Euphorbiaceae}} {{Speciesbox |image = Euphorbiaceae Euphorbia nivulia 2.jpg |genus = Euphorbia |species = nivulia |authority = [[Francis Buchanan-Hamilton|Buch.-Ham.]]<ref name=FlowersofIndia>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafy%20Milk%20Hedge.html |title=Leafy milk hedge |publisher=Flowers of India |access-date=2 October 2021}}</ref> |synonyms = *'' Euphorbia neriifolia''<small> Roxb.</small> *''Euphorbia helicothele'' |synonyms_ref = <ref name=FlowersofIndia/> }} '''ಎಲೆಕಳ್ಳಿ''' ಒಂದು ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯ. ಇದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಯುಫೋರ್ಬಿಯಾ ನಿವುಲಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ == ಇದು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತ ಉಪಖಂಡ]], ಭಾರತ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು [[ಮಯನ್ಮಾರ್|ಬರ್ಮಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ <ref>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347506-1 |title=''Euphorbia nivulia'' Buch.-Ham. |publisher=Plants of the World Online |access-date=2 October 2021}}</ref> . . ಇದು ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲಿನ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://indiabiodiversity.org/species/show/229703 |title=''Euphorbia nivulia'' Buch.-Ham. |publisher=India Biodiversity Portal |access-date=2 October 2021}}</ref> , ಒಣ, ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊದಿಕೆ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name=Mahajan>{{cite journal |author1=Mahajan, Raghunath T. |author2=Badgujar, Shamkant B. |name-list-style=amp |year=2011 |title=Bioprospecting of ''Euphorbia nivulia'' Buch.-Ham. |journal=International Journal of Phytopharmacology |volume=2 |issue=2 |pages=37–42 |url=https://www.researchgate.net/publication/260256905 }}</ref> == ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು == ತಮಿಳು-ಇಲೈಕಳ್ಳಿ ತುಳು-ಇರೆಕಳ್ಳಿ ಮಲಯಾಳಂ-ಇಲಕಳ್ಳಿ,ಕನ್ನಡ-ಎಲೆಕಳ್ಳಿ, ಕೊಂಕಣಿ-ಪನ್ನಾನಿವಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ-ಸ್ವರಾಸನ <ref>{{Cite web |title=ಎಲೆಕಳ್ಳಿ|url=https://dn710701.ca.archive.org/0/items/FiveHundredIndianPlants/FiveHundredIndianPlants.pdf }}</ref> == ಲಕ್ಷಣಗಳು == ಎಲೆಕಳ್ಳಿ 9 ಮೀ (30 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 1 ಮೀ (3 ಅಡಿ) ಸುತ್ತಳತೆಯ ಸಣ್ಣ ಮರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ತೊಗಟೆ ಒರಟು ಮತ್ತು ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಂಬೆಗಳು ರಸಭರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಂಡದಿಂದ ತೀವ್ರ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕಾಂಡಗಳು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರವಾಗಿ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚೂಪಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳು ಸರಳ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಾಂಡವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಎಲೆಯ ಬ್ಲೇಡ್ ಅಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಮಚ ಆಕಾರದಿಂದ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ, 25 ಸೆಂ.ಮೀ (10 ಇಂಚು) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 8 ಸೆಂ.ಮೀ (3 ಇಂಚು) ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಭರಿತವಾಗಿದ್ದು, ದುಂಡಾದ ತುದಿ, ಮೊನಚಾದ ಬುಡ ಮತ್ತು ದುಂಡಾದ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. == ಉಪಯೋಗಳು == ಬೇರಿನ ರಸ, ತೊಗಟೆ, ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟೆಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಸ್ಯವು ಆಂಟಿಮೈಕ್ರೊಬಿಯಲ್, ಗಾಯ ಗುಣಪಡಿಸುವಿಕೆ, ಹೆಮೋಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸೈಟೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಲಾರ್ವಿಸೈಡ್, ಕೀಟನಾಶಕ ಮತ್ತು ನೆಮಟಿಸೈಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಏಡಿಸ್ ಈಜಿಪ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯುಲೆಕ್ಸ್ ಕ್ವಿನ್ಕ್ಫಾಸಿಯಾಟಸ್ ನಂತಹ ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರು-ಗಂಟು ನೆಮಟೋಡ್ (ಮೆಲಾಯ್ಡೋಜಿನ್ ಇನ್‌ಕಾಗ್ನಿಟಾ) ನಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. <ref name="Mahajan" /> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] 8dicc64mh943tly3ehr2ckvkcib6mty 1375310 1375308 2026-06-18T15:03:56Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375310 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of succulent flowering plant in the family Euphorbiaceae}} {{Speciesbox |image = Euphorbiaceae Euphorbia nivulia 2.jpg |genus = Euphorbia |species = nivulia |authority = [[Francis Buchanan-Hamilton|Buch.-Ham.]]<ref name=FlowersofIndia>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafy%20Milk%20Hedge.html |title=Leafy milk hedge |publisher=Flowers of India |access-date=2 October 2021}}</ref> |synonyms = *'' Euphorbia neriifolia''<small> Roxb.</small> *''Euphorbia helicothele'' |synonyms_ref = <ref name=FlowersofIndia/> }} '''ಎಲೆಕಳ್ಳಿ''' ಒಂದು ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯ. ಇದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಯುಫೋರ್ಬಿಯಾ ನಿವುಲಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ == ಇದು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತ ಉಪಖಂಡ]], ಭಾರತ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು [[ಮಯನ್ಮಾರ್|ಬರ್ಮಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ <ref>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347506-1 |title=''Euphorbia nivulia'' Buch.-Ham. |publisher=Plants of the World Online |access-date=2 October 2021}}</ref> . . ಇದು ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲಿನ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://indiabiodiversity.org/species/show/229703 |title=''Euphorbia nivulia'' Buch.-Ham. |publisher=India Biodiversity Portal |access-date=2 October 2021}}</ref> , ಒಣ, ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊದಿಕೆ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name=Mahajan>{{cite journal |author1=Mahajan, Raghunath T. |author2=Badgujar, Shamkant B. |name-list-style=amp |year=2011 |title=Bioprospecting of ''Euphorbia nivulia'' Buch.-Ham. |journal=International Journal of Phytopharmacology |volume=2 |issue=2 |pages=37–42 |url=https://www.researchgate.net/publication/260256905 }}</ref> == ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು == ತಮಿಳು-ಇಲೈಕಳ್ಳಿ ತುಳು-ಇರೆಕಳ್ಳಿ ಮಲಯಾಳಂ-ಇಲಕಳ್ಳಿ,ಕನ್ನಡ-ಎಲೆಕಳ್ಳಿ, ಕೊಂಕಣಿ-ಪನ್ನಾನಿವಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ-ಸ್ವರಾಸನ <ref>{{Cite web |title=ಎಲೆಕಳ್ಳಿ|url=https://dn710701.ca.archive.org/0/items/FiveHundredIndianPlants/FiveHundredIndianPlants.pdf }}</ref> == ಲಕ್ಷಣಗಳು == ಎಲೆಕಳ್ಳಿ 9 ಮೀ (30 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 1 ಮೀ (3 ಅಡಿ) ಸುತ್ತಳತೆಯ ಸಣ್ಣ ಮರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ತೊಗಟೆ ಒರಟು ಮತ್ತು ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಂಬೆಗಳು ರಸಭರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಂಡದಿಂದ ತೀವ್ರ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕಾಂಡಗಳು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರವಾಗಿ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚೂಪಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳು ಸರಳ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಾಂಡವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಎಲೆಯ ಬ್ಲೇಡ್ ಅಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಮಚ ಆಕಾರದಿಂದ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ, 25 ಸೆಂ.ಮೀ (10 ಇಂಚು) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 8 ಸೆಂ.ಮೀ (3 ಇಂಚು) ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಭರಿತವಾಗಿದ್ದು, ದುಂಡಾದ ತುದಿ, ಮೊನಚಾದ ಬುಡ ಮತ್ತು ದುಂಡಾದ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. == ಉಪಯೋಗಳು == ಬೇರಿನ ರಸ, ತೊಗಟೆ, ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟೆಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಸ್ಯವು ಆಂಟಿಮೈಕ್ರೊಬಿಯಲ್, ಗಾಯ ಗುಣಪಡಿಸುವಿಕೆ, ಹೆಮೋಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸೈಟೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಲಾರ್ವಿಸೈಡ್, ಕೀಟನಾಶಕ ಮತ್ತು ನೆಮಟಿಸೈಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಏಡಿಸ್ ಈಜಿಪ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯುಲೆಕ್ಸ್ ಕ್ವಿನ್ಕ್ಫಾಸಿಯಾಟಸ್ ನಂತಹ ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರು-ಗಂಟು ನೆಮಟೋಡ್ (ಮೆಲಾಯ್ಡೋಜಿನ್ ಇನ್‌ಕಾಗ್ನಿಟಾ) ನಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. <ref name="Mahajan" /> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು]] 1onkoovg8t9k7ss2v8nr3uhetm40ec6 0 179404 1375353 2026-06-19T04:02:32Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1375353 wikitext text/x-wiki '''ಬೆನಗಲ್ ಸಂಜೀವ ರಾವ್''' (1884-1964) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೆನಗಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಬೆನಗಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಂತೆಯೇ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿದ್ದರು. ==ಕುಟುಂಬ== ಬೆನಗಲ್ ಕುಟುಂಬವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರ ಕುಟುಂಬವಾಗಿದೆ. ತಂದೆ ಬಿ.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಜನಸೇವೆ ಮಾಡಿದವರು. ಹಿರಿಯ ಮಗ ಸಂಜೀವ ರಾವ್, [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್|ಬೆನಗಲ್ ನರಸಿಂಗ ರಾವ್]] ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ತಯಾರು ಮಾಡಿದವರು, ನಂತರದ [[ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್]],ಹೆಸರಾಂತ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞ, [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿ]]ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದವರು,ನಾಲ್ಕನೆಯ [[ಬಿ. ಶಿವ ರಾವ್|ಬೆನಗಲ್ ಶಿವ ರಾವ್]], ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದವರು. ಈ ಸಹೋದರರ ಉನ್ನತಿಗೆ ತಾಯಿ ರಾಧಾಬಾಯಿ ಬೈಂದೂರು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರಣರು. ಸಹೋದರರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ ಸಂಜೀವ ರಾವ್ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ಹೊಸ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸವೆಸಿದವರು. == ಜೀವನ == ಸಂಜೀವ್ ರಾಯರು [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಬಿ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ರಾಧಾಬಾಯಿ ಬೈಂದೂರು. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಪದ್ಮಾ ಕೂಡ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಮನಸೋತರು. ಬೆನಗಲ್ ಸಂಜೀವ ರಾವ್ ಸಾಧಾರಣ, ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಸಹೋದರರ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಸಂಪತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಿಂತ ತಾತ್ವಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ == [[ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳುವಳಿ|ಹೋಂ ರೂಲ್ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ [[ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್]] ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಇವರ ಮೇಲೆ ಅಗಾಧವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ರಾವ್ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅನ್ನಿಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. [[ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]] ಮತ್ತು ಅನ್ನಿಬೆಸೆಂಟ್ ನಡುವೆ ತಾತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಇದ್ದಾಗ, ರಾವ್ ತಮ್ಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಅವರ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ''ಮಹಿಳಾ ಸಭಾ''ವನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು . == ಸಾಹಿತ್ಯ == ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಆಡಳಿತ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ'' ಲೆಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ವಿಸ್ಡಮ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದು ವಿದ್ವತ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. == ಕೊನೆಯ ಬದುಕು == ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ, ನಿವೃತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಅವರು ತುಂಬಾ ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕರಾದರು. ಅವರು [[ಪುದುಚೇರಿ|ಪಾಂಡಿಚೇರಿ]]ಯ [[ಅರವಿಂದಾಶ್ರಮ|ಅರವಿಂದ ಆಶ್ರಮ]]ದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. 1bpe91t5iikruq645c8oc9gpylip0vt 1375354 1375353 2026-06-19T04:03:14Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375354 wikitext text/x-wiki '''ಬೆನಗಲ್ ಸಂಜೀವ ರಾವ್''' (1884-1964) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೆನಗಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಬೆನಗಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಂತೆಯೇ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿದ್ದರು. ==ಕುಟುಂಬ== ಬೆನಗಲ್ ಕುಟುಂಬವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರ ಕುಟುಂಬವಾಗಿದೆ. ತಂದೆ ಬಿ.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಜನಸೇವೆ ಮಾಡಿದವರು. ಹಿರಿಯ ಮಗ ಸಂಜೀವ ರಾವ್, [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್|ಬೆನಗಲ್ ನರಸಿಂಗ ರಾವ್]] ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ತಯಾರು ಮಾಡಿದವರು, ನಂತರದ [[ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್]],ಹೆಸರಾಂತ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞ, [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿ]]ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದವರು,ನಾಲ್ಕನೆಯ [[ಬಿ. ಶಿವ ರಾವ್|ಬೆನಗಲ್ ಶಿವ ರಾವ್]], ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದವರು. ಈ ಸಹೋದರರ ಉನ್ನತಿಗೆ ತಾಯಿ ರಾಧಾಬಾಯಿ ಬೈಂದೂರು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರಣರು. ಸಹೋದರರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ ಸಂಜೀವ ರಾವ್ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ಹೊಸ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸವೆಸಿದವರು. == ಜೀವನ == ಸಂಜೀವ್ ರಾಯರು [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಬಿ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ರಾಧಾಬಾಯಿ ಬೈಂದೂರು. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಪದ್ಮಾ ಕೂಡ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಮನಸೋತರು. ಬೆನಗಲ್ ಸಂಜೀವ ರಾವ್ ಸಾಧಾರಣ, ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಸಹೋದರರ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಸಂಪತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಿಂತ ತಾತ್ವಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ == [[ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳುವಳಿ|ಹೋಂ ರೂಲ್ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ [[ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್]] ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಇವರ ಮೇಲೆ ಅಗಾಧವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ರಾವ್ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅನ್ನಿಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. [[ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]] ಮತ್ತು ಅನ್ನಿಬೆಸೆಂಟ್ ನಡುವೆ ತಾತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಇದ್ದಾಗ, ರಾವ್ ತಮ್ಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಅವರ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ''ಮಹಿಳಾ ಸಭಾ''ವನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು . == ಸಾಹಿತ್ಯ == ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಆಡಳಿತ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ'' ಲೆಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ವಿಸ್ಡಮ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದು ವಿದ್ವತ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. == ಕೊನೆಯ ಬದುಕು == ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ, ನಿವೃತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಅವರು ತುಂಬಾ ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕರಾದರು. ಅವರು [[ಪುದುಚೇರಿ|ಪಾಂಡಿಚೇರಿ]]ಯ [[ಅರವಿಂದಾಶ್ರಮ|ಅರವಿಂದ ಆಶ್ರಮ]]ದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ]] n3m7rzfedsiubrjukd23186jc3dpndw 1375355 1375354 2026-06-19T04:03:38Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375355 wikitext text/x-wiki '''ಬೆನಗಲ್ ಸಂಜೀವ ರಾವ್''' (1884-1964) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೆನಗಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಬೆನಗಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಂತೆಯೇ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿದ್ದರು. ==ಕುಟುಂಬ== ಬೆನಗಲ್ ಕುಟುಂಬವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರ ಕುಟುಂಬವಾಗಿದೆ. ತಂದೆ ಬಿ.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಜನಸೇವೆ ಮಾಡಿದವರು. ಹಿರಿಯ ಮಗ ಸಂಜೀವ ರಾವ್, [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್|ಬೆನಗಲ್ ನರಸಿಂಗ ರಾವ್]] ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ತಯಾರು ಮಾಡಿದವರು, ನಂತರದ [[ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್]],ಹೆಸರಾಂತ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞ, [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿ]]ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದವರು,ನಾಲ್ಕನೆಯ [[ಬಿ. ಶಿವ ರಾವ್|ಬೆನಗಲ್ ಶಿವ ರಾವ್]], ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದವರು. ಈ ಸಹೋದರರ ಉನ್ನತಿಗೆ ತಾಯಿ ರಾಧಾಬಾಯಿ ಬೈಂದೂರು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರಣರು. ಸಹೋದರರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ ಸಂಜೀವ ರಾವ್ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ಹೊಸ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸವೆಸಿದವರು. == ಜೀವನ == ಸಂಜೀವ್ ರಾಯರು [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಬಿ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ರಾಧಾಬಾಯಿ ಬೈಂದೂರು. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಪದ್ಮಾ ಕೂಡ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಮನಸೋತರು. ಬೆನಗಲ್ ಸಂಜೀವ ರಾವ್ ಸಾಧಾರಣ, ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಸಹೋದರರ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಸಂಪತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಿಂತ ತಾತ್ವಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ == [[ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳುವಳಿ|ಹೋಂ ರೂಲ್ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ [[ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್]] ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಇವರ ಮೇಲೆ ಅಗಾಧವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ರಾವ್ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅನ್ನಿಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. [[ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]] ಮತ್ತು ಅನ್ನಿಬೆಸೆಂಟ್ ನಡುವೆ ತಾತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಇದ್ದಾಗ, ರಾವ್ ತಮ್ಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಅವರ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ''ಮಹಿಳಾ ಸಭಾ''ವನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು . == ಸಾಹಿತ್ಯ == ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಆಡಳಿತ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ'' ಲೆಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ವಿಸ್ಡಮ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದು ವಿದ್ವತ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. == ಕೊನೆಯ ಬದುಕು == ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ, ನಿವೃತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಅವರು ತುಂಬಾ ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕರಾದರು. ಅವರು [[ಪುದುಚೇರಿ|ಪಾಂಡಿಚೇರಿ]]ಯ [[ಅರವಿಂದಾಶ್ರಮ|ಅರವಿಂದ ಆಶ್ರಮ]]ದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಗಳು]] s1uhs1ullwrz6j3he92o97rptwjv9oo 1 179405 1375358 2026-06-19T04:15:43Z ~2026-35713-71 100091 /* ಸೈಯದ್ ಅಹಮದ್ ಖಾನ್ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375358 wikitext text/x-wiki == ಸೈಯದ್ ಅಹಮದ್ ಖಾನ್ == ಸೈಯದ್ ಅಹಮದ್ ಖಾನ್ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2026-35713-71|&#126;2026-35713-71]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2026-35713-71|talk]]) ೦೯:೪೫, ೧೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) 7c1c0o7gvbtq0nd81xhf2wt2x696zvu 1375359 1375358 2026-06-19T04:16:17Z ~2026-35713-71 100091 /* ಸೈಯದ್ ಅಹಮದ್ ಖಾನ್ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375359 wikitext text/x-wiki == ಸೈಯದ್ ಅಹಮದ್ ಖಾನ್ == ಸೈಯದ್ ಅಹಮದ್ ಖಾನ್ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2026-35713-71|&#126;2026-35713-71]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2026-35713-71|talk]]) ೦೯:೪೫, ೧೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸೈಯದ್ ಅಹಮದ್ ಖಾನ್ == ಸೈಯದ್ ಅಹಮದ್ ಖಾನ್ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2026-35713-71|&#126;2026-35713-71]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2026-35713-71|talk]]) ೦೯:೪೬, ೧೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) 6v9tj8u256aq8qqq62288w0rygctxa4 0 179406 1375366 2026-06-19T05:44:18Z Sathyaprasad Pai 96929 ಹೊಸ ಪುಟ: **F1 (ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ *F1 the Movie* ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ)** 2025ರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರೀಡಾ-ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು **ಜೋಸೆಫ್ ಕೊಸಿನ್ಸ್ಕಿ** ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು **ಎಹ್ರೆನ್ ಕ್ರೂಗರ್** ಅವರ ಚಿತ... 1375366 wikitext text/x-wiki **F1 (ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ *F1 the Movie* ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ)** 2025ರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರೀಡಾ-ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು **ಜೋಸೆಫ್ ಕೊಸಿನ್ಸ್ಕಿ** ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು **ಎಹ್ರೆನ್ ಕ್ರೂಗರ್** ಅವರ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ **ಬ್ರಾಡ್ ಪಿಟ್** ಅವರು ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ (F1) ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಲಕರಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 30 ವರ್ಷಗಳ ವಿರಾಮದ ನಂತರ ಮರಳಿ ಬಂದು, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರನ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡವನ್ನು ಕುಸಿತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. **ಡ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಇಡ್ರಿಸ್**, **ಕೇರಿ ಕಾಂಡನ್**, **ಟೋಬಿಯಾಸ್ ಮೆನ್ಜೀಸ್** ಮತ್ತು **ಜಾವಿಯರ್ ಬಾರ್ಡೆಮ್** ಅವರು ಸಹ ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ 2021ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬ್ರಾಡ್ ಪಿಟ್, ಜೋಸೆಫ್ ಕೊಸಿನ್ಸ್ಕಿ, ಎಹ್ರೆನ್ ಕ್ರೂಗರ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ **ಜೆರ್ರಿ ಬ್ರಕ್‌ಹೈಮರ್** ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಮೂವರು ಈ ಹಿಂದೆ *Top Gun: Maverick* (2022) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದರು. 2023ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ಕಲಾವಿದರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ **ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೋನ್** ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 2023 ಮತ್ತು 2024ರ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿ ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ F1ನ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ **FIA** ಸಹಕಾರ ನೀಡಿತು. **F1** ಚಿತ್ರದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ 2025ರ ಜೂನ್ 16ರಂದು **ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಾಲ್** ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ನಂತರ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು **ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್** ಮತ್ತು **ಆಪಲ್ ಒರಿಜಿನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್** ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 2025ರ ಜೂನ್ 27ರಂದು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿವೆ. ಸುಮಾರು **200–300 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ಬಜೆಟ್**‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ **634 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ** ಗಳಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇದು 2025ರ **ಒಂಬತ್ತನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರ**, **ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಆಟೋ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಿತ್ರ**, **ಆಪಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರ**, ಹಾಗೂ **ಬ್ರಾಡ್ ಪಿಟ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರ** ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆದ ಈ ಚಿತ್ರವು **ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ (Best Picture)** ಸೇರಿದಂತೆ **ನಾಲ್ಕು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಆಸ್ಕರ್) ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು** ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಜೊತೆಗೆ, **ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ರಿವ್ಯೂ** ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದನ್ನು ಆ ವರ್ಷದ **ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು** ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ಮುಂದೆ **F1** ಚಿತ್ರವು ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ **98ನೇ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿ (Best Sound)**, **31ನೇ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್**, ಹಾಗೂ **79ನೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ (BAFTA)** ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಗೌರವಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಕಥಾಸಾರಾಂಶ= ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾಜಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ (F1) ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಚಾಲಕ ಸನ್ನಿ ಹೇಯ್ಸ್, 1993ರ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ, ಕಳೆದ 30 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಾಡಿಗೆ ರೇಸರ್ ಆಗಿ ಬದುಕು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಪಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ವಿಫಲನಾದೆಂಬ ಭಾರ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. 24 ಅವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೇಟೋನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವನ ಮಾಜಿ ಸಹ ಆಟಗಾರ ರೂಬೆನ್ ಸರ್ವಾಂಟೆಸ್, ಈಗ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ APXGP F1 ತಂಡದ ಮಾಲೀಕರಾಗಿ, ಅವನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ತಂಡದ ಎರಡನೇ ಚಾಲಕರಾಗುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ರೂಬೆನ್ ವಿವರಿಸುವಂತೆ, ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಒಂಬತ್ತು ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾದರೂ APXGP ಗೆಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಂಡವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಿದ್ದಾರೆ. “ನೀನು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಾಲಕನೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಈ ಗೆಲುವು ಅಗತ್ಯ” ಎಂದು ರೂಬೆನ್ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಸನ್ನಿ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದೆಯೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸನ್ನಿ ತಂಡವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಕೇಟ್ ಮೆಕೆನ್ನಾ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಹೊಸಬ ಚಾಲಕ ಜೋಶುವಾ ಪಿಯರ್ಸ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿರುವ APXGP ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಜೋಶುವಾ ಮತ್ತೊಂದು ತಂಡದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಧುನಿಕ F1 ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸನ್ನಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ APXGP ತಂಡದ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ವೇಗದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಕಾರುಗಳ ವಾಯುಚಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು (ಏರೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್) ಸುಧಾರಿಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಸನ್ನಿ ಮತ್ತು ಜೋಶುವಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುವ ಬದಲು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗಿ ರೇಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ತಂಡವು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ಸನ್ನಿ, ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾರ್ (Safety Car) ಹಂತಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎದುರಾಳಿ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಜೋಶುವಾಗೆ ಮುಂಚೂಣಿ ಚಾಲಕರ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು APXGP ತಂಡವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಟಾಪ್-10 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಸನ್ನಿ ಜೋಶುವಾಗೆ ಸ್ಲಿಕ್ ಟೈರ್‌ಗಳಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಿಡಿತವನ್ನು (grip) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಈ ತಂತ್ರದಿಂದ ಜೋಶುವಾ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವರ್ಸ್ಟಾಪೆನ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕುವ ಮೊದಲು ನೇರ ರಸ್ತೆಯವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕೆಂಬ ಸನ್ನಿಯ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಅವನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕಾರು ಜಾರಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹಾರಿ, ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸನ್ನಿ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಜೋಶುವಾ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ರೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಹಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿದ ಜೋಶುವಾ, ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸನ್ನಿಗೆ ಅಪಘಾತವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸನ್ನಿ ಅವನನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೀರ್ತಿಗಾಗಿ ತಂಡದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮೂರ್ಖತನದಿಂದ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಕೇಟ್ ಇಬ್ಬರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಪೋಕರ್ ಆಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅದರ ನಂತರ ಸನ್ನಿ ಮತ್ತು ಕೇಟ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಾನು ಅಜೇಯನಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವ ಅಪರೂಪದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅನುಭವಿಸಲು ತಾನು ರೇಸ್ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅವಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೇಟ್ ಅವರ ಕಾರಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಅಕ್ರಮವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವ ಅನಾಮಧೇಯ ಮಾಹಿತಿಯ ನಂತರ, APXGP ತಂಡವು ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತಂಡವು ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಸನ್ನಿ—ಮತ್ತು ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅದೃಷ್ಟದ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮರೆತಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತು—ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ರೂಬೆನ್ ಸನ್ನಿಯ 1993ರ ಗಾಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವನು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ F1ಗೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅವನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಂಡದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ APXGP ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯ ಪೀಟರ್ ಬ್ಯಾನಿಂಗ್, ಸನ್ನಿಯನ್ನು ತಂಡಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದದ್ದು ಮತ್ತು ಅನಾಮಧೇಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರ ಹಿಂದೆ ತಾನಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತಂಡವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. APXGP ವಿಫಲವಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೆ ಸನ್ನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ನಡುವೆ, ಜೋಶುವಾ ಸನ್ನಿಯ ರೇಸಿಂಗ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಮತ್ತೆ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಮಸುಕಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ತಲೆನೋವುಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿಕೊಂಡು, ಸನ್ನಿ ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ರೂಬೆನ್‌ನನ್ನು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ FIA ಕೇಟ್ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ದೋಷಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಅವರ ಕಾರಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಋತುವಿನ ಅಂತ್ಯದ ಅಬುಧಾಬಿ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಜೋಶುವಾ ಮುನ್ನಡೆಯಿಗಾಗಿ ಲೂಯಿಸ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲೆಕ್ಲೆರ್ಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸನ್ನಿ ಸಣ್ಣ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ನಂತರ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ರೆಡ್-ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ APXGP ಎರಡೂ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ, ಅಂತಿಮ ಮೂರು ಲ್ಯಾಪ್‌ಗಳ ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ರೇಸ್‌ಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುಪ್ರಾರಂಭದ ನಂತರ, ಸನ್ನಿ ಲೆಕ್ಲೆರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಗೆಲುವಿನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ತಡೆದು, ಜೋಶುವಾ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಜೋಶುವಾ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದ ಸನ್ನಿಗೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ F1 ಗೆಲುವು ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು APXGP ತಂಡದ ಭವಿಷ್ಯ ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೋಶುವಾಗೆ ಮರ್ಸಿಡಿಸ್ ತಂಡದಿಂದ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಂಡವು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸನ್ನಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಜೋಶುವಾ ಜೊತೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧದೊಂದಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕೇಟ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅವನು **Baja 1000** ರೇಸ್‌ಗೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಏಕೆ ರೇಸ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸನ್ನಿ ನಗುತ್ತಾನೆ. =ಪಾತ್ರವರ್ಗ= ಬ್ರಾಡ್ ಪಿಟ್ (Brad Pitt) – ಸನ್ನಿ ಹೇಯ್ಸ್ (Sonny Hayes), ಅಲೆಮಾರಿ ಬಾಡಿಗೆ ರೇಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ 1990ರ ದಶಕದ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಚಾಲಕ, ಲೋಟಸ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದನು ಮತ್ತು APXGP ಜೊತೆ F1ಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಡ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಇಡ್ರಿಸ್ (Damson Idris) – ಜೋಶುವಾ ಪಿಯರ್ಸ್ (Joshua Pearce), APXGP ತಂಡದ ಯುವ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಚಾಲಕ, ಸನ್ನಿಯ ಸಹ ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕೇರಿ ಕಾಂಡನ್ (Kerry Condon) – ಕೇಟ್ ಮೆಕೆನ್ನಾ (Kate McKenna), APXGP ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿಯ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಜೇವಿಯರ್ ಬಾರ್ಡೆಮ್ (Javier Bardem) – ರೂಬೆನ್ ಸರ್ವಾಂಟೆಸ್ (Rubén Cervantes), APXGP ತಂಡದ ಮಾಲೀಕ, ಸನ್ನಿಯ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಲೋಟಸ್ ಸಹ ಆಟಗಾರ. ಟೋಬಿಯಾಸ್ ಮೆನ್ಜೀಸ್ (Tobias Menzies) – ಪೀಟರ್ ಬ್ಯಾನಿಂಗ್ (Peter Banning), ಕುತಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ APXGP ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯ. ಕಿಮ್ ಬೋಡ್ನಿಯಾ (Kim Bodnia) – ಕಾಸ್ಪರ್ ಸ್ಮೊಲಿನ್ಸ್ಕಿ (Kaspar Smolinski), APXGP ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ. ಸಾರಾ ನೈಲ್ಸ್ (Sarah Niles) – ಬರ್ನಡೇಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ (Bernadette Pearce), ಜೋಶುವಾ ಅವರ ತಾಯಿ. ವಿಲ್ ಮೆರಿಕ್ (Will Merrick) – ಹ್ಯೂ ನಿಕಲ್‌ಬಿ (Hugh Nickleby), ಸನ್ನಿಯ APXGP ರೇಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್. ಜೋಸೆಫ್ ಬಾಲ್ಡೆರಾಮಾ (Joseph Balderrama) – ರಿಕೊ ಫಾಜಿಯೋ (Rico Fazio), ಜೋಶುವಾ ಅವರ APXGP ರೇಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್. ಅಬ್ದುಲ್ ಸಾಲಿಸ್ (Abdul Salis) – ಡಾಡ್ಜ್ ದೌಡಾ (Dodge Dauda), APXGP ತಂಡದ ಮುಖ್ಯ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್. ಕ್ಯಾಲಿ ಕುಕ್ (Callie Cooke) – ಜೋಡಿ (Jodie), APXGP ಪಿಟ್ ಸ್ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೈರ್ ಗನ್ ಬಳಸುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿ. ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಕಾಯೋ (Samson Kayo) – ಕ್ಯಾಶ್‌ಮನ್ (Cashman), ಜೋಶುವಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜರ್. ಸೈಮನ್ ಕುನ್ಜ್ (Simon Kunz) – ಡಾನ್ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್ (Don Cavendish), ಸನ್ನಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ F1 ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ಕ್ರೀಡಾ ನಿರೂಪಕ. ಲಿಜ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಮನ್ (Liz Kingsman) – ಲಿಸ್ಬೆತ್ ಬ್ಯಾಮ್ಟನ್ (Lisbeth Bampton), APXGP ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ (PR) ಏಜೆಂಟ್. ಲುಸಿಯಾನೊ ಬಚೇಟಾ (Luciano Bacheta) – ಲೂಕಾ ಕಾರ್ಟೆಜ್ (Luca Cortez), APXGP ಮೀಸಲು ಚಾಲಕ. ಶಿಯಾ ವಿಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ (Shea Whigham) – ಚಿಪ್ ಹಾರ್ಟ್ (Chip Hart), ಚಿಪ್ ಹಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ತಂಡದ ಮಾಲೀಕ, ಅವರಿಗಾಗಿ ಸನ್ನಿ 24 ಅವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೇಟೋನಾ ರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೈಲ್ ರ್ಯಾಂಕಿನ್ (Kyle Rankin) – ಕೇಲ್ ಕೆಲ್ಸೋ (Cale Kelso), 24 ಅವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೇಟೋನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ ಹಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸನ್ನಿಯ ಸಹ ಚಾಲಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಸಿಮೋನ್ ಆಶ್ಲಿ (Simone Ashley) – ಪಾತ್ರದ ವಿವರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರ ಕಾಣಿಕೆ ಕೇವಲ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ (cameo) ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ರೇಗ್ ಡಾಲ್ಬಿ (Craig Dolby) ಮತ್ತು ಡಂಕನ್ ಟ್ಯಾಪಿ (Duncan Tappy) ಅವರು ಬಚೇಟಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟಂಟ್ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. hhfgyca06qg6hb0oiypa0al3rwcrzad 0 179407 1375369 2026-06-19T06:12:19Z Sathyaprasad Pai 96929 ಹೊಸ ಪುಟ: ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಎಲಿಸಬೆಟ್ಟಾ ಡ್ಯಾಮಿ ರಚಿಸಿದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20090203161238/http://www.publishersweekly.com/article/CA241718.html</ref> ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಾತ್ರದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳಾ... 1375369 wikitext text/x-wiki ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಎಲಿಸಬೆಟ್ಟಾ ಡ್ಯಾಮಿ ರಚಿಸಿದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20090203161238/http://www.publishersweekly.com/article/CA241718.html</ref> ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಾತ್ರದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮತ್ತು ನೈಜ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಇಲಿ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಟೈಪ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Publishers_Weekly</ref> ಈ ಸರಣಿಯು ಅನೇಕ ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಸರಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 180 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು 309 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ, ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 2004 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಟ್ ಚೆರ್ರಿ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ, ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅನಿಮೇಷನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ರೇನ್‌ಬೋ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>https://www.animationmagazine.net/2025/12/winx-studio-rainbow-acquires-geronimo-stilton-ip/</ref> =ಸೃಷ್ಟಿ= 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಎಲಿಸಬೆಟ್ಟಾ ಡ್ಯಾಮಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕ್ಲೌನ್ ಕೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ಯಾಚ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಅವರು ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ರಂಜಿಸಲು ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಮಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರು, ಇದು ಅವರು ಅಂತಹ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20210831122210/https://elisabettadami.com/en/elisabetta-dami-en/</ref> "ಈ ಪಾತ್ರವು ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ದುಃಖಕರವೆಂದರೆ ನಾನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕನಸನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ: ಅದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು. ... ನಾನು ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಪ್ಯಾಚ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಎಂಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ವೈದ್ಯರು ಮಕ್ಕಳು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಗಬೇಕು ಎಂದು ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ... ನಾನು ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಇಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಾಷೆಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಹೇಳಿದ್ದೆ, ಅದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಕಥಾವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿತು. ನಾನು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಂಜಿಸಲು, ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಚಿಮ್ಮುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಕಡೆಗೆ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದೆ. ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವದ ಇಲಿಯಾದ ಗೆರೋನಿಮೊ ... ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ, ತಂಡದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ತನ್ನ ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದನು. ಅವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ನಾನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸನ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಸಾಹಸದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಾರದು." — ಎಲಿಸಬೆಟ್ಟಾ ಡ್ಯಾಮಿ.<ref>https://web.archive.org/web/20171013224612/https://www.elisabettadamionlus.org/en/my-story/</ref> =ಪಾತ್ರಗಳು= ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ನ್ಯೂ ಮೌಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ದಿ ರಾಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕ. ಅವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇದೆ. ಗೆರೊನಿಮೊ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅವರು ಸಾಹಸ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವರು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದತ್ತು ಪಡೆದರು. ಥಿಯಾ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ತಂಗಿ ಮತ್ತು ದಿ ರಾಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಾರ್ತಿ. ಥಿಯಾ ಮೌಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಇಲಿಗಳಾದ ನಿಕಿ, ಕೊಲೆಟ್, ವೈಲೆಟ್, ಪೌಲಿನಾ ಮತ್ತು ಪಮೇಲಾಗೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ತರಗತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿಗೆ ಥಿಯಾ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಥಿಯಾ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಜೈವಿಕ ಸಹೋದರ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಚಿಕ್ಕವಳಿದ್ದಾಗ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ಅವರು ಕರೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಚೀಪ್ ಜಂಕ್ ಫಾರ್ ಲೆಸ್ ಎಂಬ ಥ್ರಿಫ್ಟ್ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾಣಸಿಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಜೋಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಮತ್ತು ಕುಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಗಳಿಂದ ಕಿರಿಕಿರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂಜಮಿನ್ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಗೆರೋನಿಮೊ ಮತ್ತು ಥಿಯಾ ಅವರ 9 ವರ್ಷದ ಸೋದರಳಿಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನೇಕ ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಚೀಪ್ ಮೌಸ್ ವಿಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಲಿಯಂ ಶಾರ್ಟ್‌ಪಾಸ್ (ಮೂಲತಃ ಟೊರ್ಕ್ವಾಟೊ ಟ್ರಾವೊಲ್ಗಿರಟ್ಟಿ), ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಅಜ್ಜ. ಅವರು ಗೆರೋನಿಮೊ ಮತ್ತು ಥಿಯಾ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ದತ್ತು ಪಡೆದರು. ಆಂಟ್ ಸ್ವೀಟ್‌ಫರ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಜೊತೆ ವಾಸಿಸುವ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ. ಸ್ಯಾಲಿ ರಾಟ್‌ಮೌಸೆನ್ ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ದಿ ಡೈಲಿ ರ್ಯಾಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರು. ಅವರ ಅಜ್ಜಿ, ಮೋಲಿ ರಾಟ್‌ಮೌಸೆನ್, ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಿ ಡೈಲಿ ರ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕ್ರೀಪೆಲ್ಲಾ ವಾನ್ ಕ್ಯಾಕಲ್‌ಫರ್ (ಮೂಲತಃ ಟೆನೆಬ್ರೊಸಾ ಟೆನೆಬ್ರಾಕ್ಸ್) ಒಂದು ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ಇಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಮಿಸ್ಟೀರಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೆವ್ವದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಸರಣಿಯ ನಾಯಕಿ. ಅವಳು ಗೆರೊನಿಮೊ ಮೇಲೆ ಮೋಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪಾವ್ಸ್ ವಾನ್ ವೋಲ್ಟ್ ಒಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ. ಹರ್ಕ್ಯುಲ್ ಪೊಯ್ರಾಟ್ (ಹರ್ಕ್ಯುಲ್ ಪೊಯ್ರೋಟ್ ಮೇಲಿನ ಶ್ಲೇಷೆ, ಮೂಲ ಹೆಸರು ನೊಸಿಮೌಸ್ ಸ್ಕ್ವೀಕ್ / ಫಿಕ್ಕನಾಸೊ ಸ್ಕ್ವಿಟ್) ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಮೌಸ್ ಸಿಟಿಯ ಖಾಸಗಿ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. ಅವನಿಗೆ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಥಿಯಾ ಮೇಲೆ ಮೋಹವಿದೆ. ಪೆಟೂನಿಯಾ ಪ್ರೆಟಿ ಪಾವ್ಸ್ (ಮೂಲ ಹೆಸರು ಪ್ಯಾಟಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್) ಒಬ್ಬ ಟಿವಿ ವರದಿಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಾದಿ, ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಮೇಲೆ ಮೋಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳಿಗೆ ಬಗ್ಸಿ ವುಗ್ಸಿ ಎಂಬ ಕಿರಿಕಿರಿ ಸೊಸೆಯೂ ಇದ್ದಾಳೆ. ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ವೈಲ್ಡ್ ಪಾವ್ಸ್: ಪೆಟೂನಿಯಾ ಅವರ ಅವಳಿ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಅವರು ಪರಿಸರವಾದಿಯೂ ಹೌದು. ಪಿಂಕಿ ಪಿಕ್ ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ 12 ವರ್ಷದ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕಿ. ಅವರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಟೀನಾ ಸ್ಪೈಸಿಟೇಲ್ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನುರಿತ ಅಡುಗೆಯವರು. ಬ್ರೂಸ್ ಹೈನಾ (ಮೂಲತಃ ಹೈನಾ/ಇಯೆನಾ) ಒಬ್ಬ ಪ್ಯಾರಾಚೂಟಿಸ್ಟ್, ಸಾಹಸಿ ಮತ್ತು ಗೆರೋನಿಮೊನ ಸಾಹಸಮಯ ಸ್ನೇಹಿತ, ಅವನನ್ನು ಅನೇಕ ಹುಚ್ಚು ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಸೈನ್ ಅಪ್ ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಥಿಯಾಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ. ಶಾರ್ಟಿ ಟಾವೊ ಬ್ರೂಸ್ ಹೈನಾಳ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ದಿ ರಾಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕ, ಮತ್ತು ಅವಳಿಗೆ ಬೇಬಿ ಟಾವೊ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಸಹೋದರ ಇದ್ದಾನೆ. ಪಾವ್ಸ್ ಕುಟುಂಬವು ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜೈಂಟ್ ಸಿಕ್ವೊಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರು. ಬಗ್ಸಿ ವುಗ್ಸಿ (ಮೂಲ ಹೆಸರು ಪಂಡೋರಾ ವೋಜ್/ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್) ಜಾನ್ ವುಗ್ಸಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂರಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಅವರ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತ. ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಅಪರೂಪದ ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸುತ್ತಿದರು. ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸದಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಟೆಡ್ಡಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅಜ್ಜ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಬಾಬಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರ. ಜೆನ್ನಿ ಲಿಟಲ್‌ಪಾ ಟೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಪತ್ನಿ. ಟಾಮ್ ಪಾವ್ಸ್ ಟೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಜೆನ್ನಿ ಅವರ ಮಗ. ಲೂಸಿ ವ್ಯಾಲಿ ಟಾಮ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ. ಲಿಲ್ಲಿ, ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಲಾಲಿ ಪಾವ್ಸ್ ಲೂಸಿ ಮತ್ತು ಟಾಮ್ ಅವರ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು. ಲಿಲ್ಲಿ ಐದು, ಲಾಲಿ ಏಳು ಮತ್ತು ಲಾಲಿ ಹನ್ನೊಂದು. ಬಾಬಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅಜ್ಜ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಟೆಡ್ಡಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರ. ಸುಜಿ ರಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಬಾಬಿ ಅವರ ಪತ್ನಿ. ಫ್ಯೂರಿ ಪಾವ್ಸ್ ಬಾಬಿ ಮತ್ತು ಸುಜಿ ಅವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಟೂನಿಯಾ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ. ಜಾನ್ ವುಗ್ಸಿ ಫ್ಯೂರಿಯ ಪತಿ. ದಿ ಶ್ಯಾಡೋ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವಿರೋಧಿ, ಸ್ಯಾಲಿ ರಾಟ್ಮೌಸೆನ್‌ರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ ಅಪರಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವಳು ಒಬ್ಬ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಳ್ಳ ಮತ್ತು ವೇಷ ಧರಿಸುವ ಮಾಸ್ಟರ್, ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಮುಖಾಮುಖಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರನ್ನು ಮೋಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಾಂಪ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಪಾಸ್ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಸೈನ್ ಅಪ್ ಮಾಡಲು ಸಹ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೊರ್ನೆಲಿಯಸ್ ವಾನ್ ಕಿಕ್‌ಪಾವ್, ಕೋಡ್ ನೇಮ್ OOK, ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಸರ್ಕಾರದ ರಹಸ್ಯ ಏಜೆಂಟ್. ಅವರಿಗೆ ವೆರೋನಿಕಾ ವಾನ್ ಕಿಕ್‌ಪಾವ್ ಎಂಬ ಸಹೋದರಿ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ರಹಸ್ಯ ಏಜೆಂಟ್ ಕೂಡ ಮತ್ತು OOV ಎಂಬ ಕೋಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವೈಲ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಗೆರೊನಿಮೊ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸ್ ಹೈನಾ ಅವರ ಸಾಹಸಮಯ ಸ್ನೇಹಿತ. ಅವರು ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರನ್ನು ಕೆಲವು ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಮೇಡಮ್ ನೋ ನಂತರದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವಿರೋಧಿ. ಅವರು EGO ಕಾರ್ಪ್ (ಅಗಾಧವಾದ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿಗಮ) ದ ದುರಾಸೆಯ, ಶ್ರೀಮಂತ CEO ಆಗಿದ್ದು, ಅವರ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೆರೊನಿಮೊ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. =ಸ್ವಾಗತ= ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ 'ಲಾಸ್ಟ್ ಟ್ರೆಷರ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಮರಾಲ್ಡ್ ಐ' ಪುಸ್ತಕದ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಪುಸ್ತಕದ ವೇಗದ ವೇಗ, ಅಧ್ಯಾಯ ಸ್ವರೂಪ, ಪೂರ್ಣ-ಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ಟೈಪ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು.<ref>https://www.publishersweekly.com/9780439559638</ref> ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯ ಪುಸ್ತಕ 'ದಿ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಹಂಡ್ರೆತ್ ಕೀ'ಯ ಕಿರ್ಕಸ್ ರಿವ್ಯೂಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು "ಸರಳವಾದ ರಹಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರ್ಖ ಹಾಸ್ಯಗಳು ಇತರ ಸರಣಿ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿವೆ, 'ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ' ಸ್ಥಿತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/hunt-hundredth-key/</ref> ಗೆರೊನಿಮೊ ಆನ್ ಐಸ್! ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾ ಅದನ್ನು ಸರಾಸರಿ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು "ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇಳಿಸದೆ ಸ್ಕೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/geronimo-on-ice/</ref> ಕೇವ್‌ಮೈಸ್ ಪ್ರವೇಶ 'ದಿ ಸ್ಟೋನ್ ಆಫ್ ಫೈರ್' ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್‌ಮೈಸ್ ಪ್ರವೇಶ 'ಏಲಿಯನ್ ಎಸ್ಕೇಪ್' ಬಗ್ಗೆ ಕಿರ್ಕಸ್ ರಿವ್ಯೂಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೂ ಮೊದಲಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಗತಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದವು.<ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/stone-fire/</ref><ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/alien-escape/</ref> ಕ್ರೀಪೆಲ್ಲಾ ವಾನ್ ಕ್ಯಾಕಲ್‌ಫರ್ ಪ್ರವೇಶ 'ಫ್ರೈಟ್ ನೈಟ್' ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಕಥಾವಸ್ತುವು "ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಸ್ಪಿನ್‌ಆಫ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ" ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿತು.<ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/fright-night/</ref> ದಿ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಪ್ರವೇಶ ದಿ ಎನ್‌ಚ್ಯಾಂಟೆಡ್ ಚಾರ್ಮ್ಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಕಥಾವಸ್ತುವು ಮೂಲವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿತು, ಆದರೆ ಒಗಟುಗಳ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಗಳಿತು.<ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/the-enchanted-charms/</ref> =ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು= ಎರಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಅವರ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಟೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಅವರ ಹ್ಯೂಮರಸ್ ಟೈಲ್ಸ್ ವಿಥ್ ದಿ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಎಡಿಜಿಯೊನಿ ಪಿಯೆಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ರೀಡ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್ಸ್ & ನೋಬಲ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದವು.<ref>https://web.archive.org/web/20010618131446/http://www.cyberread.com/search_result.asp?PRODUCT_ID=ISBN:8838455325</ref><ref>https://web.archive.org/web/20021208104140/http://www.geronimostilton.it/new.html</ref><ref>https://archive.org/details/TLGSGuidebook/mode/2up</ref> ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸಹಯೋಗದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.<ref>https://archive.org/details/pc-open-2000-11/page/n31/mode/2up?q=Geronimo+Stilton+Microsoft</ref> ಇಲ್ ಮಿಯೊ ಪ್ರೈಮೊ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ (ನನ್ನ ಮೊದಲ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕೈಪಿಡಿ), ಟ್ರೆಂಟಿನೊ: ಉನಾ ಪ್ರಾವಿನ್ಸಿಯಾ ಸ್ಪೆಷೇಲ್! (ಟ್ರೆಂಟಿನೊ: ಎ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್!), ಮತ್ತು ಇಲ್ ಪಿಕೊಲೊ ಲಿಬ್ರೊ ಡೆಲ್ಲಾ ಪೇಸ್ (ದಿ ಲಿಟಲ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಪೀಸ್) ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://archive.org/details/pc-open-2000-11/page/n31/mode/2up?q=Geronimo+Stilton+Microsoft</ref><ref>https://archive.org/details/geronimostiltoninternet</ref><ref>https://archive.org/details/lost-geronimo-stilton-ebooks/Trentino%20-%20Una%20Provinco%20Speciale%21/mode/2up</ref> ಪಿಯೆಮ್ಮೆ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಇ-ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,10/articleid,0453_04_2000_1231_0010_4010773/anews,true/</ref><ref>http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,2/articleid,0455_05_2000_0947_0002_4431451/</ref> ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಡಿಯೊ ಬುಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಆಡಿಯೊಬುಕ್‌ಗಳು ಸಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಓವರ್‌ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಬಲ್‌ನಂತಹ ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಥೆಗಳಿವೆ (1–3, 4–6, 7–9), ಪುಸ್ತಕ 10 ಸ್ವತಃ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ (11–12, 13–14, 15–16, 17–18, 20–21, 22 ಮತ್ತು 24, 25–26). 1 ರಿಂದ 10 ರವರೆಗಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹರ್ಮನ್ ಓದುತ್ತಾರೆ. 11–18, 20–22 ಮತ್ತು 24, ಮತ್ತು 25–26 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬಿಲ್ ಲೋಬ್ಲಿ ಓದುತ್ತಾರೆ. '''ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ''' ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ೨೬ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಸೀಸನ್‌ಗಳ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಸರಣಿಯ ಪೈಲಟ್ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಟ್ರಾನೆಮಾನಿ,<ref>https://web.archive.org/web/20010210223924/http://stranemani.com/geronimo.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20031208054049/http://www.stranemani.net/eng/showreel.htm</ref> ಗ್ರಾಫಿಲ್ಮ್, ಮ್ಯಾಟಿಟ್ ಅನಿಮ್ಯಾಟ್ಎ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಟೀ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ರಚಿಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20010210223924/http://stranemani.com/geronimo.html</ref> ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಕೊ ಎ. ಝನೋನಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟೋರಿಬೋರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ,<ref>https://marcozanoni.eu/wp-content/uploads/Marco-ZanoniCV-Eng-2024.pdf</ref><ref>https://lostmediawiki.com/w/images/e/e8/Geronimo%27sHead.jpeg?20250812165933</ref><ref>https://lostmediawiki.com/w/images/5/50/RatHeads.jpeg?20250812170052</ref> ಇದನ್ನು ಕಾರ್ಲೋಟಾ ಮಾಸ್ಟ್ರಾಂಗೆಲೊ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ,<ref>https://www.topogigio.it/cartoon/</ref> ಮತ್ತು ಫೆಡೆರಿಕೊ ಪನ್ನೆಲ್ಲಾ<ref>http://www.federicopanella.com/?page_id=182</ref> ಮತ್ತು ಸ್ಟೆಫಾನಿಯಾ ಗ್ಯಾಲೊ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://it.linkedin.com/in/stefania-gallo-395817a</ref> ೨೦೦೦–೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ,<ref>https://www.reddit.com/media?url=https%3A%2F%2Fpreview.redd.it%2Fproof-of-the-existence-of-another-animated-series-based-on-v0-fz3sik4s7mxe1.jpg%3Fwidth%3D201%26format%3Dpjpg%26auto%3Dwebp%26s%3D10f3571dab8e0d5a67f46665cdaba219a221542e</ref><ref>https://www.reddit.com/media?url=https%3A%2F%2Fpreview.redd.it%2Fproof-of-the-existence-of-another-animated-series-based-on-v0-9fxeyj4s7mxe1.jpg%3Fwidth%3D640%26crop%3Dsmart%26auto%3Dwebp%26s%3D6abc77414c3740c704ae443c824c11b29589a9ef</ref> ಈ ಸರಣಿಯು ಕ್ಯಾರೆರೆ ಗ್ರೂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಗೆರ್ಟೀ, ಲೆಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಡೆ ಲಾ ಪೆರಿನ್, ರೆಡ್ ವೇಲ್ ಮತ್ತು RAI ಜೊತೆ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. <ref>https://www.c21media.net/news/carrere-group-pre-sells-phantom-spirits/</ref><ref>http://www.arcoirisonlus.it/integrarts/index.php?page=i-docenti-integrarts</ref> ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ರೈ ೨ ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>https://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/1879095.stm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20201127013106/https://www.courrierinternational.com/article/2002/05/10/une-petite-souris-nommee-stilton</ref> ಸರಣಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆನಿಮೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನ್ನೆಟ್ಟಾ ಜುಚಿ<ref>http://annettazucchi.free.fr/commissions.html</ref> ಮತ್ತು ಬ್ರೂನೋ ಒಲಿವಿಯೇರಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.arcoirisonlus.it/integrarts/index.php?page=i-docenti-integrarts</ref> ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಲೊವಾಟಿ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://it.linkedin.com/in/francesco-lovati-03645569/en</ref> ಸರಣಿಯ ಥೀಮ್ ಹಾಡನ್ನು ಐ ಪಿಕ್ಕೋಲಿ ಕ್ಯಾಂಟೋರಿ ಡಿ ಮಿಲಾನೊ ("ದಿ ಲಿಟಲ್ ಸಿಂಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಲಾನೊ") ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.piccolicantori.com/chi-siamo/le-nostre-performance/</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಸರಣಿಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 2009 ರಂದು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20090204065343/http://www.animationinsider.net/article.php?articleID=1740</ref> ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಮೂರು ಸೀಸನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 78 ಸಂಚಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯಿತು (ಪ್ರತಿ ಸೀಸನ್‌ಗೆ 26 ಸಂಚಿಕೆಗಳು) ಸರಣಿಯ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವು ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2017 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. '''ರಂಗಮಂದಿರ''' ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಂಗೀತ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ,<ref>http://www.elnortedecastilla.es/20140102/cultura/stil-201401021809.html</ref> ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ,<ref>https://web.archive.org/web/20150724165935/http://www.musicalcafe.nl/nieuws/geronimo_stilton_schittert_in_eigen_muisical</ref> ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೆಮಿಶ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20140203023028/http://www.montrealgazette.com/life/Review+Geronimo+Stilton+dans+royaume+fantaisie/9310829/story.html</ref> 2016 ರಲ್ಲಿ, ಒರೆಗಾನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಲೇ ಅವರ ಮೌಸ್ ಇನ್ ಸ್ಪೇಸ್! ನ ವಿಶ್ವ-ಪ್ರಥಮ ರೂಪಾಂತರವಾದ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್: ಮೌಸ್ ಇನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೊದಲ ಲೈವ್-ಆಕ್ಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.octc.org/geronimo-stilton/</ref> ಈ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.licensemag.com/license-global/geronimo-stilton-tour-canada-0</ref> =ಉಲ್ಲೆಖಗಳು= 6auz80v2zq2c7a21pqbzs4viorz7dh7 1375370 1375369 2026-06-19T06:13:05Z Sathyaprasad Pai 96929 1375370 wikitext text/x-wiki ಜೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಎಲಿಸಬೆಟ್ಟಾ ಡ್ಯಾಮಿ ರಚಿಸಿದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20090203161238/http://www.publishersweekly.com/article/CA241718.html</ref> ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಾತ್ರದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮತ್ತು ನೈಜ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಇಲಿ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಟೈಪ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Publishers_Weekly</ref> ಈ ಸರಣಿಯು ಅನೇಕ ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಸರಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 180 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು 309 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ, ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 2004 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಟ್ ಚೆರ್ರಿ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ, ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅನಿಮೇಷನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ರೇನ್‌ಬೋ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>https://www.animationmagazine.net/2025/12/winx-studio-rainbow-acquires-geronimo-stilton-ip/</ref> =ಸೃಷ್ಟಿ= 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಎಲಿಸಬೆಟ್ಟಾ ಡ್ಯಾಮಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕ್ಲೌನ್ ಕೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ಯಾಚ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಅವರು ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ರಂಜಿಸಲು ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಮಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರು, ಇದು ಅವರು ಅಂತಹ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20210831122210/https://elisabettadami.com/en/elisabetta-dami-en/</ref> "ಈ ಪಾತ್ರವು ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ದುಃಖಕರವೆಂದರೆ ನಾನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕನಸನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ: ಅದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು. ... ನಾನು ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಪ್ಯಾಚ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಎಂಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ವೈದ್ಯರು ಮಕ್ಕಳು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಗಬೇಕು ಎಂದು ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ... ನಾನು ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಇಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಾಷೆಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಹೇಳಿದ್ದೆ, ಅದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಕಥಾವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿತು. ನಾನು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಂಜಿಸಲು, ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಚಿಮ್ಮುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಕಡೆಗೆ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದೆ. ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವದ ಇಲಿಯಾದ ಗೆರೋನಿಮೊ ... ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ, ತಂಡದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ತನ್ನ ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದನು. ಅವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ನಾನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸನ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಸಾಹಸದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಾರದು." — ಎಲಿಸಬೆಟ್ಟಾ ಡ್ಯಾಮಿ.<ref>https://web.archive.org/web/20171013224612/https://www.elisabettadamionlus.org/en/my-story/</ref> =ಪಾತ್ರಗಳು= ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ನ್ಯೂ ಮೌಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ದಿ ರಾಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕ. ಅವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇದೆ. ಗೆರೊನಿಮೊ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅವರು ಸಾಹಸ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವರು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದತ್ತು ಪಡೆದರು. ಥಿಯಾ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ತಂಗಿ ಮತ್ತು ದಿ ರಾಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಾರ್ತಿ. ಥಿಯಾ ಮೌಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಇಲಿಗಳಾದ ನಿಕಿ, ಕೊಲೆಟ್, ವೈಲೆಟ್, ಪೌಲಿನಾ ಮತ್ತು ಪಮೇಲಾಗೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ತರಗತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿಗೆ ಥಿಯಾ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಥಿಯಾ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಜೈವಿಕ ಸಹೋದರ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಚಿಕ್ಕವಳಿದ್ದಾಗ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ಅವರು ಕರೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಚೀಪ್ ಜಂಕ್ ಫಾರ್ ಲೆಸ್ ಎಂಬ ಥ್ರಿಫ್ಟ್ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾಣಸಿಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಜೋಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಮತ್ತು ಕುಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಗಳಿಂದ ಕಿರಿಕಿರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂಜಮಿನ್ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಗೆರೋನಿಮೊ ಮತ್ತು ಥಿಯಾ ಅವರ 9 ವರ್ಷದ ಸೋದರಳಿಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನೇಕ ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಚೀಪ್ ಮೌಸ್ ವಿಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಲಿಯಂ ಶಾರ್ಟ್‌ಪಾಸ್ (ಮೂಲತಃ ಟೊರ್ಕ್ವಾಟೊ ಟ್ರಾವೊಲ್ಗಿರಟ್ಟಿ), ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಅಜ್ಜ. ಅವರು ಗೆರೋನಿಮೊ ಮತ್ತು ಥಿಯಾ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ದತ್ತು ಪಡೆದರು. ಆಂಟ್ ಸ್ವೀಟ್‌ಫರ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಜೊತೆ ವಾಸಿಸುವ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ. ಸ್ಯಾಲಿ ರಾಟ್‌ಮೌಸೆನ್ ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ದಿ ಡೈಲಿ ರ್ಯಾಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರು. ಅವರ ಅಜ್ಜಿ, ಮೋಲಿ ರಾಟ್‌ಮೌಸೆನ್, ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಿ ಡೈಲಿ ರ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕ್ರೀಪೆಲ್ಲಾ ವಾನ್ ಕ್ಯಾಕಲ್‌ಫರ್ (ಮೂಲತಃ ಟೆನೆಬ್ರೊಸಾ ಟೆನೆಬ್ರಾಕ್ಸ್) ಒಂದು ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ಇಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಮಿಸ್ಟೀರಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೆವ್ವದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಸರಣಿಯ ನಾಯಕಿ. ಅವಳು ಗೆರೊನಿಮೊ ಮೇಲೆ ಮೋಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪಾವ್ಸ್ ವಾನ್ ವೋಲ್ಟ್ ಒಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ. ಹರ್ಕ್ಯುಲ್ ಪೊಯ್ರಾಟ್ (ಹರ್ಕ್ಯುಲ್ ಪೊಯ್ರೋಟ್ ಮೇಲಿನ ಶ್ಲೇಷೆ, ಮೂಲ ಹೆಸರು ನೊಸಿಮೌಸ್ ಸ್ಕ್ವೀಕ್ / ಫಿಕ್ಕನಾಸೊ ಸ್ಕ್ವಿಟ್) ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಮೌಸ್ ಸಿಟಿಯ ಖಾಸಗಿ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. ಅವನಿಗೆ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಥಿಯಾ ಮೇಲೆ ಮೋಹವಿದೆ. ಪೆಟೂನಿಯಾ ಪ್ರೆಟಿ ಪಾವ್ಸ್ (ಮೂಲ ಹೆಸರು ಪ್ಯಾಟಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್) ಒಬ್ಬ ಟಿವಿ ವರದಿಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಾದಿ, ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಮೇಲೆ ಮೋಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳಿಗೆ ಬಗ್ಸಿ ವುಗ್ಸಿ ಎಂಬ ಕಿರಿಕಿರಿ ಸೊಸೆಯೂ ಇದ್ದಾಳೆ. ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ವೈಲ್ಡ್ ಪಾವ್ಸ್: ಪೆಟೂನಿಯಾ ಅವರ ಅವಳಿ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಅವರು ಪರಿಸರವಾದಿಯೂ ಹೌದು. ಪಿಂಕಿ ಪಿಕ್ ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ 12 ವರ್ಷದ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕಿ. ಅವರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಟೀನಾ ಸ್ಪೈಸಿಟೇಲ್ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನುರಿತ ಅಡುಗೆಯವರು. ಬ್ರೂಸ್ ಹೈನಾ (ಮೂಲತಃ ಹೈನಾ/ಇಯೆನಾ) ಒಬ್ಬ ಪ್ಯಾರಾಚೂಟಿಸ್ಟ್, ಸಾಹಸಿ ಮತ್ತು ಗೆರೋನಿಮೊನ ಸಾಹಸಮಯ ಸ್ನೇಹಿತ, ಅವನನ್ನು ಅನೇಕ ಹುಚ್ಚು ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಸೈನ್ ಅಪ್ ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಥಿಯಾಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ. ಶಾರ್ಟಿ ಟಾವೊ ಬ್ರೂಸ್ ಹೈನಾಳ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ದಿ ರಾಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕ, ಮತ್ತು ಅವಳಿಗೆ ಬೇಬಿ ಟಾವೊ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಸಹೋದರ ಇದ್ದಾನೆ. ಪಾವ್ಸ್ ಕುಟುಂಬವು ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜೈಂಟ್ ಸಿಕ್ವೊಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರು. ಬಗ್ಸಿ ವುಗ್ಸಿ (ಮೂಲ ಹೆಸರು ಪಂಡೋರಾ ವೋಜ್/ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್) ಜಾನ್ ವುಗ್ಸಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂರಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಅವರ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತ. ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಅಪರೂಪದ ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸುತ್ತಿದರು. ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸದಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಟೆಡ್ಡಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅಜ್ಜ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಬಾಬಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರ. ಜೆನ್ನಿ ಲಿಟಲ್‌ಪಾ ಟೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಪತ್ನಿ. ಟಾಮ್ ಪಾವ್ಸ್ ಟೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಜೆನ್ನಿ ಅವರ ಮಗ. ಲೂಸಿ ವ್ಯಾಲಿ ಟಾಮ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ. ಲಿಲ್ಲಿ, ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಲಾಲಿ ಪಾವ್ಸ್ ಲೂಸಿ ಮತ್ತು ಟಾಮ್ ಅವರ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು. ಲಿಲ್ಲಿ ಐದು, ಲಾಲಿ ಏಳು ಮತ್ತು ಲಾಲಿ ಹನ್ನೊಂದು. ಬಾಬಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅಜ್ಜ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಟೆಡ್ಡಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರ. ಸುಜಿ ರಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಬಾಬಿ ಅವರ ಪತ್ನಿ. ಫ್ಯೂರಿ ಪಾವ್ಸ್ ಬಾಬಿ ಮತ್ತು ಸುಜಿ ಅವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಟೂನಿಯಾ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ. ಜಾನ್ ವುಗ್ಸಿ ಫ್ಯೂರಿಯ ಪತಿ. ದಿ ಶ್ಯಾಡೋ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವಿರೋಧಿ, ಸ್ಯಾಲಿ ರಾಟ್ಮೌಸೆನ್‌ರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ ಅಪರಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವಳು ಒಬ್ಬ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಳ್ಳ ಮತ್ತು ವೇಷ ಧರಿಸುವ ಮಾಸ್ಟರ್, ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಮುಖಾಮುಖಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರನ್ನು ಮೋಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಾಂಪ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಪಾಸ್ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಸೈನ್ ಅಪ್ ಮಾಡಲು ಸಹ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೊರ್ನೆಲಿಯಸ್ ವಾನ್ ಕಿಕ್‌ಪಾವ್, ಕೋಡ್ ನೇಮ್ OOK, ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಸರ್ಕಾರದ ರಹಸ್ಯ ಏಜೆಂಟ್. ಅವರಿಗೆ ವೆರೋನಿಕಾ ವಾನ್ ಕಿಕ್‌ಪಾವ್ ಎಂಬ ಸಹೋದರಿ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ರಹಸ್ಯ ಏಜೆಂಟ್ ಕೂಡ ಮತ್ತು OOV ಎಂಬ ಕೋಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವೈಲ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಗೆರೊನಿಮೊ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸ್ ಹೈನಾ ಅವರ ಸಾಹಸಮಯ ಸ್ನೇಹಿತ. ಅವರು ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರನ್ನು ಕೆಲವು ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಮೇಡಮ್ ನೋ ನಂತರದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವಿರೋಧಿ. ಅವರು EGO ಕಾರ್ಪ್ (ಅಗಾಧವಾದ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿಗಮ) ದ ದುರಾಸೆಯ, ಶ್ರೀಮಂತ CEO ಆಗಿದ್ದು, ಅವರ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೆರೊನಿಮೊ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. =ಸ್ವಾಗತ= ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ 'ಲಾಸ್ಟ್ ಟ್ರೆಷರ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಮರಾಲ್ಡ್ ಐ' ಪುಸ್ತಕದ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಪುಸ್ತಕದ ವೇಗದ ವೇಗ, ಅಧ್ಯಾಯ ಸ್ವರೂಪ, ಪೂರ್ಣ-ಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ಟೈಪ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು.<ref>https://www.publishersweekly.com/9780439559638</ref> ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯ ಪುಸ್ತಕ 'ದಿ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಹಂಡ್ರೆತ್ ಕೀ'ಯ ಕಿರ್ಕಸ್ ರಿವ್ಯೂಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು "ಸರಳವಾದ ರಹಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರ್ಖ ಹಾಸ್ಯಗಳು ಇತರ ಸರಣಿ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿವೆ, 'ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ' ಸ್ಥಿತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/hunt-hundredth-key/</ref> ಗೆರೊನಿಮೊ ಆನ್ ಐಸ್! ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾ ಅದನ್ನು ಸರಾಸರಿ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು "ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇಳಿಸದೆ ಸ್ಕೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/geronimo-on-ice/</ref> ಕೇವ್‌ಮೈಸ್ ಪ್ರವೇಶ 'ದಿ ಸ್ಟೋನ್ ಆಫ್ ಫೈರ್' ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್‌ಮೈಸ್ ಪ್ರವೇಶ 'ಏಲಿಯನ್ ಎಸ್ಕೇಪ್' ಬಗ್ಗೆ ಕಿರ್ಕಸ್ ರಿವ್ಯೂಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೂ ಮೊದಲಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಗತಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದವು.<ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/stone-fire/</ref><ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/alien-escape/</ref> ಕ್ರೀಪೆಲ್ಲಾ ವಾನ್ ಕ್ಯಾಕಲ್‌ಫರ್ ಪ್ರವೇಶ 'ಫ್ರೈಟ್ ನೈಟ್' ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಕಥಾವಸ್ತುವು "ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಸ್ಪಿನ್‌ಆಫ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ" ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿತು.<ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/fright-night/</ref> ದಿ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಪ್ರವೇಶ ದಿ ಎನ್‌ಚ್ಯಾಂಟೆಡ್ ಚಾರ್ಮ್ಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಕಥಾವಸ್ತುವು ಮೂಲವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿತು, ಆದರೆ ಒಗಟುಗಳ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಗಳಿತು.<ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/the-enchanted-charms/</ref> =ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು= ಎರಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಅವರ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಟೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಅವರ ಹ್ಯೂಮರಸ್ ಟೈಲ್ಸ್ ವಿಥ್ ದಿ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಎಡಿಜಿಯೊನಿ ಪಿಯೆಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ರೀಡ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್ಸ್ & ನೋಬಲ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದವು.<ref>https://web.archive.org/web/20010618131446/http://www.cyberread.com/search_result.asp?PRODUCT_ID=ISBN:8838455325</ref><ref>https://web.archive.org/web/20021208104140/http://www.geronimostilton.it/new.html</ref><ref>https://archive.org/details/TLGSGuidebook/mode/2up</ref> ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸಹಯೋಗದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.<ref>https://archive.org/details/pc-open-2000-11/page/n31/mode/2up?q=Geronimo+Stilton+Microsoft</ref> ಇಲ್ ಮಿಯೊ ಪ್ರೈಮೊ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ (ನನ್ನ ಮೊದಲ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕೈಪಿಡಿ), ಟ್ರೆಂಟಿನೊ: ಉನಾ ಪ್ರಾವಿನ್ಸಿಯಾ ಸ್ಪೆಷೇಲ್! (ಟ್ರೆಂಟಿನೊ: ಎ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್!), ಮತ್ತು ಇಲ್ ಪಿಕೊಲೊ ಲಿಬ್ರೊ ಡೆಲ್ಲಾ ಪೇಸ್ (ದಿ ಲಿಟಲ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಪೀಸ್) ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://archive.org/details/pc-open-2000-11/page/n31/mode/2up?q=Geronimo+Stilton+Microsoft</ref><ref>https://archive.org/details/geronimostiltoninternet</ref><ref>https://archive.org/details/lost-geronimo-stilton-ebooks/Trentino%20-%20Una%20Provinco%20Speciale%21/mode/2up</ref> ಪಿಯೆಮ್ಮೆ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಇ-ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,10/articleid,0453_04_2000_1231_0010_4010773/anews,true/</ref><ref>http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,2/articleid,0455_05_2000_0947_0002_4431451/</ref> ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಡಿಯೊ ಬುಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಆಡಿಯೊಬುಕ್‌ಗಳು ಸಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಓವರ್‌ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಬಲ್‌ನಂತಹ ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಥೆಗಳಿವೆ (1–3, 4–6, 7–9), ಪುಸ್ತಕ 10 ಸ್ವತಃ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ (11–12, 13–14, 15–16, 17–18, 20–21, 22 ಮತ್ತು 24, 25–26). 1 ರಿಂದ 10 ರವರೆಗಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹರ್ಮನ್ ಓದುತ್ತಾರೆ. 11–18, 20–22 ಮತ್ತು 24, ಮತ್ತು 25–26 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬಿಲ್ ಲೋಬ್ಲಿ ಓದುತ್ತಾರೆ. '''ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ''' ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ೨೬ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಸೀಸನ್‌ಗಳ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಸರಣಿಯ ಪೈಲಟ್ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಟ್ರಾನೆಮಾನಿ,<ref>https://web.archive.org/web/20010210223924/http://stranemani.com/geronimo.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20031208054049/http://www.stranemani.net/eng/showreel.htm</ref> ಗ್ರಾಫಿಲ್ಮ್, ಮ್ಯಾಟಿಟ್ ಅನಿಮ್ಯಾಟ್ಎ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಟೀ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ರಚಿಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20010210223924/http://stranemani.com/geronimo.html</ref> ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಕೊ ಎ. ಝನೋನಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟೋರಿಬೋರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ,<ref>https://marcozanoni.eu/wp-content/uploads/Marco-ZanoniCV-Eng-2024.pdf</ref><ref>https://lostmediawiki.com/w/images/e/e8/Geronimo%27sHead.jpeg?20250812165933</ref><ref>https://lostmediawiki.com/w/images/5/50/RatHeads.jpeg?20250812170052</ref> ಇದನ್ನು ಕಾರ್ಲೋಟಾ ಮಾಸ್ಟ್ರಾಂಗೆಲೊ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ,<ref>https://www.topogigio.it/cartoon/</ref> ಮತ್ತು ಫೆಡೆರಿಕೊ ಪನ್ನೆಲ್ಲಾ<ref>http://www.federicopanella.com/?page_id=182</ref> ಮತ್ತು ಸ್ಟೆಫಾನಿಯಾ ಗ್ಯಾಲೊ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://it.linkedin.com/in/stefania-gallo-395817a</ref> ೨೦೦೦–೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ,<ref>https://www.reddit.com/media?url=https%3A%2F%2Fpreview.redd.it%2Fproof-of-the-existence-of-another-animated-series-based-on-v0-fz3sik4s7mxe1.jpg%3Fwidth%3D201%26format%3Dpjpg%26auto%3Dwebp%26s%3D10f3571dab8e0d5a67f46665cdaba219a221542e</ref><ref>https://www.reddit.com/media?url=https%3A%2F%2Fpreview.redd.it%2Fproof-of-the-existence-of-another-animated-series-based-on-v0-9fxeyj4s7mxe1.jpg%3Fwidth%3D640%26crop%3Dsmart%26auto%3Dwebp%26s%3D6abc77414c3740c704ae443c824c11b29589a9ef</ref> ಈ ಸರಣಿಯು ಕ್ಯಾರೆರೆ ಗ್ರೂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಗೆರ್ಟೀ, ಲೆಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಡೆ ಲಾ ಪೆರಿನ್, ರೆಡ್ ವೇಲ್ ಮತ್ತು RAI ಜೊತೆ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. <ref>https://www.c21media.net/news/carrere-group-pre-sells-phantom-spirits/</ref><ref>http://www.arcoirisonlus.it/integrarts/index.php?page=i-docenti-integrarts</ref> ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ರೈ ೨ ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>https://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/1879095.stm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20201127013106/https://www.courrierinternational.com/article/2002/05/10/une-petite-souris-nommee-stilton</ref> ಸರಣಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆನಿಮೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನ್ನೆಟ್ಟಾ ಜುಚಿ<ref>http://annettazucchi.free.fr/commissions.html</ref> ಮತ್ತು ಬ್ರೂನೋ ಒಲಿವಿಯೇರಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.arcoirisonlus.it/integrarts/index.php?page=i-docenti-integrarts</ref> ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಲೊವಾಟಿ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://it.linkedin.com/in/francesco-lovati-03645569/en</ref> ಸರಣಿಯ ಥೀಮ್ ಹಾಡನ್ನು ಐ ಪಿಕ್ಕೋಲಿ ಕ್ಯಾಂಟೋರಿ ಡಿ ಮಿಲಾನೊ ("ದಿ ಲಿಟಲ್ ಸಿಂಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಲಾನೊ") ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.piccolicantori.com/chi-siamo/le-nostre-performance/</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಸರಣಿಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 2009 ರಂದು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20090204065343/http://www.animationinsider.net/article.php?articleID=1740</ref> ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಮೂರು ಸೀಸನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 78 ಸಂಚಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯಿತು (ಪ್ರತಿ ಸೀಸನ್‌ಗೆ 26 ಸಂಚಿಕೆಗಳು) ಸರಣಿಯ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವು ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2017 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. '''ರಂಗಮಂದಿರ''' ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಂಗೀತ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ,<ref>http://www.elnortedecastilla.es/20140102/cultura/stil-201401021809.html</ref> ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ,<ref>https://web.archive.org/web/20150724165935/http://www.musicalcafe.nl/nieuws/geronimo_stilton_schittert_in_eigen_muisical</ref> ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೆಮಿಶ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20140203023028/http://www.montrealgazette.com/life/Review+Geronimo+Stilton+dans+royaume+fantaisie/9310829/story.html</ref> 2016 ರಲ್ಲಿ, ಒರೆಗಾನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಲೇ ಅವರ ಮೌಸ್ ಇನ್ ಸ್ಪೇಸ್! ನ ವಿಶ್ವ-ಪ್ರಥಮ ರೂಪಾಂತರವಾದ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್: ಮೌಸ್ ಇನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೊದಲ ಲೈವ್-ಆಕ್ಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.octc.org/geronimo-stilton/</ref> ಈ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.licensemag.com/license-global/geronimo-stilton-tour-canada-0</ref> =ಉಲ್ಲೆಖಗಳು= ow9bo5vi59oj3alj3kr61bfqxfqogse 0 179408 1375371 2026-06-19T06:13:19Z Mouna Changappa 97163 ಹೊಸ ಪುಟ: == ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಫೈಲ್‌ಗಳು == ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಫೈಲ್‌ಗಳು ಅಮೆರಿಕದ ಹಣಕಾಸುದಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಬಾಲ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಿ ಜೆಫ್ರಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ದಾಖಲೆಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು, ವೀಡ... 1375371 wikitext text/x-wiki == ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಫೈಲ್‌ಗಳು == ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಫೈಲ್‌ಗಳು ಅಮೆರಿಕದ ಹಣಕಾಸುದಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಬಾಲ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಿ ಜೆಫ್ರಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ದಾಖಲೆಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು, ವೀಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು ಇಮೇಲ್‌ಗಳ ಭಾಗಶಃ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯವೂ ಸೇರಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-BBC-2024-who-named-3</ref> ಎಫ್‌ಬಿಐನ ಸೆಂಟಿನೆಲ್ ಪ್ರಕರಣ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ 300 ಗಿಗಾಬೈಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-4</ref> ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕ ಪುಸ್ತಕ, ಅವರ ವಿಮಾನಗಳ ಹಾರಾಟ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-ABC_Musk_Epstein-5</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Independent_Epstein-6</ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-7</ref>ಅನೇಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಫೈಲ್‌ಗಳು ವಕೀಲ ಡ್ಯಾರೆನ್ ಇಂಡೈಕ್ ಮತ್ತು ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಕಾನ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-8</ref> ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪರೆನ್ಸಿ ಆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-NBC-2025-11-18-9</ref>ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ಸೆನೆಟ್ ಅದನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಿತು, <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Carney_&_Fuchs-10</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಮರುದಿನ ಮಸೂದೆಗೆ ಕಾನೂನಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Rimmer_2025-11</ref> ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು, ಯು.ಎಸ್. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಇದು ಯು.ಎಸ್.ನ ಎರಡೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-justicedepartmentjan302026release-12</ref> ಟ್ರಂಪ್ ಈ ಹಿಂದೆ ತಮ್ಮ 2024 ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು;<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-13</ref> ನಂತರ ಅವರು ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ವಿವಾದಗಳು ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-14</ref> ಜನವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ, 2,000 ವೀಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು 180,000 ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯು ಒಟ್ಟು 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಪುಟಗಳ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-epsteinfiles6millions-15</ref> ಜನವರಿ 30 ರ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಅಂತಿಮವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಅದು ತನ್ನ ಕಾನೂನು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-reportedlegalobligationcompliance-16</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-17</ref>ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಫೈಲ್‌ಗಳು ಹಲವಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-NYT-20260202-18</ref> ಫೈಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹೆಸರುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು: ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ರ ಸಹಾಯಕ ಲೆಸ್ಲಿ ಗ್ರಾಫ್, ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಕಾನ್, ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮೆಲಾನಿಯಾ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-19</ref> ವಕೀಲ ಡ್ಯಾರೆನ್ ಇಂಡೈಕ್, ಲೈಂಗಿಕ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಿಸ್ಲೇನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಮತ್ತು ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಏಜೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಆಪಾದಿತ ಲೈಂಗಿಕ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರ ಜೀನ್-ಲುಕ್ ಬ್ರೂನೆಲ್.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-20</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮೂರು ಜನರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ, ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಆರೋಪಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬಂಧನಗಳು ನಡೆದಿವೆ: ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾದ ಮಾಜಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಥಾರ್ಬ್ಜೋರ್ನ್ ಜಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್;<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-21</ref> ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್-ವಿಂಡ್ಸರ್;<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-andrewreleasedafterbeingarrestedandquestioned.-24</ref> ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಕಾರಣಿ ಪೀಟರ್ ಮ್ಯಾಂಡೆಲ್ಸನ್.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-leparisien-feb2026-26</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == 1996 ರಲ್ಲಿ, ಮಾರಿಯಾ ಫಾರ್ಮರ್ ಎಫ್‌ಬಿಐಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿ, ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ತನ್ನ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಹೋದರರ ಬೆತ್ತಲೆ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು "ಕದ್ದಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದಳು, ಆದರೆ ಅವಳು ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ತನ್ನ 14 ವರ್ಷದ ಮಲಮಗಳನ್ನು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅನ್ನು ವಿವಸ್ತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಸಾಜ್ ಮಾಡಲು ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪಾಮ್ ಬೀಚ್ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ತನಿಖೆಯ ನಂತರ, ಎಫ್‌ಬಿಐ 2002 ಮತ್ತು 2005 ರ ನಡುವೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ 35 ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-27</ref> ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ವಿರುದ್ಧ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Sisak2-29</ref>ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲಿ 17 ವರ್ಷದ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕನನ್ನು ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-30</ref> ಅವರನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 18 ತಿಂಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. 2018 ರಲ್ಲಿ, ಮಿಯಾಮಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಲೇಖನವು ಅವರ ಮನವಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸೌಮ್ಯವೆಂದು ಟೀಕಿಸಿತು, ಮತ್ತು 2002 ಮತ್ತು 2005 ರ ನಡುವೆ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಜೊತೆಗಿನ ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿತು. ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಇತರ ಪ್ರಭಾವಿ ಪುರುಷರಿಗೆ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು "ಎರವಲು" ನೀಡುವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಗಿಯುಫ್ರೆ ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಫೆಡರಲ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮತ್ತು 2002 ಮತ್ತು 2005 ರ ನಡುವಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಲಿಪಶುಗಳ ದುರುಪಯೋಗದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. 2026 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಡಿಕ್ಲಾಸಿಫೈಡ್ 2019 ರ ಎಫ್‌ಬಿಐ ತನಿಖಾ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಇತರ ಪ್ರಭಾವಿ ಪುರುಷರಿಗೆ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು "ಎರವಲು" ನೀಡುವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ "ಉಂಗುರ"ವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಗಿಯುಫ್ರೆ ಅವರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರೋಪವನ್ನು ಇತರ ಬಲಿಪಶುಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಮನೆಗಳಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪುರಾವೆಗಳು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರ ಗಿಸ್ಲೇನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಅವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. 2002 ಮತ್ತು 2005 ರ ನಡುವೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ಲೈಂಗಿಕ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಜುಲೈ 2019 ರಲ್ಲಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Sisak2-29</ref> ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯವನ್ನು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಬೆಳೆಸಿದರು.ಇದು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಯುವತಿಯರನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ "ಕ್ಲೈಂಟ್ ಪಟ್ಟಿ"ಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಇದನ್ನು ಕ್ಲೈಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮೇಲ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಈ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ಗಳು ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಪಿತೂರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದೆ. 2019 ರ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-33</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-IndJul252-35</ref> ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಎಫ್‌ಬಿಐ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು "ಎಣಿಕೆ" ಮಾಡಿದ "ರಿಂಗ್" ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ "ಕ್ಲೈಂಟ್ ಪಟ್ಟಿ" ಯ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Sisak2-29</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == lc47bcddn3ysccu1k7xjkqegc0f78gr 1375375 1375371 2026-06-19T06:30:30Z Mouna Changappa 97163 1375375 wikitext text/x-wiki == ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಫೈಲ್‌ಗಳು == ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಫೈಲ್‌ಗಳು ಅಮೆರಿಕದ ಹಣಕಾಸುದಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಬಾಲ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಿ ಜೆಫ್ರಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ದಾಖಲೆಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು, ವೀಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು ಇಮೇಲ್‌ಗಳ ಭಾಗಶಃ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯವೂ ಸೇರಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-BBC-2024-who-named-3</ref> ಎಫ್‌ಬಿಐನ ಸೆಂಟಿನೆಲ್ ಪ್ರಕರಣ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ 300 ಗಿಗಾಬೈಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-4</ref> ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕ ಪುಸ್ತಕ, ಅವರ ವಿಮಾನಗಳ ಹಾರಾಟ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-ABC_Musk_Epstein-5</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Independent_Epstein-6</ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-7</ref>ಅನೇಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಫೈಲ್‌ಗಳು ವಕೀಲ ಡ್ಯಾರೆನ್ ಇಂಡೈಕ್ ಮತ್ತು ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಕಾನ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-8</ref> ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪರೆನ್ಸಿ ಆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-NBC-2025-11-18-9</ref>ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ಸೆನೆಟ್ ಅದನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಿತು, <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Carney_&_Fuchs-10</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಮರುದಿನ ಮಸೂದೆಗೆ ಕಾನೂನಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Rimmer_2025-11</ref> ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು, ಯು.ಎಸ್. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಇದು ಯು.ಎಸ್.ನ ಎರಡೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-justicedepartmentjan302026release-12</ref> ಟ್ರಂಪ್ ಈ ಹಿಂದೆ ತಮ್ಮ 2024 ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು;<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-13</ref> ನಂತರ ಅವರು ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ವಿವಾದಗಳು ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-14</ref> ಜನವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ, 2,000 ವೀಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು 180,000 ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯು ಒಟ್ಟು 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಪುಟಗಳ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-epsteinfiles6millions-15</ref> ಜನವರಿ 30 ರ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಅಂತಿಮವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಅದು ತನ್ನ ಕಾನೂನು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-reportedlegalobligationcompliance-16</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-17</ref>ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಫೈಲ್‌ಗಳು ಹಲವಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-NYT-20260202-18</ref> ಫೈಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹೆಸರುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು: ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ರ ಸಹಾಯಕ ಲೆಸ್ಲಿ ಗ್ರಾಫ್, ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಕಾನ್, ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮೆಲಾನಿಯಾ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-19</ref> ವಕೀಲ ಡ್ಯಾರೆನ್ ಇಂಡೈಕ್, ಲೈಂಗಿಕ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಿಸ್ಲೇನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಮತ್ತು ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಏಜೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಆಪಾದಿತ ಲೈಂಗಿಕ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರ ಜೀನ್-ಲುಕ್ ಬ್ರೂನೆಲ್.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-20</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮೂರು ಜನರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ, ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಆರೋಪಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬಂಧನಗಳು ನಡೆದಿವೆ: ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾದ ಮಾಜಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಥಾರ್ಬ್ಜೋರ್ನ್ ಜಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್;<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-21</ref> ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್-ವಿಂಡ್ಸರ್;<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-andrewreleasedafterbeingarrestedandquestioned.-24</ref> ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಕಾರಣಿ ಪೀಟರ್ ಮ್ಯಾಂಡೆಲ್ಸನ್.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-leparisien-feb2026-26</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == 1996 ರಲ್ಲಿ, ಮಾರಿಯಾ ಫಾರ್ಮರ್ ಎಫ್‌ಬಿಐಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿ, ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ತನ್ನ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಹೋದರರ ಬೆತ್ತಲೆ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು "ಕದ್ದಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದಳು, ಆದರೆ ಅವಳು ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ತನ್ನ 14 ವರ್ಷದ ಮಲಮಗಳನ್ನು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅನ್ನು ವಿವಸ್ತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಸಾಜ್ ಮಾಡಲು ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪಾಮ್ ಬೀಚ್ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ತನಿಖೆಯ ನಂತರ, ಎಫ್‌ಬಿಐ 2002 ಮತ್ತು 2005 ರ ನಡುವೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ 35 ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-27</ref> ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ವಿರುದ್ಧ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Sisak2-29</ref>ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲಿ 17 ವರ್ಷದ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕನನ್ನು ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-30</ref> ಅವರನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 18 ತಿಂಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. 2018 ರಲ್ಲಿ, ಮಿಯಾಮಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಲೇಖನವು ಅವರ ಮನವಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸೌಮ್ಯವೆಂದು ಟೀಕಿಸಿತು, ಮತ್ತು 2002 ಮತ್ತು 2005 ರ ನಡುವೆ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಜೊತೆಗಿನ ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿತು. ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಇತರ ಪ್ರಭಾವಿ ಪುರುಷರಿಗೆ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು "ಎರವಲು" ನೀಡುವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಗಿಯುಫ್ರೆ ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಫೆಡರಲ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮತ್ತು 2002 ಮತ್ತು 2005 ರ ನಡುವಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಲಿಪಶುಗಳ ದುರುಪಯೋಗದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. 2026 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಡಿಕ್ಲಾಸಿಫೈಡ್ 2019 ರ ಎಫ್‌ಬಿಐ ತನಿಖಾ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಇತರ ಪ್ರಭಾವಿ ಪುರುಷರಿಗೆ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು "ಎರವಲು" ನೀಡುವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ "ಉಂಗುರ"ವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಗಿಯುಫ್ರೆ ಅವರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರೋಪವನ್ನು ಇತರ ಬಲಿಪಶುಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಮನೆಗಳಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪುರಾವೆಗಳು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರ ಗಿಸ್ಲೇನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಅವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. 2002 ಮತ್ತು 2005 ರ ನಡುವೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ಲೈಂಗಿಕ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಜುಲೈ 2019 ರಲ್ಲಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Sisak2-29</ref> ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯವನ್ನು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಬೆಳೆಸಿದರು.ಇದು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಯುವತಿಯರನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ "ಕ್ಲೈಂಟ್ ಪಟ್ಟಿ"ಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಇದನ್ನು ಕ್ಲೈಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮೇಲ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಈ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ಗಳು ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಪಿತೂರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದೆ. 2019 ರ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-33</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-IndJul252-35</ref> ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಎಫ್‌ಬಿಐ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು "ಎಣಿಕೆ" ಮಾಡಿದ "ರಿಂಗ್" ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ "ಕ್ಲೈಂಟ್ ಪಟ್ಟಿ" ಯ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Sisak2-29</ref> == ವಿಷಯ == ===== 2007 ರ ಕರಡು ದೋಷಾರೋಪಣೆ ===== 2006 ರಲ್ಲಿ, ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ತನ್ನ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಭವನದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕತೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳ ನಂತರ, FBI ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2007 ರಲ್ಲಿ, ಫೆಡರಲ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಗಾಗಿ 32 ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕರಡು ದೋಷಾರೋಪಣೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-AP-resignation-coop-37</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಯು.ಎಸ್. ವಕೀಲ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಅಕೋಸ್ಟಾ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಫೆಡರಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು; ಬದಲಿಗೆ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ರಾಜ್ಯ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು 18 ತಿಂಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಕರಡು ದೋಷಾರೋಪಣೆಯು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಲಾಯನ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ನಾವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುವುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ಅಪಾಯ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-abc2007draft-38</ref> ಇದು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಮನವಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಪರವಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡದ ಅನೇಕ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ. ==== ಸಹ-ಸಂಚುಕೋರರ ಆರೋಪದ ತನಿಖೆಯ ಕುರಿತು 2019 ದಾಖಲೆಗಳು ==== 2019 ರ ಇಮೇಲ್‌ಗಳು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ನ 2019 ರ ಬಂಧನದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಎಫ್‌ಬಿಐ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಜ್ಯೂರಿ ಸಮನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗಿಸ್ಲೇನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಮತ್ತು ಲೆಸ್ಲಿ ಗ್ರಾಫ್, ಡ್ಯಾರೆನ್ ಇಂಡೈಕ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಕಾನ್ (ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕ), ಜೀನ್-ಲುಕ್ ಬ್ರೂನೆಲ್ ಮತ್ತು ಲೆಸ್ ವೆಕ್ಸ್ನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ 9 ಇತರ ಸಹ-ಸಂಚುಕೋರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಮೇಲ್‌ಗಳು ಕೆಲವು ಸಹ-ಸಂಚುಕೋರರ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಯಾವ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಎಫ್‌ಬಿಐ ಏಜೆಂಟ್ ಇಮೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ "3 ಜನರನ್ನು ಫ್ಲೋರಿಡಾ [ಫ್ಲೋರಿಡಾ] ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಜ್ಯೂರಿ] ಸಮನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ; 1 ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ, 1 ಜನರನ್ನು NYC [ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ] ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1 ಜನರನ್ನು CT [ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್] ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಫೆಡರಲ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು "ಜೆಫ್ರಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಹ-ಸಂಚುಕೋರರ ತನಿಖೆ" ಎಂಬ 86 ಪುಟಗಳ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2019 ರಂದು ಯುಎಸ್ ಅಟಾರ್ನಿ ಜೆಫ್ರಿ ಬೆರ್ಮನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರವು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರಾಗಿ ನಿಂದನೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ 24 ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಾಗಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ನಿಂದ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ 14 ಮಹಿಳೆಯರ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2011 ಅಥವಾ 2012 ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷರಿಗೆ ಮಸಾಜ್ ಮಾಡುವಂತೆ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಎಸಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ "ಅವಳ ಜನನಾಂಗಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ನಂತರ [ಅವಳ] ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಸಗಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುರುಷರನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು FBI ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#Contents</ref> ===== ತನಿಖಾ ದಾಖಲೆಗಳು ===== ಒಂದು ದಾಖಲೆಯು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್, ಅವರ ವಕೀಲ ಡ್ಯಾರೆನ್ ಇಂಡೈಕ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಕಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಆಂತರಿಕ ವಲಯದ ರೇಖಾಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ. ದಿನಾಂಕವಿಲ್ಲದ ರೇಖಾಚಿತ್ರವು 2022 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾಡೆಲ್ ಏಜೆಂಟ್ ಜೀನ್-ಲುಕ್ ಬ್ರೂನೆಲ್ ಅವರನ್ನು ಸಹ ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-41</ref>ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಣಸಿಗ, ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಲಿಸ್ಟರ್‌ಮನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ನಿಕಟ ಸಹಚರರನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ, ಫೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ "ವಿಷಯ/ಸಾಕ್ಷಿ" ಮತ್ತು ಮಾಡೆಲ್ "ಮ್ಯಾಚ್‌ಮೇಕರ್" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾದ ಮಾಡೆಲ್ ಸ್ಕೌಟ್. ಇದು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರನ್ನು ಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ವ್ಯವಹಾರ ಉದ್ಯಮಿ ಲೆಸ್ ವೆಕ್ಸ್ನರ್ ಅವರನ್ನು ಸಹ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು 2007 ರಲ್ಲಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Spargo-39</ref> ರೇಖಾಚಿತ್ರವು DOJ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದರೂ, ಗುರುತಿಸಲಾದ ಇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಿಳಿದಿರುವ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರ ಮೇಲೂ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಅವರ ಸಹಾಯಕ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಐದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯು ಮರುರೂಪಿಸಿದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು "ಗೆಳತಿ/ಉದ್ಯೋಗಿ" ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಗಳ ಭಾರೀ ಆದರೆ ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಮರುರೂಪಿಸುವಿಕೆ ಎಂದು ಅವರು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಮತ್ತು ವಕೀಲರು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-CNN-diagram-43</ref> === ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳು === ಈ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-BBC-Ep-millions-released-46</ref>2008 ರಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದ ನಂತರವೂ, ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರೆದವು ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಕೆಲವು ಸಹಚರರಿಂದ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರಾಕರಣೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Guardian-McKelvie-48</ref> === ಯುಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ಸೋರಿಕೆಗಳು === ಫೈಲ್‌ಗಳು ಯುಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ಹೃದಯಭಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇದನ್ನು ಪೀಟರ್ ಮ್ಯಾಂಡೆಲ್ಸನ್ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾದ ವಿಳಾಸದಿಂದ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಒಂದು ಇಮೇಲ್, ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಸುರಕ್ಷಿತ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಗುಪ್ತನಾಮ "ಜಾನ್ ಪಾಂಡ್" ಅನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-itvnews-51</ref> ==== ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಲೇಖನದ ಕುಶಲತೆ ==== ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಸೆಕೆಲ್ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ 2006 ರ ಮಗ್‌ಶಾಟ್ ಫೈಲ್‌ಗಳು 2010 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಸೆಕೆಲ್ ಅವರಿಂದ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ಗೆ ಬಂದ ಇಮೇಲ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ನ ಮಗ್ ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ನ ಸ್ನೇಹಪರ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಜುಲೈ 2009 ರಲ್ಲಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ತನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇಮೇಜ್ ಅನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ನ ಲೇಖನದಿಂದ "ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಿ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Epstein_files#cite_note-Betts_2025-52</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == nc7xwkcl082lbib8d7seil67dk4n2m1 0 179409 1375372 2026-06-19T06:15:31Z Sannidhishetty 97139 ಹೊಸ ಪುಟ: ='''ವನ್ ನೈಟ್ @ ದ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್'''= "ಒನ್ ನೈಟ್ ಅಟ್ ದಿ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್" ಎಂಬುದು ಚೇತನ್ ಭಗತ್ ಬರೆದ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲು 2005 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.goodreads.com/book/show/105578.One_Night_at_the_Call_Center</ref> ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಭಾರ... 1375372 wikitext text/x-wiki ='''ವನ್ ನೈಟ್ @ ದ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್'''= "ಒನ್ ನೈಟ್ ಅಟ್ ದಿ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್" ಎಂಬುದು ಚೇತನ್ ಭಗತ್ ಬರೆದ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲು 2005 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.goodreads.com/book/show/105578.One_Night_at_the_Call_Center</ref> ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಭಾರತದ ಹರಿಯಾಣದ ಗುರಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಆರು ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಗುಂಪಿನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ವೃತ್ತಿ, ಅಸಮರ್ಪಕತೆ, ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಘರ್ಷಣೆಗಳಂತಹ ಯುವ ಭಾರತೀಯ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಆತಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಅಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಫೈವ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸಮ್‌ಒನ್ ನಂತರ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಲೇಖಕರಿಂದ ಬಂದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದೆ. ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಕಾನ್ಪುರದಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಚೌಕಟ್ಟು ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲೇಖಕರು ಒಬ್ಬ ಸುಂದರ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಮುಂದಾದಳು, ಅದನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಹಿಂಜರಿಕೆಯ ನಂತರ, ಲೇಖಕರು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಆರು ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ 'ದೇವರು' ನಿಂದ ಫೋನ್ ಕರೆ ಬಂದಾಗ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಲೇಖಕರು, ಆರು ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಶ್ಯಾಮ್ ಮೆಹ್ರಾ (ಅಲಿಯಾಸ್ ಸ್ಯಾಮ್ ಮಾರ್ಸಿ) ಅವರನ್ನು ನಿರೂಪಕನಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಅವಳು ಈಗ ಬೇರೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಅರೇಂಜ್ಡ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ, ವ್ರೂಮ್ ಈಶಾಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಈಶಾ ಮಾಡೆಲ್ ಆಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ, ರಾಧಿಕಾ ಬೇಡಿಕೆಯ ಅತ್ತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅತೃಪ್ತ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಬಕ್ಷಿಯನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ದುಃಖಕರ ಬಾಸ್. ತಮ್ಮನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಲು, ಕಾದಂಬರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು ರಾತ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಆನಂದಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಕಚೇರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ, ಅವರ ವಾಹನವು ಕಬ್ಬಿಣದ ನಿರ್ಮಾಣ ರಾಡ್‌ಗಳ ಜಾಲದ ಮೇಲೆ ನೇತಾಡುವ ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಾಗ ಅವರು ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಡ್‌ಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಣಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಭಯಭೀತರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆ ಮಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶ್ಯಾಮ್‌ನ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ರಿಂಗಣಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವ ದೇವರಿಂದ ಫೋನ್ ಕರೆ ಬಂದಿದೆ. ಅವರು ಅವರೆಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಅವರ ವಾಹನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊರತೆಗೆಯುವುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ಗುಂಪನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ವ್ರೂಮ್ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮ್ ಬಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಮುಚ್ಚುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದರ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರವೂ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಲೇಖಕರು ಓದುಗರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ==ಪಾತ್ರಗಳು== *ಶ್ಯಾಮ್ ಮೆಹ್ರಾ (ಸ್ಯಾಮ್ ಮಾರ್ಸಿ) - ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿ, ಪ್ರಿಯಾಂಕಾಳ ಮಾಜಿ ಗೆಳೆಯ ಮತ್ತು ವ್ರೂಮ್‌ನ ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯ. ಅವನಿಗೆ 26 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯಾಂಕಾಳನ್ನು ಮದುವೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಯಪಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯಾಂಕಾಳ ತಾಯಿ ಅವನನ್ನು ನಂಬದ ಕಾರಣ, ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮ್ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಕ್ಷಿಯ ಗುಲಾಮ. * ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಸಿನ್ಹಾ - ಶ್ಯಾಮ್‌ನ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ, ನಂತರ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ಗಣೇಶ್‌ನನ್ನು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಲಿದ್ದಳು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶ್ಯಾಮ್‌ಗೆ ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು. * ವರುಣ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ (ವಿಕ್ಟರ್ ಮೆಲ್ಲರ್), ಅಕಾ ವ್ರೂಮ್ - ವಾಹನಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ವ್ರೂಮ್ ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಅವನಿಗೆ 22 ವರ್ಷ. ಅವನಿಗೆ ಈಶಾ ಮೇಲೆ ಕ್ರಶ್ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೇರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಈಶಾಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಹುಡುಗಿಯರು, ಪಿಜ್ಜಾ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳ ಮೇಲಿನ ಗೀಳು ಕಾರಣ ಅವಳು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವನ ಹೆತ್ತವರ ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅವನನ್ನು ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು, ಆದರೂ ಅವನು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಈಶಾ ವ್ರೂಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವನು ಬಕ್ಷಿಯನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮ್‌ನಂತೆ ಬಕ್ಷಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ವಯಂಸೇವಕನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. * ಈಶಾ ಸಿಂಗ್ (ಎಲಿಜಾ ಸಿಂಗರ್) - ಮಾಡೆಲ್ ಆಗಬೇಕೆಂಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯುಳ್ಳವಳು. ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಧುನಿಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಕಚೇರಿಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಹುಡುಗಿ ಎಂದು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ಪೋಷಕರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಚಂಡೀಗಢಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಪುಸ್ತಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಅವಳು NGO ಸದಸ್ಯಳಾಗುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ವ್ರೂಮ್ ಜೊತೆ ಡೇಟ್ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. * ರಾಧಿಕಾ ಝಾ (ರೆಜಿನಾ ಜೋನ್ಸ್) - ಗುಂಪಿನ ಏಕೈಕ ವಿವಾಹಿತ ಸದಸ್ಯೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಕಾಲೇಜು ಗೆಳೆಯ ಅನುಜ್‌ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಅವನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಅತ್ತೆ ಅವಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಅನುಜ್‌ಗೆ ಅವಳ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಅನುಜ್ ಅವಳನ್ನು ಕೆಣಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ಅನುಜ್ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಧಿಕಾ ಅವನನ್ನು ವಿಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಿ ಈಶಾ ಜೊತೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. * ಮಿಲಿಟರಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ -ಮಿಲಿಟರಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೊಸೆ ಮತ್ತು ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಅರಿತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಿಲಿಟರಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ತಾನು ಪಡೆಯುವ ಪಿಂಚಣಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. * ಸುಭಾಷ್ ಬಕ್ಷಿ - ಶ್ಯಾಮ್, ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ, ಈಶಾ, ವ್ರೂಮ್ ಮತ್ತು ರಾಧಿಕಾ ಅವರ ಬಾಸ್. ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಲಿರುವ ಮೂರ್ಖ, ಕೆಲಸದಿಂದ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ವ್ರೂಮ್ ಮಾಡಿದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಕೈಪಿಡಿಯ ಕೀರ್ತಿ ಅವನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. * ಶೆಫಾಲಿ - ಶ್ಯಾಮ್‌ನ ಎರಡನೇ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ. ಶ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾಳಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಲು ಬಯಸಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಶೆಫಾಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಶೆಫಾಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರ. ==ಅನುವಾದಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಗಳು== ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹಿಂದಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾತ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20111002115512/http://thatshindi.oneindia.in/news/2008/10/05/2008100554287800.html</ref> ಇದನ್ನು ದಿಲೀಪ ಜಯಕೋಡಿ ಸಿಂಹಳಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿ 2009 ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋ! ಹ್ಯಾಲೋ! ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಹಲೋ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿಯೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= dscoqk7lzormu5e2iyt1hmw27ejp5xn 3 179410 1375373 2026-06-19T06:22:59Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375373 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=2510225 MBGappanna}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೫೨, ೧೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) l3nx1uk0clnf6b155cf9cnv4e3lazih 0 179411 1375374 2026-06-19T06:29:38Z Sathyaprasad Pai 96929 ಹೊಸ ಪುಟ: ಒಬ್ಸೆಷನ್ 2025 ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಲೌಕಿಕ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕರಿ ಬಾರ್ಕರ್ ಬರೆದು, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಸಂಗೀತ ಅಂಗಡಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿ ಬೇರ್ (ಮೈಕೆಲ್ ಜಾನ್ಸ್... 1375374 wikitext text/x-wiki ಒಬ್ಸೆಷನ್ 2025 ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಲೌಕಿಕ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕರಿ ಬಾರ್ಕರ್ ಬರೆದು, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಸಂಗೀತ ಅಂಗಡಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿ ಬೇರ್ (ಮೈಕೆಲ್ ಜಾನ್ಸ್ಟನ್) ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ನಿಕ್ಕಿ (ಇಂಡೆ ನವರೆಟ್) ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಅಲೌಕಿಕ ಆಟಿಕೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಭಯಾನಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೂಪರ್ ಟಾಮ್ಲಿನ್ಸನ್, ಮೇಗನ್ ಲಾಲೆಸ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ರಿಕ್ಟರ್ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಕರ್ ಧ್ವನಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಸ್ಕೆಚ್ ಹಾಸ್ಯನಟ ಬಾರ್ಕರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಿರು ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ದಿ ಚೇರ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಾನೆಲ್‌ಗೆ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಅದನ್ನು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ-ಉದ್ದದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬಾರ್ಕರ್ ದಿ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್‌ನ ಒಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ವಿಭಿನ್ನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲ್ಪನೆಯಾದ ಒಬ್ಸೆಷನ್ ಅನ್ನು ಪಿಚ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ $750,000 ಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಮಿಲ್ಕ್ & ಸೀರಿಯಲ್ (2024) ನಂತರ ಬಾರ್ಕರ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಚಲನಚಿತ್ರ-ಉದ್ದದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2025 ರಂದು ಟೊರೊಂಟೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ (TIFF) ಒಬ್ಸೆಷನ್ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಫೋಕಸ್ ಫೀಚರ್ಸ್ $14–$15 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಇದು TIFF ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಪಡೆದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಬೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜೇಸನ್ ಬ್ಲಮ್ ಬ್ಲಮ್‌ಹೌಸ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಒಬ್ಸೆಷನ್ ಮೇ 15, 2026 ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ $297.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸಿತು, ಫೋಕಸ್ ಫೀಚರ್ಸ್‌ನ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು 2026 ರ ಎಂಟನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. =ಕಥಾವಸ್ತು= ಬ್ಯಾರನ್ "ಬೇರ್" ಬೈಲಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತೆ ನಿಕ್ಕಿ ಫ್ರೀಮನ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಣಯ ಭಾವನೆಗಳಿವೆ, ಇಬ್ಬರೂ ಕ್ಯಾಸೆಲ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಇಯಾನ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ. ಅವನು ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಅವನ ಬೆಕ್ಕು ಸ್ಯಾಂಡಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಆಕ್ಸಿಕೋಡೋನ್ ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದೆ ಎಂದು ಅವನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು. ಕರಡಿ ನಿಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಸ್ಫಟಿಕ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಡುಗೊರೆಗಾಗಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವಳಿಗೆ "ಒನ್ ವಿಶ್ ವಿಲೋ" ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮುರಿದುಹೋದಾಗ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ನವೀನ ಆಟಿಕೆ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಗುಂಪಿನ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಔಟ್ ನಂತರ, ನಿಕ್ಕಿ ನೇರವಾಗಿ ಬೇರ್‌ಗೆ ಅವಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ, ಅದನ್ನು ಅವನು ಆತಂಕದಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಹತಾಶೆಗೊಂಡ ಬೇರ್, ನಿಕ್ಕಿ "ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಬೇಕೆಂದು" ಬಯಸುತ್ತಾ ಒನ್ ವಿಶ್ ವಿಲೋವನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ನಿಕ್ಕಿ ತನ್ನ ದೂರವಾದ ತಂದೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬೇರ್‌ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಲು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಚುಂಬಿಸುತ್ತಾಳೆ ಆದರೆ ಥಟ್ಟನೆ ಕಿರುಚುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ನಿಕ್ಕಿ ಸ್ಯಾಂಡಿಯ ಅವಶೇಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅದು ಕರಡಿಯನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. MDMA ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವಳ ಅನಿಯಮಿತ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅವಳು ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವಾದ ಇಯಾನ್, ನಿಕ್ಕಿ ಸಾರಾಗೆ ತಾವು ಡೇಟಿಂಗ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಮೊದಲು ಬೇರ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ "ಚಿಕ್ಕ ಸಹೋದರ" ಎಂದು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆಂದು ಬೇರ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆ ರಾತ್ರಿ, ಬೇರ್ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ನಿಕ್ಕಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಅಳುತ್ತಾಳೆ, ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮರುದಿನ, ಬೇರ್ ಸ್ಯಾಂಡಿಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವನಿಗೆ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್ ಮಾಡಿದಳು ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಬೇರ್ ತನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಒನ್ ವಿಶ್ ವಿಲ್ಲೋನ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಧ್ವನಿಯು ಬೇರ್ ಅಥವಾ ನಿಕ್ಕಿ ಸತ್ತಾಗ ಮಾತ್ರ ಆಸೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಉನ್ಮಾದದಿಂದ ಕಿರುಚುವ ನಿಕ್ಕಿಯನ್ನು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಇಯಾನ್ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಾರ್ಟಿಗೆ ನಿಕ್ಕಿ ಜೊತೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಇಯಾನ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ. ಜೆಂಗಾ ಕುಡಿಯುವ ಆಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಿಕ್ಕಿ "ಹ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆಟೆಲ್" ನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ, ಅನೈತಿಕ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಬೇರ್ ಒಂದು ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಾಳೆ, ಅದು ಸಾರಾ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಚುಂಬಿಸಲು ಅವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಿಕ್ಕಿ ಸಾರಾಳನ್ನು ತನ್ನ ಆಸನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ಬೇರ್‌ಗೆ ಮುತ್ತಿಡುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ನಿಕ್ಕಿ ಕಿರುಚಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ, ನಂತರ ಮುರಿದ ಬಾಟಲಿಯಿಂದ ಅವಳ ಮುಖಕ್ಕೆ ಇರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಿಕ್ಕಿ, ಬೇರ್ ತನ್ನನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರದಿದ್ದರೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾಳೆ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾರಾ ಬೇರ್‌ಗೆ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಬೇರ್ ಹೊರಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನಿಕ್ಕಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾಳೆ, ತನ್ನ ಗೀಳು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಬೇರ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಬೇರ್ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅವಳು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾಯುವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಮನನೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಇಯಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕಿ ಇಯಾನ್‌ಗೆ ಮರಳಲು ಅವನನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸಾರಾ ತನ್ನ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳಿವು ನೀಡಿದ ನಂತರ, ನಿಕ್ಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಅವಳ ತಲೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಹೊಡೆದು ಕೊಲೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಕರಡಿಗೆ ದೇಹವನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಅವಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕರಡಿ ಉಳಿದಿರುವ ಒನ್ ವಿಶ್ ವಿಲೋಗಳನ್ನು ಸ್ಫಟಿಕದ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಖರೀದಿಸಿ ತನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಒಂದನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇಯಾನ್‌ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇಯಾನ್, ಅಪನಂಬಿಕೆಯಿಂದ, ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸೀಲಿಂಗ್‌ನಿಂದ ನಗದು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಡಿ ಕೊನೆಯ ಒನ್ ವಿಶ್ ವಿಲೋದೊಂದಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾನೆ, ನಿಕ್ಕಿ ತನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸಾರಾಳ ವಿರೂಪಗೊಂಡ ಶವವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕಿ ಸಾರಾಳ ಉಡುಗೆ ಮತ್ತು ನೆತ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಅವಳು ಬೇರ್ ಮತ್ತು ತನ್ನನ್ನು ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಬೆದರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇಯಾನ್ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಕ್ಕಿಯಿಂದ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆಕ್ಸಿಕೊಡೋನ್ ಸೇವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ಬೇರ್ ಸ್ನಾನಗೃಹಕ್ಕೆ ಬೀಗ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕಿ ಕೊನೆಯ ಒನ್ ವಿಶ್ ವಿಲೋವನ್ನು ಮುರಿದಂತೆಯೇ ವಾಂತಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಸೆ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕರಡಿ ಸ್ನಾನಗೃಹದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ನಿಕ್ಕಿಯನ್ನು ಚುಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ಎದೆಗುಂದಿದ ನಿಕ್ಕಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧಳಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕರಡಿಯ ಸಾವು ನಿಜವಾದ ನಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ನಿಕ್ಕಿ ಉನ್ಮಾದದಿಂದ ಅಳುತ್ತಾಳೆ. =ಎರಕಹೊಯ್ದ= ಬ್ಯಾರನ್ "ಬೇರ್" ಬೈಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಜಾನ್‌ಸ್ಟನ್, ಸಂಗೀತ ಅಂಗಡಿ ಉದ್ಯೋಗಿ ಇಂಡೆ ನವರೆಟ್, ನಿಕ್ಕಿ ಫ್ರೀಮನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಬೇರ್‌ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ, ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಕ್ರಷ್ ಇಯಾನ್, ಬೇರ್ ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕಿಯ ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾಗಿ ಕೂಪರ್ ಟಾಮ್ಲಿನ್ಸನ್ ಮೇಗನ್ ಲಾಲೆಸ್, ಬೇರ್ ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕಿಯ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟರ್‌ನ ಮಗಳು ಸಾರಾ ಹಾರ್ಪರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಸಾರಾಳ ತಂದೆ ಕಾರ್ಟರ್ ಹಾರ್ಪರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಂಡಿ ರಿಕ್ಟರ್ ಸ್ಫಟಿಕ ಅಂಗಡಿ ಉದ್ಯೋಗಿ ವಿಯೋಲಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲಿ ಫಿಟ್ಜ್‌ಗೆರಾಲ್ಡ್, ಬೇರ್ ದಿ ಒನ್ ವಿಶ್ ವಿಲೋವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸ್ಫಟಿಕ ಅಂಗಡಿ ಉದ್ಯೋಗಿ ಹ್ಯಾರಿ ಫಿಟ್ಜ್‌ಗೆರಾಲ್ಡ್, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸ್ಫಟಿಕ ಅಂಗಡಿ ಉದ್ಯೋಗಿ ಕರಿ ಬಾರ್ಕರ್, ಒನ್ ವಿಶ್ ವಿಲೋ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ =ಉತ್ಪಾದನೆ= '''ಅಭಿವೃದ್ಧಿ''' ಕೂಪರ್ ಟಾಮ್ಲಿನ್ಸನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸ್ಕೆಚ್ ಕಾಮಿಡಿ ಜೋಡಿಯ ಅರ್ಧ ಭಾಗವಾದ ಕರಿ ಬಾರ್ಕರ್, 2023 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಿರು ಹಾರರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ದಿ ಚೇರ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ YouTube ಚಾನೆಲ್‌ಗೆ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://www.hollywoodreporter.com/business/digital/talk-to-me-milk-serial-youtube-1236041229/</ref> ಟೀ ಶಾಪ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌ನ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಬಾರ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅದನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಬಾರ್ಕರ್ ಬದಲಿಗೆ ಒಬ್ಸೆಷನ್ ಅನ್ನು ಹಾಕಿದರು.<ref>https://moveablefest.com/curry-barker-obsession/</ref> ಬಾರ್ಕರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಸೆಷನ್ ಅನ್ನು ಗೀಳಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬರೆದರು. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಇಟ್ಸ್ ಆಲ್ವೇಸ್ ಸನ್ನಿ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರು 1991 ರ ದಿ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್ ಸಂಚಿಕೆಯ ಮರುಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನೋಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಹೋಮರ್ ಕೋತಿಯ ಪಂಜದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ, ಅದು ಅವರಿಗೆ ಆಶಯದ ಅಂಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref>https://variety.com/2025/film/features/obsession-curry-barker-milk-serial-1236509467/</ref><ref>https://collider.com/obsession-curry-barker-pearl-midsommar-possession-explained/</ref><ref>https://www.the-independent.com/arts-entertainment/films/news/obsession-movie-the-simpsons-curry-barker-b2983719.html</ref> ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವಿಲಿಯಂ ಮೋರಿಸ್ ಎಂಡೀವರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ಮತ್ತು $1 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಜೆಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>https://www.hollywoodreporter.com/business/digital/talk-to-me-milk-serial-youtube-1236041229/</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬೇರ್‌ನನ್ನು ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ಬರೆಯಲು ಅವರು $2 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/curry-barker-obsession-interview-1236620580/</ref> ಟೀ ಶಾಪ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ಅಂಡರ್ ದಿ ಶೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಬಾರ್ಕರ್ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಎಂಟು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref>https://variety.com/2024/film/news/milk-serial-curry-barker-slasher-youtube-1236116310/</ref><ref>https://www.vitalthrills.com/focus-partners-with-blumhouse-on-curry-barkers-obsession/</ref> ಬಾರ್ಕರ್ ಒನ್ ವಿಶ್ ವಿಲೋ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಲಾ ವಿನ್ಯಾಸಕಿಯಾದ ತನ್ನ ತಾಯಿ ಆಮಿ ಇವಾನ್ಸ್-ವೇಗಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>https://moveablefest.com/curry-barker-obsession/</ref> '''ಬಿತ್ತರಿಸುವುದು''' ಆಗಸ್ಟ್ 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವರ್ಗದ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬಾರ್ಕರ್ ನಿಕ್ಕಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಲಿಪಶು ಎರಡರಲ್ಲೂ ಬರೆದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಥೆಯು ಕರಡಿಯ ಬಯಕೆಯ ನಂತರ ಅವಳು ಕ್ರಮೇಣ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾರ್ಕರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುವತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಅಲೌಕಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ನಟಿಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ದೀರ್ಘ ಪಾತ್ರವರ್ಗದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಡುವೆ, ಬಾರ್ಕರ್ ಹುಚ್ಚು ಮತ್ತು ಭಯಾನಕತೆಯ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು "ಹೊಡೆದರು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಅಂಶಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮೊದಲು ನಿಕ್ಕಿಯನ್ನು ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತಂದ ನಂತರ ಇಂಡೆ ನವರೆಟ್ ಅನ್ನು ನಿಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನವರೆಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾನ್‌ಸ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ಕರಡಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವಾಂಡರ್ ಡಾರ್ಕ್ಲಿ (2020) ಮತ್ತು 13 ರೀಸನ್ಸ್ ವೈ (2020) ಮತ್ತು ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್ & ಲೋಯಿಸ್ (2021–2024) ನಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಪಾತ್ರಗಳ ನಂತರ ನವರೆಟ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರ ಒಬ್ಸೆಷನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿಕ್ಕಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೈಹಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಾರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ನವರೆಟ್ ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನಿಕ್ಕಿಯ ಕಿರುಚಾಟಗಳು, ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಯನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು CGI ಅಥವಾ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು; ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾಗಿರುವ ನಿಕ್ಕಿಯ ದೃಶ್ಯಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮೇಕಪ್ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು 2023 ರಲ್ಲಿ ಟಿಕ್‌ಟಾಕ್ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಕಪ್ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು, ಬಾರ್ಕರ್ ಪಾತ್ರವರ್ಗವು ಹೆರೆಡಿಟರಿ (2018) ಅನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ನವರೆಟ್ ಮಿಡ್ಸೋಮರ್ (2019) ಮತ್ತು ಪರ್ಲ್ (2022) ಅನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿತು. ನವರೆಟ್ ಗೆಟ್ ಔಟ್ (2017) ನಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಿ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್, ಹೆರೆಡಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಟೋನಿ ಕೊಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಯಾ ಗೋತ್ ಅವರನ್ನು ನಿಕ್ಕಿಯ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಎಂದು ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. =ಉಲ್ಲೆಖಗಳು= 2vkgnkzt3kdwe7g7i95zw3hn6t5vchs 0 179412 1375376 2026-06-19T06:36:02Z Sannidhishetty 97139 ಹೊಸ ಪುಟ: ='''ಇಟ್ ಎಂಡ್ಸ್ ವಿತ್ ಅಸ್'''= ಇಟ್ ಎಂಡ್ಸ್ ವಿಥ್ ಅಸ್ ಎಂಬುದು ಕಾಲೀನ್ ಹೂವರ್ ಅವರ ಪ್ರಣಯ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 2, 2016 ರಂದು ಆಟ್ರಿಯಾ ಬುಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಹೂಗಾರ ಲಿಲಿ ಬ್ಲೂಮ್ ಅವರನ್ನು ಅನುಸ... 1375376 wikitext text/x-wiki ='''ಇಟ್ ಎಂಡ್ಸ್ ವಿತ್ ಅಸ್'''= ಇಟ್ ಎಂಡ್ಸ್ ವಿಥ್ ಅಸ್ ಎಂಬುದು ಕಾಲೀನ್ ಹೂವರ್ ಅವರ ಪ್ರಣಯ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 2, 2016 ರಂದು ಆಟ್ರಿಯಾ ಬುಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಹೂಗಾರ ಲಿಲಿ ಬ್ಲೂಮ್ ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಗೆಳೆಯ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಕೊರಿಗನ್ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ನರಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ರೈಲ್ ಕಿನ್‌ಕೈಡ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ದುರುಪಯೋಗದ ಸಂಬಂಧವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶೀಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿಂದನೆಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹೂವರ್ ಇದನ್ನು "ನಾನು ಬರೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಪುಸ್ತಕ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 2021 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಟಿಕ್‌ಟಾಕ್ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು 2022 ಮತ್ತು 2023 ರ ಮಾರಾಟ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ ವಿತ್ ಅಸ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಾಲ್ ಅವರ ಚಿತ್ರಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಗಸ್ಟ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಜಸ್ಟಿನ್ ಬಾಲ್ಡೋನಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಬ್ಲೇಕ್ ಲೈವ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಡೋನಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡನ್ ಸ್ಕ್ಲೆನರ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. =ಕಥಾವಸ್ತು= 23 ವರ್ಷದ ಕಾಲೇಜು ಪದವೀಧರೆ ಲಿಲಿ ಬ್ಲೂಮ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೂವಿನ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಮುರಿದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಳು - ಅವಳ ದಿವಂಗತ ತಂದೆ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ, ತನ್ನ ತಾಯಿ ಜೆನ್ನಿಯನ್ನು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ನಿಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಲಿಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಳು, ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಳು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ತವರು ಪ್ಲೆಥೋರಾ, ಮೈನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಶ್ಲಾಘನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಐದು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ನಂತರ ಹೊರನಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಹಲವಾರು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತರು. ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಚರಿಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾ, ಲಿಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರೀತಿ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಕೊರಿಗನ್ ಅನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಅವರು ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಸೇರಲು ಹೊರಟರು ಆದರೆ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಮರಳುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವಳು ಆಕರ್ಷಕ, ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ 30 ವರ್ಷದ ನರಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ರೈಲ್ ಕಿನ್‌ಕೈಡ್‌ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಲಿಲ್ಲಿ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ರೈಲ್ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಲಿಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ರೈಲ್ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದಾಗ ಲಿಲ್ಲಿ ನಗುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ನಂತರ ಉದ್ರಿಕ್ತವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲಿಲಿಗೆ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ; ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಅವಳು, ಅವರು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನರು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅವಳನ್ನು ನೋಯಿಸಿದರೆ ತಾನು ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರೈಲ್ ಜೊತೆ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ, ಅಟ್ಲಾಸ್ ಅಲ್ಲಿನ ಮಾಲೀಕ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಅಡುಗೆಯವ ಎಂದು ಅವಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅಟ್ಲಾಸ್ ಕೇವಲ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಅವಳು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೂ ರೈಲ್ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಸೂಯೆಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಲಿಲ್ಲಿಯ ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ರೈಲ್‌ನ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಹಾಕಿದ ಕೈಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅಟ್ಲಾಸ್, ರೈಲ್ ತನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಬಾತ್ರೂಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡಿ ರೈಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರೈಲ್ ಅವರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಜಗಳವಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮರುದಿನ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಹೂವಿನ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಲಿಲ್ಲಿ ತಾನು ಇನ್ನು ಸಂತೋಷವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವನು ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಅವಳಿಗೆ ತನ್ನ ಫೋನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ಲಿಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೈಲ್ ವೇಗಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ತನೆ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಅಟ್ಲಾಸ್‌ನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮದುವೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಎಮರ್ಸನ್‌ನನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಕೊಂದನೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗದ ಆಘಾತವು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಲಿ ಅವನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ನಂತರ ಅವನು ಅವಳ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಚರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಓದುತ್ತಾನೆ; ಅವಳು ಅಟ್ಲಾಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆಂದು ನಂಬಿ, ಅವಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವಳು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಲಿಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು, ಮನೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಟ್ಲಾಸ್‌ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ರೈಲ್‌ನ ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆಂದು ಅವಳು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಅದನ್ನು ಅವಳು ಅವನಿಂದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ರೈಲ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಾಗಿ ಹೊರಡುವಾಗ ಅವಳು ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರೈಲ್ ಇನ್ನೂ ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವಾಗ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಟ್ಲಾಸ್ ತನಗೆ ಇನ್ನೂ ಲಿಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ರೈಲ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಅವಳ ಮದುವೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಾಯಿ ಏನನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ಲಿಲ್ಲಿ, ಕಿರುಕುಳದ ಬಗ್ಗೆ ಜೆನ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಜೆನ್ನಿ ಲಿಲಿಯನ್ನು ರೈಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತಾನು ಮಾಡಿದ ಅದೇ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡದಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ರೈಲ್ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಲಿಲ್ಲಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಅವನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅವನಿಂದ ದೂರವಿದ್ದಾಳೆ. ಲಿಲ್ಲಿ ನಂತರ ಒಂದು ಮಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವಳು ರೈಲ್‌ನ ದಿವಂಗತ ಸಹೋದರನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡುತ್ತಾಳೆ. ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ, ತನ್ನ ಮಗಳು ರೈಲ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಕೋಪಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಲಿಲ್ಲಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವನು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿಸುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಅವಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬೇರೆಯಾಗಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾಳೆ, ನಂತರ ಅವಳ ಮಗಳು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯಿಂದ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಅವನು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವಳು ಕೇಳಿದಳು. ಲಿಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ "ಇದು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಉಪಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ, ರೈಲ್ ಜೊತೆ ಸಹ-ಪೋಷಕತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಿಲ್ಲಿ, ಅಟ್ಲಾಸ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲು ತಾನು ಸಿದ್ಧ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. =ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆ= "ಇಟ್ ಎಂಡ್ಸ್ ವಿತ್ ಅಸ್" ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 2, 2016 ರಂದು ಏಟ್ರಿಯಾ ಬುಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/It_Ends_with_Us#cite_note-1</ref> ತನ್ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/It_Ends_with_Us#cite_note-2</ref> ಹೂವರ್ ಇದನ್ನು "ನಾನು ಬರೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಪುಸ್ತಕ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/It_Ends_with_Us#cite_note-3</ref> ಇದು ದೇಶೀಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿಂದನೆಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ "ಪ್ರಣಯ ಕಾದಂಬರಿ" ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಇದನ್ನು "ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯ-ನಿಜವಾದ ಪ್ರಣಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲಸಗಾರ" ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಥೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/It_Ends_with_Us#cite_note-Chan-4</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 2023 ರಂದು, ಪುಸ್ತಕದ ವಿಶೇಷ "ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಆವೃತ್ತಿ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಹೂವರ್ ಮತ್ತು ಅವಳ ತಾಯಿಯ ನಡುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಫಾಯಿಲ್ ಎಂಬೋಸ್ಡ್ ಜಾಕೆಟ್, ಫಾಯಿಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ಡ್ ಬೈಂಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದ ಕವರ್‌ಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುವ ಹೊಸದಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಎಂಡ್‌ಪೇಪರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>https://www.facebook.com/AuthorColleenHoover/posts/679333170215392/</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/It_Ends_with_Us#cite_note-Chan-4</ref> =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= gsw51shevq9nt1li92oeg6y0434qcut 0 179413 1375377 2026-06-19T06:44:25Z Mouna Changappa 97163 ಹೊಸ ಪುಟ: == ಗೌರವ್ ತಿವಾರಿ == ಗೌರವ್ ತಿವಾರಿ (2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 - 7 ಆಗಸ್ಟ್ 2016) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ, UFO ಕ್ಷೇತ್ರ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರನೆಕ್ಸಸ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು MTV ಗರ್ಲ... 1375377 wikitext text/x-wiki == ಗೌರವ್ ತಿವಾರಿ == ಗೌರವ್ ತಿವಾರಿ (2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 - 7 ಆಗಸ್ಟ್ 2016) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ, UFO ಕ್ಷೇತ್ರ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರನೆಕ್ಸಸ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು MTV ಗರ್ಲ್ಸ್ ನೈಟ್ ಔಟ್ ವಿತ್ ರಾನ್ವಿಜಯ್ ಸಿಂಗ್, ಹಾಂಟೆಡ್ ವೀಕೆಂಡ್ಸ್ ವಿತ್ ಸನ್ನಿ ಲಿಯೋನ್, ಆಜ್ ತಕ್, ಲೈವ್ ಇಂಡಿಯಾ, ನ್ಯೂಸ್ 24, ಸ್ಟಾರ್ ಟಿವಿ, ಜೀ ಟಿವಿ, ಫಿಯರ್ ಫೈಲ್ಸ್: ಡರ್ ಕಿ ಸಚ್ಚಿ ತಸ್ವೀರೈನ್, ಸಿಫೈಯ 'ಹಾಂಟಿಂಗ್: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ' ಮತ್ತು ಸೋನಿ ಟಿವಿಯ ಭೂತ್ ಆಯಾ ಮುಂತಾದ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ತಿವಾರಿ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ CEO ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿವಾರಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಮೆಟಾಫಿಸಿಕಲ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನಿಸ್ಟಿಕ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನ ನಿಯೋಜಿತ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Gaurav_Tiwari#cite_note-:0-1</ref> ಅವರು 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಗೋ ಚಾರ್ಲಿ ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. 21 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಾಯುಯಾನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಫ್ಲೋರಿಡಾಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Gaurav_Tiwari#cite_note-IT-2</ref> == ವೃತ್ತಿ == ಸಜೀದ್ ಎ ನಿರ್ದೇಶನದ ಎಂಟಿವಿ ಗರ್ಲ್ಸ್ ನೈಟ್ ಔಟ್ ನಲ್ಲಿ ತಿವಾರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹಾರರ್/ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು 2011 ರ ಸಿಂಗಾಪುರದ ಏಷ್ಯನ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ/ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಹಾಂಟೆಡ್ ವೀಕೆಂಡ್ಸ್ ವಿತ್ ಸನ್ನಿ ಲಿಯೋನ್.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Gaurav_Tiwari#cite_note-:0-1</ref> ===== ಭೂತ್ ಆಯಾ ತನಿಖೆ ===== ಆಪಾದಿತ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಭೂತ್ ಆಯಾದಲ್ಲಿ ತಿವಾರಿ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Gaurav_Tiwari#cite_note-:0-1</ref> ===== ಹಾಂಟಿಂಗ್: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ===== ತಿವಾರಿ ಸೈಫೈ ಸರಣಿ ಹಾಂಟಿಂಗ್: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಹ ಪ್ರೇತ ಬೇಟೆಗಾರರಾದ ರಾಬ್ ಡೆಮಾರೆಸ್ಟ್, ಇಯಾನ್ ಲಾಮನ್, ರೇ ಜೋರ್ಡಾನ್, ರೇಲೀನ್ ಕೇಬಲ್ ಮತ್ತು ಅಲೆನ್ ಟಿಲ್ಲರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Gaurav_Tiwari#cite_note-Variety-3</ref> ===== ಎಂಟಿವಿ ಹೀ ಟಿಕೆಟ್ ===== ತಿವಾರಿ 'ಎಂಟಿವಿ ಹೀ ಟಿಕೆಟ್' ನ ಒಂದು ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾಂಗರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Gaurav_Tiwari#cite_note-4</ref> == ತಿವಾರಿ ಸಾವು == ಜುಲೈ 7, 2016 ರಂದು ತಿವಾರಿ ಅವರ ದ್ವಾರಕಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದು, ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳು ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಶಕ್ತಿಗಳೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಊಹಾಪೋಹಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Gaurav_Tiwari#cite_note-5</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶವಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ, ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ತಿವಾರಿ ತಮ್ಮ ಸ್ನಾನಗೃಹದೊಳಗೆ ನೇಣು ಬಿಗಿದುಕೊಂಡು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾವು ಯಾವುದೇ ದುಷ್ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Gaurav_Tiwari#cite_note-et-7</ref> ಡಿಸಿಪಿ (ನೈಋತ್ಯ) ಸುರೇಂದರ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ಇದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿದೆ. ಗುರುವಾರ ರಾತ್ರಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯ ದುಪಟ್ಟಾ ಬಳಸಿ ಸ್ನಾನಗೃಹದಲ್ಲಿ ನೇಣು ಬಿಗಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ." ಅವರ ಸಾವಿನ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪೊಲೀಸರು ತಿವಾರಿ "ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ" ಮತ್ತು ಅವರು ಯಾವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು "ಕಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ತಂದಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ಸಾಕಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದು ಅವರ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಪ್ರಕಾರ, "ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿತು".<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Gaurav_Tiwari#cite_note-8</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == hbpimpm7tlfkse6j21vec3pconhmi0z 3 179414 1375383 2026-06-19T07:10:07Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375383 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=2510369tejascn}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೦, ೧೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) 7kei6zi19iq001nzpb477kqq57wtl1a 3 179415 1375384 2026-06-19T07:10:25Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375384 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=2510575johnmeddyroshan}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೦, ೧೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) bhg7zelrihaxex61qxsln5l9glvc6a1 0 179416 1375387 2026-06-19T07:47:14Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1375387 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = Paul Kruger Cropped.png | caption = Kruger c. 1890 | alt = Paul Kruger circa 1890 | order = 5th | office = State President of the South African Republic | term_start = 9 May 1883 | term_end = 31 May 1902{{Clear}}{{small|In exile from 11 September 1900}} | predecessor = ''[[President of the South African Republic|Triumvirate]]'' | successor = [[Schalk Willem Burger]] (acting){{Clear}}Office abolished | vice_president = {{ubl|[[Piet Joubert]]|[[Cornelis Johannes Bodenstein]]|[[Christiaan Johannes Joubert]]|[[Nicolaas Smit]]|Piet Joubert|Schalk Willem Burger}} | office1 = [[President of the South African Republic|Member of the Triumvirate]] | alongside1 = {{nowrap|[[Marthinus Pretorius]] and Piet Joubert}} | term_start1 = 8 August 1881 | term_end1 = 9 May 1883 | predecessor1 = {{nowrap|[[Thomas François Burgers|Thomas Burgers]] (as President)}} | successor1 = <!--Himself (as President)--> | birth_name = Stephanus Johannes Paulus Kruger | birth_date = {{birth date|df=yes|1825|10|10}} | birth_place = [[Steynsburg]], [[Cape Colony]] {{avoid wrap|(now South Africa)}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1904|7|14|1825|10|10}} | death_place = [[Clarens, Switzerland]] | resting_place = [[Heroes' Acre, Pretoria]] | height = {{cvt|170|cm|ftin}}<ref>{{cite book |last1=Hillegas` |first1=Howard |title=Oom Paul's People |date=1889 |publisher=University of California |pages=112 |url=https://books.google.com/books?id=BfZEAAAAIAAJ&q=five%20feet |access-date=23 June 2022}}</ref> | party = | spouse = {{ubl|{{marriage|Maria du Plessis|1842|1846|end=her death}}|{{marriage|Gezina du Plessis|1847|1901|end=her death}}}} | children = 18 | signature = Paul Kruger's signature.png | footnotes = }} '''ಕ್ರೂಗರ್''', ಸ್ಟೀಫಾನಸ್ ಜೆಹಾನೀಸ್ ಪಾಲಸ್ (1825-1904). [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ]] ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ (1883-1900): ಬೋಯರ್ ಜನಾಂಗದ ನಾಯಕ. ==ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ== [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ]]ದ ಕೇಪ್ ಕಾಲೊನಿಯಲ್ಲಿ 1825ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು ಜನಿಸಿದ. 1841ರಲ್ಲಿ ಇವನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ಕ್ರೂಗರನೊಂದಿಗೆ [[ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ವಾಲ್|ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ವಾಲಿ]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಕ್ರೂಗರನಿಗೆ ದೊರಕಿದ ಶಿಕ್ಷಣ ಅತ್ಯಲ್ಪ. ಆದರೆ ಇವನು ಧರ್ಮಶುದ್ಧಿವಾದದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆ ಬೆಳಸಿಕೊಂಡನಲ್ಲದೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ವಾಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸರ್ವತೋಮುಖ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಗಾಗಿ ದುಡಿದ. ==ಹೋರಾಟದ ಬದುಕು== ಕ್ರೂಗರ್ 1857ರಲ್ಲಿ ಲೈಡನ್‍ಬರ್ಗಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಚೆಸ್ಟ್ರಮ್ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಟೋರಿಯಸ್ಸನ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ. ಅನಂತರ 1861-64ರ ವರೆಗೆ ನಡೆದ [[ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ. 1852ರ ಸ್ಯಾಂಡ್ ರಿವರ್ ಸಂಧಾನದಲ್ಲೂ 1871ರ ಬ್ಲೋಮ್‍ಹಾಫ್ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲೂ ಇವನದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ 1877 ಮತ್ತು 1878ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. 1881ರಲ್ಲಿ ಮಜುಬದಲ್ಲಿ ಬೋಯರರು ವಿಜಯ ಗಳಿಸಿದ ತರುವಾಯ ಈತ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಿದ. ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಗೆ ಈತನನ್ನು ಡೋಪರ್ ಪಕ್ಷ ತನ್ನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಿತು. 1883ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂಗರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿ 1900ರ ವರೆಗೆ ಈ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ. ವಿದೇಶಿ ಜನರ (ಉಯಿಟ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್) ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಮೊಟಕು ಮಾಡಲು ಕ್ರೂಗರನೇ ಕಾರಣ. ವಿದೇಶೀಯರಿಗಾಗಿ ಬೇರೊಂದು ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರ ಪ್ರವೇಶದ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ಕ್ರೂಗರನ ಆಡಳಿತ ನೀತಿಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇವನ ವಿರೋಧಿಗಳಾದರು. 1900ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ [[ಪ್ರಿಟೋರಿಯ]]ವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಈತ ತಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ಗೆ ಓಡಿಹೋದ. ==ಅಂತ್ಯ== 1904ರ ಜುಲೈ 14ರಂದು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಸರ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೂಗರ್ ತೀರಿಕೊಂಡ.ಕ್ರೂಗರ್ ಲೇಖಕನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಈತ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 1ut12s3pjy2ksxqsxioct4m32pa2iwn 1375388 1375387 2026-06-19T07:47:31Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375388 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = Paul Kruger Cropped.png | caption = Kruger c. 1890 | alt = Paul Kruger circa 1890 | order = 5th | office = State President of the South African Republic | term_start = 9 May 1883 | term_end = 31 May 1902{{Clear}}{{small|In exile from 11 September 1900}} | predecessor = ''[[President of the South African Republic|Triumvirate]]'' | successor = [[Schalk Willem Burger]] (acting){{Clear}}Office abolished | vice_president = {{ubl|[[Piet Joubert]]|[[Cornelis Johannes Bodenstein]]|[[Christiaan Johannes Joubert]]|[[Nicolaas Smit]]|Piet Joubert|Schalk Willem Burger}} | office1 = [[President of the South African Republic|Member of the Triumvirate]] | alongside1 = {{nowrap|[[Marthinus Pretorius]] and Piet Joubert}} | term_start1 = 8 August 1881 | term_end1 = 9 May 1883 | predecessor1 = {{nowrap|[[Thomas François Burgers|Thomas Burgers]] (as President)}} | successor1 = <!--Himself (as President)--> | birth_name = Stephanus Johannes Paulus Kruger | birth_date = {{birth date|df=yes|1825|10|10}} | birth_place = [[Steynsburg]], [[Cape Colony]] {{avoid wrap|(now South Africa)}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1904|7|14|1825|10|10}} | death_place = [[Clarens, Switzerland]] | resting_place = [[Heroes' Acre, Pretoria]] | height = {{cvt|170|cm|ftin}}<ref>{{cite book |last1=Hillegas` |first1=Howard |title=Oom Paul's People |date=1889 |publisher=University of California |pages=112 |url=https://books.google.com/books?id=BfZEAAAAIAAJ&q=five%20feet |access-date=23 June 2022}}</ref> | party = | spouse = {{ubl|{{marriage|Maria du Plessis|1842|1846|end=her death}}|{{marriage|Gezina du Plessis|1847|1901|end=her death}}}} | children = 18 | signature = Paul Kruger's signature.png | footnotes = }} '''ಕ್ರೂಗರ್''', ಸ್ಟೀಫಾನಸ್ ಜೆಹಾನೀಸ್ ಪಾಲಸ್ (1825-1904). [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ]] ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ (1883-1900): ಬೋಯರ್ ಜನಾಂಗದ ನಾಯಕ. ==ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ== [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ]]ದ ಕೇಪ್ ಕಾಲೊನಿಯಲ್ಲಿ 1825ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು ಜನಿಸಿದ. 1841ರಲ್ಲಿ ಇವನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ಕ್ರೂಗರನೊಂದಿಗೆ [[ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ವಾಲ್|ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ವಾಲಿ]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಕ್ರೂಗರನಿಗೆ ದೊರಕಿದ ಶಿಕ್ಷಣ ಅತ್ಯಲ್ಪ. ಆದರೆ ಇವನು ಧರ್ಮಶುದ್ಧಿವಾದದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆ ಬೆಳಸಿಕೊಂಡನಲ್ಲದೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ವಾಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸರ್ವತೋಮುಖ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಗಾಗಿ ದುಡಿದ. ==ಹೋರಾಟದ ಬದುಕು== ಕ್ರೂಗರ್ 1857ರಲ್ಲಿ ಲೈಡನ್‍ಬರ್ಗಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಚೆಸ್ಟ್ರಮ್ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಟೋರಿಯಸ್ಸನ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ. ಅನಂತರ 1861-64ರ ವರೆಗೆ ನಡೆದ [[ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ. 1852ರ ಸ್ಯಾಂಡ್ ರಿವರ್ ಸಂಧಾನದಲ್ಲೂ 1871ರ ಬ್ಲೋಮ್‍ಹಾಫ್ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲೂ ಇವನದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ 1877 ಮತ್ತು 1878ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. 1881ರಲ್ಲಿ ಮಜುಬದಲ್ಲಿ ಬೋಯರರು ವಿಜಯ ಗಳಿಸಿದ ತರುವಾಯ ಈತ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಿದ. ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಗೆ ಈತನನ್ನು ಡೋಪರ್ ಪಕ್ಷ ತನ್ನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಿತು. 1883ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂಗರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿ 1900ರ ವರೆಗೆ ಈ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ. ವಿದೇಶಿ ಜನರ (ಉಯಿಟ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್) ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಮೊಟಕು ಮಾಡಲು ಕ್ರೂಗರನೇ ಕಾರಣ. ವಿದೇಶೀಯರಿಗಾಗಿ ಬೇರೊಂದು ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರ ಪ್ರವೇಶದ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ಕ್ರೂಗರನ ಆಡಳಿತ ನೀತಿಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇವನ ವಿರೋಧಿಗಳಾದರು. 1900ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ [[ಪ್ರಿಟೋರಿಯ]]ವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಈತ ತಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ಗೆ ಓಡಿಹೋದ. ==ಅಂತ್ಯ== 1904ರ ಜುಲೈ 14ರಂದು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಸರ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೂಗರ್ ತೀರಿಕೊಂಡ.ಕ್ರೂಗರ್ ಲೇಖಕನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಈತ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] qdorbay65kqxz2y5got82i9fnd3fj0j 1375389 1375388 2026-06-19T07:48:05Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375389 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = Paul Kruger Cropped.png | caption = Kruger c. 1890 | alt = Paul Kruger circa 1890 | order = 5th | office = State President of the South African Republic | term_start = 9 May 1883 | term_end = 31 May 1902{{Clear}}{{small|In exile from 11 September 1900}} | predecessor = ''[[President of the South African Republic|Triumvirate]]'' | successor = [[Schalk Willem Burger]] (acting){{Clear}}Office abolished | vice_president = {{ubl|[[Piet Joubert]]|[[Cornelis Johannes Bodenstein]]|[[Christiaan Johannes Joubert]]|[[Nicolaas Smit]]|Piet Joubert|Schalk Willem Burger}} | office1 = [[President of the South African Republic|Member of the Triumvirate]] | alongside1 = {{nowrap|[[Marthinus Pretorius]] and Piet Joubert}} | term_start1 = 8 August 1881 | term_end1 = 9 May 1883 | predecessor1 = {{nowrap|[[Thomas François Burgers|Thomas Burgers]] (as President)}} | successor1 = <!--Himself (as President)--> | birth_name = Stephanus Johannes Paulus Kruger | birth_date = {{birth date|df=yes|1825|10|10}} | birth_place = [[Steynsburg]], [[Cape Colony]] {{avoid wrap|(now South Africa)}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1904|7|14|1825|10|10}} | death_place = [[Clarens, Switzerland]] | resting_place = [[Heroes' Acre, Pretoria]] | height = {{cvt|170|cm|ftin}}<ref>{{cite book |last1=Hillegas` |first1=Howard |title=Oom Paul's People |date=1889 |publisher=University of California |pages=112 |url=https://books.google.com/books?id=BfZEAAAAIAAJ&q=five%20feet |access-date=23 June 2022}}</ref> | party = | spouse = {{ubl|{{marriage|Maria du Plessis|1842|1846|end=her death}}|{{marriage|Gezina du Plessis|1847|1901|end=her death}}}} | children = 18 | signature = Paul Kruger's signature.png | footnotes = }} '''ಕ್ರೂಗರ್''', ಸ್ಟೀಫಾನಸ್ ಜೆಹಾನೀಸ್ ಪಾಲಸ್ (1825-1904). [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ]] ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ (1883-1900): ಬೋಯರ್ ಜನಾಂಗದ ನಾಯಕ. ==ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ== [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ]]ದ ಕೇಪ್ ಕಾಲೊನಿಯಲ್ಲಿ 1825ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು ಜನಿಸಿದ. 1841ರಲ್ಲಿ ಇವನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ಕ್ರೂಗರನೊಂದಿಗೆ [[ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ವಾಲ್|ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ವಾಲಿ]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಕ್ರೂಗರನಿಗೆ ದೊರಕಿದ ಶಿಕ್ಷಣ ಅತ್ಯಲ್ಪ. ಆದರೆ ಇವನು ಧರ್ಮಶುದ್ಧಿವಾದದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆ ಬೆಳಸಿಕೊಂಡನಲ್ಲದೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ವಾಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸರ್ವತೋಮುಖ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಗಾಗಿ ದುಡಿದ. ==ಹೋರಾಟದ ಬದುಕು== ಕ್ರೂಗರ್ 1857ರಲ್ಲಿ ಲೈಡನ್‍ಬರ್ಗಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಚೆಸ್ಟ್ರಮ್ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಟೋರಿಯಸ್ಸನ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ. ಅನಂತರ 1861-64ರ ವರೆಗೆ ನಡೆದ [[ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ. 1852ರ ಸ್ಯಾಂಡ್ ರಿವರ್ ಸಂಧಾನದಲ್ಲೂ 1871ರ ಬ್ಲೋಮ್‍ಹಾಫ್ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲೂ ಇವನದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ 1877 ಮತ್ತು 1878ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. 1881ರಲ್ಲಿ ಮಜುಬದಲ್ಲಿ ಬೋಯರರು ವಿಜಯ ಗಳಿಸಿದ ತರುವಾಯ ಈತ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಿದ. ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಗೆ ಈತನನ್ನು ಡೋಪರ್ ಪಕ್ಷ ತನ್ನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಿತು. 1883ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂಗರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿ 1900ರ ವರೆಗೆ ಈ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ. ವಿದೇಶಿ ಜನರ (ಉಯಿಟ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್) ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಮೊಟಕು ಮಾಡಲು ಕ್ರೂಗರನೇ ಕಾರಣ. ವಿದೇಶೀಯರಿಗಾಗಿ ಬೇರೊಂದು ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರ ಪ್ರವೇಶದ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ಕ್ರೂಗರನ ಆಡಳಿತ ನೀತಿಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇವನ ವಿರೋಧಿಗಳಾದರು. 1900ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ [[ಪ್ರಿಟೋರಿಯ]]ವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಈತ ತಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ಗೆ ಓಡಿಹೋದ. ==ಅಂತ್ಯ== 1904ರ ಜುಲೈ 14ರಂದು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಸರ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೂಗರ್ ತೀರಿಕೊಂಡ.ಕ್ರೂಗರ್ ಲೇಖಕನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಈತ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] 8n22xghqnptz6fdc2q0phiaflb6gwb7 0 179417 1375392 2026-06-19T08:10:43Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1375392 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Barbarea vulgaris 002.JPG |image_caption = Winter cress, ''[[Barbarea vulgaris]]'' |taxon = Brassicaceae |authority = [[Gilbert Thomas Burnett|Burnett]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> |subdivision_ranks = Genera |subdivision = See [[list of Brassicaceae genera]] }} '''ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ '''({{IPAc-en|k|r|uː|ˈ|s|ɪ|f|ər|i}})<ref>{{cite EB1911 |wstitle=Cruciferae |volume=7 |page=521}}</ref>ದ್ವಿದಳಸಸ್ಯ ಗುಂಪಿನ ರೀಯಡೇಲೀಸ್ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ.''' ಬ್ರಾಸಿಕೇಸೀ''' ಇದರ ಪರ್ಯಾಯನಾಮ<ref name="ICN">{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2018 |title=International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants |url=https://www.iapt-taxon.org/nomen/pages/main/art_18.html |publisher=International Association for Plant Taxonomy |access-date=11 May 2025}}</ref>; ಸುಮಾರು 350 ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 2500 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಾಲು ಸಸ್ಯಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಉತ್ತರಾರ್ಧಕ್ಕೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಂಪು ಹವೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸುಮಾರು 10 ಜಾತಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹರಡಿವೆ. [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 107 ಜಾತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಲ್ಲ ವಾರ್ಷಿಕ, ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಅಥವಾ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು. [[ಕಾಂಡ]]ದ ಮೇಲೆ ಕವಲಾದ ಅಥವಾ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಏಕಕೋಶ ರೋಮಗಳಿವೆ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಸರಳ ಮಾದರಿಯವು; ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ವೃಂತಪರ್ಣಗಳು (ಸ್ಟಿಪ್ಯೂಲ್ಸ್) ಇಲ್ಲ. ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರ್ಯಾಡಿಕಲ್ ಎಲೆಗಳೂ ಇರುವುದುಂಟು. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಎಲೆಗಳ ಕಂಕುಳಲ್ಲೊ (ಉದಾ: ಡೆಂಟೇರಿಯ ಬಲ್ಬಿಫೆರ), ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೊ (ಉದಾ: ಕಾರ್ಡಮೈನ್ ಪ್ರೆಟನ್ಸಿಸ್) ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಗಂಟುಗಳಂಥ ರಚನೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಬಲ್ಬಿಲುಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ಗಿಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ನಿರ್ಲಿಂಗ ರೀತಿ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಎಲೆಕೋಸು]]. ಬೇರು ತಾಯಿಬೇರು ಮಾದರಿಯದು; [[ಮೂಲಂಗಿ]] (ರಫ್ಯಾನಸ್ ಸೇಟಿವಸ್), ಟರ್ನಿಫ್ (ಬ್ರಾಸಿಕ ಕ್ಯಾಂಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್) ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಶೇಖರಣಾಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯದು. [[ಹೂವು|ಹೂ]]ಗೊಂಚಲಿನ ಹೂಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಉದ್ದದ ತೊಟ್ಟು ಇರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಹೂಗಳೂ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು ಆರೀಯ ಸಮಾಂಗತೆಯುಳ್ಳವು. ಒಂದೊಂದು ಹೂವಿನಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾದ ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು, ನಾಲ್ಕು ದಳಗಳು, 6 [[ಪುಂಕೇಸರ|ಕೇಸರ]]ಗಳು, 2 ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯ ಇವೆ. ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು 2 ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ದಳಗಳ ಜೋಡಣೆ ಶಿಲುಬೆಯಂತೆ. ಈ ಜೋಡಣೆಗೆ ಕ್ರೂಸಿಫಾರಮ್ ಜೋಡಣೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಳದ ಬುಡಭಾಗ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು ಬಾಗಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಸರುಗಳೂ ಎರಡು ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಹೊರವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ 2 ಕೇಸರಗಳೂ ಒಳವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ 4 ಕೇಸರಗಳೂ ಇವೆ. ಹೊರಗಿನವು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನವಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕವು. ಈ ರೀತಿಯ ಕೇಸರ ರಚನೆಗೆ ಟೆಟ್ರಡೈನಮಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದು ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ. ಅಂಡಕೋಶದೊಳಗೆ ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಪೆಲಿನ ಒಳಭಿತ್ತಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಕಗಳು ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಎರಡು ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬೆಳೆದ ಮಿಥ್ಯಾಪಟಲದಿಂದಾಗಿ ಅಂಡಾಶಯ ಫಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದಾಗ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪಟಲಕ್ಕೆ ರೆಪ್ಲಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಪುಷ್ಪಪತ್ರ, ದಳ ಅಥವಾ ಕೇಸರಗಳ ಕೆಳಗಡೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಧುಗ್ರಂಥಿಗಳಿರುವುದುಂಟು. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಹೂವಿನ ರಚನೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನರೂಪದ ರಚನೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉಭಯಪಾಶ್ರ್ವ ಸಮಾಂಗತೆಯುಳ್ಳ ಹೂಗಳು, ದಳರಹಿತ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ದಳಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಸರಗಳು ಬೇರೆ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಫಲ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು. ಬೀಜಗಳು ಮಿಥ್ಯಾಪಟಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆಯೇ ಫಲ ಕೆಳಗಡೆಯಿಂದ ಎರಡು ಹೋಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಲಿಕ್ವ ಎಂದೂ ಹಣ್ಣಿನ ಉದ್ದ ಅದರ ಅಗಲದಷ್ಟೆ ಇದ್ದಾಗ ಸಿಲಿಕ್ಯುಲ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲದ ರಚನೆ ಹಾಗೂ [[ಬೀಜ]]ಗಳ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೀಜಗಳು ಪ್ರತಿಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಾರಿ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳು ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದುಂಟು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಂದು ಕೋಣೆಯ ಬೀಜಗಳ ಸಾಲು ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಣೆಯ ಬೀಜಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಫಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಾಲು ಬೀಜವಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೂಲಂಗಿ). ಬೀಜಗಳ ಮಧ್ಯೆ ತಗ್ಗುಗಳು ಬೆಳೆದು ಮುಂದೆ ಒಂದೊಂದು ಬೀಜಗಳಿರುವ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಬಹುದು. ಹಣ್ಣು ಒಡೆದಾಗ ಬೀಜಗಳು ಮಧ್ಯದ ಪೊರೆಗೆ ಲಘುವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಗಾಳಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಇನ್ನಾವುದೊ ಕಾರಣದಿಂದ ಗಿಡ ಅಲುಗಾಡಿದಾಗ ಬೀಜಗಳು ಪೊರೆಯಿಂದ ಕಳಚಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಾರಿ ರೆಕ್ಕೆಯಂಥ ಪೊರೆಯಿದ್ದು ಅದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದೂರ ಸಾಗಬಲ್ಲವು. ==ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ ಕುಟುಂಬ ಹಲವಾರು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಗಳಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತರಕಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಬ್ರಾಸಿಕ ಓಲರೇಸಿಯ ಪ್ರಭೇದದ ವಿವಿಧ ಬಗೆಗಳು (ಎಲೆಕೋಸು, ಗೆಡ್ಡೆಕೋಸು, ಹೂಕೋಸು, ಇತ್ಯಾದಿ). ರಫ್ಯಾನಸ್ ಸೇಟಿವಸ್ (ಮೂಲಂಗಿ), ಬ್ರಾಸಿಕ ಕ್ಯಾಂಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್ (ಟರ್ನಿಪ್), ಲೆಪಿಡಿಯಮ್ ಸೇಟಿವಮ್ (ಕುರ್ತಿಗೆ - ಗಾರ್ಡನ್ ಕ್ರೆಸ್), ಸಂಬಾರ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಬ್ರಾಸಿಕ ನೈಗ್ರ (ಸಾಸುವೆ), ಬ್ರಾಸಿಕ ನೇಪಸ್ (ರೇಪ್), ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಐಬೆರಿಸ್ (ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್), ಕೈರ್ಯಾಂತಸ್ ಮುಂತಾದವು ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 8w0fh1xy2alpsm27lhb3go2o4k2gtdh 1375396 1375392 2026-06-19T09:21:35Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375396 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Barbarea vulgaris 002.JPG |image_caption = Winter cress, ''[[Barbarea vulgaris]]'' |taxon = Brassicaceae |authority = [[Gilbert Thomas Burnett|Burnett]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> |subdivision_ranks = Genera |subdivision = See [[list of Brassicaceae genera]] }} '''ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ '''({{IPAc-en|k|r|uː|ˈ|s|ɪ|f|ər|i}})<ref>{{cite EB1911 |wstitle=Cruciferae |volume=7 |page=521}}</ref>ದ್ವಿದಳಸಸ್ಯ ಗುಂಪಿನ ರೀಯಡೇಲೀಸ್ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ.''' ಬ್ರಾಸಿಕೇಸೀ''' ಇದರ ಪರ್ಯಾಯನಾಮ<ref name="ICN">{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2018 |title=International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants |url=https://www.iapt-taxon.org/nomen/pages/main/art_18.html |publisher=International Association for Plant Taxonomy |access-date=11 May 2025}}</ref>; ಸುಮಾರು 350 ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 2500 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಾಲು ಸಸ್ಯಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಉತ್ತರಾರ್ಧಕ್ಕೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಂಪು ಹವೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸುಮಾರು 10 ಜಾತಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹರಡಿವೆ. [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 107 ಜಾತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಲ್ಲ ವಾರ್ಷಿಕ, ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಅಥವಾ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು. [[ಕಾಂಡ]]ದ ಮೇಲೆ ಕವಲಾದ ಅಥವಾ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಏಕಕೋಶ ರೋಮಗಳಿವೆ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಸರಳ ಮಾದರಿಯವು; ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ವೃಂತಪರ್ಣಗಳು (ಸ್ಟಿಪ್ಯೂಲ್ಸ್) ಇಲ್ಲ. ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರ್ಯಾಡಿಕಲ್ ಎಲೆಗಳೂ ಇರುವುದುಂಟು. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಎಲೆಗಳ ಕಂಕುಳಲ್ಲೊ (ಉದಾ: ಡೆಂಟೇರಿಯ ಬಲ್ಬಿಫೆರ), ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೊ (ಉದಾ: ಕಾರ್ಡಮೈನ್ ಪ್ರೆಟನ್ಸಿಸ್) ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಗಂಟುಗಳಂಥ ರಚನೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಬಲ್ಬಿಲುಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ಗಿಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ನಿರ್ಲಿಂಗ ರೀತಿ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಎಲೆಕೋಸು]]. ಬೇರು ತಾಯಿಬೇರು ಮಾದರಿಯದು; [[ಮೂಲಂಗಿ]] (ರಫ್ಯಾನಸ್ ಸೇಟಿವಸ್), ಟರ್ನಿಫ್ (ಬ್ರಾಸಿಕ ಕ್ಯಾಂಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್) ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಶೇಖರಣಾಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯದು. [[ಹೂವು|ಹೂ]]ಗೊಂಚಲಿನ ಹೂಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಉದ್ದದ ತೊಟ್ಟು ಇರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಹೂಗಳೂ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು ಆರೀಯ ಸಮಾಂಗತೆಯುಳ್ಳವು. ಒಂದೊಂದು ಹೂವಿನಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾದ ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು, ನಾಲ್ಕು ದಳಗಳು, 6 [[ಪುಂಕೇಸರ|ಕೇಸರ]]ಗಳು, 2 ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯ ಇವೆ. ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು 2 ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ದಳಗಳ ಜೋಡಣೆ ಶಿಲುಬೆಯಂತೆ. ಈ ಜೋಡಣೆಗೆ ಕ್ರೂಸಿಫಾರಮ್ ಜೋಡಣೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಳದ ಬುಡಭಾಗ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು ಬಾಗಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಸರುಗಳೂ ಎರಡು ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಹೊರವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ 2 ಕೇಸರಗಳೂ ಒಳವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ 4 ಕೇಸರಗಳೂ ಇವೆ. ಹೊರಗಿನವು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನವಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕವು. ಈ ರೀತಿಯ ಕೇಸರ ರಚನೆಗೆ ಟೆಟ್ರಡೈನಮಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದು ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ. ಅಂಡಕೋಶದೊಳಗೆ ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಪೆಲಿನ ಒಳಭಿತ್ತಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಕಗಳು ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಎರಡು ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬೆಳೆದ ಮಿಥ್ಯಾಪಟಲದಿಂದಾಗಿ ಅಂಡಾಶಯ ಫಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದಾಗ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪಟಲಕ್ಕೆ ರೆಪ್ಲಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಪುಷ್ಪಪತ್ರ, ದಳ ಅಥವಾ ಕೇಸರಗಳ ಕೆಳಗಡೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಧುಗ್ರಂಥಿಗಳಿರುವುದುಂಟು. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಹೂವಿನ ರಚನೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನರೂಪದ ರಚನೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉಭಯಪಾಶ್ರ್ವ ಸಮಾಂಗತೆಯುಳ್ಳ ಹೂಗಳು, ದಳರಹಿತ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ದಳಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಸರಗಳು ಬೇರೆ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಫಲ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು. ಬೀಜಗಳು ಮಿಥ್ಯಾಪಟಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆಯೇ ಫಲ ಕೆಳಗಡೆಯಿಂದ ಎರಡು ಹೋಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಲಿಕ್ವ ಎಂದೂ ಹಣ್ಣಿನ ಉದ್ದ ಅದರ ಅಗಲದಷ್ಟೆ ಇದ್ದಾಗ ಸಿಲಿಕ್ಯುಲ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲದ ರಚನೆ ಹಾಗೂ [[ಬೀಜ]]ಗಳ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೀಜಗಳು ಪ್ರತಿಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಾರಿ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳು ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದುಂಟು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಂದು ಕೋಣೆಯ ಬೀಜಗಳ ಸಾಲು ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಣೆಯ ಬೀಜಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಫಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಾಲು ಬೀಜವಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೂಲಂಗಿ). ಬೀಜಗಳ ಮಧ್ಯೆ ತಗ್ಗುಗಳು ಬೆಳೆದು ಮುಂದೆ ಒಂದೊಂದು ಬೀಜಗಳಿರುವ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಬಹುದು. ಹಣ್ಣು ಒಡೆದಾಗ ಬೀಜಗಳು ಮಧ್ಯದ ಪೊರೆಗೆ ಲಘುವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಗಾಳಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಇನ್ನಾವುದೊ ಕಾರಣದಿಂದ ಗಿಡ ಅಲುಗಾಡಿದಾಗ ಬೀಜಗಳು ಪೊರೆಯಿಂದ ಕಳಚಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಾರಿ ರೆಕ್ಕೆಯಂಥ ಪೊರೆಯಿದ್ದು ಅದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದೂರ ಸಾಗಬಲ್ಲವು. ==ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ ಕುಟುಂಬ ಹಲವಾರು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಗಳಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತರಕಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಬ್ರಾಸಿಕ ಓಲರೇಸಿಯ ಪ್ರಭೇದದ ವಿವಿಧ ಬಗೆಗಳು (ಎಲೆಕೋಸು, ಗೆಡ್ಡೆಕೋಸು, ಹೂಕೋಸು, ಇತ್ಯಾದಿ). ರಫ್ಯಾನಸ್ ಸೇಟಿವಸ್ (ಮೂಲಂಗಿ), ಬ್ರಾಸಿಕ ಕ್ಯಾಂಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್ (ಟರ್ನಿಪ್), ಲೆಪಿಡಿಯಮ್ ಸೇಟಿವಮ್ (ಕುರ್ತಿಗೆ - ಗಾರ್ಡನ್ ಕ್ರೆಸ್), ಸಂಬಾರ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಬ್ರಾಸಿಕ ನೈಗ್ರ (ಸಾಸುವೆ), ಬ್ರಾಸಿಕ ನೇಪಸ್ (ರೇಪ್), ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಐಬೆರಿಸ್ (ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್), ಕೈರ್ಯಾಂತಸ್ ಮುಂತಾದವು ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳು]] 43d0qc6wxahi28lq5dnih2lqkle2y5c 1375397 1375396 2026-06-19T09:21:57Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375397 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Barbarea vulgaris 002.JPG |image_caption = Winter cress, ''[[Barbarea vulgaris]]'' |taxon = Brassicaceae |authority = [[Gilbert Thomas Burnett|Burnett]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> |subdivision_ranks = Genera |subdivision = See [[list of Brassicaceae genera]] }} '''ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ '''({{IPAc-en|k|r|uː|ˈ|s|ɪ|f|ər|i}})<ref>{{cite EB1911 |wstitle=Cruciferae |volume=7 |page=521}}</ref>ದ್ವಿದಳಸಸ್ಯ ಗುಂಪಿನ ರೀಯಡೇಲೀಸ್ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ.''' ಬ್ರಾಸಿಕೇಸೀ''' ಇದರ ಪರ್ಯಾಯನಾಮ<ref name="ICN">{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2018 |title=International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants |url=https://www.iapt-taxon.org/nomen/pages/main/art_18.html |publisher=International Association for Plant Taxonomy |access-date=11 May 2025}}</ref>; ಸುಮಾರು 350 ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 2500 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಾಲು ಸಸ್ಯಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಉತ್ತರಾರ್ಧಕ್ಕೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಂಪು ಹವೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸುಮಾರು 10 ಜಾತಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹರಡಿವೆ. [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 107 ಜಾತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಲ್ಲ ವಾರ್ಷಿಕ, ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಅಥವಾ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು. [[ಕಾಂಡ]]ದ ಮೇಲೆ ಕವಲಾದ ಅಥವಾ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಏಕಕೋಶ ರೋಮಗಳಿವೆ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಸರಳ ಮಾದರಿಯವು; ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ವೃಂತಪರ್ಣಗಳು (ಸ್ಟಿಪ್ಯೂಲ್ಸ್) ಇಲ್ಲ. ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರ್ಯಾಡಿಕಲ್ ಎಲೆಗಳೂ ಇರುವುದುಂಟು. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಎಲೆಗಳ ಕಂಕುಳಲ್ಲೊ (ಉದಾ: ಡೆಂಟೇರಿಯ ಬಲ್ಬಿಫೆರ), ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೊ (ಉದಾ: ಕಾರ್ಡಮೈನ್ ಪ್ರೆಟನ್ಸಿಸ್) ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಗಂಟುಗಳಂಥ ರಚನೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಬಲ್ಬಿಲುಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ಗಿಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ನಿರ್ಲಿಂಗ ರೀತಿ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಎಲೆಕೋಸು]]. ಬೇರು ತಾಯಿಬೇರು ಮಾದರಿಯದು; [[ಮೂಲಂಗಿ]] (ರಫ್ಯಾನಸ್ ಸೇಟಿವಸ್), ಟರ್ನಿಫ್ (ಬ್ರಾಸಿಕ ಕ್ಯಾಂಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್) ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಶೇಖರಣಾಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯದು. [[ಹೂವು|ಹೂ]]ಗೊಂಚಲಿನ ಹೂಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಉದ್ದದ ತೊಟ್ಟು ಇರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಹೂಗಳೂ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು ಆರೀಯ ಸಮಾಂಗತೆಯುಳ್ಳವು. ಒಂದೊಂದು ಹೂವಿನಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾದ ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು, ನಾಲ್ಕು ದಳಗಳು, 6 [[ಪುಂಕೇಸರ|ಕೇಸರ]]ಗಳು, 2 ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯ ಇವೆ. ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು 2 ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ದಳಗಳ ಜೋಡಣೆ ಶಿಲುಬೆಯಂತೆ. ಈ ಜೋಡಣೆಗೆ ಕ್ರೂಸಿಫಾರಮ್ ಜೋಡಣೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಳದ ಬುಡಭಾಗ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು ಬಾಗಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಸರುಗಳೂ ಎರಡು ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಹೊರವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ 2 ಕೇಸರಗಳೂ ಒಳವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ 4 ಕೇಸರಗಳೂ ಇವೆ. ಹೊರಗಿನವು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನವಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕವು. ಈ ರೀತಿಯ ಕೇಸರ ರಚನೆಗೆ ಟೆಟ್ರಡೈನಮಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದು ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ. ಅಂಡಕೋಶದೊಳಗೆ ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಪೆಲಿನ ಒಳಭಿತ್ತಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಕಗಳು ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಎರಡು ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬೆಳೆದ ಮಿಥ್ಯಾಪಟಲದಿಂದಾಗಿ ಅಂಡಾಶಯ ಫಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದಾಗ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪಟಲಕ್ಕೆ ರೆಪ್ಲಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಪುಷ್ಪಪತ್ರ, ದಳ ಅಥವಾ ಕೇಸರಗಳ ಕೆಳಗಡೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಧುಗ್ರಂಥಿಗಳಿರುವುದುಂಟು. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಹೂವಿನ ರಚನೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನರೂಪದ ರಚನೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉಭಯಪಾಶ್ರ್ವ ಸಮಾಂಗತೆಯುಳ್ಳ ಹೂಗಳು, ದಳರಹಿತ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ದಳಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಸರಗಳು ಬೇರೆ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಫಲ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು. ಬೀಜಗಳು ಮಿಥ್ಯಾಪಟಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆಯೇ ಫಲ ಕೆಳಗಡೆಯಿಂದ ಎರಡು ಹೋಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಲಿಕ್ವ ಎಂದೂ ಹಣ್ಣಿನ ಉದ್ದ ಅದರ ಅಗಲದಷ್ಟೆ ಇದ್ದಾಗ ಸಿಲಿಕ್ಯುಲ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲದ ರಚನೆ ಹಾಗೂ [[ಬೀಜ]]ಗಳ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೀಜಗಳು ಪ್ರತಿಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಾರಿ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳು ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದುಂಟು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಂದು ಕೋಣೆಯ ಬೀಜಗಳ ಸಾಲು ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಣೆಯ ಬೀಜಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಫಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಾಲು ಬೀಜವಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೂಲಂಗಿ). ಬೀಜಗಳ ಮಧ್ಯೆ ತಗ್ಗುಗಳು ಬೆಳೆದು ಮುಂದೆ ಒಂದೊಂದು ಬೀಜಗಳಿರುವ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಬಹುದು. ಹಣ್ಣು ಒಡೆದಾಗ ಬೀಜಗಳು ಮಧ್ಯದ ಪೊರೆಗೆ ಲಘುವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಗಾಳಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಇನ್ನಾವುದೊ ಕಾರಣದಿಂದ ಗಿಡ ಅಲುಗಾಡಿದಾಗ ಬೀಜಗಳು ಪೊರೆಯಿಂದ ಕಳಚಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಾರಿ ರೆಕ್ಕೆಯಂಥ ಪೊರೆಯಿದ್ದು ಅದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದೂರ ಸಾಗಬಲ್ಲವು. ==ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ ಕುಟುಂಬ ಹಲವಾರು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಗಳಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತರಕಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಬ್ರಾಸಿಕ ಓಲರೇಸಿಯ ಪ್ರಭೇದದ ವಿವಿಧ ಬಗೆಗಳು (ಎಲೆಕೋಸು, ಗೆಡ್ಡೆಕೋಸು, ಹೂಕೋಸು, ಇತ್ಯಾದಿ). ರಫ್ಯಾನಸ್ ಸೇಟಿವಸ್ (ಮೂಲಂಗಿ), ಬ್ರಾಸಿಕ ಕ್ಯಾಂಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್ (ಟರ್ನಿಪ್), ಲೆಪಿಡಿಯಮ್ ಸೇಟಿವಮ್ (ಕುರ್ತಿಗೆ - ಗಾರ್ಡನ್ ಕ್ರೆಸ್), ಸಂಬಾರ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಬ್ರಾಸಿಕ ನೈಗ್ರ (ಸಾಸುವೆ), ಬ್ರಾಸಿಕ ನೇಪಸ್ (ರೇಪ್), ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಐಬೆರಿಸ್ (ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್), ಕೈರ್ಯಾಂತಸ್ ಮುಂತಾದವು ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] o1eewo8a20qiuu0kuslo92wrbooh2ua 1375398 1375397 2026-06-19T09:25:02Z VASANTH S.N. 728 ಚಿತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆ 1375398 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Barbarea vulgaris 002.JPG |image_caption = Winter cress, ''[[Barbarea vulgaris]]'' |taxon = Brassicaceae |authority = [[Gilbert Thomas Burnett|Burnett]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> |subdivision_ranks = Genera |subdivision = See [[list of Brassicaceae genera]] }} '''ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ '''({{IPAc-en|k|r|uː|ˈ|s|ɪ|f|ər|i}})<ref>{{cite EB1911 |wstitle=Cruciferae |volume=7 |page=521}}</ref>ದ್ವಿದಳಸಸ್ಯ ಗುಂಪಿನ ರೀಯಡೇಲೀಸ್ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ.''' ಬ್ರಾಸಿಕೇಸೀ''' ಇದರ ಪರ್ಯಾಯನಾಮ<ref name="ICN">{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2018 |title=International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants |url=https://www.iapt-taxon.org/nomen/pages/main/art_18.html |publisher=International Association for Plant Taxonomy |access-date=11 May 2025}}</ref>; ಸುಮಾರು 350 ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 2500 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಾಲು ಸಸ್ಯಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಉತ್ತರಾರ್ಧಕ್ಕೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಂಪು ಹವೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸುಮಾರು 10 ಜಾತಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹರಡಿವೆ. [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 107 ಜಾತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಲ್ಲ ವಾರ್ಷಿಕ, ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಅಥವಾ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು. [[ಕಾಂಡ]]ದ ಮೇಲೆ ಕವಲಾದ ಅಥವಾ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಏಕಕೋಶ ರೋಮಗಳಿವೆ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಸರಳ ಮಾದರಿಯವು; ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ವೃಂತಪರ್ಣಗಳು (ಸ್ಟಿಪ್ಯೂಲ್ಸ್) ಇಲ್ಲ. ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರ್ಯಾಡಿಕಲ್ ಎಲೆಗಳೂ ಇರುವುದುಂಟು. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಎಲೆಗಳ ಕಂಕುಳಲ್ಲೊ (ಉದಾ: ಡೆಂಟೇರಿಯ ಬಲ್ಬಿಫೆರ), ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೊ (ಉದಾ: ಕಾರ್ಡಮೈನ್ ಪ್ರೆಟನ್ಸಿಸ್) ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಗಂಟುಗಳಂಥ ರಚನೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಬಲ್ಬಿಲುಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ಗಿಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ನಿರ್ಲಿಂಗ ರೀತಿ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಎಲೆಕೋಸು]]. ಬೇರು ತಾಯಿಬೇರು ಮಾದರಿಯದು; [[ಮೂಲಂಗಿ]] (ರಫ್ಯಾನಸ್ ಸೇಟಿವಸ್), ಟರ್ನಿಫ್ (ಬ್ರಾಸಿಕ ಕ್ಯಾಂಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್) ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಶೇಖರಣಾಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯದು. [[ಹೂವು|ಹೂ]]ಗೊಂಚಲಿನ ಹೂಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಉದ್ದದ ತೊಟ್ಟು ಇರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಹೂಗಳೂ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು ಆರೀಯ ಸಮಾಂಗತೆಯುಳ್ಳವು. ಒಂದೊಂದು ಹೂವಿನಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾದ ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು, ನಾಲ್ಕು ದಳಗಳು, 6 [[ಪುಂಕೇಸರ|ಕೇಸರ]]ಗಳು, 2 ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯ ಇವೆ. ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು 2 ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ದಳಗಳ ಜೋಡಣೆ ಶಿಲುಬೆಯಂತೆ. ಈ ಜೋಡಣೆಗೆ ಕ್ರೂಸಿಫಾರಮ್ ಜೋಡಣೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಳದ ಬುಡಭಾಗ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು ಬಾಗಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಸರುಗಳೂ ಎರಡು ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಹೊರವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ 2 ಕೇಸರಗಳೂ ಒಳವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ 4 ಕೇಸರಗಳೂ ಇವೆ. ಹೊರಗಿನವು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನವಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕವು. ಈ ರೀತಿಯ ಕೇಸರ ರಚನೆಗೆ ಟೆಟ್ರಡೈನಮಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದು ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ. ಅಂಡಕೋಶದೊಳಗೆ ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಪೆಲಿನ ಒಳಭಿತ್ತಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಕಗಳು ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಎರಡು ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬೆಳೆದ ಮಿಥ್ಯಾಪಟಲದಿಂದಾಗಿ ಅಂಡಾಶಯ ಫಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದಾಗ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪಟಲಕ್ಕೆ ರೆಪ್ಲಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಪುಷ್ಪಪತ್ರ, ದಳ ಅಥವಾ ಕೇಸರಗಳ ಕೆಳಗಡೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಧುಗ್ರಂಥಿಗಳಿರುವುದುಂಟು. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಹೂವಿನ ರಚನೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನರೂಪದ ರಚನೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉಭಯಪಾಶ್ರ್ವ ಸಮಾಂಗತೆಯುಳ್ಳ ಹೂಗಳು, ದಳರಹಿತ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ದಳಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಸರಗಳು ಬೇರೆ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಫಲ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು. ಬೀಜಗಳು ಮಿಥ್ಯಾಪಟಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆಯೇ ಫಲ ಕೆಳಗಡೆಯಿಂದ ಎರಡು ಹೋಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಲಿಕ್ವ ಎಂದೂ ಹಣ್ಣಿನ ಉದ್ದ ಅದರ ಅಗಲದಷ್ಟೆ ಇದ್ದಾಗ ಸಿಲಿಕ್ಯುಲ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲದ ರಚನೆ ಹಾಗೂ [[ಬೀಜ]]ಗಳ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೀಜಗಳು ಪ್ರತಿಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಾರಿ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳು ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದುಂಟು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಂದು ಕೋಣೆಯ ಬೀಜಗಳ ಸಾಲು ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಣೆಯ ಬೀಜಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಫಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಾಲು ಬೀಜವಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೂಲಂಗಿ). ಬೀಜಗಳ ಮಧ್ಯೆ ತಗ್ಗುಗಳು ಬೆಳೆದು ಮುಂದೆ ಒಂದೊಂದು ಬೀಜಗಳಿರುವ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಬಹುದು. ಹಣ್ಣು ಒಡೆದಾಗ ಬೀಜಗಳು ಮಧ್ಯದ ಪೊರೆಗೆ ಲಘುವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಗಾಳಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಇನ್ನಾವುದೊ ಕಾರಣದಿಂದ ಗಿಡ ಅಲುಗಾಡಿದಾಗ ಬೀಜಗಳು ಪೊರೆಯಿಂದ ಕಳಚಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಾರಿ ರೆಕ್ಕೆಯಂಥ ಪೊರೆಯಿದ್ದು ಅದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದೂರ ಸಾಗಬಲ್ಲವು. ==ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ ಕುಟುಂಬ ಹಲವಾರು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಗಳಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತರಕಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಬ್ರಾಸಿಕ ಓಲರೇಸಿಯ ಪ್ರಭೇದದ ವಿವಿಧ ಬಗೆಗಳು (ಎಲೆಕೋಸು, ಗೆಡ್ಡೆಕೋಸು, ಹೂಕೋಸು, ಇತ್ಯಾದಿ). ರಫ್ಯಾನಸ್ ಸೇಟಿವಸ್ (ಮೂಲಂಗಿ), ಬ್ರಾಸಿಕ ಕ್ಯಾಂಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್ (ಟರ್ನಿಪ್), ಲೆಪಿಡಿಯಮ್ ಸೇಟಿವಮ್ (ಕುರ್ತಿಗೆ - ಗಾರ್ಡನ್ ಕ್ರೆಸ್), ಸಂಬಾರ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಬ್ರಾಸಿಕ ನೈಗ್ರ (ಸಾಸುವೆ), ಬ್ರಾಸಿಕ ನೇಪಸ್ (ರೇಪ್), ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಐಬೆರಿಸ್ (ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್), ಕೈರ್ಯಾಂತಸ್ ಮುಂತಾದವು ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> File:Brassicaceae_Coast_Sand_Loving_wallflower_erysimum_ammophilum.jpg|Coast/sand-loving wallflower ''[[Erysimum ammophilum]]'' File:Brassicaceae_Money_Plant_Honesty_Lunaria_annua.jpg|Honesty ''[[Lunaria annua]]'' File:Brassicaceae_Western_wallflower_erysimum_capitatum_var_capitatum.jpg|Western wallflower ''[[Erysimum capitatum]] var. capitatum'' </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ohcle4ish1mxktbplelw3o57lxjq329 0 179418 1375400 2026-06-19T09:59:14Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1375400 wikitext text/x-wiki [[File:Citric acid cycle with aconitate 2.svg|thumb|ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದ ಸ್ಥೂಲ ಚಿತ್ರಣ|212x212px]] '''ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರ '''ಹಲವಾರು ಜೀವಿಗಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಸಿರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವವುಗಳ, ಉತ್ಕರ್ಷಕ [[ಚಯಾಪಚಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನವಾಗಿರುವ ಎಂಜೈಮುಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿ. [[ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಚಕ್ರ ಎಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮವೂ ಉಂಟು. ==ವಿವರಣೆ== [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್]] ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ [[ಉತ್ಕರ್ಷಣ - ಅಪಕರ್ಷಣ|ಉತ್ಕರ್ಷಣ]] ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬರುವ [[ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣಗೊಂಡು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ]] [[ವಾಯು]] ಆಗಿ ತನ್ನಲ್ಲಿನ [[ಶಕ್ತಿ]]ಯನು [[ಜೀವಸತ್ವಗಳು|ವಿಟಮಿನು]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಹ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಲು ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾಡಿರುವ ವಿಶೇಷ ಪಥವೇ ಈ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರ. ಒಂದು [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ]]ಗೆ ಒಂದು [[ಎನ್‍ಜೈಮು]] ಇದ್ದು ಅದು ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಪಥ. ಹಂತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆದು ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದು ಎರಡನೆಯ ಪಥ. ಅಪಕರ್ಷಕ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಹ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ [[ಜಲಜನಕ]]ಗಳನ್ನು [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ಕ್ಕೆ ಸಾಗು ಹಾಕುವ ಪಥ ಎರಡನೆಯ ಪಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದು. ಇನ್ನೂ ಜಟಿಲವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮಗ್ರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂರನೆಯ ಅಸ್ತ್ರ ಚಕ್ರಪಥ. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ==ಸಂಶೋಧನೆಯ ತಳಹದಿ== ಶಕ್ತಿ ಜನನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರದ ಈಗಿನ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ತಳಹದಿ ಹಾಕಿದಾತ ಶೆಂಟ್-ಜ್ಯಾರ್ಜಿ<ref name="Nobel_Prize_1937">{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1937/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1937|access-date=2011-10-26|publisher=The Nobel Foundation}}</ref> ಈತ ಪಾರಿವಾಳದ ಎದೆಯ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ತೆಗೆದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರೆದು ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಪೈರುವೇಟನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಅದು ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಪ್ಯೂಮರೇಟ್, ಮ್ಯಾಲೇಟ್ ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟೇಟುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚುವುದೆಂದೂ ಕಂಡು ಹಿಡಿದ.<ref>Chandramana, Sudeep. (2014). [https://www.researchgate.net/publication/299599115 Inclusive Growth And Youth Empowerment: A Development Model For Aspirational India]. Journal of Science, Technology and Management. 7. 52–62.</ref> ಮುಂದೆ ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ವೇಗವರ್ಧಕ ಶಕ್ತಿ ಆಲ್ಫಕೀಟೋ ಗ್ಲುಟರೇಟಿಗೂ ಸಿಟ್ರೇಟಿಗೂ ಇದೆಯೆಂದು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನು ವಿವರವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆ ಒಂದು ಚಕ್ರಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕೂಟ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟ<ref>{{cite journal|vauthors=Krebs HA, Johnson WA|title=Metabolism of ketonic acids in animal tissues|journal=The Biochemical Journal|volume=31|issue=4|pages=645–60|date=April 1937|pmid=16746382|pmc=1266984|doi=10.1042/bj0310645}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Krebs |first=H.a. |last2=Johnson |first2=W.a. |date=1980 |title=The role of citric acid in intermediate metabolism in animal tissues |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1016/0014-5793%2880%2980564-3 |journal=FEBS Letters |language=en |volume=117 |issue=S1 |pages=K2–K10 |doi=10.1016/0014-5793(80)80564-3 |issn=1873-3468|url-access=subscription }}</ref>. ಅದೇ ಈಗ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರ. <ref name="isbn0-12-181870-5">{{cite book|vauthors=Lowenstein JM|title=Methods in Enzymology, Volume 13: Citric Acid Cycle|publisher=Academic Press|location=Boston|year=1969|isbn=978-0-12-181870-8}}</ref><ref name="isbn0-904498-22-0">{{cite book|vauthors=Kay J, Weitzman PD|title=Krebs' citric acid cycle: half a century and still turning|publisher=Biochemical Society|location=London|year=1987|pages=[https://archive.org/details/krebscitricacidc0000unse/page/25 25]|isbn=978-0-904498-22-6|url=https://archive.org/details/krebscitricacidc0000unse/page/25}}</ref>ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇವನು ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದ.<ref name="Nobel_Prize_1953">{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1953/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1953|access-date=2011-10-26|publisher=The Nobel Foundation}}</ref> ಈ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಹೇಗೆ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಇದರೊಂದಿಗಿರುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Krebs cycle.png|thumb|800px|The Krebs, citric acid, or tricarboxylic acid (TCA) cycle pathway diagram illustrates the metabolic reactions that allow for the breakdown of pyruvate into NADH and ATP, often taught in connection with the electron transport chain and ATP synthase.]] ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಿ ನೋಡಿದರೆ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಸಿಟೇಟ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಹೊಂದಿ ಅಪಕರ್ಷಣ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಸಹ ಎನ್‍ಜೈಮ್‍ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಸಹೆನ್‍ಜೈಮ್ ಎನ್‍ಎಡೆಇಎಚ್ ತನ್ನಲ್ಲಿನ ಜಲಜನಕಗಳನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕಕ್ಕೆ ಸಾಗು ಹಾಕಿದಾಗ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಎಟಿಪಿ ಅಣುಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಅಪಕರ್ಷಣ ರೂಪದಲ್ಲಿನ ಎಫ್‍ಎಡಿಯಿಂದ ಎರಡೇ ಏಟಿಪಿ ಗಳಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜಿಟಿಪಿ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು 12 ಶಕ್ತಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳು (ಎಟಿಪಿ) ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಇದು ಅಂತ್ಯ ಉತ್ಕರ್ಷಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಕೊಬ್ಬು ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟಿನ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸತ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟಿನ ಚಯಾಪಚಯ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲದ ಚಯಾಪಚಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇನ್ಸುಲಿನ್ನಿನ ಅಭಾವ ಆ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಹೊಂದಿ ಅಸಿಟೇಟನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಕ್ಸಾಲೋ ಅಸಿಟೇಟುಗಳು ಇರದಿದ್ದರೆ ಅಸಿಟೇಟುಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿ ಅಸಿಟೋನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು, ವಿಷವಸ್ತುಗಳು ಆಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯುಂಟು. ಆದರೆ ಆಕ್ಸಾಲೋ ಅಸಿಟೇಟಿನ ಮಟ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಪಾರ್ಟಿಕ್ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಲ್ಲದೆ ಪೈರುವಿಕ್ ಆಮ್ಲವೂ ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ ವಾಯುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಆಕ್ಸಾಲೋ ಅಸಿಟೇಟ್ ಆಗಲು ಎನ್‍ಜೈಮಿನ ಏರ್ಪಾಡು ಉಂಟು. ಆದರೂ ಅಸಿಟೋನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಲು ಇದರ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರಕ್ಕೂ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೋಟೀನಿ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು [[ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ|ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲ]]ಗಳಿಗೂ ನಂಟು ಉಂಟು. ಅಂಥ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳ, ಗ್ಲುಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪಾರ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಇವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿನ ಆಲ್ಫಕೀಟೊ ಗ್ಲುಟಾರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಮುಂತಾದ ಆಮ್ಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಾದರೂ ನಿವ್ವಳ ತಯಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬರುವ ವಿಶೇಷಪಥವಾದ ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಚಕ್ರದಿಂದ ನಿವ್ವಳ ತಯಾರಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ವಿಶೇಷ ಚಕ್ರ [[ಹಣ್ಣು]] ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಮುಂತಾದ ಆಮ್ಲಗಳು ಶೇಖರವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುತ್ತಿನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟೇಟುಗಳು (ಒಂದು ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಲೇಟಿನ ಮುಖಾಂತರ, ಎರಡನೆಯದು ಸಕ್ಸಿನೇಟಿನ ಮುಖಾಂತರ) ಬರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಎರಡು ಅಸಿಟೇಟುಗಳಿಂದ ಒಂದು ನಿವ್ವಳ ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟೇಟ್ ಬಂದು ಅದು ಮೂರನೆಯ ಅಸಿಟೇಟಿನೊಂದಿಗೆ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಆಗುವುದು. ಅಂದರೆ ಅಸಿಟೇಟುಗಳಿಂದ ಆಮ್ಲಗಳ ನಿವ್ವಳ ತಯಾರಿಕೆ ಆದಂತಾಯಿತು. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯ [[ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ|ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕ]]ಗಳಾದ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಇರಬೇಕು; ಹಾಗೂ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[ಜೀವಕೋಶ]]ದಲ್ಲಿನ ಜೀವರಸದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯನ್|ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಡ್ಡಿನ ಗುಂಪಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಇದ್ದು ಇವು ಈ ಆವಶ್ಯಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾವನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಜನನ ನಿಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಸ್ಯ, [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]] ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಕ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿ ಜನನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹಿರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ilu7ny0d3enob0nk1l64ptdfbh1436n 1375401 1375400 2026-06-19T09:59:39Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375401 wikitext text/x-wiki [[File:Citric acid cycle with aconitate 2.svg|thumb|ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದ ಸ್ಥೂಲ ಚಿತ್ರಣ|212x212px]] '''ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರ '''ಹಲವಾರು ಜೀವಿಗಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಸಿರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವವುಗಳ, ಉತ್ಕರ್ಷಕ [[ಚಯಾಪಚಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನವಾಗಿರುವ ಎಂಜೈಮುಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿ. [[ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಚಕ್ರ ಎಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮವೂ ಉಂಟು. ==ವಿವರಣೆ== [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್]] ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ [[ಉತ್ಕರ್ಷಣ - ಅಪಕರ್ಷಣ|ಉತ್ಕರ್ಷಣ]] ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬರುವ [[ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣಗೊಂಡು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ]] [[ವಾಯು]] ಆಗಿ ತನ್ನಲ್ಲಿನ [[ಶಕ್ತಿ]]ಯನು [[ಜೀವಸತ್ವಗಳು|ವಿಟಮಿನು]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಹ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಲು ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾಡಿರುವ ವಿಶೇಷ ಪಥವೇ ಈ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರ. ಒಂದು [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ]]ಗೆ ಒಂದು [[ಎನ್‍ಜೈಮು]] ಇದ್ದು ಅದು ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಪಥ. ಹಂತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆದು ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದು ಎರಡನೆಯ ಪಥ. ಅಪಕರ್ಷಕ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಹ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ [[ಜಲಜನಕ]]ಗಳನ್ನು [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ಕ್ಕೆ ಸಾಗು ಹಾಕುವ ಪಥ ಎರಡನೆಯ ಪಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದು. ಇನ್ನೂ ಜಟಿಲವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮಗ್ರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂರನೆಯ ಅಸ್ತ್ರ ಚಕ್ರಪಥ. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ==ಸಂಶೋಧನೆಯ ತಳಹದಿ== ಶಕ್ತಿ ಜನನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರದ ಈಗಿನ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ತಳಹದಿ ಹಾಕಿದಾತ ಶೆಂಟ್-ಜ್ಯಾರ್ಜಿ<ref name="Nobel_Prize_1937">{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1937/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1937|access-date=2011-10-26|publisher=The Nobel Foundation}}</ref> ಈತ ಪಾರಿವಾಳದ ಎದೆಯ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ತೆಗೆದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರೆದು ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಪೈರುವೇಟನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಅದು ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಪ್ಯೂಮರೇಟ್, ಮ್ಯಾಲೇಟ್ ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟೇಟುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚುವುದೆಂದೂ ಕಂಡು ಹಿಡಿದ.<ref>Chandramana, Sudeep. (2014). [https://www.researchgate.net/publication/299599115 Inclusive Growth And Youth Empowerment: A Development Model For Aspirational India]. Journal of Science, Technology and Management. 7. 52–62.</ref> ಮುಂದೆ ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ವೇಗವರ್ಧಕ ಶಕ್ತಿ ಆಲ್ಫಕೀಟೋ ಗ್ಲುಟರೇಟಿಗೂ ಸಿಟ್ರೇಟಿಗೂ ಇದೆಯೆಂದು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನು ವಿವರವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆ ಒಂದು ಚಕ್ರಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕೂಟ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟ<ref>{{cite journal|vauthors=Krebs HA, Johnson WA|title=Metabolism of ketonic acids in animal tissues|journal=The Biochemical Journal|volume=31|issue=4|pages=645–60|date=April 1937|pmid=16746382|pmc=1266984|doi=10.1042/bj0310645}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Krebs |first=H.a. |last2=Johnson |first2=W.a. |date=1980 |title=The role of citric acid in intermediate metabolism in animal tissues |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1016/0014-5793%2880%2980564-3 |journal=FEBS Letters |language=en |volume=117 |issue=S1 |pages=K2–K10 |doi=10.1016/0014-5793(80)80564-3 |issn=1873-3468|url-access=subscription }}</ref>. ಅದೇ ಈಗ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರ. <ref name="isbn0-12-181870-5">{{cite book|vauthors=Lowenstein JM|title=Methods in Enzymology, Volume 13: Citric Acid Cycle|publisher=Academic Press|location=Boston|year=1969|isbn=978-0-12-181870-8}}</ref><ref name="isbn0-904498-22-0">{{cite book|vauthors=Kay J, Weitzman PD|title=Krebs' citric acid cycle: half a century and still turning|publisher=Biochemical Society|location=London|year=1987|pages=[https://archive.org/details/krebscitricacidc0000unse/page/25 25]|isbn=978-0-904498-22-6|url=https://archive.org/details/krebscitricacidc0000unse/page/25}}</ref>ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇವನು ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದ.<ref name="Nobel_Prize_1953">{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1953/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1953|access-date=2011-10-26|publisher=The Nobel Foundation}}</ref> ಈ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಹೇಗೆ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಇದರೊಂದಿಗಿರುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Krebs cycle.png|thumb|800px|The Krebs, citric acid, or tricarboxylic acid (TCA) cycle pathway diagram illustrates the metabolic reactions that allow for the breakdown of pyruvate into NADH and ATP, often taught in connection with the electron transport chain and ATP synthase.]] ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಿ ನೋಡಿದರೆ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಸಿಟೇಟ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಹೊಂದಿ ಅಪಕರ್ಷಣ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಸಹ ಎನ್‍ಜೈಮ್‍ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಸಹೆನ್‍ಜೈಮ್ ಎನ್‍ಎಡೆಇಎಚ್ ತನ್ನಲ್ಲಿನ ಜಲಜನಕಗಳನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕಕ್ಕೆ ಸಾಗು ಹಾಕಿದಾಗ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಎಟಿಪಿ ಅಣುಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಅಪಕರ್ಷಣ ರೂಪದಲ್ಲಿನ ಎಫ್‍ಎಡಿಯಿಂದ ಎರಡೇ ಏಟಿಪಿ ಗಳಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜಿಟಿಪಿ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು 12 ಶಕ್ತಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳು (ಎಟಿಪಿ) ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಇದು ಅಂತ್ಯ ಉತ್ಕರ್ಷಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಕೊಬ್ಬು ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟಿನ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸತ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟಿನ ಚಯಾಪಚಯ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲದ ಚಯಾಪಚಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇನ್ಸುಲಿನ್ನಿನ ಅಭಾವ ಆ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಹೊಂದಿ ಅಸಿಟೇಟನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಕ್ಸಾಲೋ ಅಸಿಟೇಟುಗಳು ಇರದಿದ್ದರೆ ಅಸಿಟೇಟುಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿ ಅಸಿಟೋನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು, ವಿಷವಸ್ತುಗಳು ಆಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯುಂಟು. ಆದರೆ ಆಕ್ಸಾಲೋ ಅಸಿಟೇಟಿನ ಮಟ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಪಾರ್ಟಿಕ್ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಲ್ಲದೆ ಪೈರುವಿಕ್ ಆಮ್ಲವೂ ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ ವಾಯುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಆಕ್ಸಾಲೋ ಅಸಿಟೇಟ್ ಆಗಲು ಎನ್‍ಜೈಮಿನ ಏರ್ಪಾಡು ಉಂಟು. ಆದರೂ ಅಸಿಟೋನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಲು ಇದರ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರಕ್ಕೂ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೋಟೀನಿ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು [[ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ|ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲ]]ಗಳಿಗೂ ನಂಟು ಉಂಟು. ಅಂಥ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳ, ಗ್ಲುಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪಾರ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಇವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿನ ಆಲ್ಫಕೀಟೊ ಗ್ಲುಟಾರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಮುಂತಾದ ಆಮ್ಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಾದರೂ ನಿವ್ವಳ ತಯಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬರುವ ವಿಶೇಷಪಥವಾದ ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಚಕ್ರದಿಂದ ನಿವ್ವಳ ತಯಾರಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ವಿಶೇಷ ಚಕ್ರ [[ಹಣ್ಣು]] ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಮುಂತಾದ ಆಮ್ಲಗಳು ಶೇಖರವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುತ್ತಿನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟೇಟುಗಳು (ಒಂದು ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಲೇಟಿನ ಮುಖಾಂತರ, ಎರಡನೆಯದು ಸಕ್ಸಿನೇಟಿನ ಮುಖಾಂತರ) ಬರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಎರಡು ಅಸಿಟೇಟುಗಳಿಂದ ಒಂದು ನಿವ್ವಳ ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟೇಟ್ ಬಂದು ಅದು ಮೂರನೆಯ ಅಸಿಟೇಟಿನೊಂದಿಗೆ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಆಗುವುದು. ಅಂದರೆ ಅಸಿಟೇಟುಗಳಿಂದ ಆಮ್ಲಗಳ ನಿವ್ವಳ ತಯಾರಿಕೆ ಆದಂತಾಯಿತು. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯ [[ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ|ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕ]]ಗಳಾದ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಇರಬೇಕು; ಹಾಗೂ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[ಜೀವಕೋಶ]]ದಲ್ಲಿನ ಜೀವರಸದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯನ್|ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಡ್ಡಿನ ಗುಂಪಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಇದ್ದು ಇವು ಈ ಆವಶ್ಯಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾವನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಜನನ ನಿಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಸ್ಯ, [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]] ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಕ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿ ಜನನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹಿರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು]] j17ksff8vlet73k6z8odagu0pmnzkut 1375402 1375401 2026-06-19T09:59:57Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375402 wikitext text/x-wiki [[File:Citric acid cycle with aconitate 2.svg|thumb|ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದ ಸ್ಥೂಲ ಚಿತ್ರಣ|212x212px]] '''ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರ '''ಹಲವಾರು ಜೀವಿಗಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಸಿರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವವುಗಳ, ಉತ್ಕರ್ಷಕ [[ಚಯಾಪಚಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನವಾಗಿರುವ ಎಂಜೈಮುಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿ. [[ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಚಕ್ರ ಎಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮವೂ ಉಂಟು. ==ವಿವರಣೆ== [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್]] ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ [[ಉತ್ಕರ್ಷಣ - ಅಪಕರ್ಷಣ|ಉತ್ಕರ್ಷಣ]] ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬರುವ [[ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣಗೊಂಡು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ]] [[ವಾಯು]] ಆಗಿ ತನ್ನಲ್ಲಿನ [[ಶಕ್ತಿ]]ಯನು [[ಜೀವಸತ್ವಗಳು|ವಿಟಮಿನು]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಹ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಲು ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾಡಿರುವ ವಿಶೇಷ ಪಥವೇ ಈ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರ. ಒಂದು [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ]]ಗೆ ಒಂದು [[ಎನ್‍ಜೈಮು]] ಇದ್ದು ಅದು ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಪಥ. ಹಂತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆದು ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದು ಎರಡನೆಯ ಪಥ. ಅಪಕರ್ಷಕ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಹ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ [[ಜಲಜನಕ]]ಗಳನ್ನು [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ಕ್ಕೆ ಸಾಗು ಹಾಕುವ ಪಥ ಎರಡನೆಯ ಪಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದು. ಇನ್ನೂ ಜಟಿಲವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮಗ್ರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂರನೆಯ ಅಸ್ತ್ರ ಚಕ್ರಪಥ. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ==ಸಂಶೋಧನೆಯ ತಳಹದಿ== ಶಕ್ತಿ ಜನನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರದ ಈಗಿನ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ತಳಹದಿ ಹಾಕಿದಾತ ಶೆಂಟ್-ಜ್ಯಾರ್ಜಿ<ref name="Nobel_Prize_1937">{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1937/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1937|access-date=2011-10-26|publisher=The Nobel Foundation}}</ref> ಈತ ಪಾರಿವಾಳದ ಎದೆಯ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ತೆಗೆದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರೆದು ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಪೈರುವೇಟನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಅದು ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಪ್ಯೂಮರೇಟ್, ಮ್ಯಾಲೇಟ್ ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟೇಟುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚುವುದೆಂದೂ ಕಂಡು ಹಿಡಿದ.<ref>Chandramana, Sudeep. (2014). [https://www.researchgate.net/publication/299599115 Inclusive Growth And Youth Empowerment: A Development Model For Aspirational India]. Journal of Science, Technology and Management. 7. 52–62.</ref> ಮುಂದೆ ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ವೇಗವರ್ಧಕ ಶಕ್ತಿ ಆಲ್ಫಕೀಟೋ ಗ್ಲುಟರೇಟಿಗೂ ಸಿಟ್ರೇಟಿಗೂ ಇದೆಯೆಂದು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನು ವಿವರವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆ ಒಂದು ಚಕ್ರಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕೂಟ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟ<ref>{{cite journal|vauthors=Krebs HA, Johnson WA|title=Metabolism of ketonic acids in animal tissues|journal=The Biochemical Journal|volume=31|issue=4|pages=645–60|date=April 1937|pmid=16746382|pmc=1266984|doi=10.1042/bj0310645}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Krebs |first=H.a. |last2=Johnson |first2=W.a. |date=1980 |title=The role of citric acid in intermediate metabolism in animal tissues |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1016/0014-5793%2880%2980564-3 |journal=FEBS Letters |language=en |volume=117 |issue=S1 |pages=K2–K10 |doi=10.1016/0014-5793(80)80564-3 |issn=1873-3468|url-access=subscription }}</ref>. ಅದೇ ಈಗ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರ. <ref name="isbn0-12-181870-5">{{cite book|vauthors=Lowenstein JM|title=Methods in Enzymology, Volume 13: Citric Acid Cycle|publisher=Academic Press|location=Boston|year=1969|isbn=978-0-12-181870-8}}</ref><ref name="isbn0-904498-22-0">{{cite book|vauthors=Kay J, Weitzman PD|title=Krebs' citric acid cycle: half a century and still turning|publisher=Biochemical Society|location=London|year=1987|pages=[https://archive.org/details/krebscitricacidc0000unse/page/25 25]|isbn=978-0-904498-22-6|url=https://archive.org/details/krebscitricacidc0000unse/page/25}}</ref>ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇವನು ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದ.<ref name="Nobel_Prize_1953">{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1953/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1953|access-date=2011-10-26|publisher=The Nobel Foundation}}</ref> ಈ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಹೇಗೆ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಇದರೊಂದಿಗಿರುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Krebs cycle.png|thumb|800px|The Krebs, citric acid, or tricarboxylic acid (TCA) cycle pathway diagram illustrates the metabolic reactions that allow for the breakdown of pyruvate into NADH and ATP, often taught in connection with the electron transport chain and ATP synthase.]] ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಿ ನೋಡಿದರೆ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಸಿಟೇಟ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಹೊಂದಿ ಅಪಕರ್ಷಣ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಸಹ ಎನ್‍ಜೈಮ್‍ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಸಹೆನ್‍ಜೈಮ್ ಎನ್‍ಎಡೆಇಎಚ್ ತನ್ನಲ್ಲಿನ ಜಲಜನಕಗಳನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕಕ್ಕೆ ಸಾಗು ಹಾಕಿದಾಗ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಎಟಿಪಿ ಅಣುಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಅಪಕರ್ಷಣ ರೂಪದಲ್ಲಿನ ಎಫ್‍ಎಡಿಯಿಂದ ಎರಡೇ ಏಟಿಪಿ ಗಳಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜಿಟಿಪಿ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು 12 ಶಕ್ತಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳು (ಎಟಿಪಿ) ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಇದು ಅಂತ್ಯ ಉತ್ಕರ್ಷಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಕೊಬ್ಬು ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟಿನ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸತ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟಿನ ಚಯಾಪಚಯ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲದ ಚಯಾಪಚಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇನ್ಸುಲಿನ್ನಿನ ಅಭಾವ ಆ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಹೊಂದಿ ಅಸಿಟೇಟನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಕ್ಸಾಲೋ ಅಸಿಟೇಟುಗಳು ಇರದಿದ್ದರೆ ಅಸಿಟೇಟುಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿ ಅಸಿಟೋನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು, ವಿಷವಸ್ತುಗಳು ಆಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯುಂಟು. ಆದರೆ ಆಕ್ಸಾಲೋ ಅಸಿಟೇಟಿನ ಮಟ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಪಾರ್ಟಿಕ್ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಲ್ಲದೆ ಪೈರುವಿಕ್ ಆಮ್ಲವೂ ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ ವಾಯುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಆಕ್ಸಾಲೋ ಅಸಿಟೇಟ್ ಆಗಲು ಎನ್‍ಜೈಮಿನ ಏರ್ಪಾಡು ಉಂಟು. ಆದರೂ ಅಸಿಟೋನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಲು ಇದರ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರಕ್ಕೂ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೋಟೀನಿ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು [[ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ|ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲ]]ಗಳಿಗೂ ನಂಟು ಉಂಟು. ಅಂಥ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳ, ಗ್ಲುಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪಾರ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಇವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿನ ಆಲ್ಫಕೀಟೊ ಗ್ಲುಟಾರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಮುಂತಾದ ಆಮ್ಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಾದರೂ ನಿವ್ವಳ ತಯಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬರುವ ವಿಶೇಷಪಥವಾದ ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಚಕ್ರದಿಂದ ನಿವ್ವಳ ತಯಾರಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ವಿಶೇಷ ಚಕ್ರ [[ಹಣ್ಣು]] ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಮುಂತಾದ ಆಮ್ಲಗಳು ಶೇಖರವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುತ್ತಿನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟೇಟುಗಳು (ಒಂದು ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಲೇಟಿನ ಮುಖಾಂತರ, ಎರಡನೆಯದು ಸಕ್ಸಿನೇಟಿನ ಮುಖಾಂತರ) ಬರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಎರಡು ಅಸಿಟೇಟುಗಳಿಂದ ಒಂದು ನಿವ್ವಳ ಆಕ್ಸಾಲೊ ಅಸಿಟೇಟ್ ಬಂದು ಅದು ಮೂರನೆಯ ಅಸಿಟೇಟಿನೊಂದಿಗೆ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಆಗುವುದು. ಅಂದರೆ ಅಸಿಟೇಟುಗಳಿಂದ ಆಮ್ಲಗಳ ನಿವ್ವಳ ತಯಾರಿಕೆ ಆದಂತಾಯಿತು. ಕ್ರೆಬ್ಸ್ ಚಕ್ರದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯ [[ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ|ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕ]]ಗಳಾದ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಇರಬೇಕು; ಹಾಗೂ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[ಜೀವಕೋಶ]]ದಲ್ಲಿನ ಜೀವರಸದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯನ್|ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಡ್ಡಿನ ಗುಂಪಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಇದ್ದು ಇವು ಈ ಆವಶ್ಯಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾವನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಜನನ ನಿಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಎನ್‍ಜೈಮುಗಳೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಸ್ಯ, [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]] ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಕ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿ ಜನನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹಿರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] 395ollpx0i90emb8dql8t8jczdyasw7